Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 1524 1984339 1979800 2026-10-29T16:16:21Z Berserkur 10188 1984339 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1982''' ('''MCMLXXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 82. ár 20. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu. == Atburðir == ===Janúar=== [[Mynd:Commodore_64-IMG_1672.jpg|thumb|right|Commodore 64.]] * [[1. janúar]] - Bandaríska fréttastöðin [[CNN]] hóf útsendingar. * [[3. janúar]] - [[Italia 1]], fyrsta ítalska einkarekna sjónvarpsstöðin sem sendi út um allt land, var stofnuð með sameiningu 18 héraðsstöðva. * [[4. janúar]] - Ítalski útgefandinn [[Mondadori]] stofnaði sjónvarpsstöð á landsvísu, [[Rete 4]], með sameiningu 22 héraðsstöðva. * [[7. janúar]] - Heimilistölvan [[Commodore 64]] var kynnt í Las Vegas. * [[8. janúar]] - Kuldamet var slegið í [[Danmörk]]u þegar frostið mældist 31,2 gráður. * [[8. janúar]] - [[AT&T Corporation]] var skipt upp í 22 fyrirtæki eftir dóm fyrir brot gegn lögum um bann við einokun. * [[9. janúar]] - Fyrsta uppfærsla [[Íslenska óperan|Íslensku óperunnar]] í [[Gamla bíó]]i, ''[[Sígaunabaróninn]]'', var frumsýnd. * [[13. janúar]] - [[Air Florida-flug 90]] rakst á brú skömmu eftir flugtak í [[Washington-borg]] og hrapaði í ána [[Potomac]]. 80 létust. * [[14. janúar]] - Stórviðri gekk yfir Austurland. Rúður brotnuðu í flestum húsum á [[Borgarfjörður eystri|Borgarfirði eystra]]. * [[17. janúar]] - [[Kaldi sunnudagurinn]] átti sér stað í norðurhluta Bandaríkjanna þar sem öll kuldamet féllu. * [[21. janúar]] - Tveir björgunarmenn og tveir úr áhöfn fórust er belgíski togarinn ''Pelagus'' strandaði við [[Vestmannaeyjar]]. * [[26. janúar]] - [[Mauno Koivisto]] var kjörinn forseti Finnlands. * [[28. janúar]] - Ítalskir sérsveitarmenn handtóku fimm meðlimi [[Rauðu herdeildirnar (Ítalía)|Rauðu herdeildanna]] í Padúu og frelsuðu bandaríska herforingjann [[James Lee Dozier]] sem samtökin héldu sem gísl. * [[30. janúar]] - Fyrsti tölvuvírusinn, [[Elk Cloner]], var uppgötvaður. * [[31. janúar]] - Samtök um [[kvennaframboð]] voru stofnuð af konum í Reykjavík. ===Febrúar=== [[Mynd:LakerBankrupt.JPG|thumb|right|Flugvélar Laker Airways daginn eftir gjaldþrotið.]] * [[1. febrúar]] - [[Senegal]] og [[Gambía]] mynduðu laustengt ríkjasamband, [[Senegambía|Senegambíu]]. * [[2. febrúar]] - [[Blóðbaðið í Hama]]: Sýrlensk stjórnvöld réðust á bæinn [[Hama]] og drápu þúsundir. * [[3. febrúar]] - [[Hafez al-Assad]], forseti Sýrlands, skipaði hernum að hreinsa [[Múslimska bræðralagið]] úr borginni [[Harram]]. * [[4. febrúar]] - Vísindamenn á vegum [[NASA]] uppgötvuðu fjögur ný tungl á braut um [[Satúrnus (reikistjarna)|Satúrnus]]. * [[6. febrúar]] - Breska lággjaldaflugfélagið [[Laker Airways]] varð gjaldþrota. * [[9. febrúar]] - [[Japan Airlines-flug 350]] hrapaði í [[Tókýóflói|Tókýóflóa]] í aðflugi með þeim afleiðingum að 24 af 174 farþegum létust. * [[15. febrúar]] - Olíuborpallurinn ''[[Ocean Ranger]]'' sökk við Nýfundnaland og allir 84 verkamennirnir á pallinum létust. * [[19. febrúar]] - Bílaframleiðandinn [[DeLorean Motor Company]] í Belfast var settur undir skiptaráðanda. * [[22. febrúar]] - [[Vestur-Afríka]] fékk aðild að [[Afríkusambandið|Afríkusambandinu]] sem leiddi til útgöngu Marokkó tveimur árum síðar. * [[23. febrúar]] - Með þjóðaratkvæðagreiðslu á [[Grænland]]i var ákveðið að landið stæði utan Evrópusambandsins. * [[25. febrúar]] - [[Mannréttindadómstóll Evrópu]] kvað upp þann dóm að kennarar sem refsuðu nemendum með hýðingum gegn vilja foreldra þeirra brytu gegn mannréttindasáttmálanum. * [[28. febrúar]] - [[Adobe Systems]] var stofnað í San Jose. ===Mars=== [[Mynd:STS-3_launch.jpg|thumb|right|''Columbia'' skotið á loft.]] * [[2. mars]] - [[Bíóhöllin]] var opnuð við Álfabakka í Breiðholti. * [[3. mars]] - [[Elísabet 2.]] opnaði [[Barbican Centre]] í London. * [[10. mars]] - Bandaríkin settu innflutningsbann á olíu frá [[Líbýa|Líbýu]] vegna stuðnings þeirra við hryðjuverkamenn. * [[13. mars]] - Bikarúrslitaleikur [[Tottenham]] og [[Liverpool (knattspyrnufélag)|Liverpool]] var sýndur í [[bein útsending|beinni útsendingu]] á [[Ísland]]i og var þetta fyrsta beina útsending frá erlendum íþróttaviðburði á Íslandi. * [[16. mars]] - [[Claus von Bülow]] var dæmdur fyrir tilraun til að myrða eiginkonu sína í Bandaríkjunum. * [[19. mars]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Argentínskir borgarar reistu fána Argentínu á eyjunni Suður-Georgíu. * [[20. mars]] - [[Fokker]][[flugvél]] með ónýtan hreyfil og laskaðan hjólabúnað nauðlenti á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]] eftir að [[sprenging]] varð í hreyflinum skömmu eftir [[flugtak]] á [[Ísafjörður (Skutulsfirði)|Ísafirði]]. Engin slys urðu á fólki. * [[21. mars]] - Í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] var tekin í notkun [[hraunhitaveita|hitaveita]], sem nýtti varmaorku úr [[hraun]]inu, sem upp kom í [[Eldgos|gosinu]] [[1973]]. Var þetta eina hitaveita sinnar tegundar í heiminum. * [[22. mars]] - Geimskutlan ''[[Columbia (geimskutla)|Columbia]]'' hélt í sína þriðju geimferð. * [[26. mars]] - Fyrsta skóflustunga var tekin að [[Vietnam Veterans Memorial]] í [[Washington-borg]]. * [[29. mars]] - Hljómplata Iron Maiden, ''[[The Number of the Beast]]'', kom út. * [[29. mars]] - [[Stevie Wonder]] og [[Paul McCartney]] gáfu út smáskífuna ''„Ebony and Ivory“''. * [[30. mars]] - Geimskutlan ''[[Columbia (geimskutla)|Columbia]]'' lenti í Nýju Mexíkó eftir 129 ferðir umhverfis jörðina. ===Apríl=== [[Mynd:Yamit_evacuation_2.jpg|thumb|right|Fólk flutt frá ísraelsku landnemabyggðinni Yamit í norðausturhluta Sínaí.]] * [[2. apríl]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Argentína gerði innrás í Falklandseyjar. * [[10. apríl]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Rokk í Reykjavík]]'' var frumsýnd. * [[12. apríl]] - Kvikmyndin ''[[Sóley (kvikmynd)|Sóley]]'' var frumsýnd í Reykjavík. * [[17. apríl]] - [[Kanada]] fékk fullt sjálfstæði frá Bretlandi með nýrri stjórnarskrá. * [[21. apríl]] - [[Falklandseyjastríðið]]: [[Bretland|Bretar]] hófu aðgerðir til að endurheimta [[Suður-Georgía|Suður-Georgíu]] frá [[Argentína|Argentínu]] með því að senda þangað sérsveitarmenn. * [[24. apríl]] - [[Jón Páll Sigmarsson]] setti tvö [[Evrópumet]] í [[Lyftingar|lyftingum]], lyfti 362,5&nbsp;kg í réttstöðu og 940&nbsp;kg samtals. * [[24. apríl]] - [[Nicole (söngkona)|Nicole]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] fyrir [[Vestur-Þýskaland]] með laginu „Ein bißchen Frieden“. * [[25. apríl]] - Síðustu ísraelsku hermennirnir hurfu frá [[Sínaískagi|Sínaískaga]] í Egyptalandi. * [[29. apríl]] - [[Srí Jajevardenepúra]] varð stjórnsýsluleg höfuðborg Srí Lanka. * [[29. apríl]] - [[Nelson Mandela]] var fluttur í [[Pollsmoor-fangelsi]] í Höfðaborg eftir átján ára fangavist á [[Robben Island]]. * [[30. apríl]] - [[Bijon Setu-blóðbaðið]]: Sextán munkar og nunnur [[Ananda Marga]] voru myrt í [[Vestur-Bengal]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - Hernaðaraðgerðir Breta hófust í [[Falklandseyjastríðið|Falklandseyjastríðinu]]. * [[2. maí]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Breski kjarnorkuknúni [[kafbátur]]inn ''HMS Conqueror'' sökkti argentíska [[varðskip]]inu ''ARA General Belgrano''. Alls létu 323 lífið en 770 var bjargað. * [[4. maí]] - Breska herskipið [[HMS Sheffield]] varð fyrir [[Exocet]]-flugskeyti. 20 sjóliðar létust. * [[9. maí]] - [[Hrafnhildur Valbjörnsdóttir]] og [[Guðmundur Sigurðsson]] sigruðu á fyrsta Íslandsmóti í [[vaxtarrækt]], sem haldið var í [[Reykjavík]]. * [[21. maí]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Bretar gengu á land á Falklandseyjum. * [[22. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1982|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[24. maí]] - [[Stríð Íraks og Írans]]: Íranskar hersveitir náðu borginni [[Khorramshahr]] aftur á sitt vald. * [[27. maí]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]] lauk stúdentsprófi með hæstu einkunn sem gefin hafði verið (9,67) frá Menntaskólanum í Reykjavík. * [[27. maí]] - [[Falklandseyjastríðið]]: [[Orrustan um Goose Green]] hófst. * [[27. maí]] - [[Davíð Oddsson]] tók við starfi borgarstjóra [[Reykjavík]]ur af [[Egill Skúli Ingibergsson|Agli Skúla Ingibergssyni]]. * [[28. maí]] - Til [[Ísland]]s komu [[flóttamaður|flóttamenn]] frá [[Pólland]]i, fimmtán fullorðnir og átta börn. Helmingur hópsins var farinn aftur hálfu [[ár]]i síðar. * [[30. maí]] - [[Spánn]] varð sextándi meðlimur [[NATÓ]] og fyrsta ríkið til að gerast meðlimur síðan [[Vestur-Þýskaland]] gekk í NATÓ árið [[1955]]. * [[30. maí]] - [[Hussain Muhammad Ershad]] rændi völdum í Bangladess. ===Júní=== [[Mynd:Argentine_POWs_guarded_by_2_Para.jpg|thumb|right|Breskir fallhlífarhermenn gæta argentínskra stríðsfanga í Port Stanley.]] * [[5. júní]] - Óperan ''[[Silkitromman]]'' eftir Atla Heimi Sveinsson og Örnólf Árnason var frumsýnd á [[Listahátíð í Reykjavík]]. * [[6. júní]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbanon]]: [[Ísrael]] réðst inn í [[Líbanon]]. * [[6. júní]] - Afhjúpaður var í Vestmannaeyjum minnisvarði um [[Oddgeir Kristjánsson]]. * [[7. júní]] - [[Priscilla Presley]] opnaði Graceland almenningi. Baðherbergið þar sem Elvis Presley lést fimm árum áður var þó haft lokað. * [[11. júní]] - [[Orrustan um Stanley]], lokaorrusta [[Falklandseyjastríðið|Falklandseyjastríðsins]], hófst. * [[11. júní]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[E.T.]]'' var frumsýnd. * [[12. júní]] - Um 750.000 manns mótmæltu [[kjarnavopn]]um í [[Central Park]] í New York-borg. Meðal tónlistarmanna sem komu fram voru [[Jackson Browne]], [[James Taylor]], [[Bruce Springsteen]] og [[Linda Ronstadt]]. * [[13. júní]] - [[Fahd bin Abdul Aziz al-Saud|Fahd]] varð konungur í Sádí-Arabíu við lát Khalids bróður síns. * [[14. júní]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Argentína gafst upp fyrir Bretlandi. * [[16. júní]] - [[Lögreglan]] staðfesti að hún hefði lagt hald á [[maríjúana]]sendingu, alls 189&nbsp;kg, en ekki var vitað hvert hún átti að fara. Efnið var sent frá [[Jamaíka]]. * [[17. júní]] - Þriðja skipið með nafnið ''[[Akraborg]]'' kom til landsins og sigldi á milli Reykjavíkur og Akraness. * [[18. júní]] - Argentínski einræðisherrann [[Leopoldo Galtieri]] sagði af sér. * [[19. júní]] - Minnisvarði um [[Ásgrímur Jónsson|Ásgrím Jónsson]] listmálara var afhjúpaður í Rútsstaðahjáleigu í [[Gaulverjabæjarhreppur|Gaulverjabæ]], nú [[Flóahreppur|Flóahreppi]], en þar var hann fæddur. * [[20. júní]] - Ellefu manna herlið [[Argentína|Argentínu]] á [[Suður-Sandvíkureyjar|Suður-Sandvíkureyjum]] gafst upp fyrir [[Bretland|Bretum]]. ===Júlí=== [[Mynd:Bodacolectivasectamoon.jpg|thumb|right|Fjöldabrúðkaup á vegum Moon árið 1982.]] * [[2. júlí]] - [[Larry Waters]] flaug í 4.900 metra hæð yfir [[Long Beach]] í Kaliforníu í garðstól með helíumblöðrur festar við hann. * [[2. júlí]] - Sprengja sprakk í geymsluhólfi á [[Aðaljárnbrautarstöðin í Osló|Aðaljárnbrautarstöðinni í Osló]] með þeim afleiðingum að 19 ára stúlka lést. Átta dögum síðar fannst önnur ósprungin sprengja í öðru hólfi. Átján ára piltur reyndist standa á bak við tilræðin. * [[3. júlí]] - Fjárfestingarfélagið Kuben í eigu hljómsveitarinnar [[ABBA]] og framleiðandans [[Stikkan Anderson]] keypti fyrirtækin [[Monark]] og [[Stiga]]. * [[8. júlí]] - [[The Coca-Cola Company]] setti drykkinn [[Diet Coke]] á markað. * [[9. júlí]] - [[Pan Am flug 759]] hrapaði yfir [[Kenner (Louisiana)|Kenner]] í Louisiana með þeim afleiðingum að 146 farþegar létust og 8 á jörðu niðri. * [[11. júlí]] - Ítalía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] með 3-1 sigri á Vestur-Þýskalandi. * [[16. júlí]] - Trúarleiðtoginn [[Sun Myung Moon]] var dæmdur í 18 mánaða fangelsi fyrir skattsvik í New York-borg. * [[20. júlí]] - Tvær sprengjur á vegum [[IRA]] sprungu í London með þeim afleiðingum að átta hermenn létust og 47 manns særðust. * [[23. júlí]] - [[Alþjóðahvalveiðiráðið]] ákvað að banna hvalveiðar í hagnaðarskyni fyrir 1985-1986. * [[23. júlí]] - 299 manns létust í aurskriðum vegna úrhellisrigninga í [[Nagasaki]] í Japan. * [[23. júlí]] - Í [[Kolmårdens-dýragarðurinn|Kolmårdens-dýragarðinum]] í Svíþjóð var ferðamaður sem fór úr bifreið sinni drepinn af ljóni. * [[24. júlí]] - Á [[Skeiðarársandur|Skeiðarársandi]] fannst [[skipsflak]], sem í fyrstu var talið vera flak gullskipsins [[Het Wapen van Amsterdam]] sem fórst þar árið [[1667]]. Í ljós kom að flakið var af þýskum togara frá árinu [[1903]]. * [[31. júlí]] - Tvær rútur með skólabörn og þrír bílar lentu í árekstri við [[Beaune]] í Frakklandi með þeim afleiðingum að 53 létust, þar af 44 börn. Þetta var mesta umferðarslys í sögu Frakklands. ===Ágúst=== [[Mynd:USMC-Lebanon82-12.jpg|thumb|right|Hermenn úr frönsku útlendingaherdeildinni fylgjast með flutningi PLO-manna frá Beirút.]] * [[Ágúst]] - [[Kaupþing banki hf.|Kaupþing]] var stofnað. * [[Ágúst]] - Sala hófst á örtölvunni [[Commodore 64]] sem kostaði 595 dali. * [[7. ágúst]] - Tólf létust í hryðjuverkaárás armenskra skæruliða á flugvellinum í [[Ankara]]. * [[9. ágúst]] - Fjórir meðlimir í hryðjuverkasamtökunum [[Direct Action]] réðust á veitingastað gyðinga í París, myrtu sex manns og særðu 22. * [[12. ágúst]] - [[Mexíkó]] lýsti yfir vangetu til að greiða erlendar skuldir sem leiddi til efnahagskreppu í Rómönsku Ameríku. * [[12. ágúst]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbanon]]: [[Ísraelsher]] hóf stórskotaliðsárás á [[Beirút]] með þeim afleiðingum að fjöldi almennra borgara féll. Árásin var fordæmd víða um heim. * [[14. ágúst]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Okkar á milli]]'' var frumsýnd. * [[14. ágúst]] - [[Rúvak]], Akureyrardeild Ríkisútvarpsins, tók til starfa. * [[17. ágúst]] - Fyrstu [[geisladiskur|geisladiskarnir]] fóru á markað í Þýskalandi með völsum eftir [[Chopin]] í flutningi [[Claudio Arrau]]. * [[20. ágúst]] - Átján manna hópur kleif [[Eldey]] í fyrsta sinn síðan [[1971]]. Í hópnum var ein kona, Halldóra Filippusdóttir, og var hún fyrst kvenna til að klífa eyjuna. Eldey var fyrst klifin árið [[1894]]. * [[20. ágúst]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbanon]]: Fjölþjóðlegt herlið hóf eftirlit með brottflutningi meðlima [[PLO]] frá Beirút. * [[28. ágúst]] - Pönktónleikarnir [[Melarokk]] voru haldnir í Reykjavík. ===September=== [[Mynd:Amin_Gemayel_Inauguration,_Beirut_1982.jpg|thumb|right|Amine Gemayel tekur við forsetaembætti í Beirút.]] * [[haust]] - [[Anima]], félag sálfræðinema við Háskóla Íslands var stofnað. * [[3. september]] - Sýning var opnuð á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] á verkum [[Bertel Thorvaldsen|Bertels Thorvaldsen]] og var það fyrsta sýning utan Danmerkur á vegum [[Thorvaldsensafnið|Thorvaldsensafnsins]] í Kaupmannahöfn. * [[3. september]] - Ítalski herforinginn [[Carlo Alberto Dalla Chiesa]] var myrtur, ásamt eiginkonu sinni og bílstjóra, af ítölsku mafíunni í Palermó. * [[13. september]] - [[Grace Kelly]] fékk heilablóðfall meðan hún ók bifreið sinni. Bíllinn hrapaði niður fjallshlíð. Hún lést á sjúkrahúsi daginn eftir. * [[14. september]] - Forseti Líbanon, [[Bachir Gemayel]], var myrtur. * [[16. september]] - [[Blóðbaðið í Shabra og Shatila]] hófst þegar [[Líbanski framvörðurinn]] réðist inn í flóttamannabúðir í Beirút og myrti milli 762 og 3500 manns. * [[19. september]] - [[Scott Fahlman]] stakk upp á notkun [[broskall]]sins. * [[21. september]] - [[Alþjóðlegur dagur friðar]] var haldinn í fyrsta sinn. * [[23. september]] - [[Amine Gemayel]] var kosinn forseti Líbanon. * [[24. september]] - [[Wimpy-aðgerðin]] markaði upphaf vopnaðrar andspyrnu gegn Ísraelsher í Beirút. * [[25. september]] - Um 400.000 manna mótmælaganga í [[Tel Aviv]] krafðist afsagnar [[Menachem Begin]] vegna framgöngu Ísraelshers í Líbanon. * [[30. september]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Staupasteinn (sjónvarpsþáttur)|Staupasteinn]]'' hóf göngu sína. ===Október=== [[Mynd:CDP101a.jpg|thumb|right|Fyrsti geislaspilarinn.]] * [[Október]] - [[Ronnie James Dio]] og [[Vinny Appice]] úr Black Sabbath stofnuðu hljómsveitina [[Dio]]. * [[1. október]] - [[Helmut Kohl]] tók við embætti kanslara [[Vestur-Þýskaland]]s. * [[1. október]] - Fyrsta tölublað tímaritsins ''[[Vera (tímarit)|Veru]]'' kom út á Íslandi. * [[1. október]] - [[Morgunblaðið]] birti fyrstu símsendu litmyndina frá opnun fjármálamiðstöðvar í London og voru þá rúmlega 23 ár frá því að sama blað birti fyrstu símsendu myndina hér á landi. * [[1. október]] - Fyrsti [[geislaspilari]]nn, [[Sony CDP-101]], kom á markað í Japan. * [[1. október]] - [[EPCOT Center]] var opnað í Flórída. * [[1. október]] - Upp komst um áætlun um valdarán á Spáni daginn fyrir kosningarnar 28. október. * [[8. október]] - Pólska ríkisstjórnin bannaði [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]]. * [[9. október]] - ''[[Þættir úr félagsheimili]]'' hófu göngu sína í Ríkissjónvarpinu. * [[11. október]] - Skipinu ''[[Mary Rose]]'' sem sökk við [[Isle of Wight]] árið 1545 var lyft af hafsbotni. * [[19. október]] - [[Sérsveit ríkislögreglustjóra]] var stofnuð á Íslandi. * [[28. október]] - [[Spænski sósíalistaflokkurinn]] sigraði þingkosningar á Spáni með miklum mun. [[Felipe González]] varð forsætisráðherra. * [[30. október]] - Landssöfnunin „Þjóðarátak gegn krabbameini“ lagði fram þrettán milljónir króna til handa [[Krabbameinsfélag Íslands|Krabbameinsfélaginu]] og var það mun meira en áður hafði safnast í slíkum söfnunum. ===Nóvember=== [[Mynd:The_Thames_Barrier_at_Greenwich_-_geograph.org.uk_-_1350526.jpg|thumb|right|Thames Barrier árið 1985.]] * [[2. nóvember]] - Breska útvarpsstöðin [[Channel 4]] var stofnuð. * [[3. nóvember]] - Tankbíll sprakk í [[Salanggöngin|Salanggöngunum]] í Afganistan með þeim afleiðingum að 176 létust. * [[7. nóvember]] - Flóðvörnin [[Thames Barrier]] var sýnd almenningi. * [[8. nóvember]] - [[Kenan Evren]] varð forseti Tyrklands. * [[12. nóvember]] - [[Júríj Andropov]] varð aðalritari sovéska kommúnistaflokksins eftir lát [[Leoníd Bresnjev|Leoníds Bresnjev]]. * [[13. nóvember]] - [[Vietnam Veterans Memorial]] var vígt í Washington-borg. * [[14. nóvember]] - [[Lech Wałęsa]] var sleppt úr fangelsi. * [[18. nóvember]] - Fyrsta kvöld [[Músíktilraunir|Músíktilrauna]] var haldið í Tónabæ í Reykjavík. * [[18. nóvember]] - [[Vilmundur Gylfason]] gekk úr [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokknum]] og stofnaði [[Bandalag jafnaðarmanna]]. * [[27. nóvember]] - [[Yasuhiro Nakasone]] varð forsætisráðherra Japans. * [[30. nóvember]] - Metsöluplata Michael Jackson, ''[[Thriller]]'', kom út. ===Desember=== * [[1. desember]] - [[Miguel de la Madrid]] varð forseti Mexíkó. * [[2. desember]] - Bandaríkjamaðurinn [[Barney Clark]] fékk fyrsta ígrædda [[gervihjarta]]ð. Hann lifði í 112 daga eftir aðgerðina. *[[6. desember]] - Samtök um kvennaathvarf opnuðu [[Kvennaathvarfið]] í Reykjavík. * [[7. desember]] - Fyrsta aftakan með [[eitursprauta|eitursprautu]] fór fram í Texas. * [[10. desember]] - [[Ísland]] skrifaði undir [[Hafréttarsáttmáli Sameinuðu þjóðanna|hafréttarsáttmála]] [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] ásamt 119 öðrum þjóðum, en þessi sáttmáli hafði verið baráttumál Íslands í áratugi. Hafréttarsáttmálinn öðlaðist gildi [[1994]]. * [[13. desember]] - Að minnsta kosti 1507 fórust í jarðskjálfta í [[Dhamar]] í norðurhluta [[Jemen]]. * [[18. desember]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Með allt á hreinu]]'' var frumsýnd. * [[18. desember]] - Í [[RÚV|Ríkisútvarpinu]] voru lesnar [[auglýsing]]ar samfellt í sjö klukkustundir og var það met. * [[22. desember]] - [[Indlandshafsráðið]] var stofnað. * [[23. desember]] - [[Umhverfisverndarstofnun Bandaríkjanna]] mæltist til þess að bærinn [[Times Beach]] yrði rýmdur vegna [[díoxín]]mengunar. * [[26. desember]] - Tímaritið ''[[Time]]'' útnefndi [[tölva|tölvuna]] „[[Manneskja ársins hjá Time|mann ársins]]“. ===Ódagsettir viðburðir=== * Genabankinn [[GenBank]] var stofnaður. * Íslenska hljómsveitin [[S.H. Draumur]] var stofnuð. * Þýska hljómsveitin [[Die Toten Hosen]] var stofnuð. * [[Kjölbátasamband Íslands]] var stofnað. * [[Grundaskóli]] var stofnaður á Akranesi. * [[Hús verslunarinnar]] í Reykjavík var tekið í notkun. * Stafagerðin [[Arial]] leit dagsins ljós. * Breska hljómsveitin [[The Smiths]] var stofnuð. * Tímaritið ''[[Classical Antiquity]]'' var stofnað. * Krossgátutímaritið ''[[Frístund]]'' var stofnað. * Tölvuleikjafyrirtækið [[Electronic Arts]] var stofnað. * [[Hizbollah]]-samtökin voru stofnuð í Líbanon. ==Fædd== * [[7. janúar]] - [[Lauren Cohan]], bandarísk leikkona. * [[9. janúar]] - [[Katrín, hertogaynja af Cambridge|Kate Middleton]], eiginkona Vilhjálms Bretaprins. * [[10. janúar]] - [[Josh Ryan Evans]], bandarískur leikari (d. [[2004]]). * [[14. janúar]] - [[Víctor Valdés]], spænskur knattspyrnumaður. * [[17. janúar]] - [[Dwyane Wade]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[25. janúar]] - [[Noemi]], ítölsk söngkona. * [[28. janúar]] - [[Michael Guigou]], franskur handknattleiksmaður. * [[17. febrúar]] - [[Adriano Leite Ribeiro]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[25. febrúar]] - [[Chris Baird]], norðurírskur knattspyrnumaður. * [[28. febrúar]] - [[Jelena Slesarenko]], rússneskur hástökkvari. * [[3. mars]] - [[Jessica Biel]], bandarísk leikkona. * [[4. mars]] - [[Landon Donovan]], bandarískur knattspyrnumaður. * [[8. mars]] - [[Marjorie Estiano]], brasilísk leikkona. * [[10. mars]] - [[Kwame Brown]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[10. mars]] - [[Timo Glock]], þýskur ökuþór. [[Mynd:Brissoklippt.JPG|thumb|right|Bryndís Björgvinsdóttir]] * [[24. mars]] - [[Bryndís Björgvinsdóttir]], íslenskur rithöfundur. * [[26. mars]] - [[Mikel Arteta]], spænskur þjálfari og knattspyrnumaður. * [[30. mars]] - [[Jason Dohring]], bandarískur leikari. * [[3. apríl]] - [[Cobie Smulders]], kanadísk leikkona. * [[9. apríl]] - [[Jay Baruchel]], kanadískur leikari. * [[15. apríl]] - [[Seth Rogen]], kanadískur leikari. * [[24. apríl]] - [[Kelly Clarkson]], bandarísk söngkona. * [[30. apríl]] - [[Kirsten Dunst]], bandarísk leikkona. * [[4. maí]] - [[Martin Ingi Sigurðsson]], íslenskur læknir. * [[11. maí]] - [[Cory Monteith]], kanadískur leikari (d. [[2013]]). * [[17. maí]] - [[Vjosa Osmani]], forseti Kósovó. * [[20. maí]] - [[Petr Čech]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[29. maí]] - [[Bjarte Myrhol]], norskur handknattleiksmaður. * [[1. júní]] - [[Justine Henin]], belgísk tennisleikkona. * [[8. júní]] - [[Nadia Petrova]], rússnesk tennisleikkona. * [[9. júní]] - [[Christina Stürmer]], þýsk söngkona. * [[10. júní]] - [[Laleh Pourkarim]], sænsk söngkona. * [[14. júní]] - [[Kenenisa Bekele]], eþíópískur langhlaupari. * [[20. júní]] - [[Example]], breskur rappari. * [[21. júní]] - [[Albert Rocas]], spænskur handknattleiksmaður. [[Mynd:Prince_William,_2007.jpg|thumb|right|Vilhjálmur Bretaprins]] * [[21. júní]] - [[Vilhjálmur Bretaprins]]. * [[29. júní]] - [[Guðmundur Eggert Stephensen]], íslenskur borðtenniskappi. * [[16. júlí]] - [[Steven Hooker]], ástralskur stangarstökkvari. * [[19. júlí]] - [[Jared Padalecki]], bandarískur leikari. * [[28. júlí]] - [[Ágústa Eva Erlendsdóttir]], íslensk leikkona. * [[30. júlí]] - [[Yvonne Strahovski]], áströlsk leikkona. * [[7. ágúst]] - [[Abbie Cornish]], áströlsk leikkona. * [[27. ágúst]] - [[Helgi Már Magnússon]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[2. september]] - [[Joey Barton]], enskur knattspyrnumaður. *[[4. september]] - [[Hildur Guðnadóttir]], íslenskt tónskáld og Óskarsverðlaunahafi. * [[21. september]] - [[Jón Arnór Stefánsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[22. september]] - [[Billie Piper]], bresk söng- og leikkona. * [[28. september]] - [[Matt Cohen]], bandarískur leikari. * [[9. október]] - [[Grétar Sigfinnur Sigurðarson]], íslenskur knattspyrnumaður. [[Mynd:Logi_Geirsson_01.jpg|thumb|right|Logi Geirsson]] * [[10. október]] - [[Logi Eldon Geirsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[13. október]] - [[Denis Buntić]], króatískur handknattleiksmaður. * [[28. október]] - [[Matt Smith]], enskur leikari. * [[29. október]] - [[Ásmundur Einar Daðason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[12. nóvember]] - [[Anne Hathaway]], bandarísk leikkona. * [[16. nóvember]] - [[Ólína Guðbjörg Viðarsdóttir]], íslensk knattspyrnukona. * [[22. nóvember]] - [[Steve Angello]], grísk-sænskur plötusnúður. * [[8. desember]] - [[Stefán Kristjánsson]], íslenskur skákmeistari. * [[10. desember]] - [[Sultan Kösen]], stærsti maður heims. * [[20. desember]] - [[David Cook]], bandarískur söngvari, sigurvegari í 7. þáttaröð American Idol. * [[28. desember]] - [[Beau Garrett]], bandarísk leikkona. * [[30. desember]] - [[Erna Björk Sigurðardóttir]], íslensk knattspyrnukona. * [[31. desember]] - [[Craig Gordon]], skoskur knattspyrnumaður. ==Dáin== * [[18. janúar]] - [[Huang Xianfan]], kínverskur sagnfræðingur (f. [[1899]]). * [[17. febrúar]] - [[Lee Strasberg]], bandarískur leikari (f. [[1901]]). * [[21. janúar]] - [[H.D.F. Kitto]], breskur fornfræðingur (f. [[1897]]). * [[2. mars]] - [[Philip K. Dick]], bandarískur vísindaskáldsagnahöfundur (f. [[1928]]). * [[5. mars]] - [[John Belushi]], bandarískur leikari (f. [[1949]]). * [[6. mars]] - [[Ayn Rand]], bandarískur rithöfundur (f. [[1905]]). * [[29. mars]] - [[Carl Orff]], þýskt tónskáld (f. [[1895]]). * [[10. maí]] - [[Peter Weiss]], þýskur listamaður (f. [[1916]]). * [[7. júní]] - [[Carlos Vidal]], síleskur knattspyrnumaður (f. [[1902]]). * [[10. júlí]] - [[G.E.L. Owen]], velskur fornfræðingur (f. [[1922]]). * [[18. júlí]] - [[Roman Jakobson]], rússneskur málfræðingur (f. [[1896]]). * [[25. júlí]] - [[Hal Foster]], kanadískur myndasöguhöfundur (f. [[1892]]). * [[4. ágúst]] - [[Bruce Goff]], bandarískur arkitekt (f. [[1904]]). * [[15. ágúst]] - [[Hugo Theorell]], sænskur læknir og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1903]]). * [[29. ágúst]] - [[Ingrid Bergman]], sænsk leikkona (f. [[1915]]). * [[14. september]] - [[Kristján Eldjárn]], 3. [[forseti Íslands]] (f. [[1916]]). [[Mynd:Gracia_van_Monaco_(1972).jpg|thumb|right|Grace Kelly]] * [[14. september]] - [[Grace Kelly]], bandarísk leikkona og furstafrú af Mónakó (f. [[1929]]). * [[24. september]] - [[Sigurður Halldórsson]], íslenskur verslunarstjóri (f. [[1910]]). * [[10. nóvember]] - [[Leoníd Bresnjev]], stjórnmálamaður (f. [[1906]]). * [[19. nóvember]] - [[Erving Goffman]], kanadískur félagsfræðingur (f. [[1922]]). * [[2. desember]] - [[Marty Feldman]], breskur leikari (f. [[1934]]). * [[9. desember]] - [[Ásmundur Sveinsson]], íslenskur myndhöggvari (f. [[1893]]). * [[20. desember]] - [[Sigurjón Ólafsson]], íslenskur myndhöggvari (f. [[1908]]). * [[21. desember]] - [[Ants Oras]], eistneskur rithöfundur (f. [[1900]]). * [[23. desember]] - [[Agnar Kofoed-Hansen]], íslenskur flugmaður (f. [[1915]]). * [[30. desember]] - [[Reynir Örn Leósson]], íslenskur aflraunamaður (f. [[1939]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Kenneth G. Wilson]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Aaron Klug]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Sune K. Bergström]], [[Bengt I. Samuelsson]], [[John R. Vane]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Gabriel García Márquez]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Alva Myrdal]], [[Alfonso García Robles]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[George Stigler]] {{commonscat}} [[Flokkur:1982]] 5wl51ax8v9mxn71cqjbuxbyeluevzsy 0 1620 1984345 1961381 2026-10-29T17:46:43Z ~2026-46098-92 121917 /* Trú */ 1984345 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Sambandslýðveldið Þýskaland | nafn_á_frummáli = Bundesrepublik Deutschland | nafn_í_eignarfalli = Þýskalands | fáni = Flag of Germany.svg | skjaldarmerki = Coat of Arms of Germany.svg | kjörorð = Einigkeit und Recht und Freiheit | kjörorð_tungumál = þýska | kjörorð_þýðing = Eining, réttlæti og frelsi | staðsetningarkort = EU-Germany (orthographic projection).svg | tungumál = [[Þýska]] | höfuðborg = [[Berlín]] | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Þýskalands|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Frank-Walter Steinmeier]] | titill_leiðtoga2 = [[Kanslari Þýskalands|Kanslari]] | nafn_leiðtoga2 = [[Friedrich Merz]] | ESBaðild = [[25. mars]] [[1957]] | stærðarsæti = 63 | flatarmál = 357.022 | hlutfall_vatns = 1,27 | mannfjöldaár = 2022 | fólksfjöldi = 84,270,625 | mannfjöldasæti = 18 | íbúar_á_ferkílómetra = 232 | VLF_ár = 2021 | VLF = 4.319 | VLF_sæti = 5 | VLF_á_mann = 56.956 | VLF_á_mann_sæti = 15 | VÞL_ár = 2019 | VÞL = {{hækkun}} 0.947 | VÞL_sæti = 6 | staða = Stofnun | atburður1 = [[Verdun-samningurinn]] | dagsetning1 = 843 | atburður2 = [[Heilaga rómverska ríkið]] | dagsetning2 = 2. febrúar 962 | atburður3 = [[Þýska sambandið]] | dagsetning3 = 8. júní 1815 | atburður4 = [[Þýska keisaradæmið]] | dagsetning4 = 18. janúar 1871 | atburður5 = [[Vestur-Þýskaland|Sambandslýðveldið]] | dagsetning5 = 23. maí 1949 | atburður6 = [[Sameining Þýskalands|Sameining]] | dagsetning6 = 3. október 1990 | gjaldmiðill = [[Evra]] € | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Das Lied der Deutschen]] | umferð = hægra | tld = de | símakóði = 49 }} '''Þýskaland''' ([[þýska]]: ''Deutschland''; {{framburður|De-Deutschland.ogg}}), opinberlega '''Sambandslýðveldið Þýskaland''' (þýska: ''Bundesrepublik Deutschland''), er land í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]]. Þýskaland er að flatarmáli sjöunda stærsta ríki [[Evrópa|Evrópu]] og spannar rúmlega 357 þúsund km². Landið liggur milli [[Norðursjór|Norðursjávar]] og [[Eystrasalt]]s að [[Alpafjöll]]um í suðri. Það er líka næstfjölmennasta land Evrópu með 83 milljónir íbúa. Aðeins [[Rússland]] er fjölmennara. Þýskaland á landamæri að [[Danmörk]]u í norðri, [[Pólland]]i og [[Tékkland]]i í austri, [[Austurríki]] og [[Sviss]] í suðri, og [[Frakkland]]i, [[Lúxemborg]], [[Belgía|Belgíu]] og [[Holland]]i í vestri. Höfuðborgin og stærsta borgin er [[Berlín]], en fjármálamiðstöð landsins er í [[Frankfurt]]. Stærsta þéttbýlissvæði Þýskalands er í [[Ruhr]]. Heimildir eru um að ýmsir [[germanar|germanskir ættbálkar]] hafa búið í norðurhluta þess sem í dag er Þýskaland frá [[klassísk fornöld|klassískri fornöld]]. Fyrir árið 100 var þetta svæði kallað [[Germanía]]. Á 10. öld mynduðu þessi héruð meginhluta [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]] sem myndaðist við skiptingu hins mikla [[Frankaríki]]s [[Karlamagnús]]ar árið [[843]]. Á 16. öld hófst [[siðbreytingin]] í norðurhéruðum Þýskalands. Eftir [[Napóleonsstyrjaldirnar]] og upplausn Heilaga rómverska ríkisins 1806 var [[Þýska bandalagið]] stofnað 1815. Árið 1871 varð Þýskaland [[þjóðríki]] þegar flest þýsku ríkin [[stofnun Þýskalands|sameinuðust]] og mynduðu [[Þýska keisaradæmið]] þar sem [[Prússland]] var leiðandi. Eftir ósigur í [[fyrri heimsstyrjöld]] og [[þýska byltingin 1918-1919|þýsku byltinguna 1918-1919]] var [[Weimar-lýðveldið]] stofnað. [[Valdataka nasista]] árið 1933 leiddi til stofnunar [[alræði]]sríkis, [[Þriðja ríkið|Þriðja ríkisins]], sem hóf kerfisbundin morð á fötluðum, Gyðingum og öðrum hópum í [[Helförin]]ni og rak útþenslustefnu sem leiddi til [[síðari heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjaldarinnar]] 1939. Eftir ósigur Þýskalands fóru hernámslið [[Bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|bandamanna]] með stjórn landsins sem leiddi til stofnunar [[Vestur-Þýskaland]]s á hernámssvæðum [[Vesturveldin|Vesturveldanna]] og [[Austur-Þýskaland]]s á hernámssvæði [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]]. Vestur-Þýskaland var stofnaðili að [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]] meðan Austur-Þýskaland var hluti af [[Austurblokkin]]ni og [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalaginu]]. Fall kommúnistastjórna í löndum Austurblokkarinnar 1989-1991 leiddi til [[sameining Þýskalands|sameiningar]] í eitt ríki árið 1990. Í dag er Þýskaland eitt mesta iðnveldi heims. Efnahagskerfi landsins er það stærsta í Evrópu og [[Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)|eitt það stærsta í heimi]]. Þýskaland er leiðandi í [[vísindi|vísinda-]] og [[tækni]]geirunum. Það er þriðji stærsti útflytjandi og innflytjandi á vörum í heimi. Landið er [[þróað land]] sem situr hátt á [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Þar er boðið upp á [[almannatryggingar]] og [[opinber heilbrigðisþjónusta|opinbera heilbrigðisþjónustu]], umhverfisvernd og [[ókeypis háskólamenntun]]. Þýskaland er í 16. sæti á lista yfir [[friðsælustu lönd heims]]. Þýskaland á aðild að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]], [[NATO]], [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], [[G7]], [[G20]] og [[OECD]]. Landið á þriðja mesta fjölda færslna á [[heimsminjaskrá UNESCO]]. == Heiti == Hugtakið „þýskt“ kemur fyrst fyrir í lok 11. aldar í [[Annokvæði]] sem ''Diutischemi lande, Diutsche lant, Diutischimo lante'' („þýsk lönd“) fyrir [[Austur-Frankaríki]] þar sem [[germönsk mál|germönskumælandi]] þjóðflokkar bjuggu, til aðgreiningar frá [[Vestur-Frankaríki]], þar sem [[fornfranska|fornfranskar mállýskur]] voru talaðar. Orðið ''Deutsch'' er dregið af [[fornháþýska|fornháþýsku]] ''diutisc'' af ''diot'' samanber [[gotneska|gotnesku]] ''þiuda'' „þjóð“, þ.e. „tengd þjóðinni, alþýðilegur“<ref>{{Vísindavefurinn|29267|Af hverju heitir Þýskaland svo ólíkum nöfnum á frekar líkum tungumálum?}}</ref> og á við um tungumálin. Orðið varð síðar ''tysk'' á dönsku, ''þýska'' á íslensku, og ''tedesco'' á ítölsku. Þýskaland var lengi vel eingöngu mállandafræðilegt hugtak sem náði yfir stærra landsvæði en núverandi Þýskaland (Belgíu, Holland [samanber enska heitið ''dutch''], Sviss, Liechtenstein, Lúxemborg, Austurríki, Suður-Týról/Alto Adige á Ítalíu og Elsass í Frakklandi), en ríkið var kallað [[Heilaga rómverska ríkið]] frá 12. öld. Talað var um „þýska þjóð“ fram til ársins 1806. Fyrst eftir byltinguna 1919 nefndist ríkið opinberlega „Þýskaland“. Enska heitið ''Germany'' og það rússneska og ítalska ''Germania'' eru dregin af latneska orðinu ''Germania'' en það nefndu [[Rómverjar]] landið handan eigin ríkis, norðan við [[Dóná]] og austan við [[Rínarfljót]]. Franska heitið ''Allemagne'' (svipað á spænsku, portúgölsku, arabísku og tyrknesku) er dregið af orðinu ''Alemanni'' sem er heiti á germönskum þjóðflokki sem bjó við frönsku landamærin við Rínarfljót. Slavneskar þjóðir, Ungverjar og Rúmenar nota nafn af rótinni ''nemez'' sem þýðir „mállaus“, í merkingunni „sá sem talar ekki (okkar) tungumál“, en ''slava'' er líklega dregið af orðinu yfir „orð“. Athyglisvert er að nafn fyrir landið (Þýskaland) og þjóðarheitið (Þjóðverjar) eru í sumum málum dregin af mismunandi rótum. Þýskaland var stundum kallað „Þjóðverjaland“ í íslenskum ritum frá 19. öld en orðmyndin Þýskaland er mun eldri. Á ítölsku heitir landið ''Germania'' en þjóðin ''Tedeschi'' og tungumálið ''tedesco''. == Saga == [[Þýska|Þýsk]] tunga og samkennd meðal Þjóðverja er yfir þúsund ára gömul en sameinað þýskt [[þjóðríki]] varð þó ekki til fyrr en með stofnun Þýska keisaradæmisins árið [[1871]]. Þýskaland rekur uppruna sinn til [[Verdun-samningurinn|Verdun-samningsins]] frá [[843]] en með honum var [[Frankaveldi]] skipt upp í vesturhluta sem varð að [[Frakkland]]i nútímans, miðhluta sem tók yfir Norður-[[Ítalía|Ítalíu]], [[Niðurlönd]] og fleiri svæði og austurhluta sem myndaði [[Heilaga rómverska keisaradæmið|Hið heilaga rómverska keisaradæmi]]. Það var til í ýmsum myndum allt til [[1806]] en var þó aldrei meira en mjög laustengt bandalag smá konungsríkja og hafði auk þess fleiri þjóðir en þá þýsku innan sinna vébanda. Á þessum þúsund árum juku Þjóðverjar mjög við áhrif sín í gegnum [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjuna]], [[Norður-krossferðirnar]] og [[Hansasambandið]]. === Fornöld (100 f.Kr. – 300 e.Kr.) === [[Mynd:Imperium Romanum Germania.png|thumbnail|vinstri|[[Rómaveldi]] og landsvæði Germana snemma á [[2. öld]].]] Talið er að rekja megi uppruna germanskra þjóðflokka til [[Bronsöld|bronsaldar]] [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] (um [[1800 f.Kr.|1800]] – [[600 f.Kr.]]) eða í síðasta lagi til [[Járnöld|járnaldar]] Norður-Evrópu ([[5. öld f.Kr.|5. öld]] – [[1. öld f.Kr.]]) Þjóðflokkarnir breiddust út til suðurs, austurs og vesturs frá suðurhluta [[Skandinavía|Skandinavíu]] og norðurhluta Þýskalands á 1. öld f.Kr. og komust þá í kynni við [[Keltar|keltneska]] þjóðflokka í [[Gallía|Gallíu]] og [[íran]]ska og [[Slavar|slavneska]] þjóðflokka í [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]]. Lítið er vitað um sögu germanskra þjóðflokka á þessum tíma, nema hvað varðar samskipti þeirra við [[Rómaveldi|Rómverja]] auk þekktra [[Fornleifar|fornleifa]].<ref>Jill N. Claster: ''Medieval Experience: 300-1400'' (New York: NYU Press, 1982): 35.</ref> Í valdatíð [[Ágústus]]ar hófu [[Rómverjar]], undir forystu rómverska herforingjans [[Publius Quinctilius Varus|Publiusar Quinctiliusar Varusar]], að ráðast inn á landsvæði Germana. Á þessum tíma kynntust Germanar herstjórnarlist Rómverja. Árið [[9|9 e.Kr.]] gereyddu Germanar, undir forystu [[Arminius]]ar (Hermans), þremur rómverskum herdeildum Varusar í [[Orrustan um Teutoburgs-skóg|orrustunni um Teutoburgs-skóg]]. Þar með héldust landsvæði Germana allt að [[Rín (fljót)|Rín]] og [[Dóná]] utan [[Rómaveldi]]s. Um [[100|100 e.Kr.]], þegar rit [[Tacitus]]ar ''[[Germanía (rit)|Germanía]]'' var samið, höfðu Germanar komið sér fyrir meðfram Rín og Dóná og réðu nú að mestu leyti yfir því svæði sem Þýskaland nær yfir nú á dögum. Á [[3. öld]] óx ýmsum vestur-germönskum þjóðflokkum eins og [[Alamannar|Alamönnum]], [[Frankar|Frönkum]], [[Saxar|Söxum]] og fleirum ásmegin. === Hið heilaga rómverska keisaradæmi (843 – 1806) === {{Aðalgrein|Hið heilaga rómverska keisaradæmi}} Þýskaland [[Miðaldir|miðalda]] átti rætur að rekja til veldis [[Karlamagnús]]ar, en hann var krýndur keisari [[25. desember]] árið [[800]]. Árið [[843]] var ríkinu skipt upp í þrjá hluta með [[Verdun-samningurinn|Verdun-sáttmálanum]]. Einn hluti ríkis Karlamagnúsar, Hið heilaga rómverska keisaradæmi, var til í einni mynd eða annarri til ársins [[1806]]. Landsvæði þess náði frá [[Egða|Egðu]] í norðri til [[Miðjarðarhaf]]s í suðri. Á árunum [[919]] – [[1024]] voru furstadæmin Lothringen, Saxland, Frankaland, Schwaben, Türingen og Bæjaraland innlimuð. Árin [[1024]] – [[1125]] lagði Hið heilaga rómverska keisaradæmi undir sig Norður-[[Ítalía|Ítalíu]] og Búrgund en á sama tíma misstu keisarar Hins heilaga rómverska keisaradæmis völd til kirkjunnar. Á árunum [[1138]] – [[1254]] jukust áhrif þýskra [[Fursti|fursta]] í suðri og austri á landsvæðum [[Slavi|Slava]]. Bæir í Norður-Þýskalandi uxu og döfnuðu innan [[Hansasambandið|Hansasambandsins]]. Árið [[1530]], eftir að umbótatilraunir [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] innan [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] mistókust, var ný kirkja mótmælenda stofnuð í mörgum af þýsku ríkjunum. Þetta leiddi til innbyrðis deilna Þjóðverja, [[30 ára stríðið|30 ára stríðsins]] sem háð var frá [[1618]] til [[1648]] og lauk með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]]. Eftir þessi átök reyndust Þjóðverjar illa undirbúnir til að takast á við [[Napóleon]] sem réðst inn í lönd Þjóðverja og leysti upp Hið heilaga rómverska keisaradæmi. Upp frá því varð [[Frakkland]] að erkióvini Þjóðverja fram yfir [[síðari heimsstyrjöld]]. === Þýska sambandið og bylting (1814 – 1871) === [[Mynd:Nationalversammlung in der Paulskirche.jpg|thumbnail|hægri|Þingið í [[Frankfurt]] árið [[1848]]/[[1849]].]] {{Aðalgrein|Þýska ríkjasambandið|Norður-þýska ríkjasambandið}} Mestu varanlegu áhrifin af upplausn Hins heilaga rómverska keisaradæmis voru þau að [[Austurríki]], sem hafði þá lengi verið öflugasta þýska ríkið, fjarlægðist þau norð- og vestlægari. [[Vínarfundurinn]], ráðstefna sem sigurvegarar [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]] héldu, var settur í nóvember [[1814]] og stóð til júní [[1815]]. Á ráðstefnunni var ákveðið að stofna [[Þýska sambandið]], laustengt bandalag 39 [[fullveldi|fullvelda]]. [[Franska byltingin 1848|Byltingarnar í Frakklandi 1848]] höfðu mikil áhrif á sjálfstæðisanda innan Þýska Sambandssins og greina mátti vísi að [[Þjóðernishyggja|þjóðernisstefnu]]. Byltingarandinn leiddi til þess að vald konunganna í ríkjunum 39 dvínaði. [[Otto von Bismarck]] var gerður að forsætisráðherra í [[Prússland]]i en hann lagði mikið upp úr hernaðarstyrk ríkisins. Árið [[1864]] hafði þýska sambandið undir sameiginlegri stjórn Austurríkis og Prússlands betur í [[Síðara Slésvíkurstríðið|stríði]] gegn [[Danmörk]]u en upp úr samkeppni þessa tveggja jafningja varð [[Stríð Prússa og Austurríkismanna|þýska stríðið]] árið [[1866]] þar sem Prússland hafði betur. Undir þessum kringumstæðum gat Bismarck stofnað [[Norður-þýska sambandið]] og undanskilið Austurríki, fyrrum sterkasta þýska ríkinu, frá aðild. === Þýska keisaradæmið (1871 – 1918) === {{Aðalgrein|Þýska keisaraveldið}} Árið [[1871]] var lýst yfir stofnun [[Þýska keisaradæmið|Þýska keisaradæmisins]] í [[Versalir|Versölum]] eftir ósigur [[Frakkland|Frakka]] í [[Fransk-prússneska stríðið|Fransk-prússneska stríðinu]]. Otto von Bismarck átti stóran þátt stofnuninni. Öll þau ríki sem áður höfðu myndað Þýska sambandið, fyrir utan [[Austurríki]], [[Liechtenstein]] og [[Lúxemborg]], voru með í keisaradæminu. Keisaradæmið leið undir lok eftir ósigur Þjóðverja í [[fyrri heimsstyrjöld]] og keisaranum var gert að segja af sér. === Weimar-lýðveldið (1919 – 1933) === {{Aðalgrein|Weimar-lýðveldið}} Hið [[lýðræði]]slega [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldi]] var stofnað [[1919]] en Þjóðverjar voru ekki sérlega hrifnir af því. [[Heimskreppan]] og [[Versalasamningurinn|harðir friðarskilmálar]] frá fyrri heimsstyrjöld lögðust þungt á Þýskaland og stjórnmálamenn gátu lítið gert, fylgi andlýðræðislegra stjórnmálaafla á bæði [[vinstristefna|vinstri]] og [[hægristefna|hægri]] væng stjórnmálanna jókst mjög. Í tvennum þingkosningum árið [[1932]] fékk [[Nasistaflokkurinn]] 37,2% og 33,0% atkvæða og þann [[30. janúar]] [[1933]] var [[Adolf Hitler]] skipaður [[kanslari Þýskalands]]. Eitt af fyrstu verkum Hitlers í embætti var að leggja [[frumvarp]] fyrir þingið sem færði honum [[alræði]]svöld og nam stjórnarskrá Weimar-lýðveldisins í raun úr gildi. === Þriðja ríkið (1933 – 1945) === {{Aðalgrein|Þriðja ríkið}} [[Nasismi|Nasistar]] kölluðu veldi sitt [[Þriðja ríkið]] og það var við lýði í tólf ár, [[1933]] – [[1945]]. Sú stefna nasista að komast yfir landsvæði í nágrannalöndum og skapa Þjóðverjum þannig „lífsrými“ (''[[Lebensraum]]'') var ein af mörgum ástæðum fyrir upphafi [[Síðari heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjaldar]] þann [[1. september]] [[1939]]. [[Öxulveldin|Þýskaland og bandamenn]] þess unnu stóra sigra í fyrri hluta stríðsins og lögðu undir sig stóran hluta [[Evrópa|Evrópu]]. Eftir innrásina í [[Sovétríkin]] [[22. júní]] [[1941]] og stríðsyfirlýsingu gegn [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] [[11. desember]] sama ár fór að halla undan fæti fyrir Þjóðverja, þeir gáfust upp [[8. maí]] [[1945]] eftir að Hitler framdi [[sjálfsmorð]] í neðanjarðarbyrgi sínu í [[Berlín]] en þá var her Sovétmanna að ná borginni á sitt vald. Ofsóknir á hendur gyðingum og síðar [[helförin]], skipulögð tilraun til að útrýma [[Gyðingar|gyðingum]] í Evrópu, var alræmt stefnumál nasista á millistríðsárunum og í heimsstyrjöldinni síðari. === Klofnun (1945 – 1990) === {{Aðalgrein|Vestur-Þýskaland|Austur-Þýskaland}} Eftir Heimsstyrjöldina síðari misstu Þjóðverjar mikil landsvæði í austri þar sem nú er [[Pólland]] og þurftu milljónir Þjóðverja að flytja sig frá þessum svæðum. Því svæði sem var eftir var skipt í hernámssvæði [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]], [[Bretland|Breta]], [[Frakkland|Frakka]] og [[Sovétríkin|Sovétmanna]]. Þegar [[kalda stríðið]] hófst var Þýskalandi skipt í tvennt þar sem hernámssvæði Sovétmanna myndaði Þýska alþýðulýðveldið (''Deutsche Demokratische Republik'') eða [[Austur-Þýskaland]] og hernámssvæði hinna þjóðanna myndaði Sambandslýðveldið Þýskaland (''Bundesrepublik Deutschland'') eða [[Vestur-Þýskaland]]. [[Berlín]] hafði einnig verið skipt í fjögur hernámssvæði þrátt fyrir að borgin væri öll innan Austur-Þýskalands. Austur-Berlín var gerð að höfuðborg Austur-Þýskalands en Vestur-Berlín varð að [[Útlenda|útlendu]] sem vesturveldin héldu gangandi. Austur-Þjóðverjar höfðu áhyggjur af því að fólkið í austurhlutanum myndi flýja vestur og byrjuðu því að reisa [[Berlínarmúrinn]] og var hann fullreistur [[1963]] og stóð fram á árið [[1989]]. === Sameinað á ný (frá og með 1990) === {{Aðalgrein|Sameining Þýskalands}} Í lok [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]] voru þýsku ríkin sameinuð á ný [[3. október]] [[1990]] og höfuðborg Þýskalands flutt aftur til [[Berlín]]ar. Sameinað Þýskaland er fjölmennasta ríki [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]] og iðnaðarveldi á heimsmælikvarða, það er lykilmeðlimur í [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og sækist nú eftir föstu sæti í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|Öryggisráði]] [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]]. Á árinu 2015 komu um milljón [[Evrópski flóttamannavandinn|flóttamenn og hælisleitendur]] til Þýskalands. == Landfræði == Þýskaland liggur í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] og nær frá [[Alpafjöll|Ölpunum]] í suðri til stranda [[Norðursjór|Norðursjávar]] og [[Eystrasalt]]s í norðri. Nágrannalönd Þýskalands eru níu talsins: [[Danmörk]] í norðri (68 km), [[Pólland]] (456 km) og [[Tékkland]] (646 km) í austri, [[Austurríki]] (784 km) og [[Sviss]] (334 km) í suðri ásamt [[Frakkland]]i (451 km), [[Lúxemborg]] (138 km), [[Belgía|Belgíu]] (167 km) og [[Holland]]i (577 km) í vestri. Strandlengja landsins er samtals 2.389 km löng. Nyrsti punktur Þýskalands er kallaður [[Ellenbogen]] og er við norðurodda eyjarinnar [[Sylt]]. Rétt sunnan hans er bærinn [[List]] sem er nyrsti bær landsins. Syðsti punktur landsins er við [[Haldenwanger Eck]] í [[Bæjaraland|bæversku]] [[Alpafjöll|Ölpunum]]. Þar er bærinn [[Oberstdorf]] en hann er syðsti bær landsins. Austasti punktur landsins er við ána [[Neisse]] við [[Pólland|pólsku]] landamærin. Austasti byggðarkjarninn er borgin [[Görlitz]]. Vestasti punktur landsins er héraðið [[Selfkant]] við [[Holland|hollensku]] landamærin, norðan borgarinnar [[Aachen]]. Þýskalandi má skipta í þrjá landfræðilega afmarkaða hluta. Nyrst er norðurþýska láglendið (''Norddeutsche Tiefebene''). Sunnar hækkar landið og skiptist þá í meðalhá fjalllendi (''Mittelgebirge'') og stóra dali. Af helstu fjallgörðum má nefna [[Harzfjöll]], (''Harz'') og [[Svartiskógur|Svartaskóg]] (''Schwarzwald''). Syðst eru svo [[Alpafjöll]], en þau eru hæsti og stærsti fjallgarður Þýskalands. Þar er hæsta fjall landsins, [[Zugspitze]], sem er 2.962 metra hátt og markar landamærin á milli Þýskalands og [[Austurríki]]s. === Fljót og vötn === Í Þýskalandi eru mýmargar ár. Þar eiga stórfljót eins og [[Dóná]] upptök sín (í Svartaskógi). Flestar ár renna til norðurs og munda í [[Norðursjór|Norðursjó]] eða [[Eystrasalt]]i (eða eru þverár þessara áa). Eina undantekningin er Dóná, sem rennur til austurs og mundar í [[Svartahaf]]i. Stærstu ár landsins (listinn miðast við lengd ánna innanlands): {| class="wikitable" |- ! Röð !! Á !! Km innanlands !! Lengd alls í km !! Rennur í !! Upptök |- | 1 || [[Rín (fljót)|Rín]] (''Rhein'') || 865 || 1.320 || [[Norðursjór|Norðursjó]] || [[Sviss]] |- | 2 || [[Weser]] || 744 || || [[Norðursjór|Norðursjó]] || [[Thüringer-skógur]] |- | 3 || [[Saxelfur]] (''Elbe'') || 727 || 1.091 || [[Norðursjór|Norðursjó]] || [[Tékkland]] |- | 4 || [[Dóná]] (''Donau'') || 687 || 2.888 || [[Svartahaf]] || [[Svartiskógur]] |- | 5 || [[Main]] || 524 || || [[Rín (fljót)|Rín]] || [[Bæjaraland]] |- | 6 || [[Saale]] || 413 || || [[Saxelfur|Saxelfi]] || [[Bæjaraland]] |- | 7 || [[Spree]] || 382 || || [[Havel]] || [[Saxland]] |- | 8 || [[Ems]] || 371 || || [[Norðursjór|Norðursjó]] || [[Þjóðborgarskógur]] |- | 9 || [[Neckar]] || 367 || || [[Rín (fljót)|Rín]] || [[Baden-Württemberg]] |- | 10 || [[Havel]] || 325 || || [[Saxelfur|Saxelfi]] || [[Mecklenborg-Vorpommern]] |- | 11 || [[Isar]] || 265 || 283 || [[Dóná]] || [[Austurríki]] |- | 12 || [[Aller]] || 263 || || [[Weser]] || [[Saxland-Anhalt]] |} Í Þýskalandi er urmull stöðuvatna. Flest þeirra eru í [[Mecklenborg-Vorpommern]] og í [[Bæjaraland]]i. Stóru vötnin í Bæjaralandi mynduðust öll við bráðnun [[Ísöld|ísaldarjökulsins]]. Stærstu vötn Þýskalands: {| class="wikitable" |- ! Röð !! Stöðuvatn !! Stærð í km² !! Sambandsland !! Mesta dýpi í m |- | 1 || [[Bodensee]] || 536 || [[Baden-Württemberg]], [[Bæjaraland]] || 254 |- | 2 || [[Müritzsee]] || 117 || [[Mecklenborg-Vorpommern]] || 31 |- | 3 || [[Chiemsee]] || 80 || [[Bæjaraland]] || 72 |- | 4 || [[Schweriner See]] || 61 || [[Mecklenborg-Vorpommern]] || 52 |- | 5 || [[Starnberger See]] || 56 || [[Bæjaraland]] || 127 |- | 6 || [[Ammersee]] || 46 || [[Bæjaraland]] || 81 |} === Eyjaklasar og eyjar === Mýmargar eyjar eru við þýsku ströndina. [[Austurfrísnesku eyjarnar]] eru í [[Wattenmeer]] vestur af [[Bremen|Brimum]] í [[Norðursjór|Norðursjó]]. Meginþorri [[Norðurfrísnesku eyjarnar|Norðurfrísnesku eyjanna]] tilheyra einnig Þýskalandi, en þær nyrstu tilheyra [[Danmörk]]u. Nyrst þeirra í þýska hlutanum er [[Sylt]], en norðuroddi hennar er jafnframt nyrsti punktur Þýskalands. Stærstu eyjar landsins eru hins vegar í [[Eystrasalt]]i. Stærstu eyjar Þýskalands: {| class="wikitable" |- ! Röð !! Eyja !! Stærð í km² !! Íbúafjöldi !! Eyjaklasi / haf |- | 1 || [[Rügen|Ré]] (''Rügen'') || 926 || 22 þúsund || [[Eystrasalt]] |- | 2 || [[Usedom]] || 373 || 31 þúsund || [[Eystrasalt]] |- | 3 || [[Fehmarn]] || 185 || 14 þúsund || [[Eystrasalt]] |- | 4 || [[Sylt]] || 99 || 27 þúsund || [[Norðurfrísnesku eyjarnar|Norðurfrísnesk]], [[Norðursjór]] |- | 5 || [[Föhr]] || 82 || 9 þúsund || [[Norðurfrísnesku eyjarnar|Norðurfrísnesk]], [[Norðursjór]] |- | 6 || [[Nordstrand]] || 48 || 2.300 || [[Norðurfrísnesku eyjarnar|Norðurfrísnesk]], [[Norðursjór]] |- | 7 || [[Pellworm]] || 37 || 1.100 || [[Norðurfrísnesku eyjarnar|Norðurfrísnesk]], [[Norðursjór]] |- | 8 || [[Poel]] || 36 || 2.900 || [[Eystrasalt]] |- | 9 || [[Borkum]] || 31 || 5.500 || [[Austurfrísnesku eyjarnar|Austurfrísnesk]], [[Norðursjór]] |- | 10 || [[Norderney]] || 26 || 6.200 || [[Austurfrísnesku eyjarnar|Austurfrísnesk]], [[Norðursjór]] |} == Stjórnmál == [[Mynd: 2024-08-21 Event, CDU, Wahlkampf mit Friedrich Merz in Erfurt 2024 STP 3041 by Stepro (cropped).jpg|thumbnail|[[Friedrich Merz]] hefur verið kanslari Þýskalands frá 2025.]] Þýskaland er [[sambandsríki|samband]] 16 [[sambandslönd Þýskalands|sambandslanda]] sem kallast á þýsku ''Länder'' (eintala: ''Land'') eða óformlega ''Bundesländer'' (eintala: ''Bundesland''). Sambandslöndin hafa mikið sjálfstæði og búa öll við [[þingræði]] með þingkjörinni [[ríkisstjórn]] (''Landesregierung'', ''Staatsregierung'' eða ''Senat'') undir forsæti [[forsætisráðherra]] (''Ministerpräsident'', ''Regierender Bürgermeister'' eða ''Präsident des Senats''). Þing sambandslandanna (''Landtag'', ''Abgeordnetenhaus'' eða ''Bürgerschaft'') eru kosin til fimm ára í öllum ríkjum nema Brimum. Kjörtímabilin voru lengd úr fjórum árum í fimm í kringum aldamótin 2000. Stjórn hvers sambandslands sendir 3-6 fulltrúa eftir íbúafjölda á [[Sambandsráð Þýskalands]] (''Bundesrat''), en það er fulltrúaráð sem er sambærilegt öldungadeildum sumra þjóðþinga. [[Sambandsþing Þýskalands]] (''Bundestag'') er kosið til fjögurra ára í senn. Það og [[Sambandsráð Þýskalands]] fara saman með þau mál sem stjórnarskrá Sambandslýðveldisins Þýskalands hefur ekki falið þingum og ríkisstjórnum sambandslandanna. Við þingkosningar hafa allir ríkisborgarar eldri en 18 ára kosningarétt og tvö atkvæði. Svokallað fyrsta atkvæði (''Erststimme'') gildir í einmenningskjördæmum sem skipa 299 sæti á þinginu. Þar gildir einfaldur meirihluti. Samkvæmt öðru atkvæðinu (''Zweitstimme'') reiknast heildar sætaskipting í hverju sambandslandi fyrir sig og gefur að minnsta kosti önnur 299 sæti á sambandsþinginu. Flokkur eða listi nær manni á þing ef hann fær 5% allra gildra atkvæða á landslista, nema hann hafi náð að minnsta kosti 4 einmenningskjördæmum, þá umreiknast hans atkvæðafjöldi í sæti þótt hann hafi annars ekki náð 5%. Heildarfjöldi sæta sveiflast til af því að reglulega kemur fyrir að flokkur (aðallega CDU og CSU, en líka SPD) nái fleiri sætum í einmenningskjördæmum á stökum landslista en annað atkvæðið gefur til kynna. Fær þá flokkurinn að halda öllum þessum einmenningssætum (svokölluðum umframsætum), en síðan 2013 fá hinir flokkar jöfnunarsæti af landslista. Þannig voru þingsæti eftir kosningar í september 2013 ekki 598 heldur 631, þ.e. 33 umfram- og jöfnunarsæti voru á þingi aukalega. Ef þingmaður af lista með umfram- eða jöfnunarsæti hverfur af þingi á kjörtímabilinu kemur enginn nýr af listanum. Þannig getur fjöldi þingmanna dregist saman á kjörtímabili. [[Sambandsstjórn Þýskalands]] (''Bundesregierung'') starfar ekki í umboði forsetans eins og á Íslandi, heldur uns þingið kýs nýjan [[Kanslari Þýskalands|kanslara]], venjulega í kjölfar sambandsþingkosninga, en það getur líka gerst á miðju kjörtímabili. [[Kanslari Þýskalands]] (kk.: ''Bundeskanzler'', kvk.:''Bundeskanzlerin'') er æðsti stjórnandi sambandsstjórnarinnar. Það er á hans valdsviði að setja fram pólitíska stefnu ríkisstjórnarinnar og hann tilnefnir ráðherra og aðstoðarmenn ráðherra sem forsetinn skipar svo í embætti. Samt sem áður tekur ríkistjórnin allar ákvarðanir með atkvæðagreiðslu á ríkisstjórnarfundum. Ákæra gegn kanslara eða ráðherrum er ekki leyfileg, hins vegar getur þing einfaldlega kosið nýjan kanslara eftir þriggja daga umhugsunarfrest, eftir að tillaga um slíkt hefur verið lögð fram. [[Forseti Þýskalands]] (''Bundespräsident'') er [[þjóðhöfðingi]] landsins. Hann er kosinn til fimm ára á sameiginlegum kjörfundi þar sem allir þingmenn sambandsþingsins og jafnmargir sem kjörnir voru af þingum sambandsríkjanna hafa kosningarétt. Einungis eitt endurkjör er leyfilegt í senn. Staða hans samkvæmt stjórnarskrá er ekki mjög sterk, en það var gert viljandi eftir slæma reynslu af einræði Hitlers. Forsetinn skipar þó formlega alla embættismenn sambandslýðveldisins og veitir þeim lausn. Hann tilnefnir kanslaraefni við þingið og leysir þingið upp við þær kringumstæður sem stjórnaskráin skilgreinir. Hann staðfestir öll lög til birtingar með undirskrift sinni.<ref>{{cite book |title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland |at=Article 82 |language=de }}</ref> Forseti Þýskalands gerir samninga við erlend ríki en þeir þurfa alltaf á staðfestingu viðkomandi þings (sambands- eða sambandsríkisþing) að halda. Svigrúm hans til sjálfstæðrar ákvarðanatöku er því takmarkað undir venjulegum kringumstæðum. Í neyðartilfellum getur mikilvægi hans aukist gríðarlega. Frá stofnun embættisins 1949 hefur forsetinn synjað lögum staðfestingar níu sinnum. Engin regla er um þannig stöðu, en þingið reyndi að bregðast við athugasemdum forsetans. Réttur forsetans til að synja lögum undirskriftar er umdeildur.<ref>{{Cite web | url=https://www.bpb.de/apuz/31307/das-amt-des-bundespraesidenten-und-sein-pruefungsrecht?p=all | title=Das Amt des Bundespräsidenten und sein Prüfungsrecht &#124; bpb}}</ref> Ekki er gert ráð fyrir [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslum]] (''Volksabstimmung'') í stjórnarskrá Sambandslýðveldisins Þýskalands nema við mjög afmörkuð tilefni: breytingar á skipulagi landsins (tilfærsla landamæra eða sameining/skipting sambandsríkja) og upptöku algjörlega nýrrar stjórnarskrár. Þetta var sett í stjórnarskrána eftir slæma reynslu á tímum [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]] á millistríðsárunum. Kröfur um að setja þjóðaratkvæðagreiðslur inn í stjórnarskrána hafa þó verið gerðar reglulega. Í dag gera hins vegar allar stjórnarskrár sambandsríkjanna ráð fyrir þjóðaratkvæðagreiðslum og jafnvel lagafrumvörpum utan þings, ef nægilega margir sýna stuðning við þau í formlegri undirskriftasöfnun (''Volksbegehren'', „krafa þjóðarinnar“). Sama gildir um atkvæðagreiðslur á sveitastjórnarstigi. === Stjórnsýslueiningar === {{Þýsku sambandslöndin|options=float:right; border:3px; max-width:480px; width:50%;}} {|class="wikitable" style="text-align:left;" |- !Sambandsland!!Stærð í km²!!Íbúar!!Höfuðborg |- |[[Baden-Württemberg]]||35.751||10,7 milljónir||[[Stuttgart]] |- |[[Berlín]] (''Berlin'')||891||3,9 milljónir||borgríki |- |[[Brandenborg]] (''Brandenburg'')||29.477||2,5 milljónir||[[Potsdam]] |- |[[Bremen (sambandsríki)|Bremen]]||404||663 þús||borgríki |- |[[Bæjaraland]] (''Bayern'')||70.550||12,4 milljónir||[[München]] |- |[[Hamborg]] (''Hamburg'')||755||1,7 milljónir||borgríki |- |[[Hessen]]||21.114||6,1 milljón||[[Wiesbaden]] |- |[[Mecklenborg-Vorpommern]] (''Mecklenburg-Vorpommern'')||23.274||1,7 milljónir||[[Schwerin]] |- |[[Neðra-Saxland]] (''Niedersachsen'')||47.618||8 milljónir||[[Hannover]] |- ||[[Norðurrín-Vestfalía]] (''Nordrhein-Westfalen'')||34.042||18 milljónir||[[Düsseldorf]] |- ||[[Rínarland-Pfalz]] (''Rheinland-Pfalz'')||19.847||4,1 milljón||[[Mainz]] |- ||[[Saarland]]||2.568||1 milljón||[[Saarbrücken]] |- ||[[Saxland]] (''Sachsen'')||18.414||4,3 milljónir||[[Dresden]] |- ||[[Saxland-Anhalt]] (''Sachsen-Anhalt'')||20.445||2,5 milljónir||[[Magdeburg]] |- ||[[Slésvík-Holtsetaland]] (''Schleswig-Holstein'')||15.763||2,8 milljónir||[[Kiel]] |- ||[[Þýringaland]] (''Thüringen'')||16.172||2,3 milljónir||[[Erfurt]] |- class="sortbottom" style="background: #eeeeee;" ||'''Samtals (16)'''||'''357.093'''||'''82,2 milljónir'''|| |} == Efnahagslíf == [[Mynd:Frankfurt-Skyline-NilsJeppe.jpg|thumbnail|hægri|[[Frankfurt am Main]] er miðpunktur þýskra fjármála en þar hefur einnig [[Seðlabanki Evrópu]]sambandsins aðsetur.]] {{Aðalgrein|Hagkerfi Þýskalands}} Þýskaland er stærsta [[hagkerfi]] í [[Evrópa|Evrópu]] og fjórða stærsta hagkerfi heims á eftir [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldinu Kína]] og [[Japan]]. <ref> {{vefheimild | url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2195.html | titill = Field Listing :: GDP (official exchange rate) |mánuðurskoðað = 26. júní | árskoðað= 2011 }} </ref> Það er sjötta öflugasta hagkerfi heims miðað við [[Kaupmáttur|kaupmátt]].<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html Rank Order - GDP (purchasing power parity)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html |date=2011-06-04 }} ''CIA Factbook'' 2005. Skoðað [[19. febrúar]] [[2006]].</ref> Útflutningsvörur eru ein meginstoð þýska hagkerfisins. Þýskaland er annað mesta útflutningsland heims en útflutningtekjur þess námu 1.337 milljörðum [[Bandaríkjadalur|dollara]] árið [[2010]].<ref> {{vefheimild | url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2078rank.html | titill = Country Comparison :: Exports |mánuðurskoðað = 26. júní | árskoðað= 2011 }} </ref> Einungis [[Alþýðulýðveldið Kína]] flytur meira út heldur en Þýskaland. Stærstur hluti útflutningsvara eru [[bifreið]]ar, [[vél]]ar og [[efni]]. Þýskaland er stærsti framleiðandi [[Vindhverfill|vindhverfla]] í heimi. Stærstu fyrirtæki landsins eru [[Volkswagen AG]], [[Daimler AG]], [[Siemens AG]], [[E.ON AG]], [[Metro AG]], [[Deutsche Post AG]], [[Deutsche Telekom AG]], [[BASF SE]], [[BMW AG]] og [[ThyssenKrupp AG]]. == Íbúar == Íbúar Þýskalands eru rúmlega 80 milljónir samkvæmt manntali frá 2011<ref name="File 2013">{{cite web|url=https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressekonferenzen/2013/Zensus2011/bevoelkerung_zensus2011.pdf?__blob=publicationFile |title=Zensus 2011: Bevölkerung am 9. Mai 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010084809/https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressekonferenzen/2013/Zensus2011/bevoelkerung_zensus2011.pdf?__blob=publicationFile |archivedate=10 October 2017|accessdate=1 June 2013|publisher=Destatis}}</ref> og náðu 83,1 milljón árið 2019.<ref name="2018pop">{{cite web|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/zensus-geschlecht-staatsangehoerigkeit-2020.html|title=Bevölkerung nach Geschlecht und Staatsangehörigkeit|accessdate=15 July 2018|website=Destatis|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190823083410/https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/zensus-geschlecht-staatsangehoerigkeit-2019.html|archivedate=23 August 2019|url-status=live}}</ref> Þýskaland er því fjölmennasta land Evrópusambandsins og annað fjölmennasta land Evrópu á eftir [[Rússland]]i. Það er 19. fjölmennasta land heims. [[Þéttleiki byggðar]] er 227 íbúar á ferkílómetra. [[Frjósemishlutfall]]ið er 1,57 börn á konu (miðað við 2022), sem er undir jafnvægishlutfallinu 2,1 og eitt af lægstu hlutföllum heims.<ref name="CIA">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany/ |title=Germany |website=World Factbook |publisher=CIA |accessdate=29 March 2020 |archivedate=9 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany |url-status=live }}</ref> Frá því á 8. áratugnum hefur [[dánartíðni]] í Þýskalandi verið hærri en fæðingartíðni, en bæði fæðingartíðni og aðflutningur fólks hefur aukist á 2. áratug 21. aldar. Þjóðverjar eru 3. elsta þjóð heims, með 47,4 ára [[miðaldur]].<ref name="CIA" /> Upprunalegir minnihlutahópar telja fjóra nokkuð stóra hópa fólks sem hafa búið í landinu um aldir.<ref name="BMI 2010">{{Cite web |url=http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Downloads/EN/Broschueren/2010/nat_minderheiten.pdf?__blob=publicationFile |title=National Minorities in Germany |date=May 2010 |publisher=[[Federal Ministry of the Interior (Germany)]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130421151141/http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Downloads/EN/Broschueren/2010/nat_minderheiten.pdf?__blob=publicationFile |archivedate=21 April 2013 |accessdate=23 June 2014}}</ref> Í [[Slésvík-Holtsetaland]]i er [[Danir|danskur]] minnihluti,<ref name="BMI 2010" /> [[Sorbar]] eru slavnesk þjóð sem býr í sögulega héraðinu [[Lúsatía|Lúsatíu]] í [[Saxland]]i og [[Brandenborg]], [[Rómafólk]] og [[Sinti]] búa um allt land, og [[Frísar]] eru búsettir á vesturströnd Slésvíkur-Holtsetalands og norðvesturhluta [[Neðra-Saxland]]s.<ref name="BMI 2010" /> Þýskaland er í öðru sæti yfir áfangastaði innflytjenda í heiminum, á eftir Bandaríkjunum.<ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/en/development/desa/population/migration/publications/migrationreport/docs/MigrationReport2015_Highlights.pdf |title=International Migration Report 2015 – Highlights |year=2015 |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160513001608/http://www.un.org/en/development/desa/population/migration/publications/migrationreport/docs/MigrationReport2015_Highlights.pdf |archivedate=13 May 2016 |accessdate=9 June 2016}}</ref> Flestir innflytjendur búa í Vestur-Þýskalandi, sérstaklega í þéttbýli. 18,6 milljón íbúar (22,5%) voru innflytjendur eða börn innflytjenda árið 2016 (þar á meðal afkomendur [[Þjóðverjar|þýskra]] innflytjenda).<ref name="Destatis1">{{cite web|url=https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressemitteilungen/2017/08/PD17_261_12511.html |title=Bevölkerung mit Migrationshintergrund um 8,5 % gestiegen|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170829035619/https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressemitteilungen/2017/08/PD17_261_12511.html |archivedate=29 August 2017 |publisher= [[Federal Statistical Office of Germany]]|language=German|accessdate= 1 August 2017}}</ref> Árið 2019 var Þýskaland í 7. sæti Evrópusambandslanda yfir hlutfall flóttafólks af íbúafjölda landsins, sem var 13,1%.<ref>{{cite web|url=https://data.oecd.org/migration/foreign-population.htm#indicator-chart|publisher=OECD|title=Foreign population|accessdate=28 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200313152632/https://data.oecd.org/migration/foreign-population.htm#indicator-chart|archivedate=13 March 2020|url-status=live}}</ref> === Borgir === Í Þýskalandi eru fjórar milljónaborgir. Tíu aðrar eru með meira en hálfa milljón íbúa. Stærsta þéttbýlissvæði Þýskalands er [[Ruhr]]-hérað í [[Norðurrín-Vestfalía|Norðurrín-Vestfalíu]] en þar búa allt að ellefu milljón manns á tiltölulega litlu svæði. Stærstu borgir Þýskalands: {| class="wikitable" |- ! Röð !! Borg !! Íbúar !! Sambandsland |- | 1 || [[Berlín]] || 3,4 milljónir || Borgríki, höfuðborg Þýskalands |- | 2 || [[Hamborg]] || 1,7 milljónir || Borgríki |- | 3 || [[München]] || 1,3 milljónir || Bæjaraland |- | 4 || [[Köln]] || 1,0 milljón || Norðurrín-Vestfalía |- | 5 || [[Frankfurt am Main]] || 667 þúsund || Hessen |- | 6 || [[Stuttgart]] || 591 þúsund || Baden-Württemberg |- | 7 || [[Dortmund]] || 588 þúsund || Norðurrín-Vestfalía |- | 8 || [[Essen]] || 584 þúsund || Norðurrín-Vestfalía |- | 9 || [[Düsseldorf]] || 577 þúsund || Norðurrín-Vestfalía |- | 10 || [[Bremen|Brimar]] (''Bremen'') || 547 þúsund || Borgríki |- | 11 || [[Hannover]] || 520 þúsund || Neðra-Saxland |- | 12 || [[Dresden]] || 517 þúsund || Saxland |- | 13 || [[Leipzig]] || 515 þúsund || Saxland |- | 14 || [[Nürnberg]] || 503 þúsund || Bæjaraland |- | 15 || [[Duisburg]] || 494 þúsund || Norðurrín-Vestfalía |} === Tungumál === {{Aðalgrein|Þýska}} Opinbert tungumál er [[þýska]] en hún er [[Germönsk mál|germanskt tungumál]]. Hins vegar eru til hinar og þessar [[Mállýska|mállýskur]] af þýsku, sumar jaðra við að vera eigið mál. Það á við um [[Lágþýska|lágþýsku]] (þ. ''plattdeutsch'') sem töluð er nyrst við [[Eystrasalt]], [[frísneska|frísnesku]], sem töluð á frísnesku eyjunum, og [[bæverska|bæversku]], sem töluð er í [[Bæjaraland]]i. Venjulega er þó talað um [[Háþýska|háþýsku]] og [[Lágþýska|lágþýsku]]. Auk þýsku eru töluð nokkur önnur mál í Þýskalandi, aðallega af minnihlutahópum. Þeirra helst eru [[tyrkneska]], [[kúrdíska]] og [[pólska]] enda [[Tyrkland|Tyrkir]], [[Kúrdar]] og [[Pólland|Pólverjar]] fjölmennir í landinu. Austast er töluð [[sorbneska]] en það er gamalt [[Slavnesk mál|slavneskt mál]] sem haldist hefur allt frá tímum þýsks landnáms austast í [[Saxland]]i og [[Brandenborg]]. === Trú === {{Aðalgrein|Trúarbrögð í Þýskalandi}} Segja má að í landinu séu tvær stórar kirkjur, nær jafnstórar, sem skipta þjóðinni í tvennt. 23,0% íbúanna tilheyra [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunni]], en hún er mest í vestur- og suðurhluta landsins. 20,8% íbúanna tilheyra [[Mótmælendur|mótmælendum]], mest [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lútersku kirkjunni]] en mótmælendur eru aðallega í norðurhluta landsins. 48,1% íbúanna tilheyra engri kirkju, aðallega í austurhluta landsins, enda var sá hluti [[Austur-Þýskaland|undir stjórn kommúnista]] í hartnær 40 ár. [[Íslam|Múslímar]] eru 4,0% þjóðarinnar og vegur þar mest sá mikli fjöldi [[Tyrkland|Tyrkja]] sem í landinu búa. [[Gyðingar]] eru um það bil 106 þúsund talsins en það gerir aðeins tæplega 0,13%.<ref>[https://fowid.de/meldung/religionszugehoerigkeiten-2025 Religionszugehörigkeiten 2025]</ref> == Menning == {{Aðalgrein|Þýsk menning}} === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Þýskar bókmenntir}} Rekja má þýskar bókmenntir aftur til [[Miðaldir|miðalda]] og til verka rithöfunda á borð við [[Walther von der Vogelweide]] og [[Wolfram von Eschenbach]]. Fjölmargir þýskir rithöfundar og skáld hafa notið mikilla vinsælda, þar á meðal [[Johann Wolfgang von Goethe]] og [[Friedrich Schiller]]. Ævintýrin og þjóðsögurnar sem kenndar eru við [[Grimmsbræður]] hafa gert þýskar þjóðsögur þekktar víða. Meðal áhrifamikilla rithöfunda á [[20. öldin|20. öld]] má nefna [[Thomas Mann]], [[Bertolt Brecht]], [[Hermann Hesse]], [[Heinrich Böll]] og [[Günter Grass]]. {| class="wikitable" style="text-align:right; margin-right:50px;" |- ! align=center |[[Johann Wolfgang von Goethe|Johann Wolfgang v. Goethe]]<br /><small>(1749 – 1832)</small> ! align=center |[[Friedrich Schiller]]<br /><small>(1759 – 1805)</small> ! align=center |[[Grimmsbræður]]<br /><small>(1785 – 1863)</small> ! align=center |[[Thomas Mann]]<br /><small>(1875 – 1955)</small> ! align=center |[[Hermann Hesse]]<br /><small>(1877 – 1962)</small> |- | align=left | [[Mynd:Johann Heinrich Wilhelm Tischbein - Goethe in der roemischen Campagna.jpg|190px]] || align=left | [[Mynd:Gerhard von Kügelgen 001.jpg|129px]]|| align=left | [[Mynd:Grimm1.jpg|125px]]|| align=left | [[Mynd:Thomas Mann 1929.jpg|106px]] || align=left | [[Mynd:Hermann Hesse 1927 Photo Gret Widmann.jpg|110px]] |} === Heimspeki === {{Aðalgrein|Þýsk heimspeki}} [[Mynd:Immanuel Kant portrait c1790.jpg|thumb|upright|[[Immanuel Kant]] ([[1724]] – [[1804]])]] Þýskir (og aðrir þýskumælandi) [[heimspeki]]ngar hafa haft gríðarleg áhrif á þróun heimspekinnar frá lokum [[Miðaldaheimspeki|miðalda]]. Tilkoma nútíma [[Náttúruvísindi|náttúruvísinda]] og hnignun [[Trúarbrögð|trúarbragða]] hafa getið af sér ýmsar spurningar, sem eru fyrirferðamiklar í þýskri heimspeki, meðal annars um sambandið milli [[trú]]ar og [[þekking]]ar, [[skynsemi]] og [[geðshræring]]a og heimsmynda [[Vísindi|vísindanna]], [[siðfræði]]nnar og [[list]]arinnar. [[Gottfried Leibniz]] var einn af mikilvægustu [[Rökhyggja|rökhyggjumönnunum]]. [[Immanuel Kant]] reyndi að sætta rökhyggju og [[Raunhyggja|raunhyggju]] en með heimspeki hans verður einnig til [[þýsk hughyggja]]. Hún lifði áfram í kenningum [[Johann Gottlieb Fichte|Johanns Gottliebs Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Georgs Wilhelms Friedrichs Hegel]] og [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Friedrichs Wilhelms Josephs Schelling]] og einnig hjá [[Arthur Schopenhauer]]. [[Karl Marx]] og [[Friedrich Engels]] voru frumkvöðlar [[þráttarefnishyggja|þráttarefnishyggju]], undir áhrifum frá Hegel, og [[Kommúnismi|kommúnisma]]. [[Heimspeki 19. aldar|Nítjándu aldar heimspekingurinn]] [[Friedrich Nietzsche]] nálgaðist heimspekilegar spurningar frá öðru sjónarhorni, afneitaði [[frumspeki]] forvera sinna og var forveri [[meginlandsheimspeki]]nnar, sem varð til á [[20. öld]]. Stærðfræðingurinn [[Gottlob Frege]] fann upp nútíma [[rökfræði]] á [[1881-1890|áttunda áratug]] [[19. öldin|19. aldar]] en hlaut litla eftirtekt fyrr en breski heimspekingurinn [[Bertrand Russell]] uppgötvaði mótsögn í kerfinu árið [[1901]]. Saman marka þeir upphafið að [[rökgreiningarheimspeki]]hefðinni sem naut mikilla vinsælda á 20. öld og hafði ómæld áhrif. Innan meginlandsheimspekinnar á 20. öld voru hins vegar áhrifamiklir þeir [[Martin Heidegger]] og [[Frankfurt-skólinn]] með þá [[Max Horkheimer]], [[Theodor Adorno]], [[Herbert Marcuse]] og [[Jürgen Habermas]] í broddi fylkingar. === Tónlist === {{Aðalgrein|Þýsk tónlist}} Þjóðverjar státa af ríkri tónlistarsögu og hafa meðal annars alið nokkur af þekktustu tónskáldum [[Klassísk tónlist|klassískrar tónlistar]], svo sem [[Ludwig van Beethoven]], [[Johann Sebastian Bach]], [[Johannes Brahms]] og [[Richard Wagner]]. En ýmsir áhrifamiklir [[popptónlist]]armenn hafa einnig komið frá Þýskalandi, þar á meðal [[Kraftwerk]], [[Boney M.]], [[Nico]], [[Nina Hagen]], [[Scorpions]], [[Toten Hosen]], [[Tokio Hotel]], [[Rammstein]] og [[Paul van Dyk]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070205193206/http://news.warez.com/p2pnet/music-market-worth-us32-billion.html „Music market worth US$ 32 billion“] á P2pnet.net 7. apríl 2004. (Skoðað 7. desember 2006).</ref> Árið [[2006]] var Þýskaland fimmta stærsta markaðssvæði tónlistar í heimi. {| class="wikitable" style="text-align:right; margin-right:50px;" |- ! align=center |[[J.S. Bach]]<br /><small>[[Toccata and Fugue in D minor, BWV 565|Toccata und Fuge]]</small> ! align=center |[[Ludwig van Beethoven|L.v. Beethoven]]<br /><small>[[Symphony No. 5 (Beethoven)|Symphonie 5 c-moll]]</small> ! align=center |[[Richard Wagner|R. Wagner]]<br /><small>[[Die Walküre]]</small> |- | style="text-align:left; background:#dcdcdc;"| [[Mynd:Toccata et Fugue BWV565.ogg|110px]] || style="text-align:left; background:#d3d3d3;"| [[Mynd:Ludwig van Beethoven - Symphonie 5 c-moll - 1. Allegro con brio.ogg|110px]]|| style="text-align:left; background:silver;"|[[Mynd:Wagner - die walkure fantasie.ogg|110px]] || style="text-align:left; background:darkGrey;"| |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://timarit.is/?issueID=429535&pageSelected=17&lang=0 ''Sameinað Þýskaland 1871''; grein í Morgunblaðinu 1990]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Sambandslönd Þýskalands}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} [[Flokkur:Þýskaland]] dfwxeqa8wbemkjzt3ek7gjzk3sbmc5b 0 2543 1984338 1848976 2026-10-29T16:15:41Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984338 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''7. júlí''' er 188. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (189. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 177 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1162]] - [[Sjóorrusta]] við eyna Sekk í [[Noregur|Noregi]] milli manna [[Hákon herðabreiður|Hákonar herðabreiðs]] Noregskonungs og [[Erlingur skakki|Erlings skakka]]. Hákon féll í orrustunni. * [[1211]] - [[Suðurlandsskjálfti]] reið yfir á Íslandi. Margir bæir hrundu og 18 manns fórust. * [[1307]] - [[Játvarður 2.]] varð konungur Englands. * [[1456]] - Dómstóll skipaður af [[Kalixtus 3.|Kalixtusi 3.]] páfa felldi dóminn yfir [[Jóhanna af Örk|Jóhönnu af Örk]] úr gildi og lýsti hana saklausa. * [[1578]] - [[Háskólinn í Vilníus]], elsti háskóli í Eystrasaltslöndunum, var stofnaður. * [[1637]] - [[Hornsteinn]] var lagður að [[Sívaliturn|Sívalaturni]] í [[Kaupmannahöfn]]. * [[1874]] - Á [[Akureyri]] var vígður fyrsti spítali bæjarins, [[Gudmanns Minde]], sem var til húsa í [[Aðalstræti 14, Akureyri|Aðalstræti 14]]. Það er elsta tvílyfta [[íbúðarhús]] á [[Ísland]]i, reist [[1836]]. * [[1915]] - Konur á Íslandi fögnuðu nýfengnum [[Kosningaréttur|kosningarétti]] sínum með hátíðarfundi á [[Austurvöllur|Austurvelli]]. Sama dag stofnuðu þær [[Landspítali Íslands|Landspítalasjóð Íslands]]. * [[1922]] - [[Lúðrasveit Reykjavíkur]] var stofnuð upp úr lúðrafélögunum Hörpu og Gígju og er hún elsta starfandi [[lúðrasveit]] á [[Ísland]]i. * [[1941]] - [[Bandaríkjaher]] kom til [[Ísland|landsins]] og tók við vörnum þess af [[Bretland|Bretum]]. Síðustu hermennirnir fóru héðan í [[apríl]] [[1947]]. * [[1966]] - [[U Thant]], [[aðalritari Sameinuðu þjóðanna]] kom í tveggja daga heimsókn til [[Ísland]]s. * [[1974]] - [[Kútter Sigurfari]] var settur á [[byggðasafn]]ið í [[Garðar á Akranesi|Görðum á Akranesi]]. * [[1974]] - [[Vestur-Þýskaland]] vann [[heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu 1974|heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu]] þegar lið landsins sigraði [[Holland|Hollendinga]] 2-1. * [[1978]] - [[Salómonseyjar]] fengu sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[1981]] - [[Sandra Day O'Connor]] var skipuð dómari við [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|hæstarétt Bandaríkjanna]] fyrst kvenna. * [[1983]] - [[Ray Charles]] skemmti á [[Broadway (skemmtistaður)|Broadway]] ásamt 25 manna [[hljómsveit]]. * [[1984]] - [[Langanesganga]] var haldin til að mótmæla byggingu ratsjárstöðvar Bandaríkjahers. * [[1990]] - Fyrstu tónleikar [[Tenórarnir þrír|Tenóranna þriggja]] voru haldnir í [[Böð Caracalla|Böðum Caracalla]] í Róm. * [[1991]] - [[Tíu daga stríðið|Tíu daga stríðinu]] í Slóveníu lauk með [[Brioni-samkomulagið|Brioni-samkomulaginu]]. * [[1999]] - [[Hicham El Guerrouj]] setti heimsmet í míluhlaupi í Róm. <onlyinclude> * [[2001]] - [[Uppþotin í Bradford]] hófust eftir að félagar í [[National Front]] stungu mann af asískum uppruna utan við krá í [[Bradford]]. * [[2004]] - Síðasta einkaleyfið á [[Lempel-Ziv-Welch]]-samþjöppunaralgríminu rann út. * [[2005]] - [[Hryðjuverkin 7. júlí 2005]]: Fjórar [[sjálfsmorðssprengjuárás]]ir urðu 56 manns að bana í [[London]]. * [[2007]] - Heimsmet var slegið í vatnsbyssuslag á [[Landsmóti UMFÍ]] í Kópavogi. Fyrir þessu stóðu [[SPK]] og útvarpsstöðin [[FM957]]. * [[2007]] - [[Live Earth]]-tónleikar voru haldnir í 9 borgum um allan heim til að vekja athygli á umhverfismálum. * [[2007]] - Svissneska félagið New Open World Corporation kynnti „[[Sjö nýju undur veraldar]]“: [[Kínamúrinn]], [[Petra (borg)|Petru]] í Jórdan, [[Cristo Redentor]] í Brasilíu, [[Machu Picchu]], [[Chichen Itza]], [[Colosseum]] í Róm og [[Taj Mahal]] á Indlandi. * [[2008]] - Fundur [[Átta helstu iðnríki heims|átta helstu iðnríkja heims]] hófst á [[Hokkaídó]] í Japan. * [[2012]] - Fyrstu frjálsu þingkosningarnar í [[Líbýa|Líbýu]] áttu sér stað. * [[2017]] - [[Samningur um bann við kjarnavopnum]] var samþykktur af 122 ríkjum. * [[2021]] - [[Jovenel Moïse]], forseti [[Haítí]], var myrtur á heimili sínu.</onlyinclude> == Fædd == * [[1753]] - [[Jean-Pierre Blanchard]], franskur uppfinningamaður (f. [[1809]]). * [[1817]] - [[Christen Andreas Fonnesbech]], danskur forsætisráðherra (d. [[1880]]). * [[1860]] - [[Gustav Mahler]], austurrískt tónskáld (d. [[1911]]). * [[1887]] - [[Marc Chagall]], rússneskur málari (d. [[1985]]). * [[1896]] - [[Katrín Thoroddsen]], læknir og alþingiskona (d. [[1970]]). * [[1901]] - [[Vittorio De Sica]], ítalskur kvikmyndaleikstjóri (d. [[1974]]). * [[1907]] - [[Robert A. Heinlein]], bandarískur rithöfundur (d. [[1988]]). * [[1924]] - [[Benedikt Gröndal (f. 1924)|Benedikt Gröndal]], stjórnmálamaður, forsætisráðherra Íslands (d. [[2010]]). * [[1929]] - [[Margrét Guðnadóttir]], íslenskur læknir og prófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] (d. [[2018]]). * [[1940]] - [[Ringo Starr]], breskur tónlistarmaður. * [[1946]] - [[Joe Spano]], bandarískur leikari. * [[1949]] - [[Shelley Duvall]], bandarísk leikkona. * [[1959]] - [[Billy Campbell]], bandarískur leikari. * [[1968]] - [[Jorja Fox]], bandarísk leikkona. * [[1968]] - [[Danny Jacobs]], bandarískur leikari. * [[1969]] - [[Joe Sakic]], kanadískur fyrrum íshokkíleikmaður. * [[1972]] - [[Kirsten Vangsness]], bandarísk leikkona. * [[1976]] - [[Þórlindur Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1984]] - [[Sigurður Arent Jónsson]], listamaður. == Dáin == * [[1145]] - [[Ketill Þorsteinsson]], Hólabiskup (f. [[1075]]). * [[1162]] - [[Hákon herðabreiður]], Noregskonungur. * [[1304]] - [[Benedikt 11.]] páfi (f. [[1240]]). * [[1307]] - [[Játvarður 1.]] Englandskonungur (f. [[1239]]). * [[1770]] - [[Högni Sigurðsson]] prestafaðir, íslenskur prestur (f. [[1693]]). * [[1901]] - [[Johanna Spyri]], svissneskur rithöfundur (f. [[1827]]). * [[1930]] - [[Arthur Conan Doyle]], skoskur rithöfundur (f. [[1859]]). * [[1944]] - [[Emil Thoroddsen]], íslenskt tónskáld (f. [[1898]]). * [[1965]] - [[Moshe Sharett]], forsætisráðherra Ísraels (f. [[1894]]). * [[1967]] - [[Vivien Leigh]], bresk leikkona (f. [[1913]]). * [[1971]] - [[Guðmundur B. Hersir]], íslenskur bakari og knattspyrnumaður (f. [[1894]]). * [[1973]] - [[Veronica Lake]], bandarísk leikkona (f. [[1922]]). * [[1977]] - [[Jakobína Johnson]], vesturíslensk skáldkona (f. [[1893]]). * [[1977]] - [[Nicolae Kovács]], rúmenskur knattspyrnumaður (f. [[1911]]). * [[2006]] - [[Syd Barrett]], breskur tónlistarmaður og einn stofnenda [[Pink Floyd]] (f. [[1946]]). * [[2014]] - [[Eduard Shevardnadze]], forseti Georgíu (f. [[1928]]). * [[2014]] - [[Alfredo Di Stéfano]], argentínsk-spænskur knattspyrnumaður (f. [[1926]]). * [[2017]] - [[Guðni Baldursson]], íslenskur aktívisti (f. [[1950]]). * [[2021]] - [[Jovenel Moïse]], forseti [[Haítí]] (f. [[1968]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] cd42p8qlemm4q5gt5b4yf9rrm8ims91 0 2544 1984336 1823285 2026-10-29T16:13:21Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984336 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''8. júlí''' er 189. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (190. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 176 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1362]] - [[Grundarbardagi]] var háður á Grund í Eyjafirði, en þar fóru Eyfirðingar að Smið Andréssyni hirðstjóra og mönnum hans og drápu þá. * [[1497]] - [[Vasco da Gama]] hélt upp í fyrsta leiðangur sinn til Indlands umhverfis Afríku. * [[1617]] - [[Leonora Dori]], hirðmey [[Maria de'Medici|Mariu de'Medici]] var tekin af lífi ákærð fyrir [[galdur|galdra]]. * [[1709]] - [[Svíþjóð|Sænski]] herinn undir stjórn [[Karl 12.|Karls 12.]] beið ósigur fyrir [[Rússar|Rússum]] í orrustunni við [[Poltava]]. Karl konungur flúði til [[Tyrkland]]s. * [[1716]] - Danski flotinn vann sigur á þeim sænska í orrustunni við [[Dynekilen]]. * [[1815]] - [[Loðvík 18.]] sneri aftur til Parísar og var útnefndur [[konungar Frakklands|konungur Frakklands]]. * [[1853]] - [[Matthew C. Perry]] og „svörtu skipin“ komu til Japans. * [[1903]] - Síldarsöltun hófst á [[Siglufjörður|Siglufirði]]. [[Síldarævintýrið]] sem þarna hófst stóð í 65 ár. * [[1907]] - [[Sandgræðsla]] hófst á vegum íslenska ríkisins á Reykjasandi á Skeiðum. * [[1922]] - [[Ingibjörg H. Bjarnason]] var kjörin á þing fyrst kvenna og tók hún sæti á [[Alþingi]] [[15. febrúar]] [[1923]]. * [[1926]] - Ríkisstjórn undir forsæti [[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jóns Þorlákssonar]] settist að völdum og sat í rúmt ár. * [[1951]] - Tveir íþróttamenn slösuðust mikið og aðrir tveir biðu bana í [[Óshlíð]] á milli Bolungarvíkur og Ísafjarðar er bjarg lenti á 30 manna rútu sem þeir voru í. * [[1982]] - [[The Coca-Cola Company]] setti drykkinn [[Diet Coke]] á markað. * [[1985]] - Írska flugfélagið [[Ryanair]] hóf starfsemi. * [[1987]] - Ríkisstjórn undir forsæti [[Þorsteinn Pálsson|Þorsteins Pálssonar]] settist að völdum og sat í rúmt ár. [[Jóhanna Sigurðardóttir]] átti sæti í stjórninni og var hún þriðja konan til að gegna ráðherraembætti á [[Ísland]]i. * [[1990]] - [[Martina Navratilova]] og [[Stefan Edberg]] sigruðu [[Wimbledon-mótið]] í einliðaleik í tennis. * [[1990]] - [[Vestur-Þýskaland]] sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1990]] með 1-0 sigri á [[Argentína|Argentínu]]. * [[1992]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Melrose Place]]'' hóf göngu sína á Fox Network. * [[1997]] - [[Mayo Clinic]] uppgötvaði að megrunarlyfið [[fen-phen]] gæti valdið alvarlegum hjarta- og lungnaskaða. * [[1999]] - Skáldsagan ''[[Harry Potter og fanginn frá Azkaban]]'' kom út í Bretlandi. <onlyinclude> * [[2003]] - Um 600 fórust og 200 björguðust þegar ferja sökk í [[Bangladess]]. * [[2007]] - [[Boeing]]-verksmiðjurnar afhjúpuðu nýja risafarþegaþotu, [[Boeing 787]]. * [[2008]] - [[Surtsey]] var skráð inn í [[heimsminjaskrá UNESCO]]. * [[2009]] - Stjórn [[Kína]] setti [[útgöngubann]] í [[Xinjiang]]-héraði vegna uppreisnar [[Úígúrar|Úígúra]]. * [[2010]] - Sólarorkuknúna flugvélin ''[[Solar Impulse]]'' lauk við fyrsta 24 tíma langa flug slíkrar flugvélar. * [[2011]] - Geimskutlan ''[[Atlantis (geimskutla)|Atlantis]]'' hélt af stað í sína hinstu [[geimferð]], sem var einnig síðasta geimferð geimskutluáætlunar [[NASA]]. * [[2014]] - [[Gasastríðið 2014|Átök milli Ísraels og Hamas]] hófust þegar [[Ísraelsher]] hóf hernaðaraðgerðir á [[Gasaströndin]]ni. * [[2020]] - Líkamsleifar 180 manns fundust í fjöldagröfum í [[Djibo]] í [[Búrkína Fasó]] og grunur lék á að stjórnarherinn hefði stundað aftökur án dóms og laga. * [[2021]] - Fjöldi andláta vegna [[COVID-19]] náði 4 milljónum á heimsvísu.</onlyinclude> * [[2022]] - [[Shinzō Abe]], fyrrum forsætisráðherra [[Japan]]s var skotinn til bana. == Fædd == * [[1545]] - [[Karl prins af Astúríu]], krónprins Spánar (d. [[1568]]). * [[1621]] - [[Leonora Christina Ulfeldt]], dóttir [[Kristján 4.|Kristjáns 4.]] (d. [[1698]]). * [[1808]] - [[George Robert Gray]], enskur dýrafræðingur og rithöfundur (d. [[1872]]). * [[1839]] - [[John D. Rockefeller]], bandarískur iðnjöfur (d. [[1937]]). * [[1885]] - [[Hugo Ferdinand Boss]], þýskur fatahönnuður (d. [[1948]]). * [[1908]] - [[Nelson Rockefeller]], varaforseti Bandaríkjanna (d. [[1979]]). * [[1918]] - [[Jakobína Sigurðardóttir]], íslenskur rithöfundur og skáld (d. [[1994]]). * [[1919]] - [[Walter Scheel]], forseti Vestur-Þýskalands (d. [[2016]]). * [[1924]] - [[Rannveig Torp Pálmadóttir Böðvarsson]], íslensk útgerðarkona (d. [[2005]]). * [[1931]] - [[Arawa Kimura]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2007]]). * [[1934]] - [[Marty Feldman]], enskur gamanleikari (d. [[1982]]). * [[1938]] - [[Ragnar Arnalds]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1943]] - [[Alan Aldridge]], breskur myndlistarmaður (d. [[2017]]). * [[1951]] - [[Anjelica Huston]], bandarísk leikkona. * [[1958]] - [[Kevin Bacon]], bandarískur leikari. * [[1959]] - [[Tom Egeland]], norskur rithöfundur. * [[1963]] - [[Rocky Carroll]], bandarískur leikari. * [[1968]] - [[Michael Weatherly]], bandarískur leikari. * [[1970]] - [[Beck]], bandarískur söngvari. * [[1972]] - [[Guðlaugur Baldursson]], íslenskur knattspyrnuþjálfari. * [[1975]] - [[Amara]], indónesísk söngkona. * [[1976]] - [[Ellen MacArthur]], ensk siglingakona. * [[1980]] - [[Auðunn Blöndal]], íslenskur leikari og skemmtikraftur. * [[1980]] - [[Robbie Keane]], írskur knattspyrnumaður. * [[1991]] - [[Virgil van Dijk]], hollenskur knattspyrnumaður. * [[1992]] - [[Son Heung-min]], suðurkóreskur knattspyrnumaður. * [[1998]] - [[Jaden Smith]], bandarískur leikari og söngvari, sonur [[Will Smith]] == Dáin == * [[975]] - [[Játgeir friðsami]], Englandskonungur. * [[1153]] - [[Evgeníus 3.]] páfi. * [[1249]] - [[Alexander 2. Skotakonungur]] (f. [[1198]]). * [[1253]] - [[Teóbald 4. af Champagne|Teóbald 4.]] af Champagne (f. [[1201]]). * [[1362]] - [[Smiður Andrésson]], hirðstjóri á Íslandi. * [[1362]] - [[Jón Guttormsson skráveifa]], íslenskur lögmaður. * [[1422]] - [[Mikaela af Valois]], hertogaynja af Búrgund, fyrsta kona [[Filippus góði, Búrgundarhertogi|Filippusar góða]] (f. [[1395]]). * [[1538]] - [[Diego de Almagro]], spænskur landvinningamaður. * [[1617]] - [[Leonora Dori]], hirðmey Frakklandsdrottningar (f. [[1568]]). * [[1623]] - [[Gregoríus 15.]] [[páfi]] (fæddur [[1554]]). * [[1638]] - [[Halldór Ólafsson (lögmaður)|Halldór Ólafsson]], íslenskur lögmaður. * [[1695]] - [[Christiaan Huygens]], hollenskur stærðfræðingur (f. [[1629]]). * [[1822]] - [[Percy Bysshe Shelley]], enskt skáld (f. [[1792]]). * [[1859]] - [[Óskar 1. Svíakonungur]] (f. [[1799]]). * [[1892]] - [[Sigurður Vigfússon (fornfræðingur)|Sigurður Vigfússon]], íslenskur fornfræðingur (f. [[1828]]). * [[1907]] - [[Sophus Bugge]], norskur þjóðfræðingur (f. [[1833]]). * [[1958]] - [[Guðbjörg Þorleifsdóttir]], íslensk húsfreyja (f. [[1870]]). * [[1994]] - [[Kim Il Sung]], leiðtogi Norður-Kóreu (f. [[1912]]). * [[2011]] - [[Betty Ford]], bandarísk forsetafrú (f. [[1918]]). * [[2012]] - [[Ernest Borgnine]], bandarískur leikari (f. [[1917]]). * [[2022]] - [[Shinzō Abe]], forsætisráðherra Japans (f. [[1954]]). {{commons|Category:8 July}} {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] 37fjt3v8rejn7u6iptb8hamkf94ycaj 1984337 1984336 2026-10-29T16:13:47Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984337 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''8. júlí''' er 189. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (190. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 176 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1362]] - [[Grundarbardagi]] var háður á Grund í Eyjafirði, en þar fóru Eyfirðingar að Smið Andréssyni hirðstjóra og mönnum hans og drápu þá. * [[1497]] - [[Vasco da Gama]] hélt upp í fyrsta leiðangur sinn til Indlands umhverfis Afríku. * [[1617]] - [[Leonora Dori]], hirðmey [[Maria de'Medici|Mariu de'Medici]] var tekin af lífi ákærð fyrir [[galdur|galdra]]. * [[1709]] - [[Svíþjóð|Sænski]] herinn undir stjórn [[Karl 12.|Karls 12.]] beið ósigur fyrir [[Rússar|Rússum]] í orrustunni við [[Poltava]]. Karl konungur flúði til [[Tyrkland]]s. * [[1716]] - Danski flotinn vann sigur á þeim sænska í orrustunni við [[Dynekilen]]. * [[1815]] - [[Loðvík 18.]] sneri aftur til Parísar og var útnefndur [[konungar Frakklands|konungur Frakklands]]. * [[1853]] - [[Matthew C. Perry]] og „svörtu skipin“ komu til Japans. * [[1903]] - Síldarsöltun hófst á [[Siglufjörður|Siglufirði]]. [[Síldarævintýrið]] sem þarna hófst stóð í 65 ár. * [[1907]] - [[Sandgræðsla]] hófst á vegum íslenska ríkisins á Reykjasandi á Skeiðum. * [[1922]] - [[Ingibjörg H. Bjarnason]] var kjörin á þing fyrst kvenna og tók hún sæti á [[Alþingi]] [[15. febrúar]] [[1923]]. * [[1926]] - Ríkisstjórn undir forsæti [[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jóns Þorlákssonar]] settist að völdum og sat í rúmt ár. * [[1951]] - Tveir íþróttamenn slösuðust mikið og aðrir tveir biðu bana í [[Óshlíð]] á milli Bolungarvíkur og Ísafjarðar er bjarg lenti á 30 manna rútu sem þeir voru í. * [[1982]] - [[The Coca-Cola Company]] setti drykkinn [[Diet Coke]] á markað. * [[1985]] - Írska flugfélagið [[Ryanair]] hóf starfsemi. * [[1987]] - Ríkisstjórn undir forsæti [[Þorsteinn Pálsson|Þorsteins Pálssonar]] settist að völdum og sat í rúmt ár. [[Jóhanna Sigurðardóttir]] átti sæti í stjórninni og var hún þriðja konan til að gegna ráðherraembætti á [[Ísland]]i. * [[1990]] - [[Martina Navratilova]] og [[Stefan Edberg]] sigruðu [[Wimbledon-mótið]] í einliðaleik í tennis. * [[1990]] - [[Vestur-Þýskaland]] sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1990]] með 1-0 sigri á [[Argentína|Argentínu]]. * [[1992]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Melrose Place]]'' hóf göngu sína á Fox Network. * [[1997]] - [[Mayo Clinic]] uppgötvaði að megrunarlyfið [[fen-phen]] gæti valdið alvarlegum hjarta- og lungnaskaða. * [[1999]] - Skáldsagan ''[[Harry Potter og fanginn frá Azkaban]]'' kom út í Bretlandi. <onlyinclude> * [[2003]] - Um 600 fórust og 200 björguðust þegar ferja sökk í [[Bangladess]]. * [[2007]] - [[Boeing]]-verksmiðjurnar afhjúpuðu nýja risafarþegaþotu, [[Boeing 787]]. * [[2008]] - [[Surtsey]] var skráð inn í [[heimsminjaskrá UNESCO]]. * [[2009]] - Stjórn [[Kína]] setti [[útgöngubann]] í [[Xinjiang]]-héraði vegna uppreisnar [[Úígúrar|Úígúra]]. * [[2010]] - Sólarorkuknúna flugvélin ''[[Solar Impulse]]'' lauk við fyrsta 24 tíma langa flug slíkrar flugvélar. * [[2011]] - Geimskutlan ''[[Atlantis (geimskutla)|Atlantis]]'' hélt af stað í sína hinstu [[geimferð]], sem var einnig síðasta geimferð geimskutluáætlunar [[NASA]]. * [[2014]] - [[Gasastríðið 2014|Átök milli Ísraels og Hamas]] hófust þegar [[Ísraelsher]] hóf hernaðaraðgerðir á [[Gasaströndin]]ni. * [[2020]] - Líkamsleifar 180 manns fundust í fjöldagröfum í [[Djibo]] í [[Búrkína Fasó]] og grunur lék á að stjórnarherinn hefði stundað aftökur án dóms og laga. * [[2021]] - Fjöldi andláta vegna [[COVID-19]] náði 4 milljónum á heimsvísu.</onlyinclude> * [[2022]] - [[Shinzō Abe]], fyrrum forsætisráðherra [[Japan]]s var skotinn til bana. == Fædd == * [[1545]] - [[Karl prins af Astúríu]], krónprins Spánar (d. [[1568]]). * [[1621]] - [[Leonora Christina Ulfeldt]], dóttir [[Kristján 4.|Kristjáns 4.]] (d. [[1698]]). * [[1808]] - [[George Robert Gray]], enskur dýrafræðingur og rithöfundur (d. [[1872]]). * [[1839]] - [[John D. Rockefeller]], bandarískur iðnjöfur (d. [[1937]]). * [[1885]] - [[Hugo Ferdinand Boss]], þýskur fatahönnuður (d. [[1948]]). * [[1908]] - [[Nelson Rockefeller]], varaforseti Bandaríkjanna (d. [[1979]]). * [[1918]] - [[Jakobína Sigurðardóttir]], íslenskur rithöfundur og skáld (d. [[1994]]). * [[1919]] - [[Walter Scheel]], forseti Vestur-Þýskalands (d. [[2016]]). * [[1924]] - [[Rannveig Torp Pálmadóttir Böðvarsson]], íslensk útgerðarkona (d. [[2005]]). * [[1934]] - [[Marty Feldman]], enskur gamanleikari (d. [[1982]]). * [[1938]] - [[Ragnar Arnalds]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1943]] - [[Alan Aldridge]], breskur myndlistarmaður (d. [[2017]]). * [[1951]] - [[Anjelica Huston]], bandarísk leikkona. * [[1958]] - [[Kevin Bacon]], bandarískur leikari. * [[1959]] - [[Tom Egeland]], norskur rithöfundur. * [[1963]] - [[Rocky Carroll]], bandarískur leikari. * [[1968]] - [[Michael Weatherly]], bandarískur leikari. * [[1970]] - [[Beck]], bandarískur söngvari. * [[1972]] - [[Guðlaugur Baldursson]], íslenskur knattspyrnuþjálfari. * [[1975]] - [[Amara]], indónesísk söngkona. * [[1976]] - [[Ellen MacArthur]], ensk siglingakona. * [[1980]] - [[Auðunn Blöndal]], íslenskur leikari og skemmtikraftur. * [[1980]] - [[Robbie Keane]], írskur knattspyrnumaður. * [[1991]] - [[Virgil van Dijk]], hollenskur knattspyrnumaður. * [[1992]] - [[Son Heung-min]], suðurkóreskur knattspyrnumaður. * [[1998]] - [[Jaden Smith]], bandarískur leikari og söngvari, sonur [[Will Smith]] == Dáin == * [[975]] - [[Játgeir friðsami]], Englandskonungur. * [[1153]] - [[Evgeníus 3.]] páfi. * [[1249]] - [[Alexander 2. Skotakonungur]] (f. [[1198]]). * [[1253]] - [[Teóbald 4. af Champagne|Teóbald 4.]] af Champagne (f. [[1201]]). * [[1362]] - [[Smiður Andrésson]], hirðstjóri á Íslandi. * [[1362]] - [[Jón Guttormsson skráveifa]], íslenskur lögmaður. * [[1422]] - [[Mikaela af Valois]], hertogaynja af Búrgund, fyrsta kona [[Filippus góði, Búrgundarhertogi|Filippusar góða]] (f. [[1395]]). * [[1538]] - [[Diego de Almagro]], spænskur landvinningamaður. * [[1617]] - [[Leonora Dori]], hirðmey Frakklandsdrottningar (f. [[1568]]). * [[1623]] - [[Gregoríus 15.]] [[páfi]] (fæddur [[1554]]). * [[1638]] - [[Halldór Ólafsson (lögmaður)|Halldór Ólafsson]], íslenskur lögmaður. * [[1695]] - [[Christiaan Huygens]], hollenskur stærðfræðingur (f. [[1629]]). * [[1822]] - [[Percy Bysshe Shelley]], enskt skáld (f. [[1792]]). * [[1859]] - [[Óskar 1. Svíakonungur]] (f. [[1799]]). * [[1892]] - [[Sigurður Vigfússon (fornfræðingur)|Sigurður Vigfússon]], íslenskur fornfræðingur (f. [[1828]]). * [[1907]] - [[Sophus Bugge]], norskur þjóðfræðingur (f. [[1833]]). * [[1958]] - [[Guðbjörg Þorleifsdóttir]], íslensk húsfreyja (f. [[1870]]). * [[1994]] - [[Kim Il Sung]], leiðtogi Norður-Kóreu (f. [[1912]]). * [[2011]] - [[Betty Ford]], bandarísk forsetafrú (f. [[1918]]). * [[2012]] - [[Ernest Borgnine]], bandarískur leikari (f. [[1917]]). * [[2022]] - [[Shinzō Abe]], forsætisráðherra Japans (f. [[1954]]). {{commons|Category:8 July}} {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] cwh68kbdknuj8s5mn9x5fap9mez2rlg 0 2548 1984335 1944421 2026-10-29T16:12:04Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984335 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''12. júlí''' er 193. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (194. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 172 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[526]] - [[Felix 4.]] varð páfi. * [[1153]] - [[Anastasíus 4.]] varð páfi. * [[1191]] - [[Þriðja krossferðin]]: Krossfarar náðu [[Akkó]] á sitt vald eftir tveggja ára umsátur. * [[1561]] - Byggingu [[Vasilíjdómkirkjan|Vasilíjdómkirkjunnar]] í [[Moskva|Moskvu]] lauk. Hún hófst [[1534]]. * [[1573]] - [[Spánn|Spænskar]] hersveitir undir stjórn hertogans af Alva náðu [[Haarlem]] í [[Holland]]i á sitt vald eftir sjö mánaða umsátur. * [[1636]] - 35 [[Ísland|Íslendingar]] voru keyptir lausir úr [[Barbaríið|Barbaríinu]]. * [[1691]] - Antonio Pignatelli varð [[Innósentíus 12.]] páfi. * [[1691]] - Her [[Vilhjálmur 3. Englandskonungur|Vilhjálms]] sigraði her [[Jakobítar|Jakobíta]] á Írlandi í [[orrustan við Aughrim|orrustunni við Aughrim]]. * [[1730]] - Lorenzo Corsini varð [[Klemens 12.]] páfi. * [[1809]] - [[Þorskafáninn]] var dreginn að húní í Hafnarstræti og hylltur með fallbyssuskotum. * [[1906]] - [[Dreyfusmálið]]: [[Alfred Dreyfus]] fékk [[uppreisn æru]] rúmlega áratug eftir að hafa verið dæmdur sekur fyrir [[landráð]]. * [[1920]] - Stjórn [[Bolsévikar|bolsévika]] í Rússlandi viðurkenndi sjálfstæði [[Litáen]]. * [[1924]] - [[Dóminíska lýðveldið]] hlaut sjálfstæði frá Bandaríkjunum. * [[1932]] - [[Noregur|Norskir]] hermenn lögðu hluta Austur-[[Grænland]]s undir sig og kölluðu [[Eirik Raudes Land]]. * [[1962]] - Hljómsveitin [[Rolling Stones]] steig á svið í fyrsta skiptið, á Marquee-klúbbnum í [[London]]. * [[1970]] - Reyrbátur [[Thor Heyerdahl]], ''Ra II'', náði landi á [[Barbados]]. * [[1975]] - [[Saó Tóme og Prinsípe]] fengu sjálfstæði frá [[Portúgal]]. * [[1979]] - [[Kíribatí]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[1987]] - [[Konami]] sendi frá sér tölvuleikinn ''[[Metal Gear]]''. * [[1993]] - Jarðskjálfti varð við japönsku eyjuna [[Hokkaidō]] og olli flóðbylgju sem reið yfir eyjuna [[Okushiri]] þar sem yfir 200 fórust. * [[1997]] - Japanska teiknimyndin ''[[Mononoke prinsessa]]'' var frumsýnd. * [[1998]] - Frakkar sigruðu [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1998]] með 3-0 sigri á Brasilíu. * [[1998]] - Skjáborðsumhverfið [[KDE]] kom út í útgáfu 1.0. * [[2002]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Monk]]'' hóf göngu sína. * [[2006]] - Ísraelskar hersveitir réðust inn í [[Líbanon]] í kjölfar þess að [[Hezbollah]] tók tvo ísraelska hermenn til fanga. <onlyinclude> * [[2006]] - [[Evrópuráðið]] sektaði [[Microsoft]] um 280 milljónir evra fyrir að neita að gefa upp tæknilegar upplýsingar um stýrikerfið. * [[2011]] - Reikistjarnan [[Neptúnus (reikistjarna)|Neptúnus]] lauk við fyrstu ferð sína umhverfis sólu frá því hún var uppgötvuð. * [[2013]] - [[Malala Yousafzai]] ávarpaði [[Sameinuðu þjóðirnar]] í [[New York]] á 16 ára afmælisdegi sínum og krafðist réttinda til menntunar fyrir alla. * [[2016]] - 23 létust þegar tvær lestar rákust saman rétt hjá [[Bari]] á Ítalíu. * [[2017]] - Fyrrum forseti Brasilíu, [[Lula da Silva]], var dæmdur í 9 og hálfs árs fangelsi fyrir spillingu. * [[2019]] – [[Árásin á Asasey Hotel]]: 26 létust þegar bílsprengja sprakk og árásarmenn hófu skothríð á [[Asasey Hotel]] í [[Kismajó]] í Sómalíu. * [[2020]] - [[Flóðin í Kína 2020]]: 141 voru taldir af eða týndir og 28.000 heimili eyðilögðust. * [[2021]] - [[Flóðin í Evrópu 2021]]: 229 fórust í Þýskalandi, Belgíu og Rúmeníu eftir miklar rigningar og flóð. </onlyinclude> == Fædd == * [[100 f.Kr.]] - [[Júlíus Sesar]], rómverskur hershöfðingi og stjórnmálamaður (d. [[44 f.Kr.]]). * [[1596]] - [[Mikael Rómanov]], Rússakeisari (d. [[1645]]). * [[1607]] - [[Jean Petitot]], svissneskur listmálari (d. [[1691]]). * [[1688]] - [[Benedikt Þorsteinsson (lögmaður)|Benedikt Þorsteinsson]] lögmaður (d. [[1733]]). * [[1782]] - [[Oddur Hjaltalín]], íslenskur læknir (d. [[1840]]). * [[1817]] - [[Henry David Thoreau]], bandarískur rithöfundur og heimspekingur (d. [[1862]]). * [[1892]] - [[Bruno Schulz]], pólskur rithöfundur (d. [[1942]]). * [[1895]] - [[Buckminster Fuller]], bandarískur arkitekt (d. [[1983]]). * [[1904]] - [[Pablo Neruda]], síleskt skáld og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1973]]). * [[1918]] - [[Ian Proctor]], enskur skútuhönnuður (d. [[1992]]). * [[1922]] - [[Michael Ventris]], enskur arkitekt (d. [[1956]]). * [[1937]] - [[Lionel Jospin]], fyrrverandi forsætisráðherra Frakklands. * [[1937]] - [[Bill Cosby]], bandarískur leikari. * [[1942]] - [[Páll Zóphoníasson]], fyrrum bæjarstjóri í Vestmannaeyjum. * [[1948]] - [[Richard Simmons]], bandarískur leikari. * [[1967]] - [[Rebekka A. Ingimundardóttir]], leikkona og leikmyndahönnuður. * [[1967]] - [[John Petrucci]], bandarískur gítarleikari. * [[1975]] - [[Carolina Kasting]], brasilísk leikkona. * [[1976]] - [[Inga Rannveig]], íslenskur ljósmyndari. * [[1991]] - [[James Rodríguez]], kólumbískur knattspyrnumaður. * [[1995]] - [[Luke Shaw]], enskur knattspyrnuleikari. * [[1997]] - [[Malala Yousafzai]], pakistönsk baráttukona. == Dáin == * [[1536]] - [[Erasmus frá Rotterdam]], hollenskur heimspekingur (f. [[1466]]). * [[1682]] - [[Jean Picard]], franskur stjörnufræðingur (f. [[1620]]). * [[1712]] - [[Richard Cromwell]], verndari Bretlands (f. [[1626]]). * [[1804]] - [[Alexander Hamilton]], bandarískur stjórnmálamaður, féll í einvígi (f. 1755 eða 1757). * [[1926]] - [[Gertrude Bell]], breskur fornleifafræðingur og njósnari (f. [[1868]]). * [[1935]] - [[Alfred Dreyfus]], franskur hermaður (f. [[1859]]). * [[1972]] - [[Vilhjálmur Þór]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1899]]). * [[1994]] - [[David Malcolm Lewis]], enskur fornfræðingur (f. [[1928]]). * [[2008]] - [[Egill Jónsson]], bóndi og alþingismaður (f. [[1930]]). == Hátíðir == * [[Pétursmessa og Páls]] í austurkirkjunni. * [[Sá tólfti]] - Hátíðisdagur [[Óraníureglan|Óraníureglunnar]] á [[Norður-Írland]]i, [[Skotland]]i og [[Nýfundnaland og Labrador|Nýfundnalandi og Labrador]]. {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] c5p5sk5hza5mm2g9e5gjwm5d5wuwdmo 0 2550 1984332 1915073 2026-10-29T16:10:23Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984332 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''14. júlí''' er 195. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (196. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 170 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[939]] - [[Stefán 8.]] varð páfi. * [[1614]] - [[Svíþjóð|Svíar]] sigruðu [[Rússland|Rússa]] í [[orrustan við Bronnicy|orrustunni við Bronnicy]]. * [[1641]] - [[Svíþjóð|Svíar]] og [[Brandenborg]]arar sömdu um vopnahlé í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]]. * [[1651]] - [[Corfitz Ulfeldt]] flúði til [[Amsterdam]] frá [[Kaupmannahöfn]] með fjölskyldu sína eftir að hafa verið ákærður af [[Friðrik 2. Danakonungur|Danakonungi]] fyrir tilraun til að eitra fyrir konungsfjölskyldunni. * [[1677]] - [[Svíþjóð|Svíar]] unnu sigur á [[Danmörk|Dönum]] í [[orrustan við Landskrona|orrustunni við Landskrona]]. * [[1683]] - [[Tyrkjaveldi|Tyrkir]] settust um [[Vínarborg]]. * [[1789]] - [[Bastilludagurinn]]: [[Franska byltingin]] hófst þegar Parísarbúar réðust á [[Bastillan|Bastilluna]]. * [[1929]] - [[Varðskip]]ið ''[[Varðskipið Ægir (1929)|Ægir]]'' var keypt fyrir [[Landhelgisgæsla Íslands|landhelgisgæsluna]]. * [[1948]] - [[Palmiro Togliatti]], leiðtogi [[ítalski kommúnistaflokkurinn|ítalska kommúnistaflokksins]], var skotinn rétt fyrir utan [[Ítalska þingið|þinghúsið]]. * [[1958]] - Þjóðernissinnar steyptu konungi [[Írak]]s af stóli í [[Íraska byltingin|írösku byltingunni]]. * [[1971]] - [[Viðreisnarstjórnin]] lét af völdum eftir tólf ára stjórnarsetu eftir kosningaósigur í [[Alþingiskosningar 1971|kosningunum]] daginn áður. * [[1974]] - [[Hringvegurinn]] var fullgerður með opnun [[Skeiðarárbrú]]ar. * [[1984]] - 36 létust í lestarslysi í Júgóslavíu. * [[1988]] - Fjárfestingarfélag Berlusconis, [[Fininvest]], keypti verslunarkeðjuna [[Standa]] af [[Montedison]]. * [[1989]] - Í Frakklandi var haldið upp á 200 ára afmæli [[Franska byltingin|Frönsku byltingarinnar]]. <onlyinclude> * [[2000]] - Öflugt [[sólgos]] olli [[segulstormur|segulstormi]] á jörðu. * [[2002]] - Maður skaut af byssu á [[Jacques Chirac]] meðan á hátíðahöldum vegna þjóðhátíðardagsins stóð en hitti ekki. * [[2004]] - [[Filippseyjar]] ákváðu að draga herlið sitt frá Írak eftir gíslatöku. * [[2006]] - Dómur féll í [[ítalska úrvalsdeildarhneykslið|ítalska úrvalsdeildarhneykslinu]]: Liðin [[S. S. Lazio]], [[Juventus]] og [[Fiorentina]] voru felld niður um deild. Dómnum var síðar áfrýjað og refsingar mildaðar. * [[2014]] - [[Ashraf Ghani]] var kjörinn forseti [[Afganistan]]s í annarri umferð forsetakosninga þar í landi. * [[2015]] - Geimfarið ''[[New Horizons]]'' flaug framhjá [[Plútó (dvergreikistjarna)|Plútó]] og varð þannig fyrsta geimfarið til að komast í námunda við dvergreikistjörnuna. * [[2015]] - Samningar náðust um [[kjarnorkuáætlun Írans]] sem fólu í sér takmarkanir á auðgun úrans. * [[2016]] - 86 létust í [[Nice]] þegar vörubíl var ekið inn í hóp af fólki sem fagnaði Bastilludeginum á Promenade des Anglais. </onlyinclude> == Fædd == * [[1602]] - [[Mazarin kardináli]] (d. [[1661]]). * [[1608]] - [[George Goring]], enskur hermaður (d. [[1657]]). * [[1610]] - [[Ferdinand 2. stórhertogi|Ferdinand 2.]] stórhertogi af Toskana (d. [[1670]]). * [[1756]] - [[Thomas Rowlandson]], enskur listmálari og skopteiknari (d. [[1827]]). * [[1850]] - [[Björn M. Ólsen]], fyrsti rektor Háskóla Íslands (d. [[1919]]). * [[1858]] - [[Emmeline Pankhurst]], súffragetta (d. [[1928]]). * [[1868]] - [[Gertrude Bell]], enskur fornleifafræðingur (d. [[1926]]). * [[1889]] - [[Ante Pavelić]], króatískur einræðisherra (d. [[1959]]). * [[1900]] - [[Engel Lund]], dönsk-íslensk söngkona (d. [[1996]]). * [[1913]] - [[Gerald Ford]], Bandaríkjaforseti (d. [[2006]]). * [[1918]] - [[Ingmar Bergman]], sænskur kvikmyndaleikstjóri (d. [[2007]]). * [[1929]] - [[Benedikt Gunnarsson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2018]]). * [[1937]] - [[Teresa Lipowska]], pólsk leikkona. * [[1945]] - [[Agnar Friðriksson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[1955]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1960]] - [[Jane Lynch]], bandarísk leikkona. * [[1973]] - [[Andri Snær Magnason]], rithöfundur. * [[1973]] - [[Kouta Hirano]], japanskur myndasöguhöfundur. * [[1975]] - [[Gunnleifur Gunnleifsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1977]] - [[Viktoría krónprinsessa|Viktoría]], krónprinsessa af Svíþjóð. * [[1983]] - [[Sólmundur Hólm Sólmundsson]], íslenskur dagskrárgerðarmaður. == Dáin == * [[1212]] - [[Jón Sigmundsson]], goðorðsmaður á Valþjófsstað og í Svínafelli. * [[1223]] - [[Filippus 2. Frakkakonungur]] (f. [[1165]]). * [[1610]] - [[Francisco Solano]], spænskur trúboði (f. [[1549]]). * [[1939]] - [[Alfons Mucha]], tékkneskur myndlistarmaður (f. [[1860]]). * [[1954]] - [[Jacinto Benavente]], spænskt leikskáld (f. [[1866]]). * [[1968]] - [[Konstantín Pástovskí]], sovéskur rithöfundur (f. [[1892]]). * [[2005]] - [[Hlynur Sigtryggsson]], íslenskur veðurfræðingur (f. [[1921]]). * [[2007]] - [[Einar Oddur Kristjánsson]], alþingismaður (f. [[1942]]). * [[2007]] - [[Baldvin Halldórsson]], íslenskur leikari (f. [[1923]]). * [[2016]] - [[Kristín Halldórsdóttir]], íslensk stjórnmálakona (f. [[1939]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] g3fe067fggnp2eqd3udh5s9o9ae56yq 0 2551 1984331 1927045 2026-10-29T16:09:59Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984331 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''15. júlí''' er 196. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (197. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 169 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[649]] - [[Gaozong]] varð keisari Tangveldisins eftir lát [[Taizong]]. * [[1099]] - [[Krossferð|Krossfarar]] í [[fyrsta krossferðin|fyrstu krossferðinni]] unnu [[Jerúsalem]] eftir mánaðarlangt [[umsátrið um Jerúsalem|umsátur]] og myrtu nánast alla íbúa borgarinnar. * [[1162]] - [[Ladislás 2.]] varð konungur Ungverjalands. * [[1235]] - [[Friðrik 2. keisari]] gekk að eiga [[Ísabella af Englandi, keisaraynja|Ísabellu af Englandi]], systur Hinriks 3. * [[1240]] - Rússneski furstinn [[Alexander Nevskíj]] sigraði Svía í [[Orrustan við Nevu|orrustunni við Nevu]]. * [[1410]] - [[Pólland|Pólverjar]] og [[Litáen|Litháar]] sigruðu her [[Þýsku riddararnir|Þýsku riddaranna]] í [[orrustan við Tannenberg|orrustunni við Tannenberg]]. * [[1435]] - [[Danakonungur]] samdi um frið við greifana í [[Holtsetaland]]i. * [[1567]] - [[María Stúart]] beið ósigur fyrir skoska aðlinum við [[Carberry Hill]] og var fangelsuð í [[Loch Leven-kastali|Loch Leven-kastala]]. * [[1609]] - Svíar unnu lokasigur á kósakkaher falska Dímítríj 2. í [[orrustan við Tver|orrustunni við Tver]]. * [[1662]] - [[Konunglega breska vísindafélagið]] fékk konungsbréf. * [[1685]] - [[James Scott]] var tekinn af lífi á [[Tower Hill]] í [[London]]. * [[1799]] - Franskur skipstjóri fann [[Rósettusteinninn|Rósettusteininn]] í egypska hafnarbænum Rosetta. * [[1870]] - [[Manitoba]] varð fylki í [[Kanada]]. * [[1923]] - [[Warren G. Harding]] Bandaríkjaforseti rak síðasta fleyg í teina milli [[Fairbanks]] og [[Seward]] og [[Alaska-lestarkerfið]] var klárað. * [[1958]] - [[Tilraun Meselsons og Stahl]] birtist í [[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|PNAS]], en með henni sýndu [[Matthew Meselson]] og [[Franklin Stahl]] fram á að lífverur tvöfalda erfðaefni sitt með því að afrita hvorn DNA-þráðinn fyrir sig. * [[1980]] - [[Dansk Sojakagefabrik]] á Íslandsbryggju í Kaupmannahöfn sprakk í loft upp. * [[1983]] - Leikjatölvan [[Nintendo Entertainment System]] kom fyrst út í [[Japan]]. * [[1988]] - Fyrsta staðfesta tilfelli [[selapest]]ar í [[Eystrasalt]]i. <onlyinclude> * [[2003]] - [[Mozilla Foundation]] var stofnuð. * [[2009]] - 168 fórust þegar [[Caspian Airlines flug 7908]] hrapaði við [[Qazvin]] í [[Íran]]. * [[2010]] - [[Hjónabönd samkynhneigðra]] voru heimiluð í Argentínu, fyrstu suðuramerískra landa. * [[2012]] - Lagið „[[Gangnam Style]]“ með kóreska tónlistarmanninum [[Psy]] var birt á YouTube. * [[2012]] - Danski fornleifafræðingurinn [[Olaf Olsen]] játaði að hafa sem ungur kommúnisti látið [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] í té persónuupplýsingar. * [[2016]] - Hópur innan [[Tyrkneski herinn|tyrkneska hersins]] hóf [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|misheppnaða tilraun til valdarán]]s. Miklar hreinsanir fylgdu í kjölfarið.</onlyinclude> == Fædd == * [[1573]] - [[Inigo Jones]], enskur arkitekt (d. [[1652]]). * [[1606]] - [[Rembrandt]], hollenskur listamaður (d. [[1669]]). * [[1858]] - [[Emmeline Pankhurst]], ensk súffragetta (d. [[1928]]). * [[1867]] - [[Jean-Baptiste Charcot]], franskur vísindamaður (d. [[1936]]). * [[1888]] - [[Alexander Jóhannesson]], íslenskur málfræðingur (d. [[1965]]). * [[1892]] - [[Walter Benjamin]], þýskur heimspekingur (d. [[1940]]). * [[1907]] - [[Gunnar Salómonsson]], íslenskur aflraunamaður (d. [[1960]]). * [[1910]] - [[Aleksandar Tirnanić]], júgóslavneskur knattspyrnumaður og -þjálfari (d. [[1992]]). * [[1919]] - [[Iris Murdoch]], breskur rithöfundur (d. [[1999]]). * [[1926]] - [[Leopoldo Galtieri]], argentínskur einræðisherra (d. [[2003]]). * [[1930]] - [[Jacques Derrida]], franskur heimspekingur (d. [[2004]]). * [[1939]] - [[Aníbal Cavaco Silva]], forseti [[Portúgal]]s. * [[1939]] - [[Peter Hacker]], breskur heimspekingur. * [[1946]] - [[Hassanal Bolkiah]], soldán af [[Brúnei]]. * [[1946]] - [[Linda Ronstadt]], bandarísk söngkona. * [[1952]] - [[Ágúst Ásgeirsson]], íslenskur blaðamaður. * [[1954]] - [[Mario Kempes]], argentínskur knattspyrnumaður. * [[1955]] - [[John H. Cox]], bandarískur lögfræðingur. * [[1956]] - [[Marky Ramone]], bandarískur trommari ([[Ramones]]) * [[1957]] - [[Kristján Þór Júlíusson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1961]] - [[Forest Whitaker]], bandarískur leikari. * [[1969]] - [[Alexander Vasilyev]], rússneskur söngvari. * [[1972]] - [[Scott Foley]], bandarískur leikari. * [[1973]] - [[John Dolmayan]], trommuleikari [[System of a Down]]. * [[1979]] - [[Edda Garðarsdóttir]], íslensk handknattleikskona. * [[1985]] - [[Sif Atladóttir]], íslensk knattspyrnukona. == Dáin == * [[1015]] - [[Valdimar gamli]], stórfursti í Garðaríki (f. um 958). * [[1274]] - [[Bonaventure]], ítalskur guðfræðingur og dýrlingur (f. [[1221]]). * [[1291]] - [[Rúdólf 1. keisari|Rúdolf 1.]] ,keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. [[1218]]). * [[1626]] - [[Einar Sigurðsson í Eydölum]], íslenskt skáld (f. [[1539]]). * [[1803]] - [[Snorri Björnsson]], prestur á [[Húsafell]]i (f. [[1710]]). * [[1904]] - [[Anton Tsjekhov]], rússneskur smásagnahöfundur og leikskáld (f. [[1860]]). * [[1916]] - [[Ilja Métsjníkoff]], rússneskur líffræðingur og handhafi Nóbelsverðlaunanna í lífeðlisfræði (f. [[1845]]). * [[1948]] - [[John J. Pershing]], bandarískur herforingi (f. [[1860]]). * [[1992]] - [[Hammer DeRoburt]], fyrsti forseti [[Nárú]] (f. [[1922]]). * [[1993]] - [[Sigurður Ólafsson]], íslenskur söngvari og hestamaður (f. [[1916]]). * [[1996]] - [[Guðmundur Steinsson]], íslenskt leikskáld (f. [[1925]]). * [[1997]] - [[Gianni Versace]], ítalskur tískuhönnuður (f. [[1946]]). * [[2013]] - [[Jóhann G. Jóhannsson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1947]]). * [[2019]] - [[Þorsteinn Ingi Sigfússon]], íslenskur eðlisfræðingur (f. [[1954]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] exkd5wh2q05u6ko6lqkqytbwpxcbg41 0 2552 1984330 1870992 2026-10-29T16:09:32Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984330 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''16. júlí''' er 197. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (198. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. Þá eru 168 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1228]] - [[Frans frá Assisí]] var tekinn í helgra manna tölu. * [[1342]] - [[Loðvík 1. Ungverjalandskonungur|Loðvík 1.]] varð konungur [[Ungverjaland]]s. * [[1627]] - [[Tyrkjaránið]]: 242 manns voru numin brott frá Vestmannaeyjum af sjóræningjum frá Algeirsborg]og seld í þrældóm. Auk þeirra voru 36 drepin. * [[1661]] - Fyrstu [[peningaseðill|peningaseðlar]] í Evrópu voru gefnir út af [[Stokkhólmsbanki|Stokkhólmsbanka]]. * [[1683]] - [[Orrustan um Penghu]] þar sem her Tjingveldisins undir stjórn [[Shi Lang]] tókst að leggja konungsríkið [[Tungning]] á Taívan undir sig hófst. * [[1862]] - Stjörnufræðingurinn [[Lewis Swift]] uppgötvaði halastjörnuna [[Swift-Tuttle]]. * [[1889]] - [[Hið íslenska náttúrufræðifélag]] var stofnað. * [[1930]] - [[Haile Selassie]], Eþíópíukeisari, undirritaði fyrstu [[stjórnarskrá Eþíópíu]]. * [[1933]] - [[Alþingiskosningar 1933|Alþingiskosningar]] voru haldnar. * [[1935]] - Fyrsti [[stöðumælir]]inn var settur upp í [[Oklahómaborg]] í Bandaríkjunum. * [[1937]] - [[Rafiðnaðarfélag Norðurlands]] var stofnað. * [[1945]] - [[Kjarnorkusprengja]] var sprengd í fyrsta sinn af [[Bandaríkjaher]] í tilraunaskyni. * [[1950]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1950|HM í fótbolta]] lauk í [[Brasilía|Brasilíu]]. * [[1951]] - Skáldsagan ''[[Catcher in the Rye]]'' eftir [[J. D. Salinger]] kom út í Bandaríkjunum. * [[1970]] - [[Three Rivers Stadium]] var opnaður í [[Pittsburgh]], Bandaríkjunum. * [[1972]] - Þrír áhugakafarar fundu flakið af hollenska skipinu ''[[Akerendam]]'' úti fyrir [[Runde]] í Noregi. Stór fjársjóður var í skipinu. * [[1979]] - [[Saddam Hussein]] varð forseti [[Írak]]s eftir að hafa neytt [[Ahmed Hassan al-Bakr]] til að segja af sér. * [[1980]] - [[Ronald Reagan]] var útnefndur forsetaefni Repúblikanaflokksins í Bandaríkjunum. * [[1981]] - [[Mahathir bin Mohamad]] varð forsætisráðherra Malasíu. * [[1982]] - Trúarleiðtoginn [[Sun Myung Moon]] var dæmdur í 18 mánaða fangelsi fyrir skattsvik í New York-borg. * [[1990]] - Yfir 1600 manns létust í [[jarðskjálftinn á Filippseyjum 1990|jarðskjálfta]] á [[Filippseyjar|Filippseyjum]]. * [[1990]] - [[Malta]] sótti um aðild að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. * [[1991]] - [[Mikhaíl Gorbatsjev]] óskaði eftir efnahagsaðstoð frá leiðtogum [[Sjö helstu iðnríki heims|sjö helstu iðnríkja heims]]. * [[1992]] - [[Maritime Monitor-aðgerðin]] markaði upphaf aðgerða [[NATO]] í Bosníu og Hersegóvínu. * [[1993]] - Fyrsta útgáfa Linuxútgáfunnar [[Slackware]] kom út. * [[1994]] - Halastjarnan [[Shoemaker-Levy 9]] hóf að rekast á Júpíter. * [[1994]] - [[Borgarastríðið í Rúanda|Borgarastríðinu í Rúanda]] lauk. * [[1996]] - Matareitrun af völdum ''[[Escherichia coli]]'' olli veikindum 6000 barna í Japan og dauða tveggja. <onlyinclude> * [[1999]] - Flugvél með [[John F. Kennedy yngri]], Carolyn Bessette Kennedy eiginkonu hans og systur hennar fórst á Atlantshafi. Allir um borð létust. * [[2001]] - [[Bandaríska alríkislögreglan]] handtók [[Dmítrí Skljarov]] fyrir meint brot gegn [[Digital Millennium Copyright Act]]. * [[2005]] - Skáldsagan ''[[Harry Potter og blendingsprinsinn]]'' kom út á sama tíma um allan heim. 287.564 eintök seldust að meðaltali á hverri klukkustund fyrsta sólarhringinn. * [[2009]] - [[Alþingi]] samþykkti með 33 atkvæðum gegn 28 (tveir sátu hjá) að senda umsókn um aðild til [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]]. Allir flokkar voru klofnir í afstöðu nema Samfylkingin. * [[2019]] - [[Ursula von der Leyen]] var kjörin [[forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]], fyrst kvenna. * [[2023]] - Tvítugur Spánverji, [[Carlos Alcaraz]], vann [[Wimbledon-mótið]] þegar hann sigraði Serbann [[Novak Djokovic]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1723]] - [[Joshua Reynolds]], breskur málari (f. [[1792]]). * [[1769]] - [[Edmund Fanning]], bandarískur landkönnuður og skipstjóri (d. [[1841]]). * [[1796]] - [[Camille Corot]], franskur listmálari (d. [[1875]]). * [[1824]] - [[Ludwig Friedländer]], þýskur fornfræðingur (d. [[1909]]). * [[1872]] - [[Roald Amundsen]], norskur landkönnuður (d. [[1928]]). * [[1875]] - [[Vigfús Sigurðsson]], íslenskur landkönnuður (d. [[1950]]). * [[1896]] - [[Trygve Lie]], norskur stjórnmálamaður og fyrsti [[aðalritari Sameinuðu þjóðanna]] (d. [[1968]]). * [[1916]] - [[Kristján frá Djúpalæk]], íslenskt skáld (d. [[1994]]). * [[1932]] - [[Bill Byrge]], bandarískur leikari. * [[1936]] - [[Yasuo Fukuda]], japanskur stjórnmálamaður. * [[1938]] - [[Þorkell Sigurbjörnsson]], íslenskt tónskáld (d. [[2013]]). * [[1941]] - [[Desmond Dekker]], reggítónlistarmaður frá Jamaíka (d. [[2006]]). * [[1943]] - [[Patricia Churchland]], kanadískur heimspekingur. * [[1948]] - [[Lars Lagerbäck]], sænskur knattspyrnuþjálfari. * [[1963]] - [[Norman Cook]] ([[Fatboy Slim]]), breskur tónlistarmaður. * [[1964]] - [[Miguel Induráin]], spænskur hjólreiðamaður. * [[1965]] - [[Michel Desjoyeaux]], franskur siglingamaður. * [[1967]] - [[Will Ferrell]], bandariskur leikari og gamanleikari. * [[1970]] - [[Sigga Lund]] (Sigríður Lund Hermannsdóttir), útvarpskona. * [[1982]] - [[Steven Hooker]], ástralskur stangarstökkvari. * [[1982]] - [[Elvar Gunnarsson]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1988]] - [[Sergio Busquets]], spænskur knattspyrnumaður. * [[1989]] - [[Gareth Bale]], velskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1216]] - [[Innósentíus 3.]] páfi. * [[1557]] - [[Anne af Cleves]], fjórða kona Hinriks 8. (f. [[1515]]). * [[1761]] - [[Jacob Fortling]], dansk-þýskur myndhöggvari og arkitekt (f. [[1711]]). * [[1782]] - [[Lovísa Úlrika Svíadrottning]]. * [[1915]] - [[Ellen G. White]], bandarískur rithöfundur (f. [[1827]]). * [[1918]] - [[Anastasia]], rússnesk prinsessa (f. [[1901]]). * [[1985]] - [[Heinrich Böll]], þýskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1917]]). * [[1989]] - [[Herbert von Karajan]], austurrískur hljómsveitarstjóri (f. [[1908]]). * [[1995]] - [[Torfi Bryngeirsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður (f. [[1926]]). * [[1999]] - [[John F. Kennedy yngri]], (f. [[1960]]). * [[2001]] - [[Óðinn Valdimarsson]], íslenskur söngvari (f. [[1937]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] bzrxtoydq6e9rla999kixyh87lyy8et 0 2553 1984329 1972378 2026-10-29T16:01:54Z TKSnaevarr 53243 /* Dáin */ 1984329 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''17. júlí''' er 198. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (199. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 167 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[330 f.Kr.]] - [[Daríus 3.]] var myrtur af [[Bessus]]i landstjóra í [[Baktría|Baktríu]]. * [[561]] - [[Jóhannes 3. páfi|Jóhannes 3.]] varð páfi. * [[1086]] - [[Knútur helgi|Knútur]] Danakonungur, Benedikt bróðir hans og fleiri voru myrtir í dómkirkjunni í [[Óðinsvé]]um eftir að kirkjugrið höfðu verið rofin. * [[1203]] - Krossfararriddarar úr [[Fjórða krossferðin|Fjórðu krossferðinni]] réðust á Konstantínópel, lögðu borgina undir sig og rændu og rupluðu. [[Alexíus 3. Angelus]] Býsanskeisari flúði borgina og fór í útlegð. * [[1212]] - [[Orrustan við Navas de Tolosa]]. Kristnu konungsríkin á [[Spánn|Spáni]] unnu öruggan sigur á [[Almóhadar|Almóhödum]]. * [[1310]] - Friðarsamningar voru undirritaðir í [[Helsingjaborg]] milli [[Svíþjóð|Svía]], [[Danmörk|Dana]] og [[Norengur|Norðmanna]]. * [[1328]] - [[Davíð 2. Skotakonungur|Davíð]], krónprins [[Skotland]]s (síðar Davíð 2.) giftist [[Jóhanna af Englandi, Skotadrottning|Jóhönnu]], dóttur [[Játvarður 2.|Játvarðs 2.]] Englandskonungs. Hann var þá fjögurra ára en brúðurin nýorðin sjö ára. * [[1385]] - [[Karl 6. Frakkakonungur]] gekk að eiga [[Ísabella af Bæjaralandi|Ísabellu af Bæjaralandi]]. * [[1429]] - [[Karl 7. Frakkakonungur|Karl 7.]] var krýndur konungur Frakklands í [[Reims]]. * [[1453]] - [[Hundrað ára stríðið|Hundrað ára stríðinu]] lauk með sigri Frakka í [[orrustan við Castillon|orrustunni við Castillon]]. * [[1505]] - Norska ríkisráðið dæmdi [[Kai von Ahlefeldt]] frá hirðstjórn á Íslandi. * [[1579]] - Spænskir og ítalskir málaliðar komu til [[Dingle-skagi|Dingle-skaga]] á suðvestur-[[Írland]]i og gengu til liðs við uppreisn Íra gegn yfirráðum Englendinga. * [[1586]] - Samsæri um að myrða Elísabetu Englandsdrottningu uppgötvaðist ([[Babington-samsærið]]). * [[1601]] - Elísabet, dóttir [[Tycho Brahe]], giftist aðalsmanninum [[Franz Tengnagel]] í [[Prag]]. * [[1611]] - Svíar náðu yfirráðum yfir borginni [[Hólmgarður|Hólmgarði]] í Rússlandi og héldu henni í 8 ár. * [[1613]] - Danakonungur keypti [[Reykjavík]]urjörðina af ekkju Narfa Ormssonar sýslumanns. * [[1652]] - Eldsvoði eyðilagði þriðjung [[Glasgow]]. * [[1676]] - [[Eiturmálið]] komst í hámæli í [[Frakkland]]i þegar [[Marie-Madeleine-Marguerite d'Aubray]] var tekin af lífi fyrir að hafa myrt föður sinn og bræður með eitri. * [[1683]] - [[Orrustan um Penghu|Orrustunni um Penghu]] lauk á Taívan. * [[1695]] - [[Skotlandsbanki]] var stofnaður. * [[1717]] - Austurríki náði yfirráðum yfir [[Belgrad]] af Ottómanveldinu. * [[1743]] - [[Sunnefumál]]: [[Sunnefa Jónsdóttir]] lýsti því yfir á Alþingi að [[Hans Wium]] sýslumaður væri faðir að barninu sem hún ól á meðan hún var fangi hans, en ekki Jón bróðir hennar. * [[1751]] - [[Innréttingarnar]], hlutafélag um eflingu iðnaðar á Íslandi, voru stofnaðar á Þingvöllum að frumkvæði Skúla Magnússonar landfógeta. * [[1761]] - Fyrsti áfangi [[Bridgewater-skurðurinn|Bridgewater-skurðarins]] var opnaður í Bretlandi. * [[1762]] - [[Katrín 2. Rússakeisaraynja|Katrín 2.]] varð einvaldur í Rússlandi eftir að Pétur 3. var myrtur. * [[1780]] - Fyrsti bankinn í Bandaríkjunum var stofnaður, [[Pennsylvaníubanki]]. * [[1897]] - [[Gullæðið í Klondike]] hófst. * [[1918]] - [[Nikulás 2. Rússakeisari]], kona hans og börn ásamt þjónustufólki tekin af lífi í [[Ekaterínburg]] í Rússlandi. * [[1930]] - [[Þýskaland|Þýska]] [[loftskip]]ið Graf Zeppelin kom til [[Ísland]]s og flaug yfir alla suðurströnd landsins. Það kom aftur ári síðar. * [[1932]] - Á [[Skólavörðuholt]]i í [[Reykjavík]] var afhjúpuð stytta af [[Leifur Eiríksson|Leifi heppna Eiríkssyni]]. Styttan var gjöf [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]] til [[Ísland|Íslendinga]] í tilefni af þúsund ára afmæli [[Alþingi]]s árið [[1930]]. * [[1936]] - [[Spænska borgarastyrjöldin]] hófst. * [[1942]] - [[Orrustan um Stalingrad]] hófst. * [[1945]] - [[Potsdam-ráðstefnan]] hófst. Þar hitust Harry S Truman Bandaríkjaforseti, Jósef Stalín, leiðtogi Sovétríkjanna og Winston Churchill, forsætisráðherra Bretlands. Fundur þeirra stóð til [[2. ágúst]]. * [[1946]] - [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu]] spilaði sinn fyrsta landsleik við Danmörku á [[Melavöllurinn|Melavellinum]]. Leiknum lauk með sigri Dana, 3:0. * [[1959]] - [[Laugardalsvöllur]] var opnaður. * [[1963]] - [[Minjasafnið á Akureyri ]], héraðs- og byggðasafn Eyfirðinga, var formlega opnað við Aðalstræti 58 á Akureyri. * 1963 - Fyrsta sænska [[kjarnorkuver]]ið hóf starfsemi í [[Ågesta]]. * [[1965]] - Fyrsta [[Bikarkeppni KKÍ (karlar)|bikarkeppni KKÍ]] hófst í Borgarnesi. * [[1969]] - [[Bing Crosby]], leikari og söngvari, kom til Íslands og dvaldist í nokkra daga við laxveiðar. * [[1971]] - [[Ítalía]] og [[Austurríki]] gerðu með sér samning um [[Suður-Týról]]. * [[1975]] - Mannað [[Appollóáætlunin|Appollógeimfar]] tengdist mönnuðu [[Sojúsáætlunin|Sojúsgeimfari]] á braut um jörðu. * [[1976]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1976|Sumarólympíuleikar]] voru settir í Montréal. * [[1979]] - Einræðisherrann [[Anastasio Somoza Debayle]] í [[Níkaragva]] sagði af sér og flúði til Miami. * [[1980]] - [[Saddam Hussein]] var valinn [[forseti Íraks]]. * [[1981]] ** Tvær göngubrýr á [[Hyatt Regency]]-hótelinu í Kansas City hrundu með þeim afleiðingum að 114 manns létust. ** [[Ísraelsher]] gerði sprengjuárás á byggingar í [[Beirút]] með þeim afleiðingum að 300 óbreyttir borgarar létust. Aðgerðin var fordæmd um allan heim. * [[1987]] - [[Dow Jones-vísitalan]] náði 2.500 stigum í fyrsta sinn við lokun markaða. * [[1989]] ** [[Langferðabíll]] með 27 farþega hrapaði niður í 40 metra djúpt gil er hann fór út af veginum á [[Möðrudalur|Möðrudalsöræfum]]. Farþegarnir voru norrænir jarðfræðingar og sluppu flestir þeirra lítt meiddir. ** Bandaríska sprengjuflugvélin [[Northrop Grumman B-2 Spirit]] flaug jómfrúarflug sitt. ** [[Austurríki]] sótti um aðild að [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]]. * [[1991]] - [[Arnór Guðjohnsen]] jafnaði afrek [[Ríkharður Jónsson|Ríkharðs Jónssonar]] með því að skora fjögur mörk í landsleik í knattspyrnu gegn [[Tyrkland|Tyrkjum]]. * [[1992]] - [[Slóvakíska þingið]] lýsti yfir sjálfstæði Slóvakíu. * [[1994]] - [[Brasilía]] sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] með 3-2 sigri á Ítalíu eftir vítaspyrnukeppni. * [[1995]] - [[Samsetta Nasdaq-vísitalan]] lokaði í yfir 1000 stigum í fyrsta sinn. * [[1996]] ** [[Samband portúgölskumælandi landa]] var stofnað. ** [[TWA flug 800]] sprakk undan strönd [[Long Island]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Allir um borð, 230 manns, fórust. * [[1998]] ** Bandaríska kvikmyndin ''[[Það er eitthvað við Mary]]'' var frumsýnd. ** 120 lönd samþykktu stofnun [[Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn|Alþjóðlega sakamáladómstólsins]]. ** Jarðneskum leifum [[Nikulás 2.|Nikulásar 2.]] Rússakeisara og fjölskyldu hans var komið fyrir í kapellu í Sankti Pétursborg. ** [[Jarðskjálftinn í Papúu Nýju-Gíneu|Jarðskjálfti]] reið yfir Papúu Nýju-Gíneu með þeim afleiðingum að yfir 2000 létust. * [[1998]] - [[Blóðbaðið í Klečka]] hófst. * [[2000]] - [[Bashar al-Assad]] varð forseti Sýrlands. * [[2002]] - Apple gaf út safn netþjónshugbúnaðar, [[.Mac]]. * [[2006]] - Sjávarflóð í kjölfar neðansjávarjarðskjálfta við eyjuna [[Java|Jövu]] í Indónesíu olli dauða 630 manns. * [[2007]] ** Á alþjóðaflugvellinum Congonhas-São Paulo í [[Brasilía|Brasilíu]] rann farþegaþota út af flugbraut, yfir stóra umferðaræð á háannatíma og inn í vöruhús, þar sem hún sprakk. Allir um borð og nokkrir aðrir létust, samtals yfir 190 manns. ** Öflugur jarðskjálfti í [[Niigata]] í Japan olli bruna í stærsta kjarnorkuveri heims, [[Kashiwazaki-Kariwa-kjarnorkuverið|Kashiwazaki-Kariwa-kjarnorkuverinu]]. * [[2009]] - 9 létu lífið í tveimur [[sjálfsmorðssprengjuárás]]um í [[Jakarta]] í Indónesíu. * [[2011]] - [[Japan]] sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu kvenna 2011|HM kvenna 2011]] með sigri á liði Bandaríkjanna. <onlyinclude> * [[2012]] - [[Rauði krossinn]] lýsti því yfir að [[borgarastyrjöldin í Sýrlandi|borgarastyrjöld]] væri hafin í Sýrlandi og þar með gildistöku [[alþjóðleg mannúðarlög|alþjóðlegra mannúðarlaga]]. * [[2014]] ** [[Malaysia Airlines flug 17]], með 298 manns innanborðs, var skotin niður yfir austurhluta [[Úkraína|Úkraínu]]. ** [[Ísraelsher]] gerði innrás í Gasaströndina. ** [[Íþróttafélagið Mílan]] var stofnað á Selfossi. * [[2015]] - Miklir [[skógareldur|skógareldar]] hófust í nágrenni [[Aþena|Aþenu]] á [[Grikkland]]i vegna hitabylgju. * [[2018]] ** [[Frakkland|Frakkar]] sigruðu [[Króatía|Króatíumenn]] í úrslitaleik [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistaramóti landsliða í knattspyrnu karla]] og hrepptu heimsmeistaratitilinn í annað skipti í sögu keppninnar. ** Stærsti tvíhliða viðskiptasamningur sögunnar var undirritaður milli [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] og [[Japan]]s. * [[2019]] – Eiturlyfjabaróninn [[Joaquín "El Chapo" Guzmán]] var dæmdur í lífstíðarfangelsi og 30 ár að auki. * [[2025]] - [[Júlía Svyrydenko]] varð forsætisráðherra Úkraínu.</onlyinclude> == Fædd == * [[607]] - [[Alí ibn Abu Talib]], fylgismaður Múhameðs (d. [[661]]). * [[1674]] - [[Isaac Watts]], enskt sálmaskáld (d. [[1748]]). * [[1744]] - [[Elbridge Gerry]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[1814]]). * [[1814]] - [[Amanz Gressly]], svissneskur jarðfræðingur (d. [[1865]]). * [[1846]] - [[Eiríkur Briem]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1929]]). * [[1880]] - [[Héctor Rivadavia Gómez]], úrúgvæskur knattspyrnuforkólfur (d. [[1931]]). * [[1883]] - [[Mauritz Stiller]], sænskur leikstjóri (d. [[1928]]). * [[1888]] - [[Shmuel Yosef Agnon]], ísraelskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1970]]). * [[1899]] - [[James Cagney]], bandarískur leikari (d. [[1986]]). * [[1909]] - [[Guðmundur Í. Guðmundsson]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1987]]). * [[1917]] - [[Phyllis Diller]], bandarísk leikkona og grínisti (d. [[2012]]). * 1917 - [[Kenan Evren]], tyrkneskur stjórnmálamaður (d. [[2015]]). * [[1931]] - [[Caroline Graham]], enskt leikskáld. * [[1935]] - [[Donald Sutherland]], kanadískur leikari. * [[1938]] - [[Bragi Kristjónsson]], íslenskur bóksali. * [[1939]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur Írans. * [[1947]] - [[Camilla, hertogaynja af Cornwall|Camilla]], hertogaynja af [[Cornwall]]. * [[1948]] - [[Ögmundur Jónasson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1949]] - [[Geezer Butler]], breskur bassaleikari. * [[1952]] - [[David Hasselhoff]], bandariskur leikari. * [[1954]] - [[Angela Merkel]], þýskur stjórnmálamaður og [[kanslari Þýskalands]] frá [[2005]]. * [[1955]] - [[Valgerður Gunnarsdóttir]], íslenskur skólameistari. * [[1958]] - [[Wong Kar-wai]], kvikmyndaleikstjóri frá Hong Kong. * [[1959]] - [[Konstantínos Tasúlas]], grískur stjórnmálamaður. * [[1961]] - [[António Costa]], forsætisráðherra Portúgals. * [[1963]] - [[Ólafur Þór Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1966]] - [[Ármann Kr. Ólafsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1970]] - [[Gavin McInnes]], breskur fjölmiðlamaður. * [[1972]] - [[Pétur Rúrik Guðmundsson]], íslenskur pílukastari. * [[1976]] - [[Anders Svensson]], saenskur knattspyrnuleikari. * [[1978]] - [[Justine Triet]], franskur kvikmyndaleikstjóri. * [[2005]] - [[Theoz]], sænskur söngvari. == Dáin == * [[855]] - [[Leó 4.]] páfi. * [[924]] - [[Játvarður eldri]] Englandskonungur. * [[1048]] - [[Benedikt 9.]] páfi. * [[1086]] - [[Knútur helgi]] Danakonungur (f. um [[1043]]). * [[1210]] - [[Sörkvir yngri Karlsson]], Svíakonungur (f. [[1164]]). * [[1399]] - [[Heiðveig Póllandskonungur|Heiðveig]], drottning (konungur) Póllands. * [[1627]] - [[Jón Þorsteinsson píslarvottur]], íslenskur prestur (f. um 1570). * [[1762]] - [[Pétur 3. Rússakeisari]] (f. [[1728]]). * [[1790]] - [[Adam Smith]], skoskur heimspekingur og hagfræðingur (f. [[1723]]). * [[1793]] - [[Charlotte Corday]], frönsk byltingarkona (f. [[1768]]). * [[1845]] - [[Charles Grey, 2. jarlinn Grey]], forsætisráðherra Bretlands (f. [[1764]]). * [[1918]] - [[Nikulás 2.|Nikulás 2. Rússakeisari]] (f. [[1868]]), [[Alexandra Fjodorovna]] keisaraynja (f. [[1872]]) og börn þeirra: [[Olga Níkolajevna stórhertogaynja|Olga Níkolajevna]] (f. [[1895]]), [[Tatjana Níkolajevna stórhertogaynja|Tatjana]] (f. 1897), [[Anastasía Níkolajevna stórhertogaynja|Anastasía Níkolajevna]] (f. [[1901]]) og [[Aleksej Níkolajevítsj krónprins|Aleksej Níkolajevítsj]] (f. [[1904]]). * [[1928]] - [[Giovanni Giolitti]], ítalskur stjórnmálamaður (f. [[1842]]). * [[1944]] - [[Guðmundur Finnbogason]], íslenskur heimspekingur (f. [[1873]]). * [[1947]] - (líklega) [[Raoul Wallenberg]], sænskur athafnamaður (f. [[1912]]). * [[1959]] – [[Billie Holiday]], bandarísk söngkona (f. [[1915]]). * [[1996]] - [[Hringur Jóhannesson]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1932]]). * [[2002]] - [[Joseph Luns]], hollenskur stjórnmálamaður (f. [[1911]]). * [[2005]] - [[Edward Heath]], breskur stjórnmálamaður (f. [[1916]]). * [[2009]] - [[Walter Cronkite]], bandarískur fréttamaður (f. [[1916]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] i3h4v1jam2hzd9w2r9zi40k2fcfsljo 0 2554 1984328 1816057 2026-10-29T15:58:46Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984328 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''18. júlí''' er 199. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (200. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 166 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[390 f.Kr.]] - [[Orrustan við Allium]]: [[Gallar]] undir stjórn [[Brennus (4. öld f.Kr.)|Brennusar]] unnu sigur á [[Rómverska lýðveldið|Rómverjum]] og rændu Róm í kjölfarið. * [[64]] - Eldur kviknaði í Róm og brann í níu daga. Sagt var að [[Neró]] keisari hafi leikið á hörpu meðan eldarnir geisuðu. * [[872]] - [[Hafursfjarðarorusta]]: [[Haraldur hárfagri]] sigraði fjóra norska smákonunga í Hafursfirði. * [[1137]] - [[Eiríkur lamb]] varð konungur Danmerkur. * [[1290]] - [[Játvarður 1.]] Englandskonungur skipaði öllum [[gyðingar|gyðingum]] búsettum í Englandi (líklega um 16.000 að tölu) að yfirgefa landið fyrir allraheilagramessu um haustið (1. nóvember). * [[1323]] - [[Tómas frá Aquino]] var tekinn í heilagra manna tölu af [[Jóhannes 22. páfi|Jóhannesi 22. páfa]]. * [[1553]] - [[María 1. Englandsdrottning|María]], dóttir Hinriks 8. og Katrínar af Aragon, var krýnd drottning Englands og Írlands. [[Lafði Jane Grey]] sagði sjálfviljug af sér. * [[1608]] - [[Jóhann Sigmundur]] varð [[kjörfursti]] í [[Brandenborg]] við lát föður síns. * [[1630]] - [[Karl 1. Gonzaga]] gafst upp fyrir keisarahernum undir stjórn [[Jóhann af Aldringen|Jóhanns af Aldringen]] sem rændi [[Mantúa|Mantúu]] í kjölfarið. * [[1828]] - [[Ættarnafn|Ættarnöfn]] eru lögbundin í [[Danmörk|Danmörku]]. * [[1872]] - Þýski stærðfræðingurinn [[Karl Weierstraß]] kynnti [[Weierstrassfall]]ið. * [[1918]] - Undirritaðir voru samningar milli Íslands og Danmerkur um frumvarp til [[Sambandslögin|sambandslaga]] milli landanna tveggja. * [[1925]] - Minningabók [[Adolf Hitler|Adolfs Hitlers]], ''[[Mein Kampf]]'', kom út í [[Þýskaland]]i. * [[1927]] - [[Fyrsta ólympíuskákmótið]] sem skipulagt var af FIDE fór fram í London. * [[1931]] - Hafin var bygging [[Verkamannabústaðirnir við Hringbraut|verkamannabústaða]] við Hringbraut, Bræðraborgarstíg og Ásvallagötu í Reykjavík. * [[1955]] - [[Leiðtogafundurinn í Genf (1955)|Leiðtogar Sovétríkjanna, Bandaríkjanna, Bretlands og Frakklands]] hittust í Genf til að ræða öryggismál. * [[1961]] - Félagið [[Varðberg]] var stofnað í Reykjavík. * [[1963]] - [[Gasstöðin við Hlemm|Gasverksmiðjan Ísaga]] við Hlemmtorg í Reykjavík brann. Miklar sprengingar urðu í brunanum og skemmdust nálæg hús. * [[1970]] - [[Laxárdeilan]]: 200 bíla lest Þingeyinga ók til Akureyrar til að mótmæla virkjanaáformum. * [[1972]] - [[Anwar Sadat]] rak 20.000 sovéska ráðgjafa frá Egyptalandi. * [[1984]] - Byssumaður myrti 21 í skothríð á McDonald's-veitingastað í [[San Ysidro (San Diego)|San Ysidro]] í San Diego. * [[1989]] - Bandaríska leikkonan [[Rebecca Schaeffer]] var myrt af geðsjúkum aðdáanda. Atvikið leiddi til setningar fyrstu laga gegn eltihrellum í Kaliforníu. * [[1991]] - [[Landamærastríð Máritaníu og Senegal|Landamærastríði Máritaníu og Senegal]] lauk með undirritun samkomulags milli ríkjanna. * [[1992]] - [[Neil Kinnock]] sagði af sér sem formaður Breska verkamannaflokksins. * [[1994]] - [[Borgarastríðið í Rúanda|Borgarastríðinu í Rúanda]] lauk þegar liðsveitir [[Front patriotique rwandais]] náðu [[Gisenyi]] á sitt vald. * [[1995]] - Eldgos hófst í [[Soufriere Hills]]-eldfjallinu á [[Montserrat]] og stendur enn. * [[2000]] - [[Alex Salmond]] sagði af sér sem leiðtogi Skoska þjóðarflokksins. * [[2001]] - 60 vagna járnbrautarlest fór út af teinunum í göngum í [[Baltimore]] í Bandaríkjunum. Eldur kviknaði og stóð í marga daga og varð til þess að miðborg Baltimore lokaðist. * [[2002]] - [[Abdul Kalam]] varð forseti Indlands. * [[2003]] - [[Evrópuráðstefnan]] gaf út fyrstu drög að nýrri [[stjórnarskrá Evrópu]]. * [[2003]] - Breski vopnaeftirlitsmaðurinn [[David Kelly]] sem dregið hafði í efa skýrslu um fund gereyðingarvopna í [[Írak]] fannst látinn. * [[2004]] - Þúsundir [[Palestína|Palestínumanna]] mótmæltu tilnefningum [[Yasser Arafat]] í [[heimastjórn Palestínumanna]]. * [[2006]] - Eldgos hófst í fjallinu [[Mayon]] á Filippseyjum. <onlyinclude> * [[2007]] - [[Úrvalsvísitala kauphallarinnar]] á Íslandi náði hámarki, 9.016,48 punktum, en tók að [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2011|falla hratt eftir það]]. * [[2015]] - 115 létust þegar sprengja sprakk á markaði í [[Bagdad]]. [[Íslamska ríkið]] lýsti ábyrgð á hendur sér. * [[2016]] - [[Hryðjuverkaárásin í Würzburg 2016]]: 17 ára afganskur flóttamaður réðist með exi og hníf á fólk í lest milli Treuchtlingen og Würzburg. Hann náði að særa 5 áður en lögregla skaut hann til bana. * [[2018]] - [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti og [[Vladímír Pútín]] Rússlandsforseti hittust á leiðtogafundi í [[Helsinki]]. * [[2019]] – [[Brennuárásin á Kyoto Animation]]: 36 létust þegar maður kveikti í skrifstofum japanska teiknimyndafyrirtækisins [[Kyoto Animation]]. * [[2021]] - [[Pegasusverkefnið]]: Alþjóðleg rannsókn leiddi í ljós að margar ríkisstjórnir notuðu [[njósnabúnaður|njósnabúnað]] frá ísraelska fyrirtækinu [[NSO Group]] til að fylgjast með stjórnarandstæðingum, blaðamönnum og aðgerðasinnum. * [[2022]] - [[Droupadi Murmu]] var kjörin forseti Indlands, fyrst kvenna af frumbyggjaættum.</onlyinclude> == Fædd == * [[1501]] - [[Ísabella af Austurríki|Ísabella frá Kastilíu]], eiginkona Kristjáns 2. Danakonungs (d. [[1526]]). * [[1552]] - [[Rúdolf 2.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis, konungur Ungverjalands og Bæheims og erkihertogi af Austurríki (d. [[1612]]). * [[1635]] - [[Robert Hooke]], enskur vísindamaður (d. [[1703]]). * [[1670]] - [[Giovanni Battista Bononcini]], ítalskt tónskáld (d. [[1747]]). * [[1811]] - [[William Makepeace Thackeray]], breskur rithöfundur (d. [[1863]]). * [[1815]] - [[Ludvig Holstein-Holsteinborg]], danskur forsætisráðherra (d. [[1892]]). * [[1831]] - [[Johann Martin Schleyer]], þýskur prestur (d. [[1912]]). * [[1853]] - [[Hendrik Antoon Lorentz]], hollenskur eðlisfræðingur og [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] (d. [[1928]]). * [[1865]] - [[Oddur Björnsson (f. 1865)|Oddur Björnsson]], íslenskur prentari og útgefandi (d. [[1945]]). * [[1867]] - [[Margaret Brown]], bandarísk yfirstéttarkona (d. [[1932]]). * [[1883]] - [[Lev Kamenev]], sovéskur stjórnmálamaður (d. [[1936]]). * [[1887]] - [[Vidkun Quisling]], norskur stjórnmálamaður (d. [[1945]]). * [[1909]] - [[Andrej Gromyko]], sovéskur stjórnmálamaður og ríkiserindreki (d. [[1989]]). * [[1910]] - [[Eðvarð Sigurðsson]], íslenskur verkalýðsforingi (d. [[1983]]). * [[1918]] - [[Nelson Mandela]], suðurafrískur stjórnmálamaður (d. [[2013]]). * [[1921]] - [[John Glenn]], bandarískur geimfari (d. [[2016]]). * [[1921]] - [[Jón Óskar]], íslenskt skáld og rithöfundur (d. [[1998]]). * [[1922]] - [[Thomas Samuel Kuhn]], bandarískur vísindaheimspekingur (d. [[1996]]). * [[1930]] - [[Vilborg Dagbjartsdóttir]], íslenskur rithöfundur (d. [[2021]]). * [[1937]] - [[Hunter S. Thompson]], bandarískur rithöfundur (d. [[2005]]). * [[1948]] - [[Ólafur Gunnarsson]], íslenskur rithöfundur. * [[1951]] - [[Þorvaldur Gylfason]], íslenskur hagfræðingur. * [[1952]] - [[Eggert Þorleifsson]], íslenskur leikari. * [[1970]] - [[Ármann Jakobsson]], íslenskufræðingur og rithöfundur. * [[1970]] - [[Sverrir Jakobsson]], íslenskur sagnfræðingur. * [[1972]] - [[Bárður Oskarsson]], færeyskur myndlistarmaður. * [[1972]] - [[Hannes Hlífar Stefánsson]], íslenskur skákmeistari. * [[1973]] - [[Kristín Rós Hákonardóttir]], íslensk afrekskona í sundi. * [[1975]] - [[Daron Malakian]], bandarískur gítarleikari í [[System of a Down]]. * [[1978]] - [[Virginia Raggi]], ítölsk stjórnmálakona. * [[1980]] - [[Kristen Bell]], bandarísk leikkona. * [[1985]] - [[Chace Crawford]], bandarískur leikari. == Dáin == * [[1137]] - [[Eiríkur eymuni]] Danakonungur. * [[1450]] - [[Frans 1. af Bretagne|Frans 1.]], hertogi af Bretagne (f. [[1414]]). * [[1610]] - [[Caravaggio|Michelangelo Merisi da Caravaggio]], ítalskur listmálari (f. [[1571]]). * [[1698]] - [[Johann Heinrich Heidegger]], svissneskur heimspekingur (f. [[1633]]). * [[1727]] - [[Páll Vídalín]], lögmaður sunnan og austan (f. [[1667]]). * [[1780]] - [[Henrik Hielmstierne]], íslensk-danskur embættismaður, aðalsmaður, sagnfræðingur og bókasafnari (f. [[1715]]). * [[1780]] - [[Gerhard Schøning]], norskur skjalavörður (f. [[1722]]). * [[1803]] - [[Magnús Ketilsson]], sýslumaður í Búðardal (f. [[1732]]). * [[1817]] - [[Jane Austen]], enskur rithöfundur (f. [[1775]]). * [[1832]] - [[Frederik Christopher Trampe]], danskur embættismaður (f. [[1779]]). * [[1872]] - [[Benito Juárez]], forseti Mexíkó (f. [[1806]]). * [[1892]] - [[Thomas Cook]], bresku ferðasölumaður (f. [[1808]]). * [[1899]] - [[Horatio Alger, Jr.]], bandarískur rithöfundur (f. [[1832]]). * [[1926]] - [[Bjarni Jónsson frá Vogi]], alþingismaður og ritstjóri (f. [[1863]]). * [[1957]] - [[Jón Sveinsson (1889-1957)|Jón Sveinsson]], fyrsti bæjarstjóri Akureyrar (f. [[1889]]) * [[1982]] - [[Roman Jakobson]], rússneskur málfræðingur (f. [[1982]]). * [[1986]] - [[Stanley Rous]], enskur forseti FIFA (f. [[1895]]). * [[1990]] - [[Yves Chaland]], franskur myndasöguhöfundur (f. [[1957]]). {{commonscat|18 July}} {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] 17rtn3w7h9khj14q1yhh1i0clyh1x84 0 2555 1984327 1848973 2026-10-29T15:58:26Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984327 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''19. júlí''' er 200. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (201. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 165 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[64]] - [[Bruninn mikli í Róm]]: Eldur braust út í [[Róm]] og brann borgin í 9 daga. * [[514]] - [[Hormisdas]] varð páfi. * [[1255]] - Á Þveráreyrum í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] verð mikill bardagi, sem nefndur hefur verið [[Þverárfundur]] (eða Þverárbardagi), þar sem hundruð manna börðust og á annan tug féllu. Þar féll meðal annarra [[Eyjólfur ofsi Þorsteinsson]]. * [[1333]] - [[Skotland|Skotar]] bíða afgerandi ósigur í [[Orrustan um Halidon-hæð|orrustunni um Halidon-hæð]] í [[Skosku sjálfsstæðisstyrjaldirnar|Skosku sjálfstæðisstyrjöldunum]]. * [[1553]] - [[María 1. Englandsdrottning|María 1.]] var lýst drottning Bretlands og [[lafði Jane Grey]] sett af. * [[1627]] - [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] lauk og héldu ræningjarnir heim á leið til [[Algeirsborg]]ar í [[Alsír]] með feng sinn, um 400 manns, sem þeir höfðu rænt í [[Grindavík]], [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og á [[Austfirðir|Austfjörðum]]. * [[1666]] - Uppreisnarher [[Jerzy Sebastian Lubomirski]] vann sigur á her [[Pólsk-litháíska samveldið|Pólsk-litháíska samveldisins]] við Montwy. * [[1682]] - [[Jósúa mikli]] tók við af föður sínum [[Jóhannes 1. Eþíópíukeisari|Jóhannesi 1.]] sem [[Eþíópíukeisari]]. * [[1709]] - Helgu Magnúsdóttur, barnsmóður [[Þórður Þorkelsson Vídalín|Þórðar Þorkelssonar Vídalín]], var drekkt fyrir barnsmorð. * [[1813]] - Fyrstu menn gengu á [[Hvannadalshnjúkur|Hvannadalshnjúk]] í [[Öræfajökull|Öræfajökli]] og voru það norskur [[Landmælingar|mælingamaður]], Hans Frisak, og Jón Árnason, hreppstjóri. * [[1821]] - [[Georg 4.]] var krýndur konungur [[Bretland]]s. * [[1870]] - [[Fransk-prússneska stríðið]] hófst með stríðsyfirlýsingu Frakka. * [[1930]] - [[Síldarverksmiðjur ríkisins]] hófu síldarbræðslu á [[Siglufjörður|Siglufirði]]. * [[1949]] - [[Laos]] fékk sjálfstæði frá Frakklandi. * [[1952]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1952|Sumarólympíuleikar]] voru settir í [[Helsinki]]. * [[1953]] - Á Arnarstapa í Vatnsskarði í [[Skagafjörður|Skagafirði]] var afhjúpaður minnisvarði um [[Stephan G. Stephansson]] skáld en um eitt hundrað ár voru þá frá fæðingu hans. * [[1970]] - [[Þingeyjarsýsla|Þingeyskir]] bændur fóru í mótmælaför frá [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]] til [[Akureyri|Akureyrar]] og mótmæltu [[virkjun]] í Laxá. Rúmum mánuði síðar var stífla í ánni sprengd. * [[1974]] - Varðskipið ''[[Þór (varðskip)|Þór]]'' tók breska togarann ''C.S. Forrester'' að ólöglegum veiðum og varð að elta hann 120 [[míla|mílur]] á haf út og skjóta á hann 8 fallbyssuskotum áður en hann stöðvaði, þá orðinn lekur. Skipstjórinn var dæmdur í 4 ára fangelsi. * [[1980]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1980|Sumarólympíuleikar]] voru settir í [[Moskva|Moskvu]]. * [[1981]] - Á [[Stóra-Giljá|Stóru-Giljá]] í [[Húnavatnssýsla|Húnavatnssýslu]] var afhjúpaður minnisvarði um [[Þorvaldur víðförli|Þorvald víðförla]] og [[Friðrik biskup af Saxlandi]]. * [[1985]] - Tvær stíflur sem héldu námuvinnslufor í [[Val di Stava]] á Ítalíu brustu með þeim afleiðingum að 268 létust. * [[1989]] - Á [[Kolbeinsey]], 74 km norðvestur af [[Grímsey]], var hafin bygging þyrlupalls með áfestum ratsjárspeglum og jarðskjálftamælum. * [[1989]] - [[Pólska þingið]] kaus [[Wojciech Jaruzelski]] sem forseta landsins. * [[1989]] - [[United Airlines flug 232]] hrapaði við [[Sioux City]] í [[Iowa]] með þeim afleiðingum að 112 létust, en 184 björguðust. * [[1992]] - Ítalski dómarinn [[Paolo Borsellino]] lést ásamt fimm fylgdarmönnum i bílasprengju í Palermó. * [[1993]] - [[Bill Clinton]] kynnti stefnu sína varðandi samkynhneigða í [[Bandaríkjaher]] undir yfirskriftinni „[[ekki spyrja, ekki segja frá]]“. * [[1996]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1996|Sumarólympíuleikar]] voru settir í [[Atlanta]]. * [[1996]] - Forseti Bosníuserba, [[Radovan Karadžić]], sagði af sér vegna ásakana um stríðsglæpi. <onlyinclude> * [[2001]] - Breski stjórnmálamaðurinn [[Jeffrey Archer]] var dæmdur í 4 ára fangelsi fyrir að bera ljúgvitni. * [[2007]] - [[Prathiba Patil]] var kosin fyrsti kvenforseti Indlands. * [[2007]] - [[Kauphöllin í Osló]] náði hámarki, 524,37 punktum. * [[2019]] - [[Íranski byltingarvörðurinn]] hertók breska olíuflutningaskipið ''Stena Impero'' í Persaflóa. * [[2020]] - Flóð í [[Brahmaputra]] ollu dauða 189 manns og eyðilögðu heimili 4 milljóna í Indlandi og Nepal. * [[2021]] - [[Jeff Bezos]], bróðir hans, Mark, [[Oliver Daemen]] (18 ára) og [[Wally Funk]] (82 ára), fóru út í geim á vegum [[Blue Origin]] með [[New Shepard]]-eldflaug. Daemen og Funk urðu þar með yngsta og elsta manneskjan sem fer út í geim. * [[2021]] - [[Pedro Castillo]] tók við embætti forseta Perú. * [[2022]] - [[Hitabylgjurnar í Evrópu 2022]] hófust og urðu yfir 50.000 að bana áður en yfir lauk í ágúst.</onlyinclude> == Fædd == * [[1670]] - [[Richard Leveridge]], enskur söngvari og tónskáld (d. [[1758]]). * [[1698]] - [[Johann Jakob Bodmer]], svissneskur rithöfundur og gagnrýnandi (d. [[1783]]). * [[1814]] - [[Samuel Colt]], bandarískur uppfinningamaður (d. [[1862]]). * [[1834]] - [[Edgar Degas]], franskur listmálari (d. [[1917]]). * [[1855]] - [[Hannes Hafliðason]], skipstjóri og bæjarfulltrúi í Reykjavík (d. [[1931]]). * [[1890]] – [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2.]], konungur Grikklands (d. [[1947]]). * [[1894]] - [[Guðmundur B. Hersir]], íslenskur bakari og knattspyrnumaður (d. [[1971]]). * [[1921]] - [[Rosalyn Sussman Yalow|Rosalyn Yalow]], bandarískur Nóbelsverðlaunahafi í lífeðlis- og læknisfræði (d. [[2011]]). * [[1922]] - [[George McGovern]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[2012]]). * [[1932]] - [[Erró]], íslenskur myndlistarmaður. * [[1934]] - [[Hafsteinn Austmann]], íslenskur myndlistarmaður. * [[1936]] - [[Birgir Ísleifur Gunnarsson (seðlabankastjóri)|Birgir Ísleifur Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður, borgarstjóri og seðlabankastjóri (d. [[2019]]). * [[1947]] - [[Brian May]], enskur tónlistarmaður. * [[1947]] - [[Salman Rushdie]], indverskur rithöfundur. * [[1965]] - [[Hailemariam Desalegn]], eþíópískur stjórnmálamaður. * [[1970]] - [[Nicola Sturgeon]], skosk stjórnmálakona. * [[1971]] - [[Vítalíj Klitsjkó]], úkraínskur stjórnmálamaður og hnefaleikakappi. * [[1972]] - [[Ebbe Sand]], danskur knattspyrnumaður. * [[1976]] - [[Eric Prydz]], sænskur plötusnúður. * [[1981]] - [[Didz Hammond]], enskur bassaleikari. * [[1982]] - [[Jared Padalecki]], bandarískur leikari. * [[1990]] - [[Aron Pálmarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. == Dáin == * [[514]] - [[Symmakus páfi]]. * [[1255]] - [[Eyjólfur ofsi Þorsteinsson]], foringi brennumanna í Flugumýrarbrennu. * [[1374]] - [[Francesco Petrarca]], ítalskt skáld og fræðimaður (f. [[1304]]). * [[1415]] - [[Filippa af Lancaster]], Portúgalsdrottning, kona Jóhanns 1. (f. [[1359]]). * [[1682]] - [[Jóhannes 1. Eþíópíukeisari]]. * [[1810]] - [[Louise af Mecklenburg-Strelitz]], drottning Prússlands (f. [[1776]]). * [[1814]] - [[Matthew Flinders]], enskur landkönnuður (f. [[1774]]). * [[1912]] - [[Jóhann Bessason]], íslenskur smiður og bóndi (f. [[1839]]). * [[1917]] - [[Magnús Þórarinsson]], íslenskur tóvinnumaður (f. [[1847]]). * [[1965]] - [[Syngman Rhee]], suðurkóreskur stjórnmálamaður (f. [[1875]]). * [[1968]] - [[Jónas Jónsson frá Hriflu]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1855]]). * [[1984]] - [[Faina Ranevskaya]], rússnesk leikkona (f. [[1896]]). * [[2010]] - [[David Warren]], ástralskur vísindamaður (f. [[1925]]). * [[2014]] - [[James Garner]], bandarískur leikari (f. [[1928]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] dpq34pf9ubhu89ipbtvyhy6ptj2zn5r 0 2578 1984326 1928340 2026-10-29T15:57:30Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984326 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''22. júlí''' er 203. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (204. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 162 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1227]] - [[Valdimar sigursæli]] beið ósigur gegn þýsku greifunum í [[Orrustan við Bornhöved|orrustunni við Bornhöved]]. * [[1275]] - [[Magnús hlöðulás]] var kjörinn konungur [[Svíþjóð]]ar. * [[1298]] - [[Orrustan við Falkirk]]: [[Játvarður 1.]] Englandskonungur vann sigur á skoskum her sem [[William Wallace]] stýrði. * [[1456]] - [[Orrustan um Belgrad]]: Her János Hunyadi stökkti her Mehmets 2. Tyrkjasoldáns á flótta. * [[1513]] - [[Kristján 2.]] varð konungur Danmerkur og Noregs. * [[1581]] - [[Áttatíu ára stríðið]] hófst: Norðurhéruð [[Niðurlönd|Niðurlanda]] sóru [[afneitunareiðurinn|afneitunareiðinn]] og sögðu sig úr lögum við [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippus 2. Spánarkonung]]. * [[1627]] - Englendingar, undir stjórn [[Buckingham hertogi|Buckinghams hertoga]], réðust á [[Réeyja|Réeyju]] til stuðnings [[húgenottar|húgenottum]] í [[La Rochelle]]. * [[1686]] - [[New York-borg]] og [[Albany (New York)|Albany]] fengu borgarréttindi. * [[1705]] - [[Magnús Sigurðsson í Bræðratungu]] var dæmdur til að borga [[Árni Magnússon|Árna Magnússyni]] 300 dali fyrir hneykslanleg ófrægðarbréf. * [[1711]] - Pétri mikla tókst að sleppa úr herkví Tyrkja með því að múta yfirmanni herliðsins. * [[1910]] - [[Zeppelin-loftfar]] flaug í fyrsta skipti. * [[1929]] - [[Landakotskirkja]] í Reykjavík var vígð. * [[1942]] – [[Helförin í Póllandi]]: Kerfisbundnir flutningar á gyðingum hófust frá Varsjá. * [[1977]] - [[Deng Xiaoping]] endurheimti stöðu sína í kínverska kommúnistaflokknum eftir að hafa verið hrakinn þaðan af [[fjórmenningagengið|fjórmenningagenginu]] árið áður. * [[1984]] - Handleggur [[Litla hafmeyjan|Litlu hafmeyjunnar]] í Kaupmannahöfn var sagaður af. * [[1986]] - Útvarpsstöðin [[DZMM-AM]] hóf göngu sína á Filippseyjum. * [[1987]] - Palestínski skopmyndateiknarinn [[Naji al-Ali]] var skotinn í London. * [[1991]] - Bandaríski hnefaleikamaðurinn [[Mike Tyson]] var ákærður fyrir að hafa nauðgað fegurðardrottningunni [[Desiree Washington]] þremur dögum fyrr. * [[1991]] - Raðmorðinginn [[Jeffrey Dahmer]] var handtekinn eftir að líkamsleifar 11 manna fundust í íbúð hans í Milwaukee. * [[1992]] - [[Pablo Escobar]] flúði úr fangelsi við [[Medellín]] í Kólumbíu. * [[1999]] - Fyrsta útgáfa [[MSN]] frá Microsoft kom út. <onlyinclude> * [[2003]] - Uday og Qusay Hussein, synir [[Saddam Hussein|Saddams Hussein]], voru drepnir eftir umsátur í [[Írak]]. * [[2004]] - Um 40 létust þegar hraðlest milli [[Istanbúl]] og [[Ankara]] fór út af sporinu. * [[2006]] - Knattspyrnuleikvangurinn [[Emirates Stadium]] var vígður í London. * [[2009]] - Lengsti [[sólmyrkvi]] á 21. öld sást frá Asíu og Kyrrahafi og stóð í 6 mínútur og 38,8 sekúndur. * [[2010]] - [[Alþjóðadómstóllinn í Haag]] lýsti því yfir að sjálfstæðisyfirlýsing [[Kosóvó]] bryti ekki í bága við alþjóðalög. * [[2010]] - Netsamfélagið [[Facebook]] tilkynnti að fjöldi notenda væri orðinn hærri en 500 milljónir. * [[2011]] - Mannskæð [[Hryðjuverkin í Noregi 2011|hryðjuverk]] voru framin í Noregi, fyrst með sprengjuárás á stjórnarbyggingar í [[Osló]] og skömmu síðar með skotárás á samkomu ungmennahreyfingar í [[Útey]]. Að minnsta kosti 76 létu lífið. Öfgamaðurinn [[Anders Behring Breivik]] er handtekinn fyrir að standa á bak við árásirnar. * [[2011]] - [[Eden (Hveragerði)|Eden]] í [[Hveragerði]] brann til kaldra kola. * [[2016]] - Japanska fyrirtækið [[Funai]] framleiddi síðasta [[vídeótæki]]ð. * [[2016]] - [[Skotárásin í München 2016]]: 18 ára piltur af írönskum uppruna hóf skothríð við McDonald's-stað í München. 10 létust, þar á meðal árásarmaðurinn sjálfur.</onlyinclude> == Fædd == * [[1201]] - [[Jóhanna Skotadrottning]], kona [[Alexander 2. Skotakonungur|Alexanders 2.]] (d. [[1238]]). * [[1478]] - [[Filippus 1. Kastilíukonungur]] (d. [[1506]]). * [[1510]] - [[Alessandro de' Medici]], hertogi af Flórens (d. [[1537]]). * [[1519]] - [[Innósentíus 9.]] páfi (d. [[1591]]). * [[1535]] - [[Katarína Stenbock]], drottning Svíþjóðar, kona [[Gústaf Vasa|Gústafs Vasa]] (d. [[1621]]). * [[1832]] - [[Colin Archer]], norskur skipaverkfræðingur (d. [[1921]]). * [[1890]] - [[Rose Fitzgerald Kennedy]], ættmóðir Kennedyfjölskyldunnar (d. [[1995]]). * [[1896]] - [[Tryggvi Ófeigsson]], íslenskur útgerðarmaður og athafnamaður (d. [[1987]]). * [[1901]] - [[Guðni Jónsson]], íslenskur sagnfræðingur (d. [[1974]]). * [[1923]] - [[Bob Dole]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[2021]]). * [[1924]] - [[Elías Mar]], íslenskur rithöfundur (d. [[2007]]). * [[1926]] - [[Steindór Hjörleifsson]], íslenskur leikari (d. [[2012]]). * [[1944]] - [[Rick Davies]], breskur tónlistarmaður (Supertramp) (d. [[2025]]). * [[1946]] - [[Danny Glover]], bandarískur leikari. * [[1955]] - [[Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson]], íslendur rithöfundur. * [[1960]] - [[Torben Grael]], brasilískur siglingamaður. * [[1964]] - [[John Leguizamo]], bandarískur leikari. * [[1968]] - [[Vala Þórsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1968]] - [[Rhys Ifans]], velskur leikari. * [[1970]] - [[Kristófer Helgason]], útvarpsmaður á Bylgjunni. * [[1973]] - [[Rufus Wainwright]], kanadísk-bandarískur söngvari og lagahöfundur. * [[1973]] - [[Herbert Sveinbjörnsson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður. * [[1978]] - [[A.J. Cook]], kanadísk leikkona. * [[1986]] - [[Haukur Hilmarsson]], íslenskur aðgerðasinni (d. [[2018]]). * [[1992]] - [[Selena Gomez]], bandarísk leikkona. * [[2013]] - [[Prins Georg af Cambridge]]. == Dáin == * [[1245]] - [[Kolbeinn ungi Arnórsson]], höfðingi Ásbirninga á Sturlungaöld (f. [[1208]]). * [[1461]] - [[Karl 7. Frakkakonungur]] (f. [[1403]]). * [[1636]] - [[Magnús Ólafsson]], prestur og skáld í Laufási (f. um [[1573]]). * [[1676]] - [[Klemens 10.]], páfi (f. [[1590]]). * [[1684]] - [[Gísli Þorláksson (biskup)|Gísli Þorláksson]] biskup á Hólum (f. [[1631]]). * [[1832]] – [[Napóleon 2.]], sonur Napóleons Bónaparte (f. 1811). * [[1868]] - [[Pétur Duus]], danskur kaupmaður (f. [[1795]]). * [[1908]] - [[Randal Cremer]], enskur stjórnmálamaður (f. [[1828]]). * [[1950]] - [[William Lyon Mackenzie King]], kanadískur stjórnmálamaður (f. [[1874]]). * [[1956]] - [[Þórarinn Böðvar Egilson]], íslenskur útgerðarmaður (f. [[1881]]). * [[1967]] - [[Carl Sandburg]], bandarískur rithöfundur (f. [[1878]]). * [[1971]] - [[Kolbrún Jónsdóttir]], íslenskur myndhöggvari (f. [[1923]]). * [[1974]] - [[Þorleifur Þorleifsson]], íslenskur ljósmyndari og teiknari (f. [[1917]]). * [[1979]] - [[Stein Rokkan]], norskur stjórnmálafræðingur (f. [[1921]]). * [[2005]] - [[Jean Charles de Menezes]], brasilískur rafvirki (f. [[1978]]). * [[2016]] - [[Sigríður Eyþórsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[2019]] - [[Li Peng]], fyrrum forsætisráðherra Kína (f. [[1928]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] eog6la9jcoa6azur8xgvfcb7y58glvv 0 2579 1984325 1799148 2026-10-29T15:56:24Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984325 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''23. júlí''' er 204. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (205. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 161 dagur er eftir af árinu. == Atburðir == * [[685]] - [[Jóhannes 5. páfi|Jóhannes 5.]] varð páfi. * [[1396]] - [[Eiríkur af Pommern]] varð konungur Danmerkur og Svíþjóðar og var áður orðinn konungur Noregs. * [[1554]] - [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippus 2.]] varð konungur Napólí og Sikileyjar. * [[1609]] - [[Fellibylur]] tvístraði níu skipa flota enskra landnema á leið til [[Virginía (fylki)|Virginíu]]. * [[1645]] - [[Alexis 1.]] varð [[Rússakeisari]]. * [[1789]] - [[Hannes Finnsson]] varð einn biskup í [[Skálholtsbiskupar|Skálholti]] þegar faðir hans lést. * [[1808]] - Skipið ''[[Salomine]]'', sem var enskt skip með 20 fallbyssur, kom til Reykjavíkur og rændi fjárhirslu landsins. * [[1929]] - Jarðskjálfti varð í [[Brennisteinsfjöll]]um austan Krýsuvíkur og er talinn hafa verið 6,3 stig. Skjálftinn fannst harður í Reykjavík og víðar og urðu skemmdir einhverjar á húsum. * [[1929]] - [[Basilíka Krists konungs]] á Landakoti í Reykjavík var vígð. * [[1950]] - Hátíð var haldin í klettavíginu [[Borgarvirki]] í Húnavatnssýslu í tilefni af því að fornar hleðslur þar höfðu verið endurnýjaðar. Klettavígið er talið vera frá landnámsöld. * [[1951]] - [[Frímúrarareglan á Íslandi]] var stofnuð. * [[1970]] - [[Qaboos bin Said al Said]] steypti föður sínum, [[Said bin Taimur]], af stóli í [[Óman]]. * [[1974]] - [[Gríska herforingjastjórnin]] féll. * [[1975]] - [[Micro Instrumentation and Telemetry Systems|MITS]] fékk tíu ára einkaleyfi á notkun fyrsta hugbúnaðar [[Microsoft]], [[Altair BASIC]]. * [[1982]] - [[Alþjóðahvalveiðiráðið]] ákvað að banna hvalveiðar í hagnaðarskyni fyrir 1985-1986. * [[1982]] - 299 manns létust í aurskriðum vegna úrhellisrigninga í [[Nagasaki]] í Japan. * [[1982]] - Í [[Kolmårdens-dýragarðurinn|Kolmårdens-dýragarðinum]] í Svíþjóð var ferðamaður sem fór úr bifreið sinni drepinn af ljóni. * [[1983]] - [[Tamíltígrar]] myrtu þrettán stjórnarhermenn á Srí Lanka. * [[1983]] - [[Air Canada-flug 143]] sveif niður til lendingar í [[Gimli (Manitóba)|Gimli]] í Manitóba eftir að hún varð eldsneytislaus. * [[1984]] - [[Vanessa L. Williams]] sagði af sér sem [[Miss America]] eftir að nektarmyndir af henni höfðu birst í tímaritinu ''Penthouse''. * [[1985]] - [[Commodore]] kynnti [[Amiga]]-tölvuna. * [[1986]] - [[Andrés prins, hertogi af York]] gekk að eiga [[Sara Ferguson|Söru Ferguson]] í Westminster Abbey. * [[1992]] - [[Abkasía]] lysti yfir sjálfstæði frá Georgíu. * [[1993]] - [[Blóðbaðið í Candelária]]: Lögregla drap átta götubörn í [[Rio de Janeiro]]. * [[1999]] - Múhameð Ben Al-Hassan var krýndur [[Múhameð 6.]] konungur í Marokkó eftir lát föður síns. * [[1999]] - [[Chandra-stjörnuathugunarstöðin]]ni var skotið á loft. * [[1999]] - [[All Nippon Airways flug 61|All Nippon Airways flugi 61]] var rænt í Tókýó. * [[1999]] - Tónlistarhátíðin [[Woodstock '99]] hófst í New York. * [[2001]] - Málamiðlunartillaga til að bjarga [[Kýótóbókunin]]ni var samþykkt á loftslagsráðstefnu í Bonn. * [[2001]] - [[Þing Indónesíu]] setti forsetann [[Abdurrahman Wahid]] af vegna vanhæfni og spillingar. * [[2002]] - [[Parísarsáttmálinn (1951)]] rann út og [[Kola- og stálbandalag Evrópu]] rann formlega saman við [[Evrópusambandið]]. * [[2004]] - Brúin [[Stari Most]] í [[Mostar]] var opnuð eftir endurbyggingu. * [[2005]] - Tugir létust í röð sprengjuárása í [[Sharm el-Sheikh]] í Egyptalandi. * [[2009]] - [[Össur Skarphéðinsson]], utanríkisráðherra Íslands, lagði formlega fram aðildarumsókn Íslands að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. <onlyinclude> * [[2011]] - Fyrsta [[Drusluganga]]n var haldin í Reykjavík. * [[2011]] - Breska söngkonan [[Amy Winehouse]] fannst látin í íbúð sinni í London. * [[2011]] - [[Lestarslysið í Wenzhou]]: 39 létu lífið og 192 slösuðust þegar tvær hraðlestar rákust saman í héraðinu [[Zhejiang]] í Kína. * [[2014]] - [[Samveldisleikarnir 2014]] hófust í Glasgow. * [[2015]] - [[NASA]] sagði frá uppgötvun plánetunnar [[Kepler-452 b]] sem er líkust jörðinni af þeim plánetum sem þekktar eru. * [[2016]] - [[Sprengjuárásirnar í Kabúl í júlí 2016]]: Yfir 80 létust þegar tvær sprengjur sprungu í Kabúl í Afganistan. [[Íslamska ríkið]] lýsti ábyrgð á hendur sér. * [[2019]] - [[Sigrún Þuríður Geirsdóttir]] synti fyrst kvenna [[Eyjasund]] en það er sundið milli Vestmannaeyja og Landeyjasands.</onlyinclude> == Fædd == * [[1301]] - [[Ottó af Austurríki|Ottó]] hertogi af Austurríki (d. [[1339]]). * [[1649]] - [[Klemens 11.]] páfi (d. [[1721]]). * [[1809]] - [[Ásgeir Einarsson]], alþingismaður (d. [[1885]]). * [[1851]] - [[Peder Severin Krøyer]], danskur listmálari og myndhöggvari (d. [[1909]]). * [[1888]] - [[Raymond Chandler]], bandarískur rithöfundur (d. [[1959]]). * [[1892]] - [[Haile Selassie]], Eþíópíukeisari (d. [[1975]]). * [[1899]] - [[Gustav Heinemann]], forseti Þýskalands (d. [[1976]]). * [[1911]] - [[Carl Billich]], íslenskur hljómsveitarstjóri (d. [[1989]]). * [[1940]] - [[Don Imus]], bandarískur útvarpsmaður (d. [[2019]]). * [[1941]] - [[Sergio Mattarella]], forseti Ítalíu. * [[1950]] - [[Guðlaugur Arason]], íslenskur rithöfundur. * [[1959]] - [[Li Qiang]], forsætisráðherra Alþýðulýðveldisins Kína. * [[1960]] - [[Jon Landau]], bandarískur kvikmyndaframleiðandi. * [[1967]] - [[Philip Seymour Hoffman]], bandarískur leikari (d. [[2014]]). * [[1973]] - [[Monica Lewinsky]], bandarísk kaupsýslukona. * [[1979]] - [[Sotirios Kyrgiakos]], grískur knattspyrnumaður. * [[1989]] - [[Daniel Radcliffe]], breskur leikari. * [[1991]] - [[Trausti Eiríksson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. == Dáin == * [[1183]] - [[Hvamm-Sturla Þórðarson]], ættfaðir [[Sturlungar|Sturlunga]] (f. [[1116]]). * [[1373]] - [[Heilög Birgitta frá Svíþjóð|Heilög Birgitta]], sænskur dýrlingur (f. [[1303]]). * [[1562]] - [[Götz von Berlichingen]], þýskur riddari, fyrirmynd aðalpersónunnar í samnefndu leikriti [[Johann Wolfgang von Goethe|Göthes]] (f. um 1480). * [[1789]] - [[Finnur Jónsson (biskup)|Finnur Jónsson]], biskup í Skálholti (f. [[1704]]). * [[1836]] - [[Ísleifur Einarsson]], íslenskur sýslumaður (f. [[1765]]). * [[1884]] - [[Hans Pétur Duus]], íslenskur kaupmaður (f. [[1829]]). * [[1885]] - [[Ulysses S. Grant]], 18. forseti Bandarikjanna (f. [[1822]]). * [[1923]] - [[Pancho Villa]], mexíkóskur byltingarforingi (f. [[1878]]). * [[1945]] - [[Jón Jónsson (f. 1861)|Jón Jónsson]], íslenskur kaupfélagsstjóri (f. [[1861]]). * [[1951]] - [[Philippe Pétain]], franskur herforingi (f. [[1856]]). * [[1955]] - [[Cordell Hull]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1871]]). * [[2000]] - [[Benjamín H. J. Eiríksson]], íslenskur hagfræðingur (f. [[1910]]). * [[2002]] - [[Hermann Lindemann]], þýskur knattspyrnumaður og [[þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla|þjálfari Knattspyrnufélagsins Fram]] (f. [[1910]]). * [[2004]] - [[Piero Piccioni]], ítalskt tónskáld (f. [[1921]]). * [[2011]] - [[Amy Winehouse]], ensk söngkona (f. [[1983]]). * [[2012]] - [[Sally Ride]], bandarískur geimfari (f. [[1951]]). * [[2015]] - [[Nirmala Joshi]], nepölsk nunna (f. [[1934]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] 001p0vmg3g4yvohqc0qsidve00ufwkj 0 2581 1984324 1866152 2026-10-29T15:55:17Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984324 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''25. júlí''' er 206. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (207. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 159 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1261]] - Sveitir frá [[Níkea|Níkeu]] náðu [[Konstantínópel]] á sitt vald og endurreistu [[Býsansríkið]]. * [[1510]] - [[Heklugos árið 1510|Hekla gaus]]. Gosinu fylgdi mikið [[öskufall]] og grjótflug. Nokkrir menn fórust í [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]] og einn fórst í [[Skálholt]]i vegna grjótflugs. * [[1564]] - [[Maxímilían 2. keisari|Maxímilían 2.]] varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis. * [[1593]] - [[Hinrik 4. Frakkakonungur]] afneitaði [[kalvínismi|kalvínisma]] og gerðist kaþólikki til að öðlast viðurkenningu sem konungur Frakklands. * [[1603]] - Jakob 6. Skotakonungur var krýndur konungur Englands sem [[Jakob 1. Englandskonungur|Jakob 1]]. * [[1608]] - [[Rússland]] og [[Pólsk-litháíska samveldið]] gerðu með sér vopnahlé í þrjú ár og ellefu mánuði. * [[1799]] - [[Napóleon Bonaparte]] vann sigur á 10.000 manna liði [[Mamlúkar|Mamlúka]] undir forystu Mustafa Pasha við [[Aboukir]] í [[Egyptaland]]i. * [[1898]] - [[Bandaríski herinn]] réðst á land í Guánica í [[Púertó Ríkó]]. * [[1909]] - Frakkinn [[Louis Blériot]] flaug fyrstur manna yfir Ermarsundið. Hann flaug frá Calais í Frakklandi til Dover í Englandi. Flugið tók um 40 mínútur. * [[1912]] - [[Hannes Hafstein]] varð [[Ísland]]s[[ráðherra]] í annað sinn og sat í tæp tvö ár. * [[1929]] - [[Marteinn Meulenberg]] var vígður biskup kaþólskra á Íslandi, fyrstur eftir siðaskipti. * [[1946]] - [[Alþingi]] samþykkti að sækja um inngöngu Íslands í [[Sameinuðu þjóðirnar]]. Aðildin kom til framkvæmda 19. nóvember. * [[1957]] - [[Túnis]] varð lýðveldi og [[Habib Bourguiba]] fyrsti forseti þess. * [[1974]] - [[Alþjóðadómstóllinn í Haag]] úrskurðaði að Íslendingum væri óheimilt að útvíkka landhelgi sína í 50 mílur. * [[1976]] - Gosbrunnur í syðri hluta [[Tjörnin|Tjarnarinnar]] í Reykjavík var opnaður. Sendiherra Bandaríkjanna gaf brunninn. * [[1978]] - Fyrsta [[glasabarn]] heims, [[Louise Brown]], fæddist í Bretlandi. * [[1980]] - Hljómplata [[AC/DC]], ''[[Back In Black]]'', kom út. * [[1983]] - Fyrsta breiðskífa bandarísku hljómsveitarinnar [[Metallica]], ''[[Kill'Em All]]'', kom út. * [[1984]] - [[Saljút 7]]-geimfarinn [[Svetlana Savitskaya]] varð fyrsta konan til þess að vera utan geimfars í geimnum. * [[1990]] - [[Serbneski demókrataflokkurinn (Króatíu)|Serbneski demókrataflokkurinn]] í Króatíu lýsti yfir fullveldi [[Serbar|Serba]] innan Króatíu. * [[1992]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1992|Sumarólympíuleikar]] settir í [[Barcelona]] á [[Spánn|Spáni]]. * [[1994]] - [[Ísrael]] og [[Jórdanía]] undirrituðu yfirlýsingu um endalok átaka milli ríkjanna sem staðið höfðu frá 1948. * [[1996]] - Her [[Búrúndí]] framdi valdarán og gerði [[Pierre Buyoya]] aftur að forseta. * [[1997]] - [[Kocheril Raman Narayanan]] varð fyrsti forseti Indlands úr hópi stéttleysingja. * [[1999]] - [[Lance Armstrong]] sigraði [[Tour de France]]-hjólreiðakeppnina í fyrsta skipti. <onlyinclude> * [[2000]] - Hljóðfrá [[Concorde-þota]] fórst í [[flugtak]]i í [[París]]. 114 fórust í slysinu og stuttu síðar var hætt að nota slíkar vélar. * [[2001]] - Veitingastaðurinn [[Friðrik V (veitingastaður)|Friðrik V]] var stofnaður á Akureyri. * [[2001]] - „Ræningjadrottningin“ [[Phoolan Devi]] var myrt í Nýju-Delí. * [[2010]] - Uppljóstrunarvefurinn [[WikiLeaks]] birti leyniskjöl sem fjölluðu um þátttöku [[Bandaríkjaher]]s í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]]. * [[2012]] - Leiðtogi Norður-Kóreu, [[Kim Jong Un]] gekk að eiga [[Ri Sol-Ju]]. * [[2015]] - [[Heimsleikar seinfærra og þroskaheftra]] hófust í [[Los Angeles]]. * [[2018]] - Vísindamenn sögðu frá fundi stöðuvatns undir íshellu á suðurpól [[Mars (reikistjarna)|Mars]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1653]] - [[Agostino Steffani]], ítalskt tónskáld (d. [[1728]]). * [[1848]] - [[Arthur Balfour]], forsætisráðherra Bretlands (d. [[1930]]). * [[1894]] - [[Gavrilo Princip]], serbneskur launmorðingi (d. [[1918]]). * [[1905]] - [[Elias Canetti]], búlgarskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1994]]). * [[1920]] - [[Rosalind Franklin]], breskur eðlisefnafræðingur og kristallafræðingur (d. [[1958]]). * [[1942]] - [[Þorsteinn Hallgrímsson (f. 1942)|Þorsteinn Hallgrímsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[1956]] - [[Frances Arnold]], bandarískur efnaverkfræðingur. * [[1964]] - [[Halldór Halldórsson (stjórnmálamaður)|Halldór Halldórsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1967]] - [[Matt LeBlanc]], bandarískur leikari. * [[1978]] - [[Louise Brown]], fyrsta barnið sem fæddist eftir [[glasafrjóvgun]]. * [[1986]] - [[Barbara Meier]], þýsk fyrirsæta. * [[1986]] - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]], íslensk knattspyrnukona. == Dáin == * [[1109]] - [[Afonso 1.]] konungur Portúgals. * [[1190]] - [[Sibylla Jerúsalemsdrottning|Sibylla]], drottning [[Konungsríkið Jerúsalem|Jerúsalem]] (f. um [[1160]]). * [[1241]] - [[Hallveig Ormsdóttir]], íslensk hefðarkona, sambýliskona [[Snorri Sturluson|Snorra Sturlusonar]] (f. um [[1199]]). * [[1492]] - [[Innósentíus 8.]] páfi (f. [[1432]]). * [[1875]] - [[Bólu-Hjálmar]], íslenskt skáld (f. [[1796]]). * [[1888]] - [[Hermann Bonitz]], þýskur fornfræðingur og textafræðingur (f. [[1814]]). * [[1931]] - [[Héctor Rivadavia Gómez]], úrúgvæskur knattspyrnuforkólfur (f. [[1880]]). * [[1942]] - [[Örn Arnarson]] (Magnús Stefánsson), íslenskt skáld og rithöfundur (f. [[1884]]). * [[1982]] - [[Hal Foster]], kanadískur myndasöguhöfundur (f. [[1892]]). * [[1987]] - [[Ásgeir Blöndal Magnússon]], málfræðingur og forstöðumaður Orðabókar Háskólans (f. [[1909]]). * [[1990]] - [[Óskar Gíslason]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður (f. [[1901]]). * [[2008]] - [[Randy Pausch]], bandarískur tölvunarfræðingur (f. [[1960]]). * [[2019]] - [[Beji Caid Essebsi]], forseti Túnis (f. [[1926]]). * [[2020]] - [[Olivia de Havilland]], bresk-bandarisk leikkona (f. [[1916]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] o7a4ppbmid56ynv4lgxvibm8im9gcdk 0 2582 1984323 1921658 2026-10-29T15:54:51Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984323 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''26. júlí''' er 207. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (208. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 158 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1139]] - [[Portúgal]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[konungsríkið León|konungsríkinu León]]. * [[1847]] - [[Líbería]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[1866]] - [[Stríð Prússlands og Austurríkis]]: Friðarsáttmáli var undirritaður í Nikolsburg. * [[1887]] - [[Ludovic Lazarus Zamenhof|Ludwik Zamenhof]] gaf út fyrstu bókina um fyrirhugaða tungumálið [[Esperanto]] (á rússnesku). * [[1936]] - Pétur Eiríksson, 19 ára synti frá [[Drangey]] til lands, svokallað [[Grettissund]]. Þegar hann var 9 ára gamall gekk hann við hækjur. * [[1945]] - Úrslit voru tilkynnt í bresku þingkosningunum sem fram höfðu farið [[5. júlí]] (töfin var að mestu leyti vegna þess að flytja þurfti atkvæði frá breskum hermönnum víða um heim til heimalandsins). [[Breski verkamannaflokkurinn|Verkamannaflokkurinn]] vann stórsigur og [[Winston Churchill]] fór frá völdum. * [[1951]] - Á [[Siglufjörður|Siglufirði]] var haldið fyrsta vinabæjamót á Íslandi á vegum [[Norræna félagið|Norræna félagsins]]. * [[1951]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Lísa í Undralandi (kvikmynd frá 1951)|Lísa í Undralandi]]'' var frumsýnd. * [[1952]] - [[Farouk Egyptalandskonungur|Farouk]] Egyptalandskonungur sagði af sér og [[Fuad Egyptalandskonungur|Fuad]] sonur hans tók við. * [[1953]] - Vígð var 250 metra löng brú á [[Jökulsá í Lóni]]. Hún var þá næstlengsta brú landsins. * [[1953]] - [[Byltingin á Kúbu]] hófst með því að [[Fidel Castro]] og menn hans gerðu misheppnað áhlaup á Moncada-herstöðina. * [[1959]] - [[Eyjólfur Jónsson (sundkappi)|Eyjólfur Jónsson]] sundkappi synti frá Kjalarnesi til Reykjavíkur, um 10 kílómetra leið. Sundið tók um fjóra og hálfa klukkustund. * [[1959]] - Tólf menn slösuðust í fjöldaslagsmálum á dansleik á [[Siglufjörður|Siglufirði]], en þar lágu á annað hundrað skip inni vegna brælu. * [[1963]] - Harður jarðskjálfti varð í [[Skopje]] í Júgóslavíu (nú í [[Lýðveldið Makedónía|Lýðveldinu Makedóníu]]). 1100 manns fórust í skjálftanum. * [[1971]] - ''[[Appollo 15]]'' var skotið á loft. <onlyinclude> * [[1983]] - [[Einar Vilhjálmsson]] setti Íslandsmet í [[spjótkast]]i. Metið var sett á úrvalsmóti Norðurlanda og Bandaríkjanna og varð Einar sigurvegari. * [[1984]] - [[David Lange]] varð forsætisráðherra Nýja Sjálands. * [[1989]] - [[Robert Tappan Morris]] var dæmdur í þriggja ára skilorðsbundið fangelsi fyrir að hafa skrifað [[Morris-ormurinn|Morris-orminn]]. * [[1992]] - Fyrsta [[teygjustökk]] á Íslandi var stokkið í tilefni af fimm ára afmæli [[Hard Rock Café]]. * [[1993]]- [[Miguel Indurain]] sigraði [[Tour de France]]-hjólreiðakeppnina. * [[1993]] - Stjórn [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)|Kristilega demókrataflokksins]] á Ítalíu ákvað að leysa flokkinn upp. * [[2009]] - Íslamistasamtökin [[Boko Haram]] hófu uppreisn í [[Bauchi-fylki]] í Nígeríu. * [[2016]] - Sólarorkuknúna flugvélin ''[[Solar Impulse 2]]'' lauk hringferð sinni um hnöttinn. * [[2018]] - Yfir 100 fórust í [[skógareldarnir í Grikklandi 2018|skógareldum í Grikklandi]]. * [[2024]] - [[Sumarólympíuleikarnir 2024|Sumarólympíuleikarnir]] eru settir í [[París]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1678]] - [[Jósef 1. keisari|Jósef 1.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1711]]). * [[1739]] - [[George Clinton]], varaforseti Bandaríkjanna og fylkisstjóri [[New York]] (d. [[1812]]). * [[1856]] - [[George Bernard Shaw]], írskt leikritaskáld og [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|nóbelsverðlaunahafi]] (d. [[1950]]). * [[1865]] - [[Philipp Scheidemann]], þýskur stjórnmálamaður (d. [[1939]]). * [[1875]] - [[Carl Jung]], svissneskur sálfræðingur (d. [[1961]]). * [[1893]] - [[George Grosz]], þýskur listmálari (d. [[1959]]). * [[1893]] - [[E.R. Dodds]], breskur fornfræðingur (d. [[1973]]). * [[1894]] - [[Aldous Huxley]], breskur rithöfundur (d. [[1963]]). * [[1928]] - [[Stanley Kubrick]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri (d. [[1999]]). * [[1928]] - [[Francesco Cossiga]], forseti Ítalíu (d. [[2010]]). * [[1939]] - [[John Howard]], ástralskur stjórnmálamaður. * [[1943]] - [[Mick Jagger]], breskur tónlistarmaður. * [[1945]] - [[Helen Mirren]], bresk leikkona. * [[1949]] - [[Thaksin Shinawatra]], taílenskur stjórnmálamaður. * [[1955]] - [[Asif Ali Zardari]], pakistanskur stjórnmálamaður. * [[1959]] - [[Kevin Spacey]], bandarískur leikari. * [[1962]] - [[Sigga Beinteins]], íslensk söngkona * [[1964]] - [[Sandra Bullock]], bandarísk leikkona. * [[1965]] - [[Jimmy Dore]], bandarískur uppistandari. * [[1973]] - [[Sævar Helgason]], íslenskur gítarleikari. * [[1975]] - [[Liz Truss]], forsætisráðherra Bretlands. * [[1980]] - [[Jacinda Ardern]], nýsjálensk stjórnmálakona. * [[1985]] - [[Snævar Sölvi Sölvason]], íslenskur leikstjóri. * [[1993]] - [[Taylor Momsen]], bandarísk leikkona. == Dáin == * [[44 f.Kr.]] - [[Ptólemajos 14.]] (síðast minnst á lífi) (f. um 60 f.Kr.). * [[1330]] - [[Evfemía af Pommern]], drottning Danmerkur, kona Kristófers 2. (f. [[1285]]). * [[1471]] - [[Páll 2. páfi]]. * [[1506]] - [[Anna af Foix]], drottning Ungverjalands (f. [[1484]]). * [[1668]] - [[Hans Svane]], danskur biskup og stjórnmálamaður (f. [[1606]]). * [[1863]] - [[Sam Houston]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1793]]). * [[1924]] - Guðmundur Thorsteinsson ([[Muggur]]), íslenskur rithöfundur og myndlistarmaður (f. [[1891]]). * [[1925]] – [[William Jennings Bryan]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1860]]). * [[1925]] - [[Gottlob Frege]], þýskur stærðfræðingur, heimspekingur og rökfræðingur (f. [[1848]]). * [[1952]] - [[Eva Perón]], argentínsk söngkona og forsetafrú (f. [[1919]]). * [[1971]] - [[Diane Arbus]], bandarískur ljósmyndari (f. [[1923]]). * [[1977]] - [[Oskar Morgenstern]], austurrískur hagfræðingur (f. [[1902]]). * [[1984]] - [[Ed Gein]], bandarískur raðmorðingi (f. [[1906]]). * [[2013]] - [[Sung Jae-ki]], suðurkóreskur mannréttindafrömuður (f. [[1967]]). * [[2023]] - [[Sinéad O'Connor]], írsk tónlistarkona (f. [[1966]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] ju60nn2zxk1sdtyu8upikxztxflqcml 0 2583 1984322 1816960 2026-10-29T15:54:05Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984322 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''27. júlí''' er 208. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (209. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 157 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1214]] - [[Orrustan við Bouvines]]: [[Filippus 2. Frakkakonungur]] vann sigur á [[Jóhann landlausi|Jóhanni landlausa]]. * [[1215]] - Líkamsleifar [[Karlamagnús]]ar voru fluttar í nýja skrautkistu í [[Dómkirkjan í Aachen|Dómkirkjunni í Aachen]]. * [[1380]] - Henry Bolingbroke, síðar [[Hinrik 4. Englandskonungur|Hinrik 4.]] Englandskonungur, gekk að eiga [[Mary de Bohun]]. * [[1417]] - [[Kirkjuþingið í Konstans]] setti mótpáfann [[Benedikt 13. (mótpáfi)|Benedikt 13.]] af. * [[1605]] - Fyrsta nýlenda Frakka í Nýja heiminum, [[Akadía]], var stofnuð. * [[1627]] - [[Jarðskjálfti]] eyddi bæina [[San Severo]] og [[Torremaggiore]] á [[Ítalía|Ítalíu]]. * [[1663]] - [[Enska þingið]] samþykkti [[önnur sjóferðalögin]] sem bönnuðu öðrum en enskum skipum úr enskum höfnum siglingar með vistir til nýlendnanna í [[Nýja England]]i. * [[1694]] - [[Englandsbanki]] var stofnaður til að afla lánsfjár fyrir stríðsreksturinn gegn [[Frakkland|Frökkum]]. * [[1699]] - [[Hólmfastur Guðmundsson]], hjáleigumaður á Brunnastöðum á [[Vatnsleysuströnd]] var húðstrýktur fyrir að selja kaupmanninum í [[Keflavík]] nokkra fiska en vegna [[einokunarverslunin|einokunarverslunarinnar]] bar honum að versla aðeins við kaupmanninn í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. * [[1896]] - Tólf [[læknir|læknar]] og þrír læknanemar sóttu fyrsta læknafund á [[Ísland]]i, sem haldinn var í [[Reykjavík]] og stóð í fjóra daga. * [[1898]] - [[Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi]], sem [[Oddfellowreglan]] í [[Danmörk]]u gaf [[Ísland|Íslendingum]], var vígður með viðhöfn. Hann var tekinn í notkun [[1. október]]. * [[1903]] - Fyrsta [[kvikmynd]]asýning í [[Reykjavík]] var í [[Iðnaðarmannafélagshúsið|Iðnó]], er tveir [[Noregur|Norðmenn]] sýndu „lifandi myndir“, meðal annars frá [[dýragarður|dýragarði]] í [[London]], ófriðnum í [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] og krýningu [[Játvarður 7.|Játvarðs konungs sjöunda]].<!--<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2270230 Fyrsta sinni í Reykjavík; auglýsing í Ingólfi 1903]</ref>--> * [[1921]] - [[Frederick Banting]] og [[Charles Best]] við [[Háskólinn í Torontó|Háskólann í Torontó]] einangruðu [[insúlín]] úr [[bris|hundsbrisi]] og sýndu fram á virkni þess. * [[1929]] - [[Jarðskjálftar á Reykjanesskaga|Jarðskjálfti varð á Reykjanesskaga]] sem var 6,3 stig á [[Richterskvarði|Richter]]. Jarðskjálftin varð í Brennisteinsfjöllum, en fannst í Reykjavík, einkum í miðbænum. Fregnir um hann voru mjög orðum auknar, einkum í erlendum blöðum.<!-- <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1134527 Árið 1929; grein í Vísi 1929]</ref> <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3426306 Um 30 ár milli stórra skjálfta á liðinni öld; grein í Morgunblaðinu 2001]</ref>--> * [[1943]] - [[Pietro Badoglio]] bannaði [[ítalski fasistaflokkurinn|Ítalska fasistaflokkinn]]. * [[1953]] - [[Kóreustríðið|Kóreustríðinu]] lauk með [[vopnahlé]]i. * [[1955]] - Stærsta [[síld]] sem vitað er um veiddist á [[Sléttugrunn]]i, 46,3 [[metri|sentimetrar]] á lengd, 710 [[gramm|grömm]] á þyngd. Síldin var [[Ísland|alíslensk]] og talin tíu ára. * [[1970]] - [[Mardøla-aðgerðin]]: Norskir umhverfissinnar hófu að reisa tjaldbúðir á fyrirætluðu byggingarsvæði Mardøla-stíflunnar. * [[1976]] - Fyrsta tilfelli [[ebóla]]veiki kom upp í Súdan. * [[1976]] - Gestir á ráðstefnu samtaka uppgjafarhermanna, [[American Legion]], í [[The Bellevue Stratford Hotel]] í [[Philadelphia]], [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]], fengu einkenni [[lungnabólga|lungnabólgu]] sem var síðar kölluð [[hermannaveiki]]. * [[1983]] - Fyrsta breiðskífa söngkonunnar [[Madonna|Madonnu]], ''[[Madonna (hljómplata)|Madonna]]'', kom út. * [[1986]] - Bandaríkjamaðurinn [[Greg LeMond]] sigraði [[Tour de France]]-hjólreiðakeppnina. * [[1987]] - [[Ísafjarðarkirkja]] stórskemmdist í bruna. Kirkjan var [[Bárujárn (klæðning)|bárujárnskl]]ætt [[timburhús]] og var vígð árið [[1863]]. * [[1989]] - [[Chamoy Thipyaso]] og vitorðsmenn hennar voru dæmd til lengstu fangelsisvistar sem þekkst hafði í heiminum fram að því, eða í 141.078 ár. * [[1990]] - [[Hvíta-Rússland]] lýsti yfir sjálfstæði frá Sovétríkjunum. * [[1990]] - Múslimasamtökin [[Jamaat al Muslimeen]] gerðu misheppnaða tilraun til valdaráns á [[Trínidad og Tóbagó]]. * [[1990]] - Framleiðslu [[Citroën 2CV]] var hætt. Þá höfðu 3.868.631 slíkir bílar verið framleiddir frá 1948. * [[1993]] - Fyrsta útgáfa [[Windows NT]] kom út. * [[1993]] - [[Blóðbaðið í Via Palestro]]: 5 létust og 12 slösuðust þegar bílasprengja á vegum [[sikileyska mafían|sikileysku mafíunnar]] sprakk í Róm. * [[1996]] - Einn lést og 111 særðust þegar sprengja sprakk í [[Centennial Olympic Park]] í Atlanta í Bandaríkjunum. <onlyinclude> * [[1997]] - 17.000 manns þurftu að flýja heimili sín í [[Słubice]] í Póllandi þegar áin [[Oder]] rauf flóðvarnargarða. * [[1999]] - 21 fórst í [[gljúfurferð]]aslysi við [[Interlaken]] í Sviss. * [[2010]] - [[Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið]] hófust. * [[2011]] - [[Stjórnlagaþing á Íslandi 2011|Stjórnlagaþing]] skilaði tillögu að nýrri stjórnarskrá Íslands. * [[2012]] - [[Sumarólympíuleikarnir 2012]] voru settir í London. * [[2018]] - Lengsti [[tunglmyrkvi]] 21. aldar átti sér stað. * [[2021]] - Stjórnmálaflokkurinn [[Ábyrg framtíð]] var stofnaður á Íslandi. * [[2022]] - Ellefu létust þegar jarðskjálfti að stærð 7,0 gekk yfir [[Luzon]] á Filippseyjum.</onlyinclude> == Fædd == * [[1452]] - [[Ludovico Sforza]] hertogi af Mílanó (d. [[1508]]). * [[1667]] - [[Johann Bernoulli]], svissneskur stærðfræðingur (d. [[1748]]). * [[1768]] - [[Charlotte Corday]], frönsk kona sem myrti [[Jean-Paul Marat]] og var tekin af lífi (d. [[1793]]). * [[1824]] - [[Alexandre Dumas yngri]], franskur rithöfundur (d. [[1895]]). * [[1835]] - [[Giosuè Carducci]], ítalskt skáld og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1907]]). * [[1870]] - [[Guðbjörg Þorleifsdóttir]], íslensk húsfreyja (d. [[1958]]). * [[1891]] - [[Haraldur Björnsson]], íslenskur leikari (d. [[1967]]). * [[1891]] - [[Thórstína Jackson Walters]], bandarískur rithöfundur (d. [[1959]]). * [[1900]] - [[Knútur Danaprins]], krónprins í Danmörku um tíma (d. [[1976]]). * [[1907]] - [[Gregory Vlastos]], tyrkneskur heimspekingur (d. [[1991]]). * [[1929]] - [[Jean Baudrillard]], franskur heimspekingur (d. [[2007]]). * [[1939]] - [[William Eggleston]], bandarískur ljósmyndari. * [[1972]] - [[Robert Biswas-Diener]], bandarískur sálfræðingur. * [[1974]] - [[Ragnheiður Elín Gunnarsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1984]] - [[Iekeliene Stange]], hollensk fyrirsæta. * [[1993]] - [[Jordan Spieth]], bandarískur kylfingur. * [[1999]] - [[Ezekiel Carl]], íslenskur rappari. == Dáin == * [[432]] - [[Selestínus 1.]] páfi. * [[1206]] - [[Gissur Hallsson]], goðorðsmaður í Haukadal (f. um [[1125]]). * [[1276]] - [[Jakob 1. Aragóníukonungur|Jakob 1.]], konungur [[Konungsríkið Aragónía|Aragóníu]] frá 1213 (f. [[1208]]). * [[1365]] - [[Rúdolf 4., hertogi af Austurríki|Rúdolf 4.]], hertogi af Austurríki (f. [[1339]]). * [[1564]] - [[Ferdínand 1.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. [[1503]]). * [[1873]] - [[Fjodor Tuttsjev]], rússneskt ljóðskáld (f. [[1803]]). * [[1924]] - [[Muggur]] (Guðmundur Thorsteinsson), íslenskur myndlistarmaður (f. [[1891]]). * [[1946]] - [[Gertrude Stein]], bandarískur rithöfundur (f. [[1874]]). * [[1970]] - [[Salazar|Antonio Oliveira de Salazar]], einræðisherra Portúgals (f. [[1889]]). * [[1980]] - [[Mohammed Reza Pahlavi]], Íranskeisari (f. [[1919]]). * [[1998]] - [[Gísli Halldórsson (leikari)|Gísli Halldórsson]], íslenskur leikari (f. [[1927]]). * [[1999]] - [[Brandur Brynjólfsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1916]]). * [[2003]] - [[Bob Hope]], bandarískur leikari (f. [[1903]]). * [[2013]] - [[Jóhannes Jónsson]], íslenskur verslunarmaður og fjárfestir (f. [[1940]]). <!-- == Tilvísanir == <references/>--> {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] 2ve83cmklwt9lw6o2gnwuy3vtzem44t 0 2584 1984321 1973659 2026-10-29T15:53:35Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984321 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''28. júlí''' er 209. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (210. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 156 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1261]] - [[Eiríkur klipping]] Danakonungur og móðir hans, [[Margrét Sambiria]], töpuðu í bardaga við [[Eiríkur Abelsson hertogi|Eirík hertoga]] af [[Slésvík]] og bandamenn hans og voru handtekin og höfð í haldi í [[Hamborg]] um skeið. * [[1499]] - [[Fyrri orrustan við Lepanto]]: [[Tyrkland|Tyrkneski]] sjóherinn vann öruggan sigur á flota [[Feneyjar|Feneyinga]]. * [[1522]] - [[Tyrkjaveldið|Tyrkir]] settust um [[Rótey]]. * [[1540]] - [[Thomas Cromwell]], áður einn helsti ráðgjafi og bandamaður [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] Englandskonungs, líflátin að skipan konungs fyrir landráð. * [[1540]] - [[Hinrik 8.]] gekk að eiga [[Katrín Howard|Katrínu Howard]], fimmtu eiginkonu sína. * [[1563]] - [[England|Englendingar]] í [[Le Havre]] gáfust upp fyrir [[Frakkland|Frökkum]] eftir umsátur. * [[1609]] - [[Bermúda]] var byggð enskum skipbrotsmönnum af skipinu ''[[Sea Venture]]''. * [[1662]] - [[Erfðahyllingin]] var undirrituð á [[Kópavogsfundurinn|Kópavogsfundinum]]. * [[1821]] - [[Perú]] fékk sjálfstæði frá Spáni. * [[1895]] - Vígð var [[Þjórsárbrú|brú]] á Þjórsá við Þjótanda að viðstöddu fjölmenni. Sú brú var notuð í rúmlega hálfa öld. * [[1914]] - [[Fyrri heimsstyrjöldin]]: Í kjölfar morðsins á Franz Ferdinand lýsti Austurríki-Ungverjaland stríði á hendur [[Serbía|Serbíu]]. * [[1928]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1928|Sumarólympíuleikar]] voru settir í Amsterdam. * [[1934]] - [[Stjórn hinna vinnandi stétta]] tók til starfa á [[Ísland]]i. * [[1957]] - Vígð var kirkja í Saurbæ á Hvalfjarðarströnd og nefnd [[Hallgrímskirkja (Hvalfirði)|Hallgrímskirkja]], til minningar um sálmaskáldið og prestinn Hallgrím Pétursson, sem þjónaði þar síðustu áratugi sína í embætti. * [[1960]] - [[Norðurlandaráð]] hélt þing sitt í fyrsta sinn á Íslandi. * [[1964]] - [[Winston Churchill]] sagði af sér þingmennsku eftir 64 ára setu á breska þinginu. * [[1965]] - [[Víetnamstríðið]]: [[Lyndon B. Johnson]] tilkynnti að bandarískum hermönnum í Víetnam yrði fjölgað úr 75.000 í 125.000. * [[1974]] - [[Þjóðhátíðin 1974|Þjóðhátíð]] til minningar um 11 alda byggð á Íslandi var haldin á Þingvöllum. Þangað streymdi um fjórðungur þjóðarinnar. Alþingi hélt hátíðarfund og samþykkti ályktun um gróðurvernd og landgræðslu. * [[1976]] - Jarðskjálfti reið yfir [[Tangshan]], Kína. Yfir 240 þúsund létu lífið. * [[1977]] - Fyrsta olían sem dælt var um [[Olíuleiðslan mikla í Alaska|Olíuleiðsluna miklu]] í Alaska barst til bæjarins [[Valdez]]. * [[1977]] - Spánn sótti um inngöngu í [[Evrópubandalagið]]. * [[1978]] - [[Regnbogafáninn]] var notaður í fyrsta sinn í gleðigöngunni [[San Francisco Pride]]. * [[1984]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1984]] voru settir í [[Los Angeles]]. * [[1985]] - Íslandsmet var sett í [[fallhlífastökk]]i á [[Akureyri]] er fimm fallhlífastökkvarar mynduðu stjörnu og héldu henni í 45 sekúndur. * [[1985]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[St. Elmo's Fire]]'' var frumsýnd. * [[1988]] - Fjórir leiðtogar ítölsku vinstrihreyfingarinnar [[Lotta Continua]] voru handteknir vegna [[Calabresi-morðið|Calabresi-morðsins]]. * [[2000]] - Síðasta [[ítölsk líra|ítalska líran]] var prentuð. * [[2001]] - [[Alejandro Toledo]] varð forseti Perú. * [[2005]] - [[Írski lýðveldisherinn]] lýsti því yfir að hernaðaraðgerðum væri lokið og skipaði meðlimum að afhenda vopn sín. * [[2010]] - Airblue flug 202 hrapaði við [[Islamabad]] í [[Pakistan]]. Allir 152 um borð fórust. Þetta var versta flugslys í sögu Pakistan. <onlyinclude> * [[2013]] ** Strætisvagn hrapaði af brú í ítalska bænum [[Monteforte Irpino]] með þeim afleiðingum að 40 fórust. ** [[Gimsteinaránið í Cannes 2013]]: Gimsteinum að andvirði 136 milljón dala var stolið frá hótelherbergi Carlton-hótelsins í Cannes. * [[2014]] - Ísraelskt flugskeyti lenti á skóla sem rekinn var á vegum Sameinuðu þjóðanna. * [[2020]] - Fyrrum forsætisráðherra Malasíu, [[Najib Razak]], var dæmdur í 12 ára fangelsi vegna [[1MDB-hneykslið|1MDB-hneykslisins]]. * [[2022]] - [[Samveldisleikarnir 2022]] hófust í [[Birmingham]] á Englandi. * [[2023]] - Herinn [[Valdaránið í Níger 2023|rændi völdum]] í [[Níger]] og steypti forsetanum, [[Mohamed Bazoum]], af stóli. * [[2024]] - [[Nicolás Maduro]] var endurkjörinn forseti [[Venesúela]]. Stjórnarandstaðan lýsti einnig yfir sigri og sagði að kosningasvindl hefði átt sér stað. * [[2025]] - [[Landamæradeilur Taílands og Kambódíu]]: Taíland og Kambódía sömdu um vopnahlé.</onlyinclude> == Fædd == * [[1804]] - [[Ludwig Andreas Feuerbach]], þýskur heimspekingur (d. [[1872]]). * [[1839]] - [[Jóhann Bessason]], íslenskur smiður og bóndi (d. [[1912]]). * [[1866]] - [[Beatrix Potter]], enskur barnabókahöfundur (d. [[1943]]). * [[1883]] - [[Jóhannes Jósefsson]], íslenskur glímukappi (d. [[1968]]). * [[1887]] - [[Marcel Duchamp]], franskur listmálari (d. [[1968]]). * [[1902]] - [[Karl Popper]], austurrísk-enskur vísinda- og stjórnmálaheimspekingur (d. [[1994]]). * [[1924]] - [[Ólafía Einarsdóttir]], doktor í tímatalsfræðum (d. [[2017]]) * [[1929]] - [[Jacqueline Kennedy Onassis]], bandarísk forsetafrú (d. [[1994]]). * [[1930]] - [[Jean Roba]], belgískur teiknimyndasagnahöfundur (d. [[2006]]). * [[1934]] - [[Bud Luckey]], bandarískur gamanleikari (d. [[2018]]). * [[1938]] - [[Alberto Fujimori]], forseti Perú. * [[1942]] - [[Neilia Hunter]], bandarískur kennari (d. [[1972]]). * [[1945]] - [[Svala Þórisdóttir Salman]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[1998]]). * [[1946]] - [[Sigurður Örlygsson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2019]]). * [[1948]] - [[Georgia Engel]], bandarísk leikkona (d. [[2019]]). * [[1948]] - [[Saga Geirdal Jónsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1952]] - [[Maha Vajiralongkorn]], konungur Tailands. * [[1954]] - [[Hugo Chavez]], forseti Venesúela (d. [[2013]]). * [[1964]] - [[Kristján Harðarson]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[1969]] - [[Jón Arnar Magnússon]], íslenskur frjálsíþróttamaður. * [[1974]] - [[Alexis Tsipras]], grískur stjórnmálamaður. * [[1979]] - [[Birgitta Haukdal]], íslensk söngkona. * [[1981]] - [[Michael Carrick]], enskur knattspyrnumaður. * [[1982]] - [[Ágústa Eva Erlendsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1983]] - [[Juan Guaidó]], venesúelskur stjórnmálamaður. * [[1988]] - [[Gunnar Nelson]], íslenskur bardagaíþróttamaður. * [[1990]] - [[Soulja Boy]], bandarískur rappari. * [[1993]] - [[Harry Kane]], enskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1057]] - [[Viktor 2.]] páfi. * [[1655]] - [[Cyrano de Bergerac]], franskt leikskáld (f. [[1619]]). * [[1741]] - [[Antonio Vivaldi]], ítalskt tónskáld (f. [[1678]]). * [[1750]] - [[Johann Sebastian Bach]], þýskt tónskáld (f. [[1685]]). * [[1794]] - [[Maximilien Robespierre]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1758]]). * [[1844]] - [[Joseph Bonaparte]], bróðir Napóleons 1., konungur Napólí og Spánar (f. [[1768]]). * [[1849]] - [[Karl Albert Sardiníukonungur]] (f. [[1798]]). * [[1962]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]). * [[1968]] - [[Otto Hahn]], þýskur efnafræðingur og [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Nóbelsverðlaunahafi]] (f. [[1879]]). * [[1981]] - [[Magnús Kjartansson (ráðherra)|Magnús Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1919]]). * [[1986]] - [[Ágúst Pétursson]], íslenskur lagahöfundur (f. [[1921]]). * [[2004]] - [[Francis Crick]], enskur sameindalíffræðingur og [[Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] (f. [[1916]]). * [[2018]] - [[Kristján Árnason]], íslenskt skáld og þýðandi (f. [[1934]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] qnzrjhoky6hnkjlji5rr1kehx0ns52n 0 2586 1984320 1918806 2026-10-29T15:53:03Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984320 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''30. júlí''' er 211. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (212. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 154 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[657]] - [[Vítalíanus]] páfi tók við embætti. * [[1514]] - Rússar hertóku pólsku borgina [[Smolensk]]. * [[1588]] - Englendingar unnu sigur á [[Flotinn ósigrandi|Flotanum ósigrandi]]. * [[1609]] - Franski landkönnuðurinn [[Samuel de Champlain]] tók þátt í orrustu milli Húronindíána og Írókesa og skaut tvo höfðingja Írókesa til bana. * [[1619]] - [[Burgeisaþingið]], fyrsta þing landnema í Norður-Ameríku kom saman í Jamestown, Virginíu. * [[1626]] - Um tíu þúsund manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Napólí]] á Ítalíu. * [[1627]] - Ítölsku bæirnir [[Torremaggiore]] og [[San Severino]] hrundu í jarðskjálfta. * [[1797]] - [[Geir Vídalín]] var vígður biskup og fór vígslan fram á Hólum, en aðsetur biskups skyldi vera í Reykjavík. * [[1874]] - [[Kristján 9.]] Danakonungur kom til Íslands til að vera viðstaddur þjóðhátíð í byrjun ágúst. Hann var fyrsti konungur Íslands sem kom til landsins. * [[1907]] - [[Friðrik 8.]] Danakonungur kom til Íslands og ferðaðist um Suðurland auk þess að fara til Ísafjarðar, Akureyrar og Seyðisfjarðar. * [[1909]] - Giftar konur fengu [[Kosningaréttur|kosningarétt]] á Íslandi, svo og þær vinnukonur sem greiddu opinber gjöld. * [[1912]] - [[Taishō keisari]] tók við völdum í Japan. * [[1927]] - [[Fyrsta ólympíuskákmótið|Fyrsta ólympíuskákmótinu]] lauk með sigri Ungverja. * [[1930]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1930|Fyrstu heimsmeistarakeppninni í knattspyrnu]] lauk í Úrúgvæ. * [[1932]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1932|Sumarólympíuleikar]] voru settir í [[Los Angeles]]. * [[1946]] - [[Bifreið]] var ekið í fyrsta sinn úr [[Fljót (sveit)|Fljótum]] um [[Lágheiði]] og til [[Ólafsfjörður|Ólafsfjarðar]] og tók ferðin 6 klukkustundir. * [[1950]] - [[Skúli Guðmundsson]] setti Íslandsmet í hástökki sem stóð í 10 ár. * [[1951]] - [[Örn Clausen]] varð Norðurlandameistari í tugþraut, þá 22 ára gamall. * [[1961]] - Brú var vígð yfir [[Hornafjarðarfljót]] og var hún þá næstlengsta brú Íslands, 255 metrar. * [[1964]] - [[Íslensk málnefnd]] var stofnuð þegar Gylfi Þ. Gíslason, menntamálaráðherra, undirritaði reglugerð þess efnis. * [[1971]] - 162 létust í árekstri [[Boeing 727]]-farþegaþotu og herþotu í Japan. * [[1977]] - [[Stálvík (skipasmíðastöð)|Stálvík]] í Garðabæ hleypti af stokkunum fyrsta skuttogara, sem smíðaður var á Íslandi, ''Stálvík'', SI. * [[1980]] - [[Vanúatú]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi og Frakklandi. * [[1980]] - [[Jerúsalemlögin]] voru samþykkt af ísraelska þinginu. * [[1993]] - Bæjarhátíðin [[Neistaflug]] var haldin í fyrsta sinn í Neskaupstað. * [[1994]] - Langferðabíll með 32 erlenda ferðamenn valt út af veginum fyrir ofan [[Bólstaðarhlíð]] í Austur-Húnavatnssýslu. Fjölmargir slösuðust og ellefu voru lagðir á sjúkrahús. * [[1997]] - 18 fórust í skriðu í [[Snowy Mountains]] í Ástralíu. * [[1998]] ** [[Obuchi Keizo]] tók við af [[Ryūtarō Hashimoto]] sem forsætisráðherra Japans. ** Skemmtistaðurinn [[Tunglið (skemmtistaður)|Tunglið]] við Lækjargötu gjöreyðilagðist í eldsvoða. * [[2000]] - [[Stafkirkja]] var vígð í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Hún var gjöf frá Norðmönnum. * [[2002]] - Eftir [[Enron]]- og [[Worldcom]]-hneykslin undirritaði [[George W. Bush]] [[Sarbanes-Oxley-lögin]] um ábyrgð stjórnarmanna og aukið gagnsæi. <onlyinclude> * [[2003]] - Síðasta [[Volkswagen bjalla]]n var framleidd í Mexíkó. Þá höfðu 21.529.464 bílar af þessari gerð verið framleiddir frá 1938. * [[2004]] - Yfir 15 létust þegar sprenging varð í gasröri utan við belgíska bæinn [[Ath]]. * [[2006]] - [[Árásin á Qana]]: 54 almennir borgarar létust í loftárás Ísraelshers á bæinn [[Qana]] í suðurhluta Líbanon. * [[2012]] - [[Rafmagnsleysið á Indlandi 2012]]: 620 milljónir manna voru án rafmagns í versta rafmagnsleysi sögunnar. * [[2017]] - [[Vladimír Pútín]] rak 755 bandaríska erindreka frá Rússlandi vegna viðskiptaþvingana. * [[2019]] – [[Skyndiskilnaður|Skyndskilnaðir]] að íslömskum hætti voru bannaðir á Indlandi. * [[2020]] - [[Mars 2020]]: [[NASA]] sendi geimfar til Mars með tvo marsbíla sem eiga að kanna hvort líf geti hafa þróast á Mars.</onlyinclude> == Fædd == * [[1549]] - [[Ferdínand 1. de' Medici]], stórhertogi Toskana (d. [[1609]]). * [[1610]] - [[Lorens von der Linde]], sænskur hermarskálkur (d. [[1670]]). * [[1641]] - [[Reinier de Graaf]], hollenskur læknir (d. [[1673]]). * [[1818]] - [[Emily Brontë]], enskur rithöfundur (d. [[1848]]). * [[1857]] - [[Thorstein Veblen]], bandarískur hagfræðingur (d. [[1929]]). * [[1863]] - [[Henry Ford]], bandarískur athafnamaður (d. [[1947]]). * [[1888]] - [[Jón Dúason]], íslenskur hagfræðingur (d. [[1967]]). * [[1888]] - [[Werner Jaeger]], þýskur fornfræðingur (d. [[1961]]). * [[1889]] - [[Magnús Björnsson á Syðra-Hóli]], íslenskur rithöfundur (d. [[1963]]). * [[1903]] - [[Anna Borg]], íslensk leikkona (d. [[1963]]). * [[1918]] - [[Auður Laxness]], íslensk handverkskona (d. [[2012]]). * [[1943]] - [[Giovanni Goria]], fyrrum forsætisráðherra Ítalíu (d. [[1994]]). * [[1945]] - [[Patrick Modiano]], franskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi. * [[1947]] - [[Arnold Schwarzenegger]], bandarískur kvikmyndaleikari. * [[1948]] - [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]], íslenskt skáld (d. 2017). * [[1954]] - [[Emil Gunnar Guðmundsson]], íslenskur leikari. * [[1956]] - [[Árni Sigfússon]], bæjarstjóri Reykjanesbæjar. * [[1960]] - [[Árni Þór Sigurðsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1961]] - [[Laurence Fishburne]], bandarískur leikari. * [[1963]] - [[Lisa Kudrow]], bandarísk leikkona. * [[1964]] - [[Jürgen Klinsmann]], þýskur knattspyrnumaður. * [[1974]] - [[Tryggvi Guðmundsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1974]] - [[Hilary Swank]], bandarisk leikkona. * [[1982]] - [[Yvonne Strahovski]], áströlsk leikkona. * [[1990]] - [[Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[1992]] - [[Fabiano Caruana]], bandarískur skákmeistari. * [[1999]] - [[Joey King]], bandarísk leikkona. * [[1999]] - [[Gísli Þorgeir Kristjánsson]], íslenskur handknattleiksmaður. == Dáin == * [[579]] - [[Benedikt 1.]] páfi. * [[1284]] - [[Sturla Þórðarson]] [[Sturlunga|sagnaritari]] (f. um [[1215]]). * [[1825]] - [[Benedikt Gröndal eldri]], íslenskur lögmaður (f. [[1762]]). * [[1898]] - [[Otto von Bismarck]], kanslari Þýskalands (f. [[1815]]). * [[1912]] - [[Meiji keisari]] Japans (f. [[1852]]). * [[1968]] - [[Jón Leifs]], íslenskt tónskáld (f. [[1899]]). * [[1988]] - [[Ólafur Jóhann Sigurðsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1918]]). * [[1993]] - [[Tryggvi Emilsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1902]]). * [[1994]] - [[Stefán Jónsson frá Möðrudal (Stórval)|Stefán Jónsson frá Möðrudal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1908]]). * [[2007]] - [[Michelangelo Antonioni]], ítalskur leikstjóri (f. [[1912]]). * [[2007]] - [[Ingmar Bergman]], sænskur leikstjóri (f. [[1918]]). {{Mánuðirnir}} 9pwxat2tl3kyf3op5fv9tp9j03rdhru 0 2587 1984319 1906698 2026-10-29T15:52:27Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984319 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''31. júlí''' er 212. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (213. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 153 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[432]] - [[Sixtus 3.]] páfi tók við embætti. * [[768]] - [[Filippus mótpáfi]] var páfi í einn dag. * [[1224]] - [[Eiríkur hinn smámælti og halti]] var krýndur [[Svíakonungar|konungur Svíþjóðar]]. * [[1280]] - [[Árni Þorláksson|Árni biskup]] gaf Mikaelsklaustri í [[Björgvin]] Nikulásarkirkjuna í [[Kirkjubær (Vestmannaeyjum)|Kirkjubæ]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. * [[1396]] - [[Ísabella af Valois]], sex ára dóttir [[Karl 6. Frakkakonungur|Karls 6.]] Frakkakonungs, giftist [[Ríkharður 2. Englandskonungur|Ríkharði 2.]] Englandskonungi (29 ára) og var hjónabandið hluti af vopnahléssamningi milli Frakklands og Englands. * [[1423]] - [[Hundrað ára stríðið]]: [[England|Englendingar]] unnu sigur á [[Frakkland|Frökkum]] í [[orrustan við Cravant|orrustunni við Cravant]]. * [[1492]] - [[Gyðingar]] voru reknir frá [[Spánn|Spáni]]. Á milli 40.000 og 200.000 gyðingar yfirgáfu landið. Þegar [[Bajesíð 2.]], soldánn [[Ottómanaveldið|Ottómanaveldisins]], frétti af brottrekstrinum sendi hann flota sinn til að flytja þá burt og fóru margir til [[Þessaloniki|Þessalóníku]] og [[Smyrna|Smyrnu]] í Ottómanaveldinu. * [[1655]] - [[Rússnesk-pólska styrjöldin (1654-1667)]]: Rússneskur her lagði [[Vilnius]] undir sig. * [[1667]] - [[Annað stríð Englands og Hollands|Öðru stríði Englands og Hollands]] lauk með [[Breda-sáttmálinn|Breda-sáttmálanum]]. * [[1703]] - [[Daniel Defoe]] var settur í [[gapastokkur|gapastokk]] fyrir háðsbækling gegn breskum íhaldsmönnum. * [[1815]] - [[Noregur|Norðmenn]] samþykktu ríkjasamband við [[Svíþjóð]]. Landið varð þó ekki hluti af sænska ríkinu eins og [[Finnland]] hafði verið. * [[1920]] - Sala á [[getnaðarvörn]]um var bönnuð í [[Frakkland]]i. * [[1927]] - [[Erlingur Pálsson]] sundkappi synti úr [[Drangey]] til lands, svokallað [[Grettissund]]. Ekki er vitað til að nokkur maður hafi leikið þetta eftir [[Grettir Ásmundsson|Gretti]] áður. Sund hans tók 4 klukkustundir og 25 mínútur. * [[1932]] - [[Nasistaflokkurinn]] varð stærsti flokkurinn á þýska þinginu, [[Reichstag]], og hlaut 37% atkvæða. * [[1935]] - [[Tryggvi Þórhallsson]] [[bankastjóri]] [[Búnaðarbankinn|Búnaðarbankans]] lést, 46 ára að aldri. * [[1948]] - [[Fossvogskirkja]] í Reykjavík var vígð. * [[1954]] - Ítalskir fjallgöngumenn náðu toppi [[K2]], næsthæsta fjalli heims. * [[1956]] - [[Luzhniki-leikvangur]] í Moskvu var vígður. * [[1962]] - Bandarísku kjarnorkukafbátarnir USS ''[[Skate (kafbátur 1957)|Skate]]'' og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust við Norðurheimskautið. * [[1969]] - [[Páll 6. páfi]] kom til Entebbe í Úganda í fyrstu heimsókn páfa til Afríkulands. * [[1970]] - [[Breska lögreglan]] notaði í fyrsta sinn [[gúmmíkúla|gúmmíkúlur]] í átökum við kaþólska mótmælendur í Belfast á Norður-Írlandi. * [[1971]] - Áhöfn ''[[Appollo 15]]'' prófaði í fyrsta sinn [[tunglbifreið]] á tunglinu. * [[1972]] - [[Motorman-aðgerðin]] hófst þegar [[breski herinn]] reyndi að komast inn í svæði í [[Derry]], [[Belfast]] og [[Newry]] sem vopnaðir hópar héldu. * [[1972]] - Þrjár [[bílasprengja|bílasprengjur]] sprungu í [[Claudy]] í [[Londonderry-sýsla|Londonderry-sýslu]] með þeim afleiðingum að níu létust. * [[1973]] - Flugvél frá [[Delta Airlines]] fórst í lendingu í [[Boston]] með þeim afleiðingum að 89 létust. * [[1982]] - Tvær rútur með skólabörn og þrír bílar lentu í árekstri við [[Beaune]] í Frakklandi með þeim afleiðingum að 53 létust, þar af 44 börn. Þetta var mesta umferðarslys í sögu Frakklands. * [[1987]] - 400 pílagrímar létust í átökum milli íranskra pílagríma og öryggissveita í [[Sádí-Arabía|Sádí-Arabíu]]. * [[1987]] - [[Elísabet 2.]] vígði léttlestarkerfið [[Docklands Light Railway]]. * [[1988]] - 32 létust þegar landgangur á Abdul Halim-ferjustöðinni hrundi í [[Butterworth (Penang)|Butterworth]] í Malasíu. * [[1991]] - ''[[Börn náttúrunnar]]'', kvikmynd [[Friðrik Þór Friðriksson|Friðriks Þórs Friðrikssonar]] var frumsýnd í [[Stjörnubíó]]i. * [[1991]] - Rússneskir [[OMON]]-sérsveitarmenn myrtu sjö litháíska tollverði í þorpinu [[Medininkai]]. * [[1992]] - Fyrsta kvenkyns [[glasabarn]]ið fæddist á [[Ísland]]i, stúlka sem vó 14 [[mörk|merkur]]. Fyrsti drengurinn hafði fæðst 17. mars 1988. * [[1992]] - [[Thai Airways International flug 311]] rakst á fjallshlíð í Nepal. Allir um borð, 113 talsins, fórust. * [[1992]] - [[China General Aviation flug 7552]] hrapaði skömmu eftir flugtak í Nanjing. 108 af 116 farþegum fórust. * [[1999]] - [[NASA]] lét geimkönnunarfarið ''[[Lunar Prospector]]'' brotlenda á [[Tunglið|Tunglinu]]. <onlyinclude> * [[2003]] - Fyrsta [[Roverway]]-skátamótið hófst í Portúgal. * [[2009]] - [[Björgólfur Guðmundsson]] var úrskurðaður gjaldþrota í héraðsdómi Reykjavíkur. * [[2009]] – Seint um kvöld var allt tiltækt slökkvilið í Reykjavík kallað út vegna bruna á Vatnsstíg 4. * [[2009]] - Olíuflutningaskipið ''[[Full City]]'' strandaði við [[Såstein]] í Noregi. Milli 50 og 200 tonn af olíu láku út. * [[2011]] - Tæplega átta hundruð manns létu lífið í gríðarlegum flóðum á [[Tæland]]i. * [[2022]] - England sigraði [[Evrópumótið í knattspyrnu kvenna 2022]] með 2-1 sigri á Þýskalandi. * [[2022]] - Egypski hryðjuverkamaðurinn [[Ayman al-Zawahiri]] var drepinn í loftárás á Kabúl að undirlagi [[Bandaríska leyniþjónustan|Bandarísku leyniþjónustunnar]]. * [[2024]] - [[Guðni Th. Jóhannesson]] lét af embætti [[forseti Íslands|forseta Íslands]]. * [[2024]] - [[Ismail Haniyeh]], leiðtogi [[Hamas]] var ráðinn af dögum í loftárás Ísraela í Íran.</onlyinclude> == Fædd == * [[1396]] - [[Filippus 3. hertogi af Búrgund|Filippus 3.]], hertogi af Búrgund (d. [[1467]]). * [[1527]] - [[Maxímilían 2.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1576]]). * [[1800]] - [[Friedrich Wöhler]], þýskur efnafræðingur (d. 1882). * [[1809]] - [[Thomas Story Kirkbride]], bandarískur læknir (d. [[1883]]). * [[1880]] - [[Munshi Premchand]], indverskur rithöfundur (d. [[1936]]). * [[1893]] - [[Fatíma Jinnah]], pakistönsk stjórnmálakona (d. [[1967]]) * [[1889]] - [[Júlíana Sveinsdóttir]], íslensk myndlistakona (d. [[1966]]) * [[1912]] - [[Milton Friedman]], bandarískur hagfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[2006]]). * [[1919]] - [[Primo Levi]], ítalskur rithöfundur og efnafræðingur (d. [[1987]]). * [[1921]] - [[Peter Benenson]], breskur lögfræðingur og einn af stofnendum [[Amnesty International]] (d. [[2005]]). * [[1926]] - [[Hilary Putnam]], bandarískur heimspekingur (d. [[2016]]). * [[1931]] - [[Ivan Rebroff]], þýskur söngvari (d. [[2008]]). * [[1932]] - [[John Searle]], bandarískur heimspekingur. * [[1936]] - [[Sæmi Rokk Pálsson]], íslenskur lögreglumaður. * [[1938]] - [[Benedikt Sveinsson (f. 1938)|Benedikt Sveinsson]], íslenskur athafnamaður. * [[1955]] - [[Kolbrún Halldórsdóttir]], íslenskur leikstjóri og stjórnmálamaður. * [[1964]] - [[Jean-Paul Vonderburg]], sænskur knattspyrnumaður. * [[1965]] - [[J. K. Rowling]], breskur rithöfundur. * [[1965]] - [[Pat Finn]], bandarískur leikari. * [[1969]] - [[Antonio Conte]], ítalskur knattspyrnustjóri. * [[1974]] - [[Emilia Fox]], bresk leikkona. * [[1989]] - [[Loujain al-Hathloul]], sádiarabísk kvenréttindakona. * 1989 - [[Zelda Williams]], bandarísk leikkona. == Dáin == * [[1556]] - [[Ignatius Loyola]], stofnandi Jesúítareglunnar (f. [[1491]]). * [[1784]] - [[Denis Diderot]], franskur heimspekingur (f. [[1713]]). * [[1875]] - [[Andrew Johnson]], forseti Bandaríkjanna (f. [[1808]]). * [[1886]] - [[Franz Liszt]], ungverskt tónskáld (f. [[1811]]). * [[1914]] - [[Jean Jaurès]], franskur stjórnmálamaður, myrtur (f. [[1859]]). * [[1935]] - [[Tryggvi Þórhallsson]], íslenskur bankastjóri (f. [[1889]]). * [[1944]] - [[Antoine de Saint-Exupéry]], franskur rithöfundur (f. [[1900]]). * [[1960]] - [[Júlíus Havsteen]], sýslumaður (f. [[1886]]). * [[1972]] - [[Paul-Henri Spaak]], belgískur stjórnmálamaður (f. [[1899]]). * [[1983]] - [[Teresía Guðmundsson]], norskur veðurfræðingur (f. [[1901]]). * [[1993]] - [[Baldvin 1. Belgíukonungur]] (f. [[1930]]). * [[1997]] - [[Bảo Đại]], síðasti keisari Víetnams (f. [[1913]]). * [[2009]] - [[Bobby Robson]], enskur knattspyrnumaður (f. [[1933]]). * [[2022]] - [[Bill Russell]], bandarískur körfuknattleiksmaður (f. [[1934]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] pbhyqlkpegqtny0wbryakn8zvwm3str 0 2591 1984318 1855384 2026-10-29T15:50:21Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984318 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''4. ágúst''' er 216. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (217. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 149 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1265]] - [[Orrustan við Evesham]]: [[Hinrik 3. Englandskonungur]] og [[Játvarður 1.|Játvarður]] sonur hans unnu sigur á liði uppreisnarmanna undir forystu Simon de Montfort. De Montfort og elsti sonur hans, Henry, féllu báðir. * [[1578]] - [[Orrustan við Al Kasr al Kebir]]: [[Márar]] unnu sigur á [[Portúgal|Portúgölum]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. [[Sebastían 1.]] Portúgalskonungur féll í orrustunni. Aldraður frændi hans, [[Hinrik Portúgalskonungur|Hinrik kardínáli]], tók við ríkjum en afleiðingin varð erfðadeila í Portúgal. * [[1704]] - Enskar og hollenskar sveitir hertóku [[Gíbraltar]]. * [[1903]] - Giuseppe Melchiorre Sarto varð [[Píus 10.]] páfi. * [[1907]] - [[Ungmennafélag Íslands]] var stofnað og var fyrsti formaður þess [[Jóhannes Jósefsson]]. * [[1914]] - [[Fyrri heimsstyrjöldin]]: [[Þýskaland]] réðist á [[Belgía|Belgíu]]. Í kjölfarið lýsti [[Bretland]] yfir stríði við Þýskaland. Bandaríkin lýstu yfir [[hlutleysi]]. * [[1928]] - [[Ásta Jóhannesdóttir]] synti frá [[Viðey]] til [[Reykjavík]]ur. Sundið tók tæpar tvær [[klukkustund]]ir og er um fjórir [[Kílómetri|kílómetrar]]. * [[1944]] - [[Gestapó]]menn ruddust inn í fylgsni fjölskyldu [[Anne Frank]] í [[Hús Önnu Frank|húsi Önnu Frank]] og handtóku alla sem þar höfðust við. * [[1947]] - [[Hæstiréttur Japans]] var stofnaður. * [[1972]] - [[Idi Amin]] tilkynnti að allir asískir verkamenn með bresk vegabréf yrðu að hverfa frá Úganda innan þriggja mánaða. * [[1974]] - [[Italicus-sprengjan]]: Sprengja sprakk um borð í lest á milli Flórens og Bologna. 12 létust. * [[1977]] - [[Orkustofnun Bandaríkjanna]] var stofnuð. * [[1977]] - [[Sprengjumaðurinn frá Gladsaxe]] sprengdi sína fyrstu sprengju í símaklefa í Kaupmannahöfn. * [[1979]] - [[Stokkhólmsmaraþonið]] var hlaupið í fyrsta skipti. * [[1983]] - [[Thomas Sankara]] varð forseti Efri-Volta. * [[1984]] - [[Efri-Volta]] tók upp nafnið [[Búrkína Fasó]]. * [[1984]] - Sovéski kafbáturinn ''[[K-278 Komsomolets]]'' setti heimsmet í djúpköfun þegar hann náði 1020 metra dýpi. * [[1991]] - Skemmtiferðaskipið ''[[MTS Oceanos]]'' sökk undan strönd Suður-Afríku. Öllum um borð var bjargað. * [[1993]] - Alríkisdómari dæmdi tvo lögreglumenn frá [[Los Angeles]] í þrjátíu mánaða fangelsi fyrir að hafa brotið á réttindum [[Rodney King]]. * [[1995]] - [[Króatíuher]] hóf [[Stormaðgerðin]]a gegn [[Króatíuserbar|Króatíuserbum]] í [[Krajina]]héraði. * [[1997]] - 185.000 bílstjórar hjá [[United Parcel Service]] fóru í verkfall. * [[1998]] - [[Afríkustríðið mikla]] hófst í Kongó. <onlyinclude> * [[2006]] - [[Blóðbaðið í Muttur]]: 17 hjálparstarfsmenn voru myrtir í bænum Muttur á Srí Lanka. * [[2007]] - [[Reykingar|Reykingabann]] tók gildi á almannafæri í [[Slóvenía|Slóveníu]]. * [[2007]] - NASA sendi geimfarið ''[[Phoenix (geimfar)|Fönix]]'' út í geiminn. * [[2018]] - Forseti Venesúela, [[Nicolás Maduro]], slapp ómeiddur frá tilræði sem gert var með [[dróni|drónum]] sem báru sprengihleðslur. * [[2019]] - [[Sprengingin í Kaíró 2019]]: Bíll ók á þrjá aðra bíla og olli sprengingu sem kostaði 20 manns lífið. * [[2019]] - [[Skotárásin í Dayton 2019]]: Tíu létust, þar á meðal árásarmaðurinn, og 27 særðust í skotárás í [[Dayton]], Ohio. * [[2020]] – Að minnsta kosti 135 manns létu lífið í [[Sprengingarnar í Beirút 2020|tveimur sprengingum]] [[ammóníumnítrat]]s í höfninni í [[Beirút]]. * [[2021]] - Hvítrússneski spretthlauparinn [[Krystsina Tsimanouskaya]] fékk pólitískt hæli í Póllandi. * [[2022]] - [[Alþýðulýðveldið Kína]] hóf miklar heræfingar í kringum [[Taívan]] sem svar við umdeildri heimsókn [[Nancy Pelosi]], forseta Bandaríkjaþings, þangað tveimur dögum fyrr.</onlyinclude> == Fædd == * [[1804]] - [[Karl Friedrich Hermann]], þýskur fornfræðingur (d. [[1855]]). * [[1805]] - [[William Rowan Hamilton]], írskur stærðfræðingur (d. [[1865]]). * [[1859]] - [[Knut Hamsun]], norskur rithöfundur (d. [[1952]]). * [[1900]] - [[Elísabet drottningarmóðir]] (d. [[2002]]). * [[1901]] - [[Louis Armstrong]], bandarískur jazztónlistarmaður (d. [[1971]]). * [[1912]] - [[Raoul Wallenberg]], sænskur athafnamaður og erindreki (talinn af [[1947]]). * [[1928]] - [[Flóra Kádár]], ungversk leikkona (d. [[2002]]). * [[1941]] - [[Árni Ragnar Árnason]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[2004]]). * [[1949]] - [[Magnús Kjartansson (myndlistarmaður)|Magnús Kjartansson]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[2006]]). * [[1952]] - [[Moya Brennan]], írsk þjóðlagasöngkona. * [[1953]] - [[Ástþór Magnússon]], íslenskur athafnamaður. * [[1955]] - [[Steingrímur J. Sigfússon]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1955]] - [[Billy Bob Thornton]], bandarískur leikari. * [[1956]] - [[Luigi Negri]], ítalskur stjórnmálamaður. * [[1960]] - [[José Luis Rodríguez Zapatero]], forsætisráðherra Spánar. * [[1961]] - [[Barack Obama]], Bandaríkjaforseti. * [[1961]] - [[Pumpuang Duangjan]], taílensk söngkona (d. [[1992]]). * [[1962]] - [[Lori Lightfoot]], borgarstjóri Chicago. * [[1964]] - [[Sebastian Roché]], franskur leikari. * [[1981]] - [[Meghan, hertogaynja af Sussex]]. * [[1983]] - [[Fábio Gomes da Silva]], brasilískur stangarstökkvari. * [[1985]] - [[Antonio Valencia]], knattspyrnumaður frá Ekvador. * [[1983]] - [[Greta Gerwig]], bandarísk leikkona og leikstjóri. * [[1992]] - [[Dylan og Cole Sprouse]], bandarískir leikarar. == Dáin == * [[1060]] - [[Hinrik 1. Frakkakonungur]] (f. [[1008]]). * [[1306]] - [[Venseslás 3.]], konungur Bæheims (f. [[1289]]). * [[1526]] - [[Juan Sebastián Elcano]], baskneskur landkönnuður (f. [[1476]]). * [[1578]] - [[Sebastían 1.]], konungur Portúgals (f. [[1554]]). * [[1796]] - [[Hannes Finnsson]], biskup í Skálholti (f. [[1739]]). * [[1816]] - [[Hallgrímur Þorsteinsson]], prestur á Hrauni og Steinsstöðum í Öxnadal, faðir Jónasar Hallgrímssonar, drukknaði í Hraunsvatni (f. [[1776]]). * [[1828]] - [[Lauritz Knudsen]], danskur kaupmaður (f. [[1779]]). * [[1875]] - [[H.C. Andersen]], danskur rithöfundur (f. [[1805]]). * [[1918]] - [[Jónas Jónasson (frá Hrafnagili)|Jónas Jónasson frá Hrafnagili]], íslenskur prestur og þjóðfræðasafnari (f. [[1856]]). * [[1922]] - [[Enver Pasja]], tyrkneskur herforingi (f. [[1881]]). * [[1948]] - [[Mileva Marić]], serbneskur stærðfræðingur (f. [[1875]]). * [[1968]] - [[Þórarinn Kr. Eldjárn]], íslenskur bóndi (f. [[1886]]). * [[1982]] - [[Bruce Goff]], bandarískur arkitekt (f. [[1904]]). * [[1986]] - [[Egill Holmboe]], norskur nasisti (f. [[1896]]). * [[1990]] - [[Norman Malcolm]], bandarískur heimspekingur (f. [[1911]]). * [[1997]] - [[Jeanne Calment]], langlífasta kona heims að talið er (f. [[1875]]). * [[2007]] - [[Lee Hazlewood]], bandarískur kántrýsöngvari (f. [[1929]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] sj3kjwxhumy7aouff5gmwfjk1jiypl0 0 2592 1984317 1964913 2026-10-29T15:49:58Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984317 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''5. ágúst''' er 217. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (218. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 148 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1100]] - [[Hinrik 1. Englandskonungur|Hinrik 1.]] varð konungur [[England]]s. * [[1305]] - Englendingar tóku skosku frelsishetjuna [[William Wallace]] höndum. * [[1391]] - [[Gyðingaofsóknir]] áttu sér stað í spænsku borgunum [[Tóledó]] og [[Barselóna]]. * [[1498]] - [[Barthólómeus Kólumbus]], bróðir [[Kristófer Kólumbus|Kristófers Kólumbusar]], stofnaði [[Santo Domingo]] (nú í [[Dóminíska lýðveldið|Dóminíska lýðveldinu]]) og er borgin elsta varanlega aðsetur Evrópubúa í Vesturheimi. * [[1600]] - Jarlinn af Gowrie og bróðir hans reyndu að ræna [[Jakob 6. Skotakonungur|Jakob 6. Skotakonungi]] (síðar Jakob 1. Bretakonungi). Það mistókst og bræðurnir voru drepnir. * [[1619]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: Keisaraherinn beið ósigur fyrir [[Bæheimur|bæheimskum]] uppreisnarmönnum í [[Orrustan við Wisternitz|orrustunni við Wisternitz]]. * [[1620]] - Skipin ''[[Mayflower]]'' og ''[[Speedwell]]'' héldu saman úr höfn í [[Plymouth]] í [[England]]i og stefndu til [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]] en ''Speedwell'' þurfti að snúa aftur vegna leka. * [[1666]] - [[Annað stríð Englands og Hollands]]: [[Orrustan við Ordforness]] þar sem England fór með sigur af hólmi. * [[1848]] - Fyrsti [[Þingvallafundur]]inn fór fram. * [[1858]] - Fyrsta [[Símskeyti|símskeytið]] milli [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] er sent. * [[1874]] - [[Þjóhátíðin 1874|Þjóðhátíð]] hófst á Þingvöllum í tilefni af 1000 ára Íslandsbyggð og stóð í fjóra daga. * [[1914]] - Heimsins fyrsta [[umferðarljós]] var sett upp í [[Cleveland (Ohio)|Cleveland]], [[Ohio]]. * [[1914]] - [[Orrustan við Liège]] hófst þegar Þjóðverjar réðust inn í Belgíu. * [[1919]] - Fyrsti knattspyrnuleikur gegn erlendu knattspyrnuliði var leikinn í Reykjavík. Úrval úr [[Valur (íþróttafélag)|Val]] og [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] lék gegn danska liðinu [[Akademisk Boldklub]], sem sigraði 7:0. * [[1943]] - Sjö manna áhöfn þýskrar flugvélar komst lífs af er vél þeirra var skotin niður úti fyrir Norðurlandi. Bandarísk flugvél skaut hana niður. * [[1949]] - [[Knattspyrnufélagið Þróttur]] var stofnað í bragga við Ægisíðu í Vesturbæ Reykjavíkur. * [[1956]] - [[Hraundrangi]] í Öxnadal, sem fram að þessu hafði verið talinn ókleifur, var klifinn af tveimur Íslendingum og einum Bandaríkjamanni. * [[1960]] - [[Búrkína Fasó]] fékk sjálfstæði frá Frökkum. * [[1967]] - Fyrsta breiðskífa Pink Floyd, ''[[The Piper at the Gates of Dawn]]'', kom út í Bretlandi. * [[1971]] - [[Suður-Kyrrahafsráðið]] var myndað. * [[1972]] - [[Kommúnistaflokkur Íslands (m-l)]] var stofnaður. * [[1973]] - Þrír létust og yfir 50 særðust þegar skæruliðasamtökin [[Svarti september]] hófu skothríð á flugvellinum í [[Aþena|Aþenu]]. * [[1974]] - Síðasta dag [[Þjóðhátíðin 1974|þjóðhátíðar í Reykjavík]] var kyntur langeldur á Arnarhóli. Kveikt var í með blysi sem hlaupið var með frá Ingólfshöfða til Reykjavíkur. Þaðan var lagt af stað 1. ágúst. * [[1979]] - Skæruliðasamtökin [[Polisario]] gerðu friðarsamkomulag við her [[Máritanía|Máritaníu]] sem fór eftir það frá [[Vestur-Sahara]]. * [[1981]] - Ronald Reagan sagði upp 11.359 flugumferðarstjórum sem voru í verkfalli. * [[1985]] - Kertum var fleytt á [[Reykjavíkurtjörn]] til minningar um 40 ár frá því að [[Kjarnorkusprengja|kjarnorkusprengju]] var varpað var á [[Hiroshima]] í Japan 6. ágúst 1945. Síðan hefur þetta verið gert árlega. * [[1988]] - Leiðtogi sjíamúslima í Pakistan, [[Arif Hussain Hussaini]], var skotinn til bana í [[Peshawar]]. * [[1989]] - [[Jaime Paz Zamora]] varð forseti Bólivíu. * [[1993]] - Sagt var frá fundi [[Tel Dan-taflan|Tel Dan-töflunnar]] sem var fyrsta efnislega vísbendingin um [[ætt Davíðs]]. * [[1998]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Halloween H20: 20 Years Later]]'' var frumsýnd. * [[2004]] - [[Engisprettufaraldur]] gekk yfir [[Kenýa]] þar sem stór hluti uppskeru ársins eyðilagðist. <onlyinclude> * [[2010]] - Hrun í [[San José-náman|San José-námunni]] í Atacma-eyðimörkinni í norðanverðu [[Chile]] varð til þess að 33 námaverkamenn lokuðust inni. * [[2011]] - [[NASA]] tilkynnti að teknar hefðu verið myndir sem bentu til þess að vatn sé til í fljótandi formi á plánetunni [[Mars (reikistjarna)|Mars]]. * [[2011]] - Fyrsta sólarorkuknúna geimfarinu var skotið á loft frá [[Canaveral-höfði|Canaveral-höfða]] í átt til Júpíters. * [[2011]] - Yfir 300 mómælendur voru skotnir til bana af [[Sýrlandsher]] í [[Hama]]. * [[2011]] - [[Yingluck Shinawatra]] varð fyrst kvenna forsætisráðherra Taílands. * [[2015]] - Brak úr [[Malaysian Airlines flug 370|Malaysian Airlines flugi 370]] fannst við eyjuna [[Réunion]]. * [[2016]] - [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikar]] voru haldnir í Rio de Janeiro, Brasilíu. * [[2016]] - [[Marta Lovísa Noregsprinsessa|Marta Lovísa]] Noregsprinsessa og [[Ari Behn]] tilkynntu að þau hygðust skilja. * [[2017]] - [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti einróma viðskiptaþvinganir gegn Norður-Kóreu.</onlyinclude> == Fædd == * [[1397]] - [[Guillaume Dufay]], flæmskt tónskáld (d. [[1474]]). * [[1737]] - [[Johann Friedrich Struensee]], þýskur læknir (d. [[1772]]). * [[1802]] - [[Niels Henrik Abel]], norskur stærðfræðingur (d. [[1829]]). * [[1813]] - [[Ivar Aasen]], norskur málfræðingur (d. [[1896]]). * [[1850]] - [[Guy de Maupassant]], franskur rithöfundur (d. [[1893]]). * [[1862]] - [[Joseph Merrick]], enskur maður með alvarlegar líkamlegar afmyndanir, kallaður fílamaðurinn (d. [[1890]]). * [[1892]] - [[Eiríkur Kristófersson]], skipherra Landhelgisgæslunnar (d. [[1994]]). * [[1895]] - [[Guðmundur frá Miðdal]], íslenskur listamaður (d. [[1963]]). * [[1906]] - [[Wassily Leontief]], bandarískur hagfræðingur (d. [[1999]]). * [[1908]] - [[Harold Holt]], ástralskur stjórnmálamaður (d. [[1967]]). * [[1923]] - [[Gísli J. Ástþórsson]], ritstjóri og teiknari (d. [[2012]]) * [[1930]] - [[Neil Armstrong]], bandarískur geimfari (d. [[2012]]). * [[1947]] - [[Rósa Ingólfsdóttir]], íslensk leikkona (d. [[2020]]). * [[1955]] - [[John Whitaker]], breskur hestamaður. * [[1958]] - [[Óðinn Jónsson]], íslenskur fréttamaður. * [[1968]] - [[Marine Le Pen]], franskur stjórnmálamaður. * [[1968]] - [[Mustafa Ahmed al-Hawsawi]], sádiarabískur hryðjuverkamaður. * [[1968]] - [[Colin McRae]], skoskur rallýökumaður (d. [[2007]]). * [[1973]] - [[Björn Ingi Hrafnsson]], íslenskur fjölmiðlamaður. * [[1977]] - [[Sverrir Þór Sverrisson]], íslenskur leikari. * [[1986]] - [[Loðvík prins af Lúxemborg]]. * [[1987]] - [[Ólafur Björn Loftsson]], íslenskur kylfingur. * [[1993]] - [[Sverrir Ingi Ingason]], islenskur knattspyrnuleikari. == Dáin == * [[1638]] - [[Peter Minuit]], landstjóri Nýja-Hollands. * [[1675]] - [[Brynjólfur Sveinsson]], biskup í Skálholti (f. [[1605]]). * [[1741]] - [[Oddur Sigurðsson lögmaður]] (f. [[1681]]). * [[1792]] - [[Frederick North]], breskur stjórnmálamaður (f. [[1732]]). * [[1895]] - [[Friedrich Engels]], þýskur stjórnmálaheimspekingur (f. [[1820]]). * [[1940]] - [[Frederick Cook]], bandarískur landkönnuður (f. [[1865]]). * [[1946]] - [[Wilhelm Marx]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1863]]). * [[1962]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]). * [[1984]] - [[Richard Burton]], velskur leikari (f. [[1925]]). * [[2000]] - [[Alec Guinness]], enskur leikari (f. [[1914]]). * [[2019]] - [[Toni Morrison]], bandarískur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1931]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] 65q8qwvp5wlfkdmq85qvrklobtj3uqt 0 2599 1984316 1978441 2026-10-29T15:47:32Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984316 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''13. ágúst''' er 225. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (226. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 140 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[523]] - [[Jóhannes 1. páfi|Jóhannes 1.]] varð páfi. * [[1315]] - [[Loðvík 10.]] gekk að eiga Clemence d'Anjou. * [[1521]] - [[Cuauhtémoc]], síðasti keisari Asteka, gafst upp fyrir [[Hernán Cortés]]. * [[1607]] - Enskir landnemar komu til [[Maine]] á skipinu ''Gift of God'' og stofnuðu þar skammlífa nýlendu í [[Fort St. George]]. * [[1621]] - Svíar settust um [[Ríga]]. * [[1645]] - [[Torstensonófriðurinn|Torstensonófriðnum]] lauk með friðarsamningum í Brömsebro. * [[1900]] - Á [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]] var afhjúpaður minnisvarði um [[Ottó Wathne]], en hann rak þar útgerð og verslun um langan aldur. * [[1908]] - Tveir menn, Sigurður Sumarliðason, bóndi, og Hans Reck, þýskur jarðfræðingur, gengu fyrstir manna á [[Herðubreið]], sem fram að því hafði verið talin ókleif. * [[1942]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Bambi (kvikmynd)|Bambi]]'' var frumsýnd. * [[1950]] - Minningarhátíð var haldin á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum í Hjaltadal]] um [[Jón Arason]] biskup og tvo syni hans, [[Björn Jónsson|Björn]] og [[Ari Jónsson|Ara]], 4 öldum eftir að þeir voru líflátnir í Skálholti. Minnismerki var vígt, en það er 27 metra hár klukkuturn. * [[1957]] - Finnlandsforseti, [[Urho Kekkonen]], fór í opinbera heimsókn til Íslands og renndi fyrir lax í Elliðaánum meðal annars. * [[1960]] - [[Mið-Afríkulýðveldið]] fékk sjálfstæði frá Frakklandi. * [[1961]] - Bygging [[Berlínarmúrinn|Berlínarmúrsins]] hófst. * [[1966]] - [[Kísiliðjan]] var stofnuð við Mývatn á Íslandi. * [[1987]] - [[Verslunarmiðstöð]]in [[Kringlan]] var opnuð í Reykjavík, en hún var reist þar sem áður hét [[Kringlumýri]]. Um 40 þúsund manns komu þangað fyrsta daginn. * [[1992]] - Fyrsta [[útibíó]] á Íslandi var í [[Borgarnes]]i, þar sem sýnd var kvikmyndin ''[[Grease]]''. Áhorfendur voru um 600 talsins. * [[1993]] - Yfir 130 létust þegar hótel hrundi í [[Nakhon Ratchasima]] í Taílandi. * [[1995]] - [[Slysið á K2 1995]]: Sex fjallgöngumenn létust í stormi á niðurleið af tindi [[K2]]. * [[1996]] - Könnunarfarið ''[[Galileo (geimfar)|Galileo]]'' sendi frá sér gögn sem bentu til þess að vatn væri að finna á einu af tunglum Júpíters. * [[1996]] - Belgíski barnaníðingurinn [[Marc Dutroux]] var handtekinn ásamt eiginkonu sinni og hjálparmanni. * [[1997]] - Bandarísku teiknimyndaþættirnir ''[[South Park]]'' hófu göngu sína á [[Comedy Central]]. <onlyinclude> * [[2001]] - [[Ohrid-samkomulagið]] var undirritað af albönskum uppreisnarmönnum og stjórnvöldum í Makedóníu. * [[2002]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Prag]] vegna verstu flóða í tvær aldir. * [[2004]] - [[Björk Guðmundsdóttir]] söng á opnunarhátíð [[Sumarólympíuleikarnir 2004|Ólympíuleikanna]] í Grikklandi. * [[2005]] - Könnunarfarinu ''[[Mars Reconnaissance Orbiter]]'' var skotið á loft. * [[2006]] - [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] kom á vopnahléi í deilu skæruliðasamtakanna [[Hizbollah]] í Líbanon og [[Ísraelsher]]s, sem stóð í einn mánuð. * [[2007]] - 320 metra löng bílabrú í [[Kína]] hrundi með þeim afleiðingum að yfir 20 létust. * [[2015]] - 67 létust þegar bílasprengja sprakk á markaði í [[Bagdad]] í Írak. * [[2020]] – [[Ísrael]] undirritaði friðarsáttmála og tók upp formlegt stjórnmálasamband við [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1311]] - [[Alfons 11. Kastilíukonungur|Alfons 11.]], konungur Kastilíu (d. [[1350]]). * [[1625]] - [[Rasmus Bartholin]], danskur vísindamaður (d. [[1698]]). * [[1810]] - [[Christian C. A. Lange]], norskur sagnfræðingur (d. [[1861]]). * [[1839]] - [[Júlíus Havsteen (amtmaður)|Júlíus Havsteen]], amtmaður á Íslandi (d. [[1915]]). * [[1852]] - [[Christian Krohg]], norskur listmálari, rithöfundur og blaðamaður (d. [[1925]]). * [[1867]] - [[William A. Craigie]], skoskur málfræðingur (d. [[1957]]). * [[1871]] - [[Karl Liebknecht]], þýskur stjórnmálamaður (d. [[1919]]). * [[1888]] - [[John Logie Baird]], skoskur rafmagnsverkfræðingur (d. [[1946]]). * [[1899]] - [[Alfred Hitchcock]], breskur kvikmyndaleikstjori (d. [[1980]]). * [[1900]] - [[Dag Strömbäck]], sænskur þjóðfræðingur (d. [[1978]]). * [[1910]] - [[Jens Steindór Benediktsson]], íslenskur þýðandi og blaðamaður (d. [[1946]]). * [[1912]] - [[Salvador Luria]], ítalskur örverufræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. [[1991]]). * [[1913]] - [[Makaríos 3.]], forseti Kýpur (d. [[1977]]). * [[1918]] - [[Trausti Breiðfjörð Magnússon (f. 1918)|Trausti Breiðfjörð Magnússon]], íslenskur vitavörður (d. [[2019]]). * [[1923]] - [[Páll Bergþórsson]], íslenskur veðurfræðingur (d. [[2024]]). * [[1926]] - [[Fidel Castro]], leiðtogi Kúbu (d. [[2016]]). * [[1946]] - [[Janet Yellen]], bandarískur seðlabankastjóri og fjármálaráðherra. * [[1952]] - [[Sigríður Dúna Kristmundsdóttir]], íslenskur mannfræðingur. * [[1953]] - [[Kristalina Georgieva]], búlgarskur hagfræðingur og yfirmaður Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. * [[1962]] - [[Manuel Valls]], franskur stjórnmálamaður. * [[1966]] - [[Guðmundur Magnússon (f. 1966)|Guðmundur Magnússon]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1967]] - [[Jeanine Áñez]], bólivískur stjórnmálamaður. * [[1970]] - [[Alan Shearer]], enskur knattspyrnumaður. * [[1973]] - [[Agnar Jón Egilsson]], íslenskur leikari og leikstjóri. * [[1973]] - [[Einar Ágúst Víðisson]], íslenskur söngvari. * [[1974]] - [[Líf Magneudóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[1985]] - [[Jóna Sólveig Elínardóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[1999]] - [[Nökkvi Þeyr Þórisson]], íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1382]] - [[Elinóra af Aragóníu, Kastilíudrottning|Elinóra af Aragóníu]], Kastilíudrottning, kona [[Jóhann 1. Kastilíukonungur|Jóhanns 1.]] (f. [[1358]]). * [[1449]] - [[Lúðvík 4. kjörfursti af Pfalz|Lúðvík 4.]], kjörfursti af Pfalz (f. [[1424]]). * [[1608]] - [[Giambologna]], ítalskur listamaður (f. [[1529]]). * [[1788]] - [[Bolle Willum Luxdorph]], danskur sagnfræðingur, skáld og embættismaður (f. 1716). * [[1863]] - [[Eugène Delacroix]], franskur listmálari (f. [[1798]]). * [[1888]] - [[Helgi Sigurðsson (f. 1815)|Helgi Sigurðsson]], prestur og fornminjasafnari (f. [[1815]]). * [[1910]] - [[Florence Nightingale]], bresk hjúkrunarkona (f. [[1820]]). * [[1939]] - [[Björn Kristjánsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1858]]). * [[1946]] - [[H. G. Wells]], bandarískur rithöfundur og vísindamaður (f. [[1866]]). * [[1947]] - [[Pétur G. Guðmundsson]], bókbindari og bæjarfulltrúi í Reykjavík (f. [[1879]]). * [[1959]] - [[Matthías Þórðarson (útgerðarmaður)|Matthías Þórðarson]], íslenskur útgerðarmaður (f. [[1872]]). * [[1980]] - [[Magnús Á. Árnason]], íslenskur listmálari (f. [[1894]]). * [[1992]] - [[Jörundur Garðar Hilmarsson]], íslenskur málfræðingur (f. [[1946]]). * [[1997]] - [[Hannes Sigfússon]], íslenskt skáld (f. [[1922]]). * [[2007]] - [[Shitsu Nakano]], japanskur methafi í langlífi (f. [[1894]]). * [[2009]] - [[Les Paul]], bandarískur tónlistarmaður (f. [[1915]]). * [[2024]] - [[Halldór Bragason]], íslenskur blústónlistarmaður (f. [[1956]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] 8yuhmwor3fq7vukrxcuk72ubbq9shed 0 2612 1984315 1978429 2026-10-29T15:43:48Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984315 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''25. ágúst''' er 237. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (238. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 128 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[608]] - [[Bonifasíus 4.]] varð páfi. * [[1471]] - [[Sixtus 6.]] var kjörinn páfi. * [[1533]] - [[Karl V (HRR)|Karli 5.]] keisara var afhent [[Ágsborgarjátningin]]. * [[1609]] - [[Galileo Galilei]] sýndi nokkrum [[Feneyjar|feneyskum]] kaupmönnum [[stjörnukíkir|stjörnukíki]] sem hann notaði til að skoða [[tungl]] [[Júpíter]]s og afsanna þannig [[jarðmiðjukenningin|jarðmiðjukenninguna]]. * [[1685]] - [[Blóðugu réttarhöldin]] áttu sér stað í [[Bretland]]i þar sem þúsund fylgjendur Monmouths voru dæmdir til dauða eða útlegðar. * [[1699]] - [[Friðrik 4. Danakonungur|Friðrik 4.]] varð konungur Danmerkur. * [[1718]] - Borgin [[New Orleans]] stofnuð í [[Louisiana]]. * [[1768]] - [[James Cook]] lagði upp í sína fyrstu ferð til Kyrrahafsins. * [[1825]] - [[Úrúgvæ]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[Brasilía|Brasilíu]]. * [[1895]] - Stofnað var Hið skagfirska kvenfélag, sem enn starfar en heitir nú [[Kvenfélag Sauðárkróks]]. * [[1902]] - [[Sighvatur Árnason]], sem orðið hefur elstur allra sitjandi [[Alþingismaður|þingmanna]], lét af þingmennsku og var þá 78 ára gamall. * [[1912]] - Þjóðernisflokkur [[Kína]], [[Kuomintang]], var stofnaður. * [[1939]] - Bretar og Frakkar gerðu bandalagssamning við [[Pólland]]. * [[1944]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] frelsuðu [[París]]. * [[1960]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1960|Sumarólympíuleikar]] voru settir í [[Róm]]. * [[1967]] - [[Marburgvírus]] var einangraður í fyrsta sinn eftir að tugir starfsmanna rannsóknarstofu í [[Marburg]] í Þýskalandi veiktust. * [[1970]] - [[Laxárdeilan]]: Stífla var sprengd í Miðkvísl í [[Laxá í Laxárdal (Þingeyjarsýslu)|Laxá í Suður-Þingeyjarsýslu]] í mótmælaskyni við stækkun [[Laxárvirkjun]]ar. * [[1976]] - [[Félag kartöflubænda á Suðurlandi]] var stofnað á Íslandi. * [[1976]] - [[Jacques Chirac]] sagði af sér embætti [[forsætisráðherra Frakklands]]. * [[1980]] - [[Microsoft]] kynnti sína útgáfu af [[Unix]], [[Xenix]]. * [[1985]] - 6500 konur tóku þátt þegar kvennahlaupið [[Tjejmilen]] var haldið í annað sinn í Stokkhólmi. * [[1989]] - ''[[Voyager 2]]'' flaug framhjá [[Neptúnus (reikistjarna)|Neptúnusi]]. * [[1991]] - [[Hvíta-Rússland]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. * [[1991]] - [[Linus Torvalds]] setti [[Linuxkjarninn|Linuxkjarnann]] inn á fréttahópinn comp.os.minix og bað um aðstoð við þróun hans. * [[1997]] - Síðasti leiðtogi Austur-Þýskalands, [[Egon Krenz]], var dæmdur í 6 og hálfs árs fangelsi vegna morða á fólki sem reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn á tímum Kalda stríðsins. * [[2001]] - Bandaríska söngkonan [[Aaliyah]] og átta aðrir létust þegar yfirhlaðin flugvél þeirra hrapaði skömmu eftir flugtak frá Bahamaeyjum. * [[2001]] - [[Hákon krónprins]] Noregs gekk að eiga [[Mette-Marit af Noregi|Mette-Marit Tjessem Høiby]] í [[Oslóardómkirkja|Oslóardómkirkju]]. * [[2003]] - [[Spitzer-geimsjónaukinn|Spitzer-geimsjónaukanum]] var skotið á loft. * [[2003]] - 50 létust þegar tvær bílasprengjur sprungu í [[Mumbai]] á Indlandi. * [[2007]] - [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] vígði Vodafonehöllina. Þetta var mikil hátíð komu skrúðgöngur frá hverfisskólunum Austurbæjarskóla, Hlíðaskóla og Háteigsskóla. <onlyinclude> * [[2011]] - [[Steve Jobs]] sagði af sér sem forstjóri Apple. * [[2012]] - Sprenging varð í [[Amuay-olíuhreinsistöðin]]ni í Venesúela með þeim afleiðingum að 55 fórust. * [[2017]] - Fellibylurinn [[Harvey (fellibylur)|Harvey]] olli miklu tjóni í [[Houston]] í Texas. * [[2023]] - Safnstjóri [[British Museum]], [[Hartwig Fischer]], sagði af sér eftir að upp komst að munir höfðu horfið úr geymslum safnsins um árabil. * 2023 - [[Heimsmeistarakeppni karla í körfubolta]] hófst í Indónesíu, Japan og Filippseyjum. * [[2024]] - Hópslys varð við íshelli á [[Breiðamerkurjökull|Breiðamerkurjökli]]. Einn ferðamaður lést og annar slasaðist alvarlega. * [[2025]] - Ísraelsher gerði árás á Nasser, síðasta starfandi spítalann á [[Gasa]]. Minnst 20 létust, þar á meðal alþjóðablaðamenn. [[Sameinuðu þjóðirnar]] staðfestu nokkrum dögum áður [[hungursneyð]] meira en 500.000 manns á Gasa.</onlyinclude> == Fædd == * [[1530]] - [[Ívan 4.]] Rússakeisari (d. [[1584]]). * [[1691]] - [[Alessandro Galilei]], ítalskur arkitekt (d. [[1736]]). * [[1785]] - [[Adam Wilhelm Moltke]], fyrsti forsætisráðherra Danmerkur (d. [[1864]]). * [[1786]] - [[Lúðvík 1. af Bæjaralandi|Loðvík 1.]], konungur Bæjaralands (d. [[1868]]). * [[1845]] - [[Lúðvík 2. af Bæjaralandi|Loðvík 2.]], konungur Bæjaralands (d. [[1886]]). * [[1871]] - [[Nils Edén]], sænskur stjórnmálamaður (d. [[1945]]). * [[1900]] - Sir [[Hans Adolf Krebs]], breskur lífefnafræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. [[1981]]). * [[1911]] - [[Võ Nguyên Giáp]], víetnamskur hershöfðingi (d. [[2013]]). * [[1912]] - [[Erich Honecker]], þýskur stjórnmálamaður (d. [[1994]]). * [[1919]] - [[George Wallace]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[1998]]). * [[1924]] - [[Hjálmar Ólafsson]], bæjarstjóri Kópavogs (d. [[1984]]). * [[1930]] - [[Sean Connery]], skoskur leikari (d. [[2020]]). * [[1934]] - [[Zilda Arns]], brasilískur læknir (d. [[2010]]). * 1934 - [[Akbar Hashemi Rafsanjani]], íranskur stjórnmálamaður (d. [[2017]]). * [[1944]] - [[Geirlaugur Magnússon]], íslenskt ljóðskáld (d. [[2005]]). * [[1945]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1948]] - [[Tony Ramos]], brasilískur leikari og sjónvarpsmaður. * [[1949]] - [[Martin Amis]], enskur rithöfundur. * [[1949]] - [[Gene Simmons]], bandarískur bassaleikari. * [[1950]] - [[Óskar Guðmundsson]], íslenskur rithöfundur. * [[1953]] - [[Maurizio Malvestiti]], ítalskur biskup. * [[1954]] - [[Þórunn Valdimarsdóttir]], íslenskur rithöfundur. * [[1956]] - [[Stig Strand]], sænskur skíðamaður. * [[1958]] - [[Tim Burton]], bandarískur leikstjóri. * [[1960]] - [[Jonas Gahr Støre]], norskur stjórnmálamaður. * [[1963]] - [[Ævar Örn Jósepsson]], íslenskur rithöfundur. * [[1970]] - [[Claudia Schiffer]], þýsk fyrirsæta. * [[1971]] - [[Felix da Housecat]], bandarískur plötusnúður. * [[1975]] - [[Tinna Hrafnsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1977]] - [[Jonathan Togo]], bandarískur leikari. * [[1987]] - [[Amy MacDonald (söngkona)|Amy MacDonald]], skosk söngkona. * [[1987]] - [[Blake Lively]], bandarísk leikkona. * [[1996]] - [[Brynjar Barkarson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[2006]] - [[Andrea Kimi Antonelli]], ítalskur ökuþór. == Dáin == * [[79]]- [[Pliníus eldri]], rómverskur rithöfundur (f. [[23]]). * [[1270]] - [[Loðvík 9.]], Frakkakonungur (f. [[1215]]). * [[1482]] - [[Margrét af Anjou]], Englandsdrottning, kona [[Hinrik 6. Englandskonungur|Hinriks 6.]] (f. [[1429]]). * [[1636]] - [[Bhai Gurdas]], upprunalegur skrifari Guru Granth Sahib (f. [[1551]]). * [[1665]] - [[Torfi Erlendsson]], sýslumaður í [[Gullbringusýsla|Gullbringusýslu]] (f. [[1598]]). * [[1688]] - [[Henry Morgan]], velskur fríbýttari (f. [[1635]]). * [[1699]] - [[Kristján 5.]] Danakonungur (f. [[1646]]). * [[1776]] - [[David Hume]], skoskur heimspekingur (f. [[1711]]). * [[1822]] - [[William Herschel]], enskur stjörnufræðingur af þýskum ættum, sem uppgötvaði Úranus (f. [[1738]]). * [[1841]] - [[Bjarni Thorarensen]], íslenskur amtmaður (f. [[1786]]). * [[1867]] - [[Michael Faraday]], enskur vísindamaður (f. [[1791]]). * [[1880]] - [[Þórður Jónassen]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1800]]). * [[1900]] - [[Friedrich Nietzsche]], þýskur heimspekingur (f. [[1844]]). * [[1908]] - [[Henri Becquerel]], franskur eðlisfræðingur og [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] (f. [[1852]]). * [[1936]] - [[Lev Kamenev]], rússneskur byltingarmaður (f. [[1883]]). * 1936 - [[Grígoríj Zínovjev]], rússneskur byltingarmaður (f. [[1883]]). * [[1942]] - [[Georg prins, hertogi af Kent]], bróðir Georgs 6. Bretakonungs, fórst í flugslysi (f. [[1902]]). * [[1967]] - [[George Lincoln Rockwell]], stofnandi bandaríska nasistaflokksins (myrtur) (f. [[1918]]). * [[1984]] - [[Truman Capote]], bandarískur rithöfundur (f. [[1924]]). * [[1991]] - [[Hvíta-Rússland]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. * [[1991]] - [[Borgarastyrjöldin í Júgóslavíu]]: [[Júgóslavneski alþýðuherinn]] réðist á króatíska þorpið [[Vukovar]]. * [[2000]] - [[Carl Barks]], bandarískur myndasöguhöfundur (f. [[1901]]). * [[2007]] - [[Björn Th. Björnsson]], íslenskur listfræðingur og rithöfundur (f. [[1922]]). * [[2009]] - [[Edward Kennedy]], bandarískur öldungadeildarþingmaður (f. [[1932]]). * [[2012]] - [[Neil Armstrong]], bandarískur geimfari (f. [[1930]]). * [[2012]] - [[Gísli J. Ástþórsson]], ritstjóri og teiknari (f. [[1923]]) * [[2018]] - [[John McCain]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1936]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] tgr2hayvh2u603jvn6qcylt7ym9fens 0 2614 1984314 1927258 2026-10-29T15:42:02Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984314 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''27. ágúst''' er 239. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (240. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 126 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1626]] - [[Kristján 4.]] tapaði orrustu gegn [[Tilly]] hershöfðingja, við [[Lutter am Barenberg]]. * [[1636]] - [[Alvaro 6.]] varð konungur [[Konungsríkið Kongó|Kongó]]. * [[1689]] - [[Kína]] og [[Rússland]] gerðu með sér [[Nertsjinsksáttmálinn|Nertsjinsksáttmálann]]. * [[1729]] - Hraun rann út í [[Mývatn]] umhverfis kirkjuna í [[Reykjahlíð]] í [[Mývatnseldar|Mývatnseldum]], sem stóðu með hléum frá 1724 og fram í september 1729. * [[1828]] - [[Simón Bolívar]] tók sér alræðisvald í [[Stór-Kólumbía|Stór-Kólumbíu]]. * [[1867]] - Eldgos hófst í [[Vatnajökull|Vatnajökli]] og stóð í 13 daga. Talið er að gosið hafi verið nálægt [[Grímsvötn]]um. * [[1914]] - Fjórir menn af 17 manna áhöfn togarans ''[[Skúli fógeti (skip)|Skúla fógeta]]'' fórust er togarinn sigldi á tundurdufl og sökk. * [[1929]] - Sjö [[sauðnaut]]skálfar voru fluttir til landsins í tilraunaskyni frá Grænlandi en drápust allir um veturinn. * [[1946]] - Fyrsti bíllinn kom til [[Siglufjörður|Siglufjarðar]] eftir að unnið hafði verið að vegagerð um [[Siglufjarðarskarð]] í ellefu ár. * [[1951]] - Sýningarsalir [[Listasafn Íslands|Listasafns Íslands]] í húsi [[Þjóðminjasafn Íslands|Þjóðminjasafnsins]] voru formlega opnaðir. * [[1964]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Mary Poppins (kvikmynd)|Mary Poppins]]'' var frumsýnd. * [[1967]] - Umboðsmaður Bítlanna, [[Brian Epstein]], fannst látinn í læstu svefnherbergi. * [[1970]] - Flugsveitin ''Rauðu örvarnar'' sýndi listir sínar í [[Reykjavík]] og vakti mikla aðdáun. * [[1973]] - [[Möðruvallahreyfingin]] var stofnuð innan Framsóknarflokksins á Íslandi. * [[1979]] - [[Louis Mountbatten]] lávarður lést ásamt þremur öðrum í sprengjuárás [[Írski lýðveldisherinn|Írska lýðveldishersins]] við [[Sligo]] á Írlandi. Sama dag voru 18 breskir hermenn drepnir í [[fyrirsátin við Warrenpoint|fyrirsát]] við [[Narrow Water Castle]] á Norður-Írlandi. * [[1979]] - [[Fabrizio De André]] og [[Dori Ghezzi]] var rænt af [[sardiníska mafían|sardinísku mafíunni]]. Þeim var sleppt gegn lausnargjaldi í desember sama ár. * [[1985]] - [[Ibrahim Babangida]] varð forseti Nígeríu eftir valdarán. * [[1991]] - [[Moldóva]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. * [[1994]] - Kvikmynd [[Friðrik Þór Friðriksson|Friðriks Þórs Friðrikssonar]], ''[[Bíódagar]]'', hlaut [[Amanda-kvikmyndaverðlaunin]]. * [[1998]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Sporlaust]]'' var frumsýnd. * [[2001]] - Forsætisráðherra Ástralíu [[John Howard]] neitaði flutningaskipinu ''[[Tampa (flutningaskip)|Tampa]]'' um leyfi til að leggja að höfn. * [[2002]] - Flak [[Northrop N-3PB]]-sjóflugvélar fannst á átta metra dýpi í [[Skerjafjörður|Skerjafirði]]. * [[2003]] - Plánetan [[Mars (reikistjarna)|Mars]] var nær jörðu en hún hafði verið í 60.000 ár. * [[2003]] - Fyrstu sexhliða viðræðurnar um [[kjarnorkuáætlun Norður-Kóreu]] fóru fram. <onlyinclude> * [[2008]] - [[Íslenska karlalandsliðið í handknattleik]] var hyllt af miklum mannfjölda í miðbæ Reykjavíkur eftir komuna til landsins að afloknum Ólympíuleikum í Peking. * [[2009]] - Foringi í friðargæsluliði Sameinuðu þjóðanna lýsti yfir endalokum [[stríðið í Darfúr|stríðsins í Darfúr]] eftir sex ára átök og 400.000 látna. * [[2010]] - [[Menningarhúsið Hof]] var tekið í notkun á Akureyri. * [[2012]] - [[Borgarastyrjöldin í Sómalíu]]: Stjórnarher Sómalíu náði hafnarborginni [[Marka]] á sitt vald. * [[2015]] - 70 flóttamenn fundust látnir í flutningabíl á vegi á landamærum [[Slóvakía|Slóvakíu]] og [[Austurríki]]s. * [[2022]] - [[Asíubikarinn í krikket 2022]] hófst í Sameinuðu arabísku furstadæmunum. * [[2025]] - Evrópumótið í [[körfubolti|körfubolta]] hefst.</onlyinclude> == Fædd == * [[1545]] - [[Alexander Farnese, hertogi af Parma]] (d. [[1592]]). * [[1627]] - [[Koxinga]], kínverskur sjóræningi (d. [[1662]]). * [[1770]] - [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], þýskur heimspekingur (d. [[1831]]). * [[1781]] - [[Finnur Magnússon]], íslenskur fornfræðingur (d. [[1847]]). * [[1812]] - [[Páll Jónsson í Viðvík]], íslenskur prestur og sálmaskáld (d. [[1889]]). * [[1862]] - [[Klemens Jónsson]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1930]]). * [[1865]] - [[Charles G. Dawes]], bandarískur stjórnmálamaður og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1951]]). * [[1874]] - [[Carl Bosch]], þýskur efnafræðingur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1940]]). * [[1881]] - [[Sigurd Islandsmoen]], norskt tónskáld (d. [[1964]]). * [[1884]] - [[Vincent Auriol]], franskur stjórnmálamaður (d. [[1966]]). * [[1887]] - [[Jónas Guðlaugsson]], íslenskt skáld (d. [[1916]]). * [[1890]] - [[Man Ray]], ljósmyndari og listamaður (d. [[1976]]). * [[1893]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[1962]]). * [[1906]] - [[Ed Gein]], bandarískur raðmorðingi (d. [[1984]]). * [[1908]] - [[Lyndon B. Johnson]], forseti Bandaríkjanna (d. [[1973]]). * [[1929]] - [[Ira Levin]], bandarískur rithöfundur (d. [[2007]]). * [[1944]] - [[G. W. Bailey]], bandarískur leikari. * [[1952]] - [[Paul Reubens]], bandarískur leikari. * [[1953]] - [[Kristinn Ágúst Friðfinnsson]], íslenskur prestur. * [[1957]] - [[Sveinbjörn I. Baldvinsson]], íslenskur rithöfundur. * [[1958]] - [[Kathy Hochul]], bandarísk stjórnmálakona. * [[1961]] - [[Ástráður Haraldsson]], íslenskur lögmaður. * [[1962]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld. * [[1969]] - [[Christine O'Donnell]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1970]] - [[Brynhildur Þórarinsdóttir]], íslenskur rithöfundur. * [[1972]] - [[Jimmy Pop]], bandarískur tónlistarmaður. * 1972 - [[Róbert R. Spanó]], íslenskur dómari. * [[1973]] - [[Dietmar Hamann]], þýskur knattspyrnumaður. * [[1974]] - [[Dado Coletti]], ítalskur leikari. * [[1976]] - [[Sarah Chalke]], kanadísk leikkona. * 1976 - [[Mark Webber]], ástralskur ökuþór. * [[1982]] - [[Helgi Már Magnússon]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[1983]] - [[Jamala]], úkraínsk tónlistarkona. * [[1986]] - [[Sebastian Kurz]], kanslari Austurríkis. * [[1988]] - [[Alexa Vega]], bandarísk leikkona. * [[1990]] - [[Soluna Samay]], dönsk söngkona. * [[1992]] - [[Kim Petras]], þýsk tónlistarkona. * [[1994]] - [[Jendrik]], þýskur tónlistarmaður. == Dáin == * [[1146]] - [[Eiríkur lamb]], Danakonungur. * [[1312]] - [[Arthúr 2. af Bretagne|Arthúr 2.]], hertogi af Bretagne (f. [[1262]]). * [[1521]] - [[Josquin Des Prez]], flæmskt tónskáld (f. um 1450). * [[1576]] - [[Titianus]], ítalskur listmálari (f. um 1489). * [[1590]] - [[Sixtus 5.]] páfi (f. [[1521]]). * [[1611]] - [[Tomás Luis de Victoria]], spænskt tónskáld (f. [[1548]]). * [[1626]] - [[Enevold Kruse]], danskur [[hirðstjóri]] (f. [[1561]]). * [[1635]] - [[Lope de Vega]], spænskt leikskáld (f. [[1562]]). * [[1914]] - [[Eugen von Böhm-Bawerk]], austurrískur hagfræðingur (f. [[1851]]). * [[1937]] - [[Andrew W. Mellon]], bandarískur iðnjöfur (f. [[1855]]). * [[1963]] - [[W.E.B. DuBois]], bandarískur mannréttindafrömuður og fræðimaður (f. [[1868]]). * [[1965]] - [[Le Corbusier]], svissneskur arkitekt (f. [[1887]]). * [[1967]] - [[Brian Epstein]], enskur athafnamaður (f. [[1934]]). * [[1975]] - [[Haile Selassie]], keisari Eþíópíu (f. [[1892]]). * [[1979]] - [[Louis Mountbatten]], breskur flotaforingi (f. [[1900]]). * [[1988]] - [[Max Black]], bandarískur heimspekingur (f. [[1909]]). * [[1990]] - [[Stevie Ray Vaughan]], bandarískur gítarleikari (f. [[1954]]). * [[2005]] - [[Aðalheiður Hólm Spans]], íslenskur verkalýðsforingi (f. [[1915]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] jcyhbcgul4daargzum5cxpoigqex70d 0 2615 1984313 1907151 2026-10-29T15:41:33Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984313 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''28. ágúst''' er 240. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (241. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 125 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[475]] - [[Orestes]], yfirmaður hers Vestrómverska ríkisins, tók völdin í ríkinu og [[Julius Nepos]] keisari flúði í útlegð til Dalmatíu. * [[1297]] - [[Játvarður 1.]] Englandskonungur gerði misheppnaða innrás í [[Flæmingjaland]]. * [[1481]] - [[Jóhann 2. Portúgalskonungur|Jóhann 2.]] varð konungur [[Portúgal]]s eftir lát föður síns, [[Alfons 5.]] Hann hafði þó í raun stýrt ríkinu frá [[1477]], þegar faðir hans gekk í klaustur. * [[1607]] - [[Páll 5.]] páfi úrskurðaði að bæði [[molinismi]] [[jesúítar|jesúíta]] og [[tómismi]] [[dóminíkanar|dóminíkana]] rúmuðust innan kenninga kirkjunnar og bannaði um leið allar deilur um [[guðleg náð|guðlega náð]]. * [[1609]] - [[Henry Hudson]] uppgötvaði [[Delawareflói|Delawareflóa]]. * [[1619]] - [[Ferdinand 2. keisari|Ferdinand 2.]] var kjörinn keisari [[hið Heilaga rómverska ríki|hins Heilaga rómverska ríkis]]. * [[1648]] - [[Annað enska borgarastríðið]]: Konungssinnar gáfust upp fyrir þinghernum í [[Colchester]]. * [[1752]] - Turnspíra [[Frelsarakirkjan|Frelsarakirkjunnar]] í Kaupmannahöfn var vígð. * [[1818]] - [[Landsbókasafn Íslands]] var stofnað undir heitinu Íslands stiftis bókasafn. * [[1850]] - Óperan ''[[Lohengrin]]'' eftir [[Richard Wagner]] frumsýnd. * [[1907]] - Póstfyrirtækið American Messenger Company, síðar [[United Parcel Service]], var stofnað í Seattle í Bandaríkjunum. * [[1913]] - [[Friðarhöllin]] í [[Haag]] var formlega opnuð. * [[1915]] - Fyrsta bílslysið á Íslandi sem leiddi til dauðsfalls. * [[1927]] - [[Ríkisstjórn]] [[Tryggvi Þórhallsson|Tryggva Þórhallssonar]] tók við völdum og sat í tæp fimm ár. * [[1963]] - [[Martin Luther King, Jr.]] flutti fræga ræðu á tröppum [[Abraham Lincoln-minnismerkið|Abraham Lincoln-minnismerkisins]]. * [[1967]] - Tólf manna áhöfn ''Stíganda'' frá [[Ólafsfjörður|Ólafsfirði]] var bjargað eftir rúmlega fjögurra sólarhringa hrakninga í björgunarbát. ''Stígandi'' sökk á síldarmiðunum 700 mílur norður í höfum og varð þetta slys til þess að [[Tilkynningaskylda sjófarenda|tilkynningaskyldunni]] var komið á laggirnar. * [[1969]] - Kólumbíska sjónvarpsstöðin [[Caracol Televisión]] var stofnuð. * [[1971]] - [[Hróarskelduhátíðin]] var sett í fyrsta skipti. * [[1974]] - [[Fyrsta ríkisstjórn Geirs Hallgrímssonar|Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks]] tók við völdum og [[Geir Hallgrímsson]] varð forsætisráðherra. * [[1981]] - Hallgrímur Marinósson lauk ferð sinni umhverfis [[Ísland|landið]] á tíunda degi, en hann ók aftur á bak alla leiðina. * [[1981]] - Her [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] gerði innrás í [[Angóla]]. * [[1982]] - Pönktónleikarnir [[Melarokk]] voru haldnir í Reykjavík. * [[1984]] - Fjölmiðlafyrirtæki Berlusconis [[Fininvest]] keypti sjónvarpsstöðina [[Rete 4]]. * [[1985]] - Fyrsta [[reykingabann]]ið í Bandaríkjunum var sett í öllum veitingastöðum í [[Aspen]] í Colorado. * [[1986]] - Útvarpsstöðin [[Bylgjan]] hóf útsendingar, fyrsta stöðin eftir að einkaréttur Ríkisútvarpsins var afnuminn. * [[1988]] - Skriðuföll urðu á [[Ólafsfjörður|Ólafsfirði]] eftir miklar rigningar og urðu tvö hundruð manns að rýma hús sín. Mikið tjón varð á mannvirkjum en ekki slys á fólki. * [[1988]] - Þrjár af flugvélum ítalska listflugshópsins [[Frecce Tricolori]] rákust saman yfir [[Ramstein-flugstöðin]]ni. Ein þeirra hrapaði á áhorfendur með þeim afleiðingum að 75 létust. * [[1993]] - [[Ong Teng Cheong]] varð fyrsti forseti Singapúr sem kosinn var í almennum kosningum. * [[1996]] - [[Karl Bretaprins]] og [[Díana prinsessa]] skildu. <onlyinclude> * [[2002]] - [[Baugsmálið]]: Húsleit var gerð í höfuðstöðvum Baugs af efnahagsbrotadeild [[Ríkislögreglustjóri|Ríkislögreglustjóra]]. * [[2006]] - Um milljón manns mótmæltu fyrirhugaðri atvinnulöggjöf í [[Frakkland]]i. * [[2007]] - [[Abdullah Gül]] var kjörinn forseti Tyrklands. * [[2009]] - Umdeild lög um ríkisábyrgð vegna milliríkjadeilna sem kenndar eru við [[Icesave]] voru samþykkt á [[Alþingi]]. * [[2010]] - 190 km löng járnbraut, [[Botniabanan]], var vígð í Norður-[[Svíþjóð]] eftir 11 ára framkvæmdir. * [[2011]] - [[Fellibylurinn Írena (2011)|Fellibylurinn Írena]] gekk yfir New York-borg. * [[2014]] - [[Recep Tayyip Erdoğan]] varð forseti Tyrklands. * [[2022]] - [[Flóðin í Pakistan 2022]]: Pakistan lýsti yfir loftslagshörmungum þegar tala látinna vegna flóða fór yfir 1000.</onlyinclude> == Fædd == * [[32]] - [[Otho]], keisari Rómar (d. [[69]]). * [[933]] - [[Ríkharður 1. af Normandí]] (d. [[996]]). * [[1592]] - [[George Villiers]], hertogi af Buckingham (d. [[1628]]). * [[1706]] - [[Jan Bouman]], hollenskur arkitekt (d. [[1776]]). * [[1749]] - [[Johann Wolfgang von Goethe]], þýskt skáld (d. [[1832]]). * [[1838]] - [[Torfi Bjarnason]], skólastjóri í Ólafsdal (d. [[1915]]). * [[1895]] - [[Friðþjófur Thorsteinsson]], knattspyrnumaður, þjálfari og formaður [[Knattspyrnufélagið Fram|Knattspyrnufélagsins Fram]] (d. [[1967]]). * [[1906]] - [[John Betjeman]], enskt skáld (d. [[1984]]). * [[1911]] - [[Joseph Luns]], hollenskur stjórnmálamaður (d. [[2002]]). * [[1924]] - [[Karl Guðmundsson]], íslenskur leikari. * [[1938]] - [[Paul Martin]], forsætisráðherra Kanada. * [[1940]] - [[Ken Jenkins]], bandarískur leikari. * [[1942]] - [[José Eduardo dos Santos]], forseti Angóla (d. [[2022]]). * [[1963]] - [[Hjálmar Hjálmarsson]], íslenskur leikari. * [[1964]] - [[Kaj Leo Holm Johannesen]], lögmaður Færeyja. * [[1965]] - [[Shania Twain]], kanadísk söngkona. * [[1969]] - [[Jason Priestley]], kanadískur leikari. * [[1969]] - [[Jack Black]], bandarískur leikari. * [[1984]] - [[Paula Fernandes]], brasilísk söngkona. == Dáin == * [[430]] - Heilagur [[Ágústínus]] frá Hippó (f. [[354]]). * [[1026]] - [[Ríkharður 2. af Normandí]] (f. [[970]]). * [[1533]] - [[Atahualpa]], Inkahöfðingi í Perú, kyrktur að boði Francisco Pizarro. * [[1645]] - [[Hugo Grotius]], hollenskur lögspekingur (f. [[1583]]). * [[1654]] - [[Axel Oxenstierna]], ríkiskanslari Svíþjóðar (f. [[1583]]). * [[1946]] - [[Danuta Siedzikówna]], pólsk hjúkrunarkona (f. [[1928]]). * [[1958]] - [[Halldór Hermannsson]], prófessor og bókavörður við Fiske-safnið í Cornell-Háskóla (f. [[1878]]). * [[1981]] - [[Magnús Kjartansson (ráðherra)|Magnús Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1919]]). * [[1984]] - [[Múhameð Naguib]], forseti Egyptalands (f. [[1901]]). * [[1995]] - [[Michael Ende]], þýskur rithöfundur (f. [[1929]]). * [[2008]] - [[Sigurbjörn Einarsson]], íslenskur biskup (f. [[1911]])). * [[2020]] – [[Chadwick Boseman]], bandarískur leikari (f. [[1976]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] go7v5b6edosu8lwx5uv26rcy9f1djxw 0 2620 1984312 1931061 2026-10-29T15:40:00Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984312 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''2. september''' er 245. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (246. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 120 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[44 f.Kr.]] - [[Kleópatra]] lýsti son sinn [[Caesaríon]] meðstjórnanda sem [[Ptólemajos 15.]] * [[31 f.Kr.]] - [[Rómverska borgarastyrjöldin]]: Octavíanus sigraði her [[Marcus Antonius|Antoniusar]] og [[Kleópatra|Kleópötru]] í [[Orrustan við Actíum|orrustunni við Actíum]]. Þar með var borgarastyrjöldinni í reynd lokið. * [[1354]] - [[Ólafur Bjarnarson]] hirðstjóri og [[Guðmundur Snorrason]] tengdasonur hans drukknuðu á leið í [[pílagrímsferð]], þegar skip þeirra fórst við strönd [[Þýskaland]]s með allri áhöfn. * [[1457]] - [[Skanderbeg]], þjóðhetja [[Albanía|Albana]], vinnur sigur á 80.000 manna her [[Tyrkland|Tyrkja]] her í orrustunni við Albulena. * [[1609]] - [[Henry Hudson]] kom í [[New York-flói|New York-flóa]]. * [[1610]] - [[Prússland]] tók upp [[gregoríska tímatalið]]. * [[1625]] - [[Katla]] tók að gjósa með miklum eldgangi og varð mikið vatnsflóð og ísrek fram [[Mýrdalssandur|Mýrdalssand]]. Einnig var svo mikið öskufall að menn sáust ekki þótt þeir héldust í hendur, segir í [[Skarðsárannáll|Skarðsárannál]]. Gosið rénaði [[14. september]]. * [[1642]] - [[Langa þingið]] lét loka öllum [[leikhús]]um í [[London]] og batt þar með endi á [[enska endurreisnarleikhúsið]]. * [[1649]] - [[Ítalía|Ítalska]] borgin [[Castro]] var lögð í rúst af hersveitum [[Innósentíus 10.|Innósentíusar 10.]] páfa. * [[1666]] - [[Lundúnabruninn mikli]] hófst. * [[1686]] - [[Heilaga bandalagið (Tyrkjastríðið mikla)|Heilaga bandalagið]] hrakti her [[Tyrkjaveldi]]s frá [[Buda]] sem varð upphafið á endalokum tyrkneskra yfirráða í [[Ungverjaland]]i. * [[1686]] - Nýr [[kirkjuréttur]] var samþykktur í [[Svíþjóð]] þar sem meðal annars var kveðið á um að allir íbúar landsins skyldu [[skírn|skírðir]] til [[kristni|kristinnar]] trúar. * [[1752]] - Tímatalsbreytingin gekk í gildi í [[Bretland]]i og næsti dagur var [[14. september]]. * [[1845]] - [[Hekla|Heklugos]] hófst og stóð fram á næsta vor. Öskufall til austsuðausturs. Voru þá 77 ár frá næsta gosi á undan, en 102 ár liðu til næsta goss á eftir. * [[1870]] - [[Napóleon 3.]], Frakkakeisari, var tekinn til fanga af [[Prússland|Prússum]]. * [[1876]] - Kveikt var á [[götuljós]]i í [[Reykjavík]] í fyrsta sinn og var það steinolíulugt á háum stólpa í [[Bankastræti|Bakarabrekku]] (nú [[Bankastræti]]). * [[1885]] - [[Fjöldamorðin í Rock Springs]]: Hópur hvítra innflytjenda myrti 28 kínverska námaverkamenn. * [[1932]] - Fyrsti maðurinn var grafinn í [[Fossvogskirkjugarður|Fossvogskirkjugarði]]. * [[1945]] - [[Japan]]ir skrifuðu formlega undir uppgjöf sína fyrir bandamönnum eftir [[Síðari heimsstyrjöldin|heimsstyrjöldina síðari]]. * [[1958]] - [[Bretland|Breska]] [[herskip]]ið Eastbourne tók níu varðskipsmenn af [[Þór (varðskip)|Þór]] og [[María Júlía (varðskip)|Maríu Júlíu]] um borð, en þeir höfðu áður tekið breskan togara. Var mönnunum haldið um borð í ellefu daga en síðan laumað í land í [[Keflavík]] í skjóli nætur. * [[1967]] - Vígð var [[brú]] yfir [[Jökulsá á Breiðamerkursandi]], 110 metra löng og næstlengsta [[hengibrú]] landsins. Með þessu opnuðust [[samgöngur]] úr [[Öræfasveit]] til annarra landshluta, þó mikið væri enn eftir óbrúað. * [[1967]] - Örríkið [[Sealand]] lýsti yfir sjálfstæði frá Bretlandi. * [[1972]] - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] hóf kennslu samkvæmt [[áfangakerfi]] fyrstur framhaldsskóla á Íslandi. * [[1987]] - Réttarhöld hófust yfir [[Mathias Rust]] sem lenti í óleyfi á Rauða torginu í Moskvu. * [[1990]] - [[Transnistría]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[Moldóva|Moldóvu]]. * [[1990]] - [[Barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna]] gekk í gildi. * [[1991]] - [[Nagornó-Karabak-lýðveldið]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[Aserbaísjan]]. * [[1991]] - [[Bandaríkin]] viðurkenndu sjálfstæði Eystrasaltsríkjanna. * [[1992]] - 116 fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Níkaragva]]. * [[1996]] - Stjórnvöld á [[Filippseyjar|Filippseyjum]] sömdu um frið við skæruliðasamtökin [[Moro National Liberation Front]]. * [[1998]] - [[Swissair flug 111]] nauðlenti nálægt [[Peggys Cove]] í [[Nova Scotia]] í [[Kanada]]. Allir 229 farþegar sem voru um borð létu lífið. <onlyinclude> * [[2004]] - [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti [[Ályktun Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna nr. 1559]] þar sem kveðið var á um brottför erlends herliðs frá [[Líbanon]]. * [[2008]] - Fyrsta útgáfa vafrans [[Google Chrome]] kom út. * [[2018]] - Eldur kom upp í [[Þjóðminjasafnið í Brasilíu|Þjóðminjasafninu í Brasilíu]] með þeim afleiðingum að 90% af safneigninni eyðilögðust. * [[2019]] - 34 fórust þegar köfunarbáturinn ''[[MV Conception]]'' brann og sökk undan strönd Kaliforníu. * 2019 - Íranska baráttukonan [[Sahar Khodayari]] kveikti í sér eftir að hafa verið handtekin fyrir að fara á knattspyrnuleik. Hún lést viku síðar. * [[2023]] - Indverska geimfarið ''[[Aditya-L1]]'' var sent á braut um jörðu til að rannsaka gashjúp sólarinnar. </onlyinclude> == Fædd == * [[1811]] - [[J. C. Jacobsen]], danskur bruggmeistari og stofnandi [[Carlsberg]]-brugghússins (d. 1887). * [[1838]] - [[Liliuokalani]], Hawaiidrottning (d. [[1917]]). * [[1839]] - [[Henry George]], bandarískur hagfræðingur (d. [[1897]]). * [[1924]] - [[Daniel arap Moi]], forseti Kenýa (d. [[2020]]). * [[1926]] - [[Stanley Cavell]], bandarískur heimspekingur (d. [[2018]]). * [[1934]] - [[Chuck McCann]], bandarískur leikari (d. [[2018]]). * [[1941]] - [[Sigrún Þorsteinsdóttir]], íslenskur forsetaframbjóðandi. * [[1948]] - [[Christa McAuliffe]], bandarískur geimfari (d. [[1986]]). * [[1951]] - [[Mark Harmon]], bandarískur leikari. * [[1961]] - [[Carlos Valderrama]], kólumbískur knattspyrnumaður. * 1961 - [[Grímur Grímsson]], íslenskur lögreglumaður. * [[1962]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður. * [[1964]] - [[Keanu Reeves]], kanadískur leikari. * [[1966]] - [[Salma Hayek]], mexíkósk leikkona. * [[1982]] - [[Joey Barton]], enskur knattspyrnumaður. * [[1989]] - [[Zedd]], rússnesk-þýskur plötusnúður. == Dáin == * [[1354]] - [[Ólafur Bjarnarson]], hirðstjóri á Íslandi. * [[1651]] - [[Kösem Sultan]], eiginkona Tyrkjasoldáns og ríkisstjóri Tyrkjaveldis (f. í kringum [[1589]]). * [[1865]] - [[William Rowan Hamilton]], írskur stærðfræðingur (f. [[1805]]). * [[1872]] - [[Nikolai Frederik Severin Grundtvig]], danskur rithöfundur (f. [[1783]]). * [[1936]] - [[Niels Neergaard]], danskur sagnfræðingur og forsætisráðherra (f. [[1854]]). * [[1937]] - [[Pierre de Coubertin]], franskur stofnandi Ólympíuleikanna (f. [[1863]]). * [[1957]] - [[William A. Craigie]], skoskur málfræðingur (f. [[1867]]). * [[1969]] - [[Ho Chi Minh]], víetnamskur byltingarmaður og forsætisráðherra (f. [[1890]]). * [[1973]] - [[J. R. R. Tolkien]], breskur prófessor og rithöfundur (f. [[1892]]). * [[1991]] - [[Alfonso García Robles]], mexíkóskur stjórnmálamaður (f. [[1911]]). * [[1991]] - [[Petrína K. Jakobsson]], bæjarfulltrúi í Reykjavík (f. [[1910]]). * [[1992]] - [[Barbara McClintock]], bandarískur frumuerfðafræðingur (f. [[1902]]). * [[2013]] - [[Ronald Coase]], bandarískur hagfræðingur (f. [[1910]]). * [[2016]] - [[Guðrún Ó. Jónsdóttir]], íslenskur arkitekt (f. [[1935]]). * [[2016]] - [[Islam Karimov]], forseti Úsbekistans (f. [[1938]]). * [[2019]] - [[Atli Eðvaldsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1957]]). * [[2021]] - [[Míkís Þeoðorakís]], grískt tónskáld (f. [[1925]]). * [[2023]] - [[Sigurður Líndal (f. 1931)|Sigurður Líndal]], íslenskur lagaprófessor (f. 1931) {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] nb8hyon2vyx8ayifpfjv6uz87qqwbo1 0 2621 1984300 1927857 2026-10-29T14:20:21Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984300 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''3. september''' er 246. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (247. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 119 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[301]] - Stofndagur lýðveldisins [[San Marínó]]. * [[590]] - [[Gregoríus 1.]] varð páfi. * [[1189]] - [[Ríkharður ljónshjarta]] var krýndur konungur Englands. * [[1260]] - Mamlúkar sigruðu Mongóla í [[Orrustan við Ain Djalut|orrustunni við Ain Djalut]] í Palestínu. * [[1458]] - Enea Silvio Piccolomini varð [[Píus 2.]] páfi. * [[1650]] - Enskur þingher undir stjórn Olivers Cromwell sigraði fylgismenn Karls 2. í [[Orrustan við Dunbar (1650)|orrustunni við Dunbar]]. * [[1651]] - [[Enska borgarastyrjöldin|Ensku borgarastyrjöldinni]] lauk með sigri Cromwells á Karli 2. í [[orrustan við Worchester|orrustunni við Worchester]]. * [[1654]] - Lýðveldisflokkurinn á [[Afgangsþingið|Afgangsþinginu]] dró völd [[Oliver Cromwell|Cromwells]] í efa. * [[1658]] - [[Richard Cromwell]] tók við völdum í Englandi eftir lát föður síns. * [[1660]] - [[Jakob 2. Englandskonungur|Jakob Stúart]], bróðir Karls 2. Englandskonungs, gekk að eiga [[Anna Hyde|Önnu Hyde]]. * [[1783]] - [[Bretland|Bretar]] viðurkenndu sjálfstæði [[BNA|Bandaríkjanna]]. * [[1886]] - Steypiregn og skriðuföll á [[Kjalarnes]]i ollu miklu tjóni á túnum og húsum. * [[1899]] - Kirkja var vígð á [[Hesteyri]]. * [[1914]] - Giacomo Della Chiesa varð [[Benedikt 15.]] páfi. * [[1919]] - Enskur flugmaður, Cecil Faber, flaug flugvél í [[Vatnsmýri]]nni í [[Reykjavík]] og var það fyrsta flug á Íslandi. Flugvélin var af [[Avro-flugvél|Avro-gerð]]. * [[1921]] - 206 metra löng brú yfir [[Jökulsá á Sólheimasandi]] var vígð og þótti vera ein mesta og vandaðasta brú fram að þeim tíma. * [[1939]] - [[Þykjustustríðið]] hófst þegar Bretar sögðu Þjóðverjum stríð á hendur í kjölfar innrásar Þjóðverja í Pólland. * [[1943]] - [[Pietro Badoglio]], forsætisráðherra Ítalíu, undirritaði vopnahléssamkomulag við [[Bandamenn (Seinni heimsstyrjöldin)|Bandamenn]]. * [[1965]] - Fyrsti [[hjólabrettagarður]] sögunnar var opnaður í [[Tucson]], Arisóna. * [[1967]] - [[Hægri umferð]] var tekin upp í Svíþjóð. * [[1971]] - [[Katar]] varð sjálfstætt ríki. * [[1976]] - Lendingarfar ''[[Viking 2]]''-geimfarsins lenti á Mars. * [[1981]] - [[Anwar Sadat]] neyddi páfa koptísku kirkjunnar, [[Shenouda 3.]], í útlegð. * [[1982]] - Sýning var opnuð á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] á verkum [[Bertel Thorvaldsen|Bertels Thorvaldsen]] og var það fyrsta sýning utan Danmerkur á vegum [[Thorvaldsensafnið|Thorvaldsensafnsins]] í Kaupmannahöfn. * [[1982]] - Ítalski herforinginn [[Carlo Alberto Dalla Chiesa]] var myrtur, ásamt eiginkonu sinni og bílstjóra, af ítölsku mafíunni í Palermó. * [[1987]] - Herforinginn [[Pierre Buyoya]] steypti forseta Búrúndí, [[Jean-Baptiste Bagaza]], af stóli. * [[1988]] - Tekin var í notkun [[Óseyrarbrú]] yfir ósa Ölfusár og styttist leiðin milli Þorlákshafnar og Eyrarbakka við það úr 45 í 15 kílómetra. * [[1995]] - Uppboðsvefurinn [[eBay]] var stofnaður. * [[1998]] - [[Sómalski föðurlandsflokkurinn]] lýsti yfir stofnun sjálfstæða ríkisins [[Júbaland]]s. <onlyinclude> * [[2001]] - Norðurírskir sambandssinnar hófu [[Holy Cross-mótmælin|mótmæli]] við kaþólskan stúlknaskóla í [[Belfast]]. * [[2004]] - [[Gíslatakan í Beslan]]: Rússneskar hersveitir gerðu innrás í grunnskóla í Beslan þar sem hryðjuverkamenn héldu starfsfólki og börnum í gíslingu. 344 féllu í árásinni, þar af 172 börn. * [[2006]] - [[Smjörklípuaðferðin]] var kynnt til sögunnar í Kastljósviðtali við Davíð Oddsson. * [[2016]] - [[Bandaríkin]] og [[Kína]] fullgiltu [[Parísarsamkomulagið um loftslagsmál]]. * [[2017]] - [[Norður-Kórea]] framkvæmdi sína sjöttu kjarnorkutilraun. * [[2020]] - Bein af 200 mammútum og 30 öðrum dýrum fundust þegar grafið var fyrir grunni við [[Felipe Ángeles-alþjóðaflugvöllurinn|Felipe Ángeles-alþjóðaflugvöllinn]] í Mexíkóborg. * [[2024]] - [[Rússland]] gerði loftárásir á úkraínsku borgina [[Poltava]]. Þar á meðal herþjálfunarstöð og spítala. Yfir 50 létust.</onlyinclude> == Fædd == * [[1499]] - [[Diane de Poitiers]], hjákona [[Hinrik 2. Frakkakonungur|Hinriks 2.]] Frakkakonungs (d. [[1566]]). * [[1695]] - [[Pietro Locatelli]], ítalskt tónskáld (d. [[1764]]). * [[1830]] - [[Lewis Campbell]], breskur fornfræðingur (d. [[1908]]). * [[1859]] - [[Jean Jaurès]], franskur stjórnmálamaður (d. [[1914]]). * [[1875]] - [[Ferdinand Porsche]], austurrískur bifvélaverkfræðingur (d. [[1951]]). * [[1900]] - [[Urho Kekkonen]], Finnlandsforseti (d. [[1986]]). * [[1920]] - [[Leifur Muller]], íslenskur kaupmaður og fangi í fangabúðum nasista (d. [[1988]]). * [[1922]] - [[Björn Th. Björnsson]], listfræðingur og rithöfundur (d. [[2007]]). * [[1928]] - [[Danuta Siedzikówna]], pólsk hjúkrunarkona (d. [[1946]]). * [[1936]] - [[Zine El Abidine Ben Ali]], forseti Túnis (d. [[2019]]). * [[1937]] - [[Bettina Heinen-Ayech]], þýskur myndlistarmaður (d. [[2020]]). * [[1947]] - [[Kjell Magne Bondevik]], norskur stjórnmálamaður. * 1947 - [[Mario Draghi]], ítalskur seðlabankastjóri og forsætisráðherra. * [[1948]] - [[Levy Mwanawasa]], forseti Sambíu (d. [[2008]]). * 1948 - [[Ari Trausti Guðmundsson]], íslenskur jarðfræðingur. * 1948 - [[Skúli Óskarsson]], íslenskur kraftlyftingamaður (d. [[2024]]). * [[1953]] - [[Jean-Pierre Jeunet]], franskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1957]] - [[Benoît Potier]], franskur kaupsýslumaður. * [[1962]] - [[Jónína Kristín Berg]], Þórsnesgoði Ásatrúarfélagsins á Íslandi. * [[1965]] - [[Vilborg Davíðsdóttir]], íslenskur rithöfundur. * 1965 - [[Charlie Sheen]], bandarískur leikari. * [[1969]] - [[Adam Jamal Craig]], bandarískur leikari. * [[1970]] - [[Maria Bamford]], bandarísk leikkona. * [[1971]] - [[Kiran Desai]], indverskur rithöfundur. * [[1974]] - [[Guðmundur Benediktsson]], íslenskur íþróttafréttaritari. * 1985 - [[Skorri Rafn Rafnsson]], íslenskur frumkvöðull. * [[1988]] - [[Jérôme Boateng]], þýskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1402]] - [[Gian Galeazzo Visconti]], fyrsti hertogi af Mílanó (f. [[1351]]). * [[1467]] - [[Elinóra af Portúgal]], keisaraynja hins Heilaga rómverska keisaradæmis, kona [[Friðrik 3. (HRR)|Friðriks 3.]] keisara (f. [[1434]]). * [[1587]] - [[Gísli Jónsson (biskup)|Gísli Jónsson]], Skálholtsbiskup (f. um [[1515]]). * [[1658]] - [[Oliver Cromwell]], einvaldur í Englandi (f. [[1599]]). * [[1857]] - [[Carl Emil Bardenfleth]], danskur stjórnmálamaður (f. [[1807]]). * [[1877]] - [[Adolphe Thiers]], forseti Frakklands (f. [[1797]]). * [[1883]] - [[Ívan Túrgenjev]], rússneskur rithöfundur (f. [[1818]]). * [[1948]] - [[Edvard Beneš]], forseti Tékkóslóvakíu (f. [[1884]]). * [[1984]] - [[Þorsteinn Víglundsson]], skólameistari í Vestmannaeyjum (f. [[1899]]). * [[2000]] - [[Indriði G. Þorsteinsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1926]]). * [[2004]] - [[Pétur Kristjánsson]], tónlistarmaður (f.[[1952]]). * [[2005]] - [[William Rehnquist]], bandarískur hæstaréttardómari (f. [[1924]]). * [[2011]] - [[Sigríður Þóra Valgeirsdóttir]], íslenskur menntasálfræðingur og íþróttafræðingur (f. [[1919]]). * [[2012]] - [[Sun Myung Moon]], suðurkóreskur trúarleiðtogi (f. [[1920]]). {{commonscat|3 September}} {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] 3fbltcdmen1fv4o7atep6xa7gclhcxh 0 2623 1984299 1927967 2026-10-29T14:18:58Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984299 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''5. september''' er 248. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (249. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 117 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1316]] - Giacomo Duése varð [[Jóhannes 22.]] páfi. * [[1350]] - Íhaldssamir aðalsmenn í Hollandi stofnuðu [[Öngulbandalagið]]. * [[1539]] - [[Erlendur Þorvarðarson]] lögmaður kvað upp dóm á [[Kópavogsþing]]i um að [[Diðrik frá Mynden]] og þeir sem drepnir voru með honum skyldu teljast óbótamenn og þeir sem vegið höfðu að þeim sýknir saka. * [[1634]] - [[Orrustan við Nördlingen]] í Þrjátíu ára stríðinu hófst. * [[1666]] - [[Lundúnabruninn mikli|Lundúnabrunanum mikla]] lauk. * [[1694]] - Meira en helmingur af borginni [[Warwick]] á [[England]]i eyddist í eldi. * [[1698]] - [[Pétur mikli]], Rússakeisari, lagði skatt á skegg, sem tilraun til að nútímavæða Rússland. * [[1896]] - [[Jarðskjálfti|Suðurlandsskjálfti]] hinn síðari olli skemmdum á fjölda bæja í Árnessýslu, 10 dögum eftir að fyrri skjálftinn reið yfir. * [[1905]] - [[Portsmouth-sáttmálinn]] batt enda á [[stríð Rússlands og Japans]]. * [[1910]] - Berklahælið á [[Vífilsstaðir|Vífilsstöðum]] tók til starfa undir stjórn [[Sigurður Magnússon (læknir)|Sigurðar Magnússonar yfirlæknis]]. * [[1914]] - [[Fyrri orrustan við Marne]] hófst þar sem herir Breta og Frakka stöðvuðu sókn Þjóðverja til Parísar. * [[1938]] - Vesturíslenski listfræðingurinn [[Holger Cahill]] (Sveinn Kristján Bjarnason) var á forsíðu [[Time Magazine]]. * [[1942]] - Fjórir drengir slösuðust og skemmdir urðu á húsum er [[Þýskaland|þýskar]] [[sprengjuflugvél]]ar gerðu [[loftárás]] á [[Seyðisfjörður|Seyðisfjörð]]. * [[1957]] - Skáldsagan ''Á vegum úti'' eftir [[Jack Kerouac]] kom út. * [[1969]] - Bandaríski liðþjálfinn [[William Calley]] var dæmdur sekur um morð vegna [[fjöldamorðið í My Lai|fjöldamorðsins í My Lai]] í Víetnam. * [[1972]] - [[Blóðbaðið í München]]: Ellefu ísraelskir íþróttamenn voru teknir í gíslingu af hryðjuverkahópnum [[Svarti september|Svarta september]] og myrtir í kjölfarið. * [[1972]] - [[Togvíraklippur|Togvíraklippum]] var beitt á breskan landhelgisbrjót í fyrsta sinn og tókst að klippa á víra togara í 82 skipti á rúmlega einu ári. * [[1973]] - Notkun bókstafsins [[z]] var hætt í íslensku. * [[1975]] - [[Lynette Fromme]] reyndi að myrða Bandaríkjaforseta, [[Gerald Ford]], í [[Sacramento]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. * [[1977]] - [[Voyager-áætlunin]]: ''[[Voyager 1]]'' var skotið á loft. * [[1978]] - [[Camp David-samningurinn]] var undirritaður af Anwar Sadat og Menachem Begin. * [[1980]] - [[Gotthardgöngin]] voru opnuð í Sviss. * [[1986]] - [[Abu Nidal]]-hópurinn rændi [[Pan Am flug 73|Pan Am flugi 73]] með 358 um borð á [[Jinnah-flugvöllur|Karachi-flugvelli]] í Pakistan. * [[1987]] - [[Háskólinn á Akureyri]] var settur í fyrsta sinn. Á fyrsta starfsári skólans voru nemendur 47. * [[1989]] - Leikarar úr [[Leikfélag Reykjavíkur|Leikfélagi Reykjavíkur]] fluttu sig formlega úr [[Iðnó]] yfir í [[Borgarleikhúsið]]. * [[1990]] - [[Borgarastyrjöldin á Srí Lanka]]: Stjórnarhermenn myrtu 158 borgara. * [[1991]] - 83 konur og 7 karlmenn urðu fyrir [[kynferðislegt áreiti|kynferðislegu áreiti]] á 35. fundi flugsamtakanna [[Tailhook Association]] í Las Vegas. * [[1991]] - [[Þing Sovétríkjanna]] samþykkti að breyta Sovétríkjunum í laustengdara ríkjasamband. [[Fulltrúaráð Sovétríkjanna]] leysti sig sjálft upp. * [[1997]] - 87 voru myrtir í [[Beni Messous-fjöldamorðin|Beni Messous-fjöldamorðunum]] í Alsír. * [[2000]] - [[Túvalú]] gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum. <onlyinclude> * [[2005]] - [[Mandala Airlines flug 091]] hrapaði á íbúahverfi í [[Medan]] í Indónesíu með þeim afleiðingum að 149 létust. * [[2010]] - [[Aðskilnaðarhreyfing Baska]] lýsti einhliða yfir vopnahléi. * [[2011]] - [[Indland]] og [[Bangladess]] undirrituðu samning sem batt enda á áralanga [[Landamæradeilur Indlands og Bangladess|landamæradeilu ríkjanna]]. * [[2014]] - Samið var um vopnahlé milli [[Úkraína|Úkraínustjórnar]] og rússneskra aðskilnaðarsinna. * [[2021]] - [[Valdaránið í Gíneu 2021]]: [[Alpha Condé]], forseta Gíneu, var haldið af flokki málaliða undir stjórn herforingjans [[Mamady Doumbouya]]. * 2021 - [[El Salvador]] varð fyrsta landið í heiminum sem tók [[Bitcoin]] upp sem opinberan gjaldmiðil. * [[2022]] - Yfir 100 fórust þegar jarðskjálfti að stærðinni 6,8 reið yfir [[Sesúan]]-hérað í Kína. * [[2024]] - [[Michel Barnier]] varð [[forsætisráðherra Frakklands]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1187]] - [[Loðvík 8. Frakkakonungur]] (d. [[1226]]). * [[1638]] - [[Loðvík 14.]], Frakkakonungur (d. [[1715]]). * [[1651]] - [[William Dampier]], enskur sjóræningi (d. [[1715]]). * [[1695]] - [[Carl Gustaf Tessin]], sænskur stjórnmálamaður (d. [[1770]]). * [[1774]] - [[Caspar David Friedrich]], þýskur listmálari (d. [[1840]]). * [[1847]] - [[Jesse James]], bandarískur byssumaður og útlagi (d. [[1882]]). * [[1870]] - [[Sigurbjörg Þorláksdóttir]], íslensk kvenréttindakona (d. [[1931]]). * [[1891]] - [[Muggur]] (Guðmundur Thorsteinsson), íslenskur listamaður (d. [[1924]]). * [[1905]] - [[Arthur Koestler]], ensk-ungverskur rithöfundur (d. [[1983]]). * [[1930]] - [[Bessi Bjarnason]], íslenskur leikari (d. [[2005]]). * [[1942]] - [[Werner Herzog]], þýskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1946]] - [[Freddie Mercury]], söngvari hljómsveitarinnar [[Queen]] (d. [[1991]]). * [[1951]] - [[Paul Breitner]], þýskur knattspyrnumaður. * [[1953]] - [[Jennifer Geerlings-Simons]], súrínömsk stjórnmálakona. * [[1966]] - [[Phillip P. Keene]], bandarískur leikari. * [[1967]] - [[Matthias Sammer]], þýskur knattspyrnumaður. * [[1969]] - [[Rúnar Kristinsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1972]] - [[Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1978]] - [[Chris Hipkins]], nýsjálenskur stjórnmálamaður. * [[1980]] - [[Stefán Logi Magnússon]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1980]] - [[Marianna Madia]], ítölsk stjórnmálakona. * [[1981]] - [[Ari Eldjárn]], íslenskur uppistandari. == Dáin == * [[1201]] - [[Konstansa af Bretagne|Konstansa]], hertogaynja af Bretagne (f. [[1161]]). * [[1241]] - [[Ormur Jónsson Svínfellingur]], íslenskur goðorðsmaður. * [[1857]] - [[Auguste Comte]], franskur heimspekingur (f. [[1798]]). * [[1877]] - [[Crazy Horse]], höfðingi [[Sioux-indíánar|Sioux]]-indíána í Bandaríkjunum (f. [[1849]]). * [[1891]] - [[Pedro 2.]], fyrrverandi keisari Brasilíu (f. [[1826]]). * [[1937]] - [[David Bergey]], bandarískur örverufræðingur (f. [[1860]]). * [[1997]] - [[Móðir Teresa]], albönsk nunna (f. [[1910]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] jnqy5m22btg7gpk0nqxmk4htoem2biy 0 2625 1984298 1960871 2026-10-29T14:18:14Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984298 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''7. september''' er 250. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (251. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 115 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1191]] - [[Þriðja krossferðin]]: [[Ríkharður ljónshjarta]] sigraði [[Saladín]] í [[orrustan við Arsuf|orrustunni við Arsuf]]. * [[1520]] - [[Christina Gyllenstierna]], ekkja [[Sten Sture]], gafst upp fyrir [[Kristján 2.|Kristjáni 2.]] Danakonungi. * [[1632]] - [[Susenyos]] varð Eþíópíukeisari. * [[1821]] - Lýðveldið [[Stór-Kólumbía]] (nú [[Venesúela]], [[Kólumbía]], [[Panama]] og [[Ekvador]]) var stofnað. [[Simón Bólivar]] varð forseti þess. * [[1822]] - [[Brasilía]] lýsti yfir sjálfstæði. * [[1874]] - [[Sigurður Guðmundsson (málari)|Sigurður Guðmundsson]] [[málari]] lést, 41 árs. Aðeins [[mánuður|mánuði]] fyrr hafði hann ásamt [[Sigfús Eymundsson|Sigfúsi Eymundssyni]] séð um þjóðhátíðina, sem haldin var á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. * [[1940]] - Þýskar [[sprengjuflugvél]]ar fóru að láta sprengjum rigna yfir [[London]]. Öflugar sprengjuárásir voru gerðar 57 nætur í röð. * [[1947]] - Ísland gerðist aðili að [[Bernarsáttmáli til verndar bókmenntum og listaverkum|Bernarsáttmálanum]]. * [[1972]] - [[Ísland]] og [[Belgía]] gerðu með sér samning um heimildir fyrir belgíska togara til fiskveiða innan 50 mílna markanna í tvö ár. * [[1973]] - [[Mósaík]]mynd eftir [[Gerður Helgadóttir|Gerði Helgadóttur]] á vegg [[Tollur|Tollstöðvarhússins]] í [[Reykjavík]] var afhjúpuð. Myndin er yfir 140 m² og er samsett úr meira en milljón steinum. * [[1977]] - Bandaríkin og Panama gerðu með sér nýjan samning um [[Panamaskurðurinn|Panamaskurðinn]] sem gerði ráð fyrir að Panama fengi smám saman full yfirráð yfir skurðinum. * [[1979]] - Íþróttastöðin [[ESPN]] hóf útsendingar um kapalkerfi í Connecticut í Bandaríkjunum. * [[1985]] - Flóð varð í [[Dalirnir (Svíþjóð)|Dölunum]] og [[Helsingjaland]]i þegar stífla í [[Noppikoski]] brast. * [[1986]] - [[Desmond Tutu]] varð fyrsti þeldökki biskup biskupakirkjunnar í Suður-Afríku. * [[1992]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haraldur 5.]] og Sonja, konungshjón [[Noregur|Noregs]], komu í þriggja daga opinbera heimsókn til [[Ísland]]s. * [[1992]] - [[Forseti Tadsikistan]], [[Rahmon Nabiyev]], neyddist til að segja af sér eftir margra vikna átök. * [[1992]] - Vopnaðir menn hliðhollir [[Oupa Gqozo]] einræðisherra í [[Ciskei]] í Suður-Afríku hófu skothríð á fylgismenn [[Afríski þjóðarflokkurinn|Afríska þjóðarflokksins]] með þeim afleiðingum að 28 létust. * [[1996]] - Skotið var á bíl rapparans [[2Pac]] fyrir utan hnefaleikvang í [[Las Vegas]]. Hann lést af sárum sínum sex dögum síðar. * [[1997]] - [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund]] var stofnað í Vestmannaeyjum. * [[1997]] - Fyrsta prufuflug [[Lockheed Martin F-22 Raptor]]-orrustuþotunnar fór fram. * [[1999]] - Yfir 140 fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Aþena|Aþenu]]. * [[1999]] - Bandarísku fjölmiðlafyrirtækin [[Viacom]] og [[CBS Corporation]] tilkynntu fyrirhugaðan samruna. <onlyinclude> * [[2000]] - [[Eldsneytismótmælin í Bretlandi]] hófust. * [[2004]] - Myndasafnið [[Wikimedia Commons]] var stofnað. * [[2008]] - Bandaríkjastjórn tók yfir stjórn lánasjóðanna [[Fannie Mae]] og [[Freddie Mac]]. * [[2009]] - Noregur og Svíþjóð gerðu með sér samning um sameiginlegan markað fyrir [[grænt vottorð|græn vottorð]]. * [[2010]] - Ísrael gerðist aðili að [[OECD]]. * [[2011]] - [[Lokomotiv Jaroslavl-slysið]]: 44 fórust þegar flugvél sem flutti leikmenn íshokkíliðsins [[Lokomotiv Jaroslavl]] hrapaði við borgina [[Jaroslavl]]. * [[2012]] - Stjórn [[Kanada]] lét loka sendiráði landsins í [[Teheran]] vegna stuðnings Írana við [[Sýrland]]sstjórn, kjarnorkuáætlun og mannréttindabrot. * [[2018]] - Vísindamenn ESA og NASA sögðu frá uppgötvun stjörnuþokunnar [[Bedin 1]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1533]] - [[Elísabet 1.]] Englandsdrottning (d. [[1603]]). * [[1641]] - [[Tokugawa Ietsuna]], japanskur herstjóri (d. [[1680]]). * [[1836]] - [[Henry Campbell-Bannerman]], breskur stjórnmálamaður (d. [[1908]]). * [[1858]] - [[Þorsteinn Erlingsson]], íslenskt skáld (d. [[1914]]). * [[1881]] - [[Elka Björnsdóttir]], íslensk verkakona (d. [[1924]]). * [[1910]] - [[Árelíus Níelsson]], íslenskur prestur (d. [[1992]]). * [[1911]] - [[Todor Zhívkov]], búlgarskur stjórnmálamaður (d. [[1998]]). * [[1919]] - [[Magnús Jónsson (f. 1919)|Magnús Jónsson]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1984]]). * [[1920]] - [[Sigfús Halldórsson]], íslenskt tónskáld (d. [[1996]]). * [[1930]] - [[Baldvin Belgíukonungur]] (d. [[1993]]). * [[1935]] - [[Guðrún Helgadóttir]], rithöfundur og fyrrverandi alþingismaður og forseti sameinaðs Alþingis. * [[1936]] - [[Buddy Holly]], bandarískur söngvari (d. [[1959]]). * [[1940]] - [[Dario Argento]], ítalskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1949]] - [[Gloria Gaynor]], bandarísk söngkona. * [[1950]] - [[Julie Kavner]], bandarísk leikkona. * [[1959]] - [[Alfreð Gíslason (þjálfari)|Alfreð Gíslason]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[1969]] - [[Diane Farr]], bandarísk leikkona. * [[1973]] - [[Elma Lísa Gunnarsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1999]] - [[Michelle Creber]], kanadísk leikkona. == Dáin == * [[1151]] - [[Geoffrey Plantagenet]], greifi af Anjou (f. [[1113]]). * [[1312]] - [[Ferdínand 4. Kastilíukonungur|Ferdínand 4.]], konungur Kastilíu (f. [[1262]]). * [[1496]] - [[Ferdínand 2. Napólíkonungur|Ferdínand 2.]], konungur Napólí (f. [[1469]]). * [[1632]] - [[Susenyos]] Eþíópíukeisari (f. [[1572]]). * [[1644]] - [[Guido Bentivoglio]], ítalskur stjórnmálamaður (f. [[1579]]). * [[1805]] - [[Arnes Pálsson]], útilegumaður og tugthúslimur (f. [[1719]]). * [[1809]] - [[Rama 1.]], konungur Taílands (f. [[1736]]). * [[1874]] - [[Sigurður Guðmundsson]] málari (f. [[1833]]). * [[1911]] - [[Hans J. G. Schierbeck]], landlæknir (f. [[1874]]). * [[1960]] - [[Tryggvi Magnússon]], teiknari (f. [[1900]]). * [[1962]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]). * [[1985]] - [[George Pólya]], ungverskur stærðfræðingur (f. [[1887]]). * [[1997]] - [[Mobutu Sese Seko]], einræðisherra í Austur-Kongó (f. [[1930]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] pwhlc7hpmdl9zxdubl0nbp3bx4chi60 0 2630 1984297 1950103 2026-10-29T14:17:45Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984297 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''8. september''' er 251. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (252. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 114 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1208]] - [[Víðinesbardagi]] milli liðs [[Ásbirningar|Ásbirninga]] og [[Svínfellingar|Svínfellinga]] og liðs [[Guðmundur góði Arason|Guðmundar Arasonar]] Hólabiskups átti sér stað. * [[1221]] - Borgin [[Damietta]] í [[Egyptaland]]i féll í hendur krossfara í [[Fimmta krossferðin|Fimmtu krossferðinni]]. * [[1331]] - [[Stefan Uroš 4.]] Dušan krýndi sjálfan sig konung [[Serbía|Serbíu]] í [[Skopje]]. * [[1380]] - [[Stórfurstinn af Moskvu]] vann sigur á her tatara í [[Orrustan við Kulikovo|orrustunni við Kulikovo]]. * [[1429]] - [[Jóhanna af Örk]] leiddi misheppnað áhlaup á [[París]] og særðist. * [[1514]] - [[Stórorrustan við Orsa]] í ([[Hvítarússland]]i): Sameiginlegur her frá [[Litáen]] og [[Pólland]]i sigraði [[Rússland|Rússa]]. * [[1529]] - Her [[Tyrkjaveldi|Tyrkjasoldáns]] náði borginni [[Buda]] í [[Ungverjaland]]i á sitt vald að nýju. * [[1565]] - [[Mölturiddarar|Mölturiddurum]] tókst að aflétta umsátri [[Tyrkjaveldi|Tyrkja]] um [[Malta|Möltu]] sem hófst [[18. maí]]. * [[1610]] - [[Gabríel Báthory]] sigraði [[Radu 10. Șerban]], fursta af [[Vallakía|Vallakíu]], og hrakti hann í útlegð. * [[1636]] - Elsti háskóli Bandaríkjanna, ''New College'', síðar þekktur sem [[Harvard]]-háskóli, var stofnaður. * [[1655]] - [[Karl 10. Gústaf]] lagði [[Varsjá]] undir sig. * [[1761]] - [[Georg 3. Bretakonungur]] gekk að eiga [[Karlotta af Mecklenburg-Strelitz|Karlottu af Mecklenburg-Strelitz]]. * [[1891]] - [[Ölfusárbrú|Brú yfir Ölfusá]] var vígð að viðstöddu miklu fjölmenni. Þetta var fyrsta [[hengibrú]] á Íslandi. Þessi brú var í notkun þar til annar burðarstrengur hennar slitnaði [[6. september]] [[1944]]. * [[1908]] - [[Peter Adler Alberti]] Íslandsráðherra játar á sig fjársvik og skjalafals. * [[1921]] - [[Goðafoss (skip)|Goðafoss]], annað skip [[Eimskipafélag Íslands|Eimskipafélags Íslands]] með þessu nafni, kom til Íslands í fyrsta sinn. Fyrsti Goðafoss strandaði [[30. nóvember]] [[1916]]. [[Þýskaland|Þýskur]] [[kafbátur]] sökkti Goðafossi öðrum þann [[10. nóvember]] [[1944]] og fórust þá 24 manns. * [[1931]] - Staðfest voru [[íslensk umferðarlög|lög um notkun bifreiða á Íslandi]]. Hámarkshraði var hækkaður úr 18 í 25 kílómetra á klukkustund í þéttbýli og 40 km/klst utan þéttbýlis. * [[1931]] - Tóbakseinkasölu [[ÁTVR|ríkisins]] á Íslandi var aftur komið á. * [[1933]] - Stjórnmálaflokkurinn [[Fine Gael]] var stofnaður á Írlandi. * [[1939]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: Þýski herinn náði til [[Varsjá]]r í [[Pólland]]i. * [[1940]] - [[Kirkja Grundtvigs]] í Kaupmannahöfn var vígð. * [[1943]] - [[Síðari heimsstyrjöldin]]: Tilkynnt var um vopnahlé milli [[Bandamenn (Síðari heimsstyrjöldin)|bandamanna]] og [[Ítalía|Ítalíu]]. * [[1954]] - [[Suðaustur-Asíubandalagið]] var stofnað með undirritun sáttmála í [[Manila]] á [[Filippseyjar|Filippseyjum]]. * [[1965]] - [[Dwarka-aðgerðin]]: Pakistanski sjóherinn lagði indversku höfnina í [[Dwarka]] í rúst. * [[1966]] - Fyrsti þáttur ''[[Star Trek]]'' var sendur út á [[NBC]] í Bandaríkjunum. * [[1971]] - [[Sviðslistamiðstöð John F. Kennedy]] var vígð í Washington-borg. * [[1973]] - Rússnesk njósnatæki fundust í [[Kleifarvatn]]i. * [[1973]] - Siglingakeppnin [[Volvo Ocean Race|Whitbread Round the World Race]] var sett í fyrsta skipti í [[Portsmouth]] í Bretlandi. * [[1974]] - [[Trans World Airlines]] flug númer 841 hrapaði í [[Jónahaf]] þegar sprengja sprakk í farangursrými. 88 fórust. * [[1975]] - ''[[Dagblaðið (1975)|Dagblaðið]]'', frjálst og óháð dagblað, hóf göngu sína. * [[1977]] - Þriðja hrina [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hófst og gaus norðan við [[Leirhnjúkur|Leirhnjúk]]. Þetta gos stóð aðeins til næsta dags. * [[1978]] - [[Íransher]] hóf skothríð á mótmælendur í [[Teheran]] með þeim afleiðingum að 122 létust. * [[1979]] - Tvö hundruð ár voru liðin frá andláti [[Bjarni Pálsson (landlæknir)|Bjarna Pálssonar]], fyrsta landlæknis á Íslandi, og var þess minnst með minnisvarða, sem afhjúpaður var við [[Nesstofa|Nesstofu]] á Seltjarnarnesi, en þar bjó Bjarni. * [[1986]] - Bandaríski spjallþátturinn ''[[The Oprah Winfrey Show]]'' hóf göngu sína. * [[1987]] - Fimmtíu króna mynt með mynd af [[Bogakrabbi|bogakrabba]] var sett í umferð á Íslandi. * [[1987]] - [[Þingkosningar í Danmörku 1987|Þingkosningar]] fóru fram í Danmörku. * [[1989]] - Fjórir fatlaðir menn komu til Reykjavíkur á [[Hjólastóll|hjólastólum]] eftir 5 daga ferð frá [[Akureyri]] til þess að kynna [[Sjálfsbjörg]]u. * [[1991]] - [[Lýðveldið Makedónía]] varð sjálfstætt ríki. * [[1993]] - [[PLO]] viðurkenndi [[Ísrael]]. * [[1995]] - [[Króatíuher]] hóf [[Mistralaðgerðin]]a í vesturhluta [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]]. <onlyinclude> * [[2000]] - [[Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna|Þúsaldarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna]] lauk. * [[2007]] - [[Bílsprengja]] varð yfir 50 manns að bana í [[Dellys]] í [[Alsír]]. * [[2008]] - [[Skriðan í Shanxi 2008]]: 277 fórust þegar landfylling frá námu skreið fram í [[Shanxi]]-héraði í Kína. * [[2014]] - Breska konungsfjölskyldan tilkynnti að [[Vilhjálmur Bretaprins]] og [[Kate Middleton|Katrín, hertogaynja af Cambridge]], ættu von á sínu öðru barni. * [[2016]] - [[OSIRIS-REx]], fyrstu geimflaug NASA sem átti að sækja sýni úr loftsteini og snúa aftur, var skotið á loft. * [[2022]] – [[Elísabet 2. Bretadrottning]] lést eftir rúm sjötíu ár á valdastóli og Karl prins tók við bresku krúnunni undir nafninu [[Karl 3. Bretakonungur]]. * [[2023]] - Um 3.000 létust í jarðskjálfta sem varð í [[Atlasfjöll]]um í Marokkó, 72 km suðvestur af borginni [[Marrakesh]].</onlyinclude> == Fædd == * [[801]] - [[Ansgar]], trúboði og erkibiskup í Brimum (d. [[865]]). * [[829]] - [[Ali al-Hadi]], sjía ímam. * [[1157]] - [[Ríkharður ljónshjarta]], konungur Englands og hertogi af Akvitaníu, Poitiers og Normandí. (d. [[1199]]). * [[1207]] - [[Sancho 2. Portúgalskonungur|Sancho 2.]] Portúgalskonungur. * [[1474]] - [[Ludovico Ariosto]], ítalskt skáld (d. [[1533]]). * [[1588]] - [[Marin Mersenne]], franskur munkur, stærðfræðingur og heimspekingur (d. [[1648]]). * [[1641]] - [[Ragnheiður Brynjólfsdóttir]], biskupsdóttir (d. [[1663]]). * [[1783]] - [[Nikolai Frederik Severin Grundtvig]], danskur rithöfundur, heimspekingur og prestur (d. [[1872]]). * [[1828]] - [[Sigurður Vigfússon (fornfræðingur)|Sigurður Vigfússon]], íslenskur fornfræðingur (d. [[1892]]). * [[1830]] - [[Frédéric Mistral]], franskur Nóbelsverðlaunahafi sem orti á [[Oksítanska|oksítönsku]] (d. [[1914]]). * [[1841]] - [[Antonín Dvořák]], tékkneskt tónskáld (d. [[1904]]). * [[1857]] - [[Georg Michaelis]], kanslari Þýskalands (d. [[1936]]). * [[1925]] - [[Jónas Svafár]], íslenskt skáld (d. [[2004]]). * [[1934]] - [[Alan Dundes]], bandarískur þjóðfræðingur (d. [[2005]]). * [[1941]] - [[Bernie Sanders]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1944]] - [[Ólafur Ragnarsson]], íslenskur ritstjóri (d. [[2008]]). * [[1947]] - [[Halldór Ásgrímsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1955]] - [[Julian Richings]], enskur leikari. * [[1958]] - [[Margrét Sverrisdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1958]] - [[Ólína Þorvarðardóttir]], skólameistari og alþingismaður. * [[1966]] - [[Carola Häggkvist]], sænsk söngkona. * [[1969]] - [[Mojtaba Khamenei]], æðsti leiðtogi Írans. * [[1972]] - [[Markus Babbel]], þýskur knattspyrnumaður. * [[1978]] - [[Haukur Ingi Guðnason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1979]] - [[Pink]], bandarísk söngkona. * [[1980]] - [[Kristian Kjelling]], norskur handknattleiksmaður. * [[1989]] - [[Gylfi Þór Sigurðsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1989]] - [[Avicii]], sænskur plötusnúður (d. [[2018]]). * [[1994]] - [[Bruno Fernandes]], portúgalskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[701]] - [[Sergíus 1.]] páfi. * [[1100]] - [[Klemens 3. mótpáfi]]. * [[1536]] - [[Skipper Klement]], danskur uppreisnarleiðtogi. * [[1613]] - [[Carlo Gesualdo]], ítalskt tónskáld (f. [[1566]]). * [[1637]] - [[Robert Fludd]], enskur dulspekingur (f. [[1574]]). * [[1645]] - [[Francisco de Quevedo]], spænskur rithöfundur (f. [[1580]]). * [[1705]] - [[Jón Bjarnason (prestur á Staðarbakka)|Jón Bjarnason]], prestur á Staðarbakka. * [[1779]] - [[Bjarni Pálsson]], íslenskur landlæknir (f. [[1719]]). * [[1933]] - [[Feisal 1. Írakskonungur]] (f. [[1885]]). * [[1945]] - [[Jóhann Magnús Bjarnason]], íslensk-kanadískur rithöfundur (f. [[1866]]). * [[1947]] - [[Victor Horta]], belgískur arkitekt. * [[1949]] - [[Richard Strauss]], þýskt tónskáld (f. [[1864]]). * [[1999]] - [[Lagumot Harris]], nárúskur stjórnmálamaður (f. [[1938]]). * [[2003]] - [[Leni Riefenstahl]], þýskur kvikmyndaleikstjóri (f. [[1902]]). * [[2016]] - [[Prince Buster]], jamaískur tónlistarmaður (f. [[1938]]). * [[2022]] - [[Elísabet 2. Bretadrottning]] (f. [[1926]]) {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] k1f2ycee3dbn1g4rgkb39vat3lu1puc 0 2632 1984296 1748135 2026-10-29T14:16:50Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984296 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''10. september''' er 253. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (254. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 112 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[422]] - [[Selestínus 1.]] varð páfi. * [[1509]] - [[Jarðskjálftinn í Istanbúl 1509|Jarðskjálfti]] reið yfir [[Istanbúl]]. 109 moskur hrundu og talið er að 10.000 manns hafi farist. * [[1607]] - Forseta Jamestown, [[Edward Maria Wingfield]], var sagt upp og [[John Ratcliffe]] kosinn í hans stað. * [[1608]] - [[John Smith]] var kjörinn forseti bæjarráðsins í Jamestown. * [[1627]] - Fyrstu fallbyssuskotunum var hleypt af í [[Umsátrið um La Rochelle|umsátrinu um La Rochelle]]. * [[1628]] - [[Gústaf 2. Adolf]] kom með liðsauka til [[Stralsund]] sem keisaraherinn sat þá um. * [[1908]] - Fyrstu almennu leynilegu [[Alþingiskosningar 1908|kosningar til Alþingis]] voru haldnar. Áður hafði verið kosið í heyranda hljóði. Þátttaka stórjókst og fór í 75,5%. * 1908 - [[Áfengisbann|Bann við innflutningi og sölu áfengis]] var samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu á Íslandi og tók gildi [[1. janúar]] [[1912]]. Framleiðslubann gekk í gildi þremur árum síðar. * [[1911]] - [[Minnisvarði]] eftir [[Einar Jónsson]] um [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] var afhjúpaður framan við [[Stjórnarráðshúsið]] í [[Reykjavík]]. Síðar var styttan flutt á [[Austurvöllur|Austurvöll]]. * [[1942]] - [[Þýskaland|Þýsk]] [[orrustuflugvél]] gerði árás á tvo bæi á [[Breiðdalsvík]] og á 5 báta úti fyrir [[Austurland]]i. Skemmdir urðu á húsum, en fólk slapp án meiðsla. * [[1950]] - Í [[Hellisgerði]] í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] var afhjúpaður minnisvarði um [[Bjarni Sívertsen|Bjarna Sívertsen riddara]], sem hóf [[verslun]] í Hafnarfirði [[1793]] og hefur verið nefndur faðir staðarins. * [[1960]] - [[Samtök hernámsandstæðinga]] voru stofnuð á Íslandi. * [[1972]] - Brasilíski ökumaðurinn [[Emerson Fittipaldi]] varð yngsti sigurvegari í [[Formúla eitt|Formúlu eitt]]-kappakstri í [[Monza]] á Ítalíu. * [[1974]] - [[Portúgal]] viðurkenndi sjálfstæði [[Gínea-Bissá|Gíneu-Bissá]]. * [[1976]] - Tvær flugvélar [[flugvélaáreksturinn í Zagreb|rákust á í flugi]] yfir flugvellinum í [[Zagreb]] með þeim afleiðingum að 176 létust. * [[1977]] - [[Hamida Djandoubi]] varð síðasti maðurinn sem var tekinn af lífi með [[fallöxi]] í Frakklandi. * [[1978]] - Sjóíþróttafélagið [[Sæfari (félag)|Sæfari]] var stofnað á Ísafirði. * [[1979]] - [[José Eduardo dos Santos]] varð [[forseti Angóla]] eftir lát [[Agostinho Neto]]. * [[1982]] - Tónleikarnir [[Risarokk]] voru haldnir í Laugardalshöll af aðstandendum kvikmyndarinnar ''[[Rokk í Reykjavík]]''. * [[1989]] - [[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] tók til starfa. * [[1990]] - Fyrsti [[Pizza Hut]]-staðurinn var opnaður í Sovétríkjunum. * [[1991]] - Hljómsveitin [[Nirvana]] sló í gegn með smáskífunni ''[[Smells Like Teen Spirit]]''. * [[1998]] - Alexander Kusminik hóf skotárás um borð í rússneska kafbátnum [[Vepr (K-157)]] og myrti 7 manns. <onlyinclude> * [[2001]] - [[Antônio da Costa Santos]], borgarstjóri [[Campinas]] í Brasilíu, var myrtur. * [[2002]] - [[Sviss]] gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. * [[2005]] - Skemmtibáturinn ''Harpa'' steytti á [[Skarfasker]]i við Laugarnes. Fjórir voru um borð og tveir fórust. * [[2006]] - [[Michael Schumacher]], sjöfaldur heimsmeistari í [[Formúla 1|Formúlu 1]], tilkynnti að hann myndi hætta keppni í lok ársins. * [[2008]] - [[Róteind]]ageislinn í [[Stóri sterkeindahraðallinn|Stóra sterkeindahraðlinum]] í [[CERN]] í Genf var settur af stað. * [[2010]] - 25 manns voru myrtir á einum degi í [[Ciudad Juárez]] í Mexíkó. * [[2010]] - [[Sprengingin á Hotel Jørgensen|Sprengja sprakk]] á [[Hotel Jørgensen]] í Kaupmannahöfn. Sá eini sem særðist var hryðjuverkamaðurinn [[Lors Doukaiev]] sem var handtekinn í kjölfarið. * [[2011]] - 240 létust og yfir 620 björguðust þegar ferjan ''[[MV Spice Islander I]]'' sökk við strendur [[Zanzibar]]. * [[2015]] - Vísindamenn sögðu frá uppgötvun áður óþekktrar manntegundar, ''[[Homo naledi]]'', í Suður-Afríku.</onlyinclude> == Fædd == * [[1167]] - [[Alexios 2. Komnenos]], Býsanskeisari (d. [[1183]]). * [[1404]] - [[Gilles de Rais]], franskur aðalsmaður (d. [[1440]]). * [[1487]] - [[Júlíus 3.]] páfi (d. [[1555]]). * [[1638]] - [[María Teresa frá Spáni]], Frakklandsdrottning (d. [[1683]]). * [[1659]] - [[Henry Purcell]], enskt tónskáld (d. [[1695]]). * [[1728]] - [[Jón Steingrímsson]], íslenskur prestur (d. [[1791]]). * [[1839]] - [[Charles Sanders Peirce]], bandarískur heimspekingur (d. [[1914]]). * [[1866]] - [[Jeppe Aakjær]], danskt skáld og rithöfundur (d. [[1930]]). * [[1890]] - [[Franz Werfel]], austurrískur rithöfundur (d. [[1945]]). * [[1915]] - [[Hasse Ekman]], sænskur leikari (d. [[2004]]). * [[1938]] - [[Karl Lagerfeld]], þýskur tískuhönnuður og ljósmyndari. * [[1943]] - [[Kristján Helgi Guðmundsson]], fyrrverandi bæjarstjóri Kópavogs. * [[1949]] - [[Bill O'Reilly]], bandarískur þáttastjórnandi. * [[1958]] - [[Chris Columbus]], bandarískur leikstjóri. * [[1959]] - [[Jim Meskimen]], bandarískur leikari. * [[1960]] - [[Colin Firth]], enskur leikari. * [[1966]] - [[Akhrik Tsveiba]], rússneskur knattspyrnumaður. * [[1968]] - [[Guy Ritchie]], enskur leikstjóri. * [[1982]] - [[Lovísa Elísabet Sigrúnardóttir]], íslensk söngkona. * [[1983]] - [[Filip Bandžak]], tékkneskur óperusöngvari. * [[1985]] - [[Laurent Koscielny]], franskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[210 f.Kr.]] - [[Qin Shi Huang]], konungur Kinríkisins í Kína (f. [[259 f.Kr.]]). * [[1167]] - [[Matthildur keisaraynja]], Englandsdrottning (f. [[1102]]). * [[1382]] - [[Loðvík 1. Ungverjalandskonungur|Loðvík 1.]] konungur Ungverjalands og Póllands (f. [[1326]]). * [[1384]] - [[Jóhanna af Dreux]], hertogaynja af Bretagne (f. [[1319]]). * [[1419]] - [[Jóhann óttalausi]], hertogi af Búrgund (myrtur) (f. [[1371]]). * [[1669]] - [[Henríetta María]] Englandsdrottning (f. [[1609]]). * [[1749]] - [[Émilie du Chatelet]], franskur stærðfræðingur (f. [[1706]]). * [[1797]] - [[Mary Wollstonecraft]], enskur rithöfundur og kvenréttindafrömuður (f. [[1759]]). * [[1898]] - [[Elísabet Austurríkiskeisaraynja|Elísabet af Austurríki]] (f. [[1837]]). * [[1933]] - [[Harue Koga]], japanskur myndlistarmaður (f. [[1895]]). * [[1964]] - [[Dóra Þórhallsdóttir]], eiginkona Ásgeirs Ásgeirssonar forseta Íslands (f. [[1893]]). * [[2007]] - [[Jane Wyman]], bandarísk leikkona (f. [[1914]]). * [[2011]] - [[Stefán Sigurður Guðmundsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1932]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] bfp0tkjwxler2izzilqk9pdd3iqpr5t 0 2633 1984295 1978402 2026-10-29T14:15:18Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984295 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''11. september''' er 254. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (255. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 111 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[9]] - [[Orrustan í Þjóðborgarskógi|Orrustunni í Þjóðborgarskógi]] lauk með sigri [[Arminíus]]ar á rómverskum her [[Publius Quinctilius Varus|Publiusar Varusar]]. * [[1217]] - Friðarsamningar milli [[Hinrik 3. Englandskonungur|Hinriks 3.]] og andstæðinga hans voru undirritaðir. [[Loðvík 8. Frakkakonungur|Loðvík prins]] afsalaði sér öllu tilkalli til ensku krúnunnar. * [[1297]] - [[Orrustan við Stirling-brú]]: Skoskt herlið undir stjórn [[Andrew Moray]] og [[William Wallace]] vann sigur á her Englendinga. Moray lést skömmu síðar af sárum sem hann hlaut. * [[1608]] - [[Mórits af Nassá]] tók á móti fyrsta sendiherra [[Síam]]s í Evrópu. * [[1714]] - [[Katalónía]] og [[Barselóna]] gáfust upp fyrir spænskum og frönskum Búrbónaherjum. Þar með má segja að [[spænska erfðastríðið|spænska erfðastríðinu]] hafi lokið. * [[1755]] - Á [[Norðurland]]i varð mikill jarðskjálfti með skriðuföllum og sprungumyndunum. Hús féllu á [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]] og [[Tjörnes]]i og tveir bátar fórust í flóðbylgju frá skjálftanum. * [[1821]] - Grískir uppreisnarmenn stráfelldu alla [[Tyrkir|Tyrki]] og [[Gyðingar|Gyðinga]] í bænum [[Trípólí (Grikklandi)|Trípólí]] í [[Grikkland]]i. * [[1953]] - [[Fjórða ríkisstjórn Ólafs Thors]] tók við völdum og sat í þrjú ár. * [[1963]] - [[Nökkvi (félag)|Sjóferðafélag Akureyrar]] var stofnað. * [[1967]] - Síldarleitarskipið ''[[Árni Friðriksson (rannsóknarskip)|Árni Friðriksson]]'' kom til landsins. * [[1973]] - Herinn undir forystu [[Augusto Pinochet|Augustos Pinochets]] herforingja [[Valdaránið í Síle 1973|rændi völdum]] í Chile með leynilegum stuðningi Bandaríkjanna. * [[1976]] - Farþegaþota frá [[Trans World Airlines|TWA]], sem hafði verið rænt, hafði viðkomu á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]] til þess að taka eldsneyti. Vélin stóð við í tvær klukkustundir, en fór síðan til Parísar þar sem ræningjarnir gáfust upp. * [[1976]] - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] var settur í fyrsta skipti. * [[1977]] - Tölvan [[Atari 2600]] kom út í Bandaríkjunum. * [[1978]] - Sænski ökuþórinn [[Ronnie Peterson]] lést í árekstri við upphaf keppni í [[Formúla 1|Formúlu 1]]-kappakstri á [[Grand Prix Italia]]. * [[1988]] - [[Söngvabyltingin]]: 300.000 manns tóku þátt í mótmælum gegn yfirráðum Sovétríkjanna í Eistlandi. * [[1990]] - [[Fyrra Persaflóastríðið]]: [[George H. W. Bush]] hélt ræðu í sjónvarpi þar sem hann hótaði beitingu hervalds til að reka Íraka frá Kúveit. * [[1997]] - Skotar samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu að endurreisa [[skoska þingið]] eftir 290 ára samband við England. * [[2001]] - [[Hryðjuverkin 11. september 2001]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]: [[Al-Kaída]] rændi fjórum farþegaþotum og flaug á byggingar í New York og Virginíu. 2973 létu lífið í árásunum. * [[2003]] - [[Anna Lindh]], utanríkisráðherra Svíþjóðar, lést á sjúkrahúsi daginn eftir að ráðist var á hana og hún stungin margsinnis í verslunarmiðstöð. * [[2005]] - Flokkur [[Junichiro Koizumi]] komst aftur til valda í Japan eftir [[þingkosningar í Japan 2005|þingkosningar]]. <onlyinclude> * [[2010]] - [[Þingmannanefnd til að fjalla um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis]] komst að þeirri niðurstöðu að þrír fyrrum ráðherrar hefðu gerst sekir um vanrækslu í starfi. * [[2012]] - Í mörgum múslimaríkjum hófust mótmæli við sendiráð Bandaríkjanna vegna myndbandsins ''[[Innocence of Muslims]]'' sem birt var á [[YouTube]] með arabísku tali snemma í sama mánuði. * [[2012]] - Íslamistahópurinn [[Ansar al-Sharia]] gerði [[árásin á bandaríska sendiráðið í Benghazi|árás á bandaríska sendiráðið í Benghazi]] í Líbýu. [[J. Christopher Stevens]] sendiherra var drepinn í árásinni. * [[2013]] - Yfir 1,6 milljón manns mynduðu mennska keðju í [[Katalónía|Katalóníu]], [[Vía Catalana]], til að kalla eftir sjálfstæði héraðsins. * [[2022]] - [[Magdalena Andersson]] sagði af sér embætti forsætisráðherra Svíþjóðar eftir að hafa misst meirihluta þingsæta í þingkosningum. * [[2025]] - [[Jair Bolsonaro]], fyrrum forseti Brasilíu, var sakfelldur fyrir valdaránstilraun og dæmdur í 27 ára fangelsi.</onlyinclude> == Fædd == * [[1522]] - [[Ulisse Aldrovandi]], ítalskur náttúrufræðingur (d. [[1605]]). * [[1683]] - [[Farrukhsiyar]], Mógúlkeisari (d. [[1719]]). * [[1734]] - [[Egill Þórhallason]], trúboðsprestur á Grænlandi (d. [[1789]]). * [[1816]] – [[Carl Zeiss]], þýskur sjónglerjasmiður (d. [[1888]]). * [[1862]] - [[O. Henry]], bandarískur rithöfundur (d. [[1910]]). * [[1880]] - [[Guðmundur Ásbjörnsson]], bæjarfulltrúi í Reykjavík (d. [[1952]]). * [[1884]] - [[Jón Helgason (stórkaupmaður)|Jón Helgason]], íslenskur stórkaupmaður í Kaupmannahöfn (d. [[1968]]). * [[1885]] - [[D. H. Lawrence]], enskur rithöfundur (d. [[1930]]). * [[1906]] - [[Eitel-Friedrich Kentrat]], þýskur kafbátaskipstjóri (d. [[1974]]). * [[1917]] - [[Ferdinand Marcos]], forseti Filippseyja (d. [[1989]]). * [[1917]] - [[Jessica Mitford]], breskur rithöfundur (d. [[1996]]). * [[1917]] - [[Herbert Lom]], tékknesk-breskur leikari. * 1917 - [[Ferdinand Marcos]], filippeyskur stjórnmálamaður (d. [[1989]]). * [[1935]] - [[Arvo Pärt]], eistneskt tónskáld. * [[1940]] - [[Brian De Palma]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[1945]] - [[Franz Beckenbauer]], þýskur knattspyrnumaður. * [[1959]] - [[Sigurður Gunnarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[1961]] - [[Elizabeth Daily]], bandarísk leikkona. * [[1965]] - [[Moby]], bandarískur tónlistarmaður. * [[1965]] - [[Bashar al-Assad]], forseti Sýrlands. * [[1967]] - [[Sung Jae-ki]], suðurkóreskur mannréttindafrömuður (d. [[2013]]). * [[1970]] - [[Fanny Cadeo]], ítölsk leikkona. * [[1971]] - [[Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir]], íslenskur bókmenntafræðingur. * [[1973]] - [[Gaukur Úlfarsson]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1978]] - [[Gagga Jónsdóttir]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1982]] - [[Svjatlana Tsíkhanoúskaja]], hvítrússneskur stjórnmálamaður. == Dáin == * [[1161]] - [[Melisende af Jerúsalem|Melisende]], drottning [[Konungsríkið Jerúsalem|Jerúsalem]] (f. [[1105]]). * [[1349]] - [[Bonne af Lúxemborg|Bonne]], fyrri kona [[Jóhann 2. Frakkakonungur|Jóhanns 2. Frakkakonungs]] (f. 1315). * [[1380]] - [[Hákon 6. Magnússon]], Noregskonungur (f. [[1340]]). * [[1677]] - [[James Harrington]], enskur stjórnspekingur (f. [[1611]]). * [[1680]] - [[Mizunoo annar]], Japanskeisari (f. [[1596]]). * [[1705]] - [[Þorsteinn Illugason]], prófastur á Völlum (f. [[1618]]). * [[1707]] - [[Jón Einarsson (d. 1707)|Jón Einarsson]], nýskipaður skólameistari á [[Hólaskóli (1106-1802)|Hólum]]. * [[1791]] - [[Jón Steingrímsson]] eldklerkur, prestur á Prestbakka á Síðu (f. [[1728]]). * [[1823]] - [[David Ricardo]], breskur hagfræðingur (f. [[1772]]). * [[1936]] - [[Guðrún Björnsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1853]]). * [[1948]] - [[Muhammad Ali Jinnah]], forsætisráðherra Pakistan (f. [[1876]]). * [[1971]] - [[Níkíta Khrústsjov]], aðalritari sovéska kommúnistaflokksins (f. [[1894]]). * [[1973]] - [[E. E. Evans-Pritchard]], breskur mannfræðingur (f. [[1902]]). * [[1973]] - [[Salvador Allende]], forseti Chile (f. [[1908]]). * [[1993]] - [[Eysteinn Jónsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1906]]). * [[1996]] - [[Koichi Oita]], japanskur knattspyrnumaður. * [[2003]] - [[Anna Lindh]], utanríkisráðherra Svíþjóðar (f. [[1957]]). * [[2024]] - [[Alberto Fujimori]], perúskur stjórnmálamaður (f. [[1938]]). {{commonscat|11 September}} {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] h7oya8wyezenftvurdq4b9r2nrjaa4q 0 2634 1984294 1959598 2026-10-29T14:13:05Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984294 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill1|listamanninn [[12. september (listamaður)|12. september]]}} {{Dagatal|september}} '''12. september''' er 255. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (256. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 110 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1066]] - Innrásarfloti [[Vilhjálmur 1. Englandskonungur|Vilhjálms sigursæla]] hélt úr höfn í [[Normandí]]. * [[1185]] - [[Andronikos 1. Komnenos]] keisari var pyntaður og tekinn af lífi. * [[1213]] - Her [[Albígensakrossferðin|Albígensakrossferðarinnar]] undir stjórn Simon de Montfort vann sigur á her [[Raymond 6. af Toulouse|Raymonds 6.]] af Toulouse og [[Pétur 2. af Aragon|Péturs 2.]] konungs Aragóníu í orrustunni við Muret. * [[1213]] - [[Jakob 1. Aragonkonungur|Jakob 1.]] varð konungur [[Aragóníu]]. * [[1297]] - [[Dinis Portúgalskonungur|Dinis]] Portúgalskonungur og [[Ferdínand 4. Kastilíukonungur|Ferdínand 4.]], konungur Kastilíu, undirrituðu samkomulag sem fastsetti landamæri [[Portúgal]]s. * [[1445]] - [[Kristófer af Bæjaralandi]] gekk að eiga [[Dóróthea af Brandenborg|Dórótheu af Brandenborg]]. * [[1484]] - Giovanni Battista Cibo tók við embætti páfa sem [[Innósentíus 8.]] * [[1528]] - Aðmírállinn [[Andrea Doria]] vann sigur á [[Frakkland|Frökkum]], áður bandamönnum sínum, og tryggði sjálfstæði [[Genúa]]. * [[1609]] - [[Henry Hudson]] kom að ósum [[Hudsonfljót]]s. * [[1654]] - [[Oliver Cromwell|Cromwell]] skipaði svo fyrir að þeir þingmenn sem væru honum andsnúnir á [[Afgangsþingið|Afgangsþinginu]] skyldu útilokaðir. * [[1683]] - [[Orrustan um Vínarborg]]: Sameinuðum her [[Pólland|Pólverja]], [[Þýskaland|Þjóðverja]] og [[Austurríki]]smanna tókst að aflétta umsátrinu. * [[1745]] - [[Frans 1. keisari|Frans 1.]] var kjörinn keisari hins [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkis]] með tilstyrk konu sinnar [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] af [[Austurríki]]. * [[1905]] - [[Ráðhús Kaupmannahafnar]] var formlega vígt. * [[1909]] - [[Sjúkrasamlag Reykjavíkur]] var stofnað að frumkvæði [[Oddfellowreglan|Oddfellowreglunnar]]. * [[1910]] - [[Íþróttasamband Reykjavíkur]] var stofnað. * [[1940]] - Nokkur frönsk ungmenni uppgötvuðu 17.000 ára gömul hellamálverk í [[Lascaux-hellarnir|Lascaux-hellum]]. * [[1949]] - Mesti mældur hiti á [[Ísland]]i í [[september]] varð 26&nbsp;°C á [[Dalatangi|Dalatanga]] við [[Mjóifjörður|Mjóafjörð]]. * [[1962]] - [[David Ben-Gurion]], forsætisráðherra Ísraels, kom í opinbera heimsókn til Íslands. * [[1964]] - Kvikmynd [[Sergio Leone]], ''[[Hnefafylli af dollurum]]'', með bandaríska leikarann [[Clint Eastwood]] í aðalhlutverki, var frumsýnd í [[Flórens]] og varð óvæntur smellur. * [[1965]] - Orlofshúsin í [[Ölfusborgir|Ölfusborgum]] voru tekin í notkun. * [[1970]] - [[Leikfélag Reykjavíkur]] frumsýndi ''Kristnihald undir jökli'', leikrit eftir [[Halldór Laxness]]. Aðalhlutverkið, Jón prímus, lék [[Gísli Halldórsson (leikari)|Gísli Halldórsson]]. * [[1974]] - [[Haile Selassie]] Eþíópíukeisara var steypt af stóli af herforingjaráði sem síðan tók völdin. * [[1975]] - [[Þörungaverksmiðjan á Reykhólum]] tók til starfa. * [[1977]] - [[Steve Biko]] lést eftir höfuðáverka sem hann hlaut í gæsluvarðhaldi lögreglu í Suður-Afríku. * [[1977]] - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] var stofnaður. * [[1980]] - [[Herforingjastjórn]] rændi völdum í [[Tyrkland]]i. * [[1985]] - Íslandsmet var sett í [[fallhlífarstökk]]i er fallhlífarstökkvarar frá [[Akureyri]] stukku úr 21 þúsund feta hæð og voru í [[Frjálst fall|frjálsu falli]] í tvær mínútur áður en [[fallhlíf]]arnar voru opnaðar. * [[1988]] - Fellibylurinn [[Gilbert (fellibylur)|Gilbert]] tók land á Jamaíka þar sem hann olli miklum skemmdum. 30 manns fórust. * [[1990]] - [[Tveir plús fjórir-samkomulagið]]: [[Vestur-Þýskaland|Vestur-]] og [[Austur-Þýskaland]] auk [[Fjórveldin|Fjórveldanna]] undirrituðu samkomulag um sameiningu Þýskalands. * [[1992]] - Kanada, Bandaríkin og Mexíkó tilkynntu að samkomulag hefði náðst um [[Fríverslunarsamningur Norður-Ameríku|Fríverslunarsamning Norður-Ameríku]]. * [[1996]] - [[Ricardo López]] sendi [[Björk Guðmundsdóttir|Björk Guðmundsdóttur]] pakka með sýrusprengju og framdi síðan sjálfsmorð. [[Scotland Yard]] komst yfir pakkann nokkrum dögum síðar. * [[1998]] - [[Fimmenningarnir frá Miami]] voru handteknir fyrir njósnir. * [[2001]] - Aðildarríki [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]] samþykktu einróma að grípa til 5. greinar stofnsáttmálans, sem kveður á um að árás á eitt þeirra sé árás á þau öll, í kjölfar [[Hryðjuverkin 11. september 2001|hryðjuverka]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. * [[2001]] - Ástralska flugvélagið [[Ansett Australia]] fór í stöðvun. * [[2001]] - Hrun varð á hlutabréfamörkuðum um allan heim vegna árásanna 11. september. * [[2005]] - [[Hong Kong Disneyland Resort]] var opnað í Hong Kong. * [[2006]] - [[Benedikt 16.]] páfi hélt ræðu í [[Regensburg]] þar sem hann vitnaði í [[Manúel 2. Paleólógos]]. Tilvitnunin vakti hörð viðbrögð [[Íslam|múslima]]. * [[2008]] - [[Slavonic Channel International]] hóf útsendingar. <onlyinclude> * [[2011]] - Um hundrað manns létust þegar olíuleiðsla sprakk í [[Naíróbí]]. * [[2012]] - Jarðneskar leifar [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharðs 3.]] fundust í [[Leicester]] á Englandi. * [[2017]] - [[Björt framtíð]] sleit stjórnarsamstarfi við Sjálfstæðisflokkinn og Viðreisn eftir að upp komst að faðir Bjarna Benediktssonar hefði verið einn þeirra sem mæltu með því að kynferðisbrotamaður hlyti uppreist æru, en dómsmálaráðherra aðeins upplýst forsætisráðherra sjálfan um það. * [[2018]] - Fellibylurinn [[Flórens (fellibylur)|Flórens]] gekk á land og olli miklu tjóni í [[Norður-Karólína|Norður-]] og [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]. * [[2022]] - Átök hófust milli [[Aserbaísjan]] og [[Armenía|Armeníu]] á landamærum ríkjanna. * [[2023]] - Yfir 11.000 létust í flóðum í austur-[[Líbía|Líbíu]] við borgina Derna. * [[2024]] - Fyrsta keypta [[geimganga]]n var farin þegar frumkvöðullinn og milljarðamæringurinn [[Jared Isaacman]] fór út fyrir geimfar.</onlyinclude> == Fædd == * [[1494]] - [[Frans 1. Frakkakonungur]] (d. [[1547]]). * [[1712]] - [[Gísli Magnússon (biskup)|Gísli Magnússon]], Hólabiskup (d. [[1779]]). * [[1852]] - [[Herbert Henry Asquith]], forsætisráðherra Bretlands (d. [[1928]]). * [[1895]] - [[Freymóður Jóhannsson]], íslenskt tónskáld og textahöfundur (d. [[1973]]). * [[1896]] - [[Jóhann Jónsson]], íslenskur rithöfundur og skáld (d. [[1932]]). * [[1897]] - [[Irene Joliot-Curie]], franskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1956]]). * [[1902]] - [[Juscelino Kubitschek]], forseti Brasilíu (d. [[1976]]). * [[1913]] - [[Jesse Owens]], bandarískur íþróttamaður (d. [[1980]]). * [[1921]] - [[Stanisław Lem]], pólskur rithöfundur (d. [[2006]]). * [[1923]] - [[Kolbrún Jónsdóttir]], íslenskur myndhöggvari (d. [[1971]]). * [[1932]] - [[Kim Hamilton]], bandarisk leikkona (d. [[2013]]). * [[1934]] - [[Jaegwon Kim]], bandarískur heimspekingur. * [[1944]] - [[Barry White]], bandarískur söngvari (d. [[2003]]). * [[1951]] - [[Lalli Johns]], íslenskur smáglæpamaður. * [[1957]] - [[Hans Zimmer]], þýskt kvikmyndatónskáld. * [[1967]] - [[Louis C.K.]], bandarískur leikari. * [[1973]] - [[Paul Walker]], bandarískur leikari (d. [[2013]]). * [[1975]] - [[Þórunn Erna Clausen]], íslensk leikkona. * [[1976]] - [[Lauren Stamile]], bandarísk leikkona. * [[1986]] - [[Emmy Rossum]], bandarísk leikkona. * [[1988]] - [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1994]] - [[Rap Monster|RM]], suðurkóreskur rappari, meðlimur í K-pop hópnum [[BTS]]. * [[1996]] - [[Colin Ford]], bandarískur leikari. == Dáin == * [[1213]] - [[Pétur 2. Aragóníukonungur|Pétur 2.]] konungur [[Aragóníu]] féll í orrustu (f. [[1174]]) * [[1263]] - [[Mindaugas]], konungur Litháen. * [[1348]] - [[Jóhanna halta, Frakklandsdrottning]] (f. [[1293]]). * [[1362]] - [[Innósentíus 6.]] páfi. * [[1369]] - [[Blanka af Lancaster]], eiginkona [[John af Gaunt]] og móðir [[Hinrik 4. Englandskonungur|Hinriks 4.]] (f. [[1345]]). * [[1612]] - [[Vasilíj Sjúiskíj]], Rússakeisari (f. [[1552]]). * [[1642]] - [[Cinq-Mars]] markgreifi og hirðmaður [[Loðvík 13.|Loðvíks 13.]] * [[1683]] - [[Afonso 4.]] konungur Portúgals (f. [[1643]]). * [[1733]] - [[François Couperin]], franskt tónskáld (f. [[1668]]). * [[1764]] - [[Jean-Philippe Rameau]], franskt tónskáld (f. [[1683]]). * [[1819]] - [[Blücher herforingi]] í her Prússa (f. [[1742]]). * [[1860]] - [[William Walker]], bandarískur ævintýramaður (f. [[1824]]). * [[1947]] - [[Thor Jensen]], dansk-íslenskur athafnamaður (f. [[1863]]). * [[1948]] - [[Héðinn Valdimarsson]], íslenskur verkalýðsforingi (f. [[1892]]). * [[1981]] - [[Eugenio Montale]], ítalskt skáld (f. [[1896]]). * [[2003]] - [[Johnny Cash]], bandarískur kántrítónlistarmaður (f. [[1932]]). * [[2004]] - [[Max Abramovitz]], bandarískur arkitekt (f. [[1908]]). * [[2005]] - [[Bessi Bjarnason]], íslenskur leikari (f. [[1930]]). * [[2006]] - [[Magnús Kjartansson (myndlistarmaður)|Magnús Kjartansson]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1949]]). * [[2009]] - [[Norman Borlaug]], bandarískur verkfræðingur (f. [[1914]]). * [[2010]] - [[Claude Chabrol]], franskur leikstjóri (f. [[1930]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] rhb5iwkjrsmstep54f219r2c0n7o0jr 0 2635 1984293 1928936 2026-10-29T14:12:31Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984293 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''13. september''' er 256. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (257. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 109 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[604]] - [[Sabiníanus]] varð [[páfi]]. * [[1502]] - [[Orrustan við Smolinavatn]] í [[Lífland]]i: [[Þýska riddarareglan]] sigraði her [[Rússland|Rússa]] undir stjórn [[Ívan 3.|Ívans 3.]] og stöðvaði útþenslu Rússlands við [[Eystrasalt]]. * [[1598]] - [[Filippus 3. Spánarkonungur|Filippus 3.]] varð konungur Spánar og Portúgals. * [[1645]] - Skoskir [[sáttmálamenn]] unnu sigur á her [[James Graham]] af Montrose í [[orrustan við Philiphaugh|orrustunni við Philiphaugh]]. * [[1731]] - Mesti mannfjöldi í 200 [[ár]] var samankominn á [[Þingvellir|Þingvöllum]] þegar æðstu embættismenn landsins sóru [[Kristján 6.|Kristjáni konungi 6.]] hollustueiða. Voru það um 600 manns. * [[1791]] - [[Loðvík 16.]] samþykkti lokagerð [[stjórnarskrá]]r [[Frakkland]]s. * [[1891]] - [[Listi yfir morð og morðmál á Íslandi|Guðfinna Jónsdóttir]] var myrt við Svartárvatn á Norðaustur-Íslandi. * [[1894]] - [[Frídagur verslunarmanna]] var haldinn hátíðlegur í fyrsta sinn í Reykjavík, en var síðar færður fram í ágústbyrjun. * [[1923]] - [[Spænski herinn]] framdi valdarán. [[Miguel Primo de Rivera]] varð einræðisherra. * [[1934]] - [[Rotaryklúbbur]] [[Reykjavík]]ur, sá fyrsti hér á landi, var stofnaður. * [[1938]] - [[Súdetaþjóðverjar]] hófu uppreisn gegn stjórn [[Tékkóslóvakía|Tékka]]. Uppreisnin var kæfð niður en [[Neville Chamberlain]], forsætisráðherra Bretlands, sendi [[Adolf Hitler]] símskeyti og fór fram á fund um Súdetaland. * [[1956]] - [[Harður diskur]] á tölvu var fyrst framleiddur af IBM. * [[1969]] - Bandarísku teiknimyndaþættirnir ''[[Scooby-Doo]]'' hófu göngu sína á [[CBS]]. * [[1971]] - [[Attica-óeirðirnar]] í New York: Lögregla og fangaverðir hófu skothríð á Attica-fangelsið með þeim afleiðingum að 9 gíslar og 29 fangar létu lífið. * [[1974]] - [[Japanski rauði herinn]] hertók franska sendiráðið í [[Haag]], [[Holland]]i. * [[1980]] - Norðvesturhlíð [[Skessuhorn]]s var klifin en hafði fram til þessa verið talin ókleif. Tveir ungir menn unnu afrekið. * [[1980]] - [[Rokk gegn her]], tónleikar [[Samtök hernaðarandstæðinga|Samtaka herstöðvaandstæðinga]], voru haldnir í [[Laugardalshöll]]. * [[1981]] - [[Borgarfjarðarbrúin]] var vígð, næstlengsta brú á [[Ísland]]i, 520 [[metri|metra]] löng. * [[1981]] - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] var settur í fyrsta sinn. * [[1982]] - [[Grace Kelly]] fékk heilablóðfall meðan hún ók bifreið sinni. Bíllinn hrapaði niður fjallshlíð. Hún lést á sjúkrahúsi daginn eftir. * [[1985]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Eftir miðnætti]]'' var frumsýnd. * [[1985]] - Japanski tölvuleikurinn [[Super Mario Bros.]] var gefinn út. * [[1985]] - [[Steve Jobs]] sagði af sér stjórnarsetu hjá Apple og stofnaði [[NeXT]]. * [[1986]] - Jarðskjálfti lagði fimmtung grísku borgarinnar [[Kalamata]] í rúst. 20 létust. * [[1987]] - Skransafnarar fundu geislavirk efni í yfirgefnum spítala í [[Goiânia]] í Brasilíu. Í kjölfarið létust fjórir vegna geislaeitrunar og hundruð reyndust hafa orðið fyrir geislun. * [[1992]] - [[Guðrún Helgadóttir]] hlaut [[Norrænu barnabókaverðlaunin]] fyrir bók sína, ''Undan illgresinu''. * [[1993]] - [[Oslóarsamkomulagið]] var formlega undirritað í [[Washington D.C.]] af [[Yasser Arafat]] og [[Yitzhak Rabin]]. * [[1994]] - [[Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar]] voru veitt í fyrsta sinn og hlaut þau [[Helgi Ingólfsson]]. * [[1996]] - [[Alija Izetbegović]] var kjörinn forseti [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]]. * [[1996]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Feeling Minnesota]]'' var frumsýnd. * [[1999]] - [[Íbúðasprengjurnar í Rússlandi]]: 119 létust þegar sprengja sprakk í fjölbýlishúsi við Kasjirskoje-hraðbrautina í Moskvu. * [[2000]] - [[Steve Jobs]] kynnti betaútgáfu [[Mac OS X]]. * [[2001]] - Borgaralegt flug hófst aftur í Bandaríkjunum eftir árásirnar 11. september. * [[2006]] - Stærsta dvergreikistjarna sólkerfisins, 2003 UB₃₁₃, fékk formlega nafnið [[Eris (dvergreikistjarna)|Eris]]. * [[2007]] - [[Yfirlýsing um réttindi frumbyggja]] var samþykkt af allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna. <onlyinclude> * [[2013]] - Samninganefnd um [[Umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu|inngöngu Íslands í Evrópusambandið]] var formlega leyst upp. * [[2013]] - Bein nýrrar manntegundar, ''[[Homo naledi]]'', fundust í helli í Suður-Afríku. * [[2014]] - [[Bandaríkin]] lýstu [[Íslamska ríkið|Íslamska ríkinu]] stríð á hendur. * [[2017]] - [[Alþjóðaólympíunefndin]] tilkynnti að [[Sumarólympíuleikarnir 2024]] yrðu haldnir í [[París]] og [[Sumarólympíuleikarnir 2028]] í [[Los Angeles]]. * [[2021]] – Þingkosningar fóru fram í [[Noregur|Noregi]]. Vinstriblokkin með [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokk]] [[Jonas Gahr Støre|Jonasar Gahr Støre]] í fararbroddi vann sigur á hægristjórn [[Erna Solberg|Ernu Solberg]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1087]] - [[Jóhannes 2. Komnenos]], Býsanskeisari (d. [[1143]]). * [[1630]] - [[Olof Rudbeck]], sænskur vísindamaður (d. [[1702]]). * [[1689]] - [[Johan Fredrik Peringskiöld]], sænskur fornfræðingur (d. [[1725]]). * [[1819]] - [[Clara Schumann]], píanisti og tónskáld (d. [[1896]]). * [[1853]] - [[Hans Christian Gram]], danskur örverufræðingur (d. [[1938]]). * [[1860]] - [[John J. Pershing]], bandarískur hershöfðingi (d. [[1948]]). * [[1863]] - [[Arthur Henderson]], breskur stjórnmálamaður og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1935]]). * [[1874]] - [[Arnold Schoenberg]], austurrískt tónskáld (d. [[1951]]). * [[1908]] - [[Carlos Peucelle]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[1990]]). * [[1916]] - [[Roald Dahl]], breskur rithöfundur (d. [[1990]]). * [[1917]] - [[Jón Þórarinsson]], íslenskt tónskáld (d. [[2012]]). * [[1928]] - [[Robert Indiana]], bandarískur myndlistarmaður. * [[1935]] - [[Vilborg Harðardóttir]], íslensk blaðakona (d. [[2002]]). * [[1940]] - [[Óscar Arias Sánchez]], forseti Kosta Ríka og Nóbelsverðlaunahafi. * [[1941]] - [[Ahmet Necdet Sezer]], fyrrverandi forseti Tyrklands. * [[1944]] - [[Jacqueline Bisset]], bresk leikkona. * [[1945]] - [[Andres Küng]], sænskur blaðamaður (d. [[2002]]). * [[1951]] - [[Salva Kiir Mayardit]], forseti Suður-Súdans. * [[1952]] - [[Edda Björgvinsdóttir]], íslensk [[Leikari|leikkona]]. * [[1957]] - [[Bongbong Marcos]], filippseyskur stjórnmálamaður. * [[1959]] - [[Sólveig Pálsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1959]] - [[Chris Hansen]], bandarískur blaðamaður. * [[1962]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona. * [[1965]] - [[Jeff Ross]], bandarískur leikari. * [[1970]] - [[Louise Lombard]], bresk leikkona. * [[1971]] - [[Goran Ivanisevic]], króatískur tennisleikari. * [[1971]] - [[Helgi Kolviðsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1976]] - [[Móri (rappari)|Móri]], íslenskur rappari. * [[1989]] - [[Thomas Müller]], þýskur knattspyrnumaður. * [[1989]] - [[Vera Illugadóttir]], íslensk dagskrárgerðarkona. * [[1990]] - [[Ólöf Birna Torfadóttir]], íslenskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1994]] - [[Yngvi Ásgeirsson]], íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[81]] - [[Títus]], rómverskur keisari (f. [[39]]). * [[1260]] - [[Skarðs-Snorri Narfason]], íslenskur höfðingi (f. um 1175). * [[1321]] - [[Dante Alighieri]], ítalskt skáld (f. [[1265]]). * [[1409]] - [[Ísabella af Valois]], Englandsdrottning (f. [[1389]]). * [[1488]] - [[Karl 2., hertogi af Bourbon]] (f. [[1434]]). * [[1506]] - [[Andrea Mantegna]], ítalskur listmálari (f. [[1431]]). * [[1592]] - [[Michel de Montaigne]], franskur heimspekingur (f. [[1533]]). * [[1598]] - [[Filippus 2. Spánarkonungur]] (f. [[1526]]). * [[1741]] - [[Charles Rollin]], franskur sagnfræðingur (f. [[1661]]). * [[1870]] - [[Orla Lehmann]], danskur stjórnmálamaður (f. [[1810]]). * [[1872]] - [[Ludwig Andreas Feuerbach]], þýskur heimspekingur (f. [[1804]]). * [[1928]] - [[Italo Svevo]], ítalskur rithöfundur (f. [[1861]]). * [[1931]] - [[Lili Elbe]], dönsk myndlistarkona (f. [[1882]]). * [[1996]] - [[2Pac|Tupac Amaru Shakur]], bandarískur rappari, leikari og skáld. * [[1998]] - [[George Wallace]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1919]]). * [[1999]] - [[Benjamin S. Bloom]], bandarískur uppeldisfræðingur (f. [[1913]]). * [[2012]] - [[Steindór Hjörleifsson]], íslenskur leikari (f. [[1926]]). * [[2022]] - [[Jean-Luc Godard]], franskur kvikmyndaleikstjóri (f. [[1930]]). * [[2024]] - [[Kristinn Stefánsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður (f. [[1945]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] daypzotdx8gtyig9tmra7xvvcbperl4 0 2638 1984288 1771497 2026-10-29T14:04:56Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984288 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''16. september''' er 259. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (260. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 106 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1345]] - [[Jóhann 5., hertogi af Bretagne|Jóhann 5.]] varð hertogi af [[Bretagne]], fimm ára að aldri, en móðir hans, [[Jóhanna af Flæmingjalandi]], stýrði Montfort-arminum í [[Bretónska erfðastríðið|Bretónska erfðastríðinu]] þar til hann varð fullveðja. * [[1380]] - [[Karl 6. Frakkakonungur]] (f. [[1368]]) tók við ríki eftir lát föður síns, Karls 5. * [[1408]] - Síðustu heimildir um [[norðurlönd|norræna]] menn á [[Grænland]]i geta um brúðkaup í kirkjunni í [[Hvalsey]] þennan dag. * [[1464]] - Pietro Barbo varð [[Páll 2. páfi]]. * [[1508]] - Ferja sökk á [[Ölfusá]] með tugi manna og fórust yfir 30 manns, sem voru að koma frá [[krossmessa|krossmessu]] í [[Kaldaðarnes]]i í [[Flóinn|Flóa]], en þar var kross, sem var einn merkasti kirkjugripurinn í kaþólskri tíð á [[Ísland]]i. Krossinn var tekinn niður og eyðilagður eftir [[siðaskipti]]n. * [[1607]] - Floti [[Mölturiddarar|Mölturiddara]] og [[Flórens]]búa rændi borgina [[Annaba|Hippone]] á strönd [[Alsír]] til að hefna [[sjórán]]a. * [[1621]] - [[Svíþjóð|Svíar]] unnu borgina [[Ríga]] frá [[Pólland|Pólverjum]]. * [[1666]] - [[Shabbetaï Zevi]] snerist til [[íslam]] frammi fyrir [[Tyrkjasoldán]]. * [[1678]] - [[Brandenborg]]arar lögðu [[Rügen]] undir sig. * [[1761]] - [[Ólafur Stephensen]] og Sigríður Magnúsdóttir voru gefin saman í hjónaband í [[Leirárkirkja|Leirárkirkju]]. * [[1761]] - [[Sjö ára stríðið]]: Rússar náðu prússnesku borginni [[Kolberg]] á sitt vald. * [[1810]] - [[Mexíkó]] lýsti yfir sjálfstæði frá Spáni. * [[1893]] - Lög voru staðfest, sem tóku [[Austur-Skaftafellssýsla|Austur-Skaftafellssýslu]] undan [[Suðuramt]]i og lögðu hana til [[Austuramt]]sins. * [[1936]] - Vísindamaðurinn [[Jean-Baptiste Charcot]] fórst ásamt 37 öðrum skipverjum þegar rannsóknaskipið [[Pourquoi-pas?]] fórst í ofviðri í skerjagarðinum við [[Álftanes (Mýrum)|Álftanes]] á [[Mýrar|Mýrum]]. * [[1940]] - Tvö íslensk skip, ''Arinbjörn hersir'' og ''Snorri goði'', björguðu um 400 manns af franska flutningaskipinu ''[[Asca]]'', en það fórst á [[Írlandshaf]]i eftir árás þýskrar flugvélar. * [[1944]] - Sprengjuflugvél frá bandaríska flughernum með tíu manna áhöfn [[Flugslysið á Eyjafjallajökli 1944|brotlenti ofarlega á norðanverðum Eyjafjallajökli]]. Eftir tveggja daga vist í flakinu náði áhöfnin að ganga niður af jöklinum við illan leik og komast til byggða. * [[1963]] - [[Lyndon B. Johnson]], varaforseti Bandaríkjanna, kom til Íslands í opinbera heimsókn og var vel tekið. * [[1970]] - [[Hússein Jórdaníukonungur|Hussein]], konungur [[Jórdanía|Jórdaníu]] setti herlög í landinu til að hindra [[Palestína|palestínska]] uppreisnarmenn í að ná þar völdum. * [[1975]] - [[Papúa-Nýja Gínea]] fékk sjálfstæði frá [[Ástralía|Ástralíu]]. * [[1976]] - [[Blýantanóttin]]: Hópi námsmanna var rænt af útsendurum herforingjastjórnarinnar í Argentínu. Þau voru síðan pyntuð og flest þeirra myrt að talið er. * [[1979]] - Minnisvarði var afhjúpaður á [[Hólmavík]] um [[Hermann Jónasson]] ráðherra, sem var í áraraðir þingmaður Strandamanna og Vestfirðinga. * [[1981]] - Fyrsti þátturinn í þáttaröðinni ''[[Pósturinn Páll]]'' var sendur út á [[BBC]]1. * [[1982]] - [[Blóðbaðið í Shabra og Shatila]] hófst þegar [[Líbanski framvörðurinn]] réðist inn í flóttamannabúðir í Beirút og myrti milli 762 og 3500 manns. * [[1983]] - [[Ronald Reagan]] tilkynnti að [[GPS]]-staðsetningarkerfið yrði opnað fyrir almenna notendur. * [[1984]] - [[Langholtskirkja]] var vígð í Reykjavík. * [[1984]] - Fyrsti kafli kvikmyndaraðarinnar ''[[Heimat]]'' eftir [[Edgar Reitz]] kom út í Þýskalandi. * [[1985]] - Líkamsræktarsalurinn [[World Class]] hóf starfsemi í Skeifunni í Reykjavík. * [[1989]] - [[Erró]] gaf Reykjavíkurborg tvö þúsund listaverk eftir sig og var safninu komið fyrir á [[Korpúlfsstaðir|Korpúlfsstöðum]]. * [[1991]] - Allar ákærur gegn [[Oliver North]] vegna þátttöku hans í [[Íran-Kontrahneykslið|Íran-Kontrahneykslinu]] voru felldar niður. * [[1992]] - [[Svarti miðvikudagurinn]]: [[Ítalska líran]] og [[breska pundið]] voru felld út úr [[gengissamstarf Evrópu|gengissamstarfi Evrópu]]. * [[1993]] - Fyrsti þáttur bandarísku þáttaraðarinnar ''[[Frasier]]'' var sendur út á NBC. * [[1994]] - Danska leiðsögumanninum [[Louise Jensen]] var rænt, henni nauðgað og hún myrt að lokum af þremur breskum hermönnum á [[Kýpur]]. * [[1999]] - [[Íbúðasprengjurnar í Rússlandi]]: 17 létust þegar bílsprengja sprakk við fjölbýlishús í [[Volgodonsk]]. * [[2000]] - Úkraínski blaðamaðurinn [[Georgíj Gongadse]] sást síðast á lífi. <onlyinclude> * [[2004]] - Danska hirðin tilkynnti að [[Jóakim Danaprins]] og [[Alexandra prinsessa]] hygðust skilja. * [[2007]] - Íslenska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Næturvaktin]]'' hóf göngu sína á Stöð 2. * [[2010]] - [[Dagur íslenskrar náttúru]] var haldinn hátíðlegur í fyrsta sinn. * [[2018]] - [[Þingkosningarnar í Svíþjóð 2018]] fóru fram. * [[2020]] – [[Yoshihide Suga]] tók við af [[Shinzō Abe]] sem [[forsætisráðherra Japans]]. * [[2020]] - Sendinefnd frá [[Mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna]] ásakaði ríkisstjórn [[Venesúela]] formlega um [[glæpur gegn mannkyni|glæpi gegn mannkyni]]. * [[2021]] - Mannaða geimfarið ''[[Inspiration4]]'' frá [[SpaceX]] flaug með fjóra áhafnarmeðlimi á braut um jörðu í þrjá daga.</onlyinclude> * [[2022]] – [[Mótmælin í Íran 2022|Mótmæli hófust]] í [[Íran]] eftir að kona að nafni [[Jina Amini]] lést í haldi siðgæðislögreglunnar, sem hafði handtekið hana fyrir að hylja hár sitt ekki nægilega vel með [[hijab]]-slæðu. == Fædd == * [[1098]] - [[Hildegard von Bingen]], þýsk abbadís og dulspekingur (d. [[1179]]). * [[1387]] - [[Hinrik 5. Englandskonungur]] (d. [[1422]]). * [[1584]] - [[Matthias Gallas]], austurrískur hershöfðingi (d. [[1647]]). * [[1797]] - [[Anthony Panizzi]], ítalskur lögfræðingur (d. [[1879]]). * [[1858]] - [[Bonar Law]], breskur stjórnmálamaður (d. [[1923]]). * [[1884]] - [[Jack Binns]], breskur loftskeytamaður (d. [[1959]]). * [[1888]] - [[Frans Eemil Sillanpää]], finnskur rithöfundur og [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|nóbelsverðlaunahafi]] (d. [[1964]]). * [[1891]] - [[Karl Dönitz]], þýskur flotaforingi (d. [[1980]]). * [[1893]] - [[Alexander Korda]], ungverskur leikstjóri (d. [[1956]]). * [[1914]] - [[Gunnar Nielsen]] formaður [[Knattspyrnufélagið Fram|Knattspyrnufélagsins Fram]] (d. [[1989]]). * [[1920]] - [[J.J.C. Smart]], ástralskur heimspekingur (d. [[2012]]). * [[1923]] - [[Lee Kuan Yew]], fyrsti forsætisráðherra Singapúr. * [[1924]] - [[Lauren Bacall]], bandarísk leikkona (d. [[2014]]). * [[1927]] - [[Peter Falk]], bandarískur leikari (d. [[2011]]). * [[1930]] - [[Anne Francis]], bandarisk leikkona (d. [[2011]]). * [[1939]] - [[Roger Westman]], enskur arkitekt (d. [[2020]]). * [[1940]] - [[Ómar Ragnarsson]], íslenskur söngvari, leikari og sjónvarpsmaður. * [[1952]] - [[Mickey Rourke]], bandarískur leikari. * [[1953]] - [[Kurt Fuller]], bandarískur leikari. * [[1953]] - [[Manuel Pellegrini]], síleskur knattspyrnustjóri. * [[1955]] - [[Guillermo Lasso]], forseti Ekvador. * [[1956]] - [[David Copperfield]], bandarískur töframaður. * [[1958]] - [[Jennifer Tilly]], bandarísk leikkona. * [[1967]] - [[Hrannar Björn Arnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1968]] - [[Marc Anthony]], bandarískur leikari og söngvari. * [[1972]] - [[Atli Rafn Sigurðarson]], íslenskur leikari. * [[1972]] - [[Bárður á Steig Nielsen]], færeyskur stjórnmálamaður. * [[1974]] - [[Loona]], hollensk söngkona og dansari. * [[1980]] - [[Davíð Þorláksson]], íslenskur lögfræðingur. * [[1984]] - [[Katie Melua]], georgísk-bresk söngkona. * [[1985]] - [[Johan Absalonsen]], danskur knattspyrnumaður. * [[1992]] - [[Nick Jonas]], bandarískur söngvari ([[Jonas Brothers]]). == Dáin == * [[307]] - [[Severus 2.]] Rómarkeisari. * [[655]] - [[Marteinn 1. páfi]]. * [[1343]] - [[Filippus 3. Navarrakonungur]] (f. [[1306]]). * [[1380]] - [[Karl 5. Frakkakonungur]] (f. [[1338]]). * [[1394]] - [[Klemens 7. mótpáfi]] (f. [[1342]]). * [[1498]] - [[Tomás de Torquemada]], leiðtogi [[Spænski rannsóknarrétturinn|spænska rannsóknarréttarins]] (f. um [[1420]]). * [[1583]] - [[Katrín Jagellon]], drottning Svíþjóðar, kona [[Jóhann 3. Svíakonungur|Jóhanns 3.]] Svíakonungs (f. [[1526]]). * [[1701]] - [[Jakob 2. Englandskonungur]] (f. [[1633]]). * [[1736]] - [[Daniel Gabriel Fahrenheit]], þýskur vísindamaður (f. [[1686]]). * [[1824]] - [[Loðvík 18.]] Frakkakonungur (f. [[1755]]). * [[1902]] - [[Konrad von Maurer]], þýskur sagnfræðingur (f. [[1823]]). * [[1917]] - [[Kristján Eldjárn Þórarinsson]], prestur í Svarfaðardal (f. [[1843]]). * [[1932]] - [[Ronald Ross]], skoskur læknir (f. [[1857]]). * [[1936]] - [[Jean-Baptiste Charcot]], franskur vísindamaður (f. [[1867]]). * [[1944]] - [[Gustav Bauer]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1870]]). * [[1977]] - [[Marc Bolan]], enskur tónlistarmaður (f. [[1947]]). * [[1977]] - [[Maria Callas]], grísk-bandarísk óperusöngkona (f. [[1923]]). * [[1992]] - [[Larbi Benbarek]], marokkóskur knattspyrnumaður (f. [[1917]]). * [[2005]] - [[Geirlaugur Magnússon]], íslenskt ljóðskáld (f. [[1944]]). * [[2013]] - [[Kim Hamilton]], bandarisk leikkona (f. [[1932]]). * [[2021]] - [[Vilborg Dagbjartsdóttir]], íslenskur barnakennari og rithöfundur (f. [[1930]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] t9nw8dtk0oalxwkcoi7cewo6bayesx7 0 2639 1984289 1910583 2026-10-29T14:05:19Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984289 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''17. september''' er 260. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (261. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 105 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1394]] - [[Karl 6. Frakkakonungur|Karl 6.]] rak alla [[gyðingdómur|gyðinga]] frá Frakklandi. * [[1605]] - [[Svíþjóð|Sænski]] herinn beið ósigur fyrir [[Pólsk-litháíska samveldið|Pólsk-litháíska samveldinu]] í [[Orrustan við Kircholm|orrustunni við Kircholm]]. * [[1630]] - Borgin [[Boston]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] var stofnuð af [[Bretland|breskum]] landnemum. * [[1631]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: [[Gústaf Adolf 2.]] Svíakonungur vann sigur á hersveitum [[Tilly]]s í [[orrustan við Breitenfeld|orrustunni við Breitenfeld]]. * [[1665]] - [[Karl 2. Spánarkonungur|Karl 2.]] varð [[konungur Spánar]] fjögurra ára gamall. * [[1668]] - [[Sænska þingið]] stofnaði fyrsta ríkisbanka Evrópu, [[Riksens ständers bank]], á rústum hins gjaldþrota [[Stokkhólmsbanki|Stokkhólmsbanka]]. * [[1787]] - [[Stjórnarskrá Bandaríkjanna]] var samþykkt á stjórnarskrárþinginu í Fíladelfíu. * [[1823]] - Fyrsta [[grindadráp]] í [[Reykjavík]]. 450 [[Grindhvalur|marsvín]] voru rekin á land vestur í hafnarkrikanum þar sem ''Slippurinn'' er núna. * [[1838]] - [[Bertel Thorvaldsen]] myndhöggvari sneri heim til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] frá [[Róm]] eftir að hafa búið þar frá [[1797]]. * [[1844]] - Fyrstu [[Alþingiskosningar]] í [[Reykjavík]]. [[Sveinbjörn Egilsson]] hlaut flest atkvæði, 15, en neitaði þingsetu og varð því Árni Helgason þingmaður, en hann hlaut 11 atkvæði. * [[1896]] - [[Eldgos|Eldur]] sást í hafi frá [[Landeyjar|Landeyjum]], suðvestur af [[Hellisey]] þrjú kvöld í röð. * [[1917]] - [[Verslunarráð Íslands]] var stofnað. * [[1939]] - [[Seinni heimsstyrjöldin]]: [[Sovétríkin]] réðust inn í [[Pólland]] úr austri í samræmi við [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|samkomulag þeirra]] við [[Þýskaland]]. * [[1944]] - [[Seinni heimsstyrjöldin]]: [[Orrustan um Arnhem]] hófst í Hollandi. * [[1948]] - [[Folke Bernadotte]] greifi var myrtur af meðlimum [[ísrael]]sku hryðjuverkasamtakanna [[Stern]] (einnig kölluð Lehi). * [[1961]] - [[Adnan Menderes]], fyrrum forsætisráðherra Tyrklands, var hengdur. * [[1966]] - Vegur fyrir [[Ólafsfjörður|Ólafsfjarðarmúla]] var formlega opnaður. * [[1970]] - [[Svarti september í Jórdaníu]]: Jórdaníuher réðist á búðir Palestínumanna í Jórdaníu og drap þúsundir. * [[1976]] - Fyrsta [[geimskutla]]n var fullsmíðuð og fékk nafnið ''[[Enterprise (geimskutla)|Enterprise]]''. * [[1977]] - [[Jón L. Árnason]] varð heimsmeistari unglinga í skák. * [[1980]] - Pólska verkalýðsfélagið [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstaða]] var stofnað í [[Gdańsk]]. * [[1980]] - Fyrrum forseti Níkaragva, [[Anastasio Somoza Debayle]], var myrtur í útlegð í Paragvæ. * [[1983]] - [[Vanessa L. Williams]] var fyrsta þeldökka [[Ungfrú Ameríka]]. * [[1984]] - [[Brian Mulroney]] varð forsætisráðherra Kanada. * [[1987]] - Fréttaþátturinn 19:19 hóf göngu sína á [[Stöð 2]]. * [[1987]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi kom í opinbera heimsókn til [[San Francisco]] í Bandaríkjunum. * [[1988]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1988|Sumarólympíuleikar]] voru settir í [[Seoul]] í [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]]. * [[1988]] - [[Steingrímur Hermannsson]] og [[Jón Baldvin Hannibalsson]] létu þau orð falla í viðtali í fréttaskýringaþætti á [[Stöð 2]] að [[ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar]] væri fallin þar sem ekki væru forsendur fyrir samstarfi eftir tillögur forsætisráðherra um 6% gengisfellingu til að mæta vanda sjávarútvegsins. * [[1989]] - Tvö tankskip rákust á við austurströnd Bretlands. 100 tonn af olíu láku úr þeim. * [[1989]] - Fellibylurinn [[Húgó (fellibylur)|Húgó]] olli mikilli eyðileggingu í Karíbahafi og suðausturhluta Bandaríkjanna. * [[1990]] - Bandaríski íþróttablaðamaðurinn [[Lisa Olson]] var áreitt kynferðislega í búningsklefa [[New England Patriots]] þar sem hún var að taka viðtöl. Málið vakti athygli á stöðu kvenna í íþróttablaðamennsku. * [[1991]] - [[Norður-Kórea]], [[Suður-Kórea]], [[Eistland]], [[Lettland]], [[Litáen]], [[Marshall-eyjar]] og [[Míkrónesía (ríki)|Míkrónesía]] urðu aðilar að Sameinuðu þjóðunum. * [[1992]] - [[Landsbankinn]] tók eignir [[Samband íslenskra samvinnufélaga|Sambands íslenskra samvinnufélaga]] upp í skuldir og innlimaði þar með [[Samvinnubankinn|Samvinnubankann]]. * [[1994]] - Óperan ''[[Vald örlaganna]]'' var frumsýnd í Þjóðleikhúsinu og sungu [[Kristján Jóhannsson]] og [[Elín Ósk Óskarsdóttir]] aðalhlutverkin. * [[1999]] - Ítalski hagfræðingurinn [[Romano Prodi]] var kosinn forseti Evrópuráðsins. * [[2001]] - Mesta stigafall í sögu [[Dow Jones-vísitalan|Dow Jones-vísitölunnar]] varð á fyrsta viðskiptadegi [[bandaríska kauphöllin|bandarísku kauphallarinnar]] eftir [[hryðjuverkin 11. september 2001|11. september]]. <onlyinclude> * [[2004]] - [[Knattspyrnufélag Vesturbæjar]] var stofnað í Reykjavík. * [[2006]] - [[Bandalagið (Svíþjóð)|Bandalagið]] undir forystu [[Fredrik Reinfeldt]] sigraði þingkosningar í Svíþjóð en sósíaldemókratar fengu sína verstu kosningu frá 1914. * [[2007]] - [[Fjármálakreppan 2007-2008]]: [[Northern Rock]] lenti í lausafjárvanda og [[áhlaup á banka]]nn hófst. * [[2009]] - Um 80 létust í árás stjórnarhersins á bækistöðvar íslamista í [[Jemen]]. * [[2011]] - Mótmælin [[Occupy Wall Street]] hófust í Bandaríkjunum. Þau leiddu til stofnunar [[Occupy-hreyfingin|Occupy-hreyfingarinnar]] sem breiddist út um allan heim í kjölfarið. * [[2013]] - Strandaða skemmtiferðaskipið ''[[Costa Concordia]]'' var rétt við. Aðgerðin tók 19 tíma. * [[2015]] - Milljón manns yfirgáfu heimili sín þegar öflugur jarðskjálfti varð í [[Chile]]. * [[2016]] - [[Sprengjuárásirnar í New York og New Jersey 2016]]: 29 slösuðust þegar tvær heimatilbúnar sprengjur sprungu í [[New Jersey]] og hverfinu [[Chelsea (Manhattan)|Chelsea]] í Manhattan. * [[2019]] – Þingkosningar fóru fram í [[Ísrael]] í annað skipti á einu ári. Líkt og fyrri kosningar ársins skiluðu kosningarnar hnífjafnri niðurstöðu milli [[Likud]]-flokksins og [[Bláhvíta bandalagið|Bláhvíta bandalagsins]]. </onlyinclude> == Fædd == * [[879]] - [[Karl 3. Frakkakonungur|Karl 3.]], Frakkakonungur (d. [[929]]). * [[1271]] - [[Venseslás 2.]], konungur Bæheims og Póllands (d. [[1307]]). * [[1550]] - [[Páll 5.]], páfi (d. [[1621]]). * [[1743]] - [[Condorcet markgreifi]], franskur stærðfræðingur (d. [[1794]]). * [[1826]] - [[Georg Friedrich Bernhard Riemann]], þýskur stærðfræðingur (d. [[1866]]). * [[1918]] - [[Chaim Herzog]], forseti Ísraels (d. [[1997]]). * [[1927]] - [[Ásgeir Long]], vélfræðingur. * [[1931]] - [[Anne Bancroft]], bandarísk leikkona (d. [[2005]]). * [[1944]] - [[Reinhold Messner]], ítalskur fjallgöngumaður. * [[1950]] - [[Narendra Modi]], forsætisráðherra Indlands. * [[1958]] - [[Janez Janša]], slóvenskur stjórnmálamaður. * [[1962]] - [[Baz Luhrmann]], ástralskur leikstjóri. * [[1968]] - [[Anastacia]], bandarísk söngkona. * [[1985]] - [[Tomas Berdych]], tékkneskur tennisleikari. == Dáin == * [[1179]] - [[Hildegard von Bingen]], þýsk abbadís og dulspekingur (f. [[1098]]). * [[1422]] - [[Konstantín 2. Búlgaríukeisari|Konstantín 2.]], keisari Búlgaríu (f. eftir [[1370]]). * [[1609]] - Rabbí [[Judah Löw]] ben Bezalel frá Prag. * [[1636]] - [[Stefano Maderno]], ítalskur myndhöggvari (f. [[1576]]). * [[1665]] - [[Filippus 4. Spánarkonungur|Filippus 4.]], Spánarkonungur (f. [[1605]]). * [[1702]] - [[Olof Rudbeck]], sænskur vísindamaður (f. [[1630]]). * [[1904]] - [[Daniel Willard Fiske]], bandarískur ritstjóri, fræðimaður, skákáhugamaður og Íslandsvinur (f. [[1831]]). * [[1948]] - [[Folke Bernadotte]] greifi og friðarsinni (f. [[1895]]). * [[1980]] - [[Anastasio Somoza Debayle]], forseti Níkaragva (f. [[1925]]). * [[1990]] - [[Stefán Jónsson (1923-1990)|Stefán Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1923]]). * [[1994]] - [[Karl Popper]], austurrísk-enskur vísinda- og stjórnmálaheimspekingur (f. [[1902]]). * [[1996]] - [[Spiro Agnew]], varaforseti Bandaríkjanna (f. [[1918]]). * [[2021]] - [[Abdelaziz Bouteflika]], forseti Alsírs (f. [[1937]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] 19ao789l83cg7gtlroxn6owjv99pbki 0 2640 1984287 1943777 2026-10-29T14:04:07Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984287 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''18. september''' er 261. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (262. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 104 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[96]] - [[Nerva]] varð Rómarkeisari. * [[1180]] - [[Filippus 2. Frakkakonungur|Filippus 2.]] varð konungur Frakklands. * [[1345]] - [[Andrés af Kalabríu|Andrés]] hertogi af Kalabríu var myrtur í [[Napólí]]. * [[1499]] - [[Vasco da Gama]] sneri aftur til [[Lissabon]] úr fyrstu siglingunni til [[Indland]]s. * [[1544]] - [[Karl 5. keisari]] og [[Frans 1. Frakkakonungur]] sömdu um frið, en stríð milli Frakka og Englendinga hélt áfram. * [[1598]] - [[Toyotomi Hideyori]] tók við völdum í Japan. * [[1699]] - Haldið var [[brúðkaup]] í [[Skálholt]]i er [[Jón Vídalín]] biskup gekk að eiga Sigríði Jónsdóttur frá Leirá. Í brúðkaupinu voru 23 prestar. * [[1787]] - [[Friðrik Vilhjálmur 2. Prússakonungur]] náði borginni [[Dordrecht]] á sitt vald og batt enda á lýðveldið. * [[1805]] - Sala vísnakerlinga á [[skildingavísa|skildingavísum]] var bönnuð í Danmörku. * [[1810]] - Sjálfstæðisdagur [[Chile]]. * [[1814]] - [[Vínarfundurinn]] hófst í Austurríki. * [[1851]] - Dagblaðið [[The New York Times]] var stofnað. * [[1872]] - [[Óskar 2. Svíakonungur|Óskar 2.]] varð konungur Svíþjóðar. * [[1885]] - [[Landsbanki Íslands]] var stofnaður. * [[1911]] - [[Lestrarfélag kvenna]] var stofnað í Reykjavík. * [[1918]] - [[Holland|Hollenskar]] konur öðluðust [[kosningaréttur|kosningarétt]]. * [[1931]] - [[Mukden-atvikið]] í [[Mansjúría|Mansjúríu]] gaf Japönum átyllu til þess að ráðast á Kína. * [[1935]] - [[Sovétríkin]] gerast aðilar að [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]]. * [[1944]] - [[Síðari heimsstyrjöld]]: Bandamenn réðust inn í borgina [[Eindhoven]]. * [[1946]] - [[Lögþing Færeyja]] lýsti yfir sjálfstæði eyjanna í kjölfar [[þjóðaratkvæðagreiðslan í Færeyjum 1946|þjóðaratkvæðagreiðslu]]. * [[1963]] - Hópur 10.000 mótmælenda kveikti í breska sendiráðinu í [[Jakarta]] vegna andstöðu við stofnun Malasíu. * [[1964]] - [[Konstantín 2. Grikkjakonungur]] gekk að eiga dönsku prinsessuna [[Anna-María Grikkjadrottning|Önnu-Maríu]]. * [[1965]] - Vaxtarræktarkeppnin [[Mr. Olympia 1965]] var haldin í Brooklyn. * 1965 - Danski innbrotsþjófurinn [[Palle Sørensen]] skaut 4 lögreglumenn til bana á flótta. Atvikið varð til þess að danska lögreglan fékk heimild til að bera skotvopn. * [[1968]] - Knattspyrnukappleik [[Knattspyrnufélagið Valur|Vals]] gegn portúgalska liðinu [[Benfica]] lauk með markalausu jafntefli. Áhorfendur voru 18.243 og var það vallarmet. * [[1970]] - [[Svarti september í Jórdaníu]]: Jórdaníuher réðist á búðir Palestínumanna í Jórdaníu og drap þúsundir. * 1970 - [[Helgi Hálfdanarson (þýðandi)|Helgi Hálfdanarson]] hlaut [[Silfurhesturinn|Silfurhestinn]] fyrir þýðingar sínar á leikritum William Shakespeare en hafnaði honum. * [[1973]] - [[Vestur-Þýskaland]], [[Austur-Þýskaland]] og [[Bahamaeyjar]] urðu aðilar að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. * [[1975]] - Sportbátafélagið [[Snarfari]] var stofnað í Reykjavík. * [[1975]] - [[Patricia Hearst]] var handtekin í San Francisco. * [[1977]] - Bandaríska skútan ''[[Courageous (skúta)|Courageous]]'' undir stjórn [[Ted Turner]] sigraði ástralska áskorandann í [[Ameríkubikarinn|Ameríkubikarnum]]. * [[1981]] - [[Franska þingið]] afnam [[dauðarefsing]]u. * [[1983]] - Bandaríska hljómsveitin [[KISS]] kom í fyrsta sinn fram án andlitsfarða á [[MTV]]. * [[1984]] - [[Kröflueldar|Kröflueldum]] lauk, en þeir höfðu staðið frá 1975. * [[1984]] - [[Joe Kittinger]] komst fyrstur yfir Atlantshafið í loftbelg. * [[1990]] - [[Liechtenstein]] gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. * [[1992]] - Danska bókamessan [[BogForum]] var sett í fyrsta sinn í Kaupmannahöfn. * [[1996]] - Norðurkóreskur kafbátur af [[Sang-O]]-gerð strandaði við Suður-Kóreu. Áhöfnin var skotin til bana af suðurkóreska hernum. * [[1997]] - [[Bílsprengja]] á vegum [[Al-Kaída]] sprakk í [[Mostar]] í [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]]. * [[1999]] - Íslenska sjónvarpsstöðin [[PoppTV]] hóf göngu sína. * [[2001]] - [[Miltisbrandsárásirnar 2001]]: Bréf með miltisbrandsgróum voru send til sjónvarpsfréttastofanna [[ABC News]], [[CBS News]], [[NBC News]] og dagblaðanna ''[[New York Post]]'' og ''[[National Enquirer]]''. * [[2005]] - Stríðsherrar [[Norðurbandalagið (Afganistan)|Norðurbandalagsins]] fögnuðu sigri í [[þingkosningar í Afganistan 2005|þingkosningum í Afganistan]]. <onlyinclude> * [[2012]] - Sænski sjónvarpsþátturinn ''[[Uppdrag granskning]]'' sagði frá greiðslum frá [[Telia Sonera]] til skúffufyrirtækis á Gíbraltar sem tengdist [[Gulnara Karimova|Gulnöru Karimovu]], dóttur forseta Úsbekistan. * [[2014]] - Skotar felldu í [[þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Skotlands 2014|þjóðaratkvæðagreiðslu]] aðskilnað frá Bretlandi. * [[2015]] - Upp komst um aðferðir bílaframleiðandans [[Volkswagen]] til að blekkja mengunarpróf díselbíla. * [[2016]] - [[Sprengjuárásirnar í New York og New Jersey 2016]]: Nokkrar sprengjur fundust á lestarstöðinni í [[Elizabeth (New Jersey)]]. * [[2024]] - Úkraínumenn gerðu drónaárás á rússneska vopnabirgðastöð í [[Tverfylki]] Rússlands og þremur dögum síðar í [[Krasnodarfylki]].</onlyinclude> == Fædd == * [[53]] - [[Trajanus]], rómverskur keisari (d. [[117]]). * [[1505]] - [[María af Austurríki, Ungverjalandsdrottning|María af Austurríki]], drottning Ungverjalands og Bæheims og ríkisstjóri Niðurlanda (d. [[1558]]). * [[1709]] - [[Samuel Johnson]], enskur rithöfundur og orðabókarhöfundur (d. [[1784]]). * [[1752]] - [[Adrien-Marie Legendre]], franskur stærðfræðingur (d. [[1833]]). * [[1786]] - [[Kristján 8.]] Danakonungur (d. [[1848]]). * [[1895]] - [[John Diefenbaker]], forsætisráðherra Kanada (d. [[1979]]). * [[1905]] - [[Greta Garbo]], sænsk leikkona (d. [[1990]]). * [[1908]] - [[Viktor Ambartsúmjan]], sovéskur vísindamaður (d. [[1996]]). * [[1939]] - [[Jorge Sampaio]], fyrrum forseti Portúgals (d. [[2021]]). * [[1943]] - [[Ling Liong Sik]], malasískur stjórnmálamaður. * [[1954]] - [[Einar Már Guðmundsson]], íslenskur rithöfundur. * [[1956]] - [[Tim McInnerny]], enskur leikari. * [[1961]] - [[James Gandolfini]], bandarískur leikari (d. [[2013]]). * [[1968]] - [[Skúli Mogensen]], íslenskur athafnamaður. * [[1971]] - [[Lance Armstrong]], bandarískur atvinnugötuhjólari. * [[1974]] - [[Sol Campbell]], enskur knattspyrnumaður. * [[1975]] - [[Jason Sudeikis]], bandarískur leikari. * [[1976]] - [[Sophina Brown]], bandarísk leikkona. * [[1976]] - [[Ronaldo (fæddur 1976)|Ronaldo]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[1977]] - [[Barrett Foa]], bandarískur leikari. * [[1977]] - [[Steinunn Þóra Árnadóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1989]] - [[Annie Mist Þórisdóttir]], íslensk íþróttakona og heimsmeistari í Crossfit. * [[1998]] - [[Christian Pulisic]], bandarískur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[96]] - [[Dómitíanus]], Rómarkeisari (f. [[51]]). * [[1137]] - [[Eiríkur eimuni]], Danakonungur. * [[1180]] - [[Loðvík 7. Frakkakonungur]] (f. [[1120]]). * [[1361]] - [[Lúðvík 5. af Bæjaralandi|Lúðvík 5.]], hertogi af Bæjaralandi (f. [[1315]]). * [[1663]] - Heilagur [[Jósef frá Copertino]] (f. [[1603]]). * [[1783]] - [[Leonhard Euler]], stærðfræðingur (f. [[1707]]). * [[1872]] - [[Karl 15. Svíakonungur]] (f. [[1826]]). * [[1898]] - [[Brynjulf Bergslien]], norskur myndhöggvari (f. [[1830]]). * [[1911]] - [[Pjotr Stolypin]], forsætisráðherra Rússlands (f. [[1862]]) * [[1924]] - [[Francis Herbert Bradley]], breskur heimspekingur (f. [[1846]]). * [[1961]] - [[Dag Hammarskjöld]], fyrrum aðalritari [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] og handahafi [[Friðarverðlaun Nóbels|friðarverðlauna Nóbels]] (f. [[1905]]). * [[1970]] - [[Jimi Hendrix]], bandarískur gítarleikari (f. [[1942]]). * [[1970]] - [[Pedro Cea]], úrúgvæskur knattspyrnumaður og þjálfari (f. [[1900]]). * [[1991]] - [[Geir Kristjánsson]], íslenskur þýðandi (f. [[1923]]). * [[2002]] - [[Stefán Hörður Grímsson]], íslenskt skáld (f. [[1919]]). * [[2009]] - [[Irving Kristol]], bandarískur blaðamaður (f. [[1920]]). * [[2020]] - [[Ruth Bader Ginsburg]], bandarískur dómari (f. [[1933]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] pvvyozc841lyhmvnjgbxqh46wuqmnfn 0 2641 1984286 1929668 2026-10-29T14:02:15Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984286 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''19. september''' er 262. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (263. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 103 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1356]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Englendingar unnu sigur á Frökkum í [[Orrustan við Poitiers (1356)|orrustunni við Poitiers]] og tóku [[Jóhann góði|Jóhann góða]] Frakkakonung höndum. * [[1394]] - [[Benedikt 13.]] (Pietro de Luna) varð mótpáfi. * [[1610]] - [[Friðrik 5. kjörfursti|Friðrik]] varð kjörfursti í Pfalz við lát föður śins. * [[1618]] - [[Umsátrið um Pilsen]] í Bæheimi hófst. * [[1667]] - „Gullskipið“ ''[[Het Wapen van Amsterdam]]'' strandaði á [[Skeiðarársandur|Skeiðarársandi]] með mikinn farm af [[gull]]i og [[gimsteinn|dýrum steinum]] að talið er. Öll áhöfnin fórst, um 140 manns. Mikil leit var gerð að þessu skipi á [[20. öldin|20. öld]], en án nokkurs árangurs. * [[1802]] - Andvana [[síamstvíburar]], samvaxin stúlkubörn, fæddust í [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]]. * [[1874]] - Blaðið ''[[Ísafold]]'' hóf göngu sína. Árið 1929 sameinaðist það ''[[Vörður|Verði]]'' og var vikuútgáfa ''[[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]'' til 1968. * [[1905]] - Vígð var [[hengibrú]] á [[Jökulsá í Öxarfirði]]. Brúin var með 70 metra haf á milli stöpla. * [[1939]] - Þýski kafbáturinn ''[[U30]]'', sem sökkt hafði breska farþegaskipinu ''[[Athenia]]'' á fyrsta degi [[Seinni heimsstyrjöldin|Seinni heimsstyrjaldarinnar]], kom til Reykjavíkur með þrjá slasaða menn. Þeir höfðu slasast þegar kafbáturinn gerði árás á breskt flutningaskip vestur af Bretlandi. * [[1955]] - [[Juan Perón]], forseta Argentínu, var steypt af stóli í valdaráni hersins. * [[1965]] - Pakistanski herinn vann sigur í [[orrustan við Chawinda|orrustunni við Chawinda]]. * [[1977]] - [[Jón L. Árnason]] vann það afrek að verða heimsmeistari sveina í skák, aðeins 16 ára gamall. Eini keppandinn sem sigraði Jón var [[Garrí Kasparov]], en hann hafnaði í þriðja sæti. * [[1978]] - [[Fatlaðir]] fóru í kröfugöngu í Reykjavík og kröfðust jafnréttis. * [[1979]] - [[Bernarsamningurinn um vernd villtra dýra, plantna og vistgerða í Evrópu]] var samþykktur. * [[1981]] - ''[[Tungufoss (skip)|Tungufoss]]'' sökk á Ermarsundi, en allri áhöfninni var bjargað. * [[1981]] - Um hálf milljón manna sótti tónleika [[Simon og Garfunkel]] í Central Park í New York-borg. * [[1982]] - [[Scott Fahlman]] stakk upp á notkun [[broskall]]sins. * [[1983]] - [[Sankti Kristófer og Nevis]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[1985]] - Jarðskjálfti sem mældist 8,1 á Richter skók [[Mexíkóborg]] með þeim afleiðingum að 5000 manns biðu bana. * [[1988]] - Finnska farsímanetið [[Radiolinja]] hóf starfsemi. * [[1989]] - [[UTA flug 772]] sprakk yfir [[Níger]] með þeim afleiðingum að 170 fórst. * [[1991]] - Frosna múmían [[Ötzi]] fannst í Ölpunum. * [[1995]] - Bandarísku dagblöðin ''[[The Washington Post]]'' og ''[[The New York Times]]'' birtu yfirlýsingu frá [[Unabomber]]. * [[1996]] - [[Norðurskautsráðið]] var stofnað í Ottawa í Kanada. * [[1997]] - 53 voru myrtir í [[Guelb El-Kebir-fjöldamorðin|Guelb El-Kebir-fjöldamorðunum]] í Alsír. * [[2002]]- Herforinginn [[Robert Guéï]] reyndi valdarán á [[Fílabeinsströndin]]ni sem hratt [[fyrsta borgarastyrjöldin á Fílabeinsströndinni|borgarastyrjöld]] af stað. * [[2002]] - [[Ísraelsher]] settist að nýju um höfuðstöðvar [[Yasser Arafat]] í [[Ramallah]]. * [[2006]] - [[Konunglegi taílenski herinn]] framdi valdarán í Taílandi og velti stjórn [[Thaksin Shinawatra]] úr sessi. * [[2007]] - Ísrael lýsti því yfir að [[Gasaströndin]], undir stjórn [[Hamassamtökin|Hamassamtakanna]], væri óvinveitt svæði og hætti að veita þar grunnþjónustu. * [[2011]] - 63 fórust þegar öflugur jarðskjálfti reið yfir á landamærum [[Indland]]s og [[Nepal]]. * [[2013]] - Skip [[Greenpeace]], ''[[Arctic Sunrise]]'', var tekið af rússnesku strandgæslunni og allir 30 áhafnarmeðlimir handteknir. <onlyinclude> * [[2016]] - [[Sprengjuárásirnar í New York og New Jersey 2016]]: Ahmad Khan Rahimi, íbúi í Elizabeth, New Jersey, var handtekinn eftir skotbardaga við lögreglu. * [[2017]] - 350 fórust þegar öflugur [[Jarðskjálftinn í Mið-Mexíkó 2017|jarðskjálfti]] reið yfir [[Mexíkó]], nákvæmlega 32 árum eftir [[Jarðskjálftinn í Mexíkóborg 1985|jarðskjálftann í Mexíkóborg 1985]]. * [[2017]] - Fellibylurinn [[María (fellibylur)|María]] gekk á land á [[Dóminíka|Dóminíku]] og olli 112 dauðsföllum. * [[2021]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Rússland]]i. [[Sameinað Rússland]] fékk næstum helming atkvæða. * [[2021]] - Eldfjallið [[Cumbre Vieja]] á [[La Palma]] gaus. * [[2022]] - Útför [[Elísabet 2.|Elísabetar drottningar]] fór fram í [[Windsor-höll]]. * [[2023]] - [[Aserbaísjan]] réðist á [[Artsaklýðveldið]] sem gafst upp eftir stutt átök. * [[2024]] - [[Hvítabjörn]] var felldur í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]]. Hann var nálægt sumarhúsi þar sem kona dvaldi á Höfðaströnd.</onlyinclude> == Fædd == * [[86]] - [[Antonínus Píus]], Rómarkeisari (d. [[161]]). * [[1551]] - [[Hinrik 3. Frakkakonungur|Hinrik 3.]], Frakkakonungur (d. [[1589]]). * [[1802]] - [[Lajos Kossuth]], ungverskur stjórnmálamaður (d. [[1894]]). * [[1862]] - [[Arvid Lindman]], sænskur stjórnmálamaður (d. [[1936]]). * [[1867]] - [[Arthur Rackham]], breskur teiknari (d. [[1939]]). * [[1898]] - [[Giuseppe Saragat]], forseti Ítalíu (d. [[1988]]). * [[1908]] - [[Mika Waltari]], finnskur rithöfundur (d. [[1979]]). * [[1911]] - [[William Golding]], breskur rithöfundur (d. [[1993]]). * [[1915]] - [[Jóhann Hafstein]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1980]]). * [[1928]] - [[Adam West]], bandariskur leikari (d. [[2017]]). * [[1933]] - [[David McCallum]], skoskur leikari. * [[1934]] - [[Brian Epstein]], enskur athafnamadur (d. [[1967]]). * [[1935]] - [[Nick Massi]], bandarískur söngvari ([[The Four Seasons]]) (d. [[2000]]). * 1935 - [[Hjörtur Torfason]], íslenskur dómari (d. [[2025]]). * [[1948]] - [[Jeremy Irons]], enskur leikari. * [[1949]] - [[Ernie Sabella]], bandarískur leikari. * [[1956]] - [[Camilla Plum]], danskur matreiðslubókahöfundur. * [[1960]] - [[Sigurður Einarsson]], íslenskur hagfræðingur. * [[1963]] - [[David Seaman]], enskur knattspyrnumadur. * [[1967]] - [[Roland Schimmelpfennig]], þýskt leikskáld. * [[1968]] - [[Lila Downs]], mexíkósk söngkona. * [[1969]] - [[Jóhann Jóhannsson]], íslenskur tónlistarmaður (d. [[2018]]). * [[1970]] - [[Victor Williams]], bandarískur leikari. * [[1971]] - [[Rannveig Kristjánsdóttir]], íslensk leikkona. * [[1974]] - [[Victoria Silvstedt]], sænsk fyrirsæta. * [[1990]] - [[Kieran Trippier]], enskur knattspyrnumaður. * [[2000]] - [[Hjalti Sigurðsson]], íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[480 f.Kr.]] - [[Leónídas]], konungur Spörtu (f. um [[540 f.Kr.]]). * [[1710]] - [[Ole Rømer]], danskur stjörnufræðingur (f. [[1644]]). * [[1798]] - [[Björn Jónsson (lyfsali)|Björn Jónsson]], lyfjafræðingur og fyrsti lyfsali á Íslandi. * [[1881]] - [[James Garfield]], 20. forseti Bandarikjanna (f. [[1831]]). * [[1924]] - [[Hannibal Sehested (forsætisráðherra)|Hannibal Sehested]], forsætisráðherra Danmerkur (f. [[1842]]). * [[1927]] - [[Michael Ancher]], danskur listmálari (f. [[1849]]). * [[1945]] - [[Halldór Bjarnarson]], íslenskur prestur (f. [[1855]]). * [[1962]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslubókahöfundur (f. [[1879]]). * [[1970]] - [[Johannes Heinrich Schultz]], þýskur geðlæknir (f. [[1884]]). * [[1987]] - [[Einar Gerhardsen]], forsætisráðherra Noregs (f. [[1897]]). * [[2017]] - [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]], íslenskt skáld (f. [[1948]]). * [[2019]] - [[Zine El Abidine Ben Ali]], forseti Túnis (f. [[1936]]). * [[2020]] – [[John Turner]], fyrrum forsætisráðherra Kanada (f. [[1929]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] sgb2ljdu603sz3qutur5i87dho7g0he 0 2642 1984292 1904505 2026-10-29T14:11:49Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984292 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''20. september''' er 263. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (264. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 102 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1066]] - [[Haraldur harðráði]] og [[Tósti Guðinason]] unnu sigur á ensku jörlunum Mörukára og Valþjófi í [[orrustan við Úsu|orrustu við Úsu]] nálægt Jórvík. * [[1187]] - [[Umsátrið um Jerúsalem]]: Saladín hertók borgina. * [[1159]] - Rolando Bandinelli varð [[Alexander 3. páfi]]. * [[1276]] - Pietro Luliani varð [[Jóhannes 21.]] páfi. * [[1519]] - Floti [[Ferdinand Magellan|Magellan]]s sigldi frá Spánarströndum í upphafi hnattferðar hans. * [[1604]] - [[Spánn|Spánverjar]], undir stjórn [[Ambrosio Spinola]], lögðu [[Oostende]] undir sig eftir þriggja ára umsátur. * [[1643]] - [[Enska borgarastyrjöldin]]: Her konungssinna hörfaði frá [[fyrsta orrustan við Newbury|fyrstu orrustunni við Newbury]]. * [[1654]] - Tveir menn voru brenndir á báli fyrir galdur í [[Trékyllisvík]] á Ströndum. * [[1697]] - [[Ryswick-samningurinn]] batt enda á Níu ára stríðið milli Frakklands og Bandalagsins mikla. Samningurinn leysti ekki nein deilumál og fimm árum síðar hófst því [[Spænska erfðastríðið]] milli sömu aðila. * [[1870]] - [[Ítalska konungsríkið]] hertók Róm eftir stutt átök við hersveitir [[Páfaríkið|Páfaríkisins]]. Borgin var gerð að höfuðborg Ítalíu árið eftir. * [[1900]] - [[Kirkjurokið]]: Yfir þrjátíu manns fórust í ofsaveðri, sem olli jafnframt slysum og tjóni á húsum. Kirkjurnar á Urðum og Upsum í Svarfaðardal brotnuðu í spón. Átján menn úr Ketildölum fórust í sjó, þar af 15 úr Selárdal. * [[1940]] - [[Petsamoförin]] hófst á því að skipið ''Esja'' lagði úr höfn í Reykjavík. * [[1963]] - Í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] var samþykkt að leyfa kvöldsölu um lúgur til klukkan 22 og borgarráði var heimilað að framlengja söluleyfi til klukkan 23.30 á kvöldin. Rúmur aldarfjórðungur leið þar til sölutími var gefinn frjáls. * [[1970]] - Allt fólk var flutt frá [[Svalbarði|Svalbarða]] þegar eldgos hófst í eynni. * [[1976]] - Fyrsta „alþjóðlega pönkhátíðin“ var haldin í [[100 Club]] í London. * [[1976]] - Fjarskiptafyrirtækið [[Intersputnik]] var stofnað í Moskvu. * [[1977]] - [[Petrosavodskfyrirbærið]] sást frá Sovétríkjunum og fleiri löndum í Norður-Evrópu. * [[1978]] - Sænska lögreglan réðist inn í [[Mullvaden]]-hverfið í Stokkhólmi sem ungmenni höfðu haldið í eitt ár til að mótmæla niðurrifi húsa. * [[1979]] - Til [[Ísland]]s komu 34 flóttamenn frá [[Víetnam]] sem var stærsti hópur flóttamanna sem komið hafði til Íslands. * [[1979]] - [[Barrakúdaaðgerðin]]: Franski herinn steypti Jean-Bedél Bokassa af stóli í Mið-Afríkulýðveldinu. * [[1981]] - 300 létust þegar brasilíska fljótaskipinu ''Sobral Santos'' hvolfdi á [[Amasónfljót]]i. * [[1984]] - 24 létust þegar bílasprengja á vegum [[Hezbollah]] sprakk við bandaríska sendiráðið í Beirút. * [[1991]] - Yfir 3000 manns sneru baki í [[Arne Myrdal]] þegar hann hugðist aftur halda ræðu í [[Brumunddal]] í Noregi. * [[1992]] - Frakkar samþykktu [[Maastricht-sáttmálinn|Maastricht-sáttmálann]] með 50,5% atkvæða. * [[1996]] - [[Tígrishellisleirbrennslan]] uppgötvaðist í [[Hangzhou]] í Kína. * [[1996]] - Pakistanski stjórnarandstöðuleiðtoginn [[Murtaza Bhutto]] lést í skotbardaga við lögreglu. <onlyinclude> * [[2001]] - [[George W. Bush]] lýsti yfir „[[stríðið gegn hryðjuverkum|stríði gegn hryðjuverkum]]“ í ávarpi til [[Bandaríkjaþing]]s. * [[2003]] - [[Lettland|Lettar]] samþykktu inngöngu í [[Evrópusambandið]] í þjóðaratkvæðagreiðslu. * [[2004]] - [[Wikipedia]] náði milljón greinum á 100 tungumálum og var þá orðin stærsta alfræðirit veraldar. * [[2004]] - [[Verkfall grunnskólakennara 2004]] hófst en það stóð í 39 daga og er eitt það lengsta í sögu íslenskra skóla. * [[2004]] - Bandaríkin afnámu viðskiptabann gegn [[Líbýa|Líbýu]]. * [[2007]] - [[Aðgerð Pólstjarnan]]: lögregla og tollayfirvöld gerðu tugi kílóa af amfetamíni upptæk á Fáskrúðsfirði sem reynt var að smygla með seglskútu. * [[2008]] - 60 létust í sjálfsmorðssprengjuárás á Hotel Marriott í [[Islamabad]] í Pakistan. * [[2014]] - [[Tyrkland]] opnaði landamæri sín fyrir 70.000 Kúrdum á flótta undan Íslamska ríkinu í Sýrlandi. * [[2015]] - Flokkurinn [[SYRIZA]] hélt meirihluta sínum eftir þingkosningar í Grikklandi. * [[2017]] - [[Anúbisaðgerðin]]: [[Spænska lögreglan]] hóf aðgerðir til að koma í veg fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Katalóníu. * [[2018]] - Farþegaferjunni ''[[Nyerere (skip)|Nyerere]]'' hvolfdi á Viktoríuvatni með þeim afleiðingum að 228 fórust. * [[2019]] - Alþjóðlegt [[loftslagsverkfall]] fór fram um allan heim.</onlyinclude> == Fædd == * [[1486]] - [[Arthúr prins af Wales|Arthúr]], prins af Wales, sonur [[Hinrik 7. Englandskonungur|Hinriks 7.]] Englandskonungs (d. [[1502]]). * [[1710]] - [[Thomas Simpson]], breskur stærðfræðingur (d. [[1761]]). * [[1787]] - [[Jón Snorrason]], bæjarfulltrúi í Reykjavík (d. [[1856]]). * [[1833]] - [[Ernesto Teodoro Moneta]], ítalskur blaðamaður (d. [[1918]]). * [[1888]] - [[Ríkarður Jónsson]], íslenskur myndhöggvari (d. [[1977]]). * [[1915]] - [[Aðalheiður Hólm Spans]], íslenskur verkalýðsleiðtogi (d. [[2005]]). * [[1917]] - [[Obdulio Varela]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. [[1996]]). * [[1934]] - [[Sophia Loren]], ítölsk leikkona. * [[1940]] - [[Taro Aso]], forsætisráðherra Japans. * [[1943]] - [[Sani Abacha]], einræðisherra í Nígeríu (d. [[1998]]). * [[1948]] - [[George R.R. Martin]], bandarískur rithöfundur. * [[1949]] - [[Anthony Denison]], bandarískur leikari. * [[1952]] - [[Manuel Zelaya]], forseti Hondúras. * [[1957]] - [[Margrét Friðriksdóttir]], skólameistari Menntaskólans í Kópavogi. * [[1959]] - [[Björn Valur Gíslason]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1970]] - [[Jón Birgir Valsson]], íslenskur glímukappi. * [[1971]] - [[Henrik Larsson]], sænskur knattspyrnumaður. * [[1975]] - [[Moon Bloodgood]], bandarísk leikkona. * [[1980]] - [[Igor Vori]], króatískur handknattleiksmaður. * [[1984]] - [[Hólmfríður Magnúsdóttir]], íslensk knattspyrnukona. * [[1986]] - [[Aldis Hodge]], bandarískur leikari. == Dáin == * [[1168]] - [[Paskalis 3.]] mótpáfi. * [[1384]] - [[Loðvík 1. hertogi af Anjou]], hertogi af Anjou (f. [[1339]]). * [[1647]] - [[Guðmundur Einarsson]] prestur á [[Staðastaður|Staðastað]] á [[Snæfellsnes]]i (f. [[1568]]). * [[1823]] - [[Geir Vídalín]], biskup (f. [[1761]]). * [[1863]] - [[Jacob Grimm]], þýskur málfræðingur (f. [[1785]]). * [[1933]] - [[Annie Besant]], breskur guðspekingur (f. [[1847]]). * [[1957]] - [[Jean Sibelius]], finnskt tónskáld (f. [[1865]]). * [[1971]] - [[Giorgos Seferis]], grískt skáld (f. [[1900]]). * [[1975]] - [[Saint-John Perse]], franskt skáld (f. [[1887]]). * [[1983]] - [[Friedrich Christian zu Schaumburg-Lippe]], þýskur aðalsmaður (f. [[1906]]). * [[1993]] - [[Erich Hartmann]], þýskur flugmaður (f. [[1922]]). * [[1996]] - [[Pál Erdős]], ungverskur stærðfræðingur (f. [[1913]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] erysh2lqncz0h6vlx2d0w4ghn6g9df2 0 2643 1984284 1929900 2026-10-29T13:59:38Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984284 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''21. september''' er 264. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (265. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 101 dagur er eftir af árinu. == Atburðir == * [[1305]] - [[Loðvík 10.|Loðvík af Navarra]] gekk að eiga [[Margrét af Búrgund|Margréti af Búrgund]]. * [[1322]] - [[Karl 4. Frakkakonungur|Karl 4.]] giftist [[María af Lúxemborg|Maríu af Lúxemborg]]. * [[1435]] - [[Arras-sáttmálinn]] var gerður á milli [[Karl 7. Frakkakonungur|Karls 7.]] Frakkakonungs og [[Filippus góði, Búrgundarhertogi|Filippusar góða]] Búrgundarhertoga var undirritaður. Þar með lauk bandalagi Búrgundarmanna og Englendinga gegn Frakkakonungi. * [[1599]] - Leikritið ''[[Júlíus Sesar (leikrit)|Júlíus Sesar]]'' eftir William Shakespeare var frumsýnt í [[Globe-leikhúsið|Globe-leikhúsinu]] í London, sem var reist þetta sama ár. * [[1608]] - [[Háskólinn í Oviedo]] var stofnaður. * [[1610]] - Pólskur her lagði [[Moskva|Moskvu]] undir sig og hélt borginni næstu tvö árin. * [[1615]] - Nokkur spænsk hvalveiðiskip brotnuðu í óveðri við Strandir. Hópur skipbrotsmanna var drepinn í [[Spánverjavígin|Spánverjavígunum]] síðar um haustið. * [[1676]] - Benedetto Odescalchi varð [[Innósentíus 11.]] páfi. * [[1919]] - [[Reykjanesviti]] skemmdist allnokkuð í jarðskjálfta. * [[1931]] - Verslunarkeðjan [[Standa]] var stofnuð í Mílanó. * [[1936]] - Franska herskipið ''[[L'Audacieux]]'' kom til Reykjavíkur og köfuðu menn á þess vegum niður að flaki ''[[Pourquoi-pas?]]'', sem lá á níu metra dýpi við skerið Hnokka innst í Faxaflóa. * [[1937]] - Skáldsagan ''[[Hobbitinn]]'' eftir J. R. R. Tolkien var fyrst gefin út í Bretlandi. * [[1938]] - [[Edvard Beneš]], forseti Tékklands, fékk þau skilaboð frá Bretum og Frökkum að þeir myndu ekki reyna með vopnavaldi að hindra Hitler í að innlima [[Súdetaland]]. * [[1957]] - [[Ólafur 5.|Ólafur]] varð Noregskonungur við andlát föður síns Hákons 7. * [[1963]] - [[Eiríkur Kristófersson]], fyrrverandi skipherra á skipum Landhelgisgæslunnar, var sæmdur æðstu orðu Breta, sem erlendir menn geta fengið, fyrir framgöngu sína við björgun breskra sjómanna. * [[1964]] - [[Malta]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[1971]] - [[Pakistan]] lýsti yfir [[neyðarástand]]i. * [[1972]] - [[Ferdinand Marcos]] lýsti yfir gildistöku [[herlög|herlaga]] á Filippseyjum. * [[1976]] - Fyrsta „alþjóðlega pönkhátíðin“ var haldin á [[100 Club]] í London. * [[1982]] - [[Alþjóðlegur dagur friðar]] var haldinn í fyrsta sinn. * [[1981]] - [[Belís]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[1985]] - Í Þjóðleikhúsinu var flutt óperan ''[[Grímudansleikur (ópera)|Grímudansleikur]]'' eftir Verdi. [[Kristján Jóhannsson]] söng aðalhlutverkið. * [[1989]] - [[Universidade do Estado de Minas Gerais]] var stofnaður í Brasilíu. * [[1989]] - Tónleikahúsið [[Olavshallen]] var vígt í [[Þrándheimur|Þrándheimi]]. * [[1991]] - [[Armenía]] lýsti yfir sjálfstæði frá Sovétríkjunum. * [[1997]] - [[Íslamski hjálpræðisherinn]] lýsti einhliða yfir vopnahléi í Alsír. * [[1998]] - [[Listaháskóli Íslands]] var stofnaður. * [[1998]] - Bandarísku sjónvarpsþættirnir ''[[The King of Queens]]'' hófu göngu sína á NBC. * [[1999]] - 2.400 fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Taívan]]. * [[2001]] - Góðgerðatónleikarnir [[America: A Tribute to Heroes]] voru sendir út af 35 sjónvarpsstöðvum. * [[2004]] - Bygging hæsta turns heims, [[Burj Khalifa]], hófst. * [[2011]] - [[Troy Davis]] var tekinn af lífi í Bandaríkjunum fyrir morð á lögreglumanni þrátt fyrir alþjóðleg mótmæli. <onlyinclude> * [[2013]] - Hryðjuverkamenn á vegum [[al-Shabaab]] frá [[Sómalía|Sómalíu]] gerðu [[Árásin á Westgate-verslunarmiðstöðina|árás á Westgate-verslunarmiðstöðina]] í [[Naíróbí]] í [[Kenýa]] og myrtu fólk í tugatali. * [[2016]] - Bátsmannsbúð við [[Konunglegi listaháskólinn í Stokkhólmi|Konungslega listaháskólann í Stokkhólmi]] skemmdist í bruna sem stóð í sólarhring. * [[2020]] - [[Microsoft]] keypti tölvuleikjafyrirtækið [[ZeniMax Media]] fyrir 7,5 milljarða dala. * [[2022]] – [[Úkraínuher]] hóf mikla gagnsókn í austurhluta landsins. [[Vladímír Pútín]] tilkynnti herkvaðningu meðal Rússa vegna [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|stríðsins í Úkraínu]]. * [[2023]] - Armenski herinn lýsti yfir uppgjöf í [[Nagornó-Karabak]] og aserski herinn náði yfirráðum. Armenskir íbúar héraðsins hófu að flýja. * 2023 - [[Rupert Murdoch]] vék til hliðar og lét stjórn fyrirtækja sinna í hendur sonar síns, [[Lachlan Murdoch]]. * [[24. september]]: * [[2024]] - [[Anura Kumara Dissanayake]] var kjörinn forseti [[Srí Lanka]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1164]] - [[Sancha af Kastilíu]], drottning Aragóníu, kona [[Alfons 2. Aragóníukonungur|Alfons 2.]] (d. [[1208]]). * [[1371]] - [[Friðrik 1. af Brandenborg|Friðrik 1.]], kjörfursti af Brandenborg (d. 1440). * [[1411]] - [[Ríkharður hertogi af York]] (d. [[1460]]). * [[1415]] - [[Friðrik 3. (HRR)|Friðrik 3.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1493]]). * [[1452]] - [[Girolamo Savonarola]], ítalskur munkur og predikari (d. [[1498]]). * [[1806]] - [[Kristján Kristjánsson (f. 1806)|Kristján Kristjánsson]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1882]]). * [[1842]] - [[Abdúl Hamid 2.]], Tyrkjasoldán (d. [[1918]]). * [[1847]] - [[Hugo Gering]], þýskur miðaldafræðingur (d. [[1925]]). * [[1866]] - [[H. G. Wells]], breskur rithöfundur (d. [[1946]]). * [[1874]] - [[Gustav Holst]], breskt tónskáld (d. [[1934]]). * [[1902]] - [[Luis Cernuda]], spænskt ljóðskáld (d. [[1963]]). * [[1902]] - [[E. E. Evans-Pritchard]], breskur mannfræðingur (d. [[1973]]). * [[1904]] - [[Þorsteinn Ö. Stephensen]], íslenskur leikari (d. [[1991]]). * [[1909]] - [[Kwame Nkrumah]], ganverskur stjórnmálamaður (d. [[1972]]). * [[1929]] - [[Bernard Williams]], breskur heimspekingur (d. [[2003]]). * [[1931]] - [[Larry Hagman]], bandarískur leikari (d. [[2012]]). * [[1934]] - [[Leonard Cohen]], kanadískur söngvari, lagasmiður og rithöfundur (d. [[2016]]). * [[1938]] - [[Atli Heimir Sveinsson]], íslenskt tónskáld (d. [[2019]]). * [[1939]] - [[Helga Kress]], íslenskur bókmenntafræðingur. * [[1945]] - [[Bjarni Tryggvason]], kanadískur geimfari. * [[1945]] - [[Jerry Bruckheimer]], bandarískur kvikmynda- og sjónvarpsþáttaframleiðandi. * [[1946]] - [[Moritz Leuenberger]], svissneskur stjórnmálamaður. * [[1947]] - [[Stephen King]], bandarískur rithöfundur. * [[1947]] - [[Rói Patursson]], færeyskur rithöfundur. * [[1950]] - [[Bill Murray]], bandarískur leikari. * [[1953]] - [[Rúnar Þór]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1954]] - [[Shinzō Abe]], forsætisráðherra Japans (d. [[2022]]). * [[1956]] - [[Jón Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1957]] - [[Kevin Rudd]], ástralskur stjórnmálamaður. * 1957 - [[Coen-bræður|Ethan Coen]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[1962]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari. * [[1965]] - [[David Wenham]], ástralskur leikari. * [[1967]] - [[Faith Hill]], bandarísk söngkona. * [[1970]] - [[Rob Benedict]], bandarískur leikari. * [[1972]] - [[Liam Gallagher]], breskur söngvari ([[Oasis]]). * [[1973]] - [[Edgars Rinkēvičs]], lettneskur stjórnmálamaður. * [[1981]] - [[Eyrún Ósk Jónsdóttir]], íslenskt skáld. * [[1982]] - [[Jón Arnór Stefánsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[1983]] - [[Maggie Grace]], bandarísk leikkona. * [[1999]] - [[Alexander Isak]], sænskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[687]] - [[Conon páfi]]. * [[1235]] - [[Andrés 2. Ungverjakonungur]] (f. um 1177). * [[1327]] - [[Játvarður 2.]] Englandskonungur (f. [[1284]]). * [[1452]] - [[Girolamo Savonarola]], ítalskur munkur og umbótamaður í Flórens, brenndur á báli, (d. [[1498]]). * [[1506]] - [[Filippus 1.]], konungur Spánar. * [[1517]] - Dyveke, ástkona [[Kristján 2.|Kristjáns 2.]] Danakonungs. * [[1558]] - [[Karl 5. keisari]] hins Heilaga rómverska ríkis (f. [[1500]]). * [[1576]] - [[Girolamo Cardano]], ítalskur eðlis- og stærðfræðingur (f. [[1501]]). * [[1607]] - [[Alessandro Allori]], ítalskur listamaður (f. [[1535]]). * [[1832]] - [[Walter Scott]], skoskur rithöfundur (f. [[1771]]). * [[1860]] - [[Arthur Schopenhauer]], þýskur heimspekingur (f. [[1788]]). * [[1868]] - [[Bjarni Jónsson (rektor)|Bjarni Jónsson]], rektor MR (f. [[1809]]). * [[1957]] - [[Hákon 7. Noregskonungur]] (f. [[1872]]). * [[1974]] - [[Sigurður Nordal]], rithöfundur og fræðimaður (f. [[1886]]). * [[1979]] - [[Mikines]], færeyskur listamaður (f. [[1906]]). * [[2012]] - [[Sven Hassel]], danskur rithöfundur (f. [[1917]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] mpghr22jn2yty7qe49ozgnatxw1uoev 1984285 1984284 2026-10-29T14:00:20Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1984285 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|september}} '''21. september''' er 264. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (265. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 101 dagur er eftir af árinu. == Atburðir == * [[1305]] - [[Loðvík 10.|Loðvík af Navarra]] gekk að eiga [[Margrét af Búrgund|Margréti af Búrgund]]. * [[1322]] - [[Karl 4. Frakkakonungur|Karl 4.]] giftist [[María af Lúxemborg|Maríu af Lúxemborg]]. * [[1435]] - [[Arras-sáttmálinn]] var gerður á milli [[Karl 7. Frakkakonungur|Karls 7.]] Frakkakonungs og [[Filippus góði, Búrgundarhertogi|Filippusar góða]] Búrgundarhertoga var undirritaður. Þar með lauk bandalagi Búrgundarmanna og Englendinga gegn Frakkakonungi. * [[1599]] - Leikritið ''[[Júlíus Sesar (leikrit)|Júlíus Sesar]]'' eftir William Shakespeare var frumsýnt í [[Globe-leikhúsið|Globe-leikhúsinu]] í London, sem var reist þetta sama ár. * [[1608]] - [[Háskólinn í Oviedo]] var stofnaður. * [[1610]] - Pólskur her lagði [[Moskva|Moskvu]] undir sig og hélt borginni næstu tvö árin. * [[1615]] - Nokkur spænsk hvalveiðiskip brotnuðu í óveðri við Strandir. Hópur skipbrotsmanna var drepinn í [[Spánverjavígin|Spánverjavígunum]] síðar um haustið. * [[1676]] - Benedetto Odescalchi varð [[Innósentíus 11.]] páfi. * [[1919]] - [[Reykjanesviti]] skemmdist allnokkuð í jarðskjálfta. * [[1931]] - Verslunarkeðjan [[Standa]] var stofnuð í Mílanó. * [[1936]] - Franska herskipið ''[[L'Audacieux]]'' kom til Reykjavíkur og köfuðu menn á þess vegum niður að flaki ''[[Pourquoi-pas?]]'', sem lá á níu metra dýpi við skerið Hnokka innst í Faxaflóa. * [[1937]] - Skáldsagan ''[[Hobbitinn]]'' eftir J. R. R. Tolkien var fyrst gefin út í Bretlandi. * [[1938]] - [[Edvard Beneš]], forseti Tékklands, fékk þau skilaboð frá Bretum og Frökkum að þeir myndu ekki reyna með vopnavaldi að hindra Hitler í að innlima [[Súdetaland]]. * [[1957]] - [[Ólafur 5.|Ólafur]] varð Noregskonungur við andlát föður síns Hákons 7. * [[1963]] - [[Eiríkur Kristófersson]], fyrrverandi skipherra á skipum Landhelgisgæslunnar, var sæmdur æðstu orðu Breta, sem erlendir menn geta fengið, fyrir framgöngu sína við björgun breskra sjómanna. * [[1964]] - [[Malta]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[1971]] - [[Pakistan]] lýsti yfir [[neyðarástand]]i. * [[1972]] - [[Ferdinand Marcos]] lýsti yfir gildistöku [[herlög|herlaga]] á Filippseyjum. * [[1976]] - Fyrsta „alþjóðlega pönkhátíðin“ var haldin á [[100 Club]] í London. * [[1982]] - [[Alþjóðlegur dagur friðar]] var haldinn í fyrsta sinn. * [[1981]] - [[Belís]] fékk sjálfstæði frá Bretlandi. * [[1985]] - Í Þjóðleikhúsinu var flutt óperan ''[[Grímudansleikur (ópera)|Grímudansleikur]]'' eftir Verdi. [[Kristján Jóhannsson]] söng aðalhlutverkið. * [[1989]] - [[Universidade do Estado de Minas Gerais]] var stofnaður í Brasilíu. * [[1989]] - Tónleikahúsið [[Olavshallen]] var vígt í [[Þrándheimur|Þrándheimi]]. * [[1991]] - [[Armenía]] lýsti yfir sjálfstæði frá Sovétríkjunum. * [[1997]] - [[Íslamski hjálpræðisherinn]] lýsti einhliða yfir vopnahléi í Alsír. * [[1998]] - [[Listaháskóli Íslands]] var stofnaður. * [[1998]] - Bandarísku sjónvarpsþættirnir ''[[The King of Queens]]'' hófu göngu sína á NBC. * [[1999]] - 2.400 fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Taívan]]. * [[2001]] - Góðgerðatónleikarnir [[America: A Tribute to Heroes]] voru sendir út af 35 sjónvarpsstöðvum. * [[2004]] - Bygging hæsta turns heims, [[Burj Khalifa]], hófst. * [[2011]] - [[Troy Davis]] var tekinn af lífi í Bandaríkjunum fyrir morð á lögreglumanni þrátt fyrir alþjóðleg mótmæli. <onlyinclude> * [[2013]] - Hryðjuverkamenn á vegum [[al-Shabaab]] frá [[Sómalía|Sómalíu]] gerðu [[Árásin á Westgate-verslunarmiðstöðina|árás á Westgate-verslunarmiðstöðina]] í [[Naíróbí]] í [[Kenýa]] og myrtu fólk í tugatali. * [[2016]] - Bátsmannsbúð við [[Konunglegi listaháskólinn í Stokkhólmi|Konungslega listaháskólann í Stokkhólmi]] skemmdist í bruna sem stóð í sólarhring. * [[2020]] - [[Microsoft]] keypti tölvuleikjafyrirtækið [[ZeniMax Media]] fyrir 7,5 milljarða dala. * [[2022]] – [[Úkraínuher]] hóf mikla gagnsókn í austurhluta landsins. [[Vladímír Pútín]] tilkynnti herkvaðningu meðal Rússa vegna [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|stríðsins í Úkraínu]]. * [[2023]] - Armenski herinn lýsti yfir uppgjöf í [[Nagornó-Karabak]] og aserski herinn náði yfirráðum. Armenskir íbúar héraðsins hófu að flýja. * 2023 - [[Rupert Murdoch]] vék til hliðar og lét stjórn fyrirtækja sinna í hendur sonar síns, [[Lachlan Murdoch]]. * [[24. september]]: * [[2024]] - [[Anura Kumara Dissanayake]] var kjörinn forseti [[Srí Lanka]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1164]] - [[Sancha af Kastilíu]], drottning Aragóníu, kona [[Alfons 2. Aragóníukonungur|Alfons 2.]] (d. [[1208]]). * [[1371]] - [[Friðrik 1. af Brandenborg|Friðrik 1.]], kjörfursti af Brandenborg (d. 1440). * [[1411]] - [[Ríkharður hertogi af York]] (d. [[1460]]). * [[1415]] - [[Friðrik 3. (HRR)|Friðrik 3.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1493]]). * [[1452]] - [[Girolamo Savonarola]], ítalskur munkur og predikari (d. [[1498]]). * [[1806]] - [[Kristján Kristjánsson (f. 1806)|Kristján Kristjánsson]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1882]]). * [[1842]] - [[Abdúl Hamid 2.]], Tyrkjasoldán (d. [[1918]]). * [[1847]] - [[Hugo Gering]], þýskur miðaldafræðingur (d. [[1925]]). * [[1866]] - [[H. G. Wells]], breskur rithöfundur (d. [[1946]]). * [[1874]] - [[Gustav Holst]], breskt tónskáld (d. [[1934]]). * [[1902]] - [[Luis Cernuda]], spænskt ljóðskáld (d. [[1963]]). * [[1902]] - [[E. E. Evans-Pritchard]], breskur mannfræðingur (d. [[1973]]). * [[1904]] - [[Þorsteinn Ö. Stephensen]], íslenskur leikari (d. [[1991]]). * [[1909]] - [[Kwame Nkrumah]], ganverskur stjórnmálamaður (d. [[1972]]). * [[1929]] - [[Bernard Williams]], breskur heimspekingur (d. [[2003]]). * [[1931]] - [[Larry Hagman]], bandarískur leikari (d. [[2012]]). * [[1934]] - [[Leonard Cohen]], kanadískur söngvari, lagasmiður og rithöfundur (d. [[2016]]). * [[1938]] - [[Atli Heimir Sveinsson]], íslenskt tónskáld (d. [[2019]]). * [[1939]] - [[Helga Kress]], íslenskur bókmenntafræðingur. * [[1945]] - [[Bjarni Tryggvason]], kanadískur geimfari (d. [[2022]]). * [[1945]] - [[Jerry Bruckheimer]], bandarískur kvikmynda- og sjónvarpsþáttaframleiðandi. * [[1946]] - [[Moritz Leuenberger]], svissneskur stjórnmálamaður. * [[1947]] - [[Stephen King]], bandarískur rithöfundur. * [[1947]] - [[Rói Patursson]], færeyskur rithöfundur. * [[1950]] - [[Bill Murray]], bandarískur leikari. * [[1953]] - [[Rúnar Þór]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1954]] - [[Shinzō Abe]], forsætisráðherra Japans (d. [[2022]]). * [[1956]] - [[Jón Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1957]] - [[Kevin Rudd]], ástralskur stjórnmálamaður. * 1957 - [[Coen-bræður|Ethan Coen]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[1962]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari. * [[1965]] - [[David Wenham]], ástralskur leikari. * [[1967]] - [[Faith Hill]], bandarísk söngkona. * [[1970]] - [[Rob Benedict]], bandarískur leikari. * [[1972]] - [[Liam Gallagher]], breskur söngvari ([[Oasis]]). * [[1973]] - [[Edgars Rinkēvičs]], lettneskur stjórnmálamaður. * [[1981]] - [[Eyrún Ósk Jónsdóttir]], íslenskt skáld. * [[1982]] - [[Jón Arnór Stefánsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður. * [[1983]] - [[Maggie Grace]], bandarísk leikkona. * [[1999]] - [[Alexander Isak]], sænskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[687]] - [[Conon páfi]]. * [[1235]] - [[Andrés 2. Ungverjakonungur]] (f. um 1177). * [[1327]] - [[Játvarður 2.]] Englandskonungur (f. [[1284]]). * [[1452]] - [[Girolamo Savonarola]], ítalskur munkur og umbótamaður í Flórens, brenndur á báli, (d. [[1498]]). * [[1506]] - [[Filippus 1.]], konungur Spánar. * [[1517]] - Dyveke, ástkona [[Kristján 2.|Kristjáns 2.]] Danakonungs. * [[1558]] - [[Karl 5. keisari]] hins Heilaga rómverska ríkis (f. [[1500]]). * [[1576]] - [[Girolamo Cardano]], ítalskur eðlis- og stærðfræðingur (f. [[1501]]). * [[1607]] - [[Alessandro Allori]], ítalskur listamaður (f. [[1535]]). * [[1832]] - [[Walter Scott]], skoskur rithöfundur (f. [[1771]]). * [[1860]] - [[Arthur Schopenhauer]], þýskur heimspekingur (f. [[1788]]). * [[1868]] - [[Bjarni Jónsson (rektor)|Bjarni Jónsson]], rektor MR (f. [[1809]]). * [[1957]] - [[Hákon 7. Noregskonungur]] (f. [[1872]]). * [[1974]] - [[Sigurður Nordal]], rithöfundur og fræðimaður (f. [[1886]]). * [[1979]] - [[Mikines]], færeyskur listamaður (f. [[1906]]). * [[2012]] - [[Sven Hassel]], danskur rithöfundur (f. [[1917]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:September]] ef14t1khgsfw5ptlyz299ti5o02tyq4 0 4372 1984371 1961121 2026-10-30T00:39:12Z Akigka 183 1984371 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Vulcanian Eruption-numbers.svg|thumb|Skýringamynd af eldgosi]] '''Eldgos''' kallast sá þáttur [[eldvirkni]], þegar [[bergkvika]] brýtur sér leið upp úr [[Jarðskorpan|jarðskorpunni]], og gosið þá annaðhvort í formi [[hraun]]s eða [[Eldfjallaaska|ösku]]. == Áhrif á veðurfar == Eldgos geta haft töluverð áhrif á [[veðurfar]] og fer það eftir því hvort um er að ræða [[flæðigos]] eða [[sprengigos]]. Segja má að þessar tvær tegundir gosa hafi hvað mest áhrif á veðurfarið. Eins spilar inn í hversu stór þau eru og í hversu langan tíma þau standa yfir. Eldgos geta staðið yfir allt frá nokkrum vikum upp í ár eða áratugi. Sprengigos (sem eru einnig þekkt undir nafninu þeytigos) hafa venjulega að geyma gífurlegt magn eitraðra [[lofttegund]]a, [[eldfjallaaska|ösku]] og [[gjall]]s sem þeytast hátt í loft upp. Þau geta náð upp í [[heiðhvolfið]] og [[veðrahvolfið]] og sest þar að í langan tíma. Þannig geta þau haft talsverð áhrif á veðurfar líkt og til eru mörg dæmi um. Við flæðigos myndast venjulega ekki eins mikið magn eiturlofttegunda og gjósku og krafturinn ekki nærri eins mikill og við þeytigos, en þau hafa ekki síður áhrif á veðurfar, þar sem eiturgufurnar og gjallið geta lagst yfir stór svæði í kringum eldgosið og jafnvel náð enn lengra. Þegar talað er um að eldgos hafi áhrif á veðurfar þá þýðir það kólnun [[hitastig]]s, sem getur haft fleiri afleiðingar eins og [[Þurrkur|þurrk]] og margt fleira. == Tengt efni == * [[Eldfjall]] * [[Eldgosaannáll Íslands]] == Tenglar == * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1533287 ''Að segja fyrir eldgos á Íslandi''; grein í Morgunblaðinu 1980]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Wiktionary|eldgos}} {{Stubbur|jarðfræði}} [[Flokkur:Eldfjallafræði]] [[Flokkur:Eldgos| ]] 315e5dnko0zit74bar11vyj3viixc6t 1984377 1984371 2026-10-30T00:47:30Z Akigka 183 /* Áhrif á veðurfar */ 1984377 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Vulcanian Eruption-numbers.svg|thumb|Skýringamynd af eldgosi]] '''Eldgos''' kallast sá þáttur [[eldvirkni]], þegar [[bergkvika]] brýtur sér leið upp úr [[Jarðskorpan|jarðskorpunni]], og gosið þá annaðhvort í formi [[hraun]]s eða [[Eldfjallaaska|ösku]]. == Áhrif á veðurfar == Eldgos geta haft töluverð áhrif á [[veðurfar]] og fer það eftir því hvort um er að ræða [[flæðigos]] eða [[sprengigos]]. Segja má að þessar tvær tegundir gosa hafi hvað mest áhrif á veðurfarið. Eins spilar inn í hversu stór þau eru og í hversu langan tíma þau standa yfir. Eldgos geta staðið yfir allt frá nokkrum vikum upp í ár eða áratugi. Sprengigos (sem eru einnig þekkt undir nafninu þeytigos) hafa venjulega að geyma gífurlegt magn eitraðra [[lofttegund]]a, [[eldfjallaaska|ösku]] og [[gjall]]s sem þeytast hátt í loft upp. Þau geta náð upp í [[heiðhvolfið]] og [[veðrahvolfið]] og sest þar að í langan tíma. Þannig geta þau haft talsverð áhrif á veðurfar líkt og til eru mörg dæmi um. Við flæðigos myndast venjulega ekki eins mikið magn eiturlofttegunda og gjósku og krafturinn ekki nærri eins mikill og við þeytigos, en þau hafa ekki síður áhrif á veðurfar, þar sem eiturgufurnar og gjallið geta lagst yfir stór svæði í kringum eldgosið og jafnvel náð enn lengra. Þegar talað er um að eldgos hafi áhrif á veðurfar þá þýðir það kólnun [[hitastig]]s, sem getur haft fleiri afleiðingar eins og [[Þurrkur|þurrk]] og margt fleira. Ef litið er á [[jarðsaga|jarðsöguna]] má sjá að eldgos hafa haft mikil áhrif á veðurfar. [[Skaftáreldar]] og gosið sem myndaði [[Eldgjá]] eru ein þekktustu dæmin frá sögulegum tíma. Vitað er um fjölmörg og enn stærri gos sem urðu á forsögulegum tíma og höfðu enn verri afleiðingar en ofangreind tvö flæðigos á Íslandi. Veðurfar á jörðinni kólnaði mjög skyndilega fyrir 16 milljónum ára eða á þeim tíma sem flæðigos voru að byggja upp [[Kólumbíufljótshraunið]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Þessi kólnun var upphafið á þeim veðurfarsbreytingum sem leiddu til [[ísöld|ísaldarinnar]] fyrir um 2,5 milljónum ára, hvort sem gosið hafi verið bein afleiðing af því eða ekki. Auk þess var eldvirknin sem myndaði [[Deccan-þrepin]] á [[Indland]]i fyrir um 65 milljónum árum verið í fullum gangi, en sú tímasetning fer saman við útdauða [[risaeðlur|risaeðlanna]] þó að fleiri þættir hafi líka valdið því. == Tengt efni == * [[Eldfjall]] * [[Eldgosaannáll Íslands]] == Tenglar == * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1533287 ''Að segja fyrir eldgos á Íslandi''; grein í Morgunblaðinu 1980]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Wiktionary|eldgos}} {{Stubbur|jarðfræði}} [[Flokkur:Eldfjallafræði]] [[Flokkur:Eldgos| ]] 9drgmq9nuqd1s64sim0wwp2z20on116 0 5036 1984347 1948321 2026-10-29T18:28:30Z Alvaldi 71791 Tiltekt og heimild. 1984347 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Richard Stallman | image = Richard Stallman Bologna 2024 abc1 (3x4, rule of thirdscropped).jpg | caption = Stallman árið 2024 | alt = Stallman brosandi | birth_name = Richard Matthew Stallman | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1953|03|16}} | birth_place = [[New York City]], New York, Bandaríkin | other_names = rms (RMS) | education = [[Harvard University]] | occupation = Aðgerðasinni og forritari | title = | known_for = | awards = | website = {{official URL}} | signature = RMS's Signature.png }} '''Richard Matthew Stallman''' ([[fæðing|fæddur]] [[16. mars]] [[1953]]), einnig þekktur undir upphafsstöfum sínum, '''rms''', er <!-- free software movement activist and programmer --> bandarískur [[:en:Free software movement|frjáls-hugbúnaðarhreyfingar]]aðgerðasinni og forritari. <!-- þýðing af ensku simple.wikipedia.org: .. er stofnandi frjálsrar hugbúnaðarhreyfingar, GNU verkefnisins og Free Software Foundation. Hann skapaði GNU Emacs, GNU C þýðandann og GNU Debugger. Hann er einn af aðalhöfundum GNU General Public License (GNU GPL eða GPL), mest notaða frjálsa hugbúnaðarleyfið, sem var brautryðjandi í hugmyndinni um höfundarrétt. Frá miðjum tíunda áratugnum hefur hann eytt mestum tíma sínum sem political campaigner, talað um frjálsan hugbúnað og barist gegn einkaleyfum á hugbúnaði, einkaleyfum á hugbúnaðarhugmyndum og útvíkkun höfundarréttarlaga. Þann tíma sem hann eyðir enn í forritun notar hann GNU Emacs. Hann nýtur nú stuðnings ýmissa styrkja og viðheldur hóflegum lífskjörum. Stallman has written a collection of filk music and parody songs.[150] In September 2023, while giving his keynote presentation at the GNU 40th anniversary event, Stallman revealed he had been diagnosed with follicular lymphoma, a form of cancer, and said that his prognosis was good and he hopes to be around for years to come.[151][152][153] He later stated he was in remission and he was getting treatment.[154] --> Hann berst fyrir því að hugbúnaði sé dreift á þann hátt að notendur hans hafi frelsi til að nota, skoða, dreifa og breyta hugbúnaðinum. Hugbúnaður sem tryggir þetta frelsi er kallaður [[frjáls hugbúnaður]]. Hann hleypti af stokkunum [[:en:GNU Project|GNU verkefninu]], stofnaði [[Frjálsa hugbúnaðarstofnunin|Free Software Foundation (FSF), þ.e. samtök um frjálsan hugbúnað]] í október 1985, þróaði [[:en:GNU C compiler|GNU C þýðandinn]] og GNU Emacs og skrifaði allar útgáfur af [[:en:GNU General Public License|GNU General Public License]].<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Richard-Stallman|title=Richard Stallman {{!}} Biography, Free Software Foundation, & Facts {{!}} Britannica|date=2026-10-23|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-10-29}}</ref> Hann kom til [[Ísland]]s í [[janúar]] [[2005]] og hélt fyrirlestur í sal [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraháskóla Íslands]] dagana [[10. janúar|10.]] og [[11. janúar]] á vegum [[RGLUG]] (Reykjavík [[GNU]]/[[Linux]] user group). Hann kom einnig til Íslands í nóvember 2012 og hélt erindi um höfundarrétt í Háskóla Reykjavíkur. Hann hleypti af stokkunum GNU verkefninu í september 1983 til að skrifa [[Unix-legt]] [[stýrikerfi]] sem eingöngu samanstóð af frjálsum hugbúnaði. Með því hleypti hann einnig af stokkunum frjálsu hugbúnaðarhreyfingunni. Hann hefur verið aðalarkitekt og skipuleggjandi GNU verkefnisins og þróað fjölda af víðtækum GNU hugbúnaði, þar á meðal [[:en:GNU Compiler Collection|GNU C þýðandann (GCC) útgáfu 1.0 (sem síðar var stækkað og endurnefnt GNU Compiler Collection]]), GNU Debugger, og GNU [[Emacs]] textaritlinum. Hann er upphafsmaður [[copyleft]] hugmyndariannar, sem notar meginreglur höfundarréttarlaga til að varðveita réttinn til að nota, breyta og dreifa frjálsum hugbúnaði. Hann er aðalhöfundur frjálsra hugbúnaðarleyfa sem lýsa þessum hugtökum, þar á meðal GNU General Public License (GPL), sem er mest notaða frjálsa hugbúnaðarleyfið. Árið 1989 var hann meðstofnandi samtakanna [[:en:League for Programming Freedom|League for Programming Freedom]]. Frá miðjum tíunda áratugnum hefur hann eytt mestum tíma sínum í að berjast fyrir frjálsum hugbúnaði, sem og að berjast gegn [[:en:software patents|hugbúnaðareinkaleyfum (e. software patents)]], [[DRM|''DRM''/stafrænni réttindastjórnun]] (e. digital rights management, sem hann kallar e. digital ''restrictions'' management sem gæti þýðst stafræn ''takmarkana''stjórnun, en kallar algengara hugtakið villandi) og öðrum lagalegum og tæknilegum kerfum sem hann telur að taki í burtu frelsi notenda; þetta felur í sér hugbúnaðarleyfissamninga (e. software license agreements), trúnaðarsamninga (e. non-disclosure agreements), virkjunarlykla (e. activation keys), [[:en:software protection dongle|hugbúnaðarlykla (e. dongles)]], afritunartakmarkanir (e. copy restriction, þekkt hjá öðrum sem copy protection; og þá afritun sem e. [[:en:online piracy|piracy]] sem hann er ekki á móti), einkaleyfissnið (e. proprietary formats) og keyrsluskrár án [[:en:source code|frumkóða]] (e. binary [[:en:executable|executables]] without source code). <!-- Alma mater Harvard-háskóli Frjáls hugbúnaðarhreyfing GNU GNU Emacs GNU þýðendasafnið GNU almenna leyfið höfundarréttur Frjáls hugbúnaðarstofnun Verðlaun MacArthur-styrkurinn ACM Grace Murray Hopper verðlaunin EFF brautryðjendaverðlaunin Verðlaun ACM hugbúnaðarkerfisins Frægðarhöll internetsins --> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{fe|1953|Stallman, Richard}} {{f|1953}} [[Flokkur:Bandarískir forritarar]] [[Flokkur:Linux]] 21y1z30un7l9sxusy8kzohmw8z4ylwu 0 11429 1984409 1979306 2026-10-30T09:49:28Z TKSnaevarr 53243 1984409 wikitext text/x-wiki {{land |nafn_á_frummáli = Svalbard |nafn_í_eignarfalli = Svalbarða |land=Noregs |fáni = Flag of Norway.svg |skjaldarmerki = Logo of the Governor of Svalbard.svg |staðsetningarkort = Norway-Svalbard.svg |tungumál = [[norska]] |höfuðborg = [[Longyearbyen]] |þjóðsöngur = [[Kongesangen]] |stjórnarfar = Noregsstjórn |titill_leiðtoga1 = [[Noregskonungur|Konungur]] |titill_leiðtoga2 = [[Sýslumaðurinn á Svalbarða|Sýslumaður]] |nafn_leiðtoga1 = [[Hákon 8.]] |nafn_leiðtoga2 = [[Lars Fause]] |flatarmál = 61.022 |mannfjöldaár = 2020 |fólksfjöldi = 2.939 |íbúar_á_ferkílómetra = 0,04 |staða = Landsvæði í [[Noregur|Noregi]] |atburður1 = [[Svalbarðasamningurinn]] |dagsetning1 = 9. febrúar 1920 |atburður2 = [[Svalbarðalögin]] |dagsetning2 = 17. júlí 1925 |gjaldmiðill = [[norsk króna]] (NOK) |tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) |tld = no |símakóði = 47 }} '''Svalbarði''' ([[norska]]: ''Svalbard'') er [[eyjaklasi]] í [[Norður-Íshaf]]i, um það bil miðja vegu milli meginlands [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norðurpóllinn|Norðurpólsins]]. Eyjarnar eru milli 74. og 81. breiddargráðu norður og 10. til 35. lengdargráðu austur. [[Spitsbergen]] er stærsta eyjan, en þar á eftir koma [[Norðausturlandið]] og [[Edge-eyja]]. Stærsta byggðin á eyjunum er [[Longyearbyen]].<ref name="SA-2021">{{cite journal |last1=Dickie |first1=Gloria |title=The World's Northernmost Town Is Changing Dramatically|format=Original title: "The Polar Crucible" |journal=Scientific American |date=1.6.2021 |volume=324|issue=6|pages=44–53|url=https://www.scientificamerican.com/article/the-worlds-northernmost-town-is-changing-dramatically/}}</ref> Eyjarnar voru fyrst notaðar sem veiðistöð af hvalveiðimönnum sem sigldu langt norður í höf á 17. og 18. öld, en sem yfirgáfu þær síðar. [[Kolanám]] hófst þar í upphafi 20. aldar og nokkrar varanlegar byggðir voru stofnaðar. [[Svalbarðasamningurinn]] frá 1920 kveður á um yfirráð Noregs yfir eyjunum og með [[Svalbarðalögin|Svalbarðalögunum]] 1925 lýstu Norðmenn Svalbarða hluta af norska konungsríkinu. Svalbarði var gerður að [[fríverslunarsvæði]] og [[herlaust svæði|herlausu svæði]]. Norska fyrirtækið [[Store Norske Spitsbergen Kulkompani]] og rússneska fyrirtækið [[Arktikugol]] eru einu námafyrirtækin sem enn starfa á eyjunum, en rannsóknarstarfsemi og ferðaþjónusta hafa í seinni tíð orðið mikilvægari. [[Háskólamiðstöðin á Svalbarða]] (UNIS) og [[Fræbankinn á Svalbarða]] leika lykilhlutverk í efnahagslífi eyjanna. Fyrir utan [[Longyearbyen]] eru helstu byggðir á eyjunum rússneski námabærinn [[Barentsburg]], rannsóknarstöðin [[Ny-Ålesund]] og námabærinn [[Sveagruva]]. Aðrar byggðir eru norðar en eina fólkið sem þar býr eru hópar vísindamanna sem dvelja þar tímabundið. Engir vegir liggja milli byggðanna. [[Snjósleði|Snjósleðar]], flugvélar og bátar eru helstu samgöngutækin. [[Svalbarðaflugvöllur]] í Longyearbyen er aðalsamgöngumiðstöð eyjanna.<ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2840513|title=Svalbarði: Ný samgöngumiðstöð á Norðurslóðum?|journal=Þjóðviljinn|year=1974|number=80|date=21.5.1974|volume=39|page=12}}</ref> Um 60% af eyjunum eru þakin [[jökull|jöklum]] og þar eru mörg fjöll og firðir. Þar ríkir [[íshafsloftslag]] þótt hitastig sé mun hærra en annars staðar á sömu breiddargráðum. [[Flóra Svalbarða]] nýtir sér [[miðnætursól]]ina til að bæta upp fyrir [[skammdegi]]ð á veturnar. Margar tegundir sjófugla verpa á Svalbarða og þar er að finna [[tófa|tófu]], [[hreindýr]] og [[ísbjörn|ísbirni]], auk [[sjávarspendýr]]a. Á Svalbarða eru sjö þjóðgarðar og 22 friðlönd sem ná yfir 2/3 hluta af landi eyjanna.<ref>{{cite web|title=The national parks on Svalbard|website=Norwegian national parks|url=https://www.norgesnasjonalparker.no/en/nationalparks/svalbard/}}</ref> [[Noregur]] fer með yfirráð á Svalbarða samkvæmt Svalbarðasamningnum frá 1920, en eyjarnar eru ekki stjórnsýslulegur hluti Noregs og falla ekki undir neitt norskt fylki. Þess í stað fer [[ríkisstjórn Noregs]] með stjórn eyjanna beint í gegnum skipaðan [[sýslumaðurinn á Svalbarða|sýslumann]]. Svalbarði er utan við [[Schengen-svæðið]], [[Evrópska efnahagssvæðið]] og [[Norræna vegabréfasambandið]]. [[Svalbarði og Jan Mayen]] eiga saman ISO 3166-1-landakóðann SJ þótt stjórn þeirra sé alveg aðskilin. Í Svalbarðasamningnum er kveðið á um að allir aðilar (nú yfir 40 talsins) skuli hafa rétt til að nýta auðlindir Svalbarða og að allar eyjarnar skuli vera herlaust svæði. Nú á dögum eru það eingöngu [[Rússland|Rússar]] sem nýta sér þetta ákvæði og stunda [[kol]]anám á Svalbarða. Einnig hafa [[Ísland|íslensk]] stjórnvöld vísað í þetta ákvæði varðandi [[fiskveiðar]] íslenskra skipa í grennd við Svalbarða. Svalbarði er nyrsta svæði í heimi þar sem er föst búseta. == Heiti == Nafnið Svalbarði kemur fyrir í fyrsta kafla [[Landnámabók]]ar þar sem segir að frá [[Langanes]]i á Íslandi sé fjögurra dægra sigling norður til Svalbarða. Í [[Konungsannáll|Konungsannál]] frá 14. öld er sagt frá „Svalbarðsfundi“ árið 1194.<ref name="konungsannall" /> Nafnið merkir „köld strönd“ og gæti hafa átt við eitthvað annað land, til dæmis [[Jan Mayen]] eða [[Grænland]]. Með [[Svalbarðalögin|Svalbarðalögunum]] 1925 var ákveðið að láta eyjaklasann heita þessu norræna nafni, fremur en Spitsbergen. Það var hluti af því að staðfesta yfirráð Norðmanna.<ref name="Berg2013">{{cite journal |last1=Berg |first1=Roald |title=From "Spitsbergen" to "Svalbard". Norwegianization in Norway and in the "Norwegian Sea", 1820–1925 |journal=Acta Borealia |date=December 2013 |volume=30 |issue=2 |pages=154–173 |doi=10.1080/08003831.2013.843322|s2cid=145567480 }}</ref> Nafnið Spitsbergen kemur frá hollenska landkönnuðinum [[Willem Barents]] sem sá hvassa fjallstinda (''spitse bergen'') á vesturströnd aðaleyjunnar. Barents vissi ekki að um eyjaklasa væri að ræða og nafnið Spitsbergen hefur því verið notað bæði um eyjaklasann og aðaleyjuna.<ref>[http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-248.pdf ''In Search of Het Behouden Huys: A Survey of the Remains of the House of Willem Barentsz on Novaya Zemlya'', LOUWRENS HACQUEBORD, p. 250] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327084815/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic48-3-248.pdf |date=27 March 2009 }}.</ref> == Saga == === Landkönnun === [[Mynd:1598_map_of_the_Polar_Regions_by_Willem_Barentsz.jpg|thumb|right|Kort af Norðurslóðum eftir þriðja leiðangur Barents 1596 þar sem Svalbarði er nefndur ''Het nieuwe land'' („nýja landið“).]] Elsta heimildin sem minnist á Svalbarða er ''[[Landnámabók]]'' frá 12. öld sem segir að frá [[Langanes]]i sé fjögurra dægra sigling til Svalbarða „í hafsbotn“.<ref>{{cite book|title=Landnámabók (Sturlubók)|chapter=1. kafli|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm}}</ref> Í [[Konungsannáll|Konungsannál]] frá 14. öld stendur við árið 1194 „Svalbarðsfundur“.<ref name="konungsannall">{{vefheimild|url=https://heimskringla.no/wiki/Konungsann%C3%A1ll|vefsíða=Heimskringla.no|titill=Konungsannáll|skoðað=12.10.2023}}</ref> Nafnið merkir einfaldlega „köld strönd“ og gæti átt við eitthvað annað land en það sem kallað er Svalbarði í dag. Rússar hafa haldið því fram að [[Pómorar]] sem búa við strendur [[Hvítahaf]]s hafi uppgötvað Svalbarða á 16. öld eða fyrr, en heimildir skortir fyrir þeirri staðhæfingu og engar minjar hafa fundist sem staðfesta veru norrænna manna eða Pómora á Svalbarða fyrir lok 16. aldar þótt það sé umdeilt.<ref>{{cite journal|author=Hultgreen, T.|year=2002|title=When did the Pomors come to Svalbard?|journal=Acta Borealia|volume=19|number=2|pages=125-145|url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/080038302321117551}}</ref> Fyrsti landkönnuðurinn sem sá Svalbarða svo vitað sé með vissu var [[Willem Barents]] sem kom auga á Svalbarða í síðasta leiðangri hans til [[Novaja Semlja]] í júní árið 1596. Hann gaf eyjunum, sem hann taldi vera eitt land, nafnið Spitsbergen („hvöss fjöll“ á hollensku). Eyjarnar voru merktar á kort sem fylgdi frásögn af leiðangrinum og urðu brátt hluti af almennum landakortum. Árið 1607 kom [[Henry Hudson]] til eyjanna og kannaði þær. Hann sagði frá því að þar væru miklar hvalavöður, sem dró að [[hvalveiði]]skip.<ref name="hacquebord">{{cite journal|author=Hacquebord, L., Steenhuisen, F., & Waterbolk, H.|year=2003|title=English and Dutch whaling trade and whaling stations in Spitsbergen (Svalbard) before 1660|url=https://archive.org/details/international-journal-of-maritime-history_2003-12_15_2/page/117|journal=International Journal of Maritime History|volume=15|number=2|pages=117-134|doi=10.1177/084387140301500207}}</ref> === Hvalveiðar === [[Mynd:Walvisvangst_bij_de_kust_van_Spitsbergen_-_Dutch_whalers_near_Spitsbergen_(Abraham_Storck,_1690).jpg|thumb|right|Hvalveiðiskip við strönd Svalbarða á málverki eftir [[Abraham Storck]] frá 1690.]] Þegar árið 1604 hélt leiðangur í veiðiferð til [[Bjarnarey (Svalbarða)|Bjarnareyjar]] undir stjórn enska selfangarans [[Steven Bennet]] á vegum [[Moskvufélagið|Moskvufélagsins]]. Þeir sáu þúsundir rostunga, en náðu aðeins að drepa nokkra vegna lítillar reynslu af slíkum veiðum. Veiðin gekk betur árið eftir og næstu ár kom hann þangað árlega þar til rostungsstofninum hafði verið útrýmt á eyjunni.<ref>{{cite book|author=Conway, M.|year=2012|title=No man's land: a history of Spitsbergen from its discovery in 1596 to the beginning of the scientific exploration of the country|publisher=Cambridge University Press}}</ref> [[Jonas Poole]] sem var í ferðum á vegum félagsins sagði frá miklum hvalavöðum við Svalbarða og Moskvufélagið sendi brátt hvalveiðiskip þangað til að veiða [[norðhvalur|norðhvali]] fyrir verðmætt [[lýsi]]ð. Félagið reyndi að hrekja hollensk og spænsk hvalveiðiskip þaðan og gera tilkall til einkaréttar á veiðinni, sem leiddi til átaka. Það flækti enn málin að [[Kristján 4.]] gerði tilkall til eyjanna fyrir hönd [[Danaveldi]]s vegna yfirráða yfir [[Noregur|Noregi]] og Grænlandi. Árið 1614 ákváðu hollensku og ensku skipin að skipta aðaleyjunni á milli sín. Sama ár var hvalveiðifélagið [[Noordsche Compagnie]] stofnað í Hollandi. Allar þjóðirnar notuðust í fyrstu við [[Baskar|baskneska]] hvalveiðimenn, en þegar leið á dró úr því. Þegar Moskvufélagið lenti í fjárhagsörðugleikum nokkrum árum síðar náðu Hollendingar yfirhöndinni. Þeir stofnuðu hvalveiðibæinn [[Smeerenburg]] á [[Amsterdameyja|Amsterdameyju]] árið 1619.<ref name="hacquebord" /> Eftir miðja 17. öld tók hvölum að fækka við strönd Svalbarða og hvalveiðiskipin færðu sig utar. Með stærri skipum var hægt að flensa hvalina við skipshlið og flytja spikið til meginlandsins til bræðslu. Á 18. öld minnkuðu hvalveiðar Hollendinga og Bretar tóku við, en eftir aldamótin 1800 var norðhvalur nær horfinn af miðunum við Svalbarða. Um 1830 var hvalveiðum hætt.<ref>{{cite book|author=Vaughan, R.|year=1983|chapter=Historical survey of the European whaling industry|title=Arctic Whaling. Proceedings of the International symposium Arctic Whaling (February 1983|page=131|url=https://research.rug.nl/files/3409408/Arcticwhaling-complete.pdf#page=123}}</ref> === Pómorar === [[Mynd:Auguste_Mayer_La_Recherche.png|thumb|right|Teikning af Pómorakrossi á Svalbarða eftir [[Auguste Mayer]] úr leiðangri Paul Gaimard til Norðurslóða 1838.]] Fræðimenn greinir á um það hvenær [[Pómorar]] frá ströndum [[Hvítahaf]]s tóku fyrst að stunda skinnaveiðar á Svalbarða. Á 7. áratug 20. aldar framkvæmdi sovéski fornleifafræðingurinn [[Vadím F. Starkov]] fjölda rannsókna á veiðistöðvum Pómora og notaði aldursgreiningu á viðarleifum til að rökstyðja að þeir hefðu komið þar fyrir miðja 16. öld.<ref>{{cite journal|title=When Did the Pomors Come to Svalbard?|year=2002|joural=Acta Borealia|volume=19|number=2|pages=125-145|doi=10.1080/080038302321117551|author=Tora Hultgreen}}</ref> Þetta var notað til að styðja við tilkall [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] til auðlindanýtingar á Svalbarða. Niðurstaðan hefur verið gagnrýnd á þeim forsendum að aldur timbursins segi ekki til um aldur stöðvarinnar. Gagnrýnendur benda líka á að engar frásagnir um Pómora sé að finna í ritheimildum frá 17. öld, sem Starkov útskýrði með því að þá hefði veiði þeirra hnignað.<ref>{{cite journal |last1=Albrethsen |first1=S. E. |last2=Arlov |first2=T. B. |date=1988 |title=The Discovery of Svalbard - A Problem Reconsidered |url=http://www.sarks.fi/fa/PDF/FA5_105.pdf |journal=Fennoscandia archaeologica |publisher=Archaeological Society of Finland |volume=5 |archive-date=2024-12-31 |access-date=2023-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241231220926/http://www.sarks.fi/fa/PDF/FA5_105.pdf |url-status=dead }}</ref> Flestir viðurkenna þó að frá lokum 17. aldar, eftir að landvinnslu hvalfangara lauk, hafi Pómorar byrjað að fara reglulega í veiðiferðir til Svalbarða, þar sem þeir veiddu rostunga, seli, hreindýr, refi og ísbirni. Þeir reistu veiðikofa og einkennandi og áberandi viðarkrossa, og höfðust þar við yfir vetrartímann. Flestir urðu þeir undir lok 18. aldar þegar 100 til 150 Pómorar héldu sig á Svalbarða yfir veturinn. Veiðar Pómora gengu ekki jafnhart gegn dýrastofnum og hvalveiðarnar höfðu gert og héldust því í jafnvægi.<ref>{{cite book |last=Arlov |first=Thor B. |title=A short history of Svalbard |year=1994 |url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007032002001 |publisher=[[Norwegian Polar Institute]] |location=Oslo |isbn=82-90307-55-1}}</ref> Síðustu heimildir um vetrardvöl Pómora eru frá vetrinum 1851 til 1852. Eftir það lögðust veiðarnar af meðal annars vegna minnkandi rostungsstofna. Norðmenn kynntust Svalbarða gegnum [[Pómoraverslunin]]a í Norður-Noregi á 18. öld. Fyrstu Norðmennirnir sem vitað er að fóru til Svalbarða voru [[Samar]] sem fengnir voru með í rússneskan leiðangur þangað 1795 frá höfninni í [[Hammerfest]].<ref>{{cite book |last=Carlheim-Gyllensköld|first=V. |title=På åttionda breddgraden. En bok om den svensk-ryska gradmätningen på Spetsbergen; den förberedande expeitionen sommaren 1898, dess färd rundt spetsbergens kuster, äfventyr i båtar och på isen; ryssars och skandinavers forna färder; m.m., m.m. |year=1900 |publisher=Albert Bonniers förlag| location=Stockholm}}</ref> Ári áður höfðu norskir veiðimenn haldið til veiða á Bjarnarey. Frá 3. áratug 19. aldar hófu Norðmenn reglulegar veiðar á Svalbarða, en [[Tromsø]] tók við af Hammerfest sem helsta höfnin. Á síðari hluta 19. aldar sigldu 27 norsk skip til Svalbarða að meðaltali. Veturinn 1872 til 1873 létust 17 norskir selveiðimenn úr blýeitrun í veiðikofa sem nefndist [[Svenskhuset]] á Svalbarða.<ref>{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/english/local/article2664864.ece |title=Arctic mystery resolved after 135 years |date=19 September 2008 |last=Goll |first=Sven |work=[[Aftenposten]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629061200/http://www.aftenposten.no/english/local/article2664864.ece |archive-date=29 June 2011}}</ref> === Rannsóknarleiðangrar === [[Mynd:Andrees_Station3.jpg|thumb|right|Loftbelgsstöð sem leiðangur Andrées reisti á Danska eyja 1897.]] Á síðari hluta 18. aldar héldu nokkrir stórir rannsóknarleiðangrar til Svalbarða ýmist til að kortleggja [[Norðurslóðir]] eða freista þess að finna [[Norðausturleiðin]]a. Árið 1773 leiddi [[Constantine Phipps]] leiðangur á vegum [[breski flotinn|breska flotans]] til Svalbarða þar sem skip hans, ''[[Carcass]]'' og ''[[Racehorse]]'' festust í ísnum við [[Sjöeyjar]], en náðu að losa sig og komast heilu og höldnu til baka.<ref>{{cite journal|author=Fjågesund, P.|year=2008|title=When Science Came to the Arctic: Constantine Phipps’s Expedition to Spitsbergen in 1773|journal=Journal of Northern Studies|number=2|pages=77-91|url=https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:412660/FULLTEXT01.pdf}}</ref> Árið 1827 kom norski jarðfræðingurinn [[Baltazar Mathias Keilhau]] til Svalbarða og rannsakaði landið innan við ströndina.<ref>{{cite book|author=Keilhau B. M.|year=1831|title=Reise i øst- og vest-finmarken samt til beeren-eiland og spitsbergen i aarene 1827 og 1828|publisher=Johan Krohn|location=Christiania}}</ref> Veturinn 1838-1839 kom Norðurslóðaleiðangur [[Paul Gaimard]] á skipinu ''[[La Recherche]]'' til Svalbarða og fékkst þar við margvíslegar rannsóknir.<ref>{{cite book|author=Paul Gaimard|title=Voyage en Scandinavie, en Laponie, au Spitzberg et aux Feröe pendant les années 1838-1840 sur la corvette La Recherche, commandée par M. Fabvre. Publiés par ordre du Roi sous la direction de M. Paul Gaimard.|year=1842-1855|publisher=A. Bertrand|location=Paris}}</ref> Svíar hófu að sýna Svalbarða mikinn áhuga um miðja 19. öld. Sænski náttúrufræðingurinn [[Otto Martin Torell]] rannsakaði [[jökull|jökla]] á eyjunum á 6. áratug 19. aldar. [[Adolf Erik Nordenskiöld]] tók þátt í þremur af þessum leiðöngrum Torells og leiddi eftir það frekari rannsóknir á Norðurslóðum á 7. og 8. áratugnum. Breski náttúrufræðingurinn og kortagerðamaðurinn [[Martin Conway]] gerði fyrsta kortið af landslagi eyjanna eftir leiðangur veturinn 1896-1897.<ref>{{cite web |url=http://www.npolar.no/en/the-arctic/place-names.html |title=The history of place names in the Arctic |last=Ørvoll |first=Oddveig Øien |publisher=[[Norwegian Polar Institute]] |access-date=19 April 2012 |archive-date=29 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120429100718/http://www.npolar.no/en/the-arctic/place-names.html |url-status=dead }}</ref> Svalbarði var upphafsstaður fyrir nokkrar tilraunir manna til að ná [[Norðurpóllinn|norðurpólnum]] í loftfari. [[Loftbelgsleiðangur Andrées]], þar sem allir leiðangursmenn týndu lífinu, lagði upp frá stöð sem reist var á [[Danska eyja|Dönsku eyju]] 1897. Fjórar slíkar tilraunir voru gerðar út frá [[Ny-Ålesund]] á milli 1925 og 1928, þar á meðal fyrsta tilraun [[Roald Amundsen]] til að komast á norðurpólinn með [[flugbátur|flugbát]]. [[Floyd Bennett]] og [[Richard E. Byrd]] héldu því fram að þeim hefði tekist það 1926, en því hefur síðan verið hafnað.<ref name="Hisdal 1998: 103">Hisdal (1998): 103</ref> [[Loftskip]]ið ''[[Norge (loftskip)|Norge]]'' er nú talið hafa verið fyrst til að ná pólnum. Loftskip [[Umberto Nobile]], ''[[Italia (loftskip)|Italia]]'', hrapaði árið 1928 sem leiddi til umfangsmikillar leitar og björgunaraðgerða, þar sem Amundsen er talinn hafa farist.<ref name="Hisdal 1998: 103"/> === Námavinnsla og yfirtaka Norðmanna === [[Mynd:Longyear_City_1908.jpg|thumb|right|Longyear City árið 1908.]] Kolavinnsla á Svalbarða hafði lengi verið stunduð í smáum stíl áður en iðnaðarvinnsla hófst árið 1899. Einn af þátttakendum í leiðöngrum Nordenskiölds, [[Alfred Gabriel Nathorst]], reyndi fyrstur að stofna varanlega byggð við [[Ísfjörður|Ísfjörð]] á Svalbarða og hugðist vinna þar [[fosfórít]] en ekkert varð úr þeim fyrirætlunum. [[Søren Zachariassen]] frá Tromsø stofnaði fyrsta námafyrirtækið og gerði tilkall til nokkurra staða umhverfis Ísfjörð en skorti fjármagn til að hefja þar uppbyggingu. Fyrsta námafyrirtækið sem náði að komast á legg var [[Arctic Coal Company]] í eigu bandaríska athafnamannsins [[John Munroe Longyear]] sem keypti tilkall Norðmanna og stofnaði [[Longyearbyen|Longyear City]] árið 1906. Um 200 manns störfuðu þar árið 1910. Norska námafyrirtækið [[Store Norske Spitsbergen Kulkompani]] var stofnað til að kaupa fyrirtæki Longyears árið 1916. [[Pyramiden]] og [[Sveagruva]] voru námabækistöðvar sem sænsk fyrirtæki stofnuðu á sama tíma, og hollenskir fjárfestar stofnuðu [[Barentsburg]] árið 1920. Norskir fjárfestar stofnuðu [[Kings Bay Kull Compani]] árið 1916 í kringum kolavinnslu í [[Konungsfjörður|Konungsfirði]].<ref>{{cite book|author=Gümrükçü, H., Soylu, Z. S., Alabaş, S., & Güneş, S.|year=2022|title=Employment and Migration in the Arctic Region: A Case Study of Spitzbergen/Svalbard Archipelago|title=The Future of the Arctic Human Population|pages=179-195|publisher=Routledge}}</ref> Áhugi Norðmanna á auðlindum á Norðurslóðum fór vaxandi undir lok 19. aldar á sama tíma og upp kom þörf fyrir einhvers konar stjórn á námavinnslu á Svalbarða. Engin yfirvöld voru á eyjunum og námafyrirtækin áttu erfitt með að staðfesta tilkall sitt til ákveðinna staða. Árið 1907 átti Noregur frumkvæði að viðræðum milli hinna ýmsu landa sem gerðu tilkall til eyjanna. Norska ríkisstjórnin var treg til að taka að sér yfirstjórnina vegna hás kostnaðar, en það breyttist smám saman eftir því sem kolavinnslan jókst. Á [[Friðarráðstefnan í París 1919-1920|Friðarráðstefnunni í París]] 1919 var ákveðið að Noregur fengi yfirráð yfir Svalbarða. [[Svalbarðasamningurinn|Spitsbergensamningurinn]] (eins og hann hét þá) var undirritaður 9. febrúar 1920 með þeim skilyrðum að nýting auðlinda væri öllum samningsaðilum frjáls og að eyjarnar mætti ekki nota í hernaðarlegum tilgangi. Eftir nokkra umræðu um fyrirkomulag stjórnar á eyjunum voru [[Svalbarðalögin]] sett í Noregi árið 1925 þar sem ákveðið var að eyjarnar hétu Svalbarði (en ekki Spitsbergen) og að þeim skyldi stjórnað af sérstökum sýslumanni sem skipaður væri af Noregskonungi.<ref>{{cite journal|author=Berg, R.|year=2013|title=From “Spitsbergen” to “Svalbard”. Norwegianization in Norway and in the “Norwegian Sea”, 1820–1925|journal=Acta Borealia|volume=30|number=2|pages=154-173|url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/08003831.2013.843322}}</ref> Á 3. áratug 20. aldar hnignaði námavinnslunni og margar bækistöðvar voru yfirgefnar. Á endanum voru aðeins eftir Store Norske Spitsbergen Kulkompani og sovéska námafyrirtækið [[Arktikugol]] sem tók yfir nokkrar fyrrverandi námabyggðir á eyjunum. Kolaframleiðslan náði hátindi fyrir stríð árið 1936 þegar 786.000 tonn af kolum voru unnin þar. Á 4. áratugnum hófust þorskveiðar í smáum stíl við eyjarnar og reglulegar ferjusiglingar frá Noregi. === Síðari heimsstyrjöld === Fyrst eftir að Þjóðverjar [[innrásin í Noreg|réðust inn í Noreg]] 1940 hélt kolavinnslan á Svalbarða áfram eins og ekkert hefði í skorist. Það var ekki fyrr en Þjóðverjar [[Barbarossa-aðgerðin|réðust inn í Sovétríkin]] 1941 að [[bandamenn (síðari heimsstyrjöld)|bandamenn]] ákváðu að flytja allt fólk þaðan og eyðileggja kolabirgðir við námurnar í [[Gauntlet-aðgerðin]]ni. Á þeim tíma hófust ferðir [[skipalestir í Norður-Atlantshafi í síðari heimsstyrjöld|skipalesta]] með hergögn og hjálpargögn til Sovétríkjanna um [[Norðurhöf]]. Í fyrstu höfðu Þjóðverjar aðallega áhuga á að koma upp [[veðurstöð]]vum á Svalbarða og komu sér upp mannaðri veðurstöð í [[Aðventufjörður|Aðventufirði]] 1941.<ref>{{cite book|author=Parker, L.|year=2017|chapter=From Ice Stations to Action Stations: The Importance of the Svalbard Archipelago in the Second World War|title=War and Geography|pages=63-75|editor=Brill Schöningh}}</ref> Vorið 1942 var [[Fritham-aðgerðin]]ni hrint í framkvæmd, þar sem tvö norsk selveiðiskip sigldu með mannafla frá [[norska útlagastjórnin|norsku útlagastjórninni]] til Svalbarða til að taka kolanámurnar yfir. Um sumarið sendu Þjóðverjar tvö herskip þangað í [[Zitronella-aðgerðin]]ni og lögðu Longyearbyen og Barentsburg í rúst með stórskotaárás frá skipunum ''[[Tirpitz (herskip)|Tirpitz]]'' og ''[[Scharnhorst (skip)|Scharnhorst]]''. Sex Norðmenn létu lífið og yfir 30 voru sendir í fangabúðir. Aðgerðin náði þó ekki að tryggja yfirráð Þjóðverja yfir Svalbarða. Með [[Gearbox-aðgerðin]]ni og [[Gearbox II-aðgerðin]]ni sumarið 1942 tryggðu bandamenn sér aðstöðu á Svalbarða til að verja skipalestirnar um Norðurhöf. Þjóðverjar héldu þó áfram tilraunum til að koma upp veðurstöðvum á Svalbarða til að styðja við kafbátahernaðinn, eins og í [[Haudegen-aðgerðin]]ni 1944. Síðasta hersveit Þjóðverja sem gafst upp fyrir bandamönnum í Evrópu voru starfsmenn veðurstöðvarinnar í Haudegen sem gáfust upp fyrir norsku selveiðiskipi 6. september 1945.<ref>{{cite journal|author=Barr, W.|year=1986|title=Wettertrupp Haudegen: the last German Arctic weather station of World War II. Part 1.|journal=Polar Record|volume=23|number=143|pages=143-158}}</ref> === Samtímasaga === [[File:Kulltaubane.jpg|thumb|Yfirgefinn kláfur til að flytja kol.]] Eftir styrjöldina hóf Noregur aftur starfsemi í Longyearbyen og Ny-Ålesund,<ref>{{cite book|author=Torkildsen T. & Barr S.|year=1984|title=Svalbard: Vårt nordligste Norge|publisher=Det Norske Svalbardselskap}}: 206</ref> en [[Sovétríkin]] hófu á ný námastarfsemi í Barentsburg, Pyramiden og [[Grumant]].<ref name=t202>Torkildsen (1984): 202</ref> Í námunni í Ny-Ålesund biðu 71 bana í slysum frá 1945 til 1954 og 1960 til 1963. [[Kings Bay-málið]] þar sem 21 verkamaður lét lífið, leiddi til afsagnar [[þriðja ríkisstjórn Geirhardsens|þriðju ríkisstjórnar Geirhardsens]].<ref>{{cite web |url=http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9318238|archive-url=https://web.archive.org/web/20061103103405/http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9318238|url-status=dead|archive-date=3 November 2006|title=Kings Bay|language=no|access-date=24 March 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9318239|archive-url=https://web.archive.org/web/20061109115607/http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9318239|url-status=dead|archive-date=9 November 2006|title=Kings Bay-saken|language=no|access-date=24 March 2010}}</ref> Kolavinnslan var lengi rekin með tapi og norska ríkið lagði milljarða króna í að halda starfsemi og samfélagi þar úti.<ref>{{cite journal|author=Gísli Kristjánsson|year=1999|title=Ísbirnir vilja ekki fólk|journal=Dagblaðið Vísir|volume=25|number=116|page=28|url=https://timarit.is/page/2984745}}</ref><ref>{{cite journal|author=Reynir Traustason|title=Berum ekki beinin hérna|journal=Dagblaðið Vísir|year=1995|volume=21|number=122|page=10|url=https://timarit.is/page/2728632}}</ref> Frá 1964 varð Ny-Ålesund að rannsóknarmiðstöð og aðstöðu fyrir [[Geimrannsóknastofnun Evrópu]].<ref>{{cite book|last=Arlov|first=Thor B.|title=Svalbards historie: 1596-1996|url=https://books.google.com/books?id=HRLeNQAACAAJ|access-date=22 May 2021|year=1996| publisher=Aschehoug| location=Oslo|language=no|isbn=82-03-22171-8}}: 412</ref> Prufuboranir í leit að olíu hófust árið 1963 og héldu áfram til 1984, en engar olíulindir fundust.<ref>Torkildsen (1984): 261</ref> Frá 1960 hófust reglulegar flugferðir til [[Hotellneset]];<ref>{{cite book|author1=Tjomsland, Audun |author2=Wilsberg, Kjell |name-list-style=amp |year=1995 |title=Braathens SAFE 50 år: Mot alle odds |location=Oslo |isbn=82-990400-1-9}}: 163</ref> og árið 1975 var [[Svalbarðaflugvöllur]] opnaður í Longyearbyen með heilsársþjónustu.<ref>Tjomsland and Wilsberg (1995): 162–164</ref> Nokkrar deilur urðu um fjölda Aeroflot-starfsmanna sem Sovétmenn vildu að störfuðu á vellinum.<ref>{{cite journal|author=Gísli Sveinn Loftsson|title=Tilraunir rússa til að sölsa undir sig Svalbarða|year=1976|journal=Vísir|volume=66|number=28|pages=8-9|url=https://timarit.is/page/3350424}}</ref> Í [[kalda stríðið|kalda stríðinu]] voru íbúar Sovétríkjanna tveir þriðju af íbúum eyjanna (Norðmenn voru þá einn þriðji) og heildaríbúafjöldinn rétt innan við 4000.<ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1638700|title=Sambýlið á Svalbarða|journal=Morgunblaðið|year=1986}}</ref><ref name=t202 /> Starfsemi Rússa hefur minnkað umtalsvert síðan þá og aðeins 450 Rússar voru á Svalbarða 2010.<ref>{{cite web |url=http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/045.html |title=Persons in settlements 1 January. 1990–2005 |website=[[Statistics Norway]] |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114020929/http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/045.html |archive-date=14 November 2011 |df=dmy-all }}</ref><ref name=demographics>{{cite web |url=http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/049.html |title=Non-Norwegian population in Longyearbyen, by nationality. Per 1 January. 2004 and 2005. Number of persons |website=[[Statistics Norway]] |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523054216/http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/049.html |archive-date=23 May 2010 |df=dmy-all }}</ref> Námabyggðinni Grumant var lokað eftir að náman var þurrausin árið 1962.<ref name=t202 /> Pyramiden var lokað árið 1998.<ref>Fløgstad (2007): 127</ref> Útflutningur á kolum frá Barentsburg stöðvaðist 2006 vegna eldsvoða,<ref name=chp10 /> en hélt áfram eftir 2010.<ref>{{Cite news|last=Staalesen |first=Atle |title=Russians restarted coal mining at Svalbard |work=Barents Observer |date=8 November 2010 |url=http://www.barentsobserver.com/russians-restarted-coal-mining-at-svalbard.4840198-116321.html |access-date=26 January 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120015113/http://barentsobserver.com/russians-restarted-coal-mining-at-svalbard.4840198-116321.html |archive-date=20 November 2010 }}</ref> Rússar lentu í tveimur flugslysum: 141 fórust með [[Vnukovo Airlines flug 2801|Vnukovo Airlines flugi 2801]] 1996<ref>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19960829-0 |title=29 Aug 1996 |website=[[Aviation Safety Network]] |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417153006/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19960829-0 |archive-date=17 April 2010 |df=dmy-all }}</ref> og þrír létust í þyrluslysinu á [[Heerodden-slysið|Heerodden]] 2008.<ref>{{cite news |url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=513681 |title=- Kraftig vindkast trolig årsaken |author1=Eisenträger, Stian |author2=Per Øyvind Fange |name-list-style=amp |work=[[Verdens Gang]] |date=30 March 2008 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610164323/http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=513681 |archive-date=10 June 2011 |df=dmy-all }}</ref> Árið 1971 var [[Svalbarðaráðið]] stofnað sem samráðsvettvangur íbúa, en það hafði engin raunveruleg völd og krafan um sveitarstjórn varð háværari eftir því sem leið að lokum 20. aldar.<ref>{{cite journal|author=Urður Gunnarsdóttir|title=Á hjara veraldar|journal=Morgunblaðið|year=1998|volume=86|number=213|pages=B 6-7|url=https://timarit.is/page/1914834}}</ref> Longyearbyen var fyrirtækisbær til 1989 þegar stofnunin Svalbard Samfundsdrift var stofnuð utan um opinbera þjónustu, menningu og menntun.<ref name=ah49>Arlov and Holm (2001): 49</ref> Árið 1993 var stofnunin seld ríkinu og [[Háskólamiðstöð Svalbarða]] stofnuð í staðinn, rekin sameiginlega af fjórum háskólum í Noregi.<ref name=unis>{{cite web |url=http://www.unis.no/30_ABOUT_UNIS/4010_Root/intro.htm |title=Arctic science for global challenges |website=[[University Centre in Svalbard]] |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206141732/http://www.unis.no/30_ABOUT_UNIS/4010_Root/intro.htm |archive-date=6 February 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite journal|author=Hrafnhildur Hannesdóttir|title=Dagurinn myrkur sem nótt|journal=Morgunblaðið|volume=90|number=175|pages=14-15|year=2002|url=https://timarit.is/page/3449715}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hörður Kristjánsson|title=Á veraldarhjara|journal=DV|year=2002|volume=92|number=112|pages=46-47|url=https://timarit.is/page/1914834}}</ref> Á 10. áratug 20. aldar jókst ferðamennska á Svalbarða og efnahagur Longyearbyen varð óháður námafyrirtækinu.<ref>{{cite journal|author=Páll Þórhallsson|year=1995|title=Þar sem engin tré festa rætur|journal=Morgunblaðið|volume=83|number=130|pages=B 16-17|url=https://timarit.is/page/1831657}}</ref><ref name="naering">{{cite book |chapter-url=http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/9.html?id=554987 |title=St.meld. nr. 22 (2008–2009): Svalbard |publisher=[[Norwegian Ministry of Justice and the Police]] |chapter=9 Næringsvirksomhet |date=17 April 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825003249/http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/9.html?id=554987 |archive-date=25 August 2011 |df=dmy-all }}</ref> Longyearbyen fékk sveitarstjórn árið 2002.<ref name=ah49 /> == Landfræði == [[Mynd:Parhelia on a sunny arctic morning; Svalbard.jpg|thumb|right|Sól með hjásólir (gíl og úlf) yfir Svalbarða.]] [[Mynd:Topographic map of Svalbard.svg|thumb|right|Hæðakort af Svalbarða.]] Svalbarðasamningurinn skilgreinir Svalbarða sem allar eyjar og sker milli 74. og 81. breiddargráðu norður, og 10. til 35. lengdargráðu austur.<ref name=npi>{{cite news |title=Svalbard |publisher=[[Norwegian Polar Institute]] |url=http://npweb.npolar.no/english/geografi/svalbard |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415125926/http://www.npolar.no/en/the-arctic/svalbard/index.html |archive-date=15 April 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref name=treaty>{{cite news |title=Svalbard Treaty |publisher=[[Wikisource]] |url=http://en.wikisource.org/wiki/Svalbard_Treaty |date=9 February 1920 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324002033/http://en.wikisource.org/wiki/Svalbard_Treaty |archive-date=24 March 2010 |df=dmy-all }}</ref> Landsvæðið er 61.022 km² að stærð. Þrjár stærstu eyjar Svalbarða eru [[Spitsbergen]] (37.673 km²), [[Nordaustlandet]] (14.443 km²) og [[Edgeøya]] (5.074 km²).<ref>{{Vísindavefurinn|48622|Hvort er stærra Ísland eða Svalbarði?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=10.12.2009}}</ref> Öll þorpin á Svalbarða eru á Spitsbergen, fyrir utan veðurstöðvar á [[Bjarnarey (Svalbarða)|Bjarnarey]] og [[Hopen (Svalbarða)|Hopen]].<ref name=cia>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/svalbard/ |title=Svalbard |work=[[World Fact Book]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=15 January 2010 |access-date=24 March 2010 |df=dmy-all |archive-date=20 apríl 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240420062728/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/svalbard |url-status=dead }}</ref> Norska ríkið lagði allt land á Svalbarða undir sig, sem aðrir höfðu ekki gert tilkall til, eða 95,2% af eyjaklasanum þegar Svalbarðasamningurinn gekk í gildi. Norska námafyrirtækið [[Store Norske Spitsbergen Kulkompani|Store Norske]] á 4% og rússneska námafyrirtækið [[Arktikugol]] 0,4%. Aðrir einkaaðilar eiga 0,4% landsins. Svalbarði er norðan [[norðurheimskautsbaugur|norðurheimskautsbaugs]] og þar er [[miðnætursól]] í 99 daga á sumrin og [[heimskautanótt]] í 84 daga á veturnar.<ref name=sun>Torkilsen (1984): 96–97</ref> Í Longyearbyen er bjart frá 20. apríl til 23. ágúst, og dimmt frá 26. október til 15. febrúar.<ref name=npi /> Á veturnar er oft tunglbjart og snjóþekja magnar birtuna upp.<ref name=sun /> Á Svalbarða eru [[ljósaskipti]]n löng. Fyrsta og síðasta dag skammdegisins stendur rökkrið í sjö og hálfan tíma og samfelld birta stendur tveimur vikum lengur en miðnætursólin.<ref>{{cite web|url=https://www.timeanddate.com/sun/norway/longyearbyen|title=Sunrise and sunset in Longyearbyen October 2019|website=Timeanddate.com|access-date=29 October 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.timeanddate.com/sun/norway/longyearbyen?month=4&year=2019|title=Sunrise and sunset in Longyearbyen April 2019|website=Timeanddate.com|access-date=29 October 2019}}</ref> Á [[sumarsólstöður|sumarsólstöðum]] fer sólin neðst í 12° yfir sjóndeildarhring á miðnætti.<ref>{{cite web|url=https://www.timeanddate.com/sun/norway/longyearbyen?month=6|title=Sunrise and sunset in Longyearbyen June|website=Timeanddate.com|access-date=29 October 2019}}</ref> Um 60% af Svalbarða eru þakin jökli, 30% er berg og 10% eru klædd gróðri.<ref name="Umbreit2005">{{cite book|last=Umbreit|first=Andreas |title=Spitsbergen: Svalbard, Franz Josef, Jan Mayen|url=https://books.google.com/books?id=TExU1p6Cy20C|access-date=21 May 2021|edition=3rd|year=2005|publisher=Bradt Travel Guides|location=Chalfont St. Peter, Bucks|isbn=978-1-84162-092-3}}</ref> Stærsti jökullinn er [[Austfonna]], 8.412 km², á Nordaustlandet, og þar á eftir koma [[Olav V Land]] og [[Vestfonna]]. Á sumrin er hægt að fara á skíðum frá [[Sørkapp]] syðst á Spitsbergen að norðurströndinni, á næstum samfelldum ís. 99,3% af eyjunni [[Kvitøya]] eru þakin ís.<ref>Torkildsen (1984): 102–104</ref> Svalbarði hefur mótast af [[ísöld|ísaldarjöklinum]] sem hefur skorið firði, dali og fjöll inn í þessa fyrrum hásléttu.<ref name="Umbreit2005" /> Hæsti tindurinn er [[Newtontoppen]] sem er 1.717 metra hár, og þar á eftir koma [[Perriertoppen]] (1.712 metrar), [[Ceresfjellet]] (1.675 metrar), [[Chadwickryggen]] (1.640 metrar) og [[Galileotoppen]] (1.637 metrar). Lengsti fjörðurinn er [[Wijdefjorden]], 108 km að lengd, og þar á eftir koma [[Isfjorden]] (107 km), [[Van Mijenfjorden]] (83 km), [[Woodfjorden]] (64 km) og [[Wahlenbergfjorden]] (46 km).<ref>{{cite web |url=http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/013.html |title=Geographical survey. Fjords and mountains |website=[[Statistics Norway]] |date=22 October 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114020834/http://www.ssb.no/english/subjects/00/00/20/nos_svalbard_en/nos_d330_en/tab/013.html |archive-date=14 November 2011 |df=dmy-all }}</ref> Svalbarði er hluti af [[Heimskautaflæðibasaltið|Heimskautaflæðibasaltinu]]<ref>{{cite web |url=http://maps.unomaha.edu/maher/svalbard/wwwHALIP/ |title=Research Project on the manifestation of the High Arctic Large Igneous Province (HALIP) on Svalbard |last=Maher |first=Harmon D. Jr. |website=[[University of Nebraska at Omaha]] |date=November 1999 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100628203436/http://maps.unomaha.edu/maher/svalbard/wwwHALIP/ |archive-date=28 June 2010 |df=dmy-all }}</ref> og þar reið yfir öflugasti jarðskjálfti Noregs 6. mars 2009, 6,5 að stærð.<ref>{{cite news|title=Svalbard hit by major earthquake |url=http://www.norwaypost.no/news/svalbard-hit-by-major-earthquake.html |agency=[[Norwegian Broadcasting Corporation]] |work=The Norway Post |date=7 March 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314054518/http://www.norwaypost.no/news/svalbard-hit-by-major-earthquake.html |archive-date=14 March 2012 }}</ref> Helstu landspendýr eru [[heimskautarefur]], [[ísbjörn]] og [[hreindýr]]. Sjávarspendýr eru meðal annars [[hvalir]], [[höfrungar]], [[selir]] og [[rostungur|rostungar]]. 165 plöntutegundir hafa fundist á Svalbarða. Ísbirnir hafa orðið 6 manns að bana síðan 1971. <ref>[https://www.visir.is/g/20202005549d/isbjorn-drap-mann-a-svalbarda Ísbjörn drap mann á Svalbarða] Vísir.is, skoðað 29. ágúst 2020</ref> === Eyjar === Eyjar á Svalbarða í röð eftir stærð: # [[Spitsbergen]] (37.673 km²) # [[Nordaustlandet]] (14.443 km²) # [[Edge-eyja]] (5074 km²) # [[Barentseyja]] (1250 km²) # [[Hvítey]] (682 km²) # [[Prins Karls Forland]] (615 km²) # [[Bjarnarey (Svalbarða)|Bjarnarey]] (178 km²) # [[Danska Eyja]] # [[Amsterdameyja (Svalbarða)|Amsterdameyja]] == Stjórnmál == [[Mynd:Longyearbyen_main_street.JPG|thumb|right|Vegna hins sérstaka skattafyrirkomulags er verð á sumum vörum mun ódýrara á Svalbarða en á meginlandi Noregs.]] [[Svalbarðasamningurinn]] 1920 staðfesti full yfirráð Noregs yfir eyjaklasanum. Ólíkt [[Norsku Suðurskautssvæðin|Norsku Suðurskautssvæðunum]] er Svalbarði hluti af konungsríkinu Noregi og ekki [[hjálenda]]. Norsku [[Svalbarðalögin]] frá 1925 staðfestu samninginn, kváðu á um norska lögsögu á Svalbarða og stofnun sýslumannsembættis þar sem [[sýslumaður Svalbarða]] er skipaður af Noregskonungi. Svalbarði heyrir ekki undir neitt [[fylki Noregs|fylki]] og þar eru engin sveitarfélög, en [[bæjarráð Longyearbyen]] var stofnað 2002 með sambærilegt hlutverk.<ref name=naering/> Bæirnir Ny-Ålesund og Barentsburg eru enn [[fyrirtækisbær|fyrirtækisbæir]] þar sem allir innviðir eru í eigu fyrirtækjanna Kings Bay og Arktikugol.<ref name=naering /> Samkvæmt Svalbarðasamningnum hafa allir samningsaðilar (48 árið 2024; Ísland gerðist aðili að samningnum 31. maí 1994) leyfi til að stunda atvinnurekstur á eyjunum, án mismununar, en samkvæmt norskum lögum. Samningurinn takmarkar líka getu Noregs til að innheimta skatta á eyjunum, þannig að þar er til dæmis enginn [[virðisaukaskattur]] og lægri [[tekjuskattur]] en á meginlandinu.<ref>{{cite web|url=http://www.lovdata.no/all/nl-19961129-068.html|website=Lovdata|title=Svalbardskatteloven|date=25.8.2021}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.lovdata.no/for/sf/fd/xd-20071204-1354.html|title=Forskrift om ligningsmyndigheter og skatteoppkrever for Svalbard|website=Lovdata|date=7.12.2007}}</ref> Skatttekjum af íbúum Svalbarða á að verja á eyjunum.<ref>{{Cite web |title=The Svalbard Treaty - Svalbard Museum |url=https://svalbardmuseum.no/en/the-svalbard-treaty |access-date=2024-06-24 |website=svalbardmuseum.no}}</ref> Á móti kemur að íbúar Svalbarða njóta ekki velferðarþjónustu, almannatrygginga og eftirlauna, nema í gegnum sín heimasveitarfélög annars staðar.<ref>{{cite news |title=From the cradle, but not to the grave |website=[[Statistics Norway]] |url=http://www.ssb.no/this_is_svalbard/velferdstilbud.pdf |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160515164104/http://www.ssb.no/this_is_svalbard/velferdstilbud.pdf |archive-date=15 May 2016 |df=dmy-all }}</ref> [[Mynd:Polarsyssel.jpg|thumb|right|Sýslumaðurinn á Svalbarða notast við þjónustuskipið ''Polarsyssel''.]] Sýslumannsembættið á Svalbarða (norska: ''Sysselmester'', áður ''Sysselmanden'' til 2021) fer bæði með völd [[fylkisstjóri (Noregi)|fylkisstjóra]] og [[lögreglustjóri|lögreglustjóra]], auk annarra skylda sem felast í [[framkvæmdavald]]inu. Meðal hlutverka embættisins er að hafa umsjón með umhverfismálum, framkvæmd laga, [[leit og björgun]], ferðaþjónustu, upplýsingaþjónustu, samskipti við erlendar byggðir, auk þess að fara með dómsvald á sumum sviðum siglingaréttar og réttarrannsókna, þó ekki á sömu sviðum og þar sem hann fer með hlutverk lögreglu.<ref>{{cite book |chapter-url=http://www.regjeringen.no/en/dep/jd/Documents-and-publications/Reports-to-the-Storting-White-Papers/Reports-to-the-Storting/19992000/report-no-9-to-the-storting-/5-The-administration-of-Svalbard.html?id=456897 |title=Report No. 9 to the Storting (1999–2000): Svalbard |publisher=[[Norwegian Ministry of Justice and the Police]] |chapter=5 The administration of Svalbard |date=29 October 1999 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718092450/http://www.regjeringen.no/en/dep/jd/documents-and-publications/reports-to-the-storting-white-papers/reports-to-the-storting/19992000/report-no-9-to-the-storting-/5-The-administration-of-Svalbard.html?id=456897 |archive-date=18 July 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://lovdata.no/all/hl-19250717-011.html |title=Lov om Svalbard |publisher=[[Lovdata]] |date=19 June 2009 |language=no |access-date=24 March 2010 |archive-date=9 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140309000141/http://www.lovdata.no/all/hl-19250717-011.html |url-status=live }}</ref> Frá 2021 hefur [[Lars Fause]] gegnt embættinu, sem heyrir undir [[dómsmálaráðuneyti Noregs]] en hefur samráð við önnur ráðuneyti eftir þeirra málaflokkum.<ref>{{cite news|title=Organisation |publisher=[[Governor of Svalbard]] |url=http://www.sysselmannen.no/enkel.aspx?m=44377 |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723004354/http://www.sysselmannen.no/enkel.aspx?m=44377 |archive-date=23 July 2011 }}</ref> [[Sjúkrahúsið á Svalbarða]] er rekið sem hluti af [[Háskólasjúkrahúsið í Norður-Noregi|Háskólasjúkrahúsinu í Norður-Noregi]] og [[Svalbarðaflugvöllur]] er rekinn af norska ríkisfyrirtækinu [[Avinor]]. Önnur opinber þjónusta er rekin af [[Námastofnun Noregs]], [[Norska Norðurpólsstofnunin|Norsku Norðurpólsstofnuninni]], [[Norska skattstofan|Norsku skattstofunni]] og [[Norska þjóðkirkjan|Norsku þjóðkirkjunni]].<ref>{{cite book |chapter-url=http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/6.html?id=554944 |title=St.meld. nr. 22 (2008–2009): Svalbard |publisher=[[Norwegian Ministry of Justice and the Police]] |chapter=6 Administrasjon |date=17 April 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011142633/http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/6.html?id=554944 |archive-date=11 October 2012 |df=dmy-all }}</ref> Svalbarði heyrir undir [[Héraðsdómstóll Norður-Troms|héraðsdómstól Norður-Troms]] og [[áfrýjunardómstóll Hálogalands|áfrýjunardómstól Hálogalands]], sem báðir eru staðsettir í [[Tromsø]].<ref>{{cite web |url=http://www.domstol.no/DAtemplates/CourtDetails____2995.aspx?epslanguage=EN |title=Nord-Troms tingrett |publisher=[[Norwegian National Courts Administration]] |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825002850/http://www.domstol.no/DAtemplates/CourtDetails____2995.aspx?epslanguage=EN |archive-date=25 August 2011 |df=dmy-all }}</ref> Þótt Svalbarði sé hluti af Noregi, eru eyjarnar ekki hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]] eða [[Evrópska efnahagssvæðið|Evrópska efnahagssvæðinu]]. [[Norræna vegabréfasambandið]] gildir þar ekki heldur.<ref>{{cite web|url=http://www.lovdata.no/all/tl-19921127-109-0.html |title=Lov om gjennomføring i norsk rett av hoveddelen i avtale om Det europeiske økonomiske samarbeidsområde (EØS) m.v. (EØS-loven). |website=[[Lovdata]] |date=10 August 2007 |language=no |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20001210194300/http://www.lovdata.no/all/tl-19921127-109-0.html |archive-date=10 December 2000 }}</ref> Fólk sem kemur til Svalbarða frá löndum utan Schengen þarf því ekki Schengen-vegabréfsáritun nema það ferðist um meginland Noregs fyrst. Samkvæmt Svalbarðasamningnum hafa borgarar aðildarríkjanna heimild til að dvelja og stunda atvinnustarfsemi á Svalbarða og í reynd hefur það líka gilt um borgara annarra landa. Sýslumaðurinn getur samt neitað fólki um aðgang sem ekki uppfyllir tiltekin skilyrði, til dæmis um húsnæði og tekjur til framfærslu.<ref name=residence>{{cite news |title=Entry and residence |publisher=[[Governor of Svalbard]] |url=http://www.sysselmannen.no/en/Visitors/Entry-and-residence/ |access-date=24. ágúst 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924112740/http://www.sysselmannen.no/en/Visitors/Entry-and-residence/ |archive-date=24 September 2015 |df=dmy-all }}</ref> [[Mynd:Kystvakten_Longyearbyen_IMG_6889.JPG|thumb|right|Skip Norsku strandgæslunnar í Longyearbyen.]] [[Rússland]] rekur ræðismannsskrifstofu í Barentsburg.<ref>{{cite news |title=Diplomatic and consular missions of Russia |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs of Russia]] |url=http://www.mid.ru/zu_r.nsf/strawebeng?OpenView&Start=1&Count=300&Expand=120#120 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091002034927/http://www.mid.ru/zu_r.nsf/strawebeng?OpenView&Start=1&Count=300&Expand=120#120 |archive-date=2 October 2009 |df=dmy-all }}</ref> Árið 2010 var undirritað samkomulag um landamæri Rússlands og Noregs milli Svalbarða og [[Novaja Zemlja]]. Það þótti nauðsynlegt vegna áforma um olíuleit á hafsbotni.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2010/09/16/world/europe/16russia.html|title=Russia and Norway Agree on Boundary|author=Andrew E. Kramer|website=The New York Times|date=15. september 2010|access-date=20 október 2024|archive-date=11 desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161211175859/http://www.nytimes.com/2010/09/16/world/europe/16russia.html|url-status=dead}}</ref> Umdeilt er hvort ákvæði Svalbarðasamningsins um frjálsa nýtingu náttúruauðlinda gildi um alla [[efnahagslögsaga|efnahagslögsöguna]] umhverfis Svalbarða (200 [[sjómíla|sjómílur]]), eða aðeins um [[landhelgi]]na (12 sjómílur).<ref>{{cite journal|title=Folkerettspragmatisme|journal=Kritisk juss|doi=10.18261/issn.2387-4546-2020-03-0|url=http://www.idunn.no/doi/10.18261/issn.2387-4546-2020-03-0|dato=2020-12-04|author=Tor-Inge Harbo|volume=3|lang=no|number=46|pages=222–235|issn=0804-7375}}</ref><ref>{{cite web|url=https://fiskifrettir.vb.is/segja-nordmenn-brjota-svalbardasattmalann/|title=Segja Norðmenn brjóta Svalbarðasáttmálann|website=Viðskiptablaðið|date=21.9.2016|access-date=2024-10-20|archive-date=2025-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20250927001425/https://fiskifrettir.vb.is/segja-nordmenn-brjota-svalbardasattmalann/|url-status=dead}}</ref> Öll hernaðarumsvif á Svalbarða eru bönnuð samkvæmt Svalbarðasamningnum, en þar sem norska ríkisstjórnin gerir tilkall til fullveldis yfir efnahagslögsögu Svalbarða, túlkar hún það með þeim hætti að [[Norska strandgæslan]] hafi heimild til að fara með eftirlit og löggæslu á stóru hafsvæði umhverfis eyjarnar.<ref>{{Cite web|title=Svalbard: NATO's Arctic 'Achilles' Heel' |url=https://perconcordiam.com/svalbard-natos-arctic-achilles-heel/ |website=Per Concordiam |last=Wither |first=James |date=8 September 2021 |access-date=16 August 2023}}</ref> Gagnrýni á þetta tilkall hefur einkum komið frá Evrópusambandinu, Rússlandi og Íslandi.<ref>{{Cite journal|title=The constrained politics of the Svalbard offshore area |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0308597X08000171#! |journal=Marine Policy |last=Pedersen |first=Torbjørn |date=November 2008 |volume=32 |issue=6 |pages=913–919 |doi=10.1016/j.marpol.2008.01.006 |bibcode=2008MarPo..32..913P |access-date=17 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thearcticinstitute.org/norwegian-svalbard-policy-respected-contested/|website=The Arctic Institute|title=The Norwegian Svalbard Policy - Respected or Contested?|author=Ragnhild Groenning|date=22. nóvember 2017}}</ref> == Efnahagslíf == Helstu atvinnugreinar á Svalbarða eru kolavinnsla, ferðaþjónusta og rannsóknir. Svalbarði er ekki hluti af [[Schengen]] eða [[EFTA|Evrópska efnahagssvæðinu]], en hver sem er má starfa þar í samræmi við norsk lög, samkvæmt Svalbarðasáttmálanum. Í reynd er þó ómögulegt að setjast að á Svalbarða nema hafa þar húsnæði sem er mjög af skornum skammti, þrátt fyrir miklar framkvæmdir síðustu ár. Nær allt húsnæði á Svalbarða er í eigu fyrirtækja og stofnana sem þar eru. Svalbarði er [[fríverslunarsvæði]] og [[herlaust svæði]]. Kolavinnsla var lengi forsenda byggðar á Svalbarða og undirstaða efnahagslífsins í námabæjunum Longyearbyen, Barentsburg og Pyramiden. Lengst af var kolavinnslan samt ríkisstyrkt og tilgangur hennar fremur að tryggja yfirráð, aðgang og viðveru fólks á mikilvægu landsvæði.<ref>{{cite journal|author=Hansen, T. V.|year=2024|title=Phasing out coal on Svalbard: From a conflict of interest to a contest over symbolic capital|journal=Polar Record|volume=60|doi=10.1017/S0032247424000020}}</ref> Eftir 2010 hafa rannsóknarstarfsemi og ferðaþjónusta tekið við sem þungamiðja efnahagslífsins. Um þriðjungur af kolaframleiðslu Norðmanna síðustu ár fór í kolaraforkuver sem sá Svalbarða fyrir raforku. Árið 2023 var raforkuverið lagt niður og raforka var eftir það framleidd með díselolíu.<ref>{{cite web|url=https://www.nrk.no/nyheter/slutt-for-kullkraftverket-i-longyearbyen--1.16601776|title=Slutt for kullkraftverket i Longyearbyen|website=NRK|date=19. október 2023}}</ref> [[Mynd:UNIS The university centre in Svalbard from S in distance Adventtoppen Hiorthfjellet May 23 2025.jpg|thumb|right|Háskólamiðstöð Svalbarða]] Nokkur lönd hafa komið upp rannsóknarstofum á Svalbarða. [[Pólska pólrannsóknastofnunin]] var stofnuð 1957 og [[Háskólamiðstöð Svalbarða]] hóf starfsemi 1993. Árið 2008 var [[Fræbankinn á Svalbarða]] tekinn í notkun. Árið 1997 tók [[Geimvísindastofnun Noregs]] jarðstöðina [[SvalSat]] í notkun á Svalbarða og 2003 var lagður sæstrengur milli [[Harstad]] í [[Troms]] og Hotellneset. Svalbarði hefur verið kynntur sem prófunarstaður fyrir siglingatæki, björgunarbúnað og byggingarefni, sem dæmi. Um 60.000 ferðamenn heimsækja Svalbarða árlega og gistinætur eru um 150.000. Þriðjungur ferðamanna kemur með skemmtiferðaskipum á sumrin.<ref>{{cite report|url=https://www.visitsvalbard.com/dbimgs/%C3%85rsstatistikk2023.pdf|title=Svalbard-statistikken 2023 Markeds- og gjestestatistikk|publisher=Visit Svalbard|page=4}}</ref> Aukin skipaumferð vegna ferðamennsku og fiskveiða (sem hafa aukist vegna [[loftslagsbreytingar|loftslagsbreytinga]]) kalla á aukin umsvif leitar- og björgunarsveita sýslumannsins og [[Norska strandgæslan|Norsku strandgæslunnar]]. Í framhaldi hefur höfnin í Longyearbyen verið stækkuð.<ref>{{cite report|url=https://www.menon.no/wp-content/uploads/2016-Longyearbyen-hovedrapport.pdf|publisher=Kystverket|title=Ny havnestruktur i Longyearbyen|date=1. nóvember 2016}}</ref> Ákveðið var að fjölga íbúðum og gistirýmum vegna ferðaþjónustu og umsvifa háskólasetursins eftir [[snjóflóðið í Longyearbyen 2015]] þar sem 11 hús eyðilögðust og tveir létust.<ref>{{cite web|url=https://www.nrk.no/tromsogfinnmark/boligmangel-i-longyearbyen-skaper-store-problemer-for-reiselivet-1.16221834|title=Boligmangel i Longyearbyen skaper store problemer for reiselivet|date=22.12.2022|author=Rune N. Andreassen|website=NRK}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/bygg-bolig-og-eiendom/artikler-og-publikasjoner/rekordmange-nye-byggetillatelser|title=Rekordmange nye byggetillatelser|date=17.2.2017|website=Statistisk sentralbyrå}}</ref> Stærstu greinar atvinnulífs á Svalbarða miðað við veltu árið 2023 voru flutningar og geymsla; fjarskipti, fjármála- og tryggingastarfsemi; byggingariðnaður; fyrirtækjaþjónusta, og gisting. Ef miðað er við ársverk eru stærstu geirarnir gisting, byggingariðnaður og fyrirtækjaþjónusta.<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/virksomheter-foretak-og-regnskap/virksomheter-og-foretak/statistikk/naeringer-pa-svalbard|title=Næringar på Svalbard|website=Statistisk sentralbyrå|date=29. ágúst 2024}}</ref> == Íbúar == Þrjár af eyjum Svalbarða eru byggðar: [[Spitsbergen]], [[Bjarnarey (Svalbarða)|Bjørnøya]] og [[Hopen]]. Árið 2020 bjuggu tæplega 3000 manns á Svalbarða, meira en helmingur af norskum uppruna. Stærstu hópar á eyjunni sem ekki hafa norskt ríkisfang eru frá Rússlandi, Úkraínu, Póllandi, Þýskalandi, Svíþjóð, Danmörku og Taílandi.<ref name=demographics/> Stærsti bærinn í eyjaklasanum er [[Longyearbyen]]. Þar er sjúkrahús, grunnskóli og menntaskóli og [[Háskólasetur Svalbarða]], íþróttamiðstöð með sundlaug, bókasafn, menningarmiðstöð og kvikmyndahús,<ref name=chp10>{{cite book |chapter-url=http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/10.html?id=555006 |title=St.meld. nr. 22 (2008–2009): Svalbard |publisher=[[Norwegian Ministry of Justice and the Police]] |chapter=10 Longyearbyen og øvrige lokalsamfunn |date=17 April 2009 |access-date=24 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011142448/http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/regpubl/stmeld/2008-2009/stmeld-nr-22-2008-2009-/10.html?id=555006 |archive-date=11 October 2012 |df=dmy-all }}</ref> almenningsvagnar, hótel, banki<ref>{{cite web |url=http://www.svalbard.net/reiser/uk/Shops-services-1-280.html |title=Shops/services |publisher=Svalbard Reiseliv |access-date=24 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412182450/http://www.svalbard.net/reiser/uk/Shops-services-1-280.html |archive-date=12 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> og nokkur söfn.<ref>{{cite web |url=http://www.svalbard.net/reiser/uk/Attractions-1-78.html |title=Attractions |publisher=Svalbard Reiseliv |access-date=24 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125232446/http://www.svalbard.net/reiser/uk/Attractions-1-78.html |archive-date=25 January 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Vikulega kemur út dagblaðið ''Svalbardposten''<ref>http://www.svalbardposten.no</ref>. Engin námavinnsla er eftir í Longyearbyen. Starfsemi var hætt í kolanámum í [[Sveagruva]] og Luckerfjellet árið 2017 og þeim var lokað 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.spitsbergen-svalbard.com/2019/02/15/lunckefjellet-the-end-of-an-arctic-coal-mine.html|title=Lunckefjellet: the end of an arctic coal mine|last=Stange|first=Rolf|date=2019-02-15|website=Spitsbergen {{!}} Svalbard|language=en-US|access-date=2020-01-28}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.spitsbergen-svalbard.com/2020/02/26/svea-nord-is-history.html|title=Svea Nord is history|last=Stange|first=Rolf|date=2020-02-26|website=Spitsbergen {{!}} Svalbard|language=en-US|access-date=2020-10-19}}</ref> [[Ny-Ålesund]] er varanleg rannsóknarstöð á norðvesturströnd Spitsbergen og nyrsta varanlega byggð heims. Ny-Ålesund var áður námabær og er enn rekinn af norska ríkisfyrirtækinu [[Kings Bay]]. Þar er ferðaþjónusta takmörkuð til að draga úr áhrifum hennar á vísindastarf.<ref name=chp10 /> Íbúar í Ny-Ålesund eru 35 á veturnar og um 180 á sumrin.<ref>{{cite web|url=http://www.kingsbay.no/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=29 |title=Ny-Ålesund |website=[[Kings Bay (company)|Kings Bay]] |access-date=24 March 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310235351/http://www.kingsbay.no/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=29 |archive-date=10 March 2009 }}</ref> [[Norska veðurstofan]] rekur veðurstöðvar á Bjørnøya og Hopen, með 10 og 4 starfsmenn. Báðar stöðvarnar hýsa líka rannsóknarteymi tímabundið.<ref name=chp10 /> [[Pólska heimskautamiðstöðin]] er rekin af pólska ríkinu í [[Hornsund]] með 10 starfsmenn árið um kring.<ref name=chp10 /> [[File:Piramida Svalbard IMG 6283.JPG|thumb|Yfirgefni sovéski námabærinn [[Pyramiden]].]] Sovéski námabærinn [[Pyramiden]] var yfirgefinn árið 1998. Eftir það var [[Barentsburg]] eina varanlega rússneska byggðin á Svalbarða. Barentsburg er í eigu fyrirtækisins Arktikugol sem rekur þar kolanámu. Til viðbótar við námavinnsluna hefur fyrirtækið opnað hótel og minjagripaverslun fyrir ferðamenn sem koma þangað frá Longyearbyen.<ref name=chp10 /> Í þorpinu eru skóli, bókasafn, íþróttamiðstöð, tómstundamiðstöð, sundlaug, býli og gróðurhús. Svipuð aðstaða er í Pyramiden. Í báðum þorpunum er að finna dæmigerðan sovéskan eftirstríðsáraarkitektúr. Þar er að finna tvær nyrstu styttur af [[Vladimír Lenín|Lenín]] í heimi, auk annarra listaverka.<ref name="Umbreit2005" /> Árið 2013 voru nokkrir starfsmenn í Pyramiden til að halda byggingunum við og reka þar lítið hótel. == Menning == [[Mynd:North_Pole_Expedition_Museum_2022.jpg|thumb|right|North Pole Expedition Museum í Longyearbyen.]] Menning á Svalbarða hefur tekið miklum breytingum eftir að námavinnslu lauk. Miklar minjar eru um námavinnsluna og heilu námabæirnir standa enn, þótt þeir séu að mestu mannlausir. Námavinnsla Sovétríkjanna hafði þann tilgang fyrst og fremst að viðhalda stöðu þeirra á Norðurslóðum, því kolavinnslan sjálf stóð aldrei undir sér. [[Pyramiden]] átti að vera eins konar „fyrirmyndarbær“ til að sýna umheiminum fram á yfirburði sovéskra lifnaðarhátta í [[kalda stríðið|kalda stríðinu]]. Á Svalbarða er líka að finna eldri minjar um [[hvalveiðar]]. Síðustu ár hefur [[náttúruferðamennska]] farið vaxandi sem leggur áherslu á ósnortna náttúru og víðerni. Þannig verður umdeilt hvort líta eigi á leifar af 20. aldar iðnaði á svæðinu sem „minjar“ til að varðveita eða „rusl“ til að fjarlægja.<ref>{{cite journal|author=Kotašková, E.|year=2022|title=From mining tool to tourist attraction: Cultural heritage as a materialised form of transformation in Svalbard society. |journal=Polar Record|volume=58|doi=10.1017/S0032247422000092}}</ref> Minjar sem eru eldri en frá 1945 eru varðveittar með lögum.<ref>{{cite web|url=https://cruise-handbook.npolar.no/en/svalbard/cultural-remains.html|author=Kristin Prestvold|title=Svalbard's cultural remains - traces of history in an Arctic landscape|date=2008|website=Norsk polarinstitutt}}</ref> Nokkrum námum og hluta námabæjanna hefur verið breytt í söfn og gististaði fyrir ferðafólk. Rannsóknarstarf, einkum loftslagsrannsóknir, hefur farið vaxandi á Svalbarða. Á milli 2003 og 2006 var rannsóknarsetrið [[Svalbard Forskningspark]] reist yfir starfsemi nokkurra rannsóknarstofnana í Longyearbyen. Þar er [[Minjasafn Svalbarða]] til húsa. Í Longyearbyen eru líka [[North Pole Expedition Museum]] og [[Gruve 3]]-náman sem er opin ferðamönnum. Þá eru minjasöfn um námavinnslu og minjar frá [[Pómorar|Pómorum]] bæði í Barentsburg og Pyramiden. Ýmsar árlegar hátíðir eru haldnar á Svalbarða, flestar stofnaðar síðustu ár. Meðal þeirra eru „sólarhátíð“ (Solfestuka) til að fagna endurkomu sólarinnar í mars. Tónlistarhátíðir, bókmenntahátíð og matarhátíðir eru líka haldnar árlega. ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.sysselmesteren.no Sýslumaðurinn á Svalbarða] * [http://toposvalbard.npolar.no TopoSvalbard] – Gagnvirkt kort (norska/enska) * [https://en.visitsvalbard.com/ Ferðavefur] {{Evrópa}} [[Flokkur:Svalbarði| ]] aebk4uen083avr6fwzstpxopxhmbh58 0 11941 1984391 1983354 2026-10-30T04:49:51Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984391 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Agust h bjarnason professor.jpg|thumb|right|Dr. Ágúst H. Bjarnason]] '''Ágúst Hákonarson Bjarnason''' ([[20. ágúst]] [[1875]] – [[22. september]] [[1952]]), var doktor, PhD, í [[sálfræði]]. Ágúst var frumkvöðull í kennslu í sálarfræði og ritun bóka um sálarfræði á [[Ísland]]i. Hann samdi meðal annars fyrstu bókina um sálarfræði á [[Íslenska|íslensku]]. == Menntun == Ágúst lauk [[stúdentspróf]]i í [[Kaupmannahöfn]] árið [[1894]]. Bylting varð í sögu sálfræði og [[heimspeki]] á Íslandi þegar Ágúst hélt svo ásamt [[Guðmundur Finnbogason|Guðmundi Finnbogasyni]] til náms í [[Kaupmannahafnarháskóli|Hafnarskólann]] í sálarfræði og heimspeki. Þeir luku báðir meistaraprófi árið [[1901]] og luku svo doktorsprófi árið [[1911]]. Báðir höfðu þeir sálfræði sem aðalgrein. Lærifaðir Ágústs hét [https://en.wikipedia.org/wiki/Harald_H%C3%B8ffding Harald Høffding] en hann var heimspekiprófessor við Hafnarháskólann og samdi gagnmerka kennslubók, ''Psykologi i omrids'', sem var ein helsta kennslubók í sálfræði á vesturlöndum, en hún kom út árið [[1882]]. Doktorsritgerð Ágústs fjallaði um franska heimspekinginn Jean-Marie Guyau[[https://en.wikipedia.org/wiki/Jean-Marie_Guyau]]. == Kennsla, skriftir og skólastjórnun == Ágúst ritaði fjölda greina en þekktasta og áhrifamesta rit hans er almennt talið ''Yfirlit yfir sögu mannsandans'', sem byggðist á fyrirlestrum sem hann hélt á meðan hann var á síðustu metrunum á Hannesarstyrknum ([[Hannes Árnason|Hannesar Árnasonar]]) við doktorsnám sitt og kom út í [[Reykjavík]] í fimm bindum á árunum 1905–1915, og síðar í endurskoðaðri, en ófullgerðri, útgáfu undir nafninu ''Saga mannsandans'' á árunum 1949-1954. Þá gaf Ágúst út bókina ''Drauma-Jói'' sem kom út 1915 hjá Sigfúsi Eymundssyni. Þar eru sannar sagnir af Jóhannesi Jónssyni frá Ásseli og tilraunir sem Ágúst gerði á Drauma-Jóa, en það þótti merkilegt rannsóknarefni og mun ritið vera hið fyrsta sinnar tegundar um [[dulsálarfræði]] á Íslandi. Í umsögn um bókina var skrifað: „Drauma-Jói var einkennilegur maður. Það var hægt að spyrja hann sofandi og þá sagði hann hluti sem áttu að vera öllum huldir. Hann ljóstraði oft upp málum sem áttu ekki að komast fyrir almenning. Hann vildi meina að draugar væru miklu víðara hugtak en menn töldu. Hann sá hluti sem voru týndir í draumi. Hann varð svona strax sem krakki. Einu sinni vísaði hann á koffort sem ferðakona týndi og hann sá hvað var í því og gat lýst því. Hann talaði alltaf með lokuð augun.“{{heimild vantar}} Ágúst var um langa hríð meðútgefandi að ''[[Iðunn (tímarit)|Iðunni]'' ásamt tengdaföður sínum [[Jón Ólafsson (ritstjóri)|Jóni Ólafssyni]]. Þá er Ágúst sagður hafa samið greinina „Konunginn vantar“ eftir konungsheimsóknina 1907, en það var samt opinberlega eignað tengdaföður hans. Guðni Pálsson prentari og síðar skipstjóri lýsti útför prentfrelsisins og hinnar frægu greinar á þennan veg: „Byrjað var að dreifa blaðinu um bæinn, þegar yfirvöldin komust á snoðir um greinina og efni hennar og var blaðið þegar í stað bannað. Eitthvað 200 eintök voru þá þegar farin, en restina bárum við Þorvaldur pólití út á Arnarhól og brenndum. Við keyptum 5 lítra af steinolíu hjá Jóni Þórðarsyni, sömuleiðis eldspýtur og aragrúi af krökkum og hundum fylgdu prentfrelsinu til grafar, en við Þorvaldur brenndum hvert eintak samviskusamlega.“ Þá var Ágúst mikilvirkur þýðandi og þýddi meðal annars hina merku bók ''Kjarnorka á komandi tímum'' sem var gefin út eftir stríð. Ágúst var í hópi fyrstu kennara í [[Verzlunarskóli Íslands|Verzlunarskóla Íslands]] og kenndi þar þýsku. Ágúst var skipaður [[prófessor]] í heimspeki árið [[1911]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og þar með fyrsti prófessorinn með doktorsgráðu við Háskóla Íslands, ef frá er talinn rektorinn sjálfur, [[Björn M. Ólsen]]. Ágúst var [[rektor]] Háskóla Íslands [[1918]] og [[1928]] og skólastjóri [[Gagnfræðaskóli Reykvíkinga|Gagnfræðaskóla Reykvíkinga]] [[1928]] til [[1944]]. Ágúst samdi bækur bæði fyrir heimspeki og sálfræði en bók hans ''Almenn sálarfræði'' sem kom út árið [[1916]] var fyrsta íslenska frumsamda sálfræðibókin. Í bókinni er meðal annars komið inn á bakgrunn sálfræðinnar í heimspeki, rannsóknaraðferðir greinarinnar, einstök rannsóknarsvið eins og sáleðlisfræði Fechners, minnisrannsóknir [[Ebbinghaus]] og kenningar James og Lange um eðli tilfinninga. Bókin var byggð á kennslu hans í skólanum. Hann samdi einnig merkilegt rit um tilfinningar og kom að rannsóknum um dulræn fyrirbæri. == Fjölskylda == Faðir: Hákon Bjarnason, kaupmaður og útgerðarmaður á Bíldudal, V-Barð., f. 5. sept. 1828, d. 2. apríl 1877. For.: Bjarni Gíslason, bóndi í Ytri-Görðum og víðar í Staðarsveit, Snæf., síðar prestur á Söndum í Dýrafirði, V-Ís., f. 11. júní 1801, d. 30. sept. 1869, og k.h. Helga Árnadóttir, húsfreyja, f. 29. mars 1791, d. 15. jan. 1860. Móðir: Jóhanna Kristín Þorleifsdóttir, húsfreyja á Bíldudal, f. 16. des. 1834, d. 11. jan. 1896. For.: Þorleifur Jónsson, prófastur í Hvammi í Hvammssveit, Saurbæjarhr., Dal., f. 8. nóv. 1794, d. 1. maí 1883, og fyrri k.h. Þorbjörg Hálfdánardóttir, húsfreyja, f. 21. maí 1800, d. 20. jan. 1863. Fyrri kona Hákonar Bjarnasonar var Þóra Gísladóttir, f. að Kaldaðanesi 1825. Hún var dóttir Gísla Sigurðssonar, f. að Kollabúðum á Reykjanesi 2. janúar 1783 - d. 20. júní 1862 og konu hans Sólveigu Jónsdóttur, f. að Kaldbaki Kaldrananesi 25. nóvember 1789 - d. 30. maí 1866. Hákon og Þóra áttu dótturina Valgerði Sumarlínu, f. í Flatey á Breiðafirði 19. apríl 1855 og d. 1944 í Danmörku. Hún fluttist til Danmerkur og kvæntist þar Jacobi Kiil. Þeim varð tveggja barna auðið, Jóhannes Kiil og Ingeborg Johanne Kiil sem kvæntist Adolf Paludan Seedorff í Álaborg, f. 14. september 1893 - d. 1 september 1953 í Risskov. Frá Valgerði er kominn allstór fjölskylda mikilhæfs fólks sem von er. Ágúst ræktaði vel tengsl við systur sína og hennar fólk allt á sinni tíð. Þá hafa margir úr fjölskyldunni haldið sambandi fram á þennan dag (2014) við danska leggin sem frá Valgerði er kominn. Ágúst ólst upp hjá foreldrum sínum á Bíldudal. Faðir hans, Hákon Bjarnason, rak þar þróttmikla verslun og þilskipaútgerð. Þótti hann dugnaðar- og atorkumaður hinn mesti, en þessi þilskipaútgerð hið vestra var komin á legg hjá Hákoni áður en hún var komin til svo nokkru næmi hið syðra, á höfuðborgarsvæðinu sem nú er kallað. Hákoni hafði þar að auki tekist að koma framleiðsluvöru sinni í það álit erlendis að besti saltfiskurinn frá Íslandi var kallaður „Bíldudalsfiskur“ og hélst það lengi síðan. Hákon umsvifamaður féll frá á besta aldri, aðeins 49 að aldri. Vöruskip sem hann kom með frá Kaupmannahöfn, strandaði á Mýrdalssandi í „páskaveðrinu mikla“ 1877 og fórst hann ásamt flestum þeim sem á skipinu voru. Ekkja Hákonar, móðir Ágústs, rak útgerðina og verslunina nokkur ár eftir þetta. Ágúst var einungis tæpra 2. ára þegar faðir hans fórst. Ágúst kvæntist Sigríði Jónsdóttur Ólafsson Bjarnason f. 18. apríl 1883. Foreldrar hennar voru [[Jón Ólafsson (ritstjóri)|Jón Ólafsson]] ritstjóri, skáld og Alþingismaður og Helga Eiríksdóttir Ólafsson frá Karlsskála í Reyðarfirði. Þau áttu fimm börn: Hákon Bjarnason<ref>{{Citation |title=Hákon Bjarnason |date=2025-07-01 |work=Wikipedia, frjálsa alfræðiritið |url=https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%A1kon_Bjarnason&oldid=1922208 |access-date=2026-06-10 |language=is}}</ref> f. 1907, Helgu f. 1909, Jón Ólaf f. 1911, Maríu Ágústu f. 1912 og Harald f. 1922. == Systkini == Systkini Ágústs sem komust á legg : * Valgerður Sumarlína H. Kiil * [[Þorleifur H. Bjarnason]] * [[Brynjólfur H Bjarnason|Brynjólfur H. Bjarnason]] * [[Lárus H. Bjarnason]] * [[Ingibjörg H. Bjarnason]] == Helstu rit == * Yfirlit yfir sögu mannsandans bindi I-V (1905 - 1915) * Doktorsrit um Jean-Marie Guyau (1911) * Almenn rökfræði (1913, 1925) * Drauma-Jói (1915) * Almenn sálarfræði (1916, 1938) * Um tilfinningalífið (1918) * Siðfræði (1924–1926) * Heimsmynd vísindanna (1931) * Vandamál mannlegs lífs (1943–1945) * Saga mannsandans (endurskoðuð, en ófullgerð, 1949-1954) == Heimildir == * [https://heimspeki.hi.is/?s=%C3%A1g%C3%BAst+h+bjarnason] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Grein um Ágúst á www.heimspeki.hi.is * Morgunblaðið, 24. september 1952, bls. 12. * [https://skemman.is/bitstream/1946/14752/1/BS-%c3%81g%c3%bast%20H.%20Bjarnason.pdf] Lokaverkefni Sigríðar Ástu Vigfúsdóttur til BS-gráðu í sálfræði : Ágúst H. Bjarnason og fyrsta íslenska kennslubókin í sálfræði * Kjarnorka á Komandi Tímum [http://agbjarn.blog.is/blog/agbjarn/entry/635171/] {{Rektorar Háskóla Íslands}} [[Flokkur:Íslenskir sálfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir heimspekingar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Rektorar Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] {{fd|1875|1952}} ft9lqsql36y4okepgevlbslpphe394d 0 12208 1984400 1961712 2026-10-30T06:08:33Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984400 wikitext text/x-wiki {{Íslenskur heimspekingur| svæði = Íslensk heimspeki | tímabil = [[Heimspeki 20. aldar]] | color = F0E68C | image_name = | image_caption = | nafn = Þorsteinn Gylfason | fæddur = [[12. ágúst]] [[1942]] (í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i) | látinn = {{Dánardagur og aldur|2005|8|16|1942|8|12}} (í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i) | skóli_hefð = [[Rökgreiningarheimspeki]], [[mannamálsheimspeki]] | helstu_ritverk = ''Tilraun um manninn''; ''Tilraun um heiminn''; ''Að hugsa á íslenzku''; ''Réttlæti og ranglæti''; ''Sál og mál'' | helstu_viðfangsefni = [[málspeki]], [[hugspeki]], [[stjórnspeki]], réttlætiskenningar | markverðar_kenningar = sannmæliskenningin um réttlæti, smættanleiki sálfræðinnar, sigurverksskýringar, orðalagsvandinn | áhrifavaldar = [[Ludwig Wittgenstein]], [[W.V.O. Quine]], [[Gilbert Ryle]], [[John Rawls]], [[J.L. Austin]], [[Thomas S. Kuhn]], [[Karl Popper]], [[Bertrand Russell]], [[Sören Kierkegaard]], [[Martin Heidegger]] | hafði_áhrif_á = | }} '''Þorsteinn Gylfason''' ([[12. ágúst]] [[1942]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i – [[16. ágúst]] [[2005]] í Reykjavík) var [[Ísland|íslenskur]] [[heimspekingur]] og [[prófessor]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Hann fékkst einkum við [[stjórnmálaheimspeki]], [[hugspeki]] og [[málspeki]]. Foreldrar Þorsteins voru [[Gylfi Þ. Gíslason]], prófessor og ráðherra, og [[Guðrún Vilmundardóttir]]. Bræður Þorsteins voru [[Vilmundur Gylfason]] og [[Þorvaldur Gylfason]], prófessor. Þorsteinn var ókvæntur og barnlaus. == Nám og störf == Þorsteinn brautskráðist frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið [[1961]] og hélt þaðan í nám til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. Hann lauk námi í heimspeki frá [[Harvard University|Harvard]] [[háskóli|háskóla]] [[ár]]ið [[1965]] en stundaði [[framhaldsnám]] og [[rannsókn]]ir í heimspeki við [[Magdalen College]] í [[Oxford University|Oxford]] háskóla á [[Bretland|Bretlandi]] árin [[1965]]-[[1971]]. Þorsteinn [[kennari|kenndi]] heimspeki við Háskóla Íslands frá því að byrjað var að kenna þar heimspeki til [[B.A.]]-prófs. Hann hóf að kenna við skólann árið [[1971]], varð [[lektor]] árið [[1973]], [[dósent]] árið [[1983]] og prófessor árið [[1989]]. Hann var mikill [[nýyrði|nýyrðasmiður]] og bjó til mörg orð sem notuð eru um heimspeki á íslensku. Þorsteinn var líka mikilvirkur [[þýðandi]] og þýddi fjölda heimspekiverka og [[ljóð]]a. Hann hlaut [[íslensku bókmenntaverðlaunin]] árið [[1997]] fyrir bók sína ''[[Að hugsa á íslenzku]]''. Þorsteinn var sæmdur [[riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] af [[Forseti Íslands|Forseta Íslands]] árið [[1994]]. Þorsteinn stofnaði [[ritröð]]ina [[Lærdómsrit Hins íslenzka bókmenntafélags]] og [[ritstjóri|ritstýrði]] henni í 27 ár. Hann stofnaði einnig ritröðina [[Íslensk heimspeki]] (''Philosophia Islandica'') sem er einnig gefin út af [[Hið íslenzka bókmenntafélag|Hinu íslenzka bókmenntafélagi]]. Þorsteinn var forstöðumaður [[Heimspekistofnun Háskóla Íslands|Heimspekistofnunar Háskóla Íslands]] árin [[1982]]-[[1991]] og var [[kosningar|kjörinn]] heiðursfélagi í [[Félag áhugamanna um heimspeki|Félagi áhugamanna um heimspeki]] á aðalfundi þess þann [[17. mars]] [[2004]]. Þakkarræðu Þorsteins má nálgast á [https://web.archive.org/web/20050818171840/http://www.heimspeki.hi.is/ Heimspekivef Háskóla Íslands]. Í ræðunni fjallar Þorsteinn m.a. um heimspekiáhuga sinn frá [[bernska|bernsku]]. == Helstu ritverk == === Bækur === * ''Tilraun um manninn'' ([[1970]]) * ''Þrætubókarkorn'' ([[1981]]) (ásamt [[Peter Geach]]) * ''Tilraun um heiminn'' ([[1992]]) * ''Að hugsa á íslenzku'' ([[1996]]) * ''Réttlæti og ranglæti'' ([[1998]]) * ''Innlit hjá Kant. Um Gagnrýni hreinnar skynsemi, eftir Immanuel Kant'' ([[2005]]) * ''Sál og mál'' ([[2006]]) === Þýðingar === * [[Søren Kierkegaard]], ''[[Endurtekningin]]'' ([[1966]]/[[2000]]). * [[John Stuart Mill]], ''[[Frelsið]]'' ([[1970]]) (ásamt [[Jón Hnefill Aðalsteinsson|Jóni H. Aðalsteinssyni]]). * [[Platon]], ''[[Faídon]]'' ([[1972]]). * Ýmsir höfundar, ''Sprek af reka'' ([[1993]]) — Ljóð. * Ýmsir höfundar, ''Söngfugl að sunnan'' ([[2000]]) — Ljóð. * [[René Descartes]], ''[[Hugleiðingar um frumspeki]] ([[2001]]). == Heimildir == * ''Greinin byggir á [http://www.hugi.is/heimspeki/threads.php?page=view&contentId=2388603 dánartilkynningu] sem birtist áður á [http://www.hugi.is/heimspeki Huga.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} og er birt hér með leyfi höfundar.'' == Tenglar == *[https://web.archive.org/web/20110722021850/http://heimspeki.hi.is/?meira%3Fid=137 Heimspekileg sjálfslýsing] Þorsteins Gylfasonar á [[Heimspekivefur Háskóla Íslands|Heimspekivef Háskóla Íslands]] *[http://mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1153934 „Þorsteinn Gylfason látinn“] [[Flokkur:Heimspekingar 20. aldar]] [[Flokkur:Hugspekingar]] [[Flokkur:Íslenskir heimspekingar]] [[Flokkur:Íslenskir þýðendur]] [[Flokkur:Málspekingar]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Stjórnspekingar]] {{fd|1942|2005}} [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] 9ls8q3mefu8cpzz8cnhi576cm5zb3vb 0 16321 1984368 1968423 2026-10-30T00:22:55Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984368 wikitext text/x-wiki {{tungumál|nafn=Spænska|nafn2=español eða castellano |ættarlitur=Indóevrópskt |ríki=[[Spánn]], [[Mexíkó]], [[Kólumbía]], [[Argentína]] auk fjölda annarra landa og svæða |svæði=Í hluta [[Evrópu]], stærstum hluta [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]], á nokkrum svæðum í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]], hluta [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og í [[Karíbahaf]]inu, auk innskotssvæða og á meðal innflytjenda í öllum heimsálfum |talendur= 480 milljónir |sæti=2-3 (breytilegt eftir áætlunum) |ætt=[[Indóevrópsk tungumál|Indóevrópsk]] *[[ítalísk tungumál|ítalísk]] **[[rómönsk tungumál|rómönsk]] ***[[vesturrómönsk mál|vesturrómönsk]] ****[[íberórómönsk mál|íberórómönsk]] *****'''spænska''' |stafróf=[[Latneskt stafróf]]<br /> |þjóð=[[Argentína]], [[Bólivía]], [[Chile]], [[Dóminíska lýðveldið]], [[Ekvador]], [[El Salvador]], [[Evrópusambandið]], [[Gvatemala]], [[Hondúras]], [[Kosta Ríka]], [[Kólumbía]], [[Kúba]], [[Mexíkó]], [[Miðbaugs-Gínea]], [[Níkaragva]], [[Nýja Mexíkó]] (Bandaríkin), [[Panama]], [[Paragvæ]], [[Perú]], [[Púertó Ríkó]] (Bandaríkin), [[Spánn]], [[Úrúgvæ]], [[Venesúela]] og [[Vestur-Sahara]] |stýrt af=[[Asociación de Academias de la Lengua Española]] |iso1=es|iso2=spa|sil=SPN}} '''Spænska''' (''español'' eða ''castellano'') er [[Indóevrópsk tungumál|indóevrópskt tungumál]] af ætt [[rómönsk tungumál|rómanskra tungumála]]. Málið á uppruna sinn í [[latína|latínu]]. Það telst til undirflokksins [[íberórómönsk mál]] og er annað til fjórða mest talaða tungumál í heimi. Um það bil 480 miljónir tala spænsku sem [[móðurmál]] (fyrsta mál), en ef þeir eru taldir með sem hafa spænsku sem annað mál verða talendur 550 miljónir ([[2018]]). Flestir spænskumælendur búa í [[Suður-Ameríka|Suður-]] og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] auk [[Spánn|Spánar]]. Íberórómönsku málin þróuðust út frá nokkrum mállýskum [[alþýðulatína|alþýðulatínu]] sem voru talaðar á [[Íberíuskagi|Íberíuskaga]] eftir fall [[Vestrómverska ríkið|Vestrómverska ríkisins]] á 5. öld. Elstu ummerkin um spænsku í latínutextum eru frá norðurhluta skagans á 9. öld,<ref>{{Citation | url = http://www.elmundo.es/elmundo/2010/11/07/castillayleon/1289123856.html | title = La RAE avala que Burgos acoge las primeras palabras escritas en castellano | language = es | publisher = El Mundo | place = ES | date = 7 November 2010 | access-date = 24 November 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101124225541/http://www.elmundo.es/elmundo/2010/11/07/castillayleon/1289123856.html | archive-date = 24 November 2010 | url-status = live }}</ref> og fyrsta dæmið um að spænska hafi verið skrifuð með kerfisbundnum hætti er frá [[Tóledó]] á 13. öld. Spænskan barst til varakonungsdæma [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldisins]] frá 1492, sérstaklega til [[Ameríka|Ameríku]], [[Afríka|Afríku]] og [[Filippseyjar|Filippseyja]].<ref>{{cite web|url= http://sejours-linguistiques-en-espagne.com/index.html|archive-url= https://web.archive.org/web/20130118163355/http://sejours-linguistiques-en-espagne.com/index.html|archive-date= 18 January 2013|title=Spanish languages "Becoming the language for trade" in Spain and |publisher=sejours-linguistiques-en-espagne.com|access-date=11 May 2010}}</ref> Spænska er afkomandi latínu og er, ásamt [[sardiníska|sardinísku]] og [[ítalska|ítölsku]], eitt af þeim málum sem líkist henni mest.<ref>Pei, Mario (1949). Story of Language. {{ISBN|03-9700-400-1}}.</ref> Um 75% af orðaforða nútímaspænsku kemur úr latínu, þar á meðal latnesk tökuorð úr forngrísku.<ref>{{cite book|last1=Robles|first1=Heriberto Camacho Becerra, Juan José Comparán Rizo, Felipe Castillo|title=Manual de etimologías grecolatinas|date=1998|publisher=Limusa|location=México|isbn=968-18-5542-6|page=19|edition=3.}}</ref><ref>{{cite book|last1=Comparán Rizo|first1=Juan José|title=Raices Griegas y latinas|publisher=Ediciones Umbral|isbn=978-968-5430-01-2|page=17|url=https://books.google.com/books?id=caqn_7i6tvkC|language=es|access-date=22 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423162130/https://books.google.com/books?id=caqn_7i6tvkC|archive-date=23 April 2017|url-status=live}}</ref> Hún er eitt af þeim málum sem er mest kennt í heimi, ásamt [[enska|ensku]] og [[franska|frönsku]].<ref>[https://www.languagemagazine.com/2019/11/18/spanish-in-the-world/ Spanish in the World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210206042553/https://www.languagemagazine.com/2019/11/18/spanish-in-the-world/ |date=2021-02-06 }}, ''Language Magazine'', 18. nóvember 2019.</ref> Á eftir ensku og kínversku er spænska þriðja mest notaða málið á [[Internetið|Internetinu]].<ref>{{cite web |url=https://www.babbel.com/en/magazine/internet-language |title=What Are The Most-Used Languages On The Internet? |work=+Babbel Magazine |last=Devlin |first=Thomas Moore |date=30 January 2019 |access-date=13 July 2021 |url-status=live}}</ref> Spænska er eitt af sex opinberum málum [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] og er líka eitt af opinberum málum [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]], [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], [[Samtök Suður-Ameríkuríkja|Samtaka Suður-Ameríkuríkja]], [[Samtök ríkja í Rómönsku Ameríku og Karíbahafi|Samtaka ríkja í Rómönsku Ameríku og Karíbahafi]] og [[Afríkusambandið|Afríkusambandsins]], auk margra alþjóðastofnana.<ref>{{cite web|title = Official Languages {{!}} United Nations|url = https://www.un.org/en/sections/about-un/official-languages/|website = www.un.org|access-date = 19 November 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151017035124/http://www.un.org/en/sections/about-un/official-languages/|archive-date = 17 October 2015|url-status = live}}</ref> == Heiti == Spánverjar kalla tungumál sitt ''español'' („spænska“) til að aðgreina það frá öðrum þjóðtungum eins og [[enska|ensku]] eða [[franska|frönsku]]. En til að aðgreina það frá öðrum tungumálum á Spáni er það kallað ''castellano'' („kastilíska“), eftir héraðinu [[Kastilía|Kastilíu]]. Önnur mál töluð á Spáni eru m.a. [[galisíska]], [[baskneska]], [[katalónska]] og [[leónska]]. Í [[Katalónía|Katalóníu]] og [[Baskaland|Baskalandi]] er venjulega talað um kastilísku þegar átt er við spænsku. Annars staðar í heiminum er málið ýmist kallað „español“ eða „castellano“, það fyrra mun algengara. [[Stjórnarskrá Spánar]] frá 1978 skilgreinir kastilísku sem ríkismál Spánar, til aðgreiningar frá öðrum spænskum málum, sem eru líka skilgreind sem opinber mál. [[Konunglega spænska akademían]] sem skilgreinir opinbera málstaðalinn fyrir spænsku á Spáni, kallar málið ''español'', en kallaði það áður ''castellano'' frá 1713 til 1923. Í opinberu orðabók akademíunnar, ''[[Diccionario panhispánico de dudas]]'', er tekið fram að litið sé á þessi tvö heiti sem samheiti.<ref>Diccionario panhispánico de dudas, 2005, p.&nbsp;271–272.</ref> == Útbreiðsla == [[File:Geographical places of the spanish language.png|thumb|Útbreiðsla spænsku í heiminum: {{legend|#800000|Opinbert mál}} {{legend|#D40000|1.000.000+}} {{legend|#FF8080|100.000+}} {{legend|#FFD5D5|20.000+}} <ref>{{cite web |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |title=Instituto Cervantes 06-07 |access-date=21 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106014858/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |archive-date=6 January 2012 |url-status=live }}</ref>]] Spænska er fyrsta mál í 20 löndum heims. Árið 2020 var áætlað að 463 milljónir manna töluðu spænsku sem [[móðurmál]]. Spænska er þannig annað mest talaða móðurmál heims, á eftir [[mandarín]]. Að auki tala um 75 milljónir spænsku sem [[annað mál]], þannig að spænska er fjórða mest talaða mál heims, á eftir [[enska|ensku]], mandarín og [[hindí]], með alls 538 milljón málhafa.<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/statistics/size|title=Summary by language size|website=Ethnologue|date=3 October 2018|access-date=2020-11-14}}</ref> Spænska er þriðja mest notaða tungumálið á Internetinu, á eftir ensku og kínversku.<ref>{{cite web |url=http://www.internetworldstats.com/stats7.htm |title=Internet World Users by Language |year=2008 |publisher=Miniwatts Marketing Group |access-date=20 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426122721/http://www.internetworldstats.com/stats7.htm |archive-date=26 April 2012 |url-status=live }}</ref> Í Evrópu er spænska töluð á [[Spánn|Spáni]] og auk þess algengt mál á [[Gíbraltar]] og í [[Andorra]].<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3164.htm|title=Background Note: Andorra|publisher=U.S. Department of State: Bureau of European and Eurasian Affairs|date=January 2007|access-date=20 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20170122194318/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3164.htm|archive-date=22 January 2017|url-status=live}}</ref> Spænska er eitt af opinberum málum [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]]. Spænska er auk þess töluð af samfélögum spænskumælandi innflytjenda í öðrum Evrópulöndum.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/languages/european_languages/languages/spanish.shtml |title=BBC Education — Languages Across Europe — Spanish |publisher=Bbc.co.uk |access-date=20 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929052158/http://www.bbc.co.uk/languages/european_languages/languages/spanish.shtml |archive-date=29 September 2012 |url-status=live }}</ref> Langflest spænskumælandi lönd er að finna í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]]. Spænska er opinbert mál í [[Argentína|Argentínu]], [[Bólivía|Bólivíu]] (ásamt frumbyggjamálum), [[Chile]], [[Dóminíska lýðveldið|Dóminíska lýðveldinu]], [[Ekvador]], [[El Salvador]], [[Gvatemala]], [[Hondúras]], [[Kosta Ríka]], [[Kólumbía|Kólumbíu]], [[Kúba|Kúbu]], [[Mexíkó]] (ásamt frumbyggjamálum), [[Níkaragva]], [[Panama]], [[Paragvæ]] (ásamt gvaraní), [[Perú]] (ásamt frumbyggjamálum), [[Púertó Ríkó]] (ásamt ensku), [[Úrúgvæ]] og [[Venesúela]]. Spænska er auk þess töluð af nær helmingi íbúa [[Belís]], en þar er enska opinbert mál.<ref name="Belizecen">{{cite web|url=http://www.cso.gov.bz/publications/MF2000.pdf|publisher=Central Statistical Office, Ministry of Budget Management|location=Belize|title=Population Census, Major Findings|year=2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20070621080522/http://www.cso.gov.bz/publications/MF2000.pdf|archive-date=21 June 2007|access-date=20 December 2007|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url= http://censos.ccp.ucr.ac.cr/ | title= Belize Population and Housing Census 2000 | publisher= UCR | location= CR | access-date= 21 April 2010 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100417042427/http://censos.ccp.ucr.ac.cr/ | archive-date= 17 April 2010 | url-status= live }}</ref> Spænska er algengt annað mál í [[Trínidad og Tóbagó]] og [[Brasilía|Brasilíu]] vegna náinna tengsla við spænskumælandi lönd. Samkvæmt manntali frá 2006 töldu 44,3 milljónir [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]] sig vera af spænskum eða spænsk-amerískum uppruna.<ref>[https://web.archive.org/web/20190819050131/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_12_1YR_S1601&prodType=table U.S. Census Bureau] Hispanic or Latino by specific origin.</ref> 38,3 milljónir, eða 13% íbúa yfir fimm ára aldri, töluðu spænsku heima.<ref name="US Spanish">{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/STTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_S1601&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_ |title=United States. S1601. Language Spoken at Home |access-date=3 September 2009 |author=U.S. Census Bureau |year=2007 |work=2005–2007 American Community Survey 3-Year Estimates |author-link=United States Census Bureau |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200212054841/http://factfinder.census.gov/servlet/STTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_S1601&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_ |archive-date=12 February 2020 }}</ref> Hluti þeirra landsvæða sem í dag eru hluti Bandaríkjanna voru eitt sinn hluti [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldisins]], eins og [[Suðvesturríki Bandaríkjanna]], [[Louisiana]], [[Flórída]] og [[Púertó Ríkó]]. Spænska er langalgengasta annað mál Bandaríkjamanna og 50 milljónir tala hana allt í allt.<ref name="Más 'speak spanish' que en España">{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/cultura/speak/spanish/Espana/elpepucul/20081006elpepicul_1/Tes|title=Más 'speak spanish' que en España|access-date=6 October 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520111353/http://www.elpais.com/articulo/cultura/speak/spanish/Espana/elpepucul/20081006elpepicul_1/Tes|archive-date=20 May 2011|url-status=live}} (in Spanish)</ref> Spænska er víða notuð í stjórnsýslunni og er opinbert stjórnsýslumál við hlið ensku í [[Nýja-Mexíkó|Nýju-Mexíkó]].<ref>{{cite book |last1=Crawford |first1=John |title=Language loyalties: a source book on the official English controversy |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |year=1992 |page=62}}</ref> [[Miðbaugs-Gínea]] er eina Afríkuríkið þar sem spænska er opinbert mál, við hlið frönsku og portúgölsku.<ref>{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20160316/40485022377/guinea-ecuatorial-se-convierte-en-el-valedor-del-espanol-en-africa.html|title=Guinea Ecuatorial se convierte en el valedor del español en África|access-date=2020-11-11|website=La Vanguardia|date=16 March 2016|language=es}}</ref> Spænska er auk þess langalgengasta málið þar, en samkvæmt Cervantes-stofnuninni tala 87,7% íbúa spænsku.<ref>{{cite web| url = http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf| title = Gloria Nistal Rosique: El caso del español en Guinea ecuatorial, Instituto Cervantes.| access-date = 2022-01-14| archive-url = https://web.archive.org/web/20121026105600/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf| archive-date = 2012-10-26| url-status = dead}}</ref> Spænska er eitt af opinberum málum [[Afríkusambandið|Afríkusambandsins]]. Spænska er líka töluð á yfirráðasvæðum Spánar í Afríku: [[Kanaríeyjar|Kanaríeyjum]], [[Ceuta]] og [[Melilla]]. Spænska var áður töluð í [[Vestur-Sahara]] en ekki er vitað hve margir tala spænsku þar í dag.<ref>{{cite web |url=http://www.lavozdegalicia.es/santiago/2008/03/04/0003_6622703.htm |title=Como saharauis queremos conservar el español |date=3 March 2008 |access-date=15 March 2015 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309115802/http://www.lavozdegalicia.es/santiago/2008/03/04/0003_6622703.htm |archive-date=9 March 2016 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.saharalibre.es/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=50&page=2 |title=Historia de un país |access-date=15 March 2015 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103544/http://www.saharalibre.es/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=50&page=2 |archive-date=2 April 2015 |url-status=live }}</ref> Þegar Spánverjar lögðu [[Filippseyjar]] undir sig árið 1565 varð spænska ríkismál á eyjunum og hélt þeirri stöðu til 1973. Á nýlendutímanum var spænska stjórnsýslumál, viðskiptamál og kennslumál í spænska skólakerfinu sem komið var upp undir lok 19. aldar. Útbreiðsla spænsku meðal almennings var hins vegar takmörkuð og mest bundin við litla hópa menntamanna í borgum sem nefndust ''[[Ilustrados]]'' auk fólks af spænskum uppruna.<ref>{{cite news|language=es|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-54724887|title=Por qué Filipinas no es un país hispanoparlante si fue una colonia de España durante 300 años (y qué huellas quedan de la lengua de Cervantes)|newspaper=BBC News Mundo|location=|date=30 January 2021|access-date=31 January 2021}}</ref> Eftir ósigur Spánar í [[stríð Spánar og Bandaríkjanna|stríði Spánar og Bandaríkjanna]] 1898 tók enska við sem stjórnsýslumál, en spænska var áfram vinsælt bókmenntamál. Þegar Filippseyjar fengu sjálfstæði 1946 varð spænska að opinberu máli, ásamt ensku og [[tagalog]]. Í dag er talið að um 1,8 milljónir Filippseyinga tali spænsku.<ref>{{Cite web | last=Galván | first=Javier | title=El Boom del Español en Filipinas | trans-title=The Boom of Spanish in the Philippines | url=https://redibinforma.com/art/541/el-boom-del-espanol-en-filipinas | language=Spanish | website=RedibInforma | publisher=Ibero-American Network for Innovation and Scientific Knowledge | date=February 26, 2020 | access-date=April 4, 2021 | archive-date=apríl 29, 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210429043738/https://redibinforma.com/art/541/el-boom-del-espanol-en-filipinas |url-status=dead }}</ref> Spænska er almennt töluð á [[Páskaeyja|Páskaeyju]], þótt hefðbundið mál innfæddra sé [[rapa nui]]. Spænsk tökuorð eru algeng í máli íbúa eyja í Eyjaálfu sem Spánn réði áður yfir, eins og [[Gvam]], [[Norður-Maríanaeyjar|Norður-Maríanaeyjum]], [[Palá]], [[Marshall-eyjar|Marshall-eyjum]] og [[Míkrónesía (ríki)|Míkrónesíu]].<ref>{{cite web |url=http://www.als.asn.au/proceedings/als2005/engelberg-german.pdf |title=The Influence of German on the Lexicon of Palauan and Kosraean (Dissertation) |last=Engelberg |first=Stefan |access-date=23 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221131940/http://www.als.asn.au/proceedings/als2005/engelberg-german.pdf |archive-date=21 December 2012 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=Spanish language in Philippines|url=http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php|access-date=1 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318055051/http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php|archive-date=18 March 2015}}</ref> == Málfræði == Spænska deilir málfræðilegum og formgerðarfræðilegum einkennum með öðrum [[rómönsk mál|rómönskum málum]]. Spænska er [[beygingamál]]. [[Nafnorð]] og [[sagnorð]] beygjast eftir [[kyn (málfræði)|kyni]] og [[tala (málfræði)|tölu]]. [[Greinir (málfræði)|Greinir]], sum [[fornafn|fornöfn]] og [[ákvæðisorð]] eru líka með hvorugkynsmyndir í eintölu. [[Beygingarmynd]]ir sagna eru um 50 talsins, með þrjár [[tíð (málfræði)|tíðir]] (þátíð, nútíð og framtíð), tvö [[horf (málfræði)|horf]] (lokið og ólokið), fjóra [[háttur (málfræði)|hætti]] (framsöguhátt, viðtengingarhátt, skildagahátt og boðhátt), þrjár [[persóna (málfræði)|persónur]] (fyrstu, aðra og þriðju persónu), tvær tölur (eintölu og fleirtölu), þrjár [[ástandssögn|ástandsmyndir]] (nafnhátt, nafnyrðingu lýsingarháttar og lýsingarhátt þátíðar). Framsöguháttur er [[mörkun|ómarkaður]] meðan viðtengingarháttur lýsir óvissu og kemur oft fyrir með skildagahætti. Boðháttur lýsir skipun og er oft eitt orð með upphrópunarmerki. Í spænsku tíðkast að nota [[þérun]] til að ávarpa fólk í formlegum aðstæðum. Spænsk [[setningafræði]] [[tvígreining|greinist til hægri]] þannig að [[einkunn (málfræði)|einkunnir]] hafa tilhneigingu til að koma á eftir orðunum sem þær eiga við. Spænska notar [[forsetning]]ar (fremur en [[eftirsetning]]ar eða [[fallbeyging]]u) og [[lýsingarorð]] koma oftast fyrir á eftir nafnorði eins og í öðrum rómönskum málum. Hefðbundin orðaröð í spænsku er [[frumlag]]-[[sögn]]-[[andlag]], en orðaröðin er annars mjög breytileg og ræðst af áherslum fremur en setningafræði. Spænska er [[fornafnafellumál]] þar sem [[núllfrumlag]] er algengt í upphafi setningar – það er að [[persónufornafn]] í frumlagsstöðu er fellt út þar sem það skilst af sagnbeygingunni. Hefðbundin orðaröð heldur sér í spurnarsetningum og spurningin skilst því oft aðeins af tónfalli í talmáli. == Stofnanir == === Konunglega spænska akademían === [[Konunglega spænska akademían]] (spænska: ''Real Academia Española'') var stofnuð árið 1713 til að staðla spænskt ritmál.<ref>{{cite web|url=http://www.lib.uwaterloo.ca/society/history/1713rae.html |title=Scholarly Societies Project |publisher=Lib.uwaterloo.ca |access-date=6 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100923234545/http://www.lib.uwaterloo.ca/society/history/1713rae.html |archive-date=23 September 2010 }}</ref> Hún hefur áhrif á staðlað spænskt málsnið með útgáfu orðabóka og útbreiddra handbóka um málfræði og stíl.<ref>{{cite book|last=Batchelor|first=Ronald Ernest|title=Using Spanish: a guide to contemporary usage|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-26987-3|page=318|url=https://books.google.com/books?id=eEWZL1j9ig8C&q=real+academia+espa%C3%B1ola+recognized&pg=PA4}}</ref> [[Stöðluð spænska]] er almennt notuð sem bókmenntamál, fræðimál og fjölmiðlamál. === Samtök spænskuakademía === [[File:Países con Academia de la Lengua Española.svg|thumb|Lönd með akademíur sem eru aðilar að ASALE.<ref>{{cite web|url=http://www.asale.org/ASALE/asale.html |title=Association of Spanish Language Academies |language=es |publisher=Asale |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100923155313/http://asale.org/ASALE/asale.html |archive-date=23 September 2010 }}</ref>]] [[Samtök spænskuakademía]] ({{lang|es|Asociación de Academias de la Lengua Española}}, eða ASALE) eru samtök sem staðla spænsku á heimsvísu. Þau voru stofnuð í Mexíkó árið 1951 sem samtök spænskuakademía í spænskumælandi löndum heims. Akademíur 23 landa eiga aðild að samtökunum, eftir stofnári: [[Real Academia Española]] á Spáni (1713),<ref>{{cite web|location=Spain |url=http://www.rae.es/rae/gestores/gespub000001.nsf/voTodosporId/CEDF300E8D943D3FC12571360037CC94?OpenDocument&i=0 |title=Real Academia Española |publisher=RAE |access-date=6 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100929155935/http://www.rae.es/rae/gestores/gespub000001.nsf/voTodosporId/CEDF300E8D943D3FC12571360037CC94?OpenDocument&i=0 |archive-date=29 September 2010 }}</ref> [[Academia Colombiana de la Lengua]] í Kólumbíu (1871),<ref>{{cite web|url=http://www.asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=30202&menu=2 |title=Academia Colombiana de la Lengua |language=es |location=Colombia |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219034313/http://asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=30202&menu=2 |archive-date=19 February 2008 }}</ref> [[Academia Ecuatoriana de la Lengua]] í Ekvador (1874),<ref>{{cite web|url=http://www.asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=30302&menu=2 |title=Academia Ecuatoriana de la Lengua |language=es |location=Ecuador |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527091026/http://asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=30302&menu=2 |archive-date=27 May 2011 }}</ref> [[Academia Mexicana de la Lengua]] í Mexíkó (1875),<ref>{{cite web|url=http://www.academia.org.mx/historia.php |title=Academia Mexicana de la Lengua |location=Mexico |date=22 September 2010 |access-date=6 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100915092057/http://academia.org.mx/historia.php |archive-date=15 September 2010 }}</ref> [[Academia Salvadoreña de la Lengua]] í El Salvador (1876),<ref>{{cite web|url=http://www.asl.org.sv/Informacion%20institucional.htm |title=Academia Salvadoreña de la Lengua |location=El Salvador |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904125413/http://www.asl.org.sv/Informacion%20institucional.htm |archive-date=4 September 2011 }}</ref> [[Academia Venezolana de la Lengua]] í Venesúela (1883),<ref>{{cite web|url=http://www.asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=30602&menu=2 |title=Academia Venezolana de la Lengua |language=es |location=Venezuela |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527090728/http://asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=30602&menu=2 |archive-date=27 May 2011 }}</ref> [[Academia Chilena de la Lengua]] í Chile (1885),<ref>{{cite web|url=http://www.institutodechile.cl/lengua/resena.htm |title=Academia Chilena de la Lengua |location=Chile |access-date=6 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100905085434/http://www.institutodechile.cl/lengua/resena.htm |archive-date=5 September 2010 }}</ref> [[Academia Peruana de la Lengua]] í Perú (1887),<ref>{{cite web |url= http://www.academiaperuanadelalengua.org/academia/historia |title= Academia Peruana de la Lengua |location= Peru |access-date= 6 November 2010 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20101012010318/http://academiaperuanadelalengua.org/academia/historia |archive-date= 12 October 2010 |df= dmy-all }}</ref> [[Academia Guatemalteca de la Lengua]] í Gvatemala (1887),<ref>{{cite web|url=http://www.asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=30902&menu=2 |title=Academia Guatemalteca de la Lengua |language=es |location=Guatemala |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080804011930/http://asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=30902&menu=2 |archive-date=4 August 2008 }}</ref> [[Academia Costarricense de la Lengua]] í Kosta Ríka (1923),<ref>{{cite web | url = http://www.acl.ac.cr/i_q.php | title = Academia Costarricense de la Lengua | location = Costa Rica | access-date = 6 November 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100323194028/http://www.acl.ac.cr/i_q.php | archive-date = 23 March 2010 | url-status = live }}</ref> [[Academia Filipina de la Lengua Española]] á Filippseyjum (1924),<ref>{{cite web|url=http://www.asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=31102&menu=2 |title=Academia Filipina de la Lengua Española |language=es |publisher=Philippines |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527090616/http://asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=31102&menu=2 |archive-date=27 May 2011 }}</ref> [[Academia Panameña de la Lengua]] í Panama (1926),<ref>{{cite web |url = http://apalengua.apalengua.org/historia |title = Academia Panameña de la Lengua |location = Panama |access-date = 6 November 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101129171943/http://apalengua.apalengua.org/historia |archive-date = 29 November 2010 |url-status = dead }}</ref> [[Academia Cubana de la Lengua]] á Kúbu (1926),<ref>{{cite web |url=http://www.acul.ohc.cu/ |title=Academia Cubana de la Lengua |location=Cuba |access-date=6 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101219083212/http://www.acul.ohc.cu/ |archive-date=19 December 2010 |url-status=live }}</ref> [[Academia Paraguaya de la Lengua Española]] í Paragvæ (1927),<ref>{{cite web |url=http://www.aparle.org/origenes.asp |title=Academia Paraguaya de la Lengua Española |location=Paraguay |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728150336/http://www.aparle.org/origenes.asp |archive-date=28 July 2011 }}</ref> [[Academia Dominicana de la Lengua]] í Dóminíska lýðveldinu (1927),<ref>{{cite web|url=http://www.academia.org.do/content/blogsection/12/46/ |title=Academia Dominicana de la Lengua |location=República Dominicana |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222161225/http://www.academia.org.do/content/blogsection/12/46/ |archive-date=22 December 2010 }}</ref> [[Academia Boliviana de la Lengua]] í Bólivíu (1927),<ref>{{cite web|url=http://www.abolen.org/Historia.html |title=Academia Boliviana de la Lengua |location=Bolivia |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101129201058/http://www.abolen.org/Historia.html |archive-date=29 November 2010 }}</ref> [[Academia Nicaragüense de la Lengua]] í Níkaragva (1928),<ref>{{cite web|url=http://www.asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=31702&menu=2 |title=Academia Nicaragüense de la Lengua |language=es |publisher=Nicaragua |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527090719/http://asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=31702&menu=2 |archive-date=27 May 2011 }}</ref> [[Academia Argentina de Letras]] í Argentínu (1931),<ref>{{cite web |url=http://www.letras.edu.ar/ |title=Academia Argentina de Letras |location=Argentina |date=25 March 2010 |access-date=5 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728121808/http://www.letras.edu.ar/ |archive-date=28 July 2011 |url-status=live }}</ref> [[Academia Nacional de Letras, del Uruguay]] í Úrúgvæ (1943),<ref>{{cite web|url=http://www.mec.gub.uy/academiadeletras/MarcoPrincipal.htm |title=Academia Nacional de Letras del Uruguay |location=Uruguay |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110319235222/http://www.mec.gub.uy/academiadeletras/MarcoPrincipal.htm |archive-date=19 March 2011 }}</ref> [[Academia Hondureña de la Lengua]] í Hondúras (1949),<ref>{{cite web|url=http://www.asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=32002&menu=2 |title=Academia Hondureña de la Lengua |language=es |location=Honduras |access-date=5 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527085850/http://asale.org/ASALE/ConAALEBD?IDDOC=32002&menu=2 |archive-date=27 May 2011 }}</ref> [[Academia Puertorriqueña de la Lengua Española]] í Púertó Ríkó (1955),<ref>{{cite web | url= http://www.academiapr.org/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=35&Itemid=61 | title= Academia Puertorriqueña de la Lengua Española | location= Puerto Rico | access-date= 5 February 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100824060727/http://www.academiapr.org/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=35&Itemid=61 | archive-date= 24 August 2010 | url-status= live }}</ref> [[North American Academy of the Spanish Language]] í Bandaríkjunum (1973)<ref>{{cite web | url= http://www.anle.us/ | title= Academia Norteamericana de la Lengua Española | location= United States | access-date= 5 February 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110212025419/http://anle.us/ | archive-date= 12 February 2011 | url-status= live }}</ref> og [[Academia Ecuatoguineana de la Lengua Española]] í Miðbaugs-Gíneu (2016).<ref>{{cite web | url= http://www.asale.org/academias/academia-ecuatoguineana-de-la-lengua-espanola | title= Academia Ecuatoguineana de la Lengua Española | location= Equatorial Guinea | access-date= 5 February 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160331073309/http://www.asale.org/academias/academia-ecuatoguineana-de-la-lengua-espanola | archive-date= 31 March 2016 | url-status= live }}</ref> === Cervantes-stofnunin === [[File:Banco Español del Río de la Plata (Madrid) 05.jpg|thumb|upright|Höfuðstöðvar Cervantes-stofnunarinnar í Madríd.]] [[Cervantes-stofnunin]] ({{lang|es|Instituto Cervantes}}) er sjálfseignarstofnun sem starfar á heimsvísu, búin til af spænsku ríkisstjórninni árið 1991. Stofnunin er með aðsetur í 20 löndum með 75 miðstöðvar sem eiga að breiða út spænska og spænsk-ameríska menningu, tungumál og bókmenntir. Markmið stofnunarinnar eru að efla menntun, rannsóknir og notkun spænsku sem annars máls, styðja við þróun spænskukennslu og styrkja útbreiðslu spænskrar og spænsk-amerískrar menningar í löndum þar sem spænska er ekki töluð. Samkvæmt skýrslu stofnunarinnar frá 2015 var fjöldi spænskumælandi á heimsvísu áætlaður 559 milljónir. Ársskýrsla stofnunarinnar frá 2018 taldi 577 spænskumælandi um allan heim. Meðal heimilda skýrslunnar er [[Manntalsstofnun Bandaríkjanna]] sem áætlar að fjöldi spænskumælandi Bandaríkjamanna muni ná 138 milljónum árið 2050 og að í Bandaríkjunum verði mesti fjöldi spænskumælandi fólks af öllum löndum heims, þar sem um þriðjungur íbúa hafi spænsku að móðurmáli.<ref>Stephen Burgen, [https://www.theguardian.com/us-news/2015/jun/29/us-second-biggest-spanish-speaking-country US now has more Spanish speakers than Spain – only Mexico has more] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123045244/https://www.theguardian.com/us-news/2015/jun/29/us-second-biggest-spanish-speaking-country |date=23 November 2018 }}, US News, 29 June 2015.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Spanish | mánuðurskoðað = 11. janúar | árskoðað = 2022}} == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|3521| "Hvaða tungumál eru töluð á Spáni?"}} {{Wiktionary|spænska}} [[Flokkur:Rómönsk tungumál]] h32v1kchpidth4b2spcs7iippcohnz9 0 17005 1984274 1967041 2026-10-29T12:09:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984274 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Hávar | kyn = kk | nefnifall = Hávar | þolfall = Hávar | þágufall = Hávari | eignarfall = Hávars | eiginnöfn = 9 | millinöfn = 3 | dagsetning = júlí 2007 | gk = 2541 }} '''Hávar''' er [[íslenskt karlmannsnafn]]. ==Saga== [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið '''[[Hávarr]]''' væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá og var það samþykkt þann [[18. desember]] [[2001]].<ref name="manna">https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119001439/http://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 |date=2012-01-19 }} Mannanafnanefnd, úrskurðir [[18. desember]] [[2001]] (Mál nr. 118/2001)</ref> Taldist það ekki ritað í samræmi við almennar ritreglur íslensks nútímamáls og er andstætt íslenskri hljóðþróun, þó hefð hafi skapast fyrir fáeinum nöfnum með þessari endingu (-rr). Ekki telst því vera tilefni til endurupptöku máls þessa. Sjá einnig greinina [[mannanöfnum hafnað af Mannanafnanefnd]]. == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Hávar pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:5 bar:4 text:4 bar:3 text:3 bar:2 text:2 bar:1 text:1 LineData= color:fyrsta width:5 at:1958 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1965 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1993 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1995 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1997 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1999 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2000 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2005 frompos:40 tillpos:90 #1 color:seinna width:1 at:1964 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1995 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1998 frompos:40 tillpos:90 #1 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Hávar pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1958 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1965 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1993 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1995 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1997 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1999 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2000 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2005 frompos:40 tillpos:48 #0.03% color:seinna width:1 at:1964 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1995 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1998 frompos:40 tillpos:55 #0.06% </timeline> ==Þekkir nafnhafar== *[[Þorgeir Hávarsson]] persóna í [[Fóstbræðra saga|Fóstbræðra sögu]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} == Neðanmálsgreinar == <references/> [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] r5jl05o7d4s4z7kbxd2705p7pe9r3sz 0 17177 1984394 1957935 2026-10-30T05:14:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984394 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Ísar | kyn = kk | nefnifall = Ísar | þolfall = Ísar | þágufall = Ísari | eignarfall = Ísars | eiginnöfn = 49 | millinöfn = 33 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Ísar''' er [[íslenskt karlmannsnafn]]. [[Listi yfir forna rithætti íslenskra orða|Forn ritháttur]] nafnsins Ísar er [[Ísarr]].<ref>https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2007/02/02/ {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ísar pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:10 bar:4 text:8 bar:3 text:6 bar:2 text:4 bar:1 text:2 LineData= color:fyrsta width:5 at:1957 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1973 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1975 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1977 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1993 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1994 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1996 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1997 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1998 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1999 frompos:40 tillpos:90 #2 at:2000 frompos:40 tillpos:140 #4 at:2001 frompos:40 tillpos:215 #7 at:2002 frompos:40 tillpos:190 #6 at:2003 frompos:40 tillpos:115 #3 at:2004 frompos:40 tillpos:115 #3 at:2005 frompos:40 tillpos:165 #5 at:2006 frompos:40 tillpos:215 #7 color:seinna width:1 at:1983 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1985 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1995 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1997 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1998 frompos:40 tillpos:140 #4 at:2000 frompos:40 tillpos:115 #3 at:2001 frompos:40 tillpos:240 #8 at:2002 frompos:40 tillpos:190 #6 at:2003 frompos:40 tillpos:65 #1 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #2 at:2005 frompos:40 tillpos:115 #3 at:2006 frompos:40 tillpos:115 #3 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ísar pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1957 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1973 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1975 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1977 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1993 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1994 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1996 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1997 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1998 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1999 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2000 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:2001 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:2002 frompos:40 tillpos:75 #0.14% at:2003 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:2004 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:2005 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:2006 frompos:40 tillpos:80 #0.16% color:seinna width:1 at:1983 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1985 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1995 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1997 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1998 frompos:40 tillpos:93 #0.21% at:2000 frompos:40 tillpos:78 #0.15% at:2001 frompos:40 tillpos:148 #0.43% at:2002 frompos:40 tillpos:120 #0.32% at:2003 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:2004 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:2005 frompos:40 tillpos:78 #0.15% at:2006 frompos:40 tillpos:80 #0.16% </timeline> == Heimildir == <references/> * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] 2nvfbj74zb04o3myoyvh1ur8939coin 0 17181 1984396 1974367 2026-10-30T05:27:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984396 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Ísmael | kyn = kk | nefnifall = Ísmael | þolfall = Ísmael | þágufall = Ísmael | eignarfall = Ísmaels<ref name="manna"/> | eiginnöfn = 1 | millinöfn = 1 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Ísmael''' er [[íslenskt karlmannsnafn]]. ==Saga== [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið Ísmael væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá þann [[18. desember]] [[2001]].<ref name="manna">https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119001439/http://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 |date=2012-01-19 }} Mannanafnanefnd, úrskurðir [[18. desember]] [[2001]] (Mál nr. 109/2001)</ref> == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ísmael pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:5 bar:4 text:4 bar:3 text:3 bar:2 text:2 bar:1 text:1 LineData= color:fyrsta width:5 at:2005 frompos:40 tillpos:90 #1 color:seinna width:1 at:2002 frompos:40 tillpos:90 #1 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ísmael pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:2005 frompos:40 tillpos:48 #0.03% color:seinna width:1 at:2002 frompos:40 tillpos:55 #0.06% </timeline> == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|júní 2007}} * {{vefheimild|url=http://bin.arnastofnun.is/leit/?q=Ísmael|titill=Orðabók Háskólans|mánuðurskoðað=2. júní|árskoðað=2007}} <references/> [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] 8orpfbgmi6aw1hl9puq80cxbhrrut88 0 17832 1984388 1953332 2026-10-30T03:35:09Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984388 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Valíant | kyn = kk |nefnifall= Valíant |þolfall = Valíant |þágufall= Valíant |eignarfall= Valíants<ref name="manna"/> | eiginnöfn = 0 | millinöfn = 0 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Valíant''' er [[íslenskt karlmannsnafn]]. ==Saga== [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið Valíant væri tekið til greina, og var það semþykkt með eignarfallsendinguna '''-s''' og var þann [[18. desember]] [[2001]] fært í mannanafnaskrá.<ref name="manna">https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119001439/http://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 |date=2012-01-19 }} Mannanafnanefnd, úrskurðir [[18. desember]] [[2001]] (Mál nr. 107/2001)</ref> == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} <references/> [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] gz705djcrlkuwarvg8rcc1kfbc7jobf 0 19406 1984353 1956170 2026-10-29T23:03:41Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984353 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Sigurgeira | kyn = kvk | nefnifall = Sigurgeira | þolfall = Sigurgeiru | þágufall = Sigurgeiru | eignarfall = Sigurgeiru<ref name="manna"/> | eiginnöfn = 0 | millinöfn = 0 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Sigurgeira''' er [[íslenskt kvenmannsnafn]]. ==Saga== [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið Sigurgeira væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá og var það samþykkt þann [[18. desember]] [[2001]].<ref name="manna">https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119001439/http://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 |date=2012-01-19 }} Mannanafnanefnd, úrskurðir [[18. desember]] [[2001]] (Mál nr. 112/2001)</ref> Tekur nafnið [[eignarfall]]sendinguna '''-u'''. == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} <references/> [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn]] tkaqfs5ukf1fb2tu7evq5idjqy8whn2 0 19570 1984385 1957178 2026-10-30T02:14:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984385 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Tamara | kyn = kvk | nefnifall = Tamara | þolfall = Tamöru | þágufall = Tamöru | eignarfall = Tamöru/Tömöru<ref name="manna"/> | eiginnöfn = 22 | millinöfn = 5 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Tamara''' er [[íslenskt kvenmannsnafn]]. ==Saga== [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið Tamara væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá og var það samþykkt þann [[18. desember]] [[2001]].<ref name="manna">https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119001439/http://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 |date=2012-01-19 }} Mannanafnanefnd, úrskurðir [[18. desember]] [[2001]] (Mál nr. 111/2001)</ref> Tekur nafnið [[eignarfall]]sendinguna '''-u'''. == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir kvenmannsnafnið Tamara pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:5 bar:4 text:4 bar:3 text:3 bar:2 text:2 bar:1 text:1 LineData= color:fyrsta width:5 at:1950 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1951 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1956 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1957 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1962 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1964 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1968 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1969 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1971 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1973 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1975 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1978 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1979 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1981 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1983 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1989 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1994 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1995 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1997 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2001 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2005 frompos:40 tillpos:90 #1 color:seinna width:1 at:1965 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1981 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1982 frompos:40 tillpos:140 #2 at:1985 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #1 at:1989 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #1 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir kvenmannsnafnið Tamara pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1950 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1951 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1952 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1956 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1957 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1962 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1964 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1968 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1969 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1971 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1973 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1975 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1978 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1979 frompos:40 tillpos:45 #0.02% at:1981 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1983 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1989 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1994 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1995 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1997 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2001 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2005 frompos:40 tillpos:48 #0.03% color:seinna width:1 at:1965 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1981 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1982 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1985 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1988 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1989 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:2004 frompos:40 tillpos:53 #0.05% </timeline> == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} <references/> [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn]] 54uus04oki8jqe3te1yijpkjzm6bt2m 0 19904 1984307 1955507 2026-10-29T14:40:12Z Berserkur 10188 1984307 wikitext text/x-wiki {{Hljómsveit | heiti = Black Sabbath | mynd = Black Sabbath (1970).jpg | myndatexti = Black Sabbath árið 1970. | uppruni = Aston í [[Birmingham]] | land = {{ENG}} England | ár = 1968–2006, 2011–2017, 2025 | stefna = [[þungarokk]], [[harðrokk]] | útgefandi = Fontana, Vertigo, Mercury, Virgin, EMI, Universal, Warner Bros., I.R.S., Sanctuary | dreifing = | meðlimir = Tony Iommi <br> Bill Ward <br> Geezer Butler <br> Ozzy Osbourne | fyrri_meðlimir = | vefsíða = https://blacksabbath.com/ | sveit = já |}} [[Mynd:Black Sabbath logo.svg|thumb|Gamla einkennismerki hljómsveitarinnar.]] [[Mynd:Black Sabbath (2013).jpg|thumbnail|Sabbath í Brasilíu árið 2013 (án Bill Ward).]] '''Black Sabbath''' var ensk hljómsveit sem stofnuð var [[1968]] af [[Tony Iommi]], [[Ozzy Osbourne]], [[Geezer Butler]] og [[Bill Ward]]. Hún starfaði til [[2017]] (ásamt kveðjutónleikum upprunameðlima [[2025]]). Hljómsveitin er talin ein sú áhrifamesta í þróun [[þungarokk]]s. Viðfangsefni sveitarinnar hafa verið úr ýmsum áttum: Stríð, trúarbrögð, vímuefni, sálræn barátta og samfélagsmál. == Saga == Hljómsveitin kom fyrst saman í [[Birmingham]] á Englandi árið 1968 og hét þá raun ''Polka Tulk Blues Band'' (seinna stytt í ''Polka Tulk'') en breytti loks nafninu í ''Earth''. Hljómsveitin spilaði [[blúsrokk]] þangað til Geezer Butler, sem spilaði á bassa, samdi drungalegt lag sem hann nefndi ''Black Sabbath'' eftir samnefndri kvikmynd [[Boris Karloff]]. Síðan þegar hljómsveitinni var ruglað saman við aðra sem kallaði sig líka Earth breyttu meðlimirnir nafninu endanlega í '''Black Sabbath''' árið 1969. Hljómsveitin ákvað að einbeita sér að drungalegri tónlistarnálgun en meðlimirnir bjuggu í Aston, iðnaðarhverfi Birminghamborgar og fannst hippatónlistin sem fjallaði um ást og frið ekki eiga við sinn veruleika. <ref>[http://www.bbc.com/news/uk-england-birmingham-38768573 Black Sabbath: 'We hated being a heavy metal band'] BBC. skoðað 9. feb. 2016</ref> Upphafleg liðskipan með Tony Iommi, Geezer Butler, Ozzy Osbourne og Bill Ward er oft talin raunverulega eða sígilda útgáfan af bandinu. Árið 1970 gáfu þeir út tímamótaverkið ''[[Paranoid (breiðskífa)|Paranoid]]'' og öfluðu sér vinsælda beggja vegna Atlantshafs. Lög eins og ''Paranoid'' og ''Iron Man'' nutu vinsælda. Eftir því sem vinsældirnar jukust jókst einnig áfengis- og vímuefnaneysla meðlima sem náði hámarki þegar Ozzy var rekinn árið 1977. Hann kom síðar árið 1978 aftur í sveitina en var rekinn aftur árið 1979. Við hljóðnemanum tók [[Ronnie James Dio]] fyrrum söngvari [[Rainbow]]. Dio hóf að semja lög og texta með sveitinni og fyrsti ávöxtur þess samstarfs var platan ''Heaven and Hell'' sem náði töluverðum vinsældum og gaf hljómsveitinni nýjan kraft. Bill Ward, trommari, gekk úr sveitinni áður en tónleikaferðalag fyrir plötuna hófst. <ref>[https://www.allmusic.com/album/heaven-hell-mw0000649895 Heaven and Hell -Album] Allmusic.com</ref> Dio kom með öðruvísi söngstíl og notaði óspart fantasíukennda texta og látbragð á tónleikum (djöflahorn).<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/8687002.stm Dio's two-finger gesture - what does it mean?] BBC News</ref> Þó að vel hafi farið með Dio og Sabbath í upphafi myndaðist núningur milli Geezer Butler og Tony Iommi annars vegar og Dio og Vinnie Appice hins vegar. Niðurstaðan úr því varð að Dio og Appice hættu í Sabbath. Dio átti endurkomu í Sabbath árin 1991-1993 með plötunni ''Dehumanizer'' og síðar. Sveitin spilaði á [[Skagarokk]]i á Akranesi 26. september [[1992]]. Eftir að Dio hætti skipti sveitin títt um meðlimi og Iommi hélt beinlínis nafninu gangandi frá miðjum níunda áratugarins til miðs tíunda áratugarins. Nefna má [[Ian Gillan]], söngvara [[Deep Purple]] sem söng á plötunni ''Born Again'' og söngvarann Tony Martin og plötuna ''Headless Cross'' á því tímabili. Martin söng á alls 5 breiðskífum með Sabbath frá 1987-1995. Árið 1997 komu upphaflegu meðlimirnir saman aftur og fóru í tónleikaferðalög til ársins 2005 ásamt því að gefa út plötuna ''Reunion'' sem var tónleikaplata en hún innihélt einnig tvö ný stúdíólög. Eftir að safnskífa með Dio-efninu í Sabbath kom út árið 2006 ákváðu þeir sem komu að því tímabili í bandinu að túra undir nafninu ''Heaven and Hell'' auk þess að gefa út eina breiðskífu. Dio lést árið 2010 og árið 2011 ákváðu upprunalegu meðlimirnir sveitarinnar að koma saman aftur og taka upp nýja breiðskífu. Hún fékk heitið ''13''. Bill Ward hætti við vegna ágreinings og Brad Wilk ([[Rage Against The Machine]]) var fenginn til að spila á trommur á plötunni. Tony Clufetos ([[Rob Zombie]], Ozzy Osbourne) lék trommur á tónleikum. Sveitin hlaut [[Grammy-verðlaun]] fyrir lagið ''God is Dead?'' af plötunni árið 2014. Árið 2015 ákvað Sabbath að fara í sitt síðasta tónleikaferðalag um heiminn, ''The End'' og hófst það í byrjun árs 2016. Tony Iommi lýsti því yfir að hann hafði fengið nóg af tónleikaferðalögum og vildi taka því hægar. Hann hafði greinst með krabbamein nokkrum árum áður. <ref>[https://www.blabbermouth.net/news/black-sabbaths-tony-iommi-on-the-end-tour-i-cant-actually-do-this-anymore/ BLACK SABBATH's TONY IOMMI On 'The End' Tour: 'I Can't Actually Do This Anymore'] Blabbermouth.net</ref> Fyrirhugað var að gefa út nýja breiðskífu en að lokum var tekið fyrir það. Þó ákvað Sabbath að gefa út plötu með m.a. 4 óútgefnum lögum sem tekin voru upp á tímabili plötunnar 13. Stuttskífan hlaut nafnið ''The End'' og var seld á tónleikum sveitarinnar. <ref>[https://www.blabbermouth.net/news/black-sabbath-four-previously-unreleased-songs-from-13-sessions-to-be-made-available-on-the-end-cd/ BLACK SABBATH: Four Previously Unreleased Songs From '13' Sessions To Be Made Available On 'The End' CD] Blabbermouth. Skoðað 15. janúar 2016.</ref> Tónleikar Sabbath þann 4. febrúar árið [[2017]] í heimaborginni [[Birmingham]] voru nefndir síðustu tónleikar sveitarinnar. Iommi útilokaði þó ekki einstaka tónleika og nýtt efni. <ref>[https://www.blabbermouth.net/news/do-the-members-of-black-sabbath-have-any-regrets/ Do the members og Black Sabbath have any regrets?] Blabbermouth. Skoðað 20. jan, 2017</ref> Black Sabbath ákvað hins vegar árið 2025 að koma einu sinni saman á lokatónleikum með upphafsmeðlimunum á [[Villa Park]] í Birmingham, titluðum [[Back to the Beginning]]. Fjöldi þekktra þungarokks- og rokksveita komu fram á einum degi og tóku ábreiður með Sabbath og Osbourne. Ozzy Osbourne kom fram með sólósveit sinni áður en Sabbath kláraði með nokkrum lögum. Sveitin endaði með laginu ''Paranoid''. <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c805m3l02v5o Ozzy Osbourne and Black Sabbath announce final show] BBC News, sótt 5. febrúar, 2025</ref> Aðeins 17 dögum eftir kveðjutónleikana lést Osbourne. <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cyvjd3p887o Ozzy Osbourne dies, weeks after farewell show]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} BBC News, sótt 26. júlí, 2025</ref> ==Arfleifð== Tónlistarsjónvarpsstöðin [[MTV]] gaf sveitinni nafnbótina: ''Stórkostlegasta þungarokkssveit allra tíma''. Sabbath voru á topp-100 lista tímaritsins [[Rolling Stone]] yfir mestu listamenn allra tíma og eru kallaðir ''Bítlar þungarokksins'' af tímaritinu. Sabbath hefur veitt hljómsveitum innblástur eins og: [[Iron Maiden]], [[Slayer]], [[Metallica]], [[Nirvana]], [[Korn]], [[Venom]], [[Judas Priest]], [[Guns N' Roses]], [[Soundgarden]], [[Alice in Chains]], [[Anthrax]], [[Death]], [[Opeth]], [[Pantera]], [[Megadeth]], [[Smashing Pumpkins]], [[Slipknot]], [[Foo Fighters]], [[Fear Factory]], [[Candlemass]] og [[Van Halen]]. Tónlistarstefnur innan þungarokks hafa margar hverjar verið undir áhrifum Sabbath, sér í lagi [[stóner-rokk]] og [[doom-metal]]. Á heimsvísu hefur hljómsveitin selt yfir 70 milljón plötur. ==Upphaflegir meðlimir== *[[Tony Iommi]] – Gítar (1968–2017, 2025) *[[Geezer Butler]] – Bassi (1968–1979, 1980–1985, 1987, 1990–1994, 1997–2017, 2025) *[[Ozzy Osbourne]] – Söngur (1968–1977, 1978–1979, 1985, 1997–2017, 2025) *[[Bill Ward]] - Trommur (1968–80, 1982–83, 1984–85, 1994, 1995–98, 1998–2006, 2011–12, 2025) ===Aðrir meðlimir=== <small>''Listinn er ekki tæmandi''</small> *[[Ronnie James Dio]] - Söngur (1979–1982, 1991–1992, 2006–2010) *[[Tony Martin]] - Söngur (1987–1991, 1993–1997) *[[Vinnie Appice]] - Trommur (1980–82, 1991–93, 1998, 2006–2010) *[[Geoff Nichols]] - Hljómborð (1979–2004) *[[Ian Gillan]] - Söngur (1982–1984) *[[Cozy Powell]] - Trommur (1988–1991, 1994–1995) *[[Neil Murray]] - Bassi (1988–1990, 1994–1997) *[[Bobby Rondinelli]] - Trommur (1993–1994, 1995–1997) == Útgefið efni == === Breiðskífur === * ''[[Black Sabbath (breiðskífa)|Black Sabbath]]'' ([[1970]]) * ''[[Paranoid (breiðskífa)|Paranoid]]'' (1970) * ''[[Master of Reality]]'' ([[1971]]) * ''[[Vol 4. (breiðskífa)|Vol. 4]]'' ([[1972]]) * ''[[Sabbath Bloody Sabbath]]'' ([[1973]]) * ''[[Sabotage (Black Sabbath)|Sabotage]]'' ([[1975]]) * ''[[Technical Ecstasy]]'' ([[1976]]) * ''[[Never Say Die!]]'' ([[1978]]) * ''[[Heaven and Hell (breiðskífa)|Heaven and Hell]]'' ([[1980]]) * ''[[Mob Rules]]'' ([[1981]]) * ''[[Born Again (breiðskífa)|Born Again]]'' ([[1983]]) * ''[[Seventh Star]]'' ([[1986]]) * ''[[The Eternal Idol]]'' ([[1987]]) * ''[[Headless Cross]]'' ([[1989]]) * ''[[Tyr]]'' ([[1990]]) * ''[[Dehumanizer]]'' ([[1992]]) * ''[[Cross Purposes]]'' ([[1994]]) * ''[[Forbidden (breiðskífa)|Forbidden]]'' ([[1995]]) * ''[[13 (plata)|13]]'' ([[2013]]) ===Stuttskífur=== *''[[The End]] ([[2016]]) === Safn og tónleikaskífur === * ''[[We Sold Our Soul for Rock 'n' Roll]]'' ([[1976]]) * ''[[Live at last]]'' ([[1980]]) * ''[[Live evil]]'' ([[1982]]) * ''[[The Sabbath Stones (breiðskífa)|The Sabbath Stones]]'' ([[1996]]) * ''[[Reunion (breiðskífa)|Reunion]]'' ([[1998]]) * ''[[Past Lives (breiðskífa)|Past Lives]]'' ([[2002]]) * ''[[Symptom of the Universe: The Original Black Sabbath 1970-1978]]'' (2002) * ''[[Black Box: The Complete Original Black Sabbath (1970-1978)]]'' ([[2004]]) * ''[[Black Sabbath: The Dio years]]'' ([[2006]]) *''[[The End]]'' ([[2017]]) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimild== {{commonscat|Black Sabbath}} {{wpheimild|tungumál= en|titill= Black Sabbath|mánuðurskoðað= 5. feb.|árskoðað= 2017 }} [[Flokkur:Black Sabbath| ]] [[Flokkur:Enskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Enskar þungarokkshljómsveitir]] [[Flokkur:Stofnað 1968]] [[Flokkur:Lagt niður 2025]] t2t0rq82cy4pya05bhhsjx8tbkf3zco 0 23737 1984276 1644869 2026-10-29T12:34:58Z TKSnaevarr 53243 1984276 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Giovanni Spadolini | mynd =Giovanni Spadolini 2.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | stjórnartíð_start = 28. júní 1981 | stjórnartíð_end = 1. desember 1982 | forseti = [[Sandro Pertini]] | forveri = [[Arnaldo Forlani]] | eftirmaður = [[Amintore Fanfani]] | fæddur = {{fæðingardagur|1925|6|21}} | fæðingarstaður = [[Flórens]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1994|8|4|1925|6|21}} | dánarstaður = [[Róm]], [[Ítalía|Ítalíu]] | þjóderni = [[Ítalía|Ítalskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Ítalski lýðveldisflokkurinn]] | háskóli = [[Háskólinn í Flórens]] | starf = Kennari, blaðamaður, sagnfræðingur }}'''Giovanni Spadolini''' ([[21. júní]] [[1925]] – [[4. ágúst]] [[1994]]) var [[Ítalía|ítalskur]] stjórnmálamaður og [[forsætisráðherra Ítalíu]] í tveimur ríkisstjórnum, sá fyrsti sem ekki var í [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)|Kristilega demókrataflokknum]], en hann sat fyrir [[Lýðveldisflokkur Ítalíu|Lýðveldisflokk Ítalíu]]. Hann varð [[blaðamennska|blaðamaður]] hjá [[dagblað]]inu ''[[Il Mondo]]'' á [[eftirstríðsárin|eftirstríðsárunum]] og kenndi samtímis við [[Háskólinn í Flórens|háskólann]] í [[Flórens]], heimabæ sínum. Eftir að hann fór úr [[Róttæki flokkurinn (Ítalía)|Róttæka flokknum]] yfir í Lýðveldisflokkinn, varð hann ritstjóri dagblaðsins ''[[Il Resto del Carlino]]'' í [[Bologna]] frá [[1955]] til [[1968]] og ''[[Corriere della Sera]]'' frá [[1968]] til [[1972]]. [[1974]] varð hann svo [[öldungadeild ítalska þingsins|öldungadeildarþingmaður]] fyrir Lýðveldisflokkinn og sama ár varð hann fyrsti ráðherra menningararfs og umhverfis (''Beni culturali e ambientali'') í ríkisstjórn [[Aldo Moro]]s, sem heyrði undir menntamálaráðherra. [[1981]] samþykktu Kristilegir demókratar að hann yrði forsætisráðherra, sá fyrsti sem ekki var demókrati, eftir að hneykslið kringum frímúrarastúkuna [[P2]] hafði neytt [[Arnaldo Forlani]] til að segja af sér. Í kosningunum [[1983]] náði flokkur hans í fyrsta skipti yfir 5% fylgi. Hann varð síðan varnarmálaráðherra í tveimur ríkisstjórnum [[Bettino Craxi]]. {{commonscat|Giovanni Spadolini}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]]| frá=1981| til=1982| fyrir=[[Arnaldo Forlani]]| eftir=[[Amintore Fanfani]]| }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Ítalíu}} {{fde|1925|1994|Spadolini, Giovanni}} {{DEFAULTSORT:Spadolini, Giovanni}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu|Spadolini, Giovanni]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] n0h134h22cwhb2gs7makf3ci2qlk1h7 0 27958 1984354 1984132 2026-10-29T23:22:30Z ~2026-57716-18 122286 /* Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina */ 1984354 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Halldór Árnason]] (kk); [[Eiríkur Raphael Elvy]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* |'''2026''' |8 |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | colspan="2" rowspan="14" | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 |} ''<small>2026Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] 3r2xvar9hjsczvt1jdegaflz7566547 1984356 1984354 2026-10-29T23:29:24Z ~2026-57716-18 122286 /* Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina */ 1984356 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Halldór Árnason]] (kk); [[Eiríkur Raphael Elvy]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |1915 |3 |1936 |'''1''' |1957 |3 |1978 |'''1''' |1999 |9 |2020 |'''1''' |- |1916 |3 |1937 |'''1''' |1958 |3 |1979 |3 |2000 |''2. sæti í 1. deild'' |2021 |5 |- |1917 |3 |1938 |'''1''' |1959 |4 |1980 |'''1''' |2001 |9 |2022 |6 |- |1918 |3 |1939 |4 |1960 |4 |1981 |5 |2002 |''1. sæti í 1. deild'' |2023 |2 |- |1919 |4 |1940 |'''1''' |1961 |3 |1982 |5 |2003 |10 |2024 |3 |- |1920 |''Tóku ekki þátt'' |1941 |2 |1962 |2 |1983 |5 |2004 |''1. sæti í 1. deild'' |2025 |2 |- |1921 |''Tóku ekki þátt'' |1942 |'''1''' |1963 |3 |1984 |2 |2005 |2* |2026 |8 |- |1922 |''Tóku ekki þátt'' |1943 |'''1''' |''1964'' |4 |''1985'' |'''1''' |''2006'' |3 | colspan="2" rowspan="14" | |- |''1923'' |3 |''1944'' |'''1''' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |'''1''' |- |''1924'' |4 |''1945'' |'''1''' |''1966'' |'''1''' |''1987'' |'''1''' |''2008'' |5 |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |'''1''' |''1988'' |2* |2009 |8 |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 |- |''1930'' |'''1''' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |2014 |5 |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* |- |''1933'' |'''1''' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |'''1''' |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |'''1*''' |''1997'' |8 |''2018'' |'''1''' |- |''1935'' |'''1''' |1956 |'''1''' |1977 |2* |1998 |8 |2019 |6 |} ''<small>*Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] pe025gjbgmjxflvyux5ozms4ggisj09 1984357 1984356 2026-10-29T23:31:31Z ~2026-57716-18 122286 /* Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina */ 1984357 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Halldór Árnason]] (kk); [[Eiríkur Raphael Elvy]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |1915 |3 |1936 |'''1''' |1957 |3 |1978 |'''1''' |1999 |9 |2020 |'''1''' |- |1916 |3 |1937 |'''1''' |1958 |3 |1979 |3 |2000 |''2. sæti í 1. deild'' |2021 |5 |- |1917 |3 |1938 |'''1''' |1959 |4 |1980 |'''1''' |2001 |9 |2022 |6 |- |1918 |3 |1939 |4 |1960 |4 |1981 |5 |2002 |''1. sæti í 1. deild'' |2023 |2 |- |1919 |4 |1940 |'''1''' |1961 |3 |1982 |5 |2003 |10 |2024 |3 |- |1920 |''Tóku ekki þátt'' |1941 |2 |1962 |2 |1983 |5 |2004 |''1. sæti í 1. deild'' |2025 |2 |- |1921 |''Tóku ekki þátt'' |1942 |'''1''' |1963 |3 |1984 |2 |2005 |2* |2026 |8 |- |1922 |''Tóku ekki þátt'' |1943 |'''1''' |''1964'' |4 |''1985'' |'''1''' |''2006'' |3 | colspan="2" rowspan="14" | |- |''1923'' |3 |''1944'' |'''1''' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |'''1''' |- |''1924'' |4 |''1945'' |'''1''' |''1966'' |'''1''' |''1987'' |'''1''' |''2008'' |5 |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |'''1''' |''1988'' |2* |2009 |8 |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 |- |''1930'' |'''1''' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |2014 |5 |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* |- |''1933'' |'''1''' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |'''1''' |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |'''1*''' |''1997'' |8 |''2018'' |'''1''' |- |''1935'' |'''1''' |1956 |'''1''' |1977 |2* |1998 |8 |2019 |6 |} ''<small>*Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |'''1''' |''2017'' |3 |- |''1978'' |'''1''' |''1988'' |'''1*''' |''1998'' |2 |''2008'' |'''1''' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |'''1''' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |'''1''' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |'''1*''' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |'''1''' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |'''1''' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |1984 |''Riðlakeppni*'' |1994 |3 |''2004'' |'''1''' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |'''1*''' |''1996'' |4 |''2006'' |'''1*''' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] 0u43jo1siyoyopswtus8908e7m8hu4q 1984358 1984357 2026-10-29T23:33:09Z ~2026-57716-18 122286 /* Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu */ 1984358 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Halldór Árnason]] (kk); [[Eiríkur Raphael Elvy]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |1915 |3 |1936 |'''1''' |1957 |3 |1978 |'''1''' |1999 |9 |2020 |'''1''' |- |1916 |3 |1937 |'''1''' |1958 |3 |1979 |3 |2000 |''2. sæti í 1. deild'' |2021 |5 |- |1917 |3 |1938 |'''1''' |1959 |4 |1980 |'''1''' |2001 |9 |2022 |6 |- |1918 |3 |1939 |4 |1960 |4 |1981 |5 |2002 |''1. sæti í 1. deild'' |2023 |2 |- |1919 |4 |1940 |'''1''' |1961 |3 |1982 |5 |2003 |10 |2024 |3 |- |1920 |''Tóku ekki þátt'' |1941 |2 |1962 |2 |1983 |5 |2004 |''1. sæti í 1. deild'' |2025 |2 |- |1921 |''Tóku ekki þátt'' |1942 |'''1''' |1963 |3 |1984 |2 |2005 |2* |2026 |8 |- |1922 |''Tóku ekki þátt'' |1943 |'''1''' |''1964'' |4 |''1985'' |'''1''' |''2006'' |3 | colspan="2" rowspan="14" | |- |''1923'' |3 |''1944'' |'''1''' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |'''1''' |- |''1924'' |4 |''1945'' |'''1''' |''1966'' |'''1''' |''1987'' |'''1''' |''2008'' |5 |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |'''1''' |''1988'' |2* |2009 |8 |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 |- |''1930'' |'''1''' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |2014 |5 |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* |- |''1933'' |'''1''' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |'''1''' |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |'''1*''' |''1997'' |8 |''2018'' |'''1''' |- |''1935'' |'''1''' |1956 |'''1''' |1977 |2* |1998 |8 |2019 |6 |} ''<small>*Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |'''1''' |''2017'' |3 |- |''1978'' |'''1''' |''1988'' |'''1*''' |''1998'' |2 |''2008'' |'''1''' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |'''1''' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |'''1''' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |'''1*''' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |'''1''' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |'''1''' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |1984 |''Riðlakeppni*'' |1994 |3 |''2004'' |'''1''' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |'''1*''' |''1996'' |4 |''2006'' |'''1*''' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-2026) *{{ISL}} [[Eiríkur Raphael Elvy]] (2026-) {{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] 5ut402cv14c33bd8l365optf5d0j017 1984359 1984358 2026-10-29T23:34:45Z ~2026-57716-18 122286 /* Á Íslandi */ 1984359 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Halldór Árnason]] (kk); [[Eiríkur Raphael Elvy]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |1915 |3 |1936 |'''1''' |1957 |3 |1978 |'''1''' |1999 |9 |2020 |'''1''' |- |1916 |3 |1937 |'''1''' |1958 |3 |1979 |3 |2000 |''2. sæti í 1. deild'' |2021 |5 |- |1917 |3 |1938 |'''1''' |1959 |4 |1980 |'''1''' |2001 |9 |2022 |6 |- |1918 |3 |1939 |4 |1960 |4 |1981 |5 |2002 |''1. sæti í 1. deild'' |2023 |2 |- |1919 |4 |1940 |'''1''' |1961 |3 |1982 |5 |2003 |10 |2024 |3 |- |1920 |''Tóku ekki þátt'' |1941 |2 |1962 |2 |1983 |5 |2004 |''1. sæti í 1. deild'' |2025 |2 |- |1921 |''Tóku ekki þátt'' |1942 |'''1''' |1963 |3 |1984 |2 |2005 |2* |2026 |8 |- |1922 |''Tóku ekki þátt'' |1943 |'''1''' |''1964'' |4 |''1985'' |'''1''' |''2006'' |3 | colspan="2" rowspan="14" | |- |''1923'' |3 |''1944'' |'''1''' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |'''1''' |- |''1924'' |4 |''1945'' |'''1''' |''1966'' |'''1''' |''1987'' |'''1''' |''2008'' |5 |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |'''1''' |''1988'' |2* |2009 |8 |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 |- |''1930'' |'''1''' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |2014 |5 |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* |- |''1933'' |'''1''' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |'''1''' |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |'''1*''' |''1997'' |8 |''2018'' |'''1''' |- |''1935'' |'''1''' |1956 |'''1''' |1977 |2* |1998 |8 |2019 |6 |} ''<small>*Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er [[Eiríkur Raphael Elvy]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |'''1''' |''2017'' |3 |- |''1978'' |'''1''' |''1988'' |'''1*''' |''1998'' |2 |''2008'' |'''1''' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |'''1''' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |'''1''' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |'''1*''' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |'''1''' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |'''1''' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |1984 |''Riðlakeppni*'' |1994 |3 |''2004'' |'''1''' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |'''1*''' |''1996'' |4 |''2006'' |'''1*''' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-2026) *{{ISL}} [[Eiríkur Raphael Elvy]] (2026-) {{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] e1u60gdc5wu1n5vic9zm4kthdwggr14 1984360 1984359 2026-10-29T23:38:09Z ~2026-57716-18 122286 /* Búningur og merki */ 1984360 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Halldór Árnason]] (kk); [[Eiríkur Raphael Elvy]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |1915 |3 |1936 |'''1''' |1957 |3 |1978 |'''1''' |1999 |9 |2020 |'''1''' |- |1916 |3 |1937 |'''1''' |1958 |3 |1979 |3 |2000 |''2. sæti í 1. deild'' |2021 |5 |- |1917 |3 |1938 |'''1''' |1959 |4 |1980 |'''1''' |2001 |9 |2022 |6 |- |1918 |3 |1939 |4 |1960 |4 |1981 |5 |2002 |''1. sæti í 1. deild'' |2023 |2 |- |1919 |4 |1940 |'''1''' |1961 |3 |1982 |5 |2003 |10 |2024 |3 |- |1920 |''Tóku ekki þátt'' |1941 |2 |1962 |2 |1983 |5 |2004 |''1. sæti í 1. deild'' |2025 |2 |- |1921 |''Tóku ekki þátt'' |1942 |'''1''' |1963 |3 |1984 |2 |2005 |2* |2026 |8 |- |1922 |''Tóku ekki þátt'' |1943 |'''1''' |''1964'' |4 |''1985'' |'''1''' |''2006'' |3 | colspan="2" rowspan="14" | |- |''1923'' |3 |''1944'' |'''1''' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |'''1''' |- |''1924'' |4 |''1945'' |'''1''' |''1966'' |'''1''' |''1987'' |'''1''' |''2008'' |5 |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |'''1''' |''1988'' |2* |2009 |8 |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 |- |''1930'' |'''1''' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |2014 |5 |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* |- |''1933'' |'''1''' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |'''1''' |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |'''1*''' |''1997'' |8 |''2018'' |'''1''' |- |''1935'' |'''1''' |1956 |'''1''' |1977 |2* |1998 |8 |2019 |6 |} ''<small>*Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er [[Eiríkur Raphael Elvy]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |'''1''' |''2017'' |3 |- |''1978'' |'''1''' |''1988'' |'''1*''' |''1998'' |2 |''2008'' |'''1''' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |'''1''' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |'''1''' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |'''1*''' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |'''1''' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |'''1''' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |1984 |''Riðlakeppni*'' |1994 |3 |''2004'' |'''1''' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |'''1*''' |''1996'' |4 |''2006'' |'''1*''' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-2026) *{{ISL}} [[Eiríkur Raphael Elvy]] (2026-) {{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] iuuvmo4p1h1k0mtod8d9dd9fhqp62hh 1984361 1984360 2026-10-29T23:40:19Z ~2026-57716-18 122286 /* Á Íslandi */ 1984361 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Halldór Árnason]] (kk); [[Eiríkur Raphael Elvy]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Halldór Árnason]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |1915 |3 |1936 |'''1''' |1957 |3 |1978 |'''1''' |1999 |9 |2020 |'''1''' |- |1916 |3 |1937 |'''1''' |1958 |3 |1979 |3 |2000 |''2. sæti í 1. deild'' |2021 |5 |- |1917 |3 |1938 |'''1''' |1959 |4 |1980 |'''1''' |2001 |9 |2022 |6 |- |1918 |3 |1939 |4 |1960 |4 |1981 |5 |2002 |''1. sæti í 1. deild'' |2023 |2 |- |1919 |4 |1940 |'''1''' |1961 |3 |1982 |5 |2003 |10 |2024 |3 |- |1920 |''Tóku ekki þátt'' |1941 |2 |1962 |2 |1983 |5 |2004 |''1. sæti í 1. deild'' |2025 |2 |- |1921 |''Tóku ekki þátt'' |1942 |'''1''' |1963 |3 |1984 |2 |2005 |2* |2026 |8 |- |1922 |''Tóku ekki þátt'' |1943 |'''1''' |''1964'' |4 |''1985'' |'''1''' |''2006'' |3 | colspan="2" rowspan="14" | |- |''1923'' |3 |''1944'' |'''1''' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |'''1''' |- |''1924'' |4 |''1945'' |'''1''' |''1966'' |'''1''' |''1987'' |'''1''' |''2008'' |5 |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |'''1''' |''1988'' |2* |2009 |8 |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 |- |''1930'' |'''1''' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |2014 |5 |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* |- |''1933'' |'''1''' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |'''1''' |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |'''1*''' |''1997'' |8 |''2018'' |'''1''' |- |''1935'' |'''1''' |1956 |'''1''' |1977 |2* |1998 |8 |2019 |6 |} ''<small>*Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er [[Eiríkur Raphael Elvy]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |'''1''' |''2017'' |3 |- |''1978'' |'''1''' |''1988'' |'''1*''' |''1998'' |2 |''2008'' |'''1''' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |'''1''' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |'''1''' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |'''1*''' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |'''1''' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |'''1''' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |1984 |''Riðlakeppni*'' |1994 |3 |''2004'' |'''1''' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |'''1*''' |''1996'' |4 |''2006'' |'''1*''' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-2026) *{{ISL}} [[Eiríkur Raphael Elvy]] (2026-) {{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] 62q9b45bo516yc09b0ly988ege53mso 0 28140 1984348 1983004 2026-10-29T18:47:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984348 wikitext text/x-wiki '''Norður-Íshaf''' er nyrst og minnst af fimm úthöfum jarðar. Það umlykur [[Norðurpóllinn|Norðurpólinn]] og liggur að norðurströndum [[Evrasía|Evrasíu]] og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] auk [[Grænland]]s. Flatarmál þess er oft talið um 14 milljónir ferkílómetra, en tölur eru mismunandi eftir því hvar mörk hafsins og aðliggjandi jaðarhafa eru dregin. Bandaríska haf- og loftslagsstofnunin [[NOAA]] miðar til dæmis við um 15,6 milljónir ferkílómetra. Meðaldýpi hafsins er um 1.200 metrar og mesti mældi dýptarpunktur þess er í Molloy-djúpinu í [[Framsund]]i, um 5.550 metrum undir sjávarmáli.<ref name="NOAA">{{cite web|url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/smallestocean.html|title=What is the world's smallest ocean?|website=NOAA|access-date=17. október 2026}}</ref><ref name="Molloy">{{cite journal|author1=Cassandra Bongiovanni|author2=Heather A. Stewart|author3=Alan J. Jamieson|year=2022|doi=10.1002/gdj3.122|title=High-resolution multibeam sonar bathymetry of the deepest place in each ocean|journal=Geoscience Data Journal|volume=9|number=1}}</ref> [[Mynd:IBCAO betamap.jpg|thumb|Hafsbotnskort af Norður-Íshafi. Djúp hafsvæði liggja beggja vegna neðansjávarhryggja sem skipta hafsbotninum í nokkur stór ker.]] Stór hluti Norður-Íshafs er þakinn [[hafís]] allan eða hluta ársins. Hafísinn nær yfir stærst svæði síðla vetrar en minnst undir lok sumars. Útbreiðsla hans hefur dregist verulega saman frá því reglulegar gervihnattamælingar hófust árið 1979. Hafið hefur því mikla þýðingu fyrir loftslagsrannsóknir, lífríki norðurslóða, fiskveiðar og siglingar.<ref name="NSIDC2026">[https://nsidc.org/news-analyses/news-stories/arctic-sea-ice-has-reached-minimum-extent-2026-antarctic-sea-ice-maximum-most-likely-reached-well National Snow and Ice Data Center: „Arctic sea ice has reached minimum extent for 2026“], 23. september 2026.</ref> == Landafræði og mörk == Norður-Íshaf er að mestu umlukið landi. Það tengist [[Kyrrahaf]]i um hið grunna [[Beringssund]] milli [[Alaska]] og [[Síbería|Síberíu]]. Tengslin við [[Atlantshaf]] eru mun víðáttumeiri og liggja meðal annars um Framsund milli Grænlands og [[Svalbarði|Svalbarða]] og hafsvæðin milli Grænlands, Íslands, [[Færeyjar|Færeyja]] og Noregs. Landgrunn teygir sig langt út frá ströndum á mörgum svæðum, einkum við norðurströnd Rússlands og í grennd við Norður-Ameríku. [[Alþjóðasjómælingastofnunin]] (IHO) hefur gefið út viðmiðanir um mörk úthafa og innhafa. Mörk Norður-Íshafs við Atlantshaf hafa þó verið skilgreind á fleiri en einn hátt. Þetta á sérstaklega við um [[Grænlandshaf]], [[Noregshaf]], [[Íslandshaf]] og önnur hafsvæði á norðanverðu Atlantshafi. Í útgáfu IHO frá 1953 var Íslandshaf ekki afmarkað sem sjálfstætt hafsvæði með sama hætti og í seinni drögum. Drög að fjórðu útgáfu frá 2002 gerðu meðal annars ráð fyrir sérstakri afmörkun Íslandshafs, en þau voru ekki samþykkt sem endanleg útgáfa. Því verður að greina á milli formlegrar nafngiftar einstakra hafsvæða og víðari haffræðilegrar flokkunar þeirra.<ref name="IHO1953">International Hydrographic Organization (1953). [https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf ''Limits of Oceans and Seas'', 3. útgáfa], S-23.</ref><ref name="IHODraft">International Hydrographic Organization (2001–2002). [https://legacy.iho.int/mtg_docs/circular_letters/english/2001/Cl55e.pdf Gögn um endurskoðun ritsins ''Limits of Oceans and Seas''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240814184653/https://legacy.iho.int/mtg_docs/circular_letters/english/2001/Cl55e.pdf |date=2024-08-14 }}, kafli 9 um Norður-Íshaf. Tillögur að fjórðu útgáfu voru ekki staðfestar.</ref> === Jaðarhöf og sund === Helstu jaðarhöf sem jafnan eru talin til Norður-Íshafs eru: * [[Barentshaf]] norðan Noregs og norðvesturhluta Rússlands. * [[Karahaf]] austan [[Novaja Zemlja]]. * [[Laptevhaf]] norðan miðhluta Síberíu. * [[Austur-Síberíuhaf]] milli Nýju-Síberíueyja og [[Wrangel-eyja|Wrangel-eyju]]. * [[Tjúktahaf]] norðan Beringssunds. * [[Beaufort-haf]] norðan Alaska og norðvesturhluta Kanada. * [[Lincolnhaf]] norðan Grænlands og kanadíska heimskautaeyjaklasans. [[Grænlandshaf]], [[Íslandshaf]], [[Noregshaf]], [[Baffinsflói]] og [[Hudsonflói]] eru einnig talin með í sumum víðari skilgreiningum Norður-Íshafs, en önnur flokkun tengir hluta þeirra frekar við Atlantshaf. Af þeim sökum eru flatarmálstölur og talningar á jaðarhöfum ekki alltaf samanburðarhæfar.<ref name="IHO1953"/> === Eyjar === Meðal stærstu og þekktustu eyja og eyjaklasa við hafið eru Grænland, [[Svalbarði]], [[Frans Jósefsland]], [[Novaja Zemlja]], [[Severnaja Zemlja]], [[Nýju-Síberíueyjar]], Wrangel-eyja og [[kanadíski heimskautaeyjaklasinn]], þar á meðal [[Ellesmere-eyja]] og [[Baffinsland]]. Flestar þessara eyja eru strjálbýlar og á sumum eru engar fastar byggðir. == Norður-Íshaf og Ísland == [[Ísland]] liggur á mótum hlýrri sjávar úr Atlantshafi og kaldari sjávar úr norðri. Hafsvæðið norður af landinu er nefnt '''Íslandshaf''' í íslenskum hafrannsóknum. Þar mætast meðal annars hlýjar og saltar sjógerðir af atlantshafsuppruna og kaldari, seltuminni sjór úr norðri. Þessi víxlverkun hefur áhrif á hitastig og seltu sjávar, framleiðni svifs og útbreiðslu fiskistofna. Hafrannsóknastofnunin hefur meðal annars rannsakað tengsl breytinga á hafstraumum við lífshætti og göngur [[loðna|loðnu]].<ref name="Hafr2012">Hafrannsóknastofnunin (2012). [https://www.hafogvatn.is/static/research/files/fjolrit-164.pdf ''Vistkerfi Íslandshafs: The Iceland Sea Ecosystem Project'']. ''Hafrannsóknir'' nr. 164, einkum kaflarnir „Ástand sjávar og straumar í Íslandshafi“ og „Lífshættir loðnu í Íslandshafi“.</ref> [[Mynd:Arctic Ocean Water Layers.jpg|thumb|Sjógerðir í austanverðu Norður-Íshafi. Seltuminni yfirborðssjór liggur víða ofan á saltari sjó úr Atlantshafi.]] Vestan og norðan Íslands gætir áhrifa [[Austur-Grænlandsstraumur|Austur-Grænlandsstraumsins]], sem ber kaldan sjó og hafís suður með Austur-Grænlandi. Grein hans, [[Austur-Íslandsstraumur]], flytur kaldari sjó í átt að norðausturmiðum Íslands. Á móti berast hlýrri sjógerðir úr Atlantshafi með straumum sunnan og austan landsins. Hvar þessar sjógerðir mætast er breytilegt eftir árstíðum og milli ára.<ref name="Hafr2012"/> === Liggur Akureyri við Norður-Íshaf? === [[Akureyri]] stendur við botn [[Eyjafjörður|Eyjafjarðar]], sem opnast til norðurs út í hafið norðan Íslands. Hvort Akureyri telst hafnarborg við Norður-Íshaf eða Atlantshaf fer eftir þeirri skilgreiningu sem notuð er á mörkum úthafanna. Í flokkun sem telur Íslandshaf eða suðurhluta Grænlandshafs til Norður-Íshafs má telja Eyjafjörð og þar með Akureyri til þess hafsvæðis. Ef hafsvæðin norður af Íslandi eru hins vegar flokkuð með norðanverðu Atlantshafi verður niðurstaðan önnur. Þetta er því fyrst og fremst spurning um landfræðilega flokkun, ekki skýr mörk í sjónum sjálfum.<ref name="IHO1953"/><ref name="IHODraft"/><ref name="Hafr2012"/> [[Grímsey]] er nálægt [[heimskautsbaugur|heimskautsbaug]], en mörk Norður-Íshafs fylgja ekki einfaldlega heimskautsbaugnum. Ísland er eitt átta ríkja [[Norðurskautsráðið|Norðurskautsráðsins]], þótt flestir Íslendingar búi sunnan hans.<ref name="ArcticCouncilIceland">[https://www.admin.arctic-council.org/about/states/iceland/ Norðurskautsráðið: „Iceland“] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.</ref> == Hafsbotn og jarðfræði == Norður-Íshaf er óvenjulega grunnt miðað við önnur úthöf vegna víðáttumikils landgrunns. Djúphafssvæðin liggja einkum í tveimur stórum kerfum sem eru oft kölluð Evrasíukerið og Amerasíukerið. Milli þeirra liggur [[Lomonosovhryggur]], neðansjávarhryggur sem teygir sig frá grennd við Grænland yfir miðhluta hafsins í átt að Síberíu. Í Evrasíukerinu liggur [[Gakkelhryggur]], rekbelti þar sem jarðskorpuflekar gliðna. Hryggurinn skiptir kerinu í Nansen- og Amundsen-djúpkerin. Hafsbotninn geymir sögu þess hvernig Norður-Íshaf myndaðist þegar meginlandsflekar færðust í sundur á löngum tíma. Þróun þess tengist opnun norðanverðs Atlantshafs, en einstakir hlutar hafsbotnsins eiga sér ólíka jarðsögu. Þykkt setlaga, staðsetning neðansjávarhryggja og aldur hafsbotnsins skipta máli við rannsóknir á jarðsögu og mati á mögulegum auðlindum á landgrunni. Nákvæm kortlagning hefur lengi verið erfið vegna hafíss og takmarkaðs aðgengis, en alþjóðlegt verkefni um dýptarkort Norður-Íshafs, ''International Bathymetric Chart of the Arctic Ocean'' (IBCAO), hefur bætt þekkingu á botninum verulega.<ref name="IBCAO">Martin Jakobsson o.fl. (2020). [https://doi.org/10.1038/s41597-020-0520-9 „The International Bathymetric Chart of the Arctic Ocean Version 4.0“]. ''Scientific Data'' 7, 176.</ref> Dýpsti þekkti punkturinn er í Molloy-djúpinu í Framsundi. Nákvæm hljóðmæling á botninum gaf dýpið 5.551 ± 14 metra. Eldri tölur um mesta dýpi Norður-Íshafs eru ekki allar sambærilegar við nútímamælingar.<ref name="Molloy"/> == Sjór, straumar og selta == Einkenni Norður-Íshafs ráðast meðal annars af takmörkuðum tengingum við önnur úthöf, miklu innstreymi ferskvatns frá stórfljótum og árstíðabundinni myndun og bráðnun hafíss. Meðal fljóta sem renna til hafsins eru [[Ob]], [[Jenisej]], [[Lena]] og [[Mackenzie]]. Þar sem ferskara vatn er eðlisléttara en saltara vatn myndast víða lagskipting: tiltölulega ferskt yfirborðslag ofan á saltari og oft hlýrri sjó. Slík lagskipting takmarkar varmaskipti milli dýpri sjávar og yfirborðs. Mikið magn tiltölulega hlýs og salts [[Atlantssjór|Atlantssjávar]] streymir norður um hafsvæðin milli Grænlands, Íslands og Noregs og áfram inn í Norður-Íshaf. Minna en mikilvægt innstreymi kemur frá Kyrrahafi um Beringssund. Á móti flytjast kaldari sjór, ferskvatn og hafís út úr Norður-Íshafi, meðal annars um Framsund. Þessi vatnsskipti tengja hafið við stórfellda hringrás heimshafanna.<ref name="Circulation">Mary-Louise Timmermans og John Marshall (2020). [https://doi.org/10.1029/2018JC014378 „Understanding Arctic Ocean Circulation: A Review of Ocean Dynamics in a Changing Climate“]. ''Journal of Geophysical Research: Oceans'' 125.</ref> Tveir meginþættir yfirborðsstrauma eru '''þverpólarek''' (e. ''Transpolar Drift''), sem flytur sjó og ís frá Síberíusvæðinu yfir í átt að Framsundi, og '''Beaufort-hringstraumurinn''' (e. ''Beaufort Gyre''), stór hringrás í vestanverðu hafinu. Sá síðarnefndi safnar miklu ferskvatni í efri lög hafsins. Vindar, loftþrýstingur og breytilegt ísþekjusvæði geta breytt styrk og legu þessara straumkerfa.<ref name="Circulation"/><ref name="Beaufort">Peigen Lin o.fl. (2023). [https://doi.org/10.1038/s41561-023-01184-5 „Recent state transition of the Arctic Ocean’s Beaufort Gyre“]. ''Nature Geoscience'' 16.</ref> == Hafís og loftslag == Hafís er frosinn sjór sem flýtur á yfirborði hafsins. Hann er annars eðlis en [[borgarísjaki|ísjakar]], sem verða til þegar ís brotnar frá jöklum á landi. Þegar sjór frýs skilur hann eftir hluta saltsins í sjónum fyrir neðan. Við bráðnun bætist hins vegar ferskara vatn við yfirborðslagið. Þannig hefur árleg sveifla í ísmyndun áhrif á seltu, lagskiptingu og strauma. Hafísinn nær að jafnaði mestri útbreiðslu í mars en minnstri í september. Hann hverfur ekki allur að sumarlagi, en bæði útbreiðsla hans og hlutfall þykks, margra ára gamals íss hafa minnkað til langs tíma. Samkvæmt gervihnattamælingum var minnsta útbreiðsla ársins 2026 um 4,60 milljónir ferkílómetra hinn 12. september. Það var eitt af tíu lægstu árlegu lágmörkum frá upphafi samfelldra gervihnattamælinga. Þessi tala er mælikvarði á útbreiðslu hafíss á tilteknum degi, ekki flatarmál Norður-Íshafs sjálfs.<ref name="NSIDC2026"/> [[Mynd:Arctic Sea Ice Maximum 2026 (SVS5629).png|thumb|Útbreiðsla hafíss síðla vetrar 2026 samkvæmt myndrænni framsetningu NASA.]] Norðurslóðir hafa hlýnað hraðar en jörðin í heild síðustu áratugi. Rannsókn sem skoðaði tímabilið 1979–2021 sýndi að hlýnunin á norðurslóðum var að jafnaði nær fjórfalt hraðari en hnattræn hlýnun á sama tímabili. Einn skýringarþátturinn er að dökkur hafflötur tekur til sín meiri sólarorku en ljós ís. Þegar ísinn hörfar getur því meiri varmi safnast í sjónum, sem stuðlar að frekari hlýnun. Þetta er dæmi um jákvæða afturverkun í loftslagskerfinu.<ref name="Rantanen">Mika Rantanen o.fl. (2022). [https://doi.org/10.1038/s43247-022-00498-3 „The Arctic has warmed nearly four times faster than the globe since 1979“]. ''Communications Earth & Environment'' 3, 168.</ref> Breytingar á ísþekju eru misjafnar eftir svæðum og árum. Þær hafa áhrif á búsvæði ísháðra dýra, öldugang, strandrof og möguleika til siglinga. Ekki er þó hægt að álykta af einu hlýju sumri eða einu kaldara ári hver langtímaþróunin sé. Til þess þarf samfelldar mælingar yfir marga áratugi.<ref name="NOAAreport2025">[https://arctic.noaa.gov/report-card/report-card-2025/ NOAA: ''Arctic Report Card 2025'']. Yfirlit um loftslag og hafís á norðurslóðum.</ref> == Lífríki == Lífríki Norður-Íshafs er aðlagað miklum árstíðasveiflum í birtu og hita. Þegar sólarljós eykst að vori hefst gróðurvöxtur [[svifþörungar|svifþörunga]] í sjónum og þörunga sem lifa í eða undir hafís. Þörungarnir eru undirstaða fæðuvefja þar sem dýrasvif, meðal annars [[rauðáta]] og skyldar tegundir, nýtir framleiðsluna. Dýrasvifið verður síðan fæða fiska, sjófugla og sjávarspendýra. Meðal dýra sem finnast í Norður-Íshafi og jaðarhöfum þess eru [[hvítabjörn]], [[rostungur]], ýmsar tegundir [[selir|sela]] og [[hvalir|hvala]], til dæmis [[náhvalur]] og [[mjaldur]]. Útbreiðsla tegundanna er afar breytileg. Hvítabirnir treysta að verulegu leyti á hafís til veiða, en aðrir stofnar eru bundnari við opið haf, landgrunn eða tiltekin strandsvæði. Minni hafís, hlýrri sjór og breytingar á fæðuframboði geta því haft ólík áhrif eftir tegundum og svæðum.<ref name="NOAA"/><ref name="NOAAreport2025"/> Á jaðarsvæðum hafsins, þar sem kaldur og hlýr sjór mætast, geta verið mjög gjöful fiskimið. Í Barentshafi og á hafsvæðunum norðan Íslands skipta meðal annars [[þorskur]], [[loðna]] og aðrar uppsjávartegundir miklu máli. Rannsóknir á Íslandshafi hafa sýnt að breytileg staða hitaskila og sjávarstrauma getur haft áhrif á göngur og afkomu loðnu.<ref name="Hafr2012"/> == Mannvist og rannsóknir == Menn hafa um þúsundir ára nýtt strand- og ísasvæði norðurslóða til ferðalaga, veiða og búsetu. Samfélög frumbyggja í Alaska, norðanverðu Kanada, á Grænlandi og í norðurhluta Evrasíu hafa þróað víðtæka staðbundna þekkingu á hafís, veðri, dýralífi og siglingaleiðum. Saga Norður-Íshafs hefst því ekki með evrópskum landkönnunarferðum. Á síðari öldum leituðu evrópskir sjófarendur einkum siglingaleiða frá Atlantshafi til Kyrrahafs norðan við meginlöndin. [[Norðausturleiðin]] liggur með norðurströnd Evrasíu en [[Norðvesturleiðin]] um eyjaklasa norðan Kanada. Hafís og ófullkomin kort gerðu þessar ferðir hættulegar. Í lok 19. aldar fór vísindaleg þekking á hafinu að aukast hratt. Á árunum 1893–1896 lét [[Fridtjof Nansen]] skipið ''[[Fram]]'' frjósa fast í ís norður af Síberíu í þeirri von að hafísrek bæri það yfir norðurhluta hafsins. Leiðangurinn sýndi fram á mikilvægi þverpólareksins og skilaði viðamiklum vísindagögnum. Á árunum 1903–1906 sigldi [[Roald Amundsen]] fyrstur Norðvesturleiðina alla með skipinu ''Gjøa''. Árið 1958 fór bandaríski kjarnorkukafbáturinn ''[[USS Nautilus (SSN-571)|Nautilus]]'' undir ísinn yfir landfræðilega Norðurpólinn.<ref name="Fram">[https://frammuseum.no/en/polar-history/expeditions/the-first-fram-expedition-1893-1896/ Framsafnið í Ósló: „The First Fram Expedition, 1893–1896“].</ref><ref name="Amundsen">[https://www.rmg.co.uk/stories/maritime-history/roald-amundsen-north-west-passage-expedition-1903-06 Royal Museums Greenwich: „Roald Amundsen North-West Passage expedition 1903–06“].</ref><ref name="Nautilus">[https://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/danfs/n/nautilus-ssn-571-iv.html Naval History and Heritage Command: „Nautilus IV (SSN-571)“].</ref> Nútímarannsóknir byggjast á rannsóknaskipum, ísbrjótum, mælibaujum, gervihnöttum og sjálfvirkum mælitækjum undir ísnum. Þær beinast meðal annars að hafstraumum, hita- og seltudreifingu, lífríki, jarðfræði og breytingum á hafís. Umfang rannsókna er þó ójafnt milli svæða og vetrarmánuðirnir erfiðir vegna myrkurs og íss. == Siglingar, nýting og alþjóðalög == Á Norður-Íshafi eru stundaðar fiskveiðar og flutningar á vörum og hráefnum. Stytting ísþekjutímans hefur aukið aðgengi að sumum siglingaleiðum, einkum yfir sumarið, en siglingar eru áfram háðar veðri, hafís, dýpi og aðstöðu til leitar og björgunar. Norðvesturleiðin og siglingaleiðir norðan Rússlands eru ekki jafngildar reglulegum, íslausum siglingaleiðum á suðlægari höfum. Samkvæmt gögnum vinnuhóps [[Norðurskautsráðið|Norðurskautsráðsins]] um verndun hafumhverfis norðurslóða, PAME, komu 1.812 aðgreind skip inn á það svæði sem fellur undir skilgreiningu alþjóðlegra reglna um skip í heimskautasiglingum árið 2025. Það var 40% aukning frá 2013. Þessar tölur eiga við tiltekið reglusvæði, sem er ekki nákvæmlega það sama og allt Norður-Íshaf samkvæmt landfræðilegri skilgreiningu.<ref name="PAME">[https://arctic-council.org/news/increase-in-arctic-shipping/ Norðurskautsráðið/PAME: „Arctic Shipping Update: 40% Increase in Ships in the Arctic“], 12. febrúar 2026.</ref> Alþjóðasiglingamálastofnunin ([[IMO]]) setti sérstakar reglur um skip sem sigla á heimskautasvæðum, ''Polar Code'', sem tóku gildi árið 2017. Þær fjalla meðal annars um öryggisbúnað, þjálfun áhafna og umhverfisvernd.<ref name="IMO">[https://www.imo.org/en/ourwork/safety/pages/polar-code.aspx Alþjóðasiglingamálastofnunin: „International Code for Ships Operating in Polar Waters (Polar Code)“].</ref> [[Hafréttarsamningur Sameinuðu þjóðanna]] leggur grunn að reglum um landhelgi, efnahagslögsögur og réttindi ríkja yfir landgrunni. Strandríki geta átt réttindi til rannsókna og vinnslu auðlinda á landgrunni án þess að þau réttindi feli í sér yfirráð yfir hafsvæðinu fyrir ofan. Kröfur um ytri mörk landgrunns hafa því verið mikilvægt viðfangsefni hjá ríkjum sem liggja að miðhluta Norður-Íshafs.<ref name="UNCLOS">[https://www.un.org/Depts/los/convention_agreements/texts/unclos/part6.htm Sameinuðu þjóðirnar: Hafréttarsamningur SÞ, VI. hluti, 76.–78. gr. um landgrunn].</ref> Árið 2021 tók gildi alþjóðasamningur sem á að koma í veg fyrir stjórnlausar fiskveiðar á úthafssvæðinu í miðju Norður-Íshafi á meðan þekking á fiskistofnum og vistkerfinu er efld. Samningurinn er dæmi um að ríki hafi kosið að setja varúðarreglur áður en umfangsmiklar atvinnuveiðar hefjast á nýjum hafsvæðum.<ref name="Fish">[https://mandates.un.org/mandate/A/RES/76/71 Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna: ályktun 76/71], 155. mgr. um gildistöku samningsins 25. júní 2021.</ref> == Umhverfisáhrif og framtíðarhorfur == Helstu umhverfisáskoranir Norður-Íshafs tengjast hlýnun sjávar og lofts, samdrætti hafíss, breytingum á vistkerfum og mengun sem getur borist langar leiðir með straumum og lofti. Aukin skipaumferð og vinnsla náttúruauðlinda getur einnig aukið hættu á slysum og mengun. Sérstakar aðstæður norðurslóða, svo sem hafís, kuldi, myrkur og miklar vegalengdir, geta torveldað viðbrögð við óhöppum.<ref name="NOAAreport2025"/><ref name="IMO"/> Ekki er fullvíst hvenær Norður-Íshaf verður í fyrsta sinn nánast laust við hafís í lok sumars samkvæmt viðteknum mælikvörðum, enda ráðast slíkar spár af losun gróðurhúsalofttegunda, náttúrulegum sveiflum og því hvernig hugtakið „íslaust“ er skilgreint. Langtímasamdráttur hafíss frá upphafi gervihnattamælinga er hins vegar skýr.<ref name="NSIDC2026"/><ref name="NOAAreport2025"/> == Sjá einnig == * [[Norðurslóðir]] * [[Heimskautsbaugur]] * [[Norðurpóllinn]] * [[Hafís]] * [[Íslandshaf]] * [[Grænlandshaf]] * [[Norðurskautsráðið]] == Heimildir == <references /> == Ytri tenglar == * [https://arctic.noaa.gov/ NOAA Arctic: skýrslur og gögn um norðurslóðir] * [https://nsidc.org/ National Snow and Ice Data Center: gervihnattagögn um hafís] * [https://www.hafogvatn.is/ Hafrannsóknastofnun] * [https://www.pame.is/ PAME: verndun hafumhverfis á norðurslóðum] * [https://www.ngdc.noaa.gov/mgg/bathymetry/arctic/ International Bathymetric Chart of the Arctic Ocean] [[Flokkur:Norður-Íshaf]] [[Flokkur:Úthöf]] [[Flokkur:Norðurslóðir]] iqe5tdadu9ik4rao133ohukohknig6t 0 29325 1984413 1857866 2026-10-30T10:17:11Z Rijikk 22889 new mayor 1984413 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Haífa | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = {{Plainlist| * חֵיפָה ([[hebreska]]) * حَيْفَا ([[arabíska]]) }} | tegund_byggðar = [[Borg]] | mynd = Pic haifa.png | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Svipmyndir | fáni = Flag of Haifa.svg | fáni_stærð = 90px | innsigli = | skjaldarmerki = Coat of arms of Haifa.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Ísrael | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Ísrael | teiknibóla_kort_mjótt = yes | hnit = {{hnit|32|49|09|N|34|59|57|E|region:IL|display=inline}} | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = {{fáni|Ísrael}} | undirskipting_gerð1 = [[Umdæmi Ísraels|Umdæmi]] | undirskipting_nafn1 = [[Mynd:Haifa flag.svg|22px]] [[Haífaumdæmi|Haífa]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = Jona Jahav | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 63,67 | hæð_m = | mannfjöldi_frá_og_með = 2022 | mannfjöldi_heild = 290306 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 4600 | mannfjöldi_þéttbýli = 600000 | mannfjöldi_stórborg = 1050000 | tímabelti = | utc_hliðrun = | tímabelti_sumartími = | utc_hliðrun_sumartími = | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{URL|http://www.haifa.muni.il/English/Pages/default.aspx|www.haifa.muni.il}} }} [[Mynd:Haifa_Shrine_and_Port.jpg|thumb|right|Horft yfir gröf Bábsins og höfnina í Haífa.]] '''Haífa''' ([[hebreska]]: ''חיפה'') er [[hafnarborg]] í [[Ísrael]] sem liggur á norðurströnd landsins við [[Miðjarðarhaf]], nálægt landamærum [[Líbanon]]s. Íbúafjöldi er um 300.000. Bærinn hefur lengi verið þekktur sem dæmi um það að ólíkir trúarhópar geti búið saman í sátt og samlyndi. Í borginni eru sérstök iðnaðarhverfi, eins og [[Matamgarðurinn]], þar sem mörg ísraelsk og alþjóðleg hátæknifyrirtæki eru með [[R&Þ|rannsóknar- og þróunardeildir]]. Í Haífa er [[heimsmiðstöð Bahá'í trúarinnar]] þar sem meðal annars er [[grafhýsi Bábsins]] á [[Karmel fjall|Karmelfjalli]]. Regla [[Karmelítar|Karmelíta]] var stofnuð á fjallinu á [[miðaldir|miðöldum]]. Höfnin í Haífa er stærsta farþegahöfn Ísrael og með stærstu útskipunarhöfnum landsins. {{commons|Haifa|Haífa}} [[Flokkur:Borgir í Ísrael]] [[Flokkur:Helgar borgir]] [[Flokkur:Hafnarborgir]] alcozivvok2femd2dww2k31sptagh8x 0 31952 1984393 1981563 2026-10-30T05:09:09Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984393 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Íraksstríðið | partof = [[Stríðið gegn hryðjuverkum|stríðinu gegn hryðjuverkum]] | image = Iraq header 2.jpg | image_size = 300px | caption = Réttsælis frá efri vinstri myndinni: eftirlitsferð í [[Samarra]]; stytta af [[Saddam Hussein]] felld við [[Firdos torg]]; Íraskur hermaður mundar vélbyssu sína rétt áður en lagt er til atlögu; sprengja springur í [[Bagdad]]. | date = 20. mars 2003 – 18. desember 2011 (8 ár, 8 mánuður og 28 dagar) | place = [[Írak]] | territory = | result = Sigur innrásarbandalagsins. * [[Saddam Hussein]] og [[Ba'ath-flokkurinn|Ba'ath-flokknum]] steypt af stóli og Saddam tekinn af lífi. * Írak hernumið og ný stjórnarskrá sett fyrir landið. Lýðræðislegar kosningar fara fram. * Áframhaldandi mótspyrna gegn hernámsliðinu og borgarastyrjöld til ársins 2017. * [[Íslamska ríkið]] tekur yfir norðvesturhluta Íraks eftir brottför Bandaríkjahers. | combatant1 = {{plainlist| * {{USA}} [[Bandaríkin]] * {{UK}} [[Bretland]] * {{AUS}} [[Ástralía]] * {{POL}} [[Pólland]] * {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[Peshmerga]] * Fleiri; sjá [[bandalag viljugra þjóða]]}} | combatant2 = {{flagicon|Írak|1991}} [[Írak]] | commander1 = {{plainlist| * {{USA}} [[George W. Bush]] * {{UK}} [[Tony Blair]] * {{IRQ}} [[Nouri al-Maliki]] * {{IRQ}} [[Jalal Talabani]]}} | commander2 = {{flagicon|Írak|1991}} [[Saddam Hussein]] {{Executed}} | casualties1 = {{plainlist| '''Íraskar öryggissveitir:'''<br> * Drepnir: 17.690<ref>260 drepnir árið 2003,[http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628233817/http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm |date=2011-06-28 }} 15.196 drepnir frá 2004 til 2009,[https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] 67 drepnir í mars 2009,[http://hello.news352.lu/edito-4036-march-violence-claims-252-iraqi-lives.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226181744/http://hello.news352.lu/edito-4036-march-violence-claims-252-iraqi-lives.html |date=26 February 2012 }} 1.100 drepnir árið 2010,[http://articles.cnn.com/2011-01-02/world/iraq.casualty.figures_1_iraqi-police-mosul-police-iraqi-troops] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116094430/http://articles.cnn.com/2011-01-02/world/iraq.casualty.figures_1_iraqi-police-mosul-police-iraqi-troops?_s=PM%3AWORLD |date=16 January 2013 }} og 1.067 drepnir árið 2011.[https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0Aia6y6NymliRdEZESktBSWVqNWM1dkZOSGNIVmtFZEE#gid=4]</ref><br /> * Særðir: 40.000+<ref>{{cite web |url=https://fpc.state.gov/documents/organization/77707.pdf |title=Iraq War |publisher=U.S. Department of State |accessdate=18 November 2012}}</ref><br /> '''Herlið bandalagsþjóðanna''' * Drepnir: 4.815<ref name="icas">{{cite web|url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |title=Operation Iraqi Freedom |publisher=iCasualties |accessdate=24 August 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |archivedate=21 March 2011 |df= }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html |publisher=CNN |accessdate=30 March 2010 |title=Home and Away: Iraq and Afghanistan War Casualties}}</ref> <small>(4.496 bandarískir,<ref name="defensecasualty">{{cite web|url=http://www.defense.gov/casualty.pdf |title=Casualty|accessdate=29 June 2016}}</ref> 179 breskir,<ref>{{cite web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |title=Fact Sheets &#124; Operations Factsheets &#124; Operations in Iraq: British Fatalities |publisher=Ministry of Defence of the United Kingdom |accessdate=17 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091011220157/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |archivedate=11 October 2009}}</ref> 139 aðrir)</small><ref name="icas"/><br /> * Týndir eða handsamaðir (Bandaríkin): 17 (8 bjargað, 9 létust í fangelsi)<ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/2013/10/30/world/pow-and-mia-in-iraq-and-afghanistan-fast-facts |publisher=CNN |accessdate=5 June 2014 | title=POW and MIA in Iraq and Afghanistan Fast Facts}}</ref><br /> * Særðir: 32.776+ <small>(32.252 bandarískir,<ref name="defensecasualty"/> 315 breskir, 212+ aðrir<ref>33 Úkraínumenn [http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/DPAS-6K9H5Y?OpenDocument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090808232343/http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/DPAS-6K9H5Y?OpenDocument |date=2009-08-08 }}, 31+ Ítalir [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629050836/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL |date=2011-06-29 }} [http://www.middle-east-online.com/english/?id=9524] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428195925/http://www.middle-east-online.com/english/?id=9524 |date=28 April 2011 }}, 30 Búlgarar [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3355749.stm] [http://www.novinite.com/view_news.php?id=33103], 20 Salvadorar [https://www.usatoday.com/news/world/iraq/2009-02-07-salvador-iraq_N.htm], 19 Georgíumenn [http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18470] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513160916/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18470 |date=2011-05-13 }}, 18 Eistlendingar [http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2009/02/mil-090209-rianovosti06.htm], 16+ Pólverjar [http://www.novinite.com/view_news.php?id=33116] {{cite web |url=http://iraq.pigstye.net/article.php/JuraTomasz/print |title=Archived copy |accessdate=2011-01-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612101918/http://iraq.pigstye.net/article.php/JuraTomasz/print |archivedate=12 June 2007 |df=dmy-all }} [https://web.archive.org/web/20110501084237/http://www.highbeam.com/doc/1P2-16186603.html] {{cite web |url=http://www.militaryphotos.net/forums/showthread.php?19484-Two-Polish-Soldiers-Dead-Five-Injured-in-Iraq-PAP |title=Archived copy |accessdate=2011-01-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514052449/http://www.militaryphotos.net/forums/showthread.php?19484-Two-Polish-Soldiers-Dead-Five-Injured-in-Iraq-PAP |archivedate=14 May 2011 |df=dmy-all }} [http://spectator.sme.sk/articles/view/25148], 15 Spánverjar [http://www.foxnews.com/story/0,2933,104369,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429012705/http://www.foxnews.com/story/0,2933,104369,00.html |date=29 April 2011 }} [http://www.thinkspain.com/news-spain/17607/soldier-dead-after-attack-on-spanish-convoy-in-afghanistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402233014/https://www.thinkspain.com/news-spain/17607/soldier-dead-after-attack-on-spanish-convoy-in-afghanistan |date=2019-04-02 }} [http://www1.albawaba.com/news/five-spanish-soldiers-four-us-troops-injured-iraq-bomb-attacks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402224856/http://www1.albawaba.com/news/five-spanish-soldiers-four-us-troops-injured-iraq-bomb-attacks |date=2019-04-02 }} [http://english.peopledaily.com.cn/200404/09/eng20040409_139905.shtml], 10 Rúmeníumenn [http://english.people.com.cn/90001/90777/90853/6708832.html], 6 Ástralar {{cite web |url=http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/combat-troops-pull-out-of-iraq/780839.aspx |title=Archived copy |accessdate=6 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428201646/http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/combat-troops-pull-out-of-iraq/780839.aspx |archivedate=28 April 2011 }}, 5 Albanar, 4 Kasakar {{cite web |url=http://iraq.pigstye.net/article.php/20050112090041443/print |title=Archived copy |accessdate=2011-01-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130025416/http://iraq.pigstye.net/article.php/20050112090041443/print |archivedate=30 January 2012 |df=dmy-all }}, 3 Filippseyingar {{cite web |url=http://asianjournalusa.com/rp-troops-to-stay-in-iraq-despite-ambush-p929-67.htm |title=Archived copy |accessdate=2011-01-06 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707174014/http://asianjournalusa.com/rp-troops-to-stay-in-iraq-despite-ambush-p929-67.htm |archivedate=7 July 2011 |df=dmy-all }} og 2 Taílendingar [http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/23/1015519.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123050230/http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/23/1015519.htm |date=2010-11-23 }} {{Cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL |title=Geymd eintak |access-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629050836/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL |archive-date=2011-06-29 |url-status=dead}} [http://www.asiantribune.com/news/2003/12/28/iraqi-insurgency-2-thai-soldiers-killed-1-injured-br-0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513184802/http://www.asiantribune.com/news/2003/12/28/iraqi-insurgency-2-thai-soldiers-killed-1-injured-br-0 |date=2013-05-13 }} for a total of 212+</ref>)</small><ref name=mil>Many official U.S.&nbsp;tables at [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm "Military Casualty Information"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303054755/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm |date=3 March 2011 }}. See [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/OIF-Total.pdf latest totals for injury, disease/other medical] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |date=2 June 2011 }}</ref><ref name=antiwarcasualties>[http://www.antiwar.com/casualties/ "Casualties in Iraq"].</ref><ref name=icasualties>iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, ''et al.'', [http://icasualties.org/Iraq/index.aspx "Iraq Coalition Casualties"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |date=21 March 2011 }}</ref><ref name=ukcasualties>[http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm "Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114214203/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |date=14 November 2006 }}. UK Ministry of Defense. [http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm Latest combined casualty and fatality tables] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004051608/http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm |date=4 October 2012 }}.</ref> * Meiddir eða veikir: 51.139 <small>(47.541 bandarískir,<ref>{{cite web |url=http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |title=Archived copy |accessdate=2016-02-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |archivedate=2 June 2011 |df=dmy-all }}</ref> 3.598 breskir)</small><ref name=mil/><ref name=icasualties/><ref name=ukcasualties/><br /> '''Málaliðar:'''<br /> * 1.554 drepnir<ref name="dol.gov">{{cite web |url=http://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallnation.htm |title=Office of Workers' Compensation Programs (OWCP) – Defense Base Act Case Summary by Nation |publisher=U.S.&nbsp;Department of Labor |accessdate=15 December 2011 |archive-date=8 desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208041944/https://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallnation.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="projects.propublica.org">{{cite web |author=T. Christian Miller |url=http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |title=U.S.&nbsp;Government Private Contract Worker Deaths and Injuries |publisher=Projects.propublica.org |date=23 September 2009 |accessdate=23 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727185847/http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |archivedate=27 July 2011 |df=dmy-all }}</ref> * Særðir: 43.880<ref name="dol.gov"/><ref name="projects.propublica.org"/><br /> '''Íraskir andspyrnumenn:''' * Drepnir: 1.002+<ref>[https://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?pagewanted=print],[http://www.cbsnews.com/stories/2007/11/15/iraq/main3504599.shtml?source=RSSattr=HOME_3504599] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514132150/http://www.cbsnews.com/stories/2007/11/15/iraq/main3504599.shtml?source=RSSattr=HOME_3504599 |date=2013-05-14 }}, [http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161210152350/http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088 |date=2016-12-10 }},[https://www.nytimes.com/2009/01/03/world/middleeast/03iraq.html], [http://www.alternet.org/world/136476/sunni_iraqis_fear_a_bloodbath_of_reprisal_after_possible_u.s._exit/?page=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513130112/http://www.alternet.org/world/136476/sunni_iraqis_fear_a_bloodbath_of_reprisal_after_possible_u.s._exit/?page=1 |date=2011-05-13 }}, {{cite web |url=http://www.france24.com/en/node/4926131 |title=Archived copy |accessdate=2011-02-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429002216/http://www.france24.com/en/node/4926131 |archivedate=29 April 2011 |df=dmy-all }}, [https://www.nytimes.com/2009/12/30/world/middleeast/30iraq.html], [http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/06/20106653940383435.html#] [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128084675], [https://www.theguardian.com/world/2010/jul/18/iraq-suicide-bombings-kill-militia] [http://www.businessweek.com/news/2010-07-18/bombs-targeting-sons-of-iraq-leave-at-least-44-dead.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100718205535/http://www.businessweek.com/news/2010-07-18/bombs-targeting-sons-of-iraq-leave-at-least-44-dead.html |date=2010-07-18 }}, {{Cite web |url=http://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?pagewanted=print |title=Geymd eintak |access-date=18 mars 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418161020/http://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?pagewanted=print |archive-date=18 apríl 2009 |url-status=bot: unknown}}</ref> * Særðir: 500+ (2007),<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?_r=1&pagewanted=print |work=The New York Times |first1=Solomon |last1=Moore |first2=Richard A. |last2=Oppel |title=Attacks Imperil U.S.-Backed Militias in Iraq |date=24 January 2008}}</ref> 828 (2008)<ref>{{cite web |author=Greg Bruno |url=http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088 |title=Finding a Place for the 'Sons of Iraq' |publisher=Council on Foreign Relations |accessdate=26 December 2011 |archive-date=10 desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161210152350/http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088 |url-status=dead }}</ref><br /> '''Alls látnir:''' 25.285 (+12,000 lögreglumenn drepnir á árunum 2003–2005)<br />'''Alls særðir:''' 117.961}} | casualties2 = '''Íraskir hermenn látnir''' (í innrásinni): 7.600–10.800<ref>Fréttatilkynning (28. október 2003). [http://www.commondreams.org/news2003/1028-01.htm "New Study Finds: 11,000 to 15,000 Killed in Iraq War; 30 Percent are Non-Combatants; Death Toll Hurts Postwar Stability Efforts, Damages US Image Abroad"]. [[Project on Defense Alternatives]] (''via'' [[Common Dreams NewsCenter]]). Retrieved 2 September 2010. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20061017165045/http://www.commondreams.org/news2003/1028-01.htm |date=17 October 2006 }}</ref><ref>Conetta, Carl (23 October 2003). [http://www.comw.org/pda/0310rm8.html "The Wages of War: Iraqi Combatant and Noncombatant Fatalities in the 2003 Conflict&nbsp;— Project on Defense Alternative Research Monograph #8"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902070831/http://www.comw.org/pda/0310rm8.html |date=2009-09-02 }}. Project on Defense Alternatives (''via'' [[Commonwealth Institute (Cambridge, Massachusetts)|Commonwealth Institute]]). Retrieved 2 September 2010.</ref><br /> '''Skæruliðar drepnir''' (eftir fall Saddams): 26.544 (2003–11)<ref>597 drepnir árið 2003,[https://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-09-26-insurgents_N.htm], 23.984 drepnir frá 2004 til 2009,[https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] 652 drepnir í maí 2004,[http://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/warlogs/] 45 killed in March 2009,[http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/CJAL-7QPQB7?OpenDocument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903190008/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/CJAL-7QPQB7?OpenDocument |date=2009-09-03 }} 676 drepnir árið 2010,[https://www.bloomberg.com/news/2010-12-30/iraq-civilian-deaths-drop-for-third-year-as-toll-eases-after-u-s-drawdown.html] og 590 drepnir árið 2011,[https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0Aia6y6NymliRdEZESktBSWVqNWM1dkZOSGNIVmtFZEE#gid=4]</ref><br /> '''Handteknir:''' 12.000<ref name="cnn1">{{cite news|url=http://articles.cnn.com/2010-09-13/world/iraq.detainees_1_detainees-iraqi-authorities-moussawi?_s=PM:WORLD|title=Amnesty: Iraq holds up to 30,000 detainees without trial|publisher=CNN|date=13 September 2010|accessdate=6 January 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101023155150/http://articles.cnn.com/2010-09-13/world/iraq.detainees_1_detainees-iraqi-authorities-moussawi?_s=PM%3AWORLD|archivedate=23 October 2010|df=dmy-all}}</ref><br /> '''Alls látnir: 34.144–37.344''' }} '''Íraksstríðið''' er [[stríð]], sem hófst þann [[20. mars]] [[2003]] með innrás [[bandalag viljugra þjóða|bandalags viljugra þjóða]] í [[Írak]] með [[Bandaríkin]] og [[Bretland]] í broddi fylkingar. Innan bandaríska hersins þekkist stríðið undir heitinu ''Operation Iraqi Freedom'' (e. „''Aðgerð Íraksfrelsi''“). Formlega stóð stríðið sjálft yfir frá [[20. mars]] [[2003]] til [[1. maí]] [[2003]] en þá voru allar stærri hernaðaraðgerðir sagðar yfirstaðnar.<ref>{{vefheimild|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/05/20030501-15.html|titill=President Bush Announces Major Combat Operations in Iraq Have Ended|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> Við tók tímabil mikils óstöðugleika [[sjálfsmorðssprengjuárás]]a, [[hermdarverk]]a og launmorða sem margir kjósa að kalla [[borgarastyrjöld]]. Stríðinu lauk 18. desember 2011.<ref>[http://www.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-15/Iraq-war/51945028/1?loc=interstitialskip U.S. formally declares end of Iraq War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120228160746/http://www.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-15/Iraq-war/51945028/1?loc=interstitialskip |date=2012-02-28 }} USA today</ref> Ástæður sem gefnar hafa verið upp til réttlætingar á stríðinu hafa verið margs konar. [[Kofi Annan]] hefur, ásamt fleiri gagnrýnendum, haldið því fram að stríðið sé ólöglegt samkvæmt [[alþjóðalög]]um en ekki náðist sátt um innrásina í [[öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráði S.Þ.]] líkt og tilfellið hafði verið í fyrra [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðinu]].<ref>{{vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/3661134.stm|titill=Iraq war illegal, says Annan|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> == Aðdragandi == {{aðalgrein|Saga Íraks}} Írak var þekkt sem [[Mesópótamía]] allt fram að [[1921]], lengi vel var það hluti af veldi [[Ottómanveldið|Ottóman Tyrkja]] sem liðaðist í sundur eftir fyrri heimstyrjöldina. Í krafti Þjóðabandalagsins var Bretum veitt umboð til þess að stjórna Írak með skilgreind landamæri sem hafa haldist. Írakar hlutu sjálfstæði og gengu inn í Þjóðabandalagið [[1932]]. Í [[júlí]] [[1958]] var gerð hallarbylting í Írak og Hashimita-konungsfjölskyldunni steypt úr stóli af hernum, við tók stjórn [[Abdul Karim Qassim|Qassims]] herforingja sem átti svo í erfiðleikum með óstöðugt ástand landsins. Tíu árum síðar tók Ba’th-flokkurinn völdin og hóf [[Saddam Hussein]] þá að klífa metorðastigann allt þar til hann tók völdin [[1979]], sama ár og [[Íranska byltingin]] átti sér stað. Stuttu síðar hófst eitt blóðugasta og mest langvarandi stríðs 20. aldarinnar. [[Stríð Íraks og Írans]] varði í tæp 8 ár, kostaði u.þ.b. milljón manns lífið og hafði gífurlegar neikvæðar efnahagslegar afleiðingar fyrir hvort ríkið. === Tíundi áratugurinn === [[Saddam Hussein]] hafði ekki sagt sitt síðasta heldur réðist á [[Kúveit]] [[2. ágúst]] [[1990]], hann sakaði Kúveit um að virða ekki landamæri ríkjanna og um að lækka heimsmarkaðsverð á [[olía|olíu]] með því að auka framboð á henni og þannig viljandi minnka útflutningstekjur Íraks sem Írakar máttu ekki við að missa. <ref>{{vefheimild|url=http://www.margaretthatcher.org/archive/displaydocument.asp?docid=110705|titill=Gulf War: US Embassy Bagdhad to Washington (Saddam's message of friendship to George Bush) (declassified 1998)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> Fljótlega eftir innrásina brást [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráð S.Þ.]] við með því að samþykkja efnahagsþvingarnir gegn Írak og krefjast þess að þeir drægju herlið sitt tilbaka.<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/660%20(1990)&Lang=E&Area=RESOLUTION|titill=Security Council resolution 660 (1990)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/661%20(1990)&Lang=E&Area=RESOLUTION|titill=Security Council resolution 661 (1990)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> á eftir fylgdu ályktanir sem veittu leyfi til þess að beita öllum mögulegum ráðum til þess að framfylgja þeirri niðurstöðu.<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/678%20(1990)&Lang=E&Area=RESOLUTION|titill=Security Council resolution 678 (1990)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðið]] hófst með sprengjuárásum um miðjan janúar [[1991]], árásir á landi fylgdu eftir 24. febrúar og lauk stríðinu með sigri aðeins þremur dögum seinna. Þá var sett á laggirnar eftirlitsteymi (UNSCOM) á vegum S.Þ. sem átti að finna og uppræta [[gjöreyðingarvopn]] (efnavopn og aðstöðu til framleiðslu kjarnorkuvopna)<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/687%20(1991)&Lang=E&Area=RESOLUTION|titill=Security Council resolution 687 (1991)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> og efnahagsþvingunum var haldið áfram. Fimm árum seinna, [[9. desember]] [[1996]], var [[Olía-fyrir-mat]] aðgerð S.Þ. hleypt af stokkunum samkvæmt ályktun öryggisráðsins<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/986%20(1995)&Lang=E&Area=UNDOC|titill=Security Council resolution 986 (1995)|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref>. Áætlunin var ákveðin málamiðlun á þeim efnahagsþvingunum sem settar höfðu verið á allan inn- og útflutning um landamæri Íraks. Áætlunin var í gildi allt fram að innrásinni 2003, hún hleypti lífi í veikan efnahag landsins því að bágt ástand á innviðum þess (opinber þjónusta s.s. vegir, hiti, rafmagn, heilbrigðisþjónusta, o.s.frv.) setti miklar takmarkanir á getu og skipan atvinnumarkaðarins. Í janúar [[1998]] skrifuðu 18 meðlimir bandarísku [[hugveita|hugveitunnar]] ''Project for a New American Century'' (PNAC) undir bréf sem þeir sendu til Clintons Bandaríkjaforseta. Í bréfinu er Hussein sagður vera ógn við öryggi í heiminum og að efst á forgangslista bandarískrar utanríkisstefnu þurfi að vera það takmark að ryðja honum úr vegi.<ref>{{vefheimild|url=http://www.newamericancentury.org/iraqclintonletter.htm|titill=Letter to President Clinton on Iraq|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> Af þeim 18 sem skrifuðu undir bréfið komust 11 meðlimir PNAC í áhrifastöður eftir að [[George W. Bush]] var kjörinn forseti, þeirra á meðal ber helst að nefna [[Richard Cheney]], varaforseta, [[Donald Rumsfeld]] varnarmálaráðherra, [[Paul Wolfowitz]] fyrrverandi varnarmálaráðherra og síðar bankastjóri [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]] og [[John Bolton]] sendiherra hjá S.Þ. Undir lok ársins 1998 var komið í óefni. Vopnaeftirlitsmenn UNSCOM fengu ekki aðgang að ýmsum aðalbyggingum tengdum forsetanum og Ba'th-stjórnarflokknum og þeir kvörtuðu undan afskiptasemi Íraka og vélabrögðum ýmiss konar. Öryggisráð S.Þ. hafði samþykkt alls 13 ályktanir þar sem Írökum var gert að sýna fullkomnan samstarfsvilja. [[Bill Clinton]] fyrirskipaði loftárásir með aðgerð sem nefnd var Eyðimerkur-Refur. Næsta ár var nýtt vopnaeftirlitsteymi (UNMOVIC) sett saman sem [[Hans Blix]] var í forsvari fyrir. Írakar hleyptu þeim þó ekki inn í landið fyrr en í [[nóvember]] [[2002]]. === Eftir 11. september === Mánuði eftir [[hryðjuverkaárásirnar 11. september 2001]] réðust hersveitir [[NATO]] á [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|Afganistan]] einnig undir forystu Bandaríkjanna og Bretlands í þeim tilgangi að hafa uppi á [[Osama bin Laden]] og koma [[Talíbanar|talibönum]] frá völdum og koma þannig í veg fyrir að í landinu yrðu þjálfaðir hryðjuverkamenn. Skemmst er frá því að segja að bin Laden fannst ekki og brátt beindust sjónir manna að Írak. Í skýrslu sem þekkt varð sem September-skýrslan<ref>{{vefheimild|url=http://www.number-10.gov.uk/output/Page271.asp|titill=Iraq's Weapons of Mass Destruction - The assessment of the British Government|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> og var gefin út af bresku ríkistjórninni í september 2002 kom fram að Írak hefði falast eftir [[úran]]i frá [[Níger]]. Seinna kom í ljós að þetta voru innantómar ásakanir en engu að síður rötuðu þær í árlegt ávarp Bushs, 28. janúar 2003.<ref>{{vefheimild|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/01/20030128-19.html|titill=President Delivers "State of the Union"|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref>. Í október 2002 samþykkti bandaríska þingið lög sem heimiluðu Bush að ráðast gegn Írak<ref>{{vefheimild|url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/bdquery/z?d107:HJ00114:|titill=AUTHORIZATION FOR USE OF MILITARY FORCE AGAINST IRAQ RESOLUTION OF 2002|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref>. Röksemdir fyrir innrásinni voru nokkrar: * Írak hafði brotið gegn ályktunum öryggisráðsins og reynt að trufla starf vopnaeftirlitsmanna * Meint gjöreyðingavopn Íraka sem nágrönnum Íraks og Bandaríkjunum stóðu sérstaklega ógn af * Mannréttindabrot írösku stjórnarinnar heima fyrir * Fordæmi þess að Írak gæti og hefði áður beitt gjöreyðingavopnum gegn öðrum þjóðum sem og eigin þegnum * Launmorðstilraun gegn [[George H. W. Bush]] í Kúveit 1993. * Meðlimir [[al-Qaida]] voru taldir vera í landinu * Stuðningur Íraks við hryðjuverkahópa, m.a. hópa sem börðust sérstaklega gegn Bandaríkjunum * Óttinn við að Írakar myndu sjá hryðjuverkahópum fyrir gjöreyðingavopnum * Baráttan gegn hryðjuverkum, þ.e.a.s. sérstaklega þeim sem stóðu að hryðjuverka-árásunum 11. september. * Áður samþykkt lög þess eðlis að forsetanum væri heimilt að heyja stríð gegn hryðjuverkum. Eins og áður sagði hafði vopnaeftirlitsteymi S.Þ. verið hleypt aftur inn Írak í nóvember 2002, eftir að öryggisráð S.Þ. veitti Írökum ''síðustu forvöð'' til þess að verða við kröfum um afvopnun og fulla samvinnu.<ref>{{vefheimild|url=http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/1441%20(2002)&Lang=E&Area=UNDOC|titill=Security Council resolution 1441 (2002)|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> Í mars 2003 hafði ekki náðst sátt meðal stórveldanna í öryggisráðinu um næstu skref. [[Jacques Chirac]], forseti Frakklands, lét hafa eftir sér að af Írak „stæði ekki bráð ógn sem þyrfti að svara með hervaldi” og [[Gerhard Schröder]] á sömu leið en þolinmæði Bush og Blair var þrotin.<ref>{{vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2860309.stm|titill=US war signal divides world|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> Mótmæli gegn yfirvofandi stríði náðu hápunkti helgina 15.-16. febrúar 2003 þegar áætlað var að a.m.k. 10 milljón manns hefðu mótmælt á götum stórborga eins og [[San Francisco]], [[London]], [[Barcelona]], [[Róm]] og víðar.<ref>{{vefheimild|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2765215.stm|titill=Millions join global anti-war protests|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> Á Íslandi var mótmæltu á bilinu 500-700 manns við [[Lækjartorg]] í [[Reykjavík]], við [[Ráðhústorgið]] á [[Akureyri]] mættu um 500 manns til þess að mótmæla, einnig var mótmælt í [[Ísafjörður|Ísafirði]] og í [[Snæfellsbær|Snæfellsbæ]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1022372|titill=Þögul mótmæli gegn stríði við kertaljós|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1022430|titill=Þögul mótmæli við kertaljós|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frett.html?nid=1017852|titill=500 manns mótmæltu á Akureyri|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> Nokkrum dögum seinna settu mótmælendur í Reykjavík upp eins konar [[gjörningur|gjörning]] fyrir framan [[Stjórnarráðshúsið|Stjórnaráðið]] þegar þeir lögðust þar niður, ataðir út í rauðum vökva og þóttust vera dánir.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=720957|titill=Táknræn mótmæli ungmenna|mánuðurskoðað=11. október|árskoðað=2006}}</ref> == Stríðið hefst == [[Mynd:UStanks baghdad 2003.JPEG|thumb|right|Bandarískir skriðdrekar keyra undir minnismerki í Bagdad þann 13. nóvember árið 2003.]] [[Mynd:SaddamSpiderHole.jpg|thumb|right|Saddam Hussein handsamaður af bandarískum hermönnum þann 13. desember árið 2003.]] Þann [[17. mars]] [[2003]] voru Saddam Hussein gefnir tveir sólarhringar til þess að gefast upp og yfirgefa landið. George Bush tilkynnti [[bandalag viljugra þjóða]], 49 þjóðir sem studdu innrásina, oft í orði en ekki á borði, þ.á m. Ísland. Þann 20. mars 2003 hófst stríðið með loftárásum á Bagdad. Þann [[9. apríl]] höfðu bandarískar hersveitir náð [[Bagdad]], [[Kirkuk]] og [[Mosul]] á sitt vald. Í Bagdad hófst mikil óöld þar sem þjófar létu greipar sópa um fyrirtæki og opinberar byggingar. Í maí var efnahagsþvingunum S.Þ. lyft eftir nær 13 ár, í júlí láta synir Saddams, Uday og Qusay lífið í Mosul. Í ágúst voru gerðar bílsprengjuárásir á Jórdanska sendiráðið og höfuðstöðvar S.Þ. í Bagdad, u.þ.b. 20 manns létust og ríflega mánuði seinna eftir aðra sprengjuárás drógu S.Þ. sig frá Írak. Þann [[14. desember]] fannst Saddam Hussein í felum nálægt heimabæ sínum [[Tikrit]]. === 2004 === Fyrri hluta árs 2004 bárust fréttir af pyntingum og ómannúðlegri meðferð á föngum í [[Abu Ghraib-fangelsið|Abu Ghraib-fangelsinu]]. Ljósmyndir bárust af niðurlægjandi meðferð fanga og ollu þau hörð viðbrögð í vestrænum löndum og almenningsálit og stuðningur við stríðið snarféll. Eftir málaferli var komist að þeirri niðurstöðu að í öllum tilvikum væri að ræða um misskilninga hermanna á milli um lögmæta meðferð á föngum og „nokkur rotin epli”. 24 hermönnum var refsað þ.á m. [[Janis Karpinski]], sem var lækkuð í tign, þáverandi fangelsisstjóri. Í mars 2004 hófst atburðarás sem átti eftir að enda með einhverjum blóðugustu átökum stríðsins. Ráðist var að fjórum starfsmönnum öryggisverktakafyrirtækis á ferð um borgina [[Fallujah]], vestan við Bagdhad. Þeir voru myrtir og limlestir á hrottafenginn hátt og bárust myndir af aðförunum til vestrænna fjölmiðla. Þá hófst umsátur um borgina og stóð fyrri hluti þess frá 4-9. apríl, að því loknu var óbreyttum borgurum leyft að flýja. Þá var samið um vopnahlé og kom það í hlut óreyndra íraskra hersveita að tryggja öryggi í borginni. Eftir sem áður var litið á Fallujah sem vígi uppreisnarmanna og hófst önnur atlaga að borginni í nóvember. Tugir sprengjuárása flugvéla og stórskotaliðs voru framkvæmdar daglega á þeim 13 dögum sem umsátrið stóð. Í júní 2004 hlaut Írak [[fullveldi]] á ný og [[Iyad Allawi]] var skipaður forsætisráðherra bráðabirgðarstjórnar. === 2005 === Þann [[30. janúar]] [[2005]] kom að langþráðum þingskosningum til bráðabirgða. Sjítar unnu meirihluta sæta og Kúrdar komu í annað sætið. Í apríl var kúrdinn [[Jalal Talabani]] kosinn forseti af þinginu og sjítinn [[Ibrahim Jaafari]] skipaður forsætisráðherra. Í júní var [[Massoud Barzani]] skipaður forseti [[Kúrdistan]]s. Í ágúst var stjórnarskránni hafnað af súnnítum, hún var svo samþykkt mánuði seinna skv. henni átti að stofna íslamskt sambandslýðveldi. Í desember var svo kosið fyrir fullt kjörtímabil, sjítar fengu meirihluta. === 2006 === Í júní 2006 var meintur leiðtogi al-Qaida í Írak, [[Abu Musab al-Zarqawi]] drepinn í loftárás. === Mannfall === Tölur um mannfall Íraka eru á reiki en yfir fjögur þúsund bandarískir hermenn hafa fallið (mars 2008). Flestir hafa látið lífið eftir að helstu hernaðaraðgerðum lauk í maí 2003. Óháð, sjálfstæð samtök, [[Iraq Body Count]]<ref>[http://www.iraqbodycount.org/]</ref> vinna að því að safna saman tilkynningum í fjölmiðlum um mannfall og leggja þær svo saman til þess að fá grófa og ónákvæma hugmynd um mannfall Íraka. Í október 2006 kynnti teymi frá John Hopkins háskólanum í Bandaríkjunum rannsóknir sínar í breska læknatímaritinu Lancet sem sýndu að mannfall í Írak frá því að stríðið hófst af völdum (beinum sem óbeinum) stríðsátaka væru 655.000 manns. <ref>[http://www.thelancet.com/webfiles/images/journals/lancet/s0140673606694919.pdf]</ref> == Þátttaka Íslands == [[Mynd:GeorgeBushandDavidOddsson.jpg|thumb|left|Davíð Oddsson hittir George W. Bush Bandaríkjaforseta í hvíta húsinu árið 2004.]] [[Davíð Oddson]], þáverandi forsætisráðherra og [[Halldór Ásgrímsson]], þáverandi utanríkisráðherra tóku ákvörðun um stuðning við afvopnun Íraks þann [[18. mars]] [[2003]]. Þá ákvörðun tóku þeir án samráðs við [[Alþingi]] eða [[utanríkismálanefnd Alþingis]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3466429|titill=Taka undir Azoreyjayfirlýsingu|ár=2003|mánuður=18. mars|útgefandi=mbl.is}}</ref> En í þingskaparlögum segir að „[u]tanríkismálanefnd [skuli] vera ríkisstjórninni til ráðuneytis um meiri háttar utanríkismál enda skal ríkisstjórnin ávallt bera undir hana slík mál jafnt á þingtíma sem í þinghléum”.<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/lagas/136a/1991055.html|titill= Lög um þingsköp Alþingis. 1991 nr. 55 31. maí}}</ref> Fyrir vikið uppskáru þeir mikla gagnrýni, skoðanakannanir sýndu að ekki var stuðningur hjá almenningi fyrir innrásinni. [[Össur Skarphéðinsson]], þingmaður [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], og [[Steingrímur J. Sigfússon]], þingmaður [[Vinstri grænir|Vinstri grænna]], sögðu þingskaparlögin brotin.<ref>{{vefheimild|url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3466607|titill=Segja þingsköp brotin|ár=2003|mánuður=20. mars}}</ref> Í desember 2004 urðu ummæli Halldórs Ásgrímssonar í [[Kastljós]]i um að ''Íraksmálið'' hefði verið rætt á Alþingi og í utanríkismálanefnd til þess að Steingrímur J. efndi til umræða og sagði það vera „afar ósvífið og einfaldlega alrangt að halda því fram að uppáskrift Íslands að innrásinni í Írak án undangenginnar áyktunar, sérstakrar ályktunar í öryggisráðinu, hafi nokkurn tímann verið rædd í utanríkismálanefnd eða á Alþingi áður en nafn Íslands birtist á hinum víðfræga lista.”<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/altext/raeda/131/rad20041207T133252.html|titill=Ummæli forsætisráðherra í sjónvarpinu}}</ref> Í byrjun árs 2005 hafði [[Eiríkur Tómasson]], lagaprófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]], birt lögfræðiálit sitt á ákvörðuninni og sagði um orðalagið „meiri háttar utanríkismál” að það hlyti {{tilvitnun2|að ráðast af mati hverju sinni, enda verður ekki í fljótu bragði séð að neinar fastmótaðar venjur hafi skapast í því efni. Hvað sem því líður er víst að umrætt ákvæði í þingsköpum, eins og það er úr garði gert, hróflar ekki við þeirri skipan, sem ráð er fyrir gert í stjórnarskránni og lýst er hér að framan, að utanríkisráðherra og eftir atvikum aðrir ráðherrar fari með óskorað vald til að taka stjórnvaldsákvarðanir, hver á sínu sviði, nema því valdi séu sett skýr takmörk í stjórnarskránni eða settum lögum,… Þar með má segja að þeirri skyldu, sem fyrir er mælt í 24. gr. laga nr. 55/1991, hafi verið fullnægt af hálfu ríkisstjórnarinnar, enda er þar vísað til "meiri háttar mála", en ekki "meiri háttar ákvarðana" í einstökum málum. Ekki hefur verið venja að túlka ákvæðið svo rúmt að skylt sé að bera slíkar ákvarðanir fyrir fram undir utanríkismálanefnd, t.d. hefur komið fram opinberlega að ýmsar ákvarðanir þess efnis, að Ísland lýsi yfir stuðningi við hernaðaraðgerðir gegn einstökum ríkjum, hafi ekki verið bornar áður undir nefndina.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=841020|titill=Stuðningur við afvopnun Íraks var í samræmi við íslensk lög|ár=2005|mánuður=25. janúar}}</ref>}} Svo virðist sem að afar lítið af gögnum um ákvörðun forsætisráðherra og utanríkisráðherra, þannig finnist aðeins þrjú skjöl í forsætisráðuneytinu um ákvörðunina. Fleiri skjöl eru í skjalasafni utanríkisráðuneytisins en mikill hluti af því efni er aðsent en ekki frumsamin vinnuskjöl.<ref>{{vefheimild|url=http://visir.is/thrju-skjol-i-forsaetisraduneyti/article/201095302149|titill=Þrjú skjöl í forsætisráðuneyti|mánuður=16. nóvember|ár=2010}}</ref> {{tilvitnun2|Það er enginn vafi á því í mínum huga, herra forseti, að uppáskrift hæstv. ráðherra Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar á Íraksstríðinu eru einhver hörmulegustu afglöp íslenskra stjórnmála um langt skeið, örugglega á þessari öld og má mikið vera ef þau endast ekki út öldina sem slík, að þetta eigi eftir að verða á spjöldum sögunnar einhver hörmulegustu pólitísku afglöp og mistök sem lengi hafa verið framin.|[[Steingrímur J. Sigfússon]], 30. apríl 2004<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/altext/130/04/r30103655.sgml|titill=Athugasemdir um störf þingsins: Stríðsátökin í Írak.|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006|ár=2004|mánuður=30. apríl}}</ref>}} Í lok árs 2004 skrifaði [[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]], þá dóms- og kirkjumálaráðherra, grein undir heitinu „Átökin um Íraksstríðið” þar sem hann réttlætti stuðning við innrásina með vísan til þess að það hefði veirð „meira stílbrot í sögu íslenskra utanríkismála, ef ríkisstjórn Íslands hefði á þessari örlagastundu ákveðið að yfirgefa samstarf þjóðanna við Atlantshaf og lagst á árarnar með ríkisstjórnum Frakklands og Þýskalands [sem voru andvíg beitingu hervalds án samþykkis Öryggisráðs S.Þ.]” og benti á að um þessar mundir ættu sér stað lýðræðislegar kosningar í Írak.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3620326|titill=Átökin um Íraksstríðið|höfundur=Björn Bjarnason|ár=2004|mánuður=18. desember}}</ref> Í september 2006 fluttu þingmenn stjórnarandstöðu, [[Össur Skarphéðinsson]] ([[Samfylkingin]]), [[Ögmundur Jónasson]] ([[Vinstri grænir]]) og [[Magnús Þór Hafsteinsson]] ([[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]]), [[þingsályktunartillaga|þingsályktunartillögu]] þar sem ályktað var að „fela ríkistjórninni að taka Ísland með formlegum hætti út af lista þeirra 30 þjóða sem studdu innrás Bandaríkjamanna og Breta í Írak vorið 2003 og lýsi því yfir að stuðningurinn við innrásina hafi verið misráðinn.”<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/altext/133/s/0013.html|titill=Tillaga til þingsályktunar gegn stuðningi við innrás í Írak.|mánuðurskoðað=9. október|árskoðað=2006}}</ref> Þingályktunartillagan var svæfð hjá utanríkismálanefnd Alþingis. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingar frá maí 2007 var „ný ríkisstjórn [sögð harma] stríðsreksturinn í Írak”.<ref>{{vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2007/05/23/Stefnuyfirlysing-rikisstjornar-Sjalfstaedisflokks-og-Samfylkingar-2007/|titill=Stefnuyfirlýsing ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar 2007|ár=2007|mánuður=23. maí}}</ref> Síðla árs 2008, þegar rúm fimm ár voru liðin frá innrásinni, var talað um átyllur til innrásar í frétt hjá [[RÚV]].<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/frett/abu-nidal-njosnari-bandarikjamanna|titill=Abu Nidal njósnari Bandaríkjamanna?|ár=2008|mánuður=25. október|útgefandi=RÚV}}</ref> Í lok árs 2010 var lögð fram þingályktunartillaga um að stofnuð yrði rannsóknarnefnd til rannsóknar á aðdraganda ákvörðunarinnar um stuðning Íslands við innrásina í Írak 2003.<ref>{{vefheimild|url=http://www.althingi.is/thingstorf/thingmalalistar-eftir-thingum/ferill/?ltg=139&mnr=147|titill=Rannsóknar­nefnd um aðdraganda ákvörðunar um stuðning Íslands við innrásina í Írak árið 2003}}</ref> [[Svandís Svavarsdóttir]], þingkona VG, lagði fram fyrirspurn til [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]] forsætisráðherra um það hvort til stæði af hálfu íslenskra yfirvalda að biðjast afsökunar á stuðningi þeirra við Íraksstríðið þar sem að Tony Blair, fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands, hefði opinberlega beðist afsökunar á rangri upplýsingagjöf í aðdraganda stríðsins.<ref>{{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/145/s/0536.html|titill=Svar forsætisráðherra við fyrirspurn frá Svandísi Svavarsdóttur um afsökunarbeiðni til þjóðarinnar vegna stuðnings við Íraksstríðið}}</ref> == Tengt efni == * [[Stríðið gegn hryðjuverkum]] * [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|Stríðið í Afganistan]] * [[Hryðjuverkin 11. september 2001]] == Heimildir == <!--Þessi grein notast við Cite.php til þess að vísa í heimildir. Frekari upplýsingar um virkni Cite er að finna á eftirfarandi slóð http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite/Cite.php --> <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> == Tenglar == * [https://web.archive.org/web/20101115183114/http://www.utanrikisraduneyti.is/utgefid-efni/iraksskjol2002-3 Gögn utanríkisráðuneytisins varðandi stuðning Íslands við Íraksstríðið 2002-2003], 92 skjöl utanríkisráðuneytisins sem gerð voru opinber * [http://www.fridur.is/irak/ Vefsíða Samtaka hernaðarandstæðinga með samansafn af tenglum tengndum Íraksstríðinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080422010331/http://fridur.is/irak/ |date=2008-04-22 }} * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=190&Itemid=0 ''Staða utanríkismálanefndar Alþingis í ljósi Íraksmálsins'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} , grein á vefritinu Stjórnmál og stjórnsýsla eftir Bjarna Má Magnússon lögfræðing * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=841020 ''Stuðningur við afvopnun Íraks var í samræmi við íslensk lög''], lögfræðiálit Eiríks Tómassonar prófessors * [http://www.eggin.is/greinar/meiri-hattar-utanrikismal/ Meiri háttar utanríkismál] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927064851/http://www.eggin.is/greinar/meiri-hattar-utanrikismal/ |date=2011-09-27 }}, grein á vefritinu Eggin eftir Hrafn Malmquist * [http://www.evropuvaktin.is/pistlar/16740/ Um Ísland, Bandaríkin, Írak og Afganistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129085410/http://evropuvaktin.is/pistlar/16740/ |date=2011-11-29 }}, grein eftir [[Styrmir Gunnarsson]] * [http://www.visir.is/ExternalData/pdf/fbl/101112.pdf ''Vissu ekki til hvers átti að nota listann'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, frétt á bls 16 [[Flokkur:Íraksstríðið| ]] [[Flokkur:Saga Íraks]] [[Flokkur:Saga Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Stríðið gegn hryðjuverkum]] [[Flokkur:Stríð á 21. öld]] 28nj44t0k0lzakoedlt5tofqvzubuu5 0 33095 1984346 1965492 2026-10-29T17:56:46Z ~2026-57692-50 122332 /* Varnarmenn */ 1984346 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|úrúgvæska knattspyrnuliðið|Liverpool F.C. (Montevídeó)}} {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Liverpool Football Club | Mynd = [[Mynd:LFC.svg|185px|Merki]] | Gælunafn = ''Rauði Herinn'', ''Þeir rauðu (The Reds)'' | Stytt nafn = Liverpool F.C. | Stofnað = 1892 | Leikvöllur = [[Anfield]] | Stærð = 60.725 | Knattspyrnustjóri = [[Andoni Iraola]] | Deild = [[Enska úrvalsdeildin]] | Tímabil =2025-2026 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = _liverpool2425h | pattern_b1 = _liverpool2425h | pattern_ra1 = _liverpool2425h | pattern_sh1 = _liverpool2425h | pattern_so1 = _liverpool2425hl | leftarm1 = E00000 | body1 = E00000 | rightarm1 = E00000 | shorts1 = E00000 | socks1 = E00000 | pattern_la2 = _liverpool2425a | pattern_b2 = _liverpool2425a | pattern_ra2 = _liverpool2425a | pattern_sh2 = _liverpool2425a | pattern_so2 = _liverpool2425al | leftarm2 = 141414 | body2 = 141414 | rightarm2 = 141414 | shorts2 = 141414 | socks2 = 141414 | pattern_la3 = _liverpool2425t | pattern_b3 = _liverpool2425t | pattern_ra3 = _liverpool2425t | pattern_sh3 = _liverpool2425t | pattern_so3 = _liverpool2425tl | leftarm3 = ffffff | body3 = ffffff | rightarm3 = ffffff | shorts3 = 000000 | socks3 = ffffff }} '''Liverpool Football Club''' er [[England|enskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] sem var stofnað árið 1892 og hefur spilað á [[Anfield]], [[Liverpool]] frá upphafi. Liverpool hefur unnið 20 titla í efstu deild, 8 FA-bikara, 9 deildarbikara, 15 samfélagsskildi. Í Evrópu hefur liðið unnið 3 Europa League titla, 6 Meistaradeildartitla, 4 ofurbikara. Auk þess vann félagið 1 FIFA Club World Cup. Félagið varð Englandsmeistari árið 2020 í fyrsta skipti í 30 ár undir stjórn [[Jürgen Klopp]] og vann [[Meistaradeild Evrópu]] árið 2019. Klopp kom liðinu þrisvar í úrslitaleik Meistaradeildarinnar. Eftir nær 3 og hálft ár þar sem félagið tapaði ekki leik á Anfield þá tapaði það 6 leikjum í röð tímabilið 2020-2021 sem er met. Á 8. og 9. áratugunum var sigurganga liðsins mikil, knattspyrnustjórar eins og [[Bill Shankly]], [[Bob Paisley]], [[Joe Fagan]] og [[Kenny Dalglish]] færðu liðinu 11 titla og 4 Evrópubikara. Helsti rígur liðsins er gegn [[Manchester United]] og [[Everton]]. Lag liðsins og slagorð er "You'll Never Walk Alone" sem var frægt með hljómsveitinni Gerry and the Pacemakers á 6. áratug 20. aldar. [[Mynd:John_Houlding.jpg|thumb|John Houlding, stofnandi Liverpool]] == Titlar == * [[Enska úrvalsdeildin]] og [[gamla enska fyrsta deildin]]) '''20''' ** 1900-01, 1905-06, 1921-22, 1922-23, 1946-47, 1963-64, 1965-66, 1972-73, 1975-76, 1976-77, 1978-79, 1979-80, 1981-82, 1982-83, 1983-84, 1985-86, 1987-88, 1989-90, [[Enska úrvalsdeildin 2019-20|2019-20]], 2024-2025 * [[Enska önnur deildin]] '''3''' ** 1893-94, 1895-96, 1904-05, 1961-62 * [[Enski bikarinn]] '''8''' ** 1964, 1974, 1986, 1989, 1992, 2001, 2006, 2022 * [[Enski deildabikarinn]] '''10''' ** 1981, 1982, 1983, 1984, 1995, 2001, 2003, 2012, 2022, 2024 * [[Meistaradeild Evrópu]] '''6''' ** 1977, 1978, 1981, 1984, 2005, 2019 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða (UEFA Cup)]] '''3''' ** 1973, 1976, 2001 * [[Evrópski ofurbikarinn]] '''4''' ** 1977, 2001 ,2005, 2019 * [[Góðgerðaskjöldurinn]]/Samfélagsskjöldurinn '''16''' ** 1964*, 1965*, 1966, 1974, 1976, 1977*, 1979, 1980, 1982, 1986*, 1988, 1989, 1990*, 2001, 2006, 2022 *[[Heimsmeistaramót félagsliða]] '''1''' **2019 (* sameiginlegir sigurvegarar) == Rígar == === Rígurinn við Manchester United === Liverpool á í miklum ríg við [[Manchester United]] og er rígurinn á milli liðanna einn sá stærsti í [[Evrópa|Evrópu]]. Þessi rígur hefur haldist lengst af öllum rígum í sögu enska boltans. Rígurinn er nánast jafn gamall liðunum sjálfum því borgirnar eru aðeins í 50km fjarlægð hvor frá annari. [[Manchester]] var mikil iðnaðarborg á meðan [[Liverpool]] var hafnarborg og mismunandi menning borganna leiddi til metings og rígs á milli íbúanna sem birtist í leikjum Liverpool og Manchester United. Árið 1887 hófu nokkrir athafnamenn í Manchester að grafa skipaskurð til sjávar þrátt fyrir andstöðu stjórnmálamanna í Liverpool sem sáu fram á að höfnin þar myndi missa viðskipti. Skurðurinn jók óvildina sem var nú þegar á milli íbúa borganna.   [[Mynd:2009-3-14 ManUtd vs LFC Red Card Vidic.JPG|thumb|Leikmaður Manchester United fær rautt spjald í leik gegn Liverpool]] [[Ultras|Fótboltabullur]] á meðal stuðningsmanna beggja liða hika ekki við að nota harmleiki úr sögu liðanna til að láta í ljós fyrirlitningu á andstæðingnum. Til dæmis má heyra stuðningsmenn Manchester United syngja níðsöngva um [[Hillsborough slysið|harmleikinn við Hillsborough]] og eins syngja stuðningsmenn Liverpool stundum söngva um [[flugslysið í München]] í febrúar 1958.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/chants-fans-liverpool-united-hillsborough-munich-3499c7729403340b145dc40d4cdbdb30|title=Liverpool and United call on fans to stop 'tragedy chanting'|date=2023-03-04|website=AP News|language=en|access-date=2023-12-24}}</ref> =Leikmenn 2026= ==Markmenn== *[[Alisson Becker]] *[[Giorgi Mamardashvili]] *[[Ármin Pésci]] *[[Freddie Woodman]] ==Varnarmenn== *[[Joe Gomez]] *Konstantinos Tsimikas *Ronald Araújo (Láni frá Barcelona) *[[Virgil van Dijk]] (fyrirliði) *Jérémy Jacquet *[[Conor Bradley]] *[[Milos Kerkez]] *[[Calvin Ramsey]] *[[Jeremie Frimpong]] *[[Giovanni Leoni]] ==Miðjumenn== *[[Alexis Mac Allister]] *Trey Nyoni *James McConell *[[Dominik Szoboszlai]] *[[Wataru Endo]] *[[Ryan Gravenberch]] *[[Federico Chiesa]] ==Sóknarmenn== *[[Cody Gakpo]] *Victor Munoz *Lewis Koumas *Bradley Barcola *[[Florian Wirtz]] *[[Hugo Ekitike]] *[[Alexander Isak]] *[[Rio Ngumoha]] [[Mynd:Shankly Gates.jpg|thumb|Toppurinn á Shankly-hliðinu, þar sem stendur „You`ll never walk alone“]] === Leikjahæstir === {| class="wikitable" |+'''Tíu leikjahæstu leikmenn í sögu Liverpool''' ! style="background:#ffdead;"|Númer ! style="background:#ffdead;"|leikmaður ! style="background:#ffdead;"|Ár ! style="background:#ffdead;"|Leikir |- |style="text-align:right;"|1 |[[Ian Callaghan]] |1959–1978 |style="text-align:center;"|857 |- |style="text-align:right;"|2 |[[Jamie Carragher]] |1996–2013 |style="text-align:center;"|700 |- |style="text-align:right;"|3 |[[Ray Clemence]] |1968–1981 |style="text-align:center;"|665 |- |style="text-align:right;"|4 |[[Emlyn Hughes]] |1966–1979 |style="text-align:center;"|665 |- |style="text-align:right;"|5 |[[Ian Rush]] |1980–1987, 1988–1996 |style="text-align:center;"|660 |- |style="text-align:right;"|6 |[[Phil Neal]] |1974–1986 |style="text-align:center;"|650 |- |style="text-align:right;"|7 |[[Tommy Smith]] |1962–1979 |style="text-align:center;"|638 |- |style="text-align:right;"|8 |[[Bruce Grobbelaar]] |1981–1994 |style="text-align:center;"|628 |- |style="text-align:right;"|9 |[[Alan Hansen]] |1977–1990 |style="text-align:center;"|620 |- |style="text-align:right;"|10 |[[Steven Gerrard]] |1998–2015 |style="text-align:center;"|586 |} [[Mynd:Ian Rush.jpg|thumb|Ian Rush er sá leikmaður sem skorað hefur flest mörk í sögu Liverpool]] === Markahæstir === <small>''Uppfært í júlí 2025''</small> {| class="wikitable" |+'''Tíu markahæstu leikmenn í sögu Liverpool ! style="background:#ffdead;"|Númer ! style="background:#ffdead;"|Leikmaður ! style="background:#ffdead;"|Ár ! style="background:#ffdead;"|Mörk |- |style="text-align:right;"|1 |[[Ian Rush]] |1980–1987, 1988–1996 |346 |- |style="text-align:right;"|2 |[[Roger Hunt]] |1959–1970 |285 |- |style="text-align:right;"|3 |[[Mohamed Salah]] |2017– |245 |- |style="text-align:right;"|4 |[[Gordon Hodgson]] |1925–1936 |241 |- |style="text-align:right;"|5 |[[Billy Liddell]] |1945–1961 |228 |- |style="text-align:right;"|6 |[[Steven Gerrard]] |1998-2015 |186 |- |style="text-align:right;"|7 |[[Robbie Fowler]] |1993–2001, 2006–2007 |183 |- |style="text-align:right;"|8 |[[Kenny Dalglish]] |1977–1990 |172 |- |style="text-align:right;"|9 |[[Michael Owen]] |1997–2004 |158 |- |style="text-align:right;"|10 |[[Harry Chambers]] |1919–1928 |151 |- |} ==Þekktir leikmenn sem hafa spilað fyrir félagið == {| |valign="top"| * [[Ephraim Longworth]] * [[Elisha Scott]] * [[Gordon Hodgson]] * [[Billy Liddell]] * [[Roger Hunt]] * [[Ian Callaghan]] * [[Ron Yeats]] * [[Tommy Smith]] * [[Ray Clemence]] * [[Emlyn Hughes]] * [[Markus Babbel]] * [[Kevin Keegan]] * [[Phil Thompson]] * [[Phil Neal]] * [[Alan Hansen]] * [[Kenny Dalglish]] * [[Øyvind Leonhardsen]] * [[John Arne Riise]] |width="85"|&nbsp; |valign="top"| * [[Graeme Souness]] * [[Ronnie Whelan]] * [[Ian Rush]] * [[Bruce Grobbelaar]] * [[Steve Nicol]] * [[Jan Mölby]] * [[John Aldridge]] * [[John Barnes]] * [[Peter Beardsley]] * [[Steve McManaman]] * [[Jamie Redknapp]] * [[David James]] * [[Robbie Fowler]] * [[Michael Owen]] * [[Jamie Carragher]] * [[Dietmar Hamann]] * [[Stig Inge Bjørnebye]] * [[Vegard Heggem]] |width="85"|&nbsp; |valign="top"| * [[Sami Hyypiä]] * [[Emile Heskey]] * [[Jerzy Dudek]] * [[John Arne Riise]] * [[Milan Baroš]] * [[Steve Finnan]] * [[Harry Kewell]] * [[Luis Garcia]] * [[Xabi Alonso]] * [[Peter Crouch]] * [[Daniel Agger]] * [[Fernando Torres]] * [[Luis Suárez]] * [[Javier Mascherano]] * [[Steven Gerrard]] * [[Philippe Coutinho]] * [[Glenn Hysèn]] * [[Frode Kippe]] * [[Bjørn Tore Kvarme]] * [[Sadio Mané]] * [[Roberto Firmino]] * [[James Milner]] * [[Jordan Henderson]] * [[Trent Alexander-Arnold]] |} == Stærstu sigrar og töp == {| class="wikitable" |+'''5 stærstu sigrarnir''' !Dagsetning !Úrslit !Andstæðingur !Keppni |- |1974-09-17 |style="text-align:center;"|11–0 |[[Strømsgodset IF|Strømsgodset]] |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |- |1969-09-16 |style="text-align:center;"|10–0 |[[Dundalk F.C]] |[[Inter-Cities Fairs Cup]] |- |1986-09-23 |style="text-align:center;"|10–0 |[[Fulham FC|Fulham]] |[[Enski deildabikarinn]] |- |1896-02-18 |style="text-align:center;"|10–1 |[[Rotherham United]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1980-10-01 |style="text-align:center;"|10–1 |[[Oulun Palloseura]] |[[Meistaradeild Evrópu]] |} {| class="wikitable" |+'''Fimm stærstu töpin''' !Dagsetning !Úrslit !Andstæðingur !Keppni |- |1954-12-11 |style="text-align:center;"|1–9 |[[Birmingham City]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1934-11-10 |style="text-align:center;"|0–8 |[[Huddersfield Town AFC]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1934-01-01 |style="text-align:center;"|2–9 |[[Newcastle United FC]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1932-05-07 |style="text-align:center;"|1–8 |[[Bolton Wanderers FC]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |- |1934-09-01 |style="text-align:center;"|1–8 |[[Arsenal FC]] |[[Enska fyrsta deildin (1888-1992)]] |} == Heimildir == {{Reflist}} == Tenglar == * [http://www.liverpool.is Liverpoolklúbburinn á Íslandi] * https://web.archive.org/web/20171028043343/http://www.lfchistory.net/Stats/GamesBiggestWinsHome {{Enska úrvalsdeildin}} {{S|1892}} [[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Knattspyrnufélög frá Liverpool]] hg5z5gb8h694nrgd9o3qhmn1i624b3s 0 35103 1984279 1901006 2026-10-29T13:33:59Z Salvor 70 setti inn gögn frá 2020 um fjölda og nýja heimild 1984279 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/85965262|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2012-10-28}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] {{heimildir}} '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus)|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]] og eru taldar miklir skaðvaldar af landeigendum. Þær eru hálfkafar og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs. == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1027214 ''Álftin''; grein í Tímanum 1956] == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] 4rb6iuddou271xqafawwzoyx1chqpo5 1984280 1984279 2026-10-29T13:35:37Z Salvor 70 /* Útbreiðsla */ 1984280 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/85965262|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2012-10-28}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] {{heimildir}} '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus) Náttúrufræðistofnun|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]] og eru taldar miklir skaðvaldar af landeigendum. Þær eru hálfkafar og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs. == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1027214 ''Álftin''; grein í Tímanum 1956] == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] 1tfa87gusw77nlt7yxxqhn8alnyjlja 1984281 1984280 2026-10-29T13:45:18Z Salvor 70 uppfæra tengil 1984281 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/281843607|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2026-10-29}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] {{heimildir}} '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus) Náttúrufræðistofnun|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]] og eru taldar miklir skaðvaldar af landeigendum. Þær eru hálfkafar og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs. == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1027214 ''Álftin''; grein í Tímanum 1956] == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] goswwb4tyt6yo8pb4cv2mfiz1psfekn 1984290 1984281 2026-10-29T14:09:37Z Salvor 70 /* Fæða */ bæta við og setja inn heimild 1984290 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/281843607|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2026-10-29}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] {{heimildir}} '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus) Náttúrufræðistofnun|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]]. Þær eru [[Hálfkafari|hálfkafarar]] og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs oft til að ná til botns í dýpra vatni.. Þær lifa á vatnagróðri eins og [[Starir|störum]], [[Fergin|fergini]], [[Mari (jurt)|mara]] og [[Nykrur|nykrum]]. Í [[Sjávarlón|sjávarlónum]] er aðalfæða þeirra [[marhálmur]], [[lónajurt]] og [[grænþörungar]]. Kjörsvæði álfta eru lífrík vötn, ár og [[óshólmar]], einnig lygnir [[Vogur|vogar]] og strandlón.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=29|titill=Fuglavefurinn Álft|útgefandi=Menntamálastofnun|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1027214 ''Álftin''; grein í Tímanum 1956] == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] dj26mdxwrhe2rdnip37hsdd4crkdeno 1984291 1984290 2026-10-29T14:10:35Z Salvor 70 tók út snið {{heimildir}} 1984291 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/281843607|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2026-10-29}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus) Náttúrufræðistofnun|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]]. Þær eru [[Hálfkafari|hálfkafarar]] og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs oft til að ná til botns í dýpra vatni.. Þær lifa á vatnagróðri eins og [[Starir|störum]], [[Fergin|fergini]], [[Mari (jurt)|mara]] og [[Nykrur|nykrum]]. Í [[Sjávarlón|sjávarlónum]] er aðalfæða þeirra [[marhálmur]], [[lónajurt]] og [[grænþörungar]]. Kjörsvæði álfta eru lífrík vötn, ár og [[óshólmar]], einnig lygnir [[Vogur|vogar]] og strandlón.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=29|titill=Fuglavefurinn Álft|útgefandi=Menntamálastofnun|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1027214 ''Álftin''; grein í Tímanum 1956] == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] pu0e1svxlf138djp8ocjd7q4iykoqdp 1984303 1984291 2026-10-29T14:32:00Z Salvor 70 bætti inn kafla um ferðir álfta um háloftin. Þýðing úr ensku wikipedíukaflanum migration 1984303 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/281843607|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2026-10-29}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus) Náttúrufræðistofnun|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]]. Þær eru [[Hálfkafari|hálfkafarar]] og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs oft til að ná til botns í dýpra vatni.. Þær lifa á vatnagróðri eins og [[Starir|störum]], [[Fergin|fergini]], [[Mari (jurt)|mara]] og [[Nykrur|nykrum]]. Í [[Sjávarlón|sjávarlónum]] er aðalfæða þeirra [[marhálmur]], [[lónajurt]] og [[grænþörungar]]. Kjörsvæði álfta eru lífrík vötn, ár og [[óshólmar]], einnig lygnir [[Vogur|vogar]] og strandlón.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=29|titill=Fuglavefurinn Álft|útgefandi=Menntamálastofnun|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Ferðir == Álftir  fljúga  yfirleitt í 50-200 metra hæð á allt að 100 km hraða á klukkustund. Þann 9. desember 1967 greindist á ratsjá flugumferðarstjórnar vestur af Skotlandi (og var það staðfest af farþegaflugvél sem var beint af leið)  hópur 30 álfta á leið frá Íslandi til Írlands. Flughæð álftahópsins var í 8.200 metra hæð og er það hæsta flughæð sem skráð hefur verið hjá fugli yfir Bretlandi. Það kom í ljós að álftirnar nýttu sér norðlægan háloftastraum  sem fór á50 m/s hraða (180 km/klst.) til að stytta flugtímann á hinni um  1.100 km ferð frá Íslandi til Írlands niður í um sjö klukkustundir. Það sem álftirnar flugu fór umhverfishiti niður í -48°C og loftþrýsting var aðeins um þriðjungur af loftþrýstingi við sjávarmál. Margar álftir hafa viðkomu á ákveðnum svæðum á ferðum sínum og hvílast eða afla sér fæðu áður en þær halda ferð sinni áfram. == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] 42dkrvrmhcywrv55wbgynnw4y0zaxil 1984304 1984303 2026-10-29T14:33:47Z Salvor 70 /* Ferðir */ ensk heimild 1984304 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/281843607|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2026-10-29}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus) Náttúrufræðistofnun|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]]. Þær eru [[Hálfkafari|hálfkafarar]] og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs oft til að ná til botns í dýpra vatni.. Þær lifa á vatnagróðri eins og [[Starir|störum]], [[Fergin|fergini]], [[Mari (jurt)|mara]] og [[Nykrur|nykrum]]. Í [[Sjávarlón|sjávarlónum]] er aðalfæða þeirra [[marhálmur]], [[lónajurt]] og [[grænþörungar]]. Kjörsvæði álfta eru lífrík vötn, ár og [[óshólmar]], einnig lygnir [[Vogur|vogar]] og strandlón.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=29|titill=Fuglavefurinn Álft|útgefandi=Menntamálastofnun|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Ferðir == Álftir  fljúga  yfirleitt í 50-200 metra hæð á allt að 100 km hraða á klukkustund. Þann 9. desember 1967 greindist á ratsjá flugumferðarstjórnar vestur af Skotlandi (og var það staðfest af farþegaflugvél sem var beint af leið)  hópur 30 álfta á leið frá Íslandi til Írlands. Flughæð álftahópsins var í 8.200 metra hæð og er það hæsta flughæð sem skráð hefur verið hjá fugli yfir Bretlandi. <ref>{{cite journal |last1=Stewart |first1=A. G. |title=Swans flying at 8,000 metres |journal=British Birds |date=1978 |volume=71 |issue=10 |pages=459-460}}</ref> Það kom í ljós að álftirnar nýttu sér norðlægan háloftastraum  sem fór á50 m/s hraða (180 km/klst.) til að stytta flugtímann á hinni um  1.100 km ferð frá Íslandi til Írlands niður í um sjö klukkustundir. Það sem álftirnar flugu fór umhverfishiti niður í -48°C og loftþrýsting var aðeins um þriðjungur af loftþrýstingi við sjávarmál. Margar álftir hafa viðkomu á ákveðnum svæðum á ferðum sínum og hvílast eða afla sér fæðu áður en þær halda ferð sinni áfram. == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] fowf74xhs7zaximx84f3jliymc7d7b6 1984305 1984304 2026-10-29T14:35:25Z Salvor 70 /* Ferðir */ ritvilla 1984305 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/281843607|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2026-10-29}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus) Náttúrufræðistofnun|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]]. Þær eru [[Hálfkafari|hálfkafarar]] og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs oft til að ná til botns í dýpra vatni.. Þær lifa á vatnagróðri eins og [[Starir|störum]], [[Fergin|fergini]], [[Mari (jurt)|mara]] og [[Nykrur|nykrum]]. Í [[Sjávarlón|sjávarlónum]] er aðalfæða þeirra [[marhálmur]], [[lónajurt]] og [[grænþörungar]]. Kjörsvæði álfta eru lífrík vötn, ár og [[óshólmar]], einnig lygnir [[Vogur|vogar]] og strandlón.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=29|titill=Fuglavefurinn Álft|útgefandi=Menntamálastofnun|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Ferðir == Álftir  fljúga  yfirleitt í 50-200 metra hæð á allt að 100 km hraða á klukkustund. Þann 9. desember 1967 greindist á ratsjá flugumferðarstjórnar vestur af Skotlandi (og var það staðfest af farþegaflugvél sem var beint af leið)  hópur 30 álfta á leið frá Íslandi til Írlands. Flughæð álftahópsins var í 8.200 metra hæð og er það hæsta flughæð sem skráð hefur verið hjá fugli yfir Bretlandi. <ref>{{cite journal |last1=Stewart |first1=A. G. |title=Swans flying at 8,000 metres |journal=British Birds |date=1978 |volume=71 |issue=10 |pages=459-460}}</ref> Það kom í ljós að álftirnar nýttu sér norðlægan háloftastraum  sem fór á 50 m/s hraða (180 km/klst.) til að stytta flugtímann á hinni um  1.100 km ferð frá Íslandi til Írlands niður í um sjö klukkustundir. Það sem álftirnar flugu fór umhverfishiti niður í -48°C og loftþrýsting var aðeins um þriðjungur af loftþrýstingi við sjávarmál. Margar álftir hafa viðkomu á ákveðnum svæðum á ferðum sínum og hvílast eða afla sér fæðu áður en þær halda ferð sinni áfram. == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] k32dnmge93q7r9nglqx37bvthyosdfu 1984349 1984305 2026-10-29T19:22:29Z Salvor 70 /* Ferðir */ setja inn heimild 1984349 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Álft | image = Alarch y Gogledd.JPG | image_width = 250px | image2 = Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg | status = {{StatusLeastConcern}} | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22679856/281843607|title=Cygnus cygnus|author=BirdLife International|year=2012|volume=2012.2|access-date=2026-10-29}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | genus = [[Svanir]] (''Cygnus'') | species = '''''C. cygnus''''' | binomial = ''Cygnus cygnus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] '''Álft''' eða '''svanur''' ([[fræðiheiti]]: ''Cygnus cygnus'') er stór [[fugl]] af [[andaætt]] og stærsti fugl [[Ísland]]s. Hún er alfriðuð enda stofninn ekki stór, þó fer álftum fjölgandi hér á landi. ==Útbreiðsla== Íslenskar álftir dvelja flestar á [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] yfir vetrarmánuðina en lítill hluti stofnsins hefur vetursetu á Íslandi aðallega á Suður-og Suðvesturlandi og á Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru einnig venjulega nokkrir tugir fugla. Álftin er með fyrstu [[Farfugl|farfuglum]], þær fyrstu sjást yfirleitt á [[Suðausturland|Suðausturlandi]] í byrjun [[Mars (mánuður)|mars]]. Talning álfta fer fram á Bretlandseyjum og stofnmat árið 2005 sýndi að stofninn hafði stækkað úr um 12.000 fuglar árið 1980 í um 25.000 fugla 2005. Mest eru þetta geldfuglar en talið er að um 2.000 pör, eða 4.000 fuglar verpi hér á landi á hverju ári. <ref>{{cite web|url=http://www.bondi.is/Pages/1470|title=Erindi Búnaðarsambands Skagfirðinga - Álftir|publisher=Bændasamtök Íslands|accessdate=17. október 2012}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>Íslenski álftastofninn hefur vaxið síðustu áratugi og taldi 43 þúsund fugla í janúar 2020 (Brides o.fl 2021). Erfitt er að meta stærð varpstofnsins því varpfuglar sem koma upp ungum eru lítill hluti stofnsins og stór hluti fuglanna verpur ekki á hverju ári og varpárangur er misjafn eftir árferði. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.natt.is/is/biota/animalia/chordata/aves/anseriformes/alft-cygnus-cygnus|titill=Álft (Cygnus cygnus) Náttúrufræðistofnun|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Einkenni == ''Lengd: 118 - 132 sm'' | ''Þyngd: 8 - 12 kg'' | ''Vænghaf: 2,2 – 2,4 m'' Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. [[Goggur]]inn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl. Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af [[mýrarrauði|mýrarrauða]] úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir. Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. == Fæða == Álftir eru [[jurtaæta|jurtaætur]] sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í [[tún]]. Þær eru [[Hálfkafari|hálfkafarar]] og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs oft til að ná til botns í dýpra vatni.. Þær lifa á vatnagróðri eins og [[Starir|störum]], [[Fergin|fergini]], [[Mari (jurt)|mara]] og [[Nykrur|nykrum]]. Í [[Sjávarlón|sjávarlónum]] er aðalfæða þeirra [[marhálmur]], [[lónajurt]] og [[grænþörungar]]. Kjörsvæði álfta eru lífrík vötn, ár og [[óshólmar]], einnig lygnir [[Vogur|vogar]] og strandlón.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=29|titill=Fuglavefurinn Álft|útgefandi=Menntamálastofnun|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> == Varp == Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við [[stöðuvatn|vötn]], [[tjörn (landslagsþáttur)|tjarnir]], í [[mýri|mýrum]] og [[flói|flóum]]. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi. == Ferðir == Álftir  fljúga  yfirleitt í 50-200 metra hæð á allt að 100 km hraða á klukkustund. Þann 9. desember 1967 greindist á ratsjá flugumferðarstjórnar vestur af Skotlandi (og var það staðfest af farþegaflugvél sem var beint af leið)  hópur 30 álfta á leið frá Íslandi til Írlands. Flughæð álftahópsins var í 8.200 metra hæð og er það hæsta flughæð sem skráð hefur verið hjá fugli yfir Bretlandi. <ref>{{cite journal |last1=Stewart |first1=A. G. |title=Swans flying at 8,000 metres |journal=British Birds |date=1978 |volume=71 |issue=10 |pages=459-460}}</ref> Það kom í ljós að álftirnar nýttu sér norðlægan háloftastraum  sem fór á 50 m/s hraða (180 km/klst.) til að stytta flugtímann á hinni um  1.100 km ferð frá Íslandi til Írlands niður í um sjö klukkustundir. Það sem álftirnar flugu fór umhverfishiti niður í -48°C og loftþrýsting var aðeins um þriðjungur af loftþrýstingi við sjávarmál. <ref>{{cite journal |last1=Elkins |first1=N. |title=High altitude flight by swans |journal=British Birds |date=1979 |volume=71 |issue=5 |pages=238-239}}</ref>Margar álftir hafa viðkomu á ákveðnum svæðum á ferðum sínum og hvílast eða afla sér fæðu áður en þær halda ferð sinni áfram. == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Cygnus cygnus}} {{Wikilífverur|Cygnus cygnus}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Svanir]] gt58cbelskiv2nef3kelj7qhjo7gvwz 0 36748 1984283 1924474 2026-10-29T13:52:01Z TKSnaevarr 53243 1984283 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur<br />[[Breska konungsveldið|Bretlands]] og [[Írland]]s<br />og [[Breska samveldið|breska samveldisins]]<br />og keisari Indlands | skjaldarmerki = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | ætt = [[Windsor-ætt]] | nafn = Georg 6. | mynd = King George VI LOC matpc.14736 (cleaned).jpg | skírnarnafn = Albert Frederick Arthur George | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1895|12|14}} | fæðingarstaður = York Cottage í [[Norfolk]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1952|2|6|1894|6|23}} | dánarstaður = [[Sandringhamhöll]], Norfolk, Englandi | grafinn = Í kapellu heilags Georgs, Windsorkastala | undirskrift = | ríkisár = [[10. desember]] [[1936]] -<br />[[6. febrúar]] [[1952]] | faðir = [[Georg 5.]] | móðir = [[María Bretadrottning|María af Teck]] | maki = Lafði [[Elísabet Bowes-Lyon]] | titill_maka = Drottning | börn = [[Elísabet 2.]] drottning (f. [[1926]])<br /> [[Margrét prinsessa, greifynjan af Snowdon|Margrét Rós]] (f. [[1930]]),<br />greifaynja af Snowdon }} '''Georg 6.''' (''Albert Frederick Arthur George Windsor'') ([[14. desember]] [[1895]] - [[6. febrúar]] [[1952]]) varð konungur [[Stóra-Bretland|breska]] [[heimsveldi]]sins og [[keisari]] [[Indland]]s þann [[11. desember]] [[1936]] og ríkti til dauðadags. Hann tók við völdum þegar eldri bróðir hans, [[Játvarður 8.]], afsalaði sér konungdómi til þess að geta gifst unnustu sinni, en hún var fráskilin. Georg var síðasti keisari Indlands (til [[1947]]) og síðasti konungur [[Írland]]s til 1948, þegar Írland yfirgaf heimsveldið. Hann var þriðji breski konungurinn sem notaði nafnið ''Windsor'', en faðir hans, [[Georg 5.]], tók það upp. Georg 6. fæddist í [[York Cottage]] í [[Norfolk]]. Foreldrar hans voru Georg prins, hertogi af York (síðar [[Georg 5.]] konungur) og kona hans María hertogaynja af York (síðar [[María Bretadrottning]]).<ref>{{Tímarit.is|3541257|Georg VI. Bretakonungur|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=7. mars 1937|blaðsíða=1}}</ref> Föðurforeldrar hans voru [[Játvarður 7. Bretlandskonungur|Játvarður prins af Wales]], síðar konungur, og kona hans [[Alexandra Bretadrottning|Alexandra prinsessa]] af [[Danmörk]]u og síðar drottning. Móðurforeldrar Georgs voru [[Frans hertogi af Teck|Frans prins og hertogi af Teck]] og [[María Adelaide prinsessa af Cambridge]]. Hann giftist [[26. apríl]] [[1923]] lafði [[Elísabet Bowes-Lyon]].<ref>{{Tímarit.is|1015046|Georg VI Bretakonungur|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=7. febrúar 1952|blaðsíða=5–6}}</ref> Hún taldist til alþýðu samkvæmt reglum hirðarinnar, þó að hún væri afkomandi bæði [[Róbert 1. Skotakonungur|Róberts 1. Skotakonungs]] og [[Hinrik 7.|Hinriks 7.]] Englandskonungs, en við giftingu þeirra hlaut hún titilinn „hennar konunglega hátign, hertogaynjan af York“. Þau eignuðust tvær dætur: [[Elísabet 2.|Elísabetu prinsessu]] (f. [[21. apríl]] [[1926]]), síðar drottningu, og [[Margrét prinsessa, greifynjan af Snowdon|Margréti prinsessu]] (f. [[21. ágúst]] [[1930]], d. [[9. febrúar]] [[2002]]). Georg 6. fékk [[krabbamein]] í lungu og var annað lunga hans fjarlægt í [[september]] [[1951]]. Jólaræða hans það ár var hljóðrituð í mörgum hlutum sem voru svo sameinaðir í eina heild og útvarpað. Hann andaðist sex vikum síðar. ==Tilvísanir== <references/> {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = [[Bretakonungur]] | frá = 1936 | til = 1952 | fyrir = [[Játvarður 8.]] | eftir = [[Elísabet 2.]] }} {{töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} {{fd|1895|1952}} [[Flokkur:Breskir einvaldar]] [[Flokkur:Hertogar af Jórvík]] [[Flokkur:Keisarar Indlands]] [[Flokkur:Konungar Írlands]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Windsor-ætt]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Ástralíu]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Kanada]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Nýja-Sjálands]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Pakistans]] lb2jtp6qds4552d39jzuzn72sk7txas 0 43082 1984363 1980402 2026-10-30T00:00:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984363 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Idioma esloveno.png|thumb|right|Kort sem sýnir landfræðilega dreifingu helstu mælenda slóvensku.]] '''Slóvenska''' (slóvenska ''slovenski jezik'' eða ''slovenščina'') er [[indó-evrópsk tungumál|indó-evrópskt tungumál]] sem tilheyrir [[slavnesk tungumál|slavneskum tungumálum]], nánar tiltekið suður-slavneskum tungumálum. Um 2,4 milljónir manna tala slóvensku, mestmegnis [[Slóvenía|Slóvenar]]. Slóvenska hefur þá sérstöðu að vera eitt fárra tungumála sem notast við [[tvítala|tvítölu]]. Þar sem Slóvenía er aðildarríki [[ESB]] er slóvenska eitt af 23 opinberum tungumálum þess. Til slóvenskur teljast 48 fjölbreyttar [[mállýska|mállýskur]]. Meðal frægustu rithöfunda sem skrifa á slóvensku eru [[Ivan Cankar]] og ljóskáldið [[France Prešeren]]. Meira en 100 þúsund íbúa [[Ítalía|Ítalíu]] tala slóvensku, 25 þúsund í [[Austurríki]], 12-13 þúsund í [[Króatía|Króatíu]] og um sex þúsund í [[Ungverjaland]]i. == Saga == Elsta heimild slavneskrar tungu eru [[Freising handritin]] sem talin eru hafa verið rituð einhvern tímann á bilinu [[972]] til [[1093]]. Slóvensku í nútímalegri mynd varð vart á [[16. öld]] í verkum [[Primož Trubar]], [[Adam Bohorič]] og [[Jurij Dalmatin]] sem voru undir áhrifum [[Endurreisnin|Endurreisnarinnar]]. Á [[19. öld]] þegar Slóvenía var hluti [[Austurrísk-ungverska keisaradæmið|Austurrísk-ungverska keisaradæmisins]] talaði slóvenskur aðall [[þýska|þýsku]] og almúginn slóvensku. Slóvenska mótaðist því að nokkru leyti af þýsku, dæmi um [[tökuorð]] eru þýska nafnorðið ''Polster'' sem þýðir koddi og til eru tvö slóvensk orð yfir ''blazina'' og ''poušter''. Annað dæmi er ''izvijač '' sem þýðir skrúfjárn og ''šrauf'ncigr'' sem á rætur sínar að rekja til þýska orðsins ''Schraubenzieher''. Vísinda- og fræðimenn notuðu gjarnan þýsku í verkum sínum fram á þriðja áratug 20. aldar. Menningarbylgjur [[Illyrismi|Illyrisma]], þjóðernishreyfing Króata, og [[Pan-Slavismi|Pan-Slavisma]], sameinaðri þjóðernishreyfingu Slava, höfðu einnig áhrif á þróun slóvensku. [[Josip Jurčič]] einn fyrsti rithöfundur Slóvena sem skrifaði bækur á slóvensku nýtti [[serbneska|serbnesk]] orð í bók sinni [[Tíundi bróðirinn]] sem kom út [[1866]]. Á tímum [[seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] var Slóvenía hernumin af [[Öxulveldin|Öxulveldunum]]: Ítalíu, Þýskalandi og Ungverjalandi. Slóvensk menning var barin niður og áróðri dreift sem hvatti Slóvena til þess að tala þýsku. Eftir stríðið varð Slóvenía hluti af [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], í stjórnartíð [[Josip Broz Tito]] varð slóvenska eitt af opinberum tungumálum ríkisins og notuð á öllum sviðum daglegs lífs. Eina undantekningin var júgóslavneski herinn þar sem serbo-króatíska var notuð eingöngu. Þegar Slóvenía hlaut sjálfstæði [[1991]] varð slóvenska að opinberu tungumáli einnig innan slóvenska hersins. == Málfræði == Hvorki tiltekinn né ótiltekinn greinir. 6 föll; tækisfall og staðarfall auk þeirra fjögurra sem við þekkjum. Ekkert ávarpsfall. == Sjá líka == * [[Transmurska]] * [[Resianska]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Slovene language | mánuðurskoðað = 10. maí | árskoðað = 2007}} == Tenglar == {{InterWiki|code=sl}} === Saga tungumálsins === * [http://www.chass.utoronto.ca/~stermole/searchnormrev1744.html Megiser's Dictionary (1744)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524004717/http://www.chass.utoronto.ca/~stermole/searchnormrev1744.html |date=2007-05-24 }} === Almennir tenglar tengdir slóvensku === * [http://fidaplus.net/ 600 M words corpus of Slovenian FidaPLUS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070428220916/http://www.fidaplus.net/ |date=2007-04-28 }} * [http://bos.zrc-sazu.si/a_beseda.html 200 M words corpus of Slovenian Nova beseda] * [http://nl.ijs.si/elan/ Slovenian-English Parallel Corpus] * [http://nl.ijs.si/sdjt/sdjt-www-en.html The Slovenian Language Technologies Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070320025726/http://nl.ijs.si/sdjt/sdjt-www-en.html |date=2007-03-20 }} * [http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Slovene-english/ Slovenian - English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223164907/http://www.websters-online-dictionary.org/ |date=2012-02-23 }} * [https://web.archive.org/web/20120510044738/http://bos.zrc-sazu.si/sskj.html Dictionary of Slovenian literary language] {{Sl icon}} === Slóvenska fyrir útlendinga === * [http://www.ff.uni-lj.si/center-slo Centre for Slovenian as a Second/Foreign Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041209062540/http://www.ff.uni-lj.si/center-slo/ |date=2004-12-09 }} * [http://www.e-slovenscina.si/login_snd_eng.asp Distance Slovene - Free Online Course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621193102/http://www.e-slovenscina.si/login_snd_eng.asp |date=2007-06-21 }} * [http://www.slovenskiotroci.ch Slovenian Language and Culture Lessons in Switzerland and Austria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215223023/http://www.slovenskiotroci.ch/ |date=2018-12-15 }} * [https://web.archive.org/web/20080509103619/http://www2.ku.edu/~slovene/ Slovene at the University of Kansas, USA] * [https://web.archive.org/web/20060113060418/http://miejipang.homestead.com/untitled14.html Lithuanian and Slovenian language with Japanese translation] {{Slavnesk tungumál}} [[Flokkur:Slóvenska]] [[Flokkur:Slavnesk tungumál]] lc36geajmajpzigkwv2bcql6fj49gxz 0 45336 1984395 1953823 2026-10-30T05:14:41Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984395 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Ísarr | kyn = kk | nefnifall = Ísarr | þolfall = Ísar | þágufall = Ísari | eignarfall = Ísars | eiginnöfn = 1 | millinöfn = 3 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Ísarr''' er [[íslenskt karlmannsnafn]] og [[Listi yfir forna rithætti íslenskra orða|forn ritháttur]] nafnsins [[Ísar]].<ref>https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2007/02/02/ {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ísarr pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:5 bar:4 text:4 bar:3 text:3 bar:2 text:2 bar:1 text:1 LineData= color:fyrsta width:5 at:1984 frompos:40 tillpos:90 #1 color:seinna width:1 at:1977 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2000 frompos:40 tillpos:90 #1 at:2006 frompos:40 tillpos:90 #1 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ísarr pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1984 frompos:40 tillpos:48 #0.03% color:seinna width:1 at:1977 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:2000 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2006 frompos:40 tillpos:55 #0.06% </timeline> == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{vefheimild|url=http://bin.arnastofnun.is/leit/?q=Ísarr|titill=Orðabók Háskólans - Ísarr|mánuðurskoðað=12. júní|árskoðað=2007}} * {{þjóðskrárheimild|júní 2007}} <references/> [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] dblw2kylpx4rz0i2yeh4ce7cakhmj1q 0 57980 1984397 1983021 2026-10-30T05:32:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984397 wikitext text/x-wiki '''Ólafur Stephensen''' (fæddur Ólafur Stefánsson, [[3. maí]] [[1731]] – [[11. nóvember]] [[1812]]) var [[Stiftamtmenn á Íslandi|stiftamtmaður á Íslandi]] á árunum 1790 til 1806. Kona Ólafs var Sigríður Magnúsdóttir (13. nóvember 1734-29. nóvember 1807), dóttir [[Magnús Gíslason (amtmaður)|Magnúsar Gíslasonar]] amtmanns og Þórunnar Guðmundsdóttur konu hans. Börn þeirra voru [[Magnús Stephensen (f. 1762)|Magnús Stephensen]] dómstjóri, Þórunn kona [[Hannes Finnsson|Hannesar Finnssonar]] biskups, [[Stefán Stephensen]] amtmaður, [[Björn Stephensen]] dómsmálaritari í yfirréttinum og Ragnheiður kona [[Jónas Scheving|Jónasar Schevings]] sýslumanns. == Ævi == Ólafur var fæddur á [[Höskuldsstaðir (Skagaströnd)|Höskuldsstöðum]] á [[Skagaströnd (sveit)|Skagaströnd]] og voru foreldrar hans Stefán Ólafsson prestur þar og fyrri kona hans, Ragnheiður Magnúsdóttir frá [[Espihóll|Espihóli]]. Hann fór í [[Hólaskóli (1106-1802)|Hólaskóla]] og útskrifaðist þaðan 1751, sigldi síðan og lauk lögfræðiprófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1754. Ólafur kvæntist Sigríði, dóttur [[Magnús Gíslason (amtmaður)|Magnúsar Gíslasonar]] amtmanns, mesta valda- og virðingamanns á Íslandi. Í brúðkaupi þeirra leiddu biskupar brúðina til altaris en landfógeti og landlæknir leiddu brúðgumann.<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=Íslensku ættarveldin: Frá Oddaverjum til Engeyinga|höfundur=Guðmundur Magnússon|ár=2012|útgefandi=Veröld}}</ref> Hann var fyrst bókhaldari við [[Innréttingarnar]] þar sem Magnús Gíslason var í forystu, en árið 1756 var hann settur varalögmaður norðan og vestan. Síðar varð hann aðstoðarmaður Magnúsar Gíslasonar [[amtmaður|amtmanns]], tengdaföður síns, tók við embættinu þegar hann andaðist 1766 og flutti þá á Bessastaði. Þegar landinu var skipt í tvö ömt árið 1770 varð Ólafur amtmaður í [[Norður- og austuramt]]i. Árið 1783 fékk hann lausn frá embætti af því að hann vildi ekki flytja norður í land eins og ætlast var til og var [[Stefán Þórarinsson]] skipaður í staðinn. Ólafur gerði út tugi báta til fiskveiða. Hann nýtti sér fornan rétt landeigenda til að knýja leiguliða sína til að róa á bátum sínum og svipti þá jafnframt rétti til að gera út eigin báta, sem tíðakðist meðal eignarmanna á þeirri tíð samkvæmt lögum. Ólafur var eindreginn andstæðingur hvers konar rýmkunar á kjörum leiguliða og var kröfuharður og óbilgjarn. Leiddi það meðal annars til uppreisnar leiguliða árið 1785.<ref name=":0" /> Þrátt fyrir þessa söguskýringu hér á undan, þá hefur dr. Árni Björnsson þjóðháttafræðingur lýst því í bókum sínum að á meðan flestir bændur og aðrir embættismenn á Íslandi skömmtuðu matinn ofan í hjú sín með lögboðnum hætti (og oft á mjög nauman hlut), fengu vinnuhjú og fólk á vegum Stephanunga að borða sig sadda. Þetta sýnir meðal annars að þeir lifðu eftir hugsjónum Upplýsingarinnar um manngildi. Magnús Gíslason var settur af konungi til að stjórna sölu [[Skálholt]]sjarða sem hófst 1785 með það að markmiði stjórnvalda í Kaupmannahöfn að fjölga íslenskum sjálfseignarbændum og bæta lífskjör bændastéttarinnar. Bestu jarðirnar lentu hins vegar flestar í höndum höfðingjanna og [[Stefánungar]] náðu sér í vænar sneiðar. Ólafur notaði stundum leppa til að dylja hver átti í hlut við jarðarkaupin og dæmi eru um hreina spillingu við ráðstöfun jarðanna. Úthlíð í Biskupstungum var þannig slegin ábúanda árið 1794, en Ólafur sá til þess að hann fengi ekki afsal og seldi jörðina góðkunningja sínum. Mörg dæmi um dómaskipan þar sem Stefánungar réðu á öllum stigum mála er að finna í ''[[Alþingisbækur|Alþingisbókum]]'' frá þessum árum.<ref name=":0" /> Þegar [[Suður- og vesturamt]]inu var skipt í tvennt 1787 varð Ólafur amtmaður í [[Vesturamt]]i. Þann 14. apríl [[1790]] varð hann jafnframt [[stiftamtmaður]], fyrstur Íslendinga. Fyrir vel unnin störf sín hlotnuðust honum ýmsar vegtyllur um ævina. Árið 1774 hlaut hann tignargráðuna [[justitsráð]] (dómsráð), 1785 [[etatsráð]] (Ríkisráð), 1790 [[konferensráð]] (ráðunautur) og loks skömmu eftir þá tign veittist honum æðsta tignarheiti sem veitt var: [[geheimeráð]] (leyndarráðherra). Þann 28. mars 1786 fékk hann þann fágæta heiður að hljóta hinn volduga heiðurspening úr skíra gulli „{{ill|Pro Meritis|da|Pro Meritis}}“ frá Friðriki krónprins, síðar [[Friðrik 6. Danakonungur|Friðriki 6.]], fyrir fádæma dugnað, hagsýni og fórnfýsi þegar hann, sem amtmaður, útvegaði og miðlaði matvælum til nauðstaddra fátæklinga og bænda á meðan [[Móðuharðindin]] stóðu yfir í kjölfar [[Skaftáreldar|Skaftárelda]]. Ólafur lagði sig við þessi störf iðulega í gríðarlega hættu, ferðaðist á milli staða, skipulagði neyðarflutninga á korni til bændanna í Norður- og Austuramti og gekk sjálfur í ábyrgðir fyrir matvælakaupum. Stofnað var til þessa heiðurspenings 1771, en einungis 70 einstaklingar urðu þessa heiðurs aðnjótandi í konungsríkinu þar til veitingu heiðursins var hætt árið 1853. Þá varð hann riddari af [[Dannebrogsorðan|Dannebrogsorðunni]] 1809 (stofnuð 1671 og bara til á einu stigi þar til á fyrsta hluta 19. aldar) sem á þeim árum hlotnaðist einungis aðlinum í Danmörku. Þá varð hann að auki [[Dannebrogsmaður]] 1812 eftir að orðan fékk annað stig, sem var heiður til viðbótar þeim fyrri: ''Dannebrogsmændenes Hæderstegn'' (silfurkrossinn). Árið 1793 hafði hann amtaskipti og var settur yfir suðuramtið. Ólafi var vikið úr embætti árið 1803 vegna ásakana um spillingu. Hann fékk lausn frá embættum sínum 1806 en fékk að búa áfram endurgjaldslaust í [[Viðey]] þar sem hann var þá. Fyrst hafði hann búið á [[Leirá]] í [[Leirársveit]], síðan á [[Bessastaðir|Bessastöðum]], á [[Elliðavatn]]i, í [[Sviðholt]]i og á [[Innri-Hólmur|Innra-Hólmi]]. Ólafur var afkastamikill rithöfundur. Hann ritaði meðal annars gagnlegar ritgerðir í ''[[Rit þess íslenzka Lærdómslistafélags]]''. Einnig liggur eftir hann prentuð reikningsbók, ''Stutt undirvísun í reikningslistinni og algebra'', útgefin í Kaupmannahöfn árið 1785.<ref>{{cite book|author=Ólafur Stefánsson|year=1785|url=https://baekur.is/bok/6b9ceb23-fbb9-4cac-9bc9-c1244a7a4e14|title=Stutt undirvísun í reikningslistinni og algebra|publisher=Thiele|archive-url=https://web.archive.org/web/20221211155846/https://baekur.is/bok/6b9ceb23-fbb9-4cac-9bc9-c1244a7a4e14|archive-date=2022-12-11|access-date=2026-10-17|url-status=dead}}</ref> Ólafur sagðist í formála hafa ritað kver sitt árið 1758 eftir dvöl sína í Kaupmannahöfn. Uppkastið hefði gengið manna á milli í uppskriftum og því hefði hann talið rétt að láta prenta það. Hann sendi [[Magnús Stephensen (f. 1762)|Magnús Stephensen]], son sinn, með handritið til prentunar haustið 1784. Í sjálfsævisögu Magnúsar kemur fram að Magnús umritaði kverið töluvert og bætti við það sex köflum af 26 eða 78 bls. af 248 bls. texta. Meðal annars bætti Magnús við kafla um tugabrot sem voru þá nýmæli í evrópskum kennslubókum fyrir almenning. Bókin var strax löggilt sem kennslubók í lærðu skólunum tveimur í Skálholti og á Hólum. === Ættir === Ólafur var ættfaðir [[Stefánungar|Stefánunga]] og þótti mörgum nóg um veldi þeirra feðga og tengdamanna þeirra. Árið 1792 kom út í Kaupmannahöfn bókin ''Ærefrygt. Liste over Hr. Stiftamtmand Oluf Stephensens Familie i Island. Allene de beregnede som sidde i publiqve Embeder 1791''. Höfundur var [[Halldór Jakobsson]], fyrrum sýslumaður í [[Strandasýsla|Strandasýslu]]. Ritið fjallaði um hve valdamiklir Stefánungar væru í íslensku samfélagi og hélt fram að ættin einokaði opinber embætti þar. Þegar bókin kom út var Ólafur Stefánsson stiftamtmaður og settur amtmaður í [[Suðuramt]]i og skipaður amtmaður í Vesturamti. Í [[Norður- og austuramt]]i sat systursonur hans, Stefán Þórarinsson. Biskupinn á Hólum, [[Sigurður Stefánsson]], var hálfbróðir Ólafs, og [[Hannes Finnsson]] Skálholtsbiskup var tengdasonur Ólafs. Þegar [[Skúli Magnússon]] var leystur frá embætti 1793 þá var í hans stað settur Magnús Stephensen, sonur Ólafs.<ref>{{cite conference|url=http://www.hi.is/soguthing2002/framsogur/Einar_H.doc|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20030908080154/www.hi.is/soguthing2002/framsogur/Einar_H.doc|archive-date=2003-09-08|author=Einar Hreinsson|conference=Söguþing|date=2002|title=Íslenskur aðall –ættartengsl og íslensk stjórnsýsla á 18. og 19. öld}}</ref> Meðal Stefánunga voru hjónabönd skyldmenna líklega tíðari en í nokkurri annarri fjölskyldu í landinu fyrr og síðar. Þeir bræður Magnús og Stefán Stephensen stofnuðu til hjónabanda nokkurra barna sinna.<ref name=":0" /> === Jarðarför Ólafs === Ólafur andaðist í Viðey og var jarðsunginn þar [[26. nóvember]]. Ekki voru við útför hans aðrir en börn hans og barnabörn, prestarnir Brynjólfur Sigurðsson dómkirkjuprestur í Seli og [[Árni Helgason (f. 1777)|Árni Helgason]] á [[Reynivellir í Kjós|Reynivöllum]] og líkmenn. Í ''[[Árbækur Reykjavíkur|Árbókum Reykjavíkur]]'' stendur þetta: „Þótti mörgum það kynleg ráðstöfun, þar sem í hlut átti sá, er allra Íslendinga hafði orðið æðstur að mannvirðingum.“ == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=307045&pageSelected=0&lang=0 ''Ólafur Stiptamtmaður Stephánsson''; grein í Ísafold 1878] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2316037 ''Lögfræðingatal''; Tímarit hins íslenzka bókmenntafélags 1882] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pubId=228&lang=is Autobiographia Drs. Magnúsar Stephensens (brot); Tímarit hins íslenzka bókmenntafélags 1888] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6029242 Jón Sigurðsson, Hyggindi og fastheldni á erfiðum tímum, Morgunblaðið, 16. september (16.09.2012), Blaðsíða 47] * [https://skemman.is/handle/1946/15279 Amtmaður og Íslands fátæklingar. Samfélagssýn í skjalasöfnum Landsnefndarinnar fyrri 1770–1771 og síðari 1785–1787 Hrefna Róbertsdóttir] * [https://da.wikipedia.org/wiki/Dannebrogordenens_Hæderstegn Dannebrogordenens Hæderstegn] {{Amtmenn á Íslandi (1688-1770)}} {{Stiftamtmenn á Íslandi}} {{Amtmenn í Norður- og Austuramti}} {{Amtmenn í Suðuramti}} {{Amtmenn í Vesturamti}} [[Flokkur:Amtmenn]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Stefánungar]] [[Flokkur:Stiftamtmenn]] {{fd|1731|1812}} gaxokgr9xgvjwtogjaghpsny6vjwtus 0 59053 1984333 1954600 2026-10-29T16:10:41Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984333 wikitext text/x-wiki Sótt hefur verið um viðurkenningu á mörgum '''[[Íslensk mannanöfn|íslenskum mannanöfnum]]''', sem [[mannanafnanefnd]] hefur hafnað. Fyrir neðan er listi með nokkrum þeirra. (ath. listinn er ekki tæmandi) ==Nöfnum hafnað 2001== Þann [[18. desember]] [[2001]] var haldinn fundur í Mannanafnanefnd. Fundinn sátu [[Andri Árnason]] (formaður), [[Guðrún Kvaran]] og [[Margrét Jónsdóttir]]. *'''Berry''' (Mál nr. 116/2001), sótt um sem [[Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenmanna|kvenmannsnafn]]: *: [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið Berry væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá en var því hafnað þann [[18. desember]] [[2001]] á grundvelli þess að það taldi ekki uppfylli lagaákvæði um mannanöfn.<ref name="árið2001">https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119001439/http://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 |date=2012-01-19 }} Mannanafnanefnd, úrskurðir [[18. desember]] [[2001]] (Mál nr. 116/2001)</ref> Sjá einnig [[Mannanöfnum hafnað af Mannanafnanefnd|Berry]]. *'''Birgis''' (Mál nr. 114/2001), sótt um sem [[Listi yfir íslensk eiginnöfn karlmanna|karlmannsnafn]]: *: [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið '''[[Birgis]]''' væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá en var því hafnað þann [[18. desember]] [[2001]] sökum þess að samkvæmt 3. málsgrein 8. greinar laga númer 45/1996 um mannanöfn skulu föðurnöfn mynduð þannig að nafn föður kemur í [[eignarfall]]i að viðbættu dóttir, ef kvenmaður er. Með vísan til þessa er ekki unnt að verða við beiðni um kenninafnið Birgis.<ref name="árið2001"/> Sjá einnig greinina [[Birgir]]. *'''Hávarr''' (Mál nr. 118/2001), sótt um sem [[Listi yfir íslensk eiginnöfn karlmanna|karlmannsnafn]]: *: [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið '''[[Hávarr]]''' væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá og var það samþykkt þann [[18. desember]] [[2001]].<ref name="árið2001"/> Taldist það ekki ritað í samræmi við almennar ritreglur íslensks nútímamáls og er andstætt íslenskri hljóðþróun, þó hefð hafi skapast fyrir fáeinum nöfnum með þessari endingu (-rr). Ekki telst því vera tilefni til endurupptöku máls þessa. Sjá einnig greinina [[Hávar]]. *'''Timila''' (Mál nr. 119/2001), sótt um sem [[Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenmanna|kvenmannsnafn]]: *: [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið Timila væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá en var því hafnað þann [[18. desember]] [[2001]].<ref name="árið2001"/> Nafnið var samþykkt árið [[2010]]. *'''Tryggvason''' (Mál nr. 115/2001), sótt um sem [[Listi yfir íslensk eiginnöfn karlmanna|karlmannsnafn]]: *: [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að gera Tryggvason að eigin[[nafn]]i, en var því hafnað sökum þess að ekki sé hefð fyrir því að eiginnöfn séu mynduð á sama hátt og kenninöfn og að það teldist ekki vera í samræmi við íslenskt málkerfi. <ref name="árið2001"/> *'''[[Örn (mannsnafn)|Örn]]''' (Mál nr. 113/2001), sótt um sem [[Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenmanna|kvenmannsnafn]]: *: [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið [[Örn (mannsnafn)|Örn]] væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá sem [[Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenmanna|kvenmannsnafn]]. Var niðurstaða Mannanafnanefndar að nafnið Örn teldist til karlmannsnafns og var beiðninni hafnað þann [[18. desember]] [[2001]].<ref name="árið2001"/> ==Heimildir== <references/> [[Flokkur:Íslensk mannanöfn]] 38owt81ukyi0ihett5vy7zultnyn5rn 0 62449 1984373 1680561 2026-10-30T00:41:56Z Akigka 183 1984373 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Redlavahawaii.JPG|thumbnail]] {{CommonsCat|Effusive eruptions}} '''Flæðigos''' er [[eldgos]] þar sem nær eingöngu myndast [[hraun]], en [[Gjóska|gjóskuframleiðsla]] er óveruleg. Hraunin eru fremur slétt, rákuð og nefnast [[helluhraun]], og eru úr [[basalt]]i. Flæðigos eru líka þekkt undir nafninu hraungos, en við þessi gos myndast aðallega [[hraun]] og ekki jafn mikið af eiturlofttegundum og gjalli og við sprengigos. Flæðigos getur samt haft mjög mikil áhrif á veðurfar. Þau geta líka breyst skyndilega og orðið að sprengigosi. Hraunið sem rennur getur verið ísúrt, súrt eða basískt. Með öðrum orðum getur það runnið bæði seigfljótandi og þunnfljótandi og allt þar á milli. Ef hraunið er þunnfljótandi getur það runnið á miklum hraða líkt og straumhörð á. Það er líka yfirleitt frekan þunnt lag, en slík hraun kallast [[helluhraun]]. Ef það rennur sem seigt hraun þá fer það mun hægar yfir og getur verið tugir metrar á þykkt. Seig hraun eru alltaf fremur gróf og stórgrýtt og nefnast [[apalhraun]]. Flæðigos virðast mun hættuminni en sprengigos í fyrstu, en geta þó haft gífurlegar afleiðingar. Ef gosið stendur lengi getur myndast nægilegt magn af gjósku og lofttegundum til að hafa áhrif á sólarljósið. Það getur safnast fyrir í heiðhvolfinu og drukkið í sig mikið magn af sólarljósi sem annars næði til jarðar. Því umfangsmeiri sem gjóskan og agnirnar eru, þeim mun meira af sólarljósi fer til spillis. Þetta leiðir af sér að hitastig lækkar á jörðinni meðan agnirnar eru til staðar. Það getur tekið nokkra mánuði fyrir heiðvolfið að losa sig við þær og koma hitastiginu í rétt horf aftur. Eitt besta dæmið um slíkt gos er þegar [[Móðuharðindin]] gengu eftir Skaftárelda á [[Ísland]]i undir lok 18. aldar. Það eru ekki bara agnir og gjóska sem hafa áhrif á veðurfar. Lofttegundir sem myndast við eldgos hafa venjulega að geyma nokkuð mikið magn [[brennisteinn|brennisteins]] og auka [[Koltvísýringur|koltvísýringsmyndun]] í [[andrúmsloft]]inu. Það hefur einnig í för með sér lækkun á hitastigi. Samspil þessara tveggja þátta gerir að verkum að hitastig getur fallið um nokkrar gráður um óákveðinn tíma. Flæðigos geta breyst skyndilega ef kvikan kemst í snertingu við vatn eða snjó. Þá myndast mikil spenna sem getur endað með sprengigosi. Þá byrjar að myndast mikið meira af gjósku og eiturloftegundum en áður sem enda í himinhvolfinu og hafa því enn meiri áhrif á veðurfar. Þetta getur síðan snúist við aftur. Þetta getur einnig gerst ef kvikan verður það seig að hún stíflar gosrásina. Flæðigos eru almennt ekki ógn við mannslíf nú á tímum, en geta hæglega ógnað [[mannabyggð]]um. Hins vegar geta þau leitt til dauðsfalla vegna afleiðinga af lækkandi hitastigi. {{Stubbur|Jarðfræði}} [[Flokkur:Eldgos]] [[Flokkur:Flæðigos]] 2u1p4b9z7c3afssht7tise3fnb45u6a 1984374 1984373 2026-10-30T00:42:22Z Akigka 183 1984374 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Redlavahawaii.JPG|thumb|Hraunrennsli á Hawaii.]] '''Flæðigos''' er [[eldgos]] þar sem nær eingöngu myndast [[hraun]], en [[Gjóska|gjóskuframleiðsla]] er óveruleg. Hraunin eru fremur slétt, rákuð og nefnast [[helluhraun]], og eru úr [[basalt]]i. Flæðigos eru líka þekkt undir nafninu hraungos, en við þessi gos myndast aðallega [[hraun]] og ekki jafn mikið af eiturlofttegundum og gjalli og við sprengigos. Flæðigos getur samt haft mjög mikil áhrif á veðurfar. Þau geta líka breyst skyndilega og orðið að sprengigosi. Hraunið sem rennur getur verið ísúrt, súrt eða basískt. Með öðrum orðum getur það runnið bæði seigfljótandi og þunnfljótandi og allt þar á milli. Ef hraunið er þunnfljótandi getur það runnið á miklum hraða líkt og straumhörð á. Það er líka yfirleitt frekan þunnt lag, en slík hraun kallast [[helluhraun]]. Ef það rennur sem seigt hraun þá fer það mun hægar yfir og getur verið tugir metrar á þykkt. Seig hraun eru alltaf fremur gróf og stórgrýtt og nefnast [[apalhraun]]. Flæðigos virðast mun hættuminni en sprengigos í fyrstu, en geta þó haft gífurlegar afleiðingar. Ef gosið stendur lengi getur myndast nægilegt magn af gjósku og lofttegundum til að hafa áhrif á sólarljósið. Það getur safnast fyrir í heiðhvolfinu og drukkið í sig mikið magn af sólarljósi sem annars næði til jarðar. Því umfangsmeiri sem gjóskan og agnirnar eru, þeim mun meira af sólarljósi fer til spillis. Þetta leiðir af sér að hitastig lækkar á jörðinni meðan agnirnar eru til staðar. Það getur tekið nokkra mánuði fyrir heiðvolfið að losa sig við þær og koma hitastiginu í rétt horf aftur. Eitt besta dæmið um slíkt gos er þegar [[Móðuharðindin]] gengu eftir Skaftárelda á [[Ísland]]i undir lok 18. aldar. Það eru ekki bara agnir og gjóska sem hafa áhrif á veðurfar. Lofttegundir sem myndast við eldgos hafa venjulega að geyma nokkuð mikið magn [[brennisteinn|brennisteins]] og auka [[Koltvísýringur|koltvísýringsmyndun]] í [[andrúmsloft]]inu. Það hefur einnig í för með sér lækkun á hitastigi. Samspil þessara tveggja þátta gerir að verkum að hitastig getur fallið um nokkrar gráður um óákveðinn tíma. Flæðigos geta breyst skyndilega ef kvikan kemst í snertingu við vatn eða snjó. Þá myndast mikil spenna sem getur endað með sprengigosi. Þá byrjar að myndast mikið meira af gjósku og eiturloftegundum en áður sem enda í himinhvolfinu og hafa því enn meiri áhrif á veðurfar. Þetta getur síðan snúist við aftur. Þetta getur einnig gerst ef kvikan verður það seig að hún stíflar gosrásina. Flæðigos eru almennt ekki ógn við mannslíf nú á tímum, en geta hæglega ógnað [[mannabyggð]]um. Hins vegar geta þau leitt til dauðsfalla vegna afleiðinga af lækkandi hitastigi. {{Stubbur|Jarðfræði}} [[Flokkur:Eldgos]] [[Flokkur:Flæðigos]] eg0r3n53u8h9lon4mho902atjs65623 0 62451 1984372 1960965 2026-10-30T00:41:08Z Akigka 183 1984372 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Mount St. Helens erupting blue.jpg|thumbnail|240px|[[Mount St. Helens]] árið 1980]] '''Sprengigos''' er [[eldgos]] sem lýsir sér í því að [[eldstöð]] gýs nær eingöngu [[Gosgufur|gosgufum]] og [[Gjóska|gjósku]] sem þeytast upp úr [[eldgígur|gígnum]]. [[Vikur]] og annað frauðgrýti verður til við sprengigos. „Þeytigos“ eru sprengigos sem verða þegar heit [[kvika]] kemst í snertingu við vatn. Sprengigos stafa aðallega af skyndilegri losun reikulla efna, einkum vatns, úr kvikunni við lágan þrýsting. Ágætt samanburðardæmi úr daglega lífinu er þegar tappi er tekinn af gosflösku, en þá losnar koltvíildi (CO₂) úr vatnslausninni og hún freyðir. Sé flaskan hrist gerist þetta ennþá hraðar og mikill þrýstingur myndast, því 500-faldur rúmmálsmunur er á CO₂ í vatnslausn og CO₂ sem gasi: 1 millilítri í lausn verður hálfur lítri af gasi. Bergbráð djúpt í jörðu getur innihaldið allt frá 0,5% upp í 4-5% af vatni í lausn, en þegar bráðin rís og þrýstingurinn lækkar (tappinn tekinn af flöskunni) losnar vatnið úr bráðinni og hún freyðir. Þarna verður rúmmálsmunurinn milli vatns í lausn og sem gufu ennþá meiri vegna hitaþenslunnar eða um 5000-faldur. Þess vegna skiptir það miklu hve hratt bráðin rís upp gosrásina. Rísi bráðin hægt losnar vatnið rólega úr henni og sleppur út í andrúmsloftið en hraunkvikan rennur sína leið eftir yfirborði jarðar (hraungos). Rísi hún hratt verður ferlið með hraða sprengingar og hraunslettur og gufa þeytast hátt í loft upp (sprengigos). Sprengigos geta verið mjög öflug. Þau verða einkum þegar [[vatn]] á greiða leið að [[kvikunni]] í [[gígnum]] eða [[gosrás]]inni. Við þessar aðstæður gýs eingöngu gjósku og [[lofttegund]]um. Ekki er um neitt [[hraunrennsli]] að ræða, að minnsta kosti ekki í fyrstu. Sprengigos af þessu tagi geta oft breyst í hraungos ef vatn hættir að renna að kvikunni í [[gosop]]inu. Flæðigos getur líka breyst í sprengigos. Gott dæmi um slíkt gos er gosið sem myndaði [[Surtsey]]. Við þær aðstæður er kvikan [[basískt berg|basísk]], sem þýðir að hún er þunnfljótandi. Einnig getur orðið sprengigos ef kvikan er [[súrt berg|súr]] eða [[ísúrt berg|ísúr]], en þá er kvikan seigfljótandi. Þá verður kvikan það [[seig]] að hún stíflar gígrásina og myndar spennu sem leiðir til sprengigoss. Sprengigos eru yfirleitt talin hættuleg og hafa oft valdið miklu [[manntjón]]i. Þau geta til að mynda valdið [[fljóðbylgja|fljóðbylgjum]] sé nægilega mikill kraftur í þeim. Mikið magn ösku og lofttegunda sem yfirleitt eru [[eitrun|eitraðar]] geta sest fyrir í veðrahvolfinu í kjölfar þeirra, allt frá mánuðum, upp í nokkur ár og geta ferðast langar vegalengdir. Þegar gaus í Surtsey á 7. áratug 20. aldar hafði það í för með sér lækkandi hita í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Íbúar á [[Heimaey]] fengu ekki eins mikið [[sólarljós]] og áður vegna gjóskunnar sem safnast hafði átt í heiðhvolfinu og skyggði á sólarljós. Einnig kom upp mikið af eiturgufum og [[gas]]i sem náði alla leið til Heimaeyjar og íbúar gátu fundið fyrir því. Það var að mestu ósýnilegt en hægt var stundum að sjá það þegar dimma tók. Þá sást oft þunnt lag af eitraðri gastegund sem lá yfir jörðinni. Fólk sem andaði gasinu að sér fann fyrir [[sljóleiki|sljóleika]]. [[Askja (fjall)|Askja]] gaus árið [[1875]] geigvænlegu sprengigosi. ==Heimildir== *{{vísindavefurinn|3308|Hver er munurinn á sprengigosi og seigfljótandi gosi?|höfundur=Sigurður Steinþórsson|dags=3.4.2003}} {{Stubbur|Jarðfræði}} [[Flokkur:Eldfjallafræði]] 19e0jm895i6okqv6k9mx3kcpz2ntl9y 0 63817 1984364 1773578 2026-10-30T00:13:49Z Akigka 183 /* Gos í Lakagígum árið 1783 */ 1984364 wikitext text/x-wiki [[Eldgos]] geta haft töluverð áhrif á [[veðurfar]] og fer það eftir því hvort um er að ræða [[flæðigos]] eða [[sprengigos]]. En hægt er að segja að þessar tvær tegundir gosa hafi hvað mest áhrif á veðurfarið. Einnig spilar það inn í hversu stór þau eru og í hversu langan tíma þau standa yfir en eldgos geta staðið yfir allt frá nokkrum vikum upp í ár eða áratugi. Sprengigos sem eru einnig þekkt undir nafninu [[þeytigos]] hafa venjulega að geyma gífurlegt magn [[eiturlofttegund]]a, [[eldfjallaaska|ösku]] og [[gjall]]s sem þeytast hátt í loft upp. Þau geta þeyst allt upp í [[heiðhvolfið]] og [[veðrahvolfið]] og geta sest þar að í langan tíma og haft talsverð áhrif á veðurfar og til eru mörg dæmi um það. Við flæðigos myndast venjulega ekki eins mikið magn eiturlofttegunda og gjósku og krafturinn ekki nærri eins mikill og við þeytigos en þau hafa ekki síður áhrif á veðurfar vegna þess að eiturgufurnar og gjallið getur lagst yfir stór svæði í kringum eldgosið og geta náð jafnvel enn lengra. Þegar talað er um að eldgos hafi áhrif á veðurfar þá þýðir það kólnun [[hitastig]]s, sem getur haft fleiri afleiðingar eins og t.d. [[Þurrkur|þurrk]] og margt fleira. En komið verður betur að því hér að neðan. == Sprengigos == Eins og nefnt var hér að ofan eru þessi gos venjulega gífurlega öflug og verða einkum þegar [[vatn]] á greiða leið að [[kvikunni]] í [[gígnum]] eða [[gosrás]]inni. Við þessar aðstæður gýs eingöngu gjósku og [[lofttegund]]um. Ekki er um neitt [[hraunrennsli]] að ræða, að minnsta kosti ekki í fyrstu. Sprengigos af þessu tagi geta oft breyst í hraungos ef vatn hættir að renna að kvikunni í [[gosop]]inu. Flæðigos getur líka breyst í sprengigos. Gott dæmi um svona gos er gosið sem myndaði [[Surtsey]]. Við þessar aðstæður er kvikan [[basískt berg|basísk]], sem þýðir að hún er [[þunnfljótandi]]. En það getur einnig orðið sprengigos ef kvikan er [[súrt berg|súr]] eða [[ísúrt berg|ísúr]], en þá er kvikan [[seigfljótandi]]. Þá gerist það að kvikan verður það [[seig]] að hún stíflar gígrásina og myndast því gífurleg [[spenna]] og sprengigos getur orðið. Sprengigos eru yfirleitt talin hættuleg og hafa oft valdið miklu [[manntjón]]i. Þau geta til að mynda valdið [[fljóðbylgja|fljóðbylgjum]] sé nægilega mikill kraftur í þeim. Mikið magn ösku og lofttegunda sem yfirleitt eru [[eitrun|eitraðar]] geta sest fyrir í veðrahvolfinu í kjölfar þeirra, allt frá mánuðum, upp í nokkur ár og geta ferðast langar vegalengdir. Þegar gaus í Surtsey á 7. áratug 20. aldar þá hafði það í för með sér lækkandi hita í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Íbúar á [[Heimaey]] fengu ekki eins mikið [[sólarljós]] og áður vegna gjóskunnar sem safnast hafði átt í heiðhvolfinu og skyggt fyrir sólarljós. Einnig komu fram mikið af eiturgufum og [[gas]]i sem náði alla leið til Heimaeyjar og íbúar gátu fundið fyrir því. Það var að mestu ósýnilegt en hægt var stundum að sjá það þegar dimma tók. Þá sást oft þunnt lag af eitraðri gastegund sem lá yfir jörðinni. Ef þessari gastegund var andað að sér þá fann fólk fyrir [[sljóvleiki|sljóvleika]]. Þetta er önnur afleiðing sprengigosa. == Flæðigos == Eru líka þekkt undir nafninu [[hraungos]] en það lýsir tegund gossins reyndar ennþá betur en við þessi gos þá myndast aðallega [[hraun]]. Ekki myndast eins mikið af eiturlofttegundum og gjalli og við sprengigos en það getur samt haft mjög mikil áhrif á veðurfar. En eins og kom fram hér að ofan geta þessi gos breyst skyndilega og orðið að sprengigosi. Hraunið sem rennur getur verið íssúrt, súrt eða basískt. Með öðrum orðum getur það runnið bæði sem seigfljótandi og þunnfljótandi og allt þar á milli. Renni hraunið sem þunnfljótandi þá getur það runnið á miklum hraða líkt og [[á]]. Einnig er það yfirleitt frekan þunnt lag en þessi hraun kallast [[helluhraun]]. Ef það rennur sem seigt hraun þá fer það mun hægar yfir og geta verið tugir metrar á þykkt. Seig hraun eru alltaf fremur gróf og [[stórgrýtt]] og nefnast [[apalhraun]]. Eins og kom fram hér áðan virðast flæðigos mun hættuminni en sprengigos í fyrstu en geta haft gífurlegar afleiðingar. Ef gosið stendur lengi getur myndast nægilegt magn af gjósku og lofttegundum til að hafa áhrif á sólarljósið. Það getur safnast fyrir í heiðhvolfinu og drukkið í sig miklu magni af sólarljósi sem annars hefði átt að skína á jörðina. Því stærri sem gjóskan og [[agnirnar]] eru þeim mun meira af sólarljósi fer til spillis. Þetta leiðir af sér að hitastig lækkar á jörðinni á meðan agnirnar eru til staðar. Það getur tekið nokkra mánuði fyrir heiðvolfið að losa sig við þær og koma hitastiginu í rétt horf aftur. Líklega er besta dæmið um þetta þegar [[móðuharðindin]] voru eftir [[Skaftáreldagosið]] á [[Ísland]]i undir lok 18. aldar en nánar verður fjallað um það hér að neðan. Það eru ekki bara agnirnar og gjóskan sem hefur áhrif á veðurfar. Eiturlofttegundirnar sem myndast við eldgos hafa venjulega að geyma nokkuð mikið magn [[brennisteinn|brennisteins]] í sér og eykur það [[Koltvísýringur|koltvísýringsmyndun]] í [[andrúmsloft]]inu. Það hefur einnig í för með sér einhverja lækkun á hitastigi. Þannig að [[samspil]] þessara tveggja þátta gerir það að verkum að hitastig getur fallið um nokkrar gráður um óákveðinn tíma. Flæðigos geta breyst skyndilega ef kvikan kemst í snertingu við vatn eða snjó. Þá myndast mikil spenna sem getur endað með sprengigosi. Þá byrjar að myndast mikið meira af gjósku og eiturlofftegundum en áður sem enda í [[himinhvolf]]unum og hafa því enn meiri áhrif á veðurfar. Þetta getur síðan snúist við aftur. Þetta getur einnig gerst ef kvikan verður það seig að hún stíflar gosrásina eins og koma fram hér að ofan. Ef ekkert af þessu gerist þá heldur flæðigosið sinni stefnu. Ekki hafa verið mikil mannföll vegna flæðisgosa. Flæðigos sem slíkt ætti ekki að ógna mannfólki nú á tímum en getur hæglega ógnað [[mannabyggð]]um. Hinsvegar geta þau leitt til mannsfalla vegna afleiðinganna sem þau hafa ef hitastig fer lækkandi. == Gos í Lakagígum árið 1783 == Gosið í [[Lakagígar|Lakagígum]] er næststærsta og jafnframt [[manntjón|mannskæðasta]] gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldar, en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um [[Evrópa|Evrópu]]. [[Hraun]]flæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á [[sögulegur tími|sögulegum tíma]] ásamt gosinu í [[Eldgjá]] árið [[934]]. Þetta olli til að mynda miklu tjóni á [[mannvirki|mannvirkjum]] á Íslandi. Aftur á móti voru árin eftir gosið hvað verst. Afleiðingarnar voru hin víðfrægu [[Móðuharðindin|Móðuharðindi]] sem ollu um 10.000 dauðsföllum á Íslandi. Eins konar [[móða]] myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3 °C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum. Agnirnar drukku í sig mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. [[Hitastig]]sbreytingarnar gerðu það að verkum að [[uppskera]] brást ásamt því að [[dýr]] þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Í kjölfarið dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands andrúmsloftsins, sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér. Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna Móðuharðindanna. Agnir og gosmóða frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi haft áhrif á [[monsúnvindar|monsúnvindana]]. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna hafi loftið fyrir ofan [[heimskaut]]in hitnað og gerbreytt [[loftstraumur|loftstraumum]] á jörðinni. Auk breytinga á [[vindakerfi]] heimsins lækkaði [[vatnsborð]] í ánni [[Níl]] í [[Egyptaland]]i á þessum árum var og telja vísindamenn nær útilokað að það hafi verið tilviljun. Afleiðingin varð [[hungursneyð]] sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í [[Nílardalur|Nílardal]] á 18. öld. Ekki er eins mikið vitað um afleiðingar gossins í Eldgjá á 10. öld. Þá fer líka sögum af versnandi veðurfari í Arfríku og [[Asía|Asíu]]. Það gos er það langstærsta sem þekkst hefur á sögulegum tíma á Íslandi, en það hefur mælst mun stærra en gosið í Lakagígum og er talið hafa staðið í 4-8 ár. Rannsóknir vísindamanna hafa sýnt að þá hafi myndaðist fjórum sinnum meira af brennisteinsmóðu en í Skaftáreldagosinu. Þetta hefur haft í för með sér sömu afleiðingar fyrir veðurfar á Íslandi og Skaftáreldagosið ef ekki meiri. Hins vegar var þá mun meira af gróðri á Íslandi og veðurfar hlýrra en á 18. öld sem hefur skipt sköpum fyrir íbúa til að lifa af. Ef litið er enn aftar í [[jarðsaga|jarðsöguna]] má sjá að eldgos hafa haft mikil áhrif á verðurfar. Vitað er um fjölmörg og enn stærri gos sem urðu á forsögulegum tíma og höfðu enn verri afleiðingar en ofangreind tvö flæðigos á Íslandi. Veðurfar á jörðinni kólnaði mjög skyndilega fyrir 16 milljónum ára eða á þeim tíma sem flæðigos voru að byggja upp [[Kólumbíufljótshraunið]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Þessi kólnun var upphafið á þeim veðurfarsbreytingum sem leiddu til [[ísöld|ísaldarinnar]] fyrir um 2,5 milljónum ára, hvort sem gosið hafi verið bein afleiðing af því eða ekki. Auk þess var eldvirknin sem myndaði [[Deccan-þrepin]] á [[Indland]]i fyrir um 65 milljónum árum verið í fullum gangi, en sú tímasetning fer saman við útdauða [[risaeðlur|risaeðlanna]] þó að fleiri þættir hafi líka valdið því. == Heimildir == * http://mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?radnr=1117919 * http://www.mr.is/~gk/jfr/ordskyr/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410222525/http://www.mr.is/~gk/jfr/ordskyr/index.html |date=2008-04-10 }} * http://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/ <!-- Spurning hvort bloggsíða sé viðunandi heimild um jarðfræði --> [[Flokkur:Jarðfræði]] ny39j4s8ci4h92g7dd1u52wlmi2uhzf 1984365 1984364 2026-10-30T00:15:59Z Akigka 183 /* Gos í Lakagígum árið 1783 */ 1984365 wikitext text/x-wiki [[Eldgos]] geta haft töluverð áhrif á [[veðurfar]] og fer það eftir því hvort um er að ræða [[flæðigos]] eða [[sprengigos]]. En hægt er að segja að þessar tvær tegundir gosa hafi hvað mest áhrif á veðurfarið. Einnig spilar það inn í hversu stór þau eru og í hversu langan tíma þau standa yfir en eldgos geta staðið yfir allt frá nokkrum vikum upp í ár eða áratugi. Sprengigos sem eru einnig þekkt undir nafninu [[þeytigos]] hafa venjulega að geyma gífurlegt magn [[eiturlofttegund]]a, [[eldfjallaaska|ösku]] og [[gjall]]s sem þeytast hátt í loft upp. Þau geta þeyst allt upp í [[heiðhvolfið]] og [[veðrahvolfið]] og geta sest þar að í langan tíma og haft talsverð áhrif á veðurfar og til eru mörg dæmi um það. Við flæðigos myndast venjulega ekki eins mikið magn eiturlofttegunda og gjósku og krafturinn ekki nærri eins mikill og við þeytigos en þau hafa ekki síður áhrif á veðurfar vegna þess að eiturgufurnar og gjallið getur lagst yfir stór svæði í kringum eldgosið og geta náð jafnvel enn lengra. Þegar talað er um að eldgos hafi áhrif á veðurfar þá þýðir það kólnun [[hitastig]]s, sem getur haft fleiri afleiðingar eins og t.d. [[Þurrkur|þurrk]] og margt fleira. En komið verður betur að því hér að neðan. == Sprengigos == Eins og nefnt var hér að ofan eru þessi gos venjulega gífurlega öflug og verða einkum þegar [[vatn]] á greiða leið að [[kvikunni]] í [[gígnum]] eða [[gosrás]]inni. Við þessar aðstæður gýs eingöngu gjósku og [[lofttegund]]um. Ekki er um neitt [[hraunrennsli]] að ræða, að minnsta kosti ekki í fyrstu. Sprengigos af þessu tagi geta oft breyst í hraungos ef vatn hættir að renna að kvikunni í [[gosop]]inu. Flæðigos getur líka breyst í sprengigos. Gott dæmi um svona gos er gosið sem myndaði [[Surtsey]]. Við þessar aðstæður er kvikan [[basískt berg|basísk]], sem þýðir að hún er [[þunnfljótandi]]. En það getur einnig orðið sprengigos ef kvikan er [[súrt berg|súr]] eða [[ísúrt berg|ísúr]], en þá er kvikan [[seigfljótandi]]. Þá gerist það að kvikan verður það [[seig]] að hún stíflar gígrásina og myndast því gífurleg [[spenna]] og sprengigos getur orðið. Sprengigos eru yfirleitt talin hættuleg og hafa oft valdið miklu [[manntjón]]i. Þau geta til að mynda valdið [[fljóðbylgja|fljóðbylgjum]] sé nægilega mikill kraftur í þeim. Mikið magn ösku og lofttegunda sem yfirleitt eru [[eitrun|eitraðar]] geta sest fyrir í veðrahvolfinu í kjölfar þeirra, allt frá mánuðum, upp í nokkur ár og geta ferðast langar vegalengdir. Þegar gaus í Surtsey á 7. áratug 20. aldar þá hafði það í för með sér lækkandi hita í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Íbúar á [[Heimaey]] fengu ekki eins mikið [[sólarljós]] og áður vegna gjóskunnar sem safnast hafði átt í heiðhvolfinu og skyggt fyrir sólarljós. Einnig komu fram mikið af eiturgufum og [[gas]]i sem náði alla leið til Heimaeyjar og íbúar gátu fundið fyrir því. Það var að mestu ósýnilegt en hægt var stundum að sjá það þegar dimma tók. Þá sást oft þunnt lag af eitraðri gastegund sem lá yfir jörðinni. Ef þessari gastegund var andað að sér þá fann fólk fyrir [[sljóvleiki|sljóvleika]]. Þetta er önnur afleiðing sprengigosa. == Flæðigos == Eru líka þekkt undir nafninu [[hraungos]] en það lýsir tegund gossins reyndar ennþá betur en við þessi gos þá myndast aðallega [[hraun]]. Ekki myndast eins mikið af eiturlofttegundum og gjalli og við sprengigos en það getur samt haft mjög mikil áhrif á veðurfar. En eins og kom fram hér að ofan geta þessi gos breyst skyndilega og orðið að sprengigosi. Hraunið sem rennur getur verið íssúrt, súrt eða basískt. Með öðrum orðum getur það runnið bæði sem seigfljótandi og þunnfljótandi og allt þar á milli. Renni hraunið sem þunnfljótandi þá getur það runnið á miklum hraða líkt og [[á]]. Einnig er það yfirleitt frekan þunnt lag en þessi hraun kallast [[helluhraun]]. Ef það rennur sem seigt hraun þá fer það mun hægar yfir og geta verið tugir metrar á þykkt. Seig hraun eru alltaf fremur gróf og [[stórgrýtt]] og nefnast [[apalhraun]]. Eins og kom fram hér áðan virðast flæðigos mun hættuminni en sprengigos í fyrstu en geta haft gífurlegar afleiðingar. Ef gosið stendur lengi getur myndast nægilegt magn af gjósku og lofttegundum til að hafa áhrif á sólarljósið. Það getur safnast fyrir í heiðhvolfinu og drukkið í sig miklu magni af sólarljósi sem annars hefði átt að skína á jörðina. Því stærri sem gjóskan og [[agnirnar]] eru þeim mun meira af sólarljósi fer til spillis. Þetta leiðir af sér að hitastig lækkar á jörðinni á meðan agnirnar eru til staðar. Það getur tekið nokkra mánuði fyrir heiðvolfið að losa sig við þær og koma hitastiginu í rétt horf aftur. Líklega er besta dæmið um þetta þegar [[móðuharðindin]] voru eftir [[Skaftáreldagosið]] á [[Ísland]]i undir lok 18. aldar en nánar verður fjallað um það hér að neðan. Það eru ekki bara agnirnar og gjóskan sem hefur áhrif á veðurfar. Eiturlofttegundirnar sem myndast við eldgos hafa venjulega að geyma nokkuð mikið magn [[brennisteinn|brennisteins]] í sér og eykur það [[Koltvísýringur|koltvísýringsmyndun]] í [[andrúmsloft]]inu. Það hefur einnig í för með sér einhverja lækkun á hitastigi. Þannig að [[samspil]] þessara tveggja þátta gerir það að verkum að hitastig getur fallið um nokkrar gráður um óákveðinn tíma. Flæðigos geta breyst skyndilega ef kvikan kemst í snertingu við vatn eða snjó. Þá myndast mikil spenna sem getur endað með sprengigosi. Þá byrjar að myndast mikið meira af gjósku og eiturlofftegundum en áður sem enda í [[himinhvolf]]unum og hafa því enn meiri áhrif á veðurfar. Þetta getur síðan snúist við aftur. Þetta getur einnig gerst ef kvikan verður það seig að hún stíflar gosrásina eins og koma fram hér að ofan. Ef ekkert af þessu gerist þá heldur flæðigosið sinni stefnu. Ekki hafa verið mikil mannföll vegna flæðisgosa. Flæðigos sem slíkt ætti ekki að ógna mannfólki nú á tímum en getur hæglega ógnað [[mannabyggð]]um. Hinsvegar geta þau leitt til mannsfalla vegna afleiðinganna sem þau hafa ef hitastig fer lækkandi. == Gos í Lakagígum árið 1783 == Gosið í [[Lakagígar|Lakagígum]] er næststærsta og jafnframt [[manntjón|mannskæðasta]] gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldar, en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um [[Evrópa|Evrópu]]. [[Hraun]]flæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á [[sögulegur tími|sögulegum tíma]] ásamt gosinu í [[Eldgjá]] árið [[934]]. Þetta olli til að mynda miklu tjóni á [[mannvirki|mannvirkjum]] á Íslandi. Aftur á móti voru árin eftir gosið hvað verst. Afleiðingarnar voru hin víðfrægu [[Móðuharðindin|Móðuharðindi]] sem ollu um 10.000 dauðsföllum á Íslandi. Eins konar [[móða]] myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3 °C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum. Agnirnar drukku í sig mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. [[Hitastig]]sbreytingarnar gerðu það að verkum að [[uppskera]] brást ásamt því að [[dýr]] þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Í kjölfarið dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands andrúmsloftsins, sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér. Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna Móðuharðindanna. Agnir og gosmóða frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi haft áhrif á [[monsúnvindar|monsúnvindana]]. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna hafi loftið fyrir ofan [[heimskaut]]in hitnað og gerbreytt [[loftstraumur|loftstraumum]] á jörðinni. Auk breytinga á [[vindakerfi]] heimsins lækkaði [[vatnsborð]] í ánni [[Níl]] í [[Egyptaland]]i á þessum árum var og telja vísindamenn nær útilokað að það hafi verið tilviljun. Afleiðingin varð [[hungursneyð]] sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í [[Nílardalur|Nílardal]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/|title=Nýjar upplýsingar um afleiðingar Móðuharðindanna 1783 á veðurfar|author=Einar Sveinbjörnsson|date=21.11.2006|website=Blog.is}}</ref> Ekki er eins mikið vitað um afleiðingar gossins í Eldgjá á 10. öld. Þá fer líka sögum af versnandi veðurfari í Arfríku og [[Asía|Asíu]]. Það gos er það langstærsta sem þekkst hefur á sögulegum tíma á Íslandi, en það hefur mælst mun stærra en gosið í Lakagígum og er talið hafa staðið í 4-8 ár. Rannsóknir vísindamanna hafa sýnt að þá hafi myndaðist fjórum sinnum meira af brennisteinsmóðu en í Skaftáreldagosinu. Þetta hefur haft í för með sér sömu afleiðingar fyrir veðurfar á Íslandi og Skaftáreldagosið ef ekki meiri. Hins vegar var þá mun meira af gróðri á Íslandi og veðurfar hlýrra en á 18. öld sem hefur skipt sköpum fyrir íbúa til að lifa af. Ef litið er enn aftar í [[jarðsaga|jarðsöguna]] má sjá að eldgos hafa haft mikil áhrif á verðurfar. Vitað er um fjölmörg og enn stærri gos sem urðu á forsögulegum tíma og höfðu enn verri afleiðingar en ofangreind tvö flæðigos á Íslandi. Veðurfar á jörðinni kólnaði mjög skyndilega fyrir 16 milljónum ára eða á þeim tíma sem flæðigos voru að byggja upp [[Kólumbíufljótshraunið]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Þessi kólnun var upphafið á þeim veðurfarsbreytingum sem leiddu til [[ísöld|ísaldarinnar]] fyrir um 2,5 milljónum ára, hvort sem gosið hafi verið bein afleiðing af því eða ekki. Auk þess var eldvirknin sem myndaði [[Deccan-þrepin]] á [[Indland]]i fyrir um 65 milljónum árum verið í fullum gangi, en sú tímasetning fer saman við útdauða [[risaeðlur|risaeðlanna]] þó að fleiri þættir hafi líka valdið því. == Heimildir == * http://mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?radnr=1117919 * http://www.mr.is/~gk/jfr/ordskyr/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410222525/http://www.mr.is/~gk/jfr/ordskyr/index.html |date=2008-04-10 }} * http://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/ <!-- Spurning hvort bloggsíða sé viðunandi heimild um jarðfræði --> [[Flokkur:Jarðfræði]] f29fciwu17it74gy8ortqc2ies9j0g4 1984366 1984365 2026-10-30T00:19:44Z Akigka 183 /* Gos í Lakagígum árið 1783 */ 1984366 wikitext text/x-wiki [[Eldgos]] geta haft töluverð áhrif á [[veðurfar]] og fer það eftir því hvort um er að ræða [[flæðigos]] eða [[sprengigos]]. En hægt er að segja að þessar tvær tegundir gosa hafi hvað mest áhrif á veðurfarið. Einnig spilar það inn í hversu stór þau eru og í hversu langan tíma þau standa yfir en eldgos geta staðið yfir allt frá nokkrum vikum upp í ár eða áratugi. Sprengigos sem eru einnig þekkt undir nafninu [[þeytigos]] hafa venjulega að geyma gífurlegt magn [[eiturlofttegund]]a, [[eldfjallaaska|ösku]] og [[gjall]]s sem þeytast hátt í loft upp. Þau geta þeyst allt upp í [[heiðhvolfið]] og [[veðrahvolfið]] og geta sest þar að í langan tíma og haft talsverð áhrif á veðurfar og til eru mörg dæmi um það. Við flæðigos myndast venjulega ekki eins mikið magn eiturlofttegunda og gjósku og krafturinn ekki nærri eins mikill og við þeytigos en þau hafa ekki síður áhrif á veðurfar vegna þess að eiturgufurnar og gjallið getur lagst yfir stór svæði í kringum eldgosið og geta náð jafnvel enn lengra. Þegar talað er um að eldgos hafi áhrif á veðurfar þá þýðir það kólnun [[hitastig]]s, sem getur haft fleiri afleiðingar eins og t.d. [[Þurrkur|þurrk]] og margt fleira. En komið verður betur að því hér að neðan. == Sprengigos == Eins og nefnt var hér að ofan eru þessi gos venjulega gífurlega öflug og verða einkum þegar [[vatn]] á greiða leið að [[kvikunni]] í [[gígnum]] eða [[gosrás]]inni. Við þessar aðstæður gýs eingöngu gjósku og [[lofttegund]]um. Ekki er um neitt [[hraunrennsli]] að ræða, að minnsta kosti ekki í fyrstu. Sprengigos af þessu tagi geta oft breyst í hraungos ef vatn hættir að renna að kvikunni í [[gosop]]inu. Flæðigos getur líka breyst í sprengigos. Gott dæmi um svona gos er gosið sem myndaði [[Surtsey]]. Við þessar aðstæður er kvikan [[basískt berg|basísk]], sem þýðir að hún er [[þunnfljótandi]]. En það getur einnig orðið sprengigos ef kvikan er [[súrt berg|súr]] eða [[ísúrt berg|ísúr]], en þá er kvikan [[seigfljótandi]]. Þá gerist það að kvikan verður það [[seig]] að hún stíflar gígrásina og myndast því gífurleg [[spenna]] og sprengigos getur orðið. Sprengigos eru yfirleitt talin hættuleg og hafa oft valdið miklu [[manntjón]]i. Þau geta til að mynda valdið [[fljóðbylgja|fljóðbylgjum]] sé nægilega mikill kraftur í þeim. Mikið magn ösku og lofttegunda sem yfirleitt eru [[eitrun|eitraðar]] geta sest fyrir í veðrahvolfinu í kjölfar þeirra, allt frá mánuðum, upp í nokkur ár og geta ferðast langar vegalengdir. Þegar gaus í Surtsey á 7. áratug 20. aldar þá hafði það í för með sér lækkandi hita í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Íbúar á [[Heimaey]] fengu ekki eins mikið [[sólarljós]] og áður vegna gjóskunnar sem safnast hafði átt í heiðhvolfinu og skyggt fyrir sólarljós. Einnig komu fram mikið af eiturgufum og [[gas]]i sem náði alla leið til Heimaeyjar og íbúar gátu fundið fyrir því. Það var að mestu ósýnilegt en hægt var stundum að sjá það þegar dimma tók. Þá sást oft þunnt lag af eitraðri gastegund sem lá yfir jörðinni. Ef þessari gastegund var andað að sér þá fann fólk fyrir [[sljóvleiki|sljóvleika]]. Þetta er önnur afleiðing sprengigosa. == Flæðigos == Eru líka þekkt undir nafninu [[hraungos]] en það lýsir tegund gossins reyndar ennþá betur en við þessi gos þá myndast aðallega [[hraun]]. Ekki myndast eins mikið af eiturlofttegundum og gjalli og við sprengigos en það getur samt haft mjög mikil áhrif á veðurfar. En eins og kom fram hér að ofan geta þessi gos breyst skyndilega og orðið að sprengigosi. Hraunið sem rennur getur verið íssúrt, súrt eða basískt. Með öðrum orðum getur það runnið bæði sem seigfljótandi og þunnfljótandi og allt þar á milli. Renni hraunið sem þunnfljótandi þá getur það runnið á miklum hraða líkt og [[á]]. Einnig er það yfirleitt frekan þunnt lag en þessi hraun kallast [[helluhraun]]. Ef það rennur sem seigt hraun þá fer það mun hægar yfir og geta verið tugir metrar á þykkt. Seig hraun eru alltaf fremur gróf og [[stórgrýtt]] og nefnast [[apalhraun]]. Eins og kom fram hér áðan virðast flæðigos mun hættuminni en sprengigos í fyrstu en geta haft gífurlegar afleiðingar. Ef gosið stendur lengi getur myndast nægilegt magn af gjósku og lofttegundum til að hafa áhrif á sólarljósið. Það getur safnast fyrir í heiðhvolfinu og drukkið í sig miklu magni af sólarljósi sem annars hefði átt að skína á jörðina. Því stærri sem gjóskan og [[agnirnar]] eru þeim mun meira af sólarljósi fer til spillis. Þetta leiðir af sér að hitastig lækkar á jörðinni á meðan agnirnar eru til staðar. Það getur tekið nokkra mánuði fyrir heiðvolfið að losa sig við þær og koma hitastiginu í rétt horf aftur. Líklega er besta dæmið um þetta þegar [[móðuharðindin]] voru eftir [[Skaftáreldagosið]] á [[Ísland]]i undir lok 18. aldar en nánar verður fjallað um það hér að neðan. Það eru ekki bara agnirnar og gjóskan sem hefur áhrif á veðurfar. Eiturlofttegundirnar sem myndast við eldgos hafa venjulega að geyma nokkuð mikið magn [[brennisteinn|brennisteins]] í sér og eykur það [[Koltvísýringur|koltvísýringsmyndun]] í [[andrúmsloft]]inu. Það hefur einnig í för með sér einhverja lækkun á hitastigi. Þannig að [[samspil]] þessara tveggja þátta gerir það að verkum að hitastig getur fallið um nokkrar gráður um óákveðinn tíma. Flæðigos geta breyst skyndilega ef kvikan kemst í snertingu við vatn eða snjó. Þá myndast mikil spenna sem getur endað með sprengigosi. Þá byrjar að myndast mikið meira af gjósku og eiturlofftegundum en áður sem enda í [[himinhvolf]]unum og hafa því enn meiri áhrif á veðurfar. Þetta getur síðan snúist við aftur. Þetta getur einnig gerst ef kvikan verður það seig að hún stíflar gosrásina eins og koma fram hér að ofan. Ef ekkert af þessu gerist þá heldur flæðigosið sinni stefnu. Ekki hafa verið mikil mannföll vegna flæðisgosa. Flæðigos sem slíkt ætti ekki að ógna mannfólki nú á tímum en getur hæglega ógnað [[mannabyggð]]um. Hinsvegar geta þau leitt til mannsfalla vegna afleiðinganna sem þau hafa ef hitastig fer lækkandi. == Gos í Lakagígum árið 1783 == Gosið í [[Lakagígar|Lakagígum]] er næststærsta og jafnframt [[manntjón|mannskæðasta]] gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldar, en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um [[Evrópa|Evrópu]]. [[Hraun]]flæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á [[sögulegur tími|sögulegum tíma]] ásamt gosinu í [[Eldgjá]] árið [[934]]. Þetta olli til að mynda miklu tjóni á [[mannvirki|mannvirkjum]] á Íslandi. Aftur á móti voru árin eftir gosið hvað verst. Afleiðingarnar voru hin víðfrægu [[Móðuharðindin|Móðuharðindi]] sem ollu um 10.000 dauðsföllum á Íslandi. Eins konar [[móða]] myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3 °C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum. Agnirnar drukku í sig mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. [[Hitastig]]sbreytingarnar gerðu það að verkum að [[uppskera]] brást ásamt því að [[dýr]] þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Í kjölfarið dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands andrúmsloftsins, sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér. Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna Móðuharðindanna. Agnir og gosmóða frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi haft áhrif á [[monsúnvindar|monsúnvindana]]. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna hafi loftið fyrir ofan [[heimskaut]]in hitnað og gerbreytt [[loftstraumur|loftstraumum]] á jörðinni. Auk breytinga á [[vindakerfi]] heimsins lækkaði [[vatnsborð]] í ánni [[Níl]] í [[Egyptaland]]i á þessum árum var og telja vísindamenn nær útilokað að það hafi verið tilviljun. Afleiðingin varð [[hungursneyð]] sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í [[Nílardalur|Nílardal]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/|title=Nýjar upplýsingar um afleiðingar Móðuharðindanna 1783 á veðurfar|author=Einar Sveinbjörnsson|date=21.11.2006|website=Blog.is}}</ref> Ekki er eins mikið vitað um afleiðingar gossins í Eldgjá á 10. öld. Þá fer líka sögum af versnandi veðurfari í Arfríku og [[Asía|Asíu]]. Hraunmagnið úr gosinu er það mesta sem þekkst hefur á sögulegum tíma, en það hefur mælst mun stærra en gosið í Lakagígum og er talið hafa staðið í 4-8 ár. Rannsóknir vísindamanna hafa sýnt að þá hafi myndaðist fjórum sinnum meira af brennisteinsmóðu en í Skaftáreldagosinu. Þetta hefur haft í för með sér sömu afleiðingar fyrir veðurfar á Íslandi og Skaftáreldagosið ef ekki meiri. Hins vegar var þá mun meira af gróðri á Íslandi og veðurfar hlýrra en á 18. öld sem hefur skipt sköpum fyrir íbúa til að lifa af. Ef litið er enn aftar í [[jarðsaga|jarðsöguna]] má sjá að eldgos hafa haft mikil áhrif á verðurfar. Vitað er um fjölmörg og enn stærri gos sem urðu á forsögulegum tíma og höfðu enn verri afleiðingar en ofangreind tvö flæðigos á Íslandi. Veðurfar á jörðinni kólnaði mjög skyndilega fyrir 16 milljónum ára eða á þeim tíma sem flæðigos voru að byggja upp [[Kólumbíufljótshraunið]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Þessi kólnun var upphafið á þeim veðurfarsbreytingum sem leiddu til [[ísöld|ísaldarinnar]] fyrir um 2,5 milljónum ára, hvort sem gosið hafi verið bein afleiðing af því eða ekki. Auk þess var eldvirknin sem myndaði [[Deccan-þrepin]] á [[Indland]]i fyrir um 65 milljónum árum verið í fullum gangi, en sú tímasetning fer saman við útdauða [[risaeðlur|risaeðlanna]] þó að fleiri þættir hafi líka valdið því. == Heimildir == * http://mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?radnr=1117919 * http://www.mr.is/~gk/jfr/ordskyr/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410222525/http://www.mr.is/~gk/jfr/ordskyr/index.html |date=2008-04-10 }} * http://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/ <!-- Spurning hvort bloggsíða sé viðunandi heimild um jarðfræði --> [[Flokkur:Jarðfræði]] nwuj58u4ieklkxza1to5zwgotnj3wz6 1984370 1984366 2026-10-30T00:34:31Z Akigka 183 1984370 wikitext text/x-wiki [[Eldgos]] geta haft töluverð áhrif á [[veðurfar]] og fer það eftir því hvort um er að ræða [[flæðigos]] eða [[sprengigos]]. Segja má að þessar tvær tegundir gosa hafi hvað mest áhrif á veðurfarið. Eins spilar inn í hversu stór þau eru og í hversu langan tíma þau standa yfir. Eldgos geta staðið yfir allt frá nokkrum vikum upp í ár eða áratugi. Sprengigos (sem eru einnig þekkt undir nafninu þeytigos) hafa venjulega að geyma gífurlegt magn eitraðra [[lofttegund]]a, [[eldfjallaaska|ösku]] og [[gjall]]s sem þeytast hátt í loft upp. Þau geta náð upp í [[heiðhvolfið]] og [[veðrahvolfið]] og sest þar að í langan tíma. Þannig geta þau haft talsverð áhrif á veðurfar líkt og til eru mörg dæmi um. Við flæðigos myndast venjulega ekki eins mikið magn eiturlofttegunda og gjósku og krafturinn ekki nærri eins mikill og við þeytigos, en þau hafa ekki síður áhrif á veðurfar, þar sem eiturgufurnar og gjallið geta lagst yfir stór svæði í kringum eldgosið og jafnvel náð enn lengra. Þegar talað er um að eldgos hafi áhrif á veðurfar þá þýðir það kólnun [[hitastig]]s, sem getur haft fleiri afleiðingar eins og [[Þurrkur|þurrk]] og margt fleira. == Sprengigos == Sprengigos geta verið mjög öflug. Þau verða einkum þegar [[vatn]] á greiða leið að [[kvikunni]] í [[gígnum]] eða [[gosrás]]inni. Við þessar aðstæður gýs eingöngu gjósku og [[lofttegund]]um. Ekki er um neitt [[hraunrennsli]] að ræða, að minnsta kosti ekki í fyrstu. Sprengigos af þessu tagi geta oft breyst í hraungos ef vatn hættir að renna að kvikunni í [[gosop]]inu. Flæðigos getur líka breyst í sprengigos. Gott dæmi um slíkt gos er gosið sem myndaði [[Surtsey]]. Við þær aðstæður er kvikan [[basískt berg|basísk]], sem þýðir að hún er þunnfljótandi. Einnig getur orðið sprengigos ef kvikan er [[súrt berg|súr]] eða [[ísúrt berg|ísúr]], en þá er kvikan seigfljótandi. Þá verður kvikan það [[seig]] að hún stíflar gígrásina og myndar spennu sem leiðir til sprengigoss. Sprengigos eru yfirleitt talin hættuleg og hafa oft valdið miklu [[manntjón]]i. Þau geta til að mynda valdið [[fljóðbylgja|fljóðbylgjum]] sé nægilega mikill kraftur í þeim. Mikið magn ösku og lofttegunda sem yfirleitt eru [[eitrun|eitraðar]] geta sest fyrir í veðrahvolfinu í kjölfar þeirra, allt frá mánuðum, upp í nokkur ár og geta ferðast langar vegalengdir. Þegar gaus í Surtsey á 7. áratug 20. aldar hafði það í för með sér lækkandi hita í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Íbúar á [[Heimaey]] fengu ekki eins mikið [[sólarljós]] og áður vegna gjóskunnar sem safnast hafði átt í heiðhvolfinu og skyggði á sólarljós. Einnig kom upp mikið af eiturgufum og [[gas]]i sem náði alla leið til Heimaeyjar og íbúar gátu fundið fyrir því. Það var að mestu ósýnilegt en hægt var stundum að sjá það þegar dimma tók. Þá sást oft þunnt lag af eitraðri gastegund sem lá yfir jörðinni. Fólk sem andaði gasinu að sér fann fyrir [[sljóleiki|sljóleika]]. == Flæðigos == Flæðigos eru líka þekkt undir nafninu hraungos, en við þessi gos myndast aðallega [[hraun]] og ekki jafn mikið af eiturlofttegundum og gjalli og við sprengigos. Flæðigos getur samt haft mjög mikil áhrif á veðurfar. Þau geta líka breyst skyndilega og orðið að sprengigosi. Hraunið sem rennur getur verið ísúrt, súrt eða basískt. Með öðrum orðum getur það runnið bæði seigfljótandi og þunnfljótandi og allt þar á milli. Ef hraunið er þunnfljótandi getur það runnið á miklum hraða líkt og straumhörð á. Það er líka yfirleitt frekan þunnt lag, en slík hraun kallast [[helluhraun]]. Ef það rennur sem seigt hraun þá fer það mun hægar yfir og getur verið tugir metrar á þykkt. Seig hraun eru alltaf fremur gróf og stórgrýtt og nefnast [[apalhraun]]. Flæðigos virðast mun hættuminni en sprengigos í fyrstu, en geta þó haft gífurlegar afleiðingar. Ef gosið stendur lengi getur myndast nægilegt magn af gjósku og lofttegundum til að hafa áhrif á sólarljósið. Það getur safnast fyrir í heiðhvolfinu og drukkið í sig mikið magn af sólarljósi sem annars næði til jarðar. Því umfangsmeiri sem gjóskan og agnirnar eru, þeim mun meira af sólarljósi fer til spillis. Þetta leiðir af sér að hitastig lækkar á jörðinni meðan agnirnar eru til staðar. Það getur tekið nokkra mánuði fyrir heiðvolfið að losa sig við þær og koma hitastiginu í rétt horf aftur. Eitt besta dæmið um slíkt gos er þegar [[Móðuharðindin]] gengu eftir Skaftárelda á [[Ísland]]i undir lok 18. aldar. Það eru ekki bara agnir og gjóska sem hafa áhrif á veðurfar. Lofttegundir sem myndast við eldgos hafa venjulega að geyma nokkuð mikið magn [[brennisteinn|brennisteins]] og auka [[Koltvísýringur|koltvísýringsmyndun]] í [[andrúmsloft]]inu. Það hefur einnig í för með sér lækkun á hitastigi. Samspil þessara tveggja þátta gerir að verkum að hitastig getur fallið um nokkrar gráður um óákveðinn tíma. Flæðigos geta breyst skyndilega ef kvikan kemst í snertingu við vatn eða snjó. Þá myndast mikil spenna sem getur endað með sprengigosi. Þá byrjar að myndast mikið meira af gjósku og eiturloftegundum en áður sem enda í himinhvolfinu og hafa því enn meiri áhrif á veðurfar. Þetta getur síðan snúist við aftur. Þetta getur einnig gerst ef kvikan verður það seig að hún stíflar gosrásina. Flæðigos eru almennt ekki ógn við mannslíf nú á tímum, en geta hæglega ógnað [[mannabyggð]]um. Hins vegar geta þau leitt til dauðsfalla vegna afleiðinga af lækkandi hitastigi. == Gos í Lakagígum árið 1783 == Gosið í [[Lakagígar|Lakagígum]] er næststærsta og jafnframt [[manntjón|mannskæðasta]] gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldar, en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um [[Evrópa|Evrópu]]. [[Hraun]]flæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á [[sögulegur tími|sögulegum tíma]] ásamt gosinu í [[Eldgjá]] árið [[934]]. Þetta olli til að mynda miklu tjóni á [[mannvirki|mannvirkjum]] á Íslandi. Aftur á móti voru árin eftir gosið hvað verst. Afleiðingarnar voru hin víðfrægu [[Móðuharðindin|Móðuharðindi]] sem ollu um 10.000 dauðsföllum á Íslandi. Eins konar [[móða]] myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3 °C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum. Agnirnar drukku í sig mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. [[Hitastig]]sbreytingarnar gerðu það að verkum að [[uppskera]] brást ásamt því að [[dýr]] þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Í kjölfarið dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands andrúmsloftsins, sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér. Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna Móðuharðindanna. Agnir og gosmóða frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi haft áhrif á [[monsúnvindar|monsúnvindana]]. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna hafi loftið fyrir ofan [[heimskaut]]in hitnað og gerbreytt [[loftstraumur|loftstraumum]] á jörðinni. Auk breytinga á [[vindakerfi]] heimsins lækkaði [[vatnsborð]] í ánni [[Níl]] í [[Egyptaland]]i á þessum árum var og telja vísindamenn nær útilokað að það hafi verið tilviljun. Afleiðingin varð [[hungursneyð]] sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í [[Nílardalur|Nílardal]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/|title=Nýjar upplýsingar um afleiðingar Móðuharðindanna 1783 á veðurfar|author=Einar Sveinbjörnsson|date=21.11.2006|website=Blog.is}}</ref> Ekki er eins mikið vitað um afleiðingar gossins í Eldgjá á 10. öld. Þá fer líka sögum af versnandi veðurfari í Arfríku og [[Asía|Asíu]]. Hraunmagnið úr gosinu er það mesta sem þekkst hefur á sögulegum tíma, en það hefur mælst mun stærra en gosið í Lakagígum og er talið hafa staðið í 4-8 ár. Rannsóknir vísindamanna hafa sýnt að þá hafi myndaðist fjórum sinnum meira af brennisteinsmóðu en í Skaftáreldagosinu. Þetta hefur haft í för með sér sömu afleiðingar fyrir veðurfar á Íslandi og Skaftáreldagosið ef ekki meiri. Hins vegar var þá mun meira af gróðri á Íslandi og veðurfar hlýrra en á 18. öld sem hefur skipt sköpum fyrir íbúa til að lifa af. Ef litið er enn aftar í [[jarðsaga|jarðsöguna]] má sjá að eldgos hafa haft mikil áhrif á verðurfar. Vitað er um fjölmörg og enn stærri gos sem urðu á forsögulegum tíma og höfðu enn verri afleiðingar en ofangreind tvö flæðigos á Íslandi. Veðurfar á jörðinni kólnaði mjög skyndilega fyrir 16 milljónum ára eða á þeim tíma sem flæðigos voru að byggja upp [[Kólumbíufljótshraunið]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Þessi kólnun var upphafið á þeim veðurfarsbreytingum sem leiddu til [[ísöld|ísaldarinnar]] fyrir um 2,5 milljónum ára, hvort sem gosið hafi verið bein afleiðing af því eða ekki. Auk þess var eldvirknin sem myndaði [[Deccan-þrepin]] á [[Indland]]i fyrir um 65 milljónum árum verið í fullum gangi, en sú tímasetning fer saman við útdauða [[risaeðlur|risaeðlanna]] þó að fleiri þættir hafi líka valdið því. == Heimildir == * http://mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?radnr=1117919 * http://www.mr.is/~gk/jfr/ordskyr/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410222525/http://www.mr.is/~gk/jfr/ordskyr/index.html |date=2008-04-10 }} * http://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/ <!-- Spurning hvort bloggsíða sé viðunandi heimild um jarðfræði --> [[Flokkur:Jarðfræði]] qheukzht2s8k1v7jdulds2grbfu1gxh 1984378 1984370 2026-10-30T00:47:51Z Akigka 183 Tilvísun á [[Eldgos]] 1984378 wikitext text/x-wiki #tilvísun[[Eldgos]] 18rczpaeaey5p69egnp5qn4nd2ix4wx 0 64729 1984401 1980787 2026-10-30T08:44:13Z ~2026-57668-88 122352 1984401 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Blettatígur | fossil_range = Seinnihluti [[plíósen]] – í dag | status = VU | trend = down | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{Cite iucn| author =Cat Specialist Group|year=2002| url = https://www.iucnredlist.org/species/219/124366642|title=Acinonyx jubatus| access-date =[[2006-05-11]]}} Gagnagrunnsfærslan inniheldur rök fyrir því að þessi tegund sé í hættu.</ref> | image = Acinonyx jubatus walking edit.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'') | familia = [[Kattardýr]] (''Felidae'') | genus = '''''Acinonyx''''' | genus_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 | species = '''Blettatígur''' (''A. jubatus'') | binomial = ''Acinonyx jubatus'' | binomial_authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) | range_map = Cheetah range.gif | range_map_width = 250px | range_map_caption = Heimkynni blettatígurs | type_species = '''''Acinonyx venator''''' | type_species_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 (= ''Felis jubata'', [[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) by monotypy | synonyms = * ''Felis jubata'' Schreber, 1775 * ''Felis venatica'' Smith * ''Acinonyx venator'' [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 }} [[File:Cheetah (Acinonyx jubatus) crossing the road.webm|thumb|Blettatígur]] '''Blettatígur''' ([[fræðiheiti]]: ''Acinonyx jubatus'') er [[kattardýr]] og hraðskreiðasta dýr á [[Jörðin|jörðu]]. Hann getur hlaupið stuttan spöl á 115 km hraða á klukkustund enda er líkaminn allur sniðinn að hraðanum. Víðar nasir geta dregið mikið [[súrefni]] inn í lungun og loppurnar eru lagaðar að spretthlaupi. Nú lifa flestir blettatígrar í austan- og sunnanverðri [[Afríka|Afríku]] en nokkrir eru í [[Asía|Asíu]] — í [[Íran]] og [[Pakistan]]. Þeir hafast við í margs konar umhverfi, allt frá trjálausum [[Gresja|gresjum]] að þéttu [[kjarr]]i eða jafnvel þurrum auðnum. Blettatígurinn er rándýr og lifir á [[Gasella|gasellum]].<3 == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|5482|Getið þið sagt mér allt um blettatígur?}} * {{Vísindavefurinn|855|Hversu hratt getur blettatígur (Cheetah) hlaupið?}} * {{Vísindavefurinn|1608|Hvað getur blettatígur haldið hámarkshraða lengi?}} * {{Vísindavefurinn|54089|Hvers vegna drepa ljón blettatígra?}} * {{Vísindavefurinn|341|Geta tígrisdýr og blettatígur eignast afkvæmi og hvað kallast það þá? Geta mismunandi kattardýr eignast afkvæmi?}} * {{Vísindavefurinn|975|Hve margir blettatígrar eru á Íslandi?}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Kattardýr]] [[Flokkur:Rándýr]] qazuuho7wbqtid4q3l70mia0skh2uvr 1984402 1984401 2026-10-30T08:47:33Z ~2026-57668-88 122352 1984402 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Blettatígur | fossil_range = Seinnihluti [[plíósen]] – í dag | status = VU | trend = down | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{Cite iucn| author =Cat Specialist Group|year=2002| url = https://www.iucnredlist.org/species/219/124366642|title=Acinonyx jubatus| access-date =[[2006-05-11]]}} Gagnagrunnsfærslan inniheldur rök fyrir því að þessi tegund sé í hættu.</ref> | image = Acinonyx jubatus walking edit.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'') | familia = [[Kattardýr]] (''Felidae'') | genus = '''''Acinonyx''''' | genus_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 | species = '''Blettatígur''' (''A. jubatus'') | binomial = ''Acinonyx jubatus'' | binomial_authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) | range_map = Cheetah range.gif | range_map_width = 250px | range_map_caption = Heimkynni blettatígurs | type_species = '''''Acinonyx venator''''' | type_species_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 (= ''Felis jubata'', [[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) by monotypy | synonyms = * ''Felis jubata'' Schreber, 1775 * ''Felis venatica'' Smith * ''Acinonyx venator'' [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 }} [[File:Cheetah (Acinonyx jubatus) crossing the road.webm|thumb|Blettatígur]] '''Blettatígur''' ([[fræðiheiti]]: ''Acinonyx jubatus'') er [[kattardýr]] og hraðskreiðasta dýr á [[Jörðin|jörðu]]. Hann getur hlaupið stuttan spöl á 115 km hraða á klukkustund enda er líkaminn allur sniðinn að hraðanum. Víðar nasir geta dregið mikið [[súrefni]] inn í lungun og loppurnar eru lagaðar að spretthlaupi. Nú lifa flestir blettatígrar í austan- og sunnanverðri [[Afríka|Afríku]] en nokkrir eru í [[Asía|Asíu]] — í [[Íran]] og [[Pakistan]]. Þeir hafast við í margs konar umhverfi, allt frá trjálausum [[Gresja|gresjum]] að þéttu [[kjarr]]i eða jafnvel þurrum auðnum. Blettatígurinn er rándýr og lifir á [[Gasella|gasellum]].(: <3 == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|5482|Getið þið sagt mér allt um blettatígur?}} * {{Vísindavefurinn|855|Hversu hratt getur blettatígur (Cheetah) hlaupið?}} * {{Vísindavefurinn|1608|Hvað getur blettatígur haldið hámarkshraða lengi?}} * {{Vísindavefurinn|54089|Hvers vegna drepa ljón blettatígra?}} * {{Vísindavefurinn|341|Geta tígrisdýr og blettatígur eignast afkvæmi og hvað kallast það þá? Geta mismunandi kattardýr eignast afkvæmi?}} * {{Vísindavefurinn|975|Hve margir blettatígrar eru á Íslandi?}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Kattardýr]] [[Flokkur:Rándýr]] i7srj4jlynrbw3owkd6al95mjm59rwd 1984403 1984402 2026-10-30T08:49:08Z ~2026-57668-88 122352 1984403 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Blettatígur | fossil_range = Seinnihluti [[plíósen]] – í dag | status = VU | trend = down | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{Cite iucn| author =Cat Specialist Group|year=2002| url = https://www.iucnredlist.org/species/219/124366642|title=Acinonyx jubatus| access-date =[[2006-05-11]]}} Gagnagrunnsfærslan inniheldur rök fyrir því að þessi tegund sé í hættu.</ref> | image = Acinonyx jubatus walking edit.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'') | familia = [[Kattardýr]] (''Felidae'') | genus = '''''Acinonyx''''' | genus_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 | species = '''Blettatígur''' (''A. jubatus'') | binomial = ''Acinonyx jubatus'' | binomial_authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) | range_map = Cheetah range.gif | range_map_width = 250px | range_map_caption = Heimkynni blettatígurs | type_species = '''''Acinonyx venator''''' | type_species_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 (= ''Felis jubata'', [[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) by monotypy | synonyms = * ''Felis jubata'' Schreber, 1775 * ''Felis venatica'' Smith * ''Acinonyx venator'' [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 }} [[File:Cheetah (Acinonyx jubatus) crossing the road.webm|thumb|Blettatígur]] '''Blettatígur''' ([[fræðiheiti]]: ''Acinonyx jubatus'') er [[kattardýr]] og hraðskreiðasta dýr á [[Jörðin|jörðu]]. Hann getur hlaupið stuttan spöl á 115 km hraða á klukkustund enda er líkaminn allur sniðinn að hraðanum. Víðar nasir geta dregið mikið [[súrefni]] inn í lungun og loppurnar eru lagaðar að spretthlaupi. Nú lifa flestir blettatígrar í austan- og sunnanverðri [[Afríka|Afríku]] en nokkrir eru í [[Asía|Asíu]] — í [[Íran]] og [[Pakistan]]. Þeir hafast við í margs konar umhverfi, allt frá trjálausum [[Gresja|gresjum]] að þéttu [[kjarr]]i eða jafnvel þurrum auðnum. Blettatígurinn er rándýr og lifir á [[Gasella|gasellum]].(: <3.Blettatígar eru bleikir. == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|5482|Getið þið sagt mér allt um blettatígur?}} * {{Vísindavefurinn|855|Hversu hratt getur blettatígur (Cheetah) hlaupið?}} * {{Vísindavefurinn|1608|Hvað getur blettatígur haldið hámarkshraða lengi?}} * {{Vísindavefurinn|54089|Hvers vegna drepa ljón blettatígra?}} * {{Vísindavefurinn|341|Geta tígrisdýr og blettatígur eignast afkvæmi og hvað kallast það þá? Geta mismunandi kattardýr eignast afkvæmi?}} * {{Vísindavefurinn|975|Hve margir blettatígrar eru á Íslandi?}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Kattardýr]] [[Flokkur:Rándýr]] a56ts1pmmtz4v2g1k2c9095ew780lsh 1984404 1984403 2026-10-30T08:50:22Z ~2026-57668-88 122352 1984404 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Blettatígur | fossil_range = Seinnihluti [[plíósen]] – í dag | status = VU | trend = down | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{Cite iucn| author =Cat Specialist Group|year=2002| url = https://www.iucnredlist.org/species/219/124366642|title=Acinonyx jubatus| access-date =[[2006-05-11]]}} Gagnagrunnsfærslan inniheldur rök fyrir því að þessi tegund sé í hættu.</ref> | image = Acinonyx jubatus walking edit.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'') | familia = [[Kattardýr]] (''Felidae'') | genus = '''''Acinonyx''''' | genus_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 | species = '''Blettatígur''' (''A. jubatus'') | binomial = ''Acinonyx jubatus'' | binomial_authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) | range_map = Cheetah range.gif | range_map_width = 250px | range_map_caption = Heimkynni blettatígurs | type_species = '''''Acinonyx venator''''' | type_species_authority = [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 (= ''Felis jubata'', [[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775) by monotypy | synonyms = * ''Felis jubata'' Schreber, 1775 * ''Felis venatica'' Smith * ''Acinonyx venator'' [[Joshua Brookes|Brookes]], 1828 }} [[File:Cheetah (Acinonyx jubatus) crossing the road.webm|thumb|Blettatígur]] '''Blettatígur''' ([[fræðiheiti]]: ''Acinonyx jubatus'') er [[kattardýr]] og hraðskreiðasta dýr á [[Jörðin|jörðu]]. Hann getur hlaupið stuttan spöl á 115 km hraða á klukkustund enda er líkaminn allur sniðinn að hraðanum. Víðar nasir geta dregið mikið [[súrefni]] inn í lungun og loppurnar eru lagaðar að spretthlaupi. Nú lifa flestir blettatígrar í austan- og sunnanverðri [[Afríka|Afríku]] en nokkrir eru í [[Asía|Asíu]] — í [[Íran]] og [[Pakistan]]. Þeir hafast við í margs konar umhverfi, allt frá trjálausum [[Gresja|gresjum]] að þéttu [[kjarr]]i eða jafnvel þurrum auðnum. Blettatígurinn er rándýr og lifir á [[Gasella|gasellum]].(: <3 == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|5482|Getið þið sagt mér allt um blettatígur?}} * {{Vísindavefurinn|855|Hversu hratt getur blettatígur (Cheetah) hlaupið?}} * {{Vísindavefurinn|1608|Hvað getur blettatígur haldið hámarkshraða lengi?}} * {{Vísindavefurinn|54089|Hvers vegna drepa ljón blettatígra?}} * {{Vísindavefurinn|341|Geta tígrisdýr og blettatígur eignast afkvæmi og hvað kallast það þá? Geta mismunandi kattardýr eignast afkvæmi?}} * {{Vísindavefurinn|975|Hve margir blettatígrar eru á Íslandi?}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Kattardýr]] [[Flokkur:Rándýr]] i7srj4jlynrbw3owkd6al95mjm59rwd 0 66037 1984375 1981781 2026-10-30T00:43:12Z Akigka 183 1984375 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Laki fissure (2).jpg|thumbnail|280px|Lakagígar]] [[Mynd:Bárðarbunga Volcano, September 4 2014 - 15145866372.jpg|thumbnail|Holuhraun 2014, sambærilegt, en mikið minna gos]] '''Skaftáreldar''', einnig nefndir '''Síðueldar''', voru [[eldgos]] sem hófst á [[Hvítasunna|hvítasunnudag]], [[8. júní]] árið [[1783]], í [[Lakagígar|Lakagígum]] í [[Vestur-Skaftafellssýsla|Vestur-Skaftafellssýslu]], og stóð fram í febrúar [[1784]]. Í Skaftáreldum varð mesta [[hraun]]rennsli í einu gosi á jörðinni á síðasta árþúsundi. Heildarrúmál hraunsins er um 12–14 km³ og flatarmál þess 580 km². Gosinu fylgdu [[Eldfjallaaska|aska]] og eiturefni sem barst um landið. Mikil [[gosmóða]], rík af [[brennisteinn|brennisteinssamböndum]], barst út í [[gufuhvolf]]ið og varð hennar vart um allt [[norðurhvel]] [[jörðin|jarðar]]. Veturinn á eftir var harður um alla Evrópu en einkum þó á Íslandi. [[Búfé]] féll og hungursneyð ríkti. Hörmungarnar sem fylgdu Skaftáreldum eru kallaðar [[Móðuharðindin]] eftir gosmóðunni. Þær stóðu yfir til ársins [[1785]]. Talið að sauðfé hafi fækkað um allt að 80%, hrossum um 60% og nautgripum um 50%. Þessar hörmungar kostuðu meira en 10.000 manns (rúmlega 20% þjóðarinnar) lífið. Í ''[[Eldrit]]i'' sínu lýsir [[Jón Steingrímsson]] (kallaður ''eldklerkur'') eldgosinu og eftirmálum þess á landinu. Skaftáreldar höfðu áhrif annars staðar en á Íslandi. Þeir ollu kólnun um hálft stig á norðurhveli í eitt ár eða svo. == Áhrif == Gosið í [[Lakagígar|Lakagígum]] er næststærsta og jafnframt [[manntjón|mannskæðasta]] gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldar, en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um [[Evrópa|Evrópu]]. [[Hraun]]flæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á [[sögulegur tími|sögulegum tíma]] ásamt gosinu í [[Eldgjá]] árið [[934]]. Þetta olli til að mynda miklu tjóni á [[mannvirki|mannvirkjum]] á Íslandi. Aftur á móti voru árin eftir gosið hvað verst. Afleiðingarnar voru hin víðfrægu [[Móðuharðindin|Móðuharðindi]] sem ollu um 10.000 dauðsföllum á Íslandi. Eins konar [[móða]] myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3 °C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum. Agnirnar drukku í sig mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. [[Hitastig]]sbreytingarnar gerðu það að verkum að [[uppskera]] brást ásamt því að [[dýr]] þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Í kjölfarið dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands andrúmsloftsins, sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér. Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna Móðuharðindanna. Agnir og gosmóða frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi haft áhrif á [[monsúnvindar|monsúnvindana]]. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna hafi loftið fyrir ofan [[heimskaut]]in hitnað og gerbreytt [[loftstraumur|loftstraumum]] á jörðinni. Auk breytinga á [[vindakerfi]] heimsins lækkaði [[vatnsborð]] í ánni [[Níl]] í [[Egyptaland]]i á þessum árum var og telja vísindamenn nær útilokað að það hafi verið tilviljun. Afleiðingin varð [[hungursneyð]] sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í [[Nílardalur|Nílardal]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/|title=Nýjar upplýsingar um afleiðingar Móðuharðindanna 1783 á veðurfar|author=Einar Sveinbjörnsson|date=21.11.2006|website=Blog.is}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041023041810/www.islandia.is/hamfarir/jardfraedilegt/eldgos/skaftareldar.html Skaftáreldar 1783] * {{Vísindavefurinn|7136|Hvort voru Skaftáreldar flæðigos eða blandað gos?}} * {{Vísindavefurinn|6530|Hvenær geisuðu Skaftáreldarnir?}} * {{Vísindavefurinn|271| Hvað gerist hér á landi og annars staðar ef eldgos hefjast á Yellowstone-svæðinu?}} * {{Vísindavefurinn|22048|Hvernig nákvæmlega voru Skaftáreldarnir? Hvernig var aðdragandinn og hvernig fór þetta allt fram?}} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116154953/www.skjalasafn.is/Syningar/skolavefur/skaft_i_0000.html Þjóðskjalasafn: Skaftáreldar] {{stubbur|jarðfræði}} [[Flokkur:Eldgos á Íslandi]] 8b5bbziqa7woab3a4l3x0alspurax61 1984379 1984375 2026-10-30T00:48:54Z Akigka 183 /* Áhrif */ 1984379 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Laki fissure (2).jpg|thumbnail|280px|Lakagígar]] [[Mynd:Bárðarbunga Volcano, September 4 2014 - 15145866372.jpg|thumbnail|Holuhraun 2014, sambærilegt, en mikið minna gos]] '''Skaftáreldar''', einnig nefndir '''Síðueldar''', voru [[eldgos]] sem hófst á [[Hvítasunna|hvítasunnudag]], [[8. júní]] árið [[1783]], í [[Lakagígar|Lakagígum]] í [[Vestur-Skaftafellssýsla|Vestur-Skaftafellssýslu]], og stóð fram í febrúar [[1784]]. Í Skaftáreldum varð mesta [[hraun]]rennsli í einu gosi á jörðinni á síðasta árþúsundi. Heildarrúmál hraunsins er um 12–14 km³ og flatarmál þess 580 km². Gosinu fylgdu [[Eldfjallaaska|aska]] og eiturefni sem barst um landið. Mikil [[gosmóða]], rík af [[brennisteinn|brennisteinssamböndum]], barst út í [[gufuhvolf]]ið og varð hennar vart um allt [[norðurhvel]] [[jörðin|jarðar]]. Veturinn á eftir var harður um alla Evrópu en einkum þó á Íslandi. [[Búfé]] féll og hungursneyð ríkti. Hörmungarnar sem fylgdu Skaftáreldum eru kallaðar [[Móðuharðindin]] eftir gosmóðunni. Þær stóðu yfir til ársins [[1785]]. Talið að sauðfé hafi fækkað um allt að 80%, hrossum um 60% og nautgripum um 50%. Þessar hörmungar kostuðu meira en 10.000 manns (rúmlega 20% þjóðarinnar) lífið. Í ''[[Eldrit]]i'' sínu lýsir [[Jón Steingrímsson]] (kallaður ''eldklerkur'') eldgosinu og eftirmálum þess á landinu. Skaftáreldar höfðu áhrif annars staðar en á Íslandi. Þeir ollu kólnun um hálft stig á norðurhveli í eitt ár eða svo. == Áhrif == Gosið í [[Lakagígar|Lakagígum]] er næststærsta og jafnframt [[manntjón|mannskæðasta]] gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldar, en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um [[Evrópa|Evrópu]]. [[Hraun]]flæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á [[sögulegur tími|sögulegum tíma]], fyrir utan gosið í [[Eldgjá]] árið [[934]]. Hraunið olli til að mynda miklu tjóni á [[mannvirki|mannvirkjum]] á Íslandi. Aftur á móti voru árin eftir gosið hvað verst. Afleiðingarnar voru hin víðfrægu [[Móðuharðindin|Móðuharðindi]] sem ollu um 10.000 dauðsföllum á Íslandi. Eins konar [[móða]] myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3 °C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum. Agnirnar drukku í sig mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. [[Hitastig]]sbreytingarnar gerðu það að verkum að [[uppskera]] brást ásamt því að [[dýr]] þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Í kjölfarið dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands andrúmsloftsins, sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér. Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna Móðuharðindanna. Agnir og gosmóða frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi haft áhrif á [[monsúnvindar|monsúnvindana]]. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna hafi loftið fyrir ofan [[heimskaut]]in hitnað og gerbreytt [[loftstraumur|loftstraumum]] á jörðinni. Auk breytinga á [[vindakerfi]] heimsins lækkaði [[vatnsborð]] í ánni [[Níl]] í [[Egyptaland]]i á þessum árum var og telja vísindamenn nær útilokað að það hafi verið tilviljun. Afleiðingin varð [[hungursneyð]] sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í [[Nílardalur|Nílardal]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/|title=Nýjar upplýsingar um afleiðingar Móðuharðindanna 1783 á veðurfar|author=Einar Sveinbjörnsson|date=21.11.2006|website=Blog.is}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041023041810/www.islandia.is/hamfarir/jardfraedilegt/eldgos/skaftareldar.html Skaftáreldar 1783] * {{Vísindavefurinn|7136|Hvort voru Skaftáreldar flæðigos eða blandað gos?}} * {{Vísindavefurinn|6530|Hvenær geisuðu Skaftáreldarnir?}} * {{Vísindavefurinn|271| Hvað gerist hér á landi og annars staðar ef eldgos hefjast á Yellowstone-svæðinu?}} * {{Vísindavefurinn|22048|Hvernig nákvæmlega voru Skaftáreldarnir? Hvernig var aðdragandinn og hvernig fór þetta allt fram?}} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116154953/www.skjalasafn.is/Syningar/skolavefur/skaft_i_0000.html Þjóðskjalasafn: Skaftáreldar] {{stubbur|jarðfræði}} [[Flokkur:Eldgos á Íslandi]] arp7yltnsb7zvkrgilo95le29ejm6ny 1984380 1984379 2026-10-30T00:50:10Z Akigka 183 /* Áhrif */ 1984380 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Laki fissure (2).jpg|thumbnail|280px|Lakagígar]] [[Mynd:Bárðarbunga Volcano, September 4 2014 - 15145866372.jpg|thumbnail|Holuhraun 2014, sambærilegt, en mikið minna gos]] '''Skaftáreldar''', einnig nefndir '''Síðueldar''', voru [[eldgos]] sem hófst á [[Hvítasunna|hvítasunnudag]], [[8. júní]] árið [[1783]], í [[Lakagígar|Lakagígum]] í [[Vestur-Skaftafellssýsla|Vestur-Skaftafellssýslu]], og stóð fram í febrúar [[1784]]. Í Skaftáreldum varð mesta [[hraun]]rennsli í einu gosi á jörðinni á síðasta árþúsundi. Heildarrúmál hraunsins er um 12–14 km³ og flatarmál þess 580 km². Gosinu fylgdu [[Eldfjallaaska|aska]] og eiturefni sem barst um landið. Mikil [[gosmóða]], rík af [[brennisteinn|brennisteinssamböndum]], barst út í [[gufuhvolf]]ið og varð hennar vart um allt [[norðurhvel]] [[jörðin|jarðar]]. Veturinn á eftir var harður um alla Evrópu en einkum þó á Íslandi. [[Búfé]] féll og hungursneyð ríkti. Hörmungarnar sem fylgdu Skaftáreldum eru kallaðar [[Móðuharðindin]] eftir gosmóðunni. Þær stóðu yfir til ársins [[1785]]. Talið að sauðfé hafi fækkað um allt að 80%, hrossum um 60% og nautgripum um 50%. Þessar hörmungar kostuðu meira en 10.000 manns (rúmlega 20% þjóðarinnar) lífið. Í ''[[Eldrit]]i'' sínu lýsir [[Jón Steingrímsson]] (kallaður ''eldklerkur'') eldgosinu og eftirmálum þess á landinu. Skaftáreldar höfðu áhrif annars staðar en á Íslandi. Þeir ollu kólnun um hálft stig á norðurhveli í eitt ár eða svo. == Áhrif == Gosið í [[Lakagígar|Lakagígum]] er næststærsta og jafnframt [[manntjón|mannskæðasta]] gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldar, en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um [[Evrópa|Evrópu]]. [[Hraun]]flæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á [[sögulegur tími|sögulegum tíma]], fyrir utan gosið í [[Eldgjá]] árið [[934]]. Hraunið olli til að mynda miklu tjóni á [[mannvirki|mannvirkjum]] á Íslandi. Aftur á móti voru árin eftir gosið hvað verst. Eins konar [[gosmóða]] myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3 °C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum. Agnirnar drukku í sig mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. [[Hitastig]]sbreytingarnar gerðu að verkum að [[uppskera]] brást ásamt því að [[dýr]] þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Í kjölfarið dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands andrúmsloftsins, sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér. Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna Móðuharðindanna. Agnir og gosmóða frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi haft áhrif á [[monsúnvindar|monsúnvindana]]. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna gæti loftið fyrir ofan [[heimskaut]]in hafa hitnað og gerbreytt [[loftstraumur|loftstraumum]] á jörðinni. Auk breytinga á [[vindakerfi]] heimsins lækkaði [[vatnsborð]] í ánni [[Níl]] í [[Egyptaland]]i á þessum árum var og telja vísindamenn nær útilokað að það hafi verið tilviljun. Afleiðingin varð [[hungursneyð]] sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í [[Nílardalur|Nílardal]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/|title=Nýjar upplýsingar um afleiðingar Móðuharðindanna 1783 á veðurfar|author=Einar Sveinbjörnsson|date=21.11.2006|website=Blog.is}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041023041810/www.islandia.is/hamfarir/jardfraedilegt/eldgos/skaftareldar.html Skaftáreldar 1783] * {{Vísindavefurinn|7136|Hvort voru Skaftáreldar flæðigos eða blandað gos?}} * {{Vísindavefurinn|6530|Hvenær geisuðu Skaftáreldarnir?}} * {{Vísindavefurinn|271| Hvað gerist hér á landi og annars staðar ef eldgos hefjast á Yellowstone-svæðinu?}} * {{Vísindavefurinn|22048|Hvernig nákvæmlega voru Skaftáreldarnir? Hvernig var aðdragandinn og hvernig fór þetta allt fram?}} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116154953/www.skjalasafn.is/Syningar/skolavefur/skaft_i_0000.html Þjóðskjalasafn: Skaftáreldar] {{stubbur|jarðfræði}} [[Flokkur:Eldgos á Íslandi]] grazk8ibf077r6214d57hcgjxj3zhjg 1984381 1984380 2026-10-30T00:50:40Z Akigka 183 1984381 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Laki fissure (2).jpg|thumbnail|Lakagígar.]] '''Skaftáreldar''', einnig nefndir '''Síðueldar''', voru [[eldgos]] sem hófst á [[Hvítasunna|hvítasunnudag]], [[8. júní]] árið [[1783]], í [[Lakagígar|Lakagígum]] í [[Vestur-Skaftafellssýsla|Vestur-Skaftafellssýslu]], og stóð fram í febrúar [[1784]]. Í Skaftáreldum varð mesta [[hraun]]rennsli í einu gosi á jörðinni á síðasta árþúsundi. Heildarrúmál hraunsins er um 12–14 km³ og flatarmál þess 580 km². Gosinu fylgdu [[Eldfjallaaska|aska]] og eiturefni sem barst um landið. Mikil [[gosmóða]], rík af [[brennisteinn|brennisteinssamböndum]], barst út í [[gufuhvolf]]ið og varð hennar vart um allt [[norðurhvel]] [[jörðin|jarðar]]. Veturinn á eftir var harður um alla Evrópu en einkum þó á Íslandi. [[Búfé]] féll og hungursneyð ríkti. Hörmungarnar sem fylgdu Skaftáreldum eru kallaðar [[Móðuharðindin]] eftir gosmóðunni. Þær stóðu yfir til ársins [[1785]]. Talið að sauðfé hafi fækkað um allt að 80%, hrossum um 60% og nautgripum um 50%. Þessar hörmungar kostuðu meira en 10.000 manns (rúmlega 20% þjóðarinnar) lífið. Í ''[[Eldrit]]i'' sínu lýsir [[Jón Steingrímsson]] (kallaður ''eldklerkur'') eldgosinu og eftirmálum þess á landinu. Skaftáreldar höfðu áhrif annars staðar en á Íslandi. Þeir ollu kólnun um hálft stig á norðurhveli í eitt ár eða svo. == Áhrif == Gosið í [[Lakagígar|Lakagígum]] er næststærsta og jafnframt [[manntjón|mannskæðasta]] gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldar, en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um [[Evrópa|Evrópu]]. [[Hraun]]flæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á [[sögulegur tími|sögulegum tíma]], fyrir utan gosið í [[Eldgjá]] árið [[934]]. Hraunið olli til að mynda miklu tjóni á [[mannvirki|mannvirkjum]] á Íslandi. Aftur á móti voru árin eftir gosið hvað verst. Eins konar [[gosmóða]] myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3 °C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum. Agnirnar drukku í sig mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. [[Hitastig]]sbreytingarnar gerðu að verkum að [[uppskera]] brást ásamt því að [[dýr]] þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Í kjölfarið dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands andrúmsloftsins, sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér. Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna Móðuharðindanna. Agnir og gosmóða frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi haft áhrif á [[monsúnvindar|monsúnvindana]]. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna gæti loftið fyrir ofan [[heimskaut]]in hafa hitnað og gerbreytt [[loftstraumur|loftstraumum]] á jörðinni. Auk breytinga á [[vindakerfi]] heimsins lækkaði [[vatnsborð]] í ánni [[Níl]] í [[Egyptaland]]i á þessum árum var og telja vísindamenn nær útilokað að það hafi verið tilviljun. Afleiðingin varð [[hungursneyð]] sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í [[Nílardalur|Nílardal]] á 18. öld.<ref>{{cite web|url=https://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/|title=Nýjar upplýsingar um afleiðingar Móðuharðindanna 1783 á veðurfar|author=Einar Sveinbjörnsson|date=21.11.2006|website=Blog.is}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041023041810/www.islandia.is/hamfarir/jardfraedilegt/eldgos/skaftareldar.html Skaftáreldar 1783] * {{Vísindavefurinn|7136|Hvort voru Skaftáreldar flæðigos eða blandað gos?}} * {{Vísindavefurinn|6530|Hvenær geisuðu Skaftáreldarnir?}} * {{Vísindavefurinn|271| Hvað gerist hér á landi og annars staðar ef eldgos hefjast á Yellowstone-svæðinu?}} * {{Vísindavefurinn|22048|Hvernig nákvæmlega voru Skaftáreldarnir? Hvernig var aðdragandinn og hvernig fór þetta allt fram?}} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116154953/www.skjalasafn.is/Syningar/skolavefur/skaft_i_0000.html Þjóðskjalasafn: Skaftáreldar] {{stubbur|jarðfræði}} [[Flokkur:Eldgos á Íslandi]] 0z7f1z853bgz8pt4o578ceklt7oobhs 0 66619 1984392 1953552 2026-10-30T05:03:20Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984392 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Ástþór Magnússon Wium | mynd = | fæðingarnafn = Ástþór Magnússon Wium | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1953|8|4}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | stofnun = [[Friður 2000]] | maki = {{g|Natalia Wium|2004}}<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/5494267#page/n33/mode/2uphttps://timarit.is/page/5494267#page/n33/mode/2up|titill=Hin hliðin á árinu 2004|útgefandi=DV| dags = 30. desember 2004|mánuðurskoðað=7. janúar|árskoðað=2024}}</ref> | vefsíða = {{URL|forsetakosningar.is}} }} '''Ástþór Magnússon Wium''' (f. í [[Reykjavík]] [[4. ágúst]] [[1953]]) er íslenskur viðskiptamaður og stofnandi [[Friður 2000|Friðar 2000]]. Hann hefur boðið sig fram til forseta Íslands sex sinnum. == Ævi == === Menntun === Eftir landspróf hóf Ástþór nám í [[Verslunarskóli Íslands|Verslunarskóla Íslands]] en fór síðan til [[Bretland]]s í nám við [[Medway College of Art and Design]] og lauk prófi í auglýsinga[[ljósmyndun]] og markaðsfræðum. Hann sótti síðan fjölda námskeiða bæði heima og erlendis í stjórnun og rekstri fyrirtækja.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/myndasafn/mynd/124576/|title=Ástþór Magnússon - Myndasafn mbl.is|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-06-06}}</ref> === Starfsferill === Ástþór var upphafsmaður að stofnun [[Eurocard]] á [[Ísland]]i árið [[1979]] en það var fyrsta kreditkortafyrirtæki landsins.<ref>{{Cite news|url=https://timarit.is/page/4085766#page/n6/mode/2up|title=Ég er upp á móti kerfinu|date=25. júní 1996|work=Tíminn|access-date=7. janúar 2024}}</ref> Ástþór stofnaði einnig og rak um árabil ''myndiðjuna Ástþór'' og [[póstverslun]]arfyrirtæki með útibúum í [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk]]u. Árið [[1983]] flutti Ástþór til Danmerkur og síðan til [[Bretland]]s þar sem hann gerðist frumkvöðull í þróun tölvutækni fyrir gagnvirk upplýsinga- og verslunarkerfi. Hann kom einnig að flugrekstri um árabil og er með yfir 2000 flugtíma mest við stjórn á litlum einkaþotum.{{heimild vantar}} Ástþór var upphafsmaður að stofnun [[Friður 2000|Friðar 2000]] [[1994]] með þátttöku meira en 100 erlendra friðarsamtaka og yfir 1000 einstaklinga árið 1995.{{heimild vantar}} Nýjar raddir voru samtök mótmælenda sem Ástþór Magnússon stóð fyrir í kringum [[Búsáhaldabyltingin|Búsáhaldabyltinguna]], til höfuðs samtökunum [[Raddir fólksins|Röddum fólksins]]. Nýjar raddir efndu til samkomu við Austurvöll þann [[17. janúar]] [[2009]] klukkan 15:15. Þar áttu umræður að hefjast með stuttu ávarpi og þá átti orðið að vera laust. Raddir fólksins höfðu einnig skipulagt fund á Austurvelli á sama tíma, nánar tiltekið klukkan 15:00. Lögreglan mætti á staðinn og fjarlægði sendiferðabíl og annan búnað Nýrra radda. Í framhaldinu kærðu Nýjar raddir framgöngu lögreglustjórans í Reykjavík.<ref>{{cite web|url=http://raddir.austurvollur.is/|website=Austurvollur.is|title=Austurvöllur – Dagskrá|date=15. janúar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090123193856/http://raddir.austurvollur.is/|archive-date=2009-01-23|access-date=2024-11-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://lydveldi.blog.is/blog/lydveldi/entry/774223/|title=STJÓRNSÝSLUKÆRA vegna Lögreglunnar í Reykjavík|author=Ástþór Magnússon|website=blog.is|date=17.1.2009}}</ref> ==Málaferli fyrir dómi== Árið 2003 var Ástþór kærður af [[Ríkislögreglustjóri|ríkislögreglustjóra]] til [[Héraðsdómar Íslands|héraðsdóms Reykjavíkur]] fyrir að senda tilhæfulausar viðvaranir um yfirvofandi sprengjutilræði til íslenskra flugfélaga. Ástþór hafði þá sent út yfirlýsingu merkta Friði 2000 þar sem hann sagðist hafa „rökstuddan grun“ um að ráðist yrði gegn íslenskri flugvél [[Icelandair]] eða [[Air Atlanta Icelandic|Atlanta]] með flugráni eða sprengjutilræði vegna stuðnings Íslands við [[Íraksstríðið]]. Í yfirlýsingunni var almenningur varaður við því að ferðast með þessum flugfélögum á næstu dögum og vikum. Héraðsdómur sýknaði Ástþór af kærunni þann 4. júlí 2003. Vísað var til þess að Ástþór hefði talið staðhæfingu sína rétta og að ekki yrði sakfellt fyrir lagaákvæðið sem um ræddi nema um vís­vit­andi rang­ar upp­lýs­ing­ar eða vís­vit­andi rang­ar til­kynn­ing­ar hefði verið að ræða.<ref>{{Vefheimild|titill=Ástþór sýknaður|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/07/04/astthor_syknadur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=4. júlí 2003|skoðað=6. maí 2024}}</ref> == Forsetaframboð == Ástþór hefur boðið sig fram í embætti [[Forseti Íslands|forseta Íslands]] sex sinnum, fyrst árið 1996. Ástþór kynnti hugmyndafræði sína í [[Forsetakosningar á Íslandi 1996|forsetaframboði 1996]] og í bókinni ''Virkjum Bessastaði'' sem dreift var á öll heimili landsmanna. Forsetaframboð hans árið 2000 var dæmt ógilt, vegna þess að nægjanlegan fjölda meðmælenda vantaði.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/frettir/2016-05-17-tiu-stadreyndir-um-astthor-magnusson/|title=Tíu staðreyndir um Ástþór Magnússon|last=Valgerðardóttir|first=Sunna|date=2016-05-21|website=Kjarninn|language=is|access-date=2024-01-07}}</ref> Hann bauð sig fram í þriðja skiptið í [[Forsetakosningar á Íslandi 2004|forsetakosningunum 2004]]. Ástþór bauð sig fram á ný í [[forsetakosningar á Íslandi 2012|forsetakosningunum 2012]], en þann 1. júní 2012 var framboð hans dæmt ógilt því hann fékk ekki lögboðið vottorð yfirkjörstjórnar Norðvesturkjördæmis.<ref>{{Cite web |url=https://www.innanrikisraduneyti.is/frettir/nr/28087 |title=Frambjóðendur til kjörs forseta Íslands 2012 |access-date=2026-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326151700/https://www.innanrikisraduneyti.is/frettir/nr/28087 |archive-date=2016-03-26 |url-status=dead}}</ref> Fimmta framboðið hans var í [[Forsetakosningar á Íslandi 2016|forsetakosningunum 2016]]. Þann 3. janúar 2024 lýsti hann yfir framboði fyrir [[Forsetakosningar á Íslandi 2024|forsetakosningarnar 2024]].<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-01-03-astthor-magnusson-bydur-sig-fram-til-forseta-401132|title=Ástþór Magnússon býður sig fram til forseta|author1=Róbert Jóhannsson|date=3. janúar 2024|work=[[RÚV]]|access-date=7. janúar 2024}}</ref> Ástþór greindi frá því í kosningabaráttunni 2024 að hann hefði fengið [[Vitrun|vitranir]] fyrir 30 árum sem hefðu orðið til þess að hann fór fyrst í forsetaframboð. Meðal annars sagðist hann hafa fengið vitrun um að ráðist yrði á Ísland með [[Kjarnorkusprengja|kjarnorkusprengju]] árið 2025 ef ekki næðist friður við [[Rússland]].<ref>{{cite news|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-05-13-astthor-i-forystusaetinu-forseti-islands-getur-talad-um-fyrir-putin-412633|title=Ástþór í Forystusætinu: Forseti Íslands getur talað um fyrir Pútín|author1=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|date=13. maí 2024|work=[[RÚV]]|access-date=30. maí 2024}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4 | Árangur Ástþórs í forsetakosningum |- ! Ár ! Atkvæði ! Hlutfall ! Sæti |- ! [[Forsetakosningar á Íslandi 1996|1996]] | 4.422 | 2,7% | 4 af 4 |- ! [[Forsetakosningar á Íslandi 2004|2004]] | 2.001 | 1,9% | 3 af 3 |- ! [[Forsetakosningar á Íslandi 2016|2016]] | 615 | 0,3% | 7 af 9 |- ! [[Forsetakosningar á Íslandi 2024|2024]] | 465 | 0,2% | 8 af 12 |} == Stjórnmálaskoðanir == Ástþór hefur í gegnum tíðina verið afar gagnrýninn á utanríkisstefnu [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], sér í lagi á tíma [[Íraksstríðið|Íraksstríðsins]], sem hann segir leidda áfram af [[Hergagnaiðnaðurinn|hergagnaiðnaðinum]].<ref>{{Vefheimild|titill=Er mamma sölu­maður dauðans? |url=https://www.visir.is/g/20222251062d/er-mamma-solu-madur-daudans-|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2022|mánuður=22. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Ástþór Magnússon}}</ref> Í deilum milli vesturlanda og [[Rússland]]s hefur Ástþór gjarnan tekið afstöðu með Rússum. Meðal annars hrósaði hann [[innlimun Rússlands á Krímskaga]] árið 2014 og sagði að [[Vladímír Pútín]] Rússlandsforseti ætti skilið [[friðarverðlaun Nóbels]] fyrir að standa fyrir henni.<ref>{{Vefheimild|titill=Skora á Alþingi að virða niðurstöðuna á Krímskaga|url=https://www.visir.is/g/2014140329916/skora-a-althingi-ad-virda-nidurstoduna-a-krimskaga|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2014|mánuður=20. mars|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Kolbeinn Tumi Daðason}}</ref> Ástþór hefur gagnrýnt alþjóðlegar viðskiptaþvinganir gegn Rússlandi og sagði þær árið 2023 jafngilda [[þjóðarmorð]]i gegn rússneskum almenningi.<ref>{{Vefheimild|titill=Styður héraðs­dómur þjóðar­morð?|url=https://www.visir.is/g/20232483427d/stydur-herads-domur-thjodar-mord-|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=2. nóvember 2023|skoðað=18. mars 2024|höfundur=Ástþór Magnússon}}</ref> ==Viðurkenningar== Árið 1996 hlaut Ástþór Gandhi-mannúðarverðlaunin, sem veitt voru af stofnuninni {{ill|Gandhi Memorial International Foundation|en}} í [[Orinda]] í Kaliforníu.<ref>{{Tímarit.is|1865872|Demókratar skila Gandhi-gjöfinni|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=19. nóvember 1996|blaðsíða=19}}</ref> Forstöðumaður stofnunarinnar og verðlaunanna var Yogesh K. Gandhi, sem hafði komið til Íslands árið 1996 á vegum Friðar 2000. Gandhi sagðist vera skyldur indverska sjálfstæðisleiðtoganum og friðarsinnanum [[Mahatma Gandhi]],<ref name="ath">Í mörgum fréttum og í auglýsingum Friðar 2000 um komu Yogesh Gandhi til Íslands 1996 er hann ranglega sagður afkomandi Mahatma Gandhi.</ref> en eiginlegir afkomendur Mahatma sögðu Yogesh hins vegar vera svindlara sem hefði aðallega áhuga á að auðga sjálfan sig og mynda tengsl við valdastofnanir með því að vera ljósmyndaður við hlið þjóðarleiðtoga.<ref>{{Tímarit.is|2947041|Gjöfull fátæklingur|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=2. nóvember 1996|blaðsíða=12}}</ref> Í heimsókn sinni til Íslands árið 1996 hafði Gandhi hlotið fund með [[Vigdís Finnbogadóttir|Vigdísi Finnbogadóttur]], forseta Íslands.<ref>{{Vefheimild|titill=Yogesh K. Gandhi til Íslands |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/248503/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=1996|mánuður=8. febrúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=26. apríl}}</ref> Talið er að stofnunin og veiting Gandhi-mannúðarverðlaunanna hafi verið fjármögnuð af {{ill|Hogen Fukunaga|en|Ho No Hana}}, japönskum milljarðamæringi sem leiddi [[Sértrúarsöfnuður|sértrúarsöfnuð]] í Japan.<ref name="sfweekly">{{cite news | last = Smith | first = Matt | title = Here Today, Gandhi Tomorrow? : Amazing tale of Walnut Creek man who gave Clinton $325,000; immunity possible for congressional testimony | work = [[SF Weekly]] | publisher = www.sfweekly.com | date = April 8, 1998 | url = http://www.sfweekly.com/1998-04-08/news/here-today-gandhi-tomorrow/ | access-date = 2022-04-26 | archive-date = 2015-06-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150627022556/http://www.sfweekly.com/1998-04-08/news/here-today-gandhi-tomorrow/ |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt niðurstöðum rannsóknar [[Bandaríkjaþing]]s á ólöglegum fjárframlögum til kosningabaráttu [[Bill Clinton|Bills Clinton]] Bandaríkjaforseta frá árinu 1998 beitti Fukunaga Gandhi-stofnuninni og verðlaununum til að koma söfnuði sínum í tengsl við áhrifafólk og auka vegsemd hans.<ref name="investigation">"Investigation of Illegal or Improper Activities in Connection with 1996 Federal Election Campaigns", 105th Congress, 2nd Session, [[United States Senate]] Report 105-167 Part 5, 105 S. Rpt. 167; Prt. 5, March 10, 1998. [https://www.senate.gov/comm/governmental_affairs/general/21chap.pdf hosted at www.senate.gov], See also: [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/48/The_Contribution_of_Yogesh_Gandhi.pdfThe Contribution of Yogesh Gandhi]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.</ref> Fukunaga kom til Íslands ásamt Yogesh Gandhi í boði Friðar 2000 árið 1996 og hitti þar meðal annars [[Steingrímur Hermannsson|Steingrím Hermannsson]], þáverandi seðlabankastjóra og fyrrum forsætisráðherra Íslands.<ref>{{Tímarit.is|1851232|Welcome! Dr. Hogen Fukunaga|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=31. mars 1996|blaðsíða=3}}</ref> Ástþór segist hafa verið sæmdur Heilögum gullkrossi af [[Gríska rétttrúnaðarkirkjan|grísku rétttrúnaðarkirkjunni]] fyrir meintan þátt sinn við að stilla til friðar milli Bandaríkjanna og Íraks á tíunda áratugnum. Að sögn Ástþórs tilnefndi [[UNESCO]] á [[Grikkland]]i hann til verðlaunanna.<ref>{{Vefheimild|titill=Af hverju ítrekað í forsetaframboð?|url=https://kjarninn.is/skodun/2016-06-13-af-hverju-itrekad-i-forsetaframbod/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2016|mánuður=18. júní|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Ástþór Magnússon}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * [http://www.ruv.is/frett/astthor-magnusson/astthor-um-ogildingu-frambodsins Ástþór um ógildingu framboðsins]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.forsetakosningar.is Forsetakosningar.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161004025940/http://forsetakosningar.is/ |date=2016-10-04 }} [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 1996]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2004]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2016]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2024]] [[Flokkur:Íslenskir aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Íslenskir viðskiptamenn]] {{f|1953}} du6k224mazqk3pfmifaih6ej0gdmb2e 0 76469 1984277 1983691 2026-10-29T12:37:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984277 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Icesave.png|thumb|250px|Fyrra myndmerki Icesave.]] '''Icesave''' var [[vörumerki]] [[innlán]]sreikninga á [[internetið|netinu]] sem [[Landsbanki Íslands]] bauð í [[Bretland]]i og í [[Holland]]i. Þessi þjónusta stóð viðskiptavinum í þessum löndum til boða þar til í október [[2008]], þegar [[Bankahrunið á Íslandi|íslenska bankakerfið hrundi]] í kjölfar [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009|efnahagslegrar lægðar]] sem staðið hafði frá byrjun árs. Alls voru viðskiptavinir þessarar þjónustu um 350 þúsund talsins, nokkru fleiri en íslenska þjóðin. Við fall Landsbankans urðu reikningarnir óaðgengilegir en stjórnvöld í Bretlandi og Hollandi tóku þá ákvörðun að greiða innstæðueigendum upp að þeim mörkum sem þau höfðu áður ábyrgst vegna þarlendra banka. Í kjölfarið þróaðist milliríkjadeila á milli [[Ísland]]s annars vegar og [[Bretland]]s og [[Holland]]s hins vegar um það hvort og þá að hvaða marki Ísland bæri ábyrgð á reikningunum og því einnig ábyrgð á endurgreiðslu til Bretlands og Hollands. Þrjár tilraunir voru gerðar til þess að semja um málið. Í fyrsta skiptið samþykkti [[Alþingi]] endurgreiðslusamning með fyrirvörum sem Bretar og Hollendingar felldu sig ekki við. Í annað skiptið samþykkti þingið endurgreiðslusamning sem [[forseti Íslands]], [[Ólafur Ragnar Grímsson]], neitaði staðfestingar og vísaði til [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] þar sem samningurinn var felldur með miklum meirihluta. Þriðji samningurinn um Icesave fór áþekka leið og var felldur i þjóðaratkvæðagreiðslu 9. apríl 2011. Þegar ljóst var að samningaleiðin var fullreynd hóf [[eftirlitsstofnun EFTA]] undirbúning málssóknar fyrir [[EFTA-dómstóllinn|EFTA-dómstólnum]] vegna meintra brota Íslands á skyldum sínum samkvæmt samningi um [[evrópska efnahagssvæðið]]. Dómur féll 28. janúar 2013 með því að Ísland var sýknað af öllum liðum málsins. == Upphaf Icesave == [[Fréttablaðið]] sagði frá því þann [[11. október]] [[2006]] <ref name="11okt">{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3918398|titill=Sækja sér bresk innlán|útgefandi=Fréttablaðið|ár=2006|mánuður=11. október}}</ref> að Landsbankinn hefði deginum áður kynnt, það sem þeir kölluðu, nýja innlánsvöru í Bretlandi. Um væri að ræða sérsniðna sparnaðarleið ætlaða breskum almenningi sem eingöngu væri aðgengileg á netinu. Lágmarksinnistæða á Icesave-reikningi var 250 pund og hámarksinnistæða ein miljón punda. [[Sigurjón Þ. Árnason]], þáverandi bankastjóri Landsbankans, sagði við þetta tækifæri að þetta væri liður í því markmiði bankans að breyta samsetningu heildarfjármögnunar bankans og auka vægi innlána. Hann bætti svo við: {{tilvitnun2|Það sem er sérstakt við Icesave er að við lofum föstum lágmarksviðmiðunum allt til ársins 2009 miðað við ákveðna grunnvexti sem [[breski seðlabankinn]] ákvarðar og verður þar að auki í hærri enda þeirra vaxta sem er verið að bjóða hér.<ref name="11okt"/>|Sigurjón Þ. Árnason}} Landsbankinn hafði þá verið á breska innlánsmarkaðnum í þrjú ár og heildarinnlán þar námu um 200 milljörðum króna, bæði frá einstaklingum og fyrirtækjum. Í ársskýrslu Landsbankans fyrir árið 2007 kom fram að sökum [[undirmálslánakreppan|undirmálslánakreppunnar í Bandaríkjunum]] og þeirrar lausafjárþurrðar sem henni fylgdi hefði Landsbankinn leitast við „að styrkja verulega fjármögnunargrunn sinn og draga mjög úr vægi markaðsfjármögnunar en leggja þeim mun meiri áherslu á almenn innlán“.<ref>{{vefheimild|url=http://www.landsbanki.is/Uploads/Documents/ArsskyrslurOgUppgjor/landsbanki_arsskyrsla_2007.pdf|titill=Ársskýrsla Landsbankans 2007|ár=2008}}, bls 9</ref> Þar kom einnig fram að ákveðið hefði verið að hefja sem andsvar við áhyggjum markaðsgreinenda vegna vandamála [[efnahagur Íslands|íslensks efnahags]] árið 2006. Í lok árs 2007 höfðu 128 þúsund Icesave-reikningar verið stofnaðir.<ref>{{vefheimild|url=http://www.landsbanki.is/Uploads/Documents/ArsskyrslurOgUppgjor/landsbanki_arsskyrsla_2007.pdf|titill=Ársskýrsla Landsbankans 2007|ár=2008}}, bls 25, 77</ref> === Stjórnendur === Lykilstjórnendur í Landsbankanum á því tímabili sem Icesave varð að veruleika voru þeir [[Sigurjón Þ. Árnason]] og [[Halldór J. Kristjánsson]]. Í bankaráði sátu [[Björgólfur Guðmundsson]], [[Kjartan Gunnarsson]], [[Þór Kristjánsson]], [[Þorgeir Baldursson]], forstjóri [[Odda (prentsmiðja)|Odda]] og einn af eigendum [[Þórsmörk ehf|Þórsmarkar ehf]] (sem er eigandi [[Árvakur|Árvakurs]] sem gefur út [[Morgunblaðið]]) <ref>{{cite web |url=http://www.visir.is/article/20090504/VIDSKIPTI06/738036952/1288 |title=Samruni Árvakurs og Þorsmerkur samþykktur; grein af Vísi.is 4. maí 2009 |access-date=2009-09-25 |archive-date=2011-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110923232056/http://www.visir.is/article/20090504/VIDSKIPTI06/738036952/1288 |url-status=dead }}</ref> og [[Guðbjörg Matthíasdóttir]], afhafnakona í Vestmannaeyjum. [[Svafa Grönfeldt]] kom í stað Guðbjargar í bankaráðinu er hún hætti en Svafa átti ekki þátt í stofnun Icesave. [[Guðbjartur Hannesson]], formaður fjárlaganefndar, hélt því fram í [[Fréttablaðið|Fréttablaðinu]] þann [[21. ágúst]] [[2009]] að ríkið ætti að láta stjórnendur sæta ábyrgð og krefja þá til að borga upp í Icesave skuldirnar úr eigin vasa. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4296136 Stjórnendur verði dregnir til ábyrgðar; grein í Morgunblaðinu 2009]</ref> == Fyrir hrun == Í byrjun júli [[2008]] spáði [[Bert Heemskerk]], bankastjóri [[Rabobank]], eins stærsta banka í Hollandi, því að Landsbankinn færi á hausinn og að þeir Hollendingar sem lagt höfðu peninga sína inn Icesave-reikning bankans myndu líklega aldrei sjá þá aftur. Þessi orð lét hann falla í umræðuþætti í ríkissjónvarpi Hollands. Hann líkti Landsbankanum við tyrkneska banka, sem njóta ekki trausts í Hollandi. Þann [[8. júlí]] sagðist [[Sigurjón Þ. Árnason]], þáverandi bankastjóri Landsbankans, ekki skilja hvað Heemskerk gengi til með orðum sínum. Pláss væri fyrir alla á markaðnum. Hann teldi þó að Heemskerk væri að tala um litlu bankana sem hefðu að undanförnu komið sterkir inn á innlánamarkaðinn í Hollandi og ógnuðu ef til vill stöðu Rabobank. Heemskerk var harðlega gagnrýndur fyrir orð sín heima fyrir og sögðu sérfræðingar að hann væri hræddur við þá samkeppni sem framundan væri á markaði. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4002969 Bankastjóri hollenska bankans Rabobank úthúðar Landsbankanum; grein í Fréttablaðinu 2008]</ref> Á fundi kröfuhafa Landsbanka Íslands [[28. febrúar]] [[2009]] kom fram að þann [[14. nóvember]] [[2008]] hafi andvirði innlána hjá útibúum Landsbankans í Bretlandi og Hollandi numið samtals 1.330 milljörðum króna sem er um 90% [[verg landsframleiðsla|vergar landsframleiðslu]] Íslands.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090421210927/lbi.is/Uploads/document/Landsbanki-OCM-presentation-is-200209.pdf Glærur - Landsbanki Íslands hf. - 20. febrúar 2009 - Kröfuhafafundur skv. 14. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991] , bls 24</ref> == Samningar um Icesave == Þann [[19. október]] [[2009]] skrifaði [[ríkisstjórn Íslands]] undir samning um greiðslur vegna tjóns af völdum Icesave ásamt fulltrúum Breta og Hollendinga. Margir þingmenn voru harðorðir við umræður og atkvæðagreiðsluna í þinginu og olli málið miklum deilum. Frumvarp ríkisstjórnarinnar um ríkisábyrgð vegna Icesave-skuldbindinganna var samþykkt í atkvæðagreiðslu á Alþingi þann [[30. desember]] með 33 atkvæðum gegn 30. Atkvæðagreiðslan tók þrjár klukkustundir. Þann [[5. janúar]] [[2010]] neitaði forseti Íslands, [[Ólafur Ragnar Grímsson]], að skrifa undir lögin.<ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/blog/2010/03/07/thjodaratkvaedagreidslan-oll-atkvaedi-hafa-verid-talin-taeplega-135-thusund-kjosendur-hofnudu-icesave-logunum/ |title=Þjóðaratkvæðagreiðslan: Öll atkvæði hafa verið talin. Tæplega 135 þúsund kjósendur sögðu nei. |access-date=2010-03-07 |archive-date=2010-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309102439/http://eyjan.is/blog/2010/03/07/thjodaratkvaedagreidslan-oll-atkvaedi-hafa-verid-talin-taeplega-135-thusund-kjosendur-hofnudu-icesave-logunum/ |url-status=dead }}</ref> Í framhaldi af neitun forseta á að skrifa upp á lögin var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um Icesave þann [[6. mars]] [[2010]] þar sem kosið var um eftirfarandi spurningu: "Lög nr. 1/2010 kveða á um breytingu á lögum nr. 96/2009, um heimild til handa fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, til að ábyrgjast lán Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu til að standa straum af greiðslum til innstæðueigenda hjá Landsbanka Íslands hf. Alþingi samþykkti lög nr. 1/2010 en forseti synjaði þeim staðfestingar. Eiga lög nr. 1/2010 að halda gildi?" Niðurstaða talningar yfirkjörstjórna og umdæmiskjörstjórna á landinu öllu var eftirfarandi: 2.599 svöruðu: „Já, þau eiga að halda gildi.“ 134.397 svöruðu: „Nei, þau eiga að falla úr gildi.“ Ógild atkvæði voru 7.235. Þar af voru 6.744 seðlar auðir en 491 atkvæði var ógilt af öðrum ástæðum." Kjörsókn í kosningunum var 62,7% Nei sögðu 93,2%, já sögðu 1,8%, Auðir og ógildir: 5% Nei sem hlutfall af öllum atkvæðabærum mönnum: 58,4% === Fyrri þjóðaratkvæðagreiðsla === {{aðalgrein|Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 1/2010}} Út frá niðurstöðum þjóðaratkvæðagreiðslan var stofnuð samninganefnd skipuð með [[Lee Buchheit]] í fararbroddi. Nefndin var skipuð af öllum flokkum alþingis. Aðrir nefndarmenn en Bucheit eru: Guðmundur Árnason, Einar Gunnarsson og Jóhannes Karl Sveinsson ráðuneytistjórar, Lárus Blöndal lögmaður og Don Johnston til ráðgjafar. Í kjölfarið sendu Íslendingar frá sér tilboð um samning, með kúluláni á breytilegum vöxtum frá 2012 til 2016. Samningsnefndin tók fram í tilboðinu, að þeir myndu ekki fallast á samning þar sem Bretar og Hollendingar myndu hagnast á samningunum.<ref>{{Vefheimild |url=http://wikileaks.org/file/icesave2.pdf |titill=February 25, 2010 Icelandic Icesave offer to UK-NL |tungumál=enska |snið=pdf |mánuðurskoðað=2. október |árskoðað=2010|}}</ref> Bretar og Hollendingar svöruðu með móttilboði, þar sem væru 2 vaxtalaus ár, 2009-2010, á fljótandi vöxtum. Löndin tvö sögðu að þessi samningur væri þeirra besta boð.<ref>{{Vefheimild |url=http://wikileaks.org/file/icesave1.pdf |titill=Final United Kingdom-Netherlands Icesave offer to the Goverment of Iceland |tungumál=enska|snið=pdf |mánuðurskoðað=2. október |árskoðað=2010|}}</ref> Eftir nokkra upplýsingafundi á milli ríkjanna kom álit EFTA. EFTA var gagnrýnið á viðbrögð Íslands. Í álitinu segir að íslenska ríkið ætti að sjá til þess að lögum um TIF væri framfylgt, vegna þess að Icesave málið væri óleyst. Ekki stendur þó beint í áliti EFTA að íslenska ríkið ætti að borga Icesave. Alþingi svaraði ekki áliti EFTA og fór málið því til EFTA dómstólsinns.<ref>{{Vefheimild |url=https://www.eftasurv.int/media/internal-market/LFN-Icesave.pdf|titill=Álit EFTA á Icesave |tungumál=enska |snið=pdf |mánuðurskoðað=2. október |árskoðað=2010|}}</ref> Allar samningsumleitanir um Icesave gætu þó haft enga meiningu. Landsbankinn er að höfða mál gegn þeirri kröfu að heildsölu- og peningamarkaðslán njóti forgangs í útgreiðslu úr þrotabúi gamla Landsbankans. Málið er fyrir dómstólum og vilji svo til að málið verði dæmt Landsbankanum í hag, þá fellur ekkert á íslenska ríkið af skuldbindingum Icesave miðað við núverandi mati á endurheimtuhlutfalli eignasafns bankans.<ref>{{cite journal |author= |year=2010 |title=Dómsmál gæti þurrkað út Icesave skuld |journal=Fréttatíminn |publisher= |volume=1. tölublað |issue=1. október |pages= |url= |doi= |pmid= |pmc= }}</ref> [[9. desember]] [[2010]] komst samninganefnd Íslands, Hollands og Bretlands að niðurstöðu. Núverandi samningur er endurgreiðslusamningur. Samningurinn er í breskum pundum og evrum. Samningurinn er til ársins 2024 en er framlengjanlegur til ársins 2042. Framlengingin virkar þannig að ef heildargreiðslur fara yfir 40 milljarða, hækkar lánstíminn um eitt ár við hverja 10 milljarða aukalega. Vextir af láninu frá október 2009 til 2016 eru 3,3% til Bretlands og 3% til Hollands. Eftir þann tíma er miðað við CIRR vexti, sem eru reiknaðir mánaðarlega. Núverandi CIRR vextir eru 2,27% til Bretlands og 2,32% til Hollands.<ref>{{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/15/47/39085836.pdf |title=OECD - CIRR Rates |access-date=2010-12-09 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313114759/http://www.oecd.org/dataoecd/15/47/39085836.pdf |url-status=dead }}</ref> Í samningnum er jafnframt að finna 5% þak, miðað við tekjur ríkisins, gjaldfellingarákvæði, vanefndarúrræði, fjárhæðaviðmið og greiðslufresti. Komi upp ágreiningur um samninginn fer ágreiningurinn fyrir [[Alþjóðadómstóllinn í Haag|Alþjóðagerðardómstólinn í Haag]].<ref>[https://www.fjarmalaraduneyti.is/media/adrarskyrslur/Samantekt_samninganefndar_vegna_Icesave.pdf Samantekt samningarnefndar vegna Icesave] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Lög um heimild til handa [[fjármálaráðherra]] til að staðfesta samninginn voru samþykkt á [[Alþingi]] [[16. febrúar]] [[2011]]. [[Ólafur Ragnar Grímsson]], [[forseti Íslands]] neitaði að staðfesta lögin með undirskrift sinni [[20. febrúar]] og vísaði þeim til þjóðaratkvæðis. === Seinni þjóðaratkvæðigreiðslan === {{Aðalgrein|Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011}} [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011]] var haldin [[9. apríl]] [[2011]]. Lögunum var hafnað með um 60% á móti 40% (nákvæmlega 59,7% með og 40,1% á móti), sem var meira en skoðanakannanir höfðu gefið til kynna. == Mótmæli gegn Icesave-samningunum == Icesave-mótmælin 2009-2010 voru vegna óánægju margra íslendinga með Icesave-samningana. Hópurinn [[InDefence]] var stofnaður til að mótmæla kyrrsetningu eigna Landsbankans í Bretlandi með beitingu hryðjuverkalaga 8. október 2008. InDefence vakti fyrst athygli á þeim gríðarlegu skuldbindingum<ref>http://www.mbl.is/media/27/1527.pdf</ref>, sem þessir samningar myndu hafa í för með sér fyrir íslenska þjóð. Mörgum ofbauð ranglætið og upp spruttu hópar sem boðuðu mótmælaaðgerðir. === Fyrstu mótmælin === Fyrstu mótmæli vegna samninganna voru skipulögð 8. júní kl. 14:50, á sama tíma og [[Steingrímur J. Sigfússon]], þáverandi [[fjármálaráðherra]] flutti skýrslu um samningana.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/06/08/motmaeli_bodud_a_austurvelli/</ref> Skipuleggjendur sögðu að mótmælin myndu halda áfram þar til Alþingi hefði tekið samningsdrögin fyrir. Hátt í þúsund manns<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=291294&pageId=4275459&lang=is&q=Icesave%20M%D3TM%C6LI%20Icesave</ref> söfnuðust saman fyrir framan Alþingishúsið. Þrátt fyrir að mótmælin hefðu að mestu farið friðsamlega fram þá voru 5 handteknir fyrir að óhlýðnast lögreglu. Margir börðu með pottum og pönnum sem sköpuðu mikil læti. Mörg skilti voru á lofti en á flestum þeirra stóð „Iceslave“.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=291294&pageId=4275459&lang=is&q=Icesave%20M%D3TM%C6LI%20Icesave</ref> Sama dag ruddist hópur fólks inn í [[Fríkirkjuvegur 11|Fríkirkjuveg 11]] í mótmælaskyni og hrópaði: „Húsið er okkar“ og dró gulan fána að húni. Daginn eftir mættu um hundrað manns á [[Austurvöllur|Austurvöll]] til að mótmæla. Haldið var áfram mótmælum nokkrum dögum seinna en þann 11. júní kom fólk saman til að mótmæla Icesave-samningunum á sama tíma og [[Hagsmunasamtök heimilanna]] boðuðu mótmæli vegna uppgjörs lána bankanna. Í framhaldi var boðað á fleiri mótmælafundi og voru næstu mótmæli áætluð 13. júní á Austurvelli. 29.000 manns höfðu boðað komu sína á [[Facebook]], en samkvæmt lögreglu og blaðamönnum sem voru í miðbænum höfðu einungis örfáir einstaklingar safnast saman til að mótmæla.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/06/13/motmaeli_vegna_icesave/</ref><ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/06/13/famenn_icesave_motmaeli/</ref> Mótmælin héldu áfram þó þau væru almennt frekar fámenn, svo sem þann 15. júní en þá mynduðu mótmælendur hávaða með því að berja í potta og pönnur. Þann 16. júní höfðu 1.000 manns boðað komu sína á [[Austurvöllur|Austurvöll]]. Einstaklingar, eins og [[Frosti Sigurjónsson]]<ref>https://frostis.is/um-frosta/</ref> nýttu sér einnig fjölmiðla til þess að vekja almenning til meðvitundar um hvað samningar þessir myndu þýða með slagorðum eins og „Milljón í verðlaun...“<ref>{{cite web |url=http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/milljon-i-verdlaun-fyrir-ad-vera-med-mestan-havada-i-icesave-motmaelum-a-morgun |title=Geymd eintak |access-date=2017-04-11 |archive-date=2010-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113033803/http://pressan.is/Frettir/LesaFrett/milljon-i-verdlaun-fyrir-ad-vera-med-mestan-havada-i-icesave-motmaelum-a-morgun |url-status=dead }}</ref> === Mótmælt á þjóðhátíðardegi Íslendinga 17. júní === Hópur fólks kom saman til að mótmæla við ræðu forsætisráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur, á Austurvelli. Mótmælendur mættu með skilti og hrópuðu að forsætisráðherra þegar hún var að fjalla um Icesave-samningana. Lögreglan hafði undirbúið sig fyrir mótmæli og var Austurvöllur því vel mannaður af lögregluliði sem stóð allt í kringum aðalsvæði hátíðarhaldanna. Allt fór þó vel fram að sögn lögreglu sem jafnframt sagði að mótmælendur hefðu verið á bilinu 10-15.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/06/18/frammikoll_undir_raedu_radherra/</ref><ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/06/17/motmaeli_a_austurvelli/</ref> [[Hagsmunasamtök heimilanna]] boðuðu friðsamleg mótmæli á þjóðhátíðardaginn. Almenningur var hvattur til þess að setjast niður hvar sem viðkomandi væri staðsettur kl. 15:00, hvort heldur væri á gangstéttina, grasið eða á götuna. Fjölskyldur voru hvattar til þess að setjast niður saman með börnunum sínum og haldast í hendur. Aðgerðirnar áttu að minna á að þúsundir íslenskra fjölskyldna myndu missa heimili sín vegna Icesave-skulda fjárglæpamanna sem hvíldu á íslenskum almenningi. === Mótmælt á Akureyri og Austurvelli === Laugardaginn 20. júní var boðað til mótmæla á Akureyri þar sem þess var krafist að dómsvöld myndu taka á „hvítflibbaglæpamönnum“.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/06/19/boda_motmaeli_a_akureyri/</ref> Á Austurvelli voru mótmæli sama dag á vegum [[Raddir fólksins|Radda fólksins]]. Um 400 manns tóku þátt í þeim mótmælum og var þess krafist að Icesave-samningnum yrði hafnað. Þetta var 30. fundur samtakanna.<ref>https://www.visir.is/raddir-folksins-a-austurvelli-i-dag/article/2009495068878 </ref> <ref>https://www.visir.is/fleiri-en-300-manns-a-motmaelum/article/2009882846902</ref>. Ræðumenn voru [[Andrea Ólafsdóttir]] <ref>http://andreaolafs.blog.is/blog/andreaolafs/entry/900454/</ref> og [[Jóhannes Þór Skúlason]].<ref>http://larahanna.blog.is/blog/larahanna/entry/900581/</ref> Viku síðar, eða 27. júní, var áætlað að um 300 manns hafi komið saman á Austurvelli til að mótmæla Icesave-samningunum. Mótmælin voru skipulögð af Röddum fólksins. Mótmælendur létu vel í sér heyra og margir mættu með flautur, trommur og gong.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/06/27/nokkur_fjoldi_a_austurvelli/</ref>. Ræðumenn á mótmælunum voru [[Helgi Áss Grétarsson]] lögfræðingur, Guðmundur Magnússon varaformaður Aðgerðahóps háttvirtra öryrkja, og Þórður B. Sigurðsson formaður Hagsmunasamtaka Heimilanna. === Börnin munu borga === Þann 23. júlí var aftur mótmælt fyrir utan Alþingishúsið vegna Icesave-samninganna og jafnframt boðuð mótmæli fyrir framan sýsluskrifstofur landsins þann 24. júní. Mótmælin voru boðuð af hópi sem kallapi sig „Börn Íslands“ undir slagorðinu: „Ekki samþykkja Icesave samningana í núverandi mynd.“<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/07/23/motmaeli_gegn_icesave_a_austurvelli/</ref> Þann 10. ágúst var svo efnt til mótmæla fyrir utan þinghúsið undir yfirskriftinni „Börnin munu borga“. Ein fjölmennustu mótmæli sem haldin höfðu verið Íslandi voru haldin þennan fimmtudaginn 13. ágúst. Mótmælendur komu saman á Austurvelli þar sem boðað var til samstöðufundar vegna Icesave-samkomulagsins.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/08/13/motmaeli_a_austurvelli/</ref> Um þrjú þúsund manns komu þar saman og mótmæltu þáverandi Icesave samkomulagi, þar á meðal [[Davíð Oddsson]] fyrrverandi forsætisráðherra.<ref>https://www.visir.is/k/vtv169140d0-f462-4918-a988-d32d13e2ecc0</ref> Icesave-samkomulaginu var líka mótmælt við Alþingishúsið á Austurvelli við upphaf þingfundar í október 2009.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/10/19/motmaeli_vegna_icesave/</ref> === Mótmælt við Stjórnarráðið === Þann 19. október 2009 skrifaði ríkisstjórn Íslands<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1315752/</ref> undir samning um greiðslur vegna tjóns af völdum Icesave ásamt fulltrúum Breta og Hollendinga. Hópur fólks stóð fyrir mótmælum þann 21. nóvember fyrir utan [[Stjórnarráð Íslands]]<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/11/21/motmaela_icesave/</ref> og síðan voru mótmælin flutt yfir á Austurvöll. Þar héldu mótmælin áfram þann daginn. Síðan voru fyrirhuguð mótmæli aftur á fullveldisdaginn [[1. desember]]. [[Rauður vettvangur]] boðaði til mótmæla þann 30. desember 2009 á Austurvelli.<ref>http://raudurvettvangur.blog.is/blog/raudurvettvangur/entry/997935/</ref> og einnig fyrir utan Bessastaði 31. desember<ref>https://www.visir.is/boda-til-motmaela-vid-bessastadi/article/2016160408972</ref> Mótmælendur komu saman á Austurvelli 19. nóvember til að mótmæla Icesave-samkomulaginu og voru önnur mótmæli jafnframt boðið þann 1. desember<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/11/19/icesave_motmaelt_a_laugardaginn/</ref> Frumvarp ríkisstjórnarinnar um ríkisábyrgð vegna Icesave-skuldbindinganna var samþykkt í atkvæðagreiðslu á Alþingi þann 30. desember með 33 atkvæðum gegn 30. Þrátt fyrir það fór það svo að einungis á fjórða tug mótmælenda mættu fyrir utan Bessastaði á gamlársdag. Óljóst var hvort forsetinn myndi staðfesta lögin strax á ríkisráðsfundinum 2009 <ref>https://www.forsaetisraduneyti.is/frettir/nr/3897 {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> eða hvort hann tæki sér tíma til umhugsunar. Forsvarsmenn InDefence-hópsins óskuðu eftir fundi með forsetanum<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1315752/</ref> og var sagt að þeir yrðu boðaðir á slíkan fund. 46 þúsund manns höfðu þá skrifað undir áskorun þess efnis að Ólafur Ragnar Grímsson staðfesti ekki lögin. Milli 70 og 80 manns komu saman á Austurvelli 30. desember til að mótmæla Icesave-samkomulaginu. Ekki kom til átaka, en mótmælin stóðu yfir fram á kvöld. Bílflautur voru stanslaust þeyttar og reglulega var skotið upp flugeldum. Jafnframt var kveiktur eldur sem lögreglan slökkti í. Lögreglan viðhélt lágmarksviðbúnaði vegna mótmælanna.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/12/30/motmaeli_a_austurvelli/</ref> === Mótmælt við Bessastaði === Næst kom svo til mótmæla á Bessastöðum en þar mættu hátt í þúsund manns 2. janúar til þess að biðja Ólaf Ragnar Grímsson forseta Íslands um að synja nýsamþykktum Icesave-lögum á Alþingi undirskriftar. Kveikt var í blysum en annars voru mótmælin friðsamleg.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=323547&pageId=5066213&lang=is&q=M%D3TM%C6LI%20Bessast%F6%F0um</ref> Á fundi með forseta afhentu fulltrúar InDefence lista með 56.000 undirskriftum gegn samþykkt Icesave-laganna.<ref>{{tímarit.is|5300291|Fjölmörg blys tendruð á Bessastöðum|blað=Morgunblaðið|útgáfudagsetning=4.1.2010|blaðsíða=4}}</ref> ===Alþingi götunnar=== Boðað var til mótmælaaðgerða þann 6. mars, daginn sem þjóðaratkvæðagreiðslan var haldin. Mótmælendur gengu niður Laugaveginn og enduðu fyrir framan Alþingishúsið. Þar var útifundur þar sem krafan var að þjóðin myndi hafna lögunum. Um eitt þúsund manns söfnuðust saman á Austurvelli þar sem „Alþingi götunnar“ var sett. Fjöldi samtaka stóðu að fundinum á Austurvelli, til dæmis [[Hagsmunasamtök heimilanna]], [[Nýtt Ísland]] og [[Siðbót (samtök)|Siðbót]]. Þar voru settar fram yfirlýsingar um að „Alþingi götunnar“ myndi berjast fyrir leiðréttingu lána, afnámi verðtryggingar og fleiri málum. „Alþingi götunnar“ lýsti líka yfir andstöðu við samstarf við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Þarna mátti sjá skilti þar sem Icesave-samningum var mótmælt.  Mótmælin fóru ekki bara fram á Íslandi, heldur tóku félagar í [[Attac]] Norge sér stöðu fyrir framan sendiráð Íslands í [[Osló]] í hádeginu sama dag, til að styðja þá Íslendinga sem hugðust kjósa nei í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Þeir héldu á borða sem  á stóð: „Kjósum gegn skuldaþrælkun! AGS frá Íslandi!“ == Dómur EFTA-dómsstólsins þann 28. janúar 2013 == [[EFTA-dómstóllinn]] sýknaði þann [[28. janúar]] [[2013]] Íslenska ríkið af öllum kröfum [[ESA]] í Icesave málinu. <ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/01/28/island_vann_icesave_malid/ Ísland vann Icesave-málið; af Mbl.is 28. janúar 2013</ref> Hægt er að nálgast dóm EFTA dómstólin [http://www.eftacourt.int/images/uploads/16_11_Judgment.pdf hér] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130228110715/http://www.eftacourt.int/images/uploads/16_11_Judgment.pdf |date=2013-02-28 }}, og yfirlýsingu frá EFTA um málið á íslensku [http://www.eftacourt.int/images/uploads/16_11_PR_ICE.pdf hér]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.<ref>https://www.ruv.is/frett/island-vann-icesave-malid Ísland vann Icesave-málið; af ruv.is 28. janúar 2013</ref> == Lokagreiðslur Icesave == Slita­stjórn þrotabús gamla Lands­bank­ans (LBI) lauk uppgjöri við for­gangskröfuhafa með greiðslu 11. jan­úar 2016. Slita­stjórn LBI greiddi for­gangskröfur í búið með sex greiðslum frá 2. des­em­ber 2011 til 11. jan­úar 2016. Greiðsl­urnar voru sem hér seg­ir:<ref>https://kjarninn.is/skodun/2016-05-02-uppgjorid-vegna-icesave/</ref> * 2. des­em­ber 2011       29,616% for­gangskrafna        409,9 millj­arðar króna * 24. maí 2012               12,981% for­gangskrafna        172,3 millj­arða króna * 5. október 2012            8,029% for­gangskrafna        80,0 millj­arða króna * 12. sept­em­ber 2013      5,062% for­gangskrafna        67,2 millj­arðar króna * 14. des­em­ber 2014     30,310% for­gangskrafna        402,7 millj­arða króna * 11. jan­úar 2016           16,002% for­gangskrafna        210,6 millj­arðar króna Íslenski inni­stæðu­trygg­inga­sjóð­ur­inn (TIFF) greiddi Bretum um 68 milljón punda til viðbótar við greiðslur slita­bús­ins. Að greiðsl­u­m frá TIFF meðtöldum urð­u greiðslur til Breta vegna tryggðu Ices­ave-reikn­ing­anna 131 milljónum punda (24,7 milljörðum íslenskra króna) hærri en höfuðstóll inni­stæðna sem þeir yfirtóku. Sjóðurinn greiddi líka Hol­lend­ingum um 46 milljón evra til viðbótar við greiðslur slita­bús­ins.  Að greiðslum frá TIFF meðtöldum urðu greiðslur til­ Hol­lend­inga vegna tryggðu Ices­ave-reikn­ing­anna 203 milljónum evra (28,8 milljörðum íslenskra króna) hærri en höfuðstóll innistæðna.   == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> == Tenglar == * [http://www.icesave.co.uk/ Heimasíða Icesave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821033701/http://www.icesave.co.uk/ |date=2009-08-21 }} * [http://hdl.handle.net/1946/3657 ''Icesave-deila Íslendinga og Breta''], BA-ritgerð í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands júní 2009 === Fréttir og greinar úr dagblöðum === * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4009054 ''Óvissa um verðmæti eignanna í Bretlandi''; grein í Fréttablaðinu 21. okt. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4009094 ''Vissu um Icesave-ábyrðir''; grein í Fréttablaðinu 22. okt. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4009413 ''Orð stendur gegn orði um Icesave''; grein í Fréttablaðinu 28. okt. 2009] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4009856 ''Bretar greiða út af Icesave''; grein í Fréttablaðinu 5. nóv. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4010081 ''Fjármálaeftirlitið átti að stoppa Icesave''; grein í Fréttablaðinu 9. nóv. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4010125 ''Ráðherra ekki sagt frá Icesave''; grein í Fréttablaðinu 10. nóv. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4010169 ''Deilt um ríkisábyrgð''; grein í Fréttablaðinu 11. nóv. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4010312 ''Icesave-samkomulag í augsýn í Brussel''; grein í Fréttablaðinu 14. nóv. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4011126 ''Tryggingarsjóðurinn efldur vegna Icesave''; grein í Fréttablaðinu 28. nóv. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4013364 ''Vissi ekki um tilboð Breta''; grein í Fréttablaðinu 7. des. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4015830 ''Vissi ekki um tilboð Bretanna''; grein í Fréttablaðinu 23. des. 2008] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4016170 ''Icesave: ævintýri í evrum og pundum''; grein í Fréttablaðinu 31. des. 2008] * [https://www.visir.is/article/20090705/FRETTIR01/809114049 ''Lofsöng Landsbankann og Icesave rúmu hálfu ári fyrir hrun''; af Vísi.is 05. júl. 2009] * [https://www.visir.is/article/20091219/VIDSKIPTI06/45039579 ''Lausn Icesave deilunnar skilyrði erlendra banka''; af Vísi.is 19. des 2009] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100212000000/www.utanrikisraduneyti.is/frettaefni/frettatilkynningar/nr/5371 ''Yfirlit um aðgerðir til að kynna erlendis stöðuna í Icesavemálinu 5. - 6. janúar 2010''; af Utanríkisráðuneytinu.is] * [http://www.pressan.is/pressupennar/LesaOlafArnarson/hvert-foru-icesave-peningarnir-var-teim-stolid ''Hvert fóru Icesave peningarnir? - Var þeim stolið?''; af Pressunni 19. jan. 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100122134908/http://www.pressan.is/pressupennar/LesaOlafArnarson/hvert-foru-icesave-peningarnir-var-teim-stolid |date=2010-01-22 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100211090241/frettir.ruv.is/frett/icesave-nanast-tilbuid-fyrir-ari ''Icesave nánast tilbúið fyrir ári''; af RÚV.is 10.02.2010] * [http://www.dv.is/frettir/2010/2/10/geir-hafnadi-buchheit/ ''Geir hafnaði Buchheit''; af Dv.is 10. feb. 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100213161637/http://www.dv.is/frettir/2010/2/10/geir-hafnadi-buchheit/ |date=2010-02-13 }} * [https://www.visir.is/article/20100210/FRETTIR01/619922197 ''Indriði svarar fullum hálsi''; af Vísi.is 10. feb. 2010] * [http://eyjan.is/blog/2010/02/10/kristrun-svarar-indrida-enginn-fullbuinn-samningur-i-desember-2008-aldrei-lagdur-fyrir-radherra/ ''Kristrún svarar Indriða: Enginn fullbúinn samningur í desember 2008, aldrei lagður fyrir ráðherra''; af Eyjunni.is 10. feb. 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211205332/http://eyjan.is/blog/2010/02/10/kristrun-svarar-indrida-enginn-fullbuinn-samningur-i-desember-2008-aldrei-lagdur-fyrir-radherra/ |date=2010-02-11 }} * [https://www.visir.is/article/20100210/FRETTIR01/156840387 ''Íslendingar viðurkenndu Icesave skuldbindingar í desember 2008''; af Vísi.is 10. feb. 2010] * [https://www.visir.is/article/20100412/VIDSKIPTI06/560351548 ''Óskiljanlegt að opnað var Icesave útibú í Amsterdam''; grein af Vísi.is 12. apríl 2010] * [http://www.dv.is/frettir/2011/2/20/olafur-sendir-icesave-i-thjodaratkvaedi/ ''Ólafur sendir Icesave í þjóðaratkvæði''; grein af Dv.is 20. febrúar 2011.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223123421/http://www.dv.is/frettir/2011/2/20/olafur-sendir-icesave-i-thjodaratkvaedi/ |date=2011-02-23 }} {{Hrunið}} [[Flokkur:Íslenskir bankar]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] [[Flokkur:Þjóðfélagsleg hitamál á Íslandi]] 50rsqrfncb2v8ml3r6l8nsb8ub0v2w1 0 80501 1984410 1703304 2026-10-30T09:50:42Z TKSnaevarr 53243 /* Skipulag */ 1984410 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Universitetsbiblioteket Trondheim.jpg|thumb|300px|Nýjasti hluti Gunnerusbókasafnsins í Þrándheimi.]] '''Konunglega norska vísindafélagið''' – ([[norska]]: ''Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab'', '''DKNVS''') – er [[vísindafélag]] í [[Þrándheimur|Þrándheimi]], og jafnframt elsta vísindafélag í [[Noregur|Noregi]]. == Saga félagsins == ''Konunglega norska vísindafélagið'' ([[DKNVS]]) var stofnað 1760 af [[Johan Ernst Gunnerus]], biskupi í [[Niðarós]]i, [[Gerhard Schøning]] þá skólastjóra dómkirkjuskólans í Þrándheimi, og [[Peter Friderich Suhm]] kanslara. Upphaflegt nafn var ''Þrándheimsfélagið'' (Det Trondhiemske Selskab). Það var þá nyrsta vísindafélag í heimi, og var stofnað þegar Norðmenn áttu enga háskóla eða æðri menntastofnanir. Strax árið 1761 fór félagið að gefa út ritröð sem kallaðist: ''Trondhiems Selskabs Skrifter'', með greinum um vísindaleg efni. Félagið fékk konunglega staðfestingu á lögum sínum 17. júlí 1767, og núverandi nafn sitt við athöfn á afmælisdegi [[Kristján 7.|Kristjáns 7.]] Danakonungs 29. janúar 1788. Árið 1771 kallaði [[Johann Friedrich Struensee]], sem tekið hafði völdin í dansk-norska ríkinu, Gunnerus biskup til Kaupmannahafnar til að undirbúa stofnun háskóla í Noregi. Ekkert varð úr þeim áformum við fall Struensees árið eftir. Árið 1768 stofnaði félagið ''Gunnerusbókasafnið'', sem var fyrsta vísindalega bókasafn í Noregi. Það er nú kjarninn í Háskólabókasafninu í Þrándheimi. Félagið var með höfuðstöðvar í Dómkirkjuskólanum í Þrándheimi til 1866, þegar það eignaðist eigið húsnæði. Lengi var eitt af verkefnum félagsins að reka ''Vísindasafnið'' (Vitenskapsmuseet), en árið 1968 tók [[Tækniháskólinn í Þrándheimi]] að sér rekstur þess (nú Tækni- og vísindaháskólinn í Þrándheimi). Árið 1984 voru Vísindasafnið og Gunnerusbókasafnið formlega afhent norska ríkinu. Árið 1926 var hafin útgáfa á nýrri ritröð: ''Det Kongelige Norske Videnskabers Selskabs Forhandlinger''. Í tilefni af 200 ára afmæli félagsins árið 1960, var gefin út saga félagsins í tveimur bindum, rituð af Hans Midbøe. Árið 2010 fagnar félagið 250 ára afmæli sínu. == Skipulag == Í stjórn félagsins eru sjö menn, og er dagleg stjórn í höndum skrifstofu. Frá 1924 hefur félagið skipst í Akademíu, sem er hið eiginlega vísindafélag, og sérstaka stofnun (stiftelse), sem sér um að reka sjóði og aðrar eignir félagsins. Akademían skiptist í tvær deildir, hugvísindadeild og náttúruvísindadeild. Stjórnin veitir viðurkenningu fyrir afburða vísindaframlag, Gunnerus-heiðurspeninginn, sem fyrst var veittur árið 1927. Fyrir 1815 var Danakonungur að nafninu til forseti félagsins, en æðsti stjórnarmaður var titlaður varaforseti. Frá 1815 hefur sitjandi konungur borið titilinn verndari. Núverandi verndari er [[Hákon 8.]] Noregskonungur. Árið 2008 voru 609 félagsmenn í Konunglega norska vísindafélaginu, þar af voru 466 búsettir í Noregi. Norskir félagsmenn, yngri en 70 ára, mega vera 400 talsins. Frá árinu 1857 hefur annað vísindafélag verið starfrækt í höfuðborginni Osló, [[Norska vísindaakademían]]. == Heimildir == * Hans Midbøe: ''Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab''. 1–2. Trondheim 1960. * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Royal Norwegian Society of Sciences and Letters | mánuðurskoðað = 6. október | árskoðað = 2009}} == Tenglar == *[http://www.dknvs.no/indexeng.htm Vefsíða Konunglega norska vísindafélagsins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091107031450/http://www.dknvs.no/indexeng.htm |date=2009-11-07 }} [[Flokkur:Vísindafélög]] [[Flokkur:Saga Noregs]] {{S|1760}} ifopbp334agorth5auwqvf5sd3oxh82 0 81705 1984412 1981931 2026-10-30T10:00:11Z TKSnaevarr 53243 1984412 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | ætt = [[Pfalz-ætt]] | skjaldarmerki = COA country se house of Palatinate.svg | nafn = Karl 11. | mynd = Karl_XI_i_kröningsdräkt.jpg | skírnarnafn = Carl | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1655|11|24}} | fæðingarstaður = [[Tre Kronor]], [[Svíþjóð]] | kjörorð = ''Dominus protector meus'' | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1697|4|5|1655|11|24}} | dánarstaður = [[Tre Kronor]], [[Svíþjóð]] | grafinn = Riddarahólmskirkjunni, [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], Svíþjóð | ríkisár = 13. febrúar 1660<ref name="NF2">{{cite encyclopedia |url=https://runeberg.org/nfbm/0509.html |title=Karl XI |encyclopedia=[[Nordisk familjebok]] |edition=2 |year=1910 |volume=13 |page=962 |language=sv}}</ref> – 5. apríl 1697 | undirskrift = Signatur Karl XI. (Schweden).PNG | faðir = [[Karl 10. Gústaf]] | móðir = [[Heiðveig Eleonóra af Holstein-Gottorp]] | maki = [[Úlrika Eleonóra eldri]] | titill_maka = Drottning | börn = {{plainlist| *[[Heiðveig Soffía, hertogaynja af Holstein-Gottorp]] *[[Karl 12. Svíakonungur]] *[[Úlrika Eleonóra]] }} }} '''Karl 11.''' ([[24. nóvember]] [[1655]] – [[5. apríl]] [[1697]]) var [[Svíakonungur]] frá 1660 til dauðadags. Hann varð konungur aðeins fimm ára gamall eftir að faðir hans [[Karl 10. Gústaf]] lést úr veikindum. Móðir hans [[Heiðveig Eleonóra af Holstein-Gottorp]] fór með völdin fyrir hans hönd en hún hafði lítinn áhuga á stjórnmálum og því var stjórn ríkisins í raun í höndum voldugra ráðgjafa í [[sænska ríkisráðið|sænska ríkisráðinu]] á borð við [[Johan Göransson Gyllenstierna]]. Framganga hans í [[Skánarstríðið|Skánarstríðinu]] gegn [[Danmörk]]u 1675-1679 aflaði honum aukinna vinsælda og eftir lát Gyllenstierna 1680 tók hann sjálfur meiri þátt í stjórn ríkisins. Eftir stríðið einbeitti hann sér að umbótum í ríkisfjármálunum, í málefnum stjórnkerfisins og hersins. Hann giftist 1680 systur Danakonungs, [[Úlrika Eleónóra eldri|Úlriku Eleonóru]] sem ól honum sjö börn, þar á meðal [[Karl 12.]] sem tók við völdum eftir lát föður síns. == Tengill == * [https://www.meisterdrucke.ie/fine-art-prints/Abraham-Wuchters/1101844/Portrait-of-Charles-XI-%28Stockholm.html Málverk af Karli 11. á barnsaldri] eftir Abraham Wuchters ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungur Svíþjóðar]] | frá = 1660 | til = 1697 | fyrir = [[Karl 10. Gústaf]] | eftir = [[Karl 12.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Svíþjóðar}} {{stubbur|æviágrip|saga|Svíþjóð}} {{fd|1655|1697}} [[Flokkur:Svíakonungar]] [[Flokkur:Wittelsbach-ætt]] ko8oj9ce3tepo4rlcr2fnqr0btj1gux 0 82640 1984389 1981184 2026-10-30T04:32:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984389 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} {{Infobox Website | favicon = | logo = [[Mynd:Wikileaks logo.svg|150px|alt=Graphic of hourglass, colored in blue and grey; a circular map of the western hemisphere of the world drips from the top to bottom chamber of the hourglass.]] | screenshot = | caption = | url = [http://213.251.145.96/ 213.251.145.96] | commercial = | type = [[Uppljóstranir]] | owner = | author = | revenue = | launch date = Desember 2006 | registration = Private }} '''Wikileaks''' eru formlaus, alþjóðleg samtök af [[Svíþjóð|sænsku]] bergi brotin.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2010/apr/07/wikileaks-collateral-murder-iraq-video |title=Grim truths of Wikileaks Iraq video |work=The Guardian |first=Douglas |last=Haddow |date=7. Apríl 2010 |accessdate=7. Apríl 2010 |quote=... sænsk hagnaðarlaus vefsíða |location=London}}</ref> Samtökin birta greinar sem eru sendar inn nafnlaust og leka á internetið viðkvæmum upplýsingum frá ríkisstjórnum, fyrirtækjum og öðrum samtökum. Wikileaks slær skjaldborg um nafnleysi heimildamanna sinna og gæta þess að þeir séu órekjanlegir í hvívetna. Samtökin hafa ljóstrað upp að þau hafi verið stofnuð af óánægðum Kínverjum, ásamt fjölmiðlamönnum, stærðfræðingum og tæknimönnum sprotafyrirtækja frá [[BNA]], [[Taívan]], [[Evrópa|Evrópu]], [[Ástralía|Ástralíu]], og [[Suður Afríka|Suður Afríku]].<ref name=aboutwikileaks/> Vefsíða samtakanna var sett á laggirnar árið 2006 og er rekin af The Sunshine Press.<ref>[http://wikileaks.org/ Fundraising drive], wikileaks.org. Skoðað [[5. Apríl]], [[2010]].</ref> Greinar í dagblöðum og tímaritinu The New Yorker (7. júní 2010) nefna ástralska fjölmiðlamanninn [[Julian Assange]] stjórnanda þess.<ref name=McGreal>McGreal, Chris. [http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack Wikileaks sýnir frá því þegar flugmenn frá BNA skjóta niður íraska borgara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407021656/http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/WikiLeaks-us-army-iraq-attack |date=2010-04-07 }} {{Cite web |url=http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/WikiLeaks-us-army-iraq-attack |title=Geymd eintak |access-date=2026-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100407021656/http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/WikiLeaks-us-army-iraq-attack |archive-date=2010-04-07 |url-status=dead}}, The Guardian, 5. Apríl, 2010.</ref> Innan við ári frá stofnun síðunnar var greint frá því að gagnagrunnur hennar hefði stækkað upp í 1,2 milljón skjala.<ref>{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |title=Wikileaks has 1.2 million documents? |work=Wikileaks |accessdate=28. Febrúar 2008 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |url-status=dead }}</ref> Meðal birtinga Wikileaks er "The collateral murder" einna mest áberandi.<ref name=5sites/><ref>[http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html Current Google Insights trends: Wikileaks posts clasified military video, Masters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827012515/http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html |date=2011-08-27 }}, ''The Independent'', (2010-04-12)</ref> Þeir hafa unnið slatta af fréttamiðla verðlaunum fyrir fréttaskýringar sínar. == Saga == [[Mynd:Julian Assange full.jpg|thumb|right|Julian Assange, æðsti ritsjóri, 2006'']] Wikileaks varð opinbert í janúar 2007, þegar það birtist fyrst á vefnum.<ref>{{cite web |author=Steven Aftergood |title=Wikileaks and untraceable document disclosure |url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |work=Secrecy News |publisher=Federation of American Scientists |date=3. Janúar 2007 |accessdate=28. Febrúar 2008 |archive-date=2013-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311214041/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |url-status=dead }}</ref> Síðan sjálf greinir frá því að hún hafi verið „stofnuð af kínverskum andófsmönnum, fréttamönnum, stærðfræðingum og tæknimönnum sprotafyrirtækja, frá Bandaríkjunum, Taívan, Evrópu, Ástralíu og Suður Afríku".<ref name=aboutwikileaks>{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |title=Wikileaks:About |publisher=Wikileaks |date= |accessdate=3 Júní 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314204422/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |archivedate=14 mars 2008 }}</ref> Höfundar Wikileaks voru ónafngreindir í janúar 2007<ref name=NewScientist1>{{cite web |author=Paul Marks |title=How to leak a secret and not get caught |url=https://www.newscientist.com/channel/tech/mg19325865.500-how-to-leak-a-secret-and-not-get-caught.html |work=New Scientist |date=13 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008}}</ref>, þó að síðar hafi þeir verið uppljóstraðir af ónafnlausum aðilum eins og Julian Assange sem lýsti sér sem meðlim ráðgjafarstjórnar Wikileaks.<ref name="afp07">{{cite web |author=Agence France Press |work=The Age |title=Chinese cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers |url=https://www.theage.com.au/news/Technology/Chinese-cyberdissidents-launch-WikiLeaks-a-site-forwhistleblowers/2007/01/11/1168105082315.html |date=11 Janúar 2007 |accessdate=2010-06-17}}</ref> Hann var síðar nefndur sem stofnandi Wikileaks.<ref>{{cite web |url=http://www.theaustralian.com.au/news/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 |title=Rudd Government blacklist hacker monitors police |publisher=The Australian |author=Richard Guilliatt |date=Maí 30, 2009 |accessdate=2010-06-17 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20120527015312/http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/defence/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 |archive-date=2012-05-27 |url-status=dead}}</ref> Þetta breyttist í júní 2009 þegar að síðan sagði ráðgjafa stjórn sína samanstanda af ''Assange'', ''Phillip Adams'', ''Wang Dan'', ''CJ Hinke'', ''Ben Laurie'', ''Tashi Namgyal Khamsitsang'', ''Xiao Qiang'', ''Chico Whitaker'', og ''Wang Youcai''.<ref>{{cite web |title=WikiLeaks:Advisory Board |url=https://wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board |publisher=Wikileaks |accessdate=2010-06-16 |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617033041/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board |url-status=dead }}</ref> Á sama tíma var síðan komin með yfir 1.200 skráða sjálfboðaliða.<ref name=aboutwikileaks/> Samkvæmt Mother Jones tímaritinu árið 2010, sagði Khamsitsang að hann hafi aldrei samþykkt að vera ráðgjafi.<ref name=motherjones2>{{cite web |url=https://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=2 |title=Inside WikiLeaks’ Leak Factory |publisher=Mother Jones |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> Wikileaks segja að þeirra „aðaláhugasvið er að opinbera bælandi stjórnarfar í Asíu, fyrrum Sovétríkjunum, sunnanverðri Afríku og í Miðausturlöndunum, en við viljum líka komast til móts við fólk annars staðar frá sem vilja greina frá siðlausu hátterni ríkisstjórna þeirra og fyrirtækja."<ref name=aboutwikileaks/><ref>{{cite web |author= |title=Cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers |url=http://www.asiamedia.ucla.edu/article-eastasia.asp?parentid=60857 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221224039/http://www.asiamedia.ucla.edu/article-eastasia.asp?parentid=60857 |work=South China Morning Post |archivedate=21 febrúar 2007 |date=11 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |url-status=dead }}</ref> Í janúar 2007, greindi vefsíðan frá því að hún innihéldi yfir 1,2 milljón skjölum sem höfðu lekið og var að undirbúa birtingu þeirra.<ref name=NowPublic1>{{cite web |author=Kearny |title=Wikileaks and Untraceable Document Disclosure |url=http://www.nowpublic.com/wikileaks_and_untraceable_document_disclosure |work=Now Public News |date=11 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=27 september 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927224330/http://www.nowpublic.com/wikileaks_and_untraceable_document_disclosure |url-status=dead }}, ''Wikileaks''.</ref> Skjölin voru fengin með því að keyra Tor útgöngupunkt og njósna um notendaumferð, aðallega kínverskra hakkara.<ref>{{cite news|url=https://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?printable=true|title=WikiLeaks and Julian Paul Assange|work=The New Yorker|accessdate=8 Júní 2010}}</ref> Hópurinn hefur síðan þá birt fleiri marktæk skjöl sem hafa orðið forsíðuefni fréttamiðla, alveg frá útgjöldum búnaðar og það sem hefur verið gert upptækt í stríðinu í Afganistan til spillingar í Kenýa.<ref>{{cite web |author= |title=Wikileaks Releases Secret Report on Military Equipment |url=http://www.nysun.com/article/62236 |work=The New York Sun |date=9 September 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=17 nóvember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117062718/http://www.nysun.com/article/62236 |url-status=dead }}</ref> Þeirra opinbera markmið er að tryggja það að uppljóstrarar og fréttamenn verði ekki settir í fangelsi fyrir að senda netpóst sem inniheldur viðkvæm eða trúnaðarupplýsingar, eins og gerðist fyrir kínverska fréttamanninn ''Shi Tao'' , sem var dæmdur í 10 ára fangelsi árið 2005 eftir að hafa gert opinber email frá kínverskum stjórnvöldum um afmælið á Tiananmen Square slátruninni.<ref name=Scenta-coUK1>{{cite web |author= |title=Leak secrets trouble free |url=http://www.scenta.co.uk/scenta/news.cfm?cit_id=1432293&FAArea1=widgets.content_view_1 |work=Scenta |date=15 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=27 nóvember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071127164824/http://www.scenta.co.uk/scenta/news.cfm?cit_id=1432293&FAArea1=widgets.content_view_1 |url-status=dead }}</ref> Verkefnið hefur fengið á sig líkingar við leka ''Daniel Ellsberg'' um ákvarðanatöku Pentagon í Víetnamstríðinu, árið 1971.<ref name=LinuxworldWikileaks1a>Scott Bradner'' [http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 "Wikileaks: a site for exposure"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220143655/http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 |date=2008-12-20 }}, Linuxworld, 18 Janúar 2007. Skoðað þann 18 Janúar 2007.</ref> Í Bandaríkjunum má vernda suma skjalaleka með lögum. Hæstiréttur Bandaríkjana segir að Bandaríska stjórnarskráin tryggi nafnleysi, a.m.k. í pólitískri umræðu.<ref name="LinuxworldWikileaks1">Scott Bradner [http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 "Wikileaks: a site for exposure"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220143655/http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 |date=2008-12-20 }}, ''LinuxWorld.com|Linuxworld'' , 18 Janúar 2007. Skoðað þann 18 Janúar 2007.</ref> Rithöfundurinn og blaðamaðurinn ''Whitley Strieber'' hefur talað um hvaða hag sé hægt að hafa af Wikileaks verkefninu, með tilliti til þess að „að leka ríkisskjölum getur sett mann í fangelsi, en fangelsisdómar fyrir þannig mál geta verið nokkuð stuttir. Sums staðar hinsvegar getur fólk endað lengi í fangelsi eða jafnvel verið leitt til dauða, t.d. í Kína, á ákveðnum stöðum í Afríku og Miðausturlöndunum."<ref>{{cite web |author=Staff Reports |title=Whistleblower Website Coming |url=https://www.freemarketnews.com/WorldNews.asp?nid=31640 |work=Free-Market News Network |date=18 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008}}</ref> Síðan hefur unnið fjölda verðlauna, þar má nefna New Media verðlaunin frá tímaritinu Economist árið 2008<ref>[http://www.indexoncensorship.org/2008/04/winners-of-index-on-censorship-freedom-of-expression-award-announced/ Winners of Index on Censorship Freedom of Expression Award Announced] 22 Apr 2008.</ref> og í júní 2009, unnu Wikileaks og Julian Assange bresk verðlaun Amnesty International fyrir birtingu greinarinnar "Kenya: The Cry of Blood - Extra Judicial Killings and Disappearances" á árinu 2008,<ref>[http://wikileaks.org.uk/wiki/Kenya:_The_Cry_of_Blood_-_Report_on_Extra-Judicial_Killings_and_Disappearances,_Sep_2008 Kenya: The Cry of Blood - Extra Judicial Killings and Disappearances, Sep 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222030635/http://wikileaks.org.uk/wiki/Kenya:_The_Cry_of_Blood_-_Report_on_Extra-Judicial_Killings_and_Disappearances,_Sep_2008 |date=2010-12-22 }} Wikileaks.</ref> skýrsla eftir alþjóðanefnd Kenýa um mannréttindi um morð sem lögreglan framdi í ''Kenýa'' .<ref>[https://web.archive.org/web/20120103173015/http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 Amnesty announces Media Awards 2009 winners] Amnesty.org.uk, 2 Júní 2009</ref> Í maí 2010 var hún kosin í 1. sæti af „síðum sem myndu algjörlega breyta fréttum“.<ref name=5sites>{{cite web |url=http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |title=5 pioneering Web sites that could totally change the news |last=Reso |first=Paulina |date=Maí 20th 2010 |work=Daily News |accessdate=8 Júní 2010 |archive-date=2011-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027015113/http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |url-status=dead }}</ref> === Óvirkt, fjáraflanir === 24. desember 2009 tilkynnti Wikileaks að það skorti styrki<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/6995068005 |title=twitter.com/wikiLeaks at 1.24am 24 Dec 2009 |publisher=Twitter |date=24 December 2009 |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> og frysti allan aðgang að heimasíðu þess fyrir utan ákveðið eyðublað til að senda inn nýtt efni.<ref name="Wikileaks is overloaded2">{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Wikileaks is overloaded |work=Wikileaks |accessdate = 31 December 2009}} "Til að einbeita sér að því að safna styrkjum til að halda okkur lifandi út 2010, höfum við neyðst til að setja aðrar aðgerðir í bið, en komum til baka bráðlega."[http://wikileaks.org/ wikileaks.org]</ref> Efni sem hafði áður verið birt var ekki lengur opið. þó að sumir hefðu enn aðgang með óopinberum speglum.<ref name="Wikileaks Mirror">{{cite web |url=http://mirror.wikileaks.info/ |title=Wikileaks Mirror |work=Wikileaks |accessdate=13 Febrúar 2010 |archive-date=18 febrúar 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218134347/http://mirror.wikileaks.info/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Another Wikileaks Mirror">{{cite web |url=http://mirror.infoboj.eu/ |title=Another Wikileaks Mirror |work=Wikileaks |accessdate=13 Febrúar 2010 |archive-date=9 ágúst 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100809001412/http://mirror.infoboj.eu/ |url-status=dead }}</ref> Wikileaks sagði á vefsíðu sinni að það myndi halda áfram fullri starfsemi um leið og kostnaðurinn fyrir því hefði verið afgreiddur.<ref name="Wikileaks is overloaded">{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Wikileaks is overloaded |work=Wikileaks |accessdate = 17 Febrúar 2010}}</ref><ref>{{cite web |last= Butselaar |first=Emily |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2010/jan/29/wikileaks-shut-down |title=Dig deep for Wikileaks |publisher=The Guardian |date=29 Janúar 2010 |accessdate = 30 Janúar 2010 |location=London}}</ref> Wikileaks tók þessu sem eins konar árás "til að tryggja að allir sem tengjast síðunni hætti venjulegu starfi og þurfi að eyða tíma í að safna tekjum".<ref name="leakonomy">Viðtal við Julian Assange, talsmann Wikileaks: [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ ''Leak-o-nomy: The Economy of Wikileaks''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213110334/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |date=2010-12-13 }}.</ref> Í byrjun var vonast til þess að nóg af fé myndi safnast fyrir 6. janúar 2010,<ref>{{cite web |author=wikileaks |url=http://twitter.com/wikiLeaks |title=at 7:42am 5 Jan 2010 |publisher=Twitter.com |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> en það var ekki fyrr en 3. febrúar 2010 sem WikiLeaks tilkynnti að það hafði safnað lágmarksfjáröflunarupphæð sinni.<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8613426708 |title=www.twitter.com/wikileaks at 3 Febrúar 5.51pm |publisher=Twitter |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> 22. janúar 2010, frestaði PayPal framlögum til Wikileaks og frysti eignir þess. Wikileaks sagði að þetta hefði gerst áður, og hafði verið gert að "engri augljósri ástæðu".<ref>{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Paypal has again locked our... |work=Wikileaks |publisher = Twitter | accessdate = 26 Janúar 2010}}</ref> Reikningurinn var enduropnaður 25. janúar 2010.<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8192453527 |title=Paypal has freed up our... |work=Wikileaks |publisher=Twitter |accessdate=26 Janúar 2010}}</ref> 18. maí 2010 gaf WikiLeaks það út að heimasíða þess og skjalasöfn væru komin aftur í gagnið.<ref>[https://twitter.com/wikileaks/status/14270362566].</ref> Hins vegar hefur það ekki haldið áfram að birta lekin skjöl síðan í júní 2010. Frá og með júní 2010 var Wikileaks eftir í úrslitum með að fá hálfs milljón dala styrk frá John S. and James L. Knight Foundation,<ref name=Khatchadourian>[https://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=all No Secrets], by Raffi Khatchadourian, New Yorker, Júní 7, 2010.</ref> en náðu ekki í hann á endanum.<ref name=Knight>http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2010/06/17/knight-foundation-hands-out-grants-to-12-groups-but-not-wikileaks/</ref> Wikileaks gerði athugasemd um málið, "Wikileaks var með hæstu einkunn í Knight áskoruninni, nefndin mældi sterklega með þeim en fengu enga styrki. Maður hefði mátt vita”. Wikileaks sagðis að Knight stofnunin hefði deilt út verðlaununum til "12 verðlaunahafa sem munu hafa áhrif á framtíð fréttanna - en ekki Wikileaks" og efaðist um að Knight stofnunin væri "í raun að leita að áhrifum".<ref name=Knight/> Talsmaður Knight stofnunarinnar hundsaði parta af yfirlýsingu Wikileaks og sagði að "Wikileaks hefði ekki fengið meðmæli frá nefndarmönnun Knights stofnunarinnar."<ref name=yahoo>[https://web.archive.org/web/20110514045824/http://news.yahoo.com/s/ynews/20100617/ts_ynews/ynews_ts2677_3 WikiLeaks questions why it was rejected for Knight grant] Yahoo! News, 17 Júní 2010</ref> En hins vegar neitaði hann að segja hvort að Wikileaks hefði verið verkefnið með hæstu einkunn ráðgjafahers Knight stofnunarinnar, sem samanstendur af fólki sem vinnur ekki þar, þar á meðal fréttamaðurinn ''Jennifer 8. Lee'' , sem hafði unnið að almannatengslum fyrir Wikileaks við fjölmiðla og á félagssamskiptasíðum.<ref name=yahoo/> == Bakgrunnur == Samkvæmt viðtali sem var tekið í janúar 2010 samanstóð Wikileaks "liðið" af 5 manneskjum í fullu starfi og u.þ.b. 800 manns í hlutastarfi og engum þeirra var bætt.<ref name="leakonomy"/> Wikileaks er ekki með neinar opinberar höfuðstöðvar. Árskostnaður er um €200,000, aðallega fyrir gagnaþjónustu og skriffinnsku, en kostnaðurinn færi upp í €600,000 ef núverandi sjálboðavinna væri launuð.<ref name="leakonomy"/> Wikileaks borgar ekki fyrir lögfræðinga, þar sem hundruð þúsundir dala fara í lagalegan stuðning sem hafa komið frá fréttamiðlum svo sem Associated Press, The Los Angeles Times, og National Newspaper Publishers Association.<ref name="leakonomy"/> Einu tekjustraumar þess eru fjárframlög, en Wikileaks er að skipuleggja að bæta við uppboðsmódeli til að selja snemmbúinn aðgang að skjölum.<ref name="leakonomy"/> == Tækni == Á heimasíðu Wikileaks stóð upprunalega: "Fyrir notandanum mun Wikileaks líta út mjög líkt og [[Wikipedia]]. Hver sem er getur sent inn efni, hver sem er getur breytt því. Engrar tæknikunnáttu er þarfnast. uppljóstrarar geta sett inn skjöl nafnlaust og órekjanlega. Notendur geta rætt um skjölin opinberlega og greint áreiðanleika þeirra og trúverðugleika. Notendur geta rætt þýðingar og efni og sameiginlega myndað söfn birtra skjala. Þeir geta lesið og skrifað skýringagreinar á lekum ásamt bakgrunnsefni og samhengi. Pólitísk gildi skjala og sannleiksgildi þeirra verða gerð þúsundum ljós."<ref>{{cite web |author= |title=What is Wikileaks? How does Wikileaks operate? |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_WikiLeaks.3F_How_does_WikiLeaks_operate.3F |work=Wikileaks |year=2008 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=16 febrúar 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_WikiLeaks.3F_How_does_WikiLeaks_operate.3F |url-status=dead }}</ref> Hins vegar stofnaði WikiLeaks til ritsjórastefnu sem samþykkti aðeins skjöl sem voru af "pólitískum, diplómatískum, sögulegum eða siðferðilegum toga".<ref>{{cite web |url=https://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:Submissions |title=WikiLeaks' submissions page |publisher=Wikileaks.org |accessdate=2010-06-17}}</ref> Þetta passaði við fyrri gagnrýni um það að hafa enga ritstefnu myndi hrinda frá sér góðu efni með amapósti og and stuðla að "sjálfvirkum eða ófyrirsjáanlegum birtingum á trúnaðarupplýsingum."<ref>{{cite news |title=Wikileaks and untracable document disclosure |url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |work=Secrecy News |publisher=Federation of American Scientists |date=3 Janúar 2007 |accessdate=21 Ágúst 2008 |archive-date=11 mars 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311214041/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |url-status=dead }}</ref> Það er ekki lengur hægt fyrir hvern sem er að senda inn eða breyta innhaldi síðunnar, eins og upprunalega "algengar spurningar" síðan sagði til um. Þess í stað er farið yfir innsendingar af innra eftirliti og sumar þeirra eru birtar, á meðan skjöl sem passa ekki ritstefnunni er neitað af nafnlausum Wikileaks gagnrýnendum. Árið 2008 sagði yfirfarna "algengar spurningar" síðan að "allir gætu sett inn athugasmedir. [...] Notendur geta rætt málefnin opinberlega og greint trúverðuleika þeirra og sannleiksgildi."<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504122032/http://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |date=2008-05-04 }}Archived by the [[Internet Archive]] on Maí 4, 2008 from the [https://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_Wikileaks.3F_How_does_Wikileaks_operate.3F original].</ref> Eftir að vefurinn var settur upp að nýju, 2010, var ekki lengur mögulegt að tjá sig um einstaka leka síðunnar.<ref>{{cite news |url=https://motherjones.com/mojo/2010/05/wikileaks-assange-returns |title=WikiLeaks Gets A Facelift |publisher=Mother Jones |author=Dave Gilson |date=Maí 19, 2010 |accessdate=2010-06-17}}</ref> Wikileaks er byggt á nokkrum hugbúnaðarpökkum, þar með talin MediaWiki, Freenet, Tor, og Pretty Good Privacy.<ref>{{cite web |author= |title=Is Wikileaks accessible across the globe or do oppressive regimes in certain countries block the site? |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_accessible_across_the_globe_or_do_oppressive_regimes_in_certain_countries_block_the_site.3F |work=Wikileaks |year=2008 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=16 febrúar 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_accessible_across_the_globe_or_do_oppressive_regimes_in_certain_countries_block_the_site.3F |url-status=dead }}</ref> Wikileaks mælir sterklega með að efni sé sent inn með Tor vegna næðisins sem notendur þess þarfnast.<ref>{{cite web |url=https://www.freehaven.net/anonbib/cache/wpes09-bridge-attack.pdf |title=On the risks of serving whenever you surf |publisher=freehaven.net |format=pdf |accessdate=2010-06-17}}</ref> == Geymsla, aðgangur og öryggi == Wikileaks lýsir sjálfri sér sem “óritskoðanlegu kerfi fyrir órekjanlega stórleka á skjölum”. Wikileaks er hýst hjá PRQ, fyrirtæki í Svíþjóð sem veitir "mjög örugga, engra spurninga hýsiþjónustu." PRQ er sagt hafa “nær engar upplýsingar um viðskiptavini sína og viðheldur fáum, ef einhverjum, af eigin gagnaþjónustu.” PRQ er í eigu Gottfrid Svartholm og Fredrik Neij sem, í gegnum þátttöku sína við síðuna [[The Pirate Bay]], hafa töluverða þekkingu í hvernig á að fást við lögsóknir frá yfirvöldum. Þar sem Wikileaks er hýst hjá PRQ reynist það erfitt að ná því niður. Og það sem meira er "Wikileaks heldur uppi sínum eigin gagnaþjónum á ótilgreindum staðsetningum, heldur engar dagbækur og notar dulritun á hernaðarstigi til að vernda uppruna upplýsinga sinna og annarra trúnaðarupplýsinga". Þess háttar fyrirkomulög hafa verið kölluð "skotheld hýsing".<ref>{{cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2008/02/21/wikileaks_bulletproof_hosting/ |title=Wikileaks judge gets Pirate Bay treatment | first = Dan | last = Goodin |publisher= The Register |date=21 Febrúar 2008 |accessdate=13 Mars 2009}}</ref> === Lögregla réðst inn á heimili eiganda þýska Wikileaks lénsins === Gerð var húsleit á heimili Theodore Reppe eiganda þýska Wikileaks lénsins Wikileaks.de 24. mars 2009 eftir að WikiLeaks birti svartan lista Austurrísku fjölmiðlastofunnar.<ref>{{cite web |title=Hausdurchsuchung bei Inhaber der Domain wikileaks.de |language=English, translated from German |trans-title=Search of owner of the domain wikileaks.de |accessdate=21 September 2009 |url=http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090603224840/http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archivedate=3 júní 2009 |url-status=unfit }}</ref> Engin áhrif urðu á vefsíðuna vegna þessa.<ref>{{cite web |url=http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |title=Wikileaks raided by German police |publisher=Networkworld.com |date= |accessdate=30 Apríl 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074609/http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |url-status=dead }}</ref><ref>[https://wikileaks.org/wiki/Police_raid_home_of_Wikileaks.de_domain_owner_over_censorship_lists Police raid home of Wikileaks.de domain owner over censorship lists]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/Tech%2Band%2BScience/Story/STIStory_354564.html |title=Police raid Wikileaks owner |publisher=Straitstimes.com |date=25 Mars 2009 |accessdate=30 Apríl 2010 |archive-date=18 ágúst 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100818012617/http://www.straitstimes.com/Breaking+News/Tech+and+Science/Story/STIStory_354564.html |url-status=dead }}</ref> === Kínversk ritskoðun === Um þessar mundir reyna kínversk stjórnvöld að ritskoða allar síður með orðinu "wikileaks" í veffanginu, þar með talinn aðal [[.org]] síðan og svæðisbundnar útgáfur [[.cn]] og [[.uk]]. Hins vegar er enn aðgengi að síðunni aftan frá kínverskum eldveggjum í gegnum önnur nöfn verkefnisins eins og t.d. "secure.sunshinepress.org". Varasíðurnar breytast reglulega, og Wikileaks hvetur notendur til að leita að "dulnefnum wikileaks" fyrir utan meginland Kína til að finna nýjustu varanöfnin. Meginlandsleitarvélar á borð við Baidu og Yahoo, ritskoða einnig tilvísanir í "wikileaks".<ref>{{cite web | author= | title=Is Wikileaks blocked by the Chinese government? | url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_blocked_by_the_Chinese_government.3F | publisher=Wikileaks | year=2008 | accessdate=28 Febrúar 2008 | archive-date=16 febrúar 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_blocked_by_the_Chinese_government.3F | url-status=dead }}</ref> === Áreitni og eftirlit === Samvkæmt The Times, hafa Wikileaks og meðlimir þess verið fórnarlömb stanslausrar áreitni og löggæslueftirlits og upplýsingastofnanir ásamt lengdu gæsluvarðhaldi, tölvur gerðar upptækar, dulbúnar hótanir, "leynileg eftirför og ljósmyndun."<ref>Campbell, Matthew (2010-04-11) [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629133313/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |date=2011-06-29 }}, ''The Times''</ref> Eftir að loftárásin í Bagdad var birt og þeir undirbjuggu að birta kvikmyndina af Granai loftárásinni, sagði Julian Assange að sjálboðaliðahópur hans höfðu verið undir mjög ströngu eftirliti. Í viðtali og í Twitter uppfærslu sagði hann að á veitingastað í [[Reykjavík]] þar sem sjálfboðaliðahópur hans hittust hefðu verið undir eftirliti í mars; þeim var veitt „leynileg eftirför og leyndar myndatökur“ sem lögreglan tók og erlendar leynilögreglusþjónustur; að breskur leynilögreglufulltrúi hafi veit veiklulegar tilraunir til hótana í bílagarði í Lúxemborg; og að einn af sjálfboðaliðunum hafi setið gæsluvarðhald í 21 klukkustund. Annars sjálfboðaliði greindi frá því að tölvur hefðu verið gerðar upptækar, með skilaboðunum „af eitthvað gerist fyrir okkur, þá veistu af hverju... og þú veist hver er ábyrgur.“<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece|title=Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers|date=2010-04-11|publisher=The Sunday Times|author=Matthew Campbell|location=London|access-date=2010-07-02|archive-date=2012-05-30|archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece|url-status=dead}}</ref> Wikileaks hefur sagt að Facebook hafi eytt aðdáendasíðu sinni þar, sem innihélt 30.000 aðdáendur.<ref name="WikiLeaks-Twitter-Announcement-Facebook">{{cite web | url = http://twitter.com/wikileaks/status/12558544922 | title = Twitter / WikiLeaks: Facebook deletes WikiLeaks fanclub with 30k fans | publisher = Twitter.com | date = 20 Apríl 2010 | accessdate = 22 Apríl 2010 }}</ref><ref>{{cite news |title=WikiLeaks claims Facebook deleted its page, 30000 fans |url=http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |publisher=News.com.au |date=2010-04-2q |accessdate=23 Apríl 2010 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |title=Wikileaks Claims Facebook Deleted Their Fan Page Because They "Promote Illegal Acts" |url=http://gawker.com/5520933/wikileaks-claims-facebook-deleted-their-fan-page-because-they-promote-illegal-acts |publisher=Gawker |date=20 Apríl 2010 |accessdate=21 Apríl 2010}}</ref><ref>{{cite news |title=Wikileaks Fan Page Pulled Down for Being "Inauthentic," Says Facebook |url=http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |publisher=techPresident |date=21 Apríl 2010 |accessdate=22 Apríl 2010 |archive-date=2010-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100424055832/http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |url-status=dead }}</ref> === Staðfestingar á innsendingum === WikiLeaks lýsir því yfir að það hafi aldrei látið frá sér villandi eða misvísandi skjal. Öll skjöl eru metin fyrir birtingu. Til að fyrirbyggja falsaða eða villandi leka segir Wikileaks að lekar sem eiga sér ekki grunn "séu þegar á hinum almenna fréttamarkaði. Wikileaks hjálpar engum þar."<ref name=FederalTimes1>Daniel Friedman [http://www.federaltimes.com/index.php?S=2460843 "Web site aims to post government secrets"]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, ''Federal Times'', 4 Janúar 2007.</ref> Samkvæmt "almennum spurningum" er: "Einfaldasta og árangursríkasta mótvægið er hnattrænt samfélag með upplýstum notendum og ritstjórum sem geta sett út á og rætt lekin skjöl."<ref>{{cite web |url=http://wikileaks.org/faq-en |title=Frequently Asked Questions |publisher=Wikileaks.org |accessdate=2010-06-17 |archive-date=2007-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070701115958/http://wikileaks.org/faq-en |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt yfirlýsingum frá Assange árið 2010, eru innsend skjöl eru yfirfarin af 5 aðilum sem eru sérfræðingar á mismunandi sviðum eins og tungumálum eða forritun, þeir rannsaka einnig bakgrunn sendandans séu persónuupplýsingar hans þekktar.<ref name=motherjones3>{{cite web|url=https://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=3 |title=Inside WikiLeaks’ Leak Factory |publisher=Mother Jones |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> Í þeim hópi hefur Assange oddaatkvæði um mat skjals.<ref name=motherjones3/> {{Clear}} == Lekar sem höfðu áhrif á Wikileaks == {{Aðalgrein|Stærstu lekar wikileaks}} === Sómalskar morðskipanir === Fyrsti leki Wikileaks varð í [[desember]] [[2006]], sem greindi frá ákvörðun um að myrða embættismenn í [[Sómalía|Sómalíu]]. Ákvörðunin var gerð af Hassan Dahir Aweys, sem er leiðtogi andspyrnusamtakana Islamic Courts Union, í Sómalíu. {{tilvitnun2|texti="Er það djörf stefnuyfirlýsing hástemmds íslamsk hryðjuverkasinna með tengsl við Bin Landen? Eða er það snjallt bragð hjá bandarísku leyniþjónustunni, hannað til þess að skemma orðspor andspyrnusamtakana, bækla sómölsk bandalög og ráðskast með Kína?”}} === Julius Baer bankinn lögsækir Wikileaks === Wikileaks var lagt niður vegna málsóknar Julius Baer bankans í [[Sviss]]. Bankinn gangrýndi leka Wikileaks á gögnum bankans sem sýndu fram á ólögleg athæfi bankans á [[Caymaneyjar|Caymaneyjum]]. Wikileaks notaði á þessum tíma netþjónustu Dynadot í Bandaríkjunum og lögsóknin náði bæði yfir netþjónustuna og Wikileaks. Samtök réttinda almennings í Bandaríkjunum og Electronic Frontier Foundation lögðu fram tillögu sem mótmælti ritskoðuninni á Wikileaks. Samtök fréttamanna um frelsi fréttamiðla í Bandaríkjunum sendi ráðgjafarbréf til réttarins fyrir hönd Wikileaks: {{tilvitnun2|texti= "Wikileaks útvegar vettvang fyrir umræður uppljóstrara og andmælendasinna um heimsbyggðina og til að senda inn skjöl, en fyrirmæli Dynadot mæla á um að fyrri bönn sem minnka verulega aðgang að Wikileaks um Internetið byggt á takmörkuðum fjölda innsendinga sem frá stefnanda málsins. Dynadot fyrirmælin brjóta þess vegna í bága við grunnregluna um að fyrirmæli geti ekki skipað til um öll samskipti að hálfu útgefanda eða annars talsmanns."}} Tilskipunin var ógild í kjölfarið og bankanum Julius Baer var meinað að banna birtingar Wikileaks. ==== Skýrsla bandarísku leyniþjónustunnar um Wikileaks ==== [[15. mars]] [[2010]] setti Wikileaks skýrslu um sjálft sig á vef sinn. Uppruni skýrslunnar er frá bandarísku leyniþjónustunni og hún skýrir frá hvernig Bandaríkin geti losnað við Wikileaks. Skoðaður var möguleikinn að segja uppljóstrunum upp og kæra fyrir glæpsamleg athæfi. Ástæða gerð skýrslunar að hálfu Bandarísku leyniþjónustunnar eru lekar Wikileaks um eyðslu bandaríska hersins, mannréttindarbrot í [[Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa|Guantanamo flóa]] og bardaginn í íranska bænum Fallujah. == Tilvísanir == {{reflist|colwidth=30em}} == Tenglar == * [https://wsws.org/articles/2010/jun2010/pers-j14.shtml Hands off WikiLeaks!] * [http://www.wikileaks.org Wikileaks home page] ([https://secure.wikileaks.org/wiki/Wikileaks secure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901110621/http://secure.wikileaks.org/wiki/Wikileaks |date=2010-09-01 }}) * [https://wikileaks.info/ Wikileaks Mirror page] * [http://mirror.infoboj.eu/ Wikileaks Mirror page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100809001412/http://mirror.infoboj.eu/ |date=2010-08-09 }} * ''Wikileaks vs. the World''. Presentation by Wikileaks representatives Julian Assange and Daniel Schmitt at the 25th Chaos Communication Congress, Berlin, December 2008. [http://chaosradio.ccc.de/25c3_m4v_2916.html online Flash video] and [https://events.ccc.de/congress/2008/wiki/Conference_Recordings#Official_Releases download in higher resolution formats] * Campbell, Matthew (2010-04-11) [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629133313/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |date=2011-06-29 }}, ''[[The Times]]'' * {{cite news | url = http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1581189,00.html?cnn=yes | title = A Wiki for Whistle-Blowers | first = Tracy Samantha | last = Schmidt | publisher = ''Time'' | date = 22 Janúar 2007 | accessdate = 14 December 2007 | archive-date = 18 janúar 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080118084158/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1581189,00.html?cnn=yes |url-status=dead }} * [https://wikileak.org/ WikiLeak.org] Independent blog "about the ethical and technical issues of the WikiLeaks.org project" * [http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives Video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |date=2010-12-17 }} of Julian Assange on a panel at the 2010 Logan Symposium in Investigative Reporting at the UC Berkeley Graduate School of Journalism (Apríl 18, 2010) === Viðtöl === * [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ Leak-o-nomy: The Economy of Wikileaks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213110334/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |date=2010-12-13 }} Viðtal við Julian Assange, talsmann Wikileaks. 2010/01/04 * [http://www.onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04/ Leak Proof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218110643/http://onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04 |date=2010-12-18 }} viðtal við Julian Assange. 2009/03/13 == Tenglar == * [http://www.wikileaks.org Vefur Wikileaks] * [http://www.dv.is/frettir/2010/3/15/wikileaks-birtir-krofuhafalista-kaupthings/ ''Wikileaks birtir kröfuhafalista Kaupþings''; af DV.is 15. mars 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317002334/http://www.dv.is/frettir/2010/3/15/wikileaks-birtir-krofuhafalista-kaupthings/ |date=2010-03-17 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100317000000/www.ruv.is/frett/rannsaka-leka-ur-raduneytinu ''Rannsaka leka úr ráðuneytinu''; af Rúv.is 15.03.2010] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100331000000/www.ruv.is/frett/wikileaks-undir-islensku-eftirliti ''Wikileaks undir íslensku eftirliti''; af RUV.is 25.03.2010] * [https://file.wikileaks.org/file/iceland-profiles.pdf ''Skjöl úr bandaríska sendiráðinu um Jóhönnu, Albert og Össur''; pdf-skjal af Wikileaks.org] {{s|2006}} [[Flokkur:WikiLeaks]] [[Flokkur:Wiki]] [[Flokkur:Njósnir]] gzx2o60j7p0gfy7mqryv1hr9z6rlskq 0 85587 1984390 1899957 2026-10-30T04:47:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984390 wikitext text/x-wiki {{alþjóðavæða}} {{uppfæra}} '''Áfengisgjald''' eða '''áfengisskattur''' er [[Skattur|álagning]] sem ríkið setur á [[áfengi]] og telst til neyslustýringarskatta. Áfengisgjaldið fer eftir magni vínanda í áfenginu. Á Íslandi er skattur á áfengi 53-71 kr á hvern cl af hreinum vínanda umfram lágmark, mismunandi eftir því hvers konar vöru er um að ræða en það þýðir að áfengisskattur á hverja ½ lítra bjórdós er um 80 krónur.<ref>{{Cite web |url=http://www.rikiskassinn.is/tekjur-rikisins/ahrif-skattlagningar/ |title=Áhrif skattlagningar; grein af Ríkiskassanum.is |access-date=2022-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170430081201/http://www.rikiskassinn.is/tekjur-rikisins/ahrif-skattlagningar/ |archive-date=2017-04-30 |url-status=dead}}</ref> Fyrir [[léttvín]] er ekki greitt áfengisgjald af fyrstu 2,25% vínandans en eftir það leggjast 52,8 kr. á hvert prósent miðað við lítrafjölda. Samkvæmt sundurliðuðum kostnaðartölum frá [[ÁTVR]] árið [[2004]] fór hlutur ríkisins í einstakri vörutegund upp í allt að 85% af verði flöskunnar. Áfengisgjaldið á [[Ísland]]i er með því hæsta í heiminum.<ref>{{vefheimild|url=http://apps.who.int/gho/data/node.main.A1184|titill=Excise tax, for 1 litre of pure alcohol: Data by country|tungumál=en|útgefandi=Alþjóðaheilbrigðisstofnunin|mánuðurskoðað=3. nóvember|árskoðað=2015}}</ref> Sum ríki hafa engan áfengisskatt. == Áfengisskattur af lítra af 11% rauðvíni 2004 == * Ísland - 462 kr. * Noregur - 417 kr. * Svíþjóð - 208 kr. * Danmörk - 92 kr. * Frakkland - 3 kr. * Þýskaland - 0 kr. * Spánn - 0 kr.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3735995 Heimssmet í áfengissköttum; grein í Fréttablaðinu 2004]</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tengt efni== * [[Syndaskattar]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3740359 ''Ríkið tekur 84% af hverri vodkaflösku''; grein í Fréttablaðinu 2004] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3608162 ''Neysluvara eða spilliefni?''; grein í Morgunblaðinu 2004] * [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/01/afengisgjald_haekki_um_11_5_prosent/ ''Áfengisgjald hækki um 11,5%''; af Mbl.is] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3033698 ''Áfengisgjald: Methagnaður af sölu áfengis''; grein í DV 2002] * [http://www.kom.is/frettir/nr/1000108/ ''Ódýrara jólavín á borðum Svía''; af Kom.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur}} [[Flokkur:Vörugjöld]] [[Flokkur:Áfengi]] i06331qqtgu3via5q9onzqf99oeupew 0 87046 1984405 1932203 2026-10-30T08:59:30Z ~2026-57791-94 122353 1984405 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1948|12|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]] | stjórnmálaflokkur = Vinstrihreyfingin – grænt framboð | starf = Jarðeðlisfræðingur, rithöfundur og fjölmiðlamaður | AÞ_CV = 1249 | AÞ_frá1 = 2016 | AÞ_til1 = 2021 | AÞ_kjördæmi1 = [[Suðurkjördæmi|Suður]] | AÞ_flokkur1 = Vinstrihreyfingin – grænt framboð }} '''Ari Trausti Guðmundsson''' (f. [[3. desember]] [[1948]]) er íslenskur [[Jarðfræði|jarðeðlisfræðingur]], [[rithöfundur]] og [[Fjölmiðlar|fjölmiðlamaður]]. Hann var [[alþingismaður]] [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs]] 2016 til 2021. Hann lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] [[1968]] og prófi í [[Forspjallsvísindi|forspjallsvísindum]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla íslands]] [[1972]]. Ari Trausti stundaði síðan nám við [[Óslóarháskóli|Óslóarháskóla]] og tók [[Cand.mag]]. í [[jarðeðlisfræði]] 1973 og stundaði síðar viðbótarnám í jarðvísindum við Háskóla Íslands 1983 til 1984. Hann vann m.a. við rannsóknarstörf, blaðamennsku. kennslu, leiðsögn og ferðaþjónustu til 1987. Eftir það hefur hann verið sjálfstætt starfandi og t.d. sinnt ýmis konar faglegri ráðgjöf, fyrirlestrum, ferðaþjónustu, kynningu á vísindum, fjölbreyttum ritstörfum og dagskrárgerð fyrir sjónvarp og útvarp. Ari Trausti hefur skrifað fjölda bóka um [[Náttúra|náttúru]] [[Ísland]]s, [[jarðfræði]], [[eldfjallafræði]], [[stjörnufræði]], [[umhverfisvernd]], ferðaslóðir og fjallamennsku, samtals hafa yfir 40 titlar komið út á íslensku, ensku, ítölsku og frönsku. Hann er einnig þekktur sem dagskrárgerðarmaður í [[útvarp]]i og [[sjónvarp]]i, m.a. fyrir margar heimildarmyndir og þáttaraðir sem hann hefur staðið að. Auk fræðirita og ferðabóka hefur Ari Trausti gefið út smásagnasöfn, ljóðabækur og skáldsögur, alls 11 skáldverk. Hann gaf út fyrsta smásagnasafn sitt 2002, sem hét ''Vegalínur'', fyrir það hlaut hann [[Bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness]]. Ari Trausti hefur hlotið nokkrar viðurkenningar, auk fyrrgreindra verðlauna, svo sem viðurkenningu frá [[Bókasafnssjóður|Bókasafnssjóði]] fyrir fræðirit, tilnefningu til Íslensku bókmenntaverðlaunanna (2001) og umhverfisverðlauna Norðurlandaráðs, hlaut verðlaun [[Rannís]] fyrir kynningu á vísindum til almennings (2008) og einnig Landgræðsluverðlaunin 2015. Hann varð handhafi riddarakross Fálkaorðunnar 2022 fyrir störf á sviði vísinda og þekkingarmiðlunar. Ari Trausti hefur einnig skrifað margar greinar í blöð og tímarit um umhverfismál, ýmis þjóðmál, ferðaþjónustu og fjallamennsku en einnig [[stjórnmál]] og var formaður miðstjórnar [[EIK (m-l)]] frá 1973 til 1980 þegar þau sameinuðust [[KSML|KFÍ m-l]] í [[Kommúnistasamtökin|Kommúnistasamtökunum]] og formaður þeirra til 1983. Hann var einn af frambjóðendum til forsetakjörs 2012 og var svo kjörinn á Alþingi fyrir vinstri græn [[Alþingiskosningar 2016|2016]] og [[Alþingiskosningar 2017|2017]]. Ari Trausti hefur stundað ferðalög, útivist og fjallamennsku í rúma fjóra áratugi, bæði hér heima og víða um veröld. Meðal annars hefur hann leitt íslenska ferðahópa til Mongólíu, Suðurskautslandsins, Nýja-Sjálands og Ekvador. Hann hefur farið mjög víða um norðurslóðir, á Suðurskautslandið og til tuga landa í Evrópu, Asíu og Suður-Ameríku og víðar í leit að fjöllum til að klífa og farið á há fjöll í Ölpunum, Rússlandi, Pakistan, Bólivíu, Ekvador, Tíbet, Xinjang og Tansaníu og flugleiðis á Norðurpólinn. Hann hefur samið handbók í fjallamennsku (ásamt Magnúsi Tuma Guðmundssyni; Fjallamennska) og gönguleiðabók um fjöll og jökla (með Pétri Þorleifssyni; Íslensk fjöll) og bók á ensku um svipað efni (Summit). Ari Trausti er sonur listamannsins [[Guðmundur frá Miðdal|Guðmundar frá Miðdal]] og leirkerasmiðsins [[Lydia Pálsdóttir|Lydiu Pálsdóttur]]. (Lydia var þýsk-austurrísk að uppruna og hét Zeitner að eftirnafni áður en hún varð íslenskur ríkisborgari). Ari Trausti er samfeðra hálfbróðurnum Erró, [[Erró|Guðmundi Guðmundssyni listmálara]]. Alsystkini hans eru Einar Steinólfur, Yngvi Örn, Auður Valdís og Egill Már. Ari Trausti giftist Maríu G. Baldvinsdóttur 1974 og eiga þau þrjú börn, Huldu Sóllilju, Huginn Þór og Helgu Sigríði og fimm barnabörn. Hér fer á eftir yfirlit yfir bækur, bókarkafla, sjónvarpsefni, sýningar og fleira sem Ari Trausti hef komið að með ýmsum hætti en þó langmest sem höfundur texta, handrits og myndefnis. Innlendra og erlendra útvarpsþátta, blaða- og tímaritsgreina er ekki getið. Yfirlitið er ekki heildstætt og sennilega heldur ekki villulaust. Árið 2016 var Ari Trausti kosinn á þing fyrir [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð|Vinstri Græna]] í Suðurkjördæmi. Hann hefur setið sex þing en gaf ekki kost á sæti framarlega á kjörlista í þingkosningum 2021 heldur skipaði aftasta sætið. Meðal annarra starfa á Alþingi var hann varaformaður umhverfis- og samgöngunefndar, fulltrúi VG í utanríkismálanefnd, formaður Þingvallanefndar og formaður þingmannanefndar um norðurslóðir. Verkefnisstjóri starfshóps (D-hóps) að verkefnaáætlun í norðurslóðamálum Íslands á vegum Utanríkisráðuneytisins mars – desember 2022. Á fyrri hluta árs 2022 tók Ari Trausti þátt í starfshópi ráðuneytis umhverfis-,orku- og loftslagsmála (URN) sem samdi skýrslu um stöðu og áskoranir í orkumálum. (útg. í mars 2022). Hann vann svo með starfshópi á vegum URN í rúmt ár við gerð skýrslu um starfsumgjörð fyrirtækja á orkumarkaði og full orkuskipti á Íslandi (des. 2024). Formaður Hagsmunaráðs Landsnets 2021 til 2026. Í úthlutunarráði Hagþeknkis v. styrkveitinga til heimildamynda 2025/27. ==Erlendir bókarhlutar== *Terra di Ghiacco. Muzeo Nat. della Montagna (65). Torino 1989. *La nature en Europe. Bordas. Paris 1992. *Island/Iceland. Stemmle Verlag og Mál og menning. Reykjavík og Sviss 1994. *Island. Du Mont Reiseführer. Þýskaland 1993. *Bewegung (kafli um Surtsey). ProFutura, Þýskaland 2005. *Encyclopedia of the Arctic - 7 kaflar. Routledge, London/New York 2005 ==Þýðingar úr ensku eða dönsku== *Alheimurinn og jörðin. Ridley o.fl., Reykjavík, Örn og Örlygur 1981. *Risinn hvíti - Changabang. P. Boardman og J. Tasker. *Útvarpssaga RÚV 1984/85. *Steinaríkið. British Museum of Natural History, með Halldóri Kjartanssyni. Vaka –Helgafell 1988. *Hvalir við Ísland. Mark Carwardine. Vaka-Helgafell 1988. *Skrautsteinar. (e. Aage Jensen/Politikens Forlag/Calley Hall - Dorling Kindersley). JENS ehf. 2000. *Vísindabókin. Mál og menning 2005. ==Bækur almenns eðlis== *Ágrip af jarðfræði Íslands. Örn og Örlygur 1982. *Fjallamennska. Meðhöfundur og ljósmyndari: Magnús T. Guðmundsson og Hreinn Magnússon, Örn og Örlygur 1983. *Guide to the Geology of Iceland. (Þýsk útg: Wegweiser durch die Geologie Islands). Meðhöfundur: Halldór Kjartansson, Örn og Örlygur 1984. *Íslandseldar - saga íslenskra eldstöðva. Vaka 1986. *Energy resources and dams in Iceland. Rritstjóri og höfundur efnis að hluta. ICOLD, Orkustofnun og Landsvirkjun 1989. *Ísland er enn í mótun. Yrkja, kafli í afmælisrit Vigdísar Finnbogadóttur. Reykjavík 1990. *Á ferð um hringveginn. Líf og saga 1990. *The other side of Iceland. (Islands zweites Gesicht, Hin hlið Íslands). Ljósmyndir: Hreinn Magnússon. Líf og saga 1990. *Úr ríki náttúrunnar (ritgerðir um náttúru og umhverfismál). Ljóð: Sigmundur Ernir Rúnarsson. Ljósmyndir; Guðmundur Einarsson. Ísafold 1991. *Fjallabak (leiðabók handa göngumönnum). Meðhöfundur: Helmut Hinrichsen. Reykjavík 1992. *Ferð án enda (stjörnufræði). Ísafold 1992. *Landið, umhverfið og við (verkefna- og kennslubók í umhverfisfræðum handa 5.-7. bekk). Námsgagnastofnun 1993. *Í sátt við umhverfið (umhverfismál). Íslandsbanki 1994. *Jökulheimar (Erlendar útgáfur: Eivisionen, Light on ice). Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Ormstunga 1995. *Mountaineering in Iceland. Eigin útgáfa. Reykjavík 1995. *Waterfalls (Þýsk útgáfa: Wasserfälle). Iceland Review 1995. *Earth in action. (Þýsk útgáfa: Land im Werden). Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. Vaka-Helgafell 1996. *Volcanoes of Iceland. Vaka-Helgafell 1996. *Vatnajökull; frost og funi (Ensk útgáfa: Ice on Fire). Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Arctic Books 1996. *Reykjanes – Gateway to Iceland. Iceland Review 1998. *Fólk á fjöllum (leiðir á 101 fjall á Íslandi). Meðhöfundur: Pétur Þorleifsson. Ormstunga 1999. *Reykjavík, hálendið, fossar. Þrjár myndabækur á nokkrum tungumálum. Ljósmyndir: Sigurgeir Sigurðsson. Forlagið 1999. *Reykjavík – Á vit nýrra alda. Fjögur tungumál. Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Arctic Books 1999. *Íslenskar eldstöðvar. Saga eldvirkni í 10.000 ár. Vaka-Helgafell 2001. *North light. Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Iceland Review/Forlagið, 2002. *Íslenskur jarðfræðilykill (jarðfræðihugtök/alfræði). Mál og menning 2002. *Steinuð hús. Meðhöfundur: Flosi Ólafsson. Húsafriðunanefnd ríksins og Línuhönnun. Reykjavík 2003. *YZT (um listamanninn Tolla). Útgefendur: Tolli 2003 og Edda 2004. *Íslensk fjöll. (Gönguleiðir á 151 fjall). Meðhöfundur: Pétur Þorleifsson. Mál og menning 2004. *Eldgos. (Eldgos á Íslandi 1913-2004). Mál og menning 2005. *Listvinahús og leirmunagerð 1930-1960. Arctic Books 2006. *Living Earth (yfirlit yfir jarðfræði Íslands). (Þýsk útgáfa: Lebende Erde). Edda 2007. *Focus on Iceland (handbók um 600 staði á landi, einnig til á þýsku). Ljósmyndir: Rafn Hafnfjörð. Salka 2008. *ÍSTAK (saga fyrirtækisins). Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Eigin útg. Ístaks. 2008. *Kjarni Íslands (Erlendar útgáfur: The Essence of Iceland, L’Islande en son Essence, Wesentlich Island). Ljósmyndabók eftir Kristján Inga Einarsson. Salka og Kristján Ingi 2009. *Iceland – So quiet. (Ljósmyndabók eftir Kristján Inga Einarsson). Salka 2010. *Eyjafjallajökull – Stórbrotin náttúra – Untamed nature. Með ljósmyndum Ragnars Th. Sigurðssonar. Uppheimar 2010. Einnig til í minna broti. *Enjoy (bók um 32 veitingahús í Reykjavík). Meðhöfundur: Helga S. Aradóttur. Ljósmyndir: Ólafur Þórisson og Ragnar Th. Sigurðsson. Salka 2010. *Landslag hugans – Landscape of the mind, ásamt Aðalsteini Ingólfssyni. Um listamanninn Tolla, Eigin útgáfa listamannsins 2010. *Eldgos. (um eldgos á Íslandi 1913-2012). Endurútgáfa að hluta. Mál og menning 2011. *Summit (leiðsögn á ensku - 100 fjöll á Íslandi). Uppheimar 2012. *Magma (yfirlit yfir eldgos á Íslandi). Uppheimar 2012. Einnig til í minna broti sem Magma on the move. Uppheimar 2013. *Iceland ablaze. (Spurningar og svör um eldvirkni á Íslandi). Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Forlagið 2013. *Hræringar (um Norræna húsið - kafli um náttúruna). Norræna húsið 2013. *Primordial landscape - Iceland revealed. Ljósmyndir Feos Pitcairn, 120 ljóð, upplýsingatexti um myndefni. powerHouse 2015. *Veröld í vanda - 14 kaflar um umhverfismál. Hið íslenska bókmenntafélag 2016. *LAVA - a brief history of Icelandic volcanoes. Ljósmyndir: Aðallega Ragnar Th. Sigurðsson. Mál og menning 2021. *UMBROT - jarðeldar á Reykjanesskaga. Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Mál og menning 2021. *ON FIRE - Iceland´s youngest volcano - sama bókverk og Umbrot. *Náttúruvá - ógnir, varnir og viðbrögð. Forlagið - Mál og menning 2024. ==Skáldverk== *Brúin út í Viðey. Smásögur og ljóð átta rithöfunda (Grafarvogsskáldin). Miðgarður 2000. *Vegalínur (smásögur). Vaka-Helgafell 2002. *Á ferð (ljóðabók). Vaka-Helgafell 2004. *Leiðin að heiman (skáldsaga). Uppheimar 2005. *Krókaleiðir (ljóðabók). Uppheimar 2006. *Land þagnarninnar (skáldsaga). Uppheimar 2007. *Borgarlínur (ljóðabók). Uppheimar 2008. *Landið sem aldrei sefur (skáldsaga). Uppheimar 2009. *Blindhæðir (ljóðabók). Uppheimar 2010. *Sálumessa (skáldsaga). Uppheimar 2011. *Leitin að upptökum Orinoco (ljóðabók). Uppheimar 2012. *Bæjarleið (ljóðabók). Uppheimar 2013. *Fardagar (ljóðabók). Bókaútgáfa Sæmundur 2015. ==Geisladiskar með fræðsluefni (CD-ROM/DVD)== *Geothermal energy in Iceland. Rafhönnun 1995. *Ísland (á ári hafsins); Útflutningsráð. EXPO ´98 í Lissabon 1998. *Ísland (Náttúra – mannlíf). EXPO 2000 í Hannover 2000. *Vetni sem orkuberi framtíðar (líka á ensku). Íslensk nýorka 2003. *Islande – terre vivante. Vísindakynning París 2004. *Pure Iceland. Kynning á Íslandi, vísindum og náttúru. The Science Museum London 2006. *Hellisheiðarvirkjun og jarðhitanýting. Orkuveita Reykjavíkur 2009. ==Helstu sjónvarpsþættir og heimildarmyndir== *'''Ríkisútvarpið/Sjónvarp''' (framleiðandi): *Jarðfræði 1-10. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. RÚV 1983-1984. *Viðey. RÚV 1985. *Á ferð um Reykjanesskagann. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. RÚV 1986. *Jökulsárgljúfur. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. RÚV 1987. *Jarðfræði Reykjavíkur. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. RÚV 1989. *Fjallamenn á Fimmvörðuhálsi. Verksmiðjan 1993 *'''Valdimar Leifsson - Kvikmyndagerð og Lífsmynd''' (framleiðandi): *Dimmuborgir. Landgræðslan 1994. *Lóan syngur ekki á örfoka svæðum. Landgræðslan 1994. *Þórsmörk 1997. *Í sátt við náttúruna (10 þátta röð um umhverfismál fyrir Stöð 2) 1997-8. *Hætturnar á sandinum (að afloknu Skeiðarárhlaupi 1996) 1997. *Öryggi í fyrirrúmi 112 (þáttaröð um nýja neyðarlínukerfið) 1998. *Vísindi í verki. Níu þættir um vaxtarbroddana í íslenskum vísindum. RÚV, HÍ, RANNÍS o.fl. 1999-2001. *Sultartangavirkjun (heimildamynd fyrir Landsvirkjun) 2000. *Stjörnufræði (fyrir Námsgagnastofnun) 2000. *Maður eigi einhamur – um ævi Guðmundar Einarssonar frá Miðdal (aðstoð við handritsgerð) 2001. *Víkingar: DNA-slóðin rakin. Þrír þættir 2003. *Maðurinn sem gatar jökla (um Sigfús Johnsen) 2003. *Vísindi fyrir alla. Vikulegir þættir fyrir RÚV (með Rögnu Söru Jónsdóttur) 2003 og tvær sex þátta raðir með samtals 36 innslögum fyrir RÚV 2004-2005. *Katla og Kötluvá (fyrir Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra) 2006. *Tónlist er lífið (níu þættir, sýndir í RÚV) 2007-2008. *Chukotka – land Romans Abramovich 2008. *Nýsköpun- íslensk vísindi. Tólf þátta röð um íslensk vísindi fyrir RÚV 2009-2010. *Þjórsárdalur 2011. *Nýsköpun – íslensk vísindi. Tólf þátta röð fyrir RÚV 2010-2011. *The birth of an island (handrit að hluta) 2011. *Völundur – nýsköpun í iðnaði. Fimm þátta röð fyrir Samtök iðnaðarins og RÚV 2012. *Reykjanes - upplifun við bæjardyrnar. Þriggja þátta röð fyrir RÚV 2013. *Nýsköpun - vísindi. Átta þættir unnir fyrir Sjónvarpið 2013. Sýndir 2014. *Maðurinn og umhverfið. Fimm þættir unnir fyrir Sjónvarpið 2014. Sýndir 2015. *Náttúrupostulinn - heimildarmynd um gróðurfarssögu Íslands, endurheimt landgæða og Svein Runólfsson fyrrum landgræðslustjóra. *Veðurstofan 100 ára (handritsgerð) *Eldhugarnir - Gluggi vonarinnar (handritsgerð). Heimildarmynd um baráttuna við Eldfellshraunið 1973. 2021. ==Ýmsir framleiðendur== *Þumall klifinn. Þumall/Grimsfilm 1984. *Haukadalur. Landgræðsla og náttúruvernd. Myndbær fyrir Landgræðsluna 1992. *Jarðboranir - við opnum þér auðlindir. Spark, fyrir Jarðboranir 2006. ==Saga film (framleiðandi)== *Winter sports in Iceland 1989. *Spáð í jörðina, eldgosa- og jarðskjálftaspár 1991. *Afl úr iðrum jarðar, nýting jarðhita 1991. *Þjórsárver. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson 1992. *Æfintýraheimur Austur-Grænlands 1992. *Veiðivötn. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson 1993. *Whale watching at the ice cap 1993. *Iceland; a land for all seasons 1993. *Iceland; a unique saga. Sex tungumál 1996. *Hetjur háloftanna (um frumherja í flugi á Íslandi) 1996. *Vatnajökull (handrit og tökur - mynd ekki lokið) 1996. *Skúmurinn. 1997. *Tröllajeppar í Antarktíku (handrit). Toyota/Saga film 1999. ==Stöð 2 (framleiðandi)== *Surtshellir 1989. *Jöklar á fljúgandi ferð (framhlaup í Vatnajökli) 1995. *Íslendingar á Norðurpólnum (með Saga film) 1995. *Meðal fiska og fólks, A-Grænland. 1998 *Á hvítabjarnaslóðum, A-Grænland. 1999. *Íslendingar í Ekvador 2000. *Snjór í Ölpunum? 2001. ==VISA-sport á Stöð 2 (innslög í þætti)== *Ísklifur í Botnsúlum 1993. *Niður Hvítá 1993. *Vetrarfjallamennska 1993. *Lambatindur klifinn 1994. *Ísfossaklifur 1994. *Klifnir Syðri Hásteinar í Hofsjökli 1994. *Reykjavegur 1994. *Þelamerkursveiflan 1995. *Upp Skessuhorn 1995. *Þrír skriðjöklar í Öræfajökli 1995. *Klettaklifur í Esju 1995. *Týnda flugvélin (Gígjökull) 1995. *Sjóstangaveiði við Reykjavík 1995. *Búrfell og Búrfellsgjá 1995. *Áramótaferð á Vífilsfell 1996. *'''Í samvinnu við erlend fyrirtæki (dæmi):''' *Vulkanausbruch, Heimaey. WDR, Þýskaland 1973. *Unterwegs mit einem Islandtief. BR, Þýskaland 1981. *Snæfellsjökull; eine Reise zum Erdinneren. WDR, Þýskaland 1985. *Incentives and congresses in Iceland. Eimer, Þýskaland 1989. *Vatnajökull erupts. ITN-Bretland 1996. *The eruption in Vatnajökull. Discovery-Kanada 1996. *Good morning America. ABC/USA 1997. *The waterworld of Iceland. NPS, Holland 1998. *The world´s best water? BBC/Bristol/ fyrir Vatnsveituna 1999. *The University of Iceland. LITV/London 2002. *Island og naturen. DR2/Danmörk 2004. *Tektonik og vulkanisme. (í Viden om) DR2/Danmörk 2008. *Eyjafjallajökull. N24 (Þýskaland), BBC og margar fleiri stöðvar, 2010. *Journey to the centre of the planet. BBC/Richard Hammond 2011. *Volcanism in Iceland. Pumpkin Film fyrir BBC 2013. *Island - Kanal 2, Rússland, 2014. *Planete Raw 2020 Frakkland - Youtube *Des Volcans et Des Hommes. Les Bons Clients fyrir Arte 2018.     ==Sýningar á eigin verkum eða ljósmyndasýningar== *Vatnslitamyndir og teikningar. Eyrarbakki 1974. *Vatnslitamyndir og teikningar. Reykjavík 1980. *Ljósmyndasýning Ragnars Th. Sigurðssonar (ljóðatextar við myndir). *Gerðarsafn 1995. *Vatnslitamyndir. Reykjavík 2003. *Vestan við sól og norðan mána. Ljósmyndir, textar og kynning, með Ragnari Th. *Sigurðssyni. Þórhöfn, Færeyjun 2003, Akureyri 2003, Reykjavík 2003. *Vatnslitamyndir. Reykjavík 2008. ==Þátttaka í gerð fræðslusýninga == BGB merkir samvinnu við Björn G. Björnsson, G við Gagarín, ÞSÞ Þórunni S. Þorgrímsdóttur og ÁPJ Árna Páli Jóhannssyni *Sýning á í Tasiilaq (Ammassalik) á verkum Guðmundar Einarssonar 1994. *Ísland. EXPO ´98 Lissabon 1998. (Línuhönnun) *Ísland. EXPO 2000 Hannover 2000. (Línuhönnun) *Island – terre vivante. Vísindakynning. Palace de la Decouverte París 2004. (ÁPJ og Línuhönnun) *Pure Iceland. Kynning á Íslandi, vísindum og náttúru. The Science Museum London 2006. (ÁPJ, G og Línuhönnun) *Hellisheiðarvirkjun og jarðhitanýting. Orkuveita Reykjavíkur. (G) *Ekvadorhátíð Kópavogs í Gerðarsafni og Náttúrufræðisafni Kópavogs. *Gagnvirk orkusýning Landsvirkjunar í Búrfellsvirkjun. (G) *Sýning um Þjórsárdal í Árnesi. (BGB) *Sýning um Eyjafjalajökulsgosið 2010 á Þorvaldseyri. (Porthönnun) *Heklusetrið að Leirubakka. (ÁPJ) *Kynningarsýning Landmælinga Íslands, Akranesi (með Vigni Jóhannssyni). *Orkuverið jörð í Reykjanesvirkjun. (BGB og Janus, Bretlandi) *Jarðvarmasýning í Kröflustöð. (G) *Bresentret, Noregi. (G) *Bremuseet, Noregi. (G) *Norsk sjöfuglsenter, Gestehamn, Værland. (G) *Snæfellsstofa að Skriðuklaustri (Vatnajökulsþjóðgarður). (ÞSÞ) *Kötlusetur í Vík í Mýrdal. (BGB) *Iceland revealed. Sýning með ljósmyndum eftir Feodor Pitcairn. Smithsoninan Inst. Washington. Fjölþættir textar. 2015. *LAVA - eldfjalla- og jarðskjálftamiðstöð/sýning á Hvolsvelli.(G). Hönnunarverðlaun Barcelona 2018. == Tenglar == * [http://snara.is/vefbaekur/g.aspx?dbid=24&action=search&sw=Ari+Trausti+Gu%C3%B0mundsson+jar%C3%B0e%C3%B0lisfr%C3%A6%C3%B0ingur%2C+f.+3.1 Snara.is – Vefbókasafn, Ari Trausti Guðmundsson] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir jarðfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskt fjölmiðlafólk]] [[Flokkur:Þingmenn Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] {{f|1948}} [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2012]] 4xpeja2ixuj5ggsqbo5dzj1i5kmz41r 1984407 1984405 2026-10-30T09:05:19Z ~2026-57791-94 122353 1984407 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1948|12|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]] | stjórnmálaflokkur = Vinstrihreyfingin – grænt framboð | starf = Jarðeðlisfræðingur, rithöfundur og fjölmiðlamaður | AÞ_CV = 1249 | AÞ_frá1 = 2016 | AÞ_til1 = 2021 | AÞ_kjördæmi1 = [[Suðurkjördæmi|Suður]] | AÞ_flokkur1 = Vinstrihreyfingin – grænt framboð }} '''Ari Trausti Guðmundsson''' (f. [[3. desember]] [[1948]]) er íslenskur [[Jarðfræði|jarðeðlisfræðingur]], [[rithöfundur]] og [[Fjölmiðlar|fjölmiðlamaður]]. Hann var [[alþingismaður]] [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs]] 2016 til 2021. Hann lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] [[1968]] og prófi í [[Forspjallsvísindi|forspjallsvísindum]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla íslands]] [[1972]]. Ari Trausti stundaði síðan nám við [[Óslóarháskóli|Óslóarháskóla]] og tók [[Cand.mag]]. í [[jarðeðlisfræði]] 1973 og stundaði síðar viðbótarnám í jarðvísindum við Háskóla Íslands 1983 til 1984. Hann vann m.a. við rannsóknarstörf, blaðamennsku. kennslu, leiðsögn og ferðaþjónustu til 1987. Eftir það hefur hann verið sjálfstætt starfandi og t.d. sinnt ýmis konar faglegri ráðgjöf, fyrirlestrum, ferðaþjónustu, kynningu á vísindum, fjölbreyttum ritstörfum og dagskrárgerð fyrir sjónvarp og útvarp. Ari Trausti hefur skrifað fjölda bóka um [[Náttúra|náttúru]] [[Ísland]]s, [[jarðfræði]], [[eldfjallafræði]], [[stjörnufræði]], [[umhverfisvernd]], ferðaslóðir og fjallamennsku, samtals hafa yfir 40 titlar komið út á íslensku, ensku, ítölsku og frönsku. Hann er einnig þekktur sem dagskrárgerðarmaður í [[útvarp]]i og [[sjónvarp]]i, m.a. fyrir margar heimildarmyndir og þáttaraðir sem hann hefur staðið að. Auk fræðirita og ferðabóka hefur Ari Trausti gefið út smásagnasöfn, ljóðabækur og skáldsögur, alls 11 skáldverk. Hann gaf út fyrsta smásagnasafn sitt 2002, sem hét ''Vegalínur'', fyrir það hlaut hann [[Bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness]]. Ari Trausti hefur hlotið nokkrar viðurkenningar, auk fyrrgreindra verðlauna, svo sem viðurkenningu frá [[Bókasafnssjóður|Bókasafnssjóði]] fyrir fræðirit, tilnefningu til Íslensku bókmenntaverðlaunanna (2001) og umhverfisverðlauna Norðurlandaráðs, hlaut verðlaun [[Rannís]] fyrir kynningu á vísindum til almennings (2008) og einnig Landgræðsluverðlaunin 2015. Hann varð handhafi riddarakross Fálkaorðunnar 2022 fyrir störf á sviði vísinda og þekkingarmiðlunar. Ari Trausti hefur einnig skrifað margar greinar í blöð og tímarit um umhverfismál, ýmis þjóðmál, ferðaþjónustu og fjallamennsku en einnig [[stjórnmál]] og var formaður miðstjórnar [[EIK (m-l)]] frá 1973 til 1980 þegar þau sameinuðust [[KSML|KFÍ m-l]] í [[Kommúnistasamtökin|Kommúnistasamtökunum]] og formaður þeirra til 1983. Hann var einn af frambjóðendum til forsetakjörs 2012 og var svo kjörinn á Alþingi fyrir vinstri græn [[Alþingiskosningar 2016|2016]] og [[Alþingiskosningar 2017|2017]]. Ari Trausti hefur stundað ferðalög, útivist og fjallamennsku í rúma fjóra áratugi, bæði hér heima og víða um veröld. Meðal annars hefur hann leitt íslenska ferðahópa til Mongólíu, Suðurskautslandsins, Nýja-Sjálands og Ekvador. Hann hefur farið mjög víða um norðurslóðir, á Suðurskautslandið og til tuga landa í Evrópu, Asíu og Suður-Ameríku og víðar í leit að fjöllum til að klífa og farið á há fjöll í Ölpunum, Rússlandi, Pakistan, Bólivíu, Ekvador, Tíbet, Xinjang og Tansaníu og flugleiðis á Norðurpólinn. Hann hefur samið handbók í fjallamennsku (ásamt Magnúsi Tuma Guðmundssyni; Fjallamennska) og gönguleiðabók um fjöll og jökla (með Pétri Þorleifssyni; Íslensk fjöll) og bók á ensku um svipað efni (Summit). Ari Trausti er sonur listamannsins [[Guðmundur frá Miðdal|Guðmundar frá Miðdal]] og leirkerasmiðsins [[Lydia Pálsdóttir|Lydiu Pálsdóttur]]. (Lydia var þýsk-austurrísk að uppruna og hét Zeitner að eftirnafni áður en hún varð íslenskur ríkisborgari). Ari Trausti er samfeðra hálfbróðurnum Erró, [[Erró|Guðmundi Guðmundssyni listmálara]]. Alsystkini hans eru Einar Steinólfur, Yngvi Örn, Auður Valdís og Egill Már. Ari Trausti giftist Maríu G. Baldvinsdóttur 1974 og eiga þau þrjú börn, Huldu Sóllilju, Huginn Þór og Helgu Sigríði og fimm barnabörn. Hér fer á eftir yfirlit yfir bækur, bókarkafla, sjónvarpsefni, sýningar og fleira sem Ari Trausti hef komið að með ýmsum hætti en þó langmest sem höfundur texta, handrits og myndefnis. Innlendra og erlendra útvarpsþátta, blaða- og tímaritsgreina er ekki getið. Yfirlitið er ekki heildstætt og sennilega heldur ekki villulaust. Árið 2016 var Ari Trausti kosinn á þing fyrir [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð|Vinstri Græna]] í Suðurkjördæmi. Hann hefur setið sex þing en gaf ekki kost á sæti framarlega á kjörlista í þingkosningum 2021 heldur skipaði aftasta sætið. Meðal annarra starfa á Alþingi var hann varaformaður umhverfis- og samgöngunefndar, fulltrúi VG í utanríkismálanefnd, formaður Þingvallanefndar og formaður þingmannanefndar um norðurslóðir. Verkefnisstjóri starfshóps (D-hóps) að verkefnaáætlun í norðurslóðamálum Íslands á vegum Utanríkisráðuneytisins mars – desember 2022. Á fyrri hluta árs 2022 tók Ari Trausti þátt í starfshópi ráðuneytis umhverfis-,orku- og loftslagsmála (URN) sem samdi skýrslu um stöðu og áskoranir í orkumálum. (útg. í mars 2022). Hann vann svo með starfshópi á vegum URN í rúmt ár við gerð skýrslu um starfsumgjörð fyrirtækja á orkumarkaði og full orkuskipti á Íslandi (des. 2024). Formaður Hagsmunaráðs Landsnets 2021 til 2026. Í úthlutunarráði Hagþeknkis v. styrkveitinga til heimildamynda 2025/27. ==Erlendir bókarhlutar== *Terra di Ghiacco. Muzeo Nat. della Montagna (65). Torino 1989. *La nature en Europe. Bordas. Paris 1992. *Island/Iceland. Stemmle Verlag og Mál og menning. Reykjavík og Sviss 1994. *Island. Du Mont Reiseführer. Þýskaland 1993. *Bewegung (kafli um Surtsey). ProFutura, Þýskaland 2005. *Encyclopedia of the Arctic - 7 kaflar. Routledge, London/New York 2005 ==Þýðingar úr ensku eða dönsku== *Alheimurinn og jörðin. Ridley o.fl., Reykjavík, Örn og Örlygur 1981. *Risinn hvíti - Changabang. P. Boardman og J. Tasker. *Útvarpssaga RÚV 1984/85. *Steinaríkið. British Museum of Natural History, með Halldóri Kjartanssyni. Vaka –Helgafell 1988. *Hvalir við Ísland. Mark Carwardine. Vaka-Helgafell 1988. *Skrautsteinar. (e. Aage Jensen/Politikens Forlag/Calley Hall - Dorling Kindersley). JENS ehf. 2000. *Vísindabókin. Mál og menning 2005. ==Bækur almenns eðlis== *Ágrip af jarðfræði Íslands. Örn og Örlygur 1982. *Fjallamennska. Meðhöfundur og ljósmyndari: Magnús T. Guðmundsson og Hreinn Magnússon, Örn og Örlygur 1983. *Guide to the Geology of Iceland. (Þýsk útg: Wegweiser durch die Geologie Islands). Meðhöfundur: Halldór Kjartansson, Örn og Örlygur 1984. *Íslandseldar - saga íslenskra eldstöðva. Vaka 1986. *Energy resources and dams in Iceland. Rritstjóri og höfundur efnis að hluta. ICOLD, Orkustofnun og Landsvirkjun 1989. *Ísland er enn í mótun. Yrkja, kafli í afmælisrit Vigdísar Finnbogadóttur. Reykjavík 1990. *Á ferð um hringveginn. Líf og saga 1990. *The other side of Iceland. (Islands zweites Gesicht, Hin hlið Íslands). Ljósmyndir: Hreinn Magnússon. Líf og saga 1990. *Úr ríki náttúrunnar (ritgerðir um náttúru og umhverfismál). Ljóð: Sigmundur Ernir Rúnarsson. Ljósmyndir; Guðmundur Einarsson. Ísafold 1991. *Fjallabak (leiðabók handa göngumönnum). Meðhöfundur: Helmut Hinrichsen. Reykjavík 1992. *Ferð án enda (stjörnufræði). Ísafold 1992. *Landið, umhverfið og við (verkefna- og kennslubók í umhverfisfræðum handa 5.-7. bekk). Námsgagnastofnun 1993. *Í sátt við umhverfið (umhverfismál). Íslandsbanki 1994. *Jökulheimar (Erlendar útgáfur: Eivisionen, Light on ice). Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Ormstunga 1995. *Mountaineering in Iceland. Eigin útgáfa. Reykjavík 1995. *Waterfalls (Þýsk útgáfa: Wasserfälle). Iceland Review 1995. *Earth in action. (Þýsk útgáfa: Land im Werden). Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. Vaka-Helgafell 1996. *Volcanoes of Iceland. Vaka-Helgafell 1996. *Vatnajökull; frost og funi (Ensk útgáfa: Ice on Fire). Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Arctic Books 1996. *Reykjanes – Gateway to Iceland. Iceland Review 1998. *Fólk á fjöllum (leiðir á 101 fjall á Íslandi). Meðhöfundur: Pétur Þorleifsson. Ormstunga 1999. *Reykjavík, hálendið, fossar. Þrjár myndabækur á nokkrum tungumálum. Ljósmyndir: Sigurgeir Sigurðsson. Forlagið 1999. *Reykjavík – Á vit nýrra alda. Fjögur tungumál. Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Arctic Books 1999. *Íslenskar eldstöðvar. Saga eldvirkni í 10.000 ár. Vaka-Helgafell 2001. *North light. Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Iceland Review/Forlagið, 2002. *Íslenskur jarðfræðilykill (jarðfræðihugtök/alfræði). Mál og menning 2002. *Steinuð hús. Meðhöfundur: Flosi Ólafsson. Húsafriðunanefnd ríksins og Línuhönnun. Reykjavík 2003. *YZT (um listamanninn Tolla). Útgefendur: Tolli 2003 og Edda 2004. *Íslensk fjöll. (Gönguleiðir á 151 fjall). Meðhöfundur: Pétur Þorleifsson. Mál og menning 2004. *Eldgos. (Eldgos á Íslandi 1913-2004). Mál og menning 2005. *Listvinahús og leirmunagerð 1930-1960. Arctic Books 2006. *Living Earth (yfirlit yfir jarðfræði Íslands). (Þýsk útgáfa: Lebende Erde). Edda 2007. *Focus on Iceland (handbók um 600 staði á landi, einnig til á þýsku). Ljósmyndir: Rafn Hafnfjörð. Salka 2008. *ÍSTAK (saga fyrirtækisins). Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Eigin útg. Ístaks. 2008. *Kjarni Íslands (Erlendar útgáfur: The Essence of Iceland, L’Islande en son Essence, Wesentlich Island). Ljósmyndabók eftir Kristján Inga Einarsson. Salka og Kristján Ingi 2009. *Iceland – So quiet. (Ljósmyndabók eftir Kristján Inga Einarsson). Salka 2010. *Eyjafjallajökull – Stórbrotin náttúra – Untamed nature. Með ljósmyndum Ragnars Th. Sigurðssonar. Uppheimar 2010. Einnig til í minna broti. *Enjoy (bók um 32 veitingahús í Reykjavík). Meðhöfundur: Helga S. Aradóttur. Ljósmyndir: Ólafur Þórisson og Ragnar Th. Sigurðsson. Salka 2010. *Landslag hugans – Landscape of the mind, ásamt Aðalsteini Ingólfssyni. Um listamanninn Tolla, Eigin útgáfa listamannsins 2010. *Eldgos. (um eldgos á Íslandi 1913-2012). Endurútgáfa að hluta. Mál og menning 2011. *Summit (leiðsögn á ensku - 100 fjöll á Íslandi). Uppheimar 2012. *Magma (yfirlit yfir eldgos á Íslandi). Uppheimar 2012. Einnig til í minna broti sem Magma on the move. Uppheimar 2013. *Iceland ablaze. (Spurningar og svör um eldvirkni á Íslandi). Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Forlagið 2013. *Hræringar (um Norræna húsið - kafli um náttúruna). Norræna húsið 2013. *Primordial landscape - Iceland revealed. Ljósmyndir Feos Pitcairn, 120 ljóð, upplýsingatexti um myndefni. powerHouse 2015. *Veröld í vanda - 14 kaflar um umhverfismál. Hið íslenska bókmenntafélag 2016. *LAVA - a brief history of Icelandic volcanoes. Ljósmyndir: Aðallega Ragnar Th. Sigurðsson. Mál og menning 2021. *UMBROT - jarðeldar á Reykjanesskaga. Ljósmyndir: Ragnar Th. Sigurðsson. Mál og menning 2021. *ON FIRE - Iceland´s youngest volcano - sama bókverk og Umbrot. *Náttúruvá - ógnir, varnir og viðbrögð. Forlagið - Mál og menning 2024. ==Skáldverk== *Brúin út í Viðey. Smásögur og ljóð átta rithöfunda (Grafarvogsskáldin). Miðgarður 2000. *Vegalínur (smásögur). Vaka-Helgafell 2002. *Á ferð (ljóðabók). Vaka-Helgafell 2004. *Leiðin að heiman (skáldsaga). Uppheimar 2005. *Krókaleiðir (ljóðabók). Uppheimar 2006. *Land þagnarninnar (skáldsaga). Uppheimar 2007. *Borgarlínur (ljóðabók). Uppheimar 2008. *Landið sem aldrei sefur (skáldsaga). Uppheimar 2009. *Blindhæðir (ljóðabók). Uppheimar 2010. *Sálumessa (skáldsaga). Uppheimar 2011. *Leitin að upptökum Orinoco (ljóðabók). Uppheimar 2012. *Bæjarleið (ljóðabók). Uppheimar 2013. *Fardagar (ljóðabók). Bókaútgáfa Sæmundur 2015. ==Geisladiskar með fræðsluefni (CD-ROM/DVD)== *Geothermal energy in Iceland. Rafhönnun 1995. *Ísland (á ári hafsins); Útflutningsráð. EXPO ´98 í Lissabon 1998. *Ísland (Náttúra – mannlíf). EXPO 2000 í Hannover 2000. *Vetni sem orkuberi framtíðar (líka á ensku). Íslensk nýorka 2003. *Islande – terre vivante. Vísindakynning París 2004. *Pure Iceland. Kynning á Íslandi, vísindum og náttúru. The Science Museum London 2006. *Hellisheiðarvirkjun og jarðhitanýting. Orkuveita Reykjavíkur 2009. ==Helstu sjónvarpsþættir og heimildarmyndir== *'''Ríkisútvarpið/Sjónvarp''' (framleiðandi): *Jarðfræði 1-10. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. RÚV 1983-1984. *Viðey. RÚV 1985. *Á ferð um Reykjanesskagann. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. RÚV 1986. *Jökulsárgljúfur. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. RÚV 1987. *Jarðfræði Reykjavíkur. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson. RÚV 1989. *Fjallamenn á Fimmvörðuhálsi. Verksmiðjan 1993 *'''Valdimar Leifsson - Kvikmyndagerð og Lífsmynd''' (framleiðandi): *Dimmuborgir. Landgræðslan 1994. *Lóan syngur ekki á örfoka svæðum. Landgræðslan 1994. *Þórsmörk 1997. *Í sátt við náttúruna (10 þátta röð um umhverfismál fyrir Stöð 2) 1997-8. *Hætturnar á sandinum (að afloknu Skeiðarárhlaupi 1996) 1997. *Öryggi í fyrirrúmi 112 (þáttaröð um nýja neyðarlínukerfið) 1998. *Vísindi í verki. Níu þættir um vaxtarbroddana í íslenskum vísindum. RÚV, HÍ, RANNÍS o.fl. 1999-2001. *Sultartangavirkjun (heimildamynd fyrir Landsvirkjun) 2000. *Stjörnufræði (fyrir Námsgagnastofnun) 2000. *Maður eigi einhamur – um ævi Guðmundar Einarssonar frá Miðdal (aðstoð við handritsgerð) 2001. *Víkingar: DNA-slóðin rakin. Þrír þættir 2003. *Maðurinn sem gatar jökla (um Sigfús Johnsen) 2003. *Vísindi fyrir alla. Vikulegir þættir fyrir RÚV (með Rögnu Söru Jónsdóttur) 2003 og tvær sex þátta raðir með samtals 36 innslögum fyrir RÚV 2004-2005. *Katla og Kötluvá (fyrir Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra) 2006. *Tónlist er lífið (níu þættir, sýndir í RÚV) 2007-2008. *Chukotka – land Romans Abramovich 2008. *Nýsköpun- íslensk vísindi. Tólf þátta röð um íslensk vísindi fyrir RÚV 2009-2010. *Þjórsárdalur 2011. *Nýsköpun – íslensk vísindi. Tólf þátta röð fyrir RÚV 2010-2011. *The birth of an island (handrit að hluta) 2011. *Völundur – nýsköpun í iðnaði. Fimm þátta röð fyrir Samtök iðnaðarins og RÚV 2012. *Reykjanes - upplifun við bæjardyrnar. Þriggja þátta röð fyrir RÚV 2013. *Nýsköpun - vísindi. Átta þættir unnir fyrir Sjónvarpið 2013. Sýndir 2014. *Maðurinn og umhverfið. Fimm þættir unnir fyrir Sjónvarpið 2014. Sýndir 2015. *Náttúrupostulinn - heimildarmynd um gróðurfarssögu Íslands, endurheimt landgæða og Svein Runólfsson fyrrum landgræðslustjóra. *Veðurstofan 100 ára (handritsgerð) *Eldhugarnir - Gluggi vonarinnar (handritsgerð). Heimildarmynd um baráttuna við Eldfellshraunið 1973. 2021. ==Ýmsir framleiðendur== *Þumall klifinn. Þumall/Grimsfilm 1984. *Haukadalur. Landgræðsla og náttúruvernd. Myndbær fyrir Landgræðsluna 1992. *Jarðboranir - við opnum þér auðlindir. Spark, fyrir Jarðboranir 2006. ==Saga film (framleiðandi)== *Winter sports in Iceland 1989. *Spáð í jörðina, eldgosa- og jarðskjálftaspár 1991. *Afl úr iðrum jarðar, nýting jarðhita 1991. *Þjórsárver. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson 1992. *Æfintýraheimur Austur-Grænlands 1992. *Veiðivötn. Meðhöfundur: Halldór Kjartansson 1993. *Whale watching at the ice cap 1993. *Iceland; a land for all seasons 1993. *Iceland; a unique saga. Sex tungumál 1996. *Hetjur háloftanna (um frumherja í flugi á Íslandi) 1996. *Vatnajökull (handrit og tökur - mynd ekki lokið) 1996. *Skúmurinn. 1997. *Tröllajeppar í Antarktíku (handrit). Toyota/Saga film 1999. ==Stöð 2 (framleiðandi)== *Surtshellir 1989. *Jöklar á fljúgandi ferð (framhlaup í Vatnajökli) 1995. *Íslendingar á Norðurpólnum (með Saga film) 1995. *Meðal fiska og fólks, A-Grænland. 1998 *Á hvítabjarnaslóðum, A-Grænland. 1999. *Íslendingar í Ekvador 2000. *Snjór í Ölpunum? 2001. ==VISA-sport á Stöð 2 (innslög í þætti)== *Ísklifur í Botnsúlum 1993. *Niður Hvítá 1993. *Vetrarfjallamennska 1993. *Lambatindur klifinn 1994. *Ísfossaklifur 1994. *Klifnir Syðri Hásteinar í Hofsjökli 1994. *Reykjavegur 1994. *Þelamerkursveiflan 1995. *Upp Skessuhorn 1995. *Þrír skriðjöklar í Öræfajökli 1995. *Klettaklifur í Esju 1995. *Týnda flugvélin (Gígjökull) 1995. *Sjóstangaveiði við Reykjavík 1995. *Búrfell og Búrfellsgjá 1995. *Áramótaferð á Vífilsfell 1996. *'''Í samvinnu við erlend fyrirtæki (dæmi):''' *Vulkanausbruch, Heimaey. WDR, Þýskaland 1973. *Unterwegs mit einem Islandtief. BR, Þýskaland 1981. *Snæfellsjökull; eine Reise zum Erdinneren. WDR, Þýskaland 1985. *Incentives and congresses in Iceland. Eimer, Þýskaland 1989. *Vatnajökull erupts. ITN-Bretland 1996. *The eruption in Vatnajökull. Discovery-Kanada 1996. *Good morning America. ABC/USA 1997. *The waterworld of Iceland. NPS, Holland 1998. *The world´s best water? BBC/Bristol/ fyrir Vatnsveituna 1999. *The University of Iceland. LITV/London 2002. *Island og naturen. DR2/Danmörk 2004. *Tektonik og vulkanisme. (í Viden om) DR2/Danmörk 2008. *Eyjafjallajökull. N24 (Þýskaland), BBC og margar fleiri stöðvar, 2010. *Journey to the centre of the planet. BBC/Richard Hammond 2011. *Volcanism in Iceland. Pumpkin Film fyrir BBC 2013. *Island - Kanal 2, Rússland, 2014. *Planete Raw 2020 Frakkland - Youtube *Des Volcans et Des Hommes. Les Bons Clients fyrir Arte 2018.     ==Sýningar á eigin verkum eða ljósmyndasýningar== *Vatnslitamyndir og teikningar. Eyrarbakki 1974. *Vatnslitamyndir og teikningar. Reykjavík 1980. *Ljósmyndasýning Ragnars Th. Sigurðssonar (ljóðatextar við myndir). *Gerðarsafn 1995. *Vatnslitamyndir. Reykjavík 2003. *Vestan við sól og norðan mána. Ljósmyndir, textar og kynning, með Ragnari Th. *Sigurðssyni. Þórhöfn, Færeyjun 2003, Akureyri 2003, Reykjavík 2003. *Vatnslitamyndir. Reykjavík 2008. ==Þátttaka í gerð fræðslusýninga == BGB merkir samvinnu við Björn G. Björnsson, G við Gagarín, ÞSÞ Þórunni S. Þorgrímsdóttur og ÁPJ Árna Páli Jóhannssyni *Sýning á í Tasiilaq (Ammassalik) á verkum Guðmundar Einarssonar 1994. *Ísland. EXPO ´98 Lissabon 1998. (Línuhönnun) *Ísland. EXPO 2000 Hannover 2000. (Línuhönnun) *Island – terre vivante. Vísindakynning. Palace de la Decouverte París 2004. (ÁPJ og Línuhönnun) *Pure Iceland. Kynning á Íslandi, vísindum og náttúru. The Science Museum London 2006. (ÁPJ, G og Línuhönnun) *Hellisheiðarvirkjun og jarðhitanýting. Orkuveita Reykjavíkur. (G) *Ekvadorhátíð Kópavogs í Gerðarsafni og Náttúrufræðisafni Kópavogs. *Gagnvirk orkusýning Landsvirkjunar í Búrfellsvirkjun. (G) *Sýning um Þjórsárdal í Árnesi. (BGB) *Sýning um Eyjafjalajökulsgosið 2010 á Þorvaldseyri. (Porthönnun) *Heklusetrið að Leirubakka. (ÁPJ) *Kynningarsýning Landmælinga Íslands, Akranesi (með Vigni Jóhannssyni). *Orkuverið jörð í Reykjanesvirkjun. (BGB og Janus, Bretlandi) *Jarðvarmasýning í Kröflustöð. (G) *Bresentret, Noregi. (G) *Bremuseet, Noregi. (G) *Norsk sjöfuglsenter, Gestehamn, Værland. (G) *Snæfellsstofa að Skriðuklaustri (Vatnajökulsþjóðgarður). (ÞSÞ) *Kötlusetur í Vík í Mýrdal. (BGB) *Iceland revealed. Sýning með ljósmyndum eftir Feodor Pitcairn. Smithsoninan Inst. Washington. Fjölþættir textar. 2015. *LAVA - eldfjalla- og jarðskjálftamiðstöð/sýning á Hvolsvelli.(G). Myndefnishönnun, fjölþættir textar, þátttaka í framsetningu efnis. Hönnunarverðlaun Barcelona 2018 og fleiri viðurkenningar. == Tenglar == * [http://snara.is/vefbaekur/g.aspx?dbid=24&action=search&sw=Ari+Trausti+Gu%C3%B0mundsson+jar%C3%B0e%C3%B0lisfr%C3%A6%C3%B0ingur%2C+f.+3.1 Snara.is – Vefbókasafn, Ari Trausti Guðmundsson] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir jarðfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskt fjölmiðlafólk]] [[Flokkur:Þingmenn Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] {{f|1948}} [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2012]] 1rneahrm6e7qnsb5hu2a0wkjpkxwn1n 0 87791 1984341 1976439 2026-10-29T16:45:28Z Berserkur 10188 1984341 wikitext text/x-wiki {{Land í Eurovision | nafn = Ísland | sjónvarpsstöð = [[Ríkisútvarpið]] (RÚV) | þátttaka = 37 (28 úrslit) | fyrsta_þátttaka = {{escyr|1986}} | seinasta_þátttaka = | bestu_úrslit = 2. sæti: {{escyr|1999}}, {{escyr|2009}} | hélt_keppnina = | tengt_efni = [[Söngvakeppnin]] | vefsíða = {{URL|https://www.ruv.is/songvakeppnin|Vefsíða RÚV}} }} [[Ísland]] hefur tekið þátt í [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] 37 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið {{escyr|1986}}. Framlög Íslands eru að venju valin með [[Söngvakeppnin]]ni. Ísland tók ekki þátt í keppninni árin {{escyr|1998}} og {{escyr|2002}} eftir að hafa fallið úr keppninni ári fyrr, og árið {{escyr|2026}}.<ref>{{Cite web |author=Ragnar Jón Hrólfsson |date=2025-12-10 |title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026 |url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235 |access-date=2025-12-10 |website= |publisher=[[Ríkisútvarpið|RÚV]] }}</ref> <!-- [[File:Pollapönk - Enga fordóma presentation (Íslenska).webm|thumb|right|[[Pollapönk]] kynnir sig 2014]] --> == Saga == Ísland tók fyrst þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið {{escyr|1986}}. Áhugi hafði verið fyrir þátttöku í keppninni í mörg ár og hún hafði verið sýnd í beinni útsendingu frá árinu 1983, en beðið var eftir því að [[Ríkisútvarpið]] hefði efni á því að halda keppnina. Besti árangur Íslands í keppninni er annað sætið en því takmarki var náð árin {{escyr|1999}} og {{escyr|2009}}. Árið 1999 tók [[Selma Björnsdóttir]] þátt fyrir hönd Íslandi með lagið „[[All Out of Luck]]“ sem fékk 146 stig. Árið 2009 tók [[Jóhanna Guðrún Jónsdóttir]] þátt fyrir hönd Íslands með lagið „[[Is It True?]]“ sem að hlaut 218 stig, en sigurlagið „Fairytale“ eftir [[Alexander Rybak]] var með 169 fleiri stig. Versti árangur Íslands var árið {{escyr|1989}} þegar [[Daníel Ágúst Haraldsson]] fékk engin stig fyrir lagið „[[Það sem enginn sér]]“. Oft þegar vísað er til lagsins er það kallað „Það sem enginn heyrði.“ Fram að þessu er þetta eina framlag Íslendinga sem hefur ekki fengið eitt einasta stig. Árið {{escyr|2001}} lenti hljómsveitin [[Two Tricky]] í síðasta sæti með aðeins þrjú stig þegar þeir fluttu lagið „[[Angel (Two Tricky)|Angel]]“. Árið {{escyr|2004}} var undanúrslitakeppni fyrst notuð í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva og komst Ísland sjálfkrafa áfram það ár vegna velgengni [[Birgitta Haukdal|Birgittu Haukdal]] í keppninni árið áður þegar hún lenti í áttunda sæti með 81 stig. Vegna þess að Ísland lenti fyrir utan topp tíu sætanna það árið þurfti það að keppa í undanúrslitum árin {{escyr|2005}}, {{escyr|2006}} og {{escyr|2007}} en komst aldrei áfram. Árið {{escyr|2008}} var reglunum breytt og hafa allir þáttakendur fyrir utan {{esccnty|Ítalía||Ítalíu}}, {{esccnty|Bretland}}, {{esccnty|Frakkland}}, {{esccnty|Þýskaland}}, {{esccnty|Spánn||Spán}} og sigurlandið frá árinu áður þurft að taka þátt í undanúrslitum. Eftir það komst Ísland upp úr undankeppninni allt til ársins {{escyr|2014}} en ekki árin {{escyr|2015}}, {{escyr|2016}}, {{escyr|2017}} og {{escyr|2018}}. Í heild sinni er Ísland annað sigursælasta land keppninnar sem á eftir að vinna, næst á eftir {{esccnty|Malta||Möltu}}. Fjöldi söngvara hefur keppt oftar en einu sinni fyrir hönd Íslands, þar á meðal [[Sigga Beinteins|Sigríður Beinteinsdóttir]] sem að hefur farið fjórum sinnum (tvisvar í tvíeyki, einu sinni sem sólóisti og einu sinni sem bakraddasöngkona). [[Stefán Hilmarsson]] hefur farið þrisvar fyrir hönd Íslands (í tvíeyki árin {{escyr|1988}}, {{escyr|1991}} og einu sinni sem bakraddasöngvari árið {{escyr|1999}}) og sama á við [[Selma Björnsdóttir|Selmu Björnsdóttir]] (sem sólóisti árin {{escyr|1999}} og {{escyr|2005}}), [[Eiríkur Hauksson|Eirík Hauksson]] (í tríói árið {{escyr|1986}} og sem sólóisti árið {{escyr|2007}}), [[Jón Jósep Snæbjörnsson|Jónsa]] (sem sólóisti árið {{escyr|2004}} og í tvíeyki árið {{escyr|2012}}), [[Friðrik Ómar Hjörleifsson|Friðrik Ómar]] (í tvíeyki árið {{escyr|2008}} og sem bakraddasöngvari árið {{escyr|2009}}), [[Hera Björk Þórhallsdóttir|Heru Björk]] (sem bakraddasöngkona árin {{escyr|2009}} og {{escyr|2015}}, og sem sólóisti árin {{escyr|2010}} og {{escyr|2024}}) og [[Regína Ósk|Regínu Ósk]] (sem bakraddasöngkona árið {{escyr|2003}} og í tvíeyki árið {{escyr|2008}}). == Yfirlit þátttöku == <section begin=Yfirlit /> {| class="wikitable" |- |+ Merkingar |- | style="text-align:center; background-color:#FFD700;" | 1 | Fyrsta sæti |- | style="text-align:center; background-color:#CCC;" | 2 | Annað sæti |- | style="text-align:center; background-color:#C96;" | 3 | Þriðja sæti |- | style="text-align:center; background-color:#FE8080;" | | Síðasta sæti |- | style="text-align:center; background-color:#A4EAA9;" | | Framlag valið en ekki keppt |} {{sticky header}} {{plain row headers}} {|class="wikitable sortable plain-row-headers sticky-header-multi" width="100%" ! rowspan="2"| Ár ! rowspan="2"| Flytjandi ! rowspan="2"| Lag<br /><small>Lag (L) og texti (T)</small> ! rowspan="2"| Tungumál ! colspan="2"| Úrslit ! colspan="2"| {{Abbr|U.úrslit|Undanúrslit}} |- ! Sæti !! Stig ! Sæti !! Stig |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1986|1986]] | [[ICY]] | „'''[[Gleðibankinn]]'''“<br /><small>L/T: Magnús Eiríksson</small> | íslenska | align=center | 16 / 20 | align=center | 19 | bgcolor="#ececec" rowspan="7" colspan="2" align=center data-sort-value="99999"|<small>Engin undankeppni</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1987|1987]] | [[Halla Margrét Árnadóttir|Halla Margrét]] | „'''[[Hægt og hljótt]]'''“<br /><small>L: Valgeir Guðjónsson</small> | íslenska | align=center | 16 / 22 | align=center | 28 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1988|1988]] | [[Beathoven]] | „'''[[Þú og þeir (Sókrates)]]'''“<br /><small>L/T: Sverrir Stormsker</small> | íslenska | align=center | 16 / 21 | align=center | 20 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1989|1989]] | [[Daníel Ágúst Haraldsson|Daníel Ágúst]] | „'''[[Það sem enginn sér]]'''“<br /><small>L/T: Valgeir Guðjónsson</small> | íslenska | align=center bgcolor="#FE8080" | 22 / 22 | align=center bgcolor="#FE8080" | 0 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1990|1990]] | [[Stjórnin]] | „'''[[Eitt lag enn]]'''“<br /><small>L: Hörður G. Ólafsson; T: Aðalsteinn Ásberg Ásgeirsson</small> | íslenska | align=center | 4 / 21 | align=center | 124 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1991|1991]] | [[Stefán & Eyfi]] | „'''[[Draumur um Nínu]]'''“<br /><small>L/T: Eyjólfur Kristjánsson</small> | íslenska | align=center | 15 / 22 | align=center | 26 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992|1992]] | [[Heart2Heart|Heart 2 Heart]] | „'''[[Nei eða já]]'''“<br /><small>L: Friðrik Karlsson, Grétar Örvarsson; T: Stefán Hilmarsson</small> | íslenska | align=center | 7 / 23 | align=center | 80 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1993|1993]] | [[Ingibjörg Stefánsdóttir|Inga]] | „'''[[Þá veistu svarið]]'''“<br /><small>L: Jon Kjell Seljeseth; T: Friðrik Sturluson</small> | íslenska | align=center | 13 / 25 | align=center | 42 | bgcolor="#ececec" colspan="2" align=center data-sort-value="-9999"|<small>[[Kvalifikacija za Millstreet]]</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1994|1994]] | [[Sigga Beinteins|Sigga]] | „'''[[Nætur]]'''“<br /><small>L: Friðrik Karlsson; T: Stefán Hilmarsson</small> | íslenska | align=center | 12 / 25 | align=center | 49 |bgcolor="#ececec" rowspan="2" colspan="2" align=center data-sort-value="99999"|<small>Engin undankeppni</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|1995]] | [[Björgvin Halldórsson]] | „'''[[Núna]]'''“<br /><small>L: Björgvin Halldórsson, Ed Welch; T: Jón Örn Marinóson</small> | íslenska | align=center | 15 / 23 | align=center | 31 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1996|1996]] | [[Anna Mjöll Ólafsdóttir|Anna Mjöll]] | „'''[[Sjúbídú]]'''“<br /><small>L/T: Anna Mjöll Ólafsdóttir, Ólafur Gaukur Þórhallsson</small> | íslenska | align=center | 13 / 23 | align=center | 51 | align=center | 10 / 29 | align=center | 59 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1997|1997]] | [[Páll Óskar]] | „'''[[Minn hinsti dans]]'''“<br /><small>L: Páll Óskar, Trausti Haraldsson; T: Páll Óskar</small> | íslenska | align=center | 20 / 24 | align=center | 18 | bgcolor="#ececec" colspan="2" align=center data-sort-value="99999"|<small>Engin undankeppni</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1998|1998]] |bgcolor="#ececec" colspan="7" align=center data-sort-value="99999"|<small>Tók ekki þátt</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1999|1999]] | [[Selma Björnsdóttir]] | „'''[[All Out of Luck]]'''“<br /><small>L: Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson, Sveinbjörn I. Baldvinsson; T: Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson</small> | enska | align=center bgcolor="#CCC" | 2 / 23 | align=center bgcolor="#CCC" | 146 | bgcolor="#ececec" rowspan="3" colspan="2" align=center data-sort-value="99999"|<small>Engin undankeppni</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2000|2000]] | [[Einar Ágúst & Telma]] | „'''[[Tell Me!]]'''“ <small>(„Hvert sem er“)</small> <br /><small>L: Örlygur Smári; T: Örlygur Smári, Sigurður Örn Jónsson</small> | enska | align=center | 12 / 24 | align=center | 45 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2001|2001]] | [[Two Tricky]] | „'''[[Angel (Two Tricky)|Angel]]'''“ <small>(„Birta“)</small><br /><small>L: Einar Bárðarson, Magnús Þór Sigmundsson; T: Einar Bárðarson</small> | enska | align=center bgcolor="#FE8080" | 22 / 22 | align=center bgcolor="#FE8080" | 3 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2002|2002]] |bgcolor="#ececec" colspan="7" align=center data-sort-value="99999"|<small>Tók ekki þátt</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2003|2003]] | [[Birgitta Haukdal]] | „'''[[Open Your Heart]]'''“ <small>(„Segðu mér allt“)</small><br /><small>L: Birgitta Haukdal; T: Hallgrímur Óskarsson</small> | enska | align=center | 8 / 26 | align=center | 81 |bgcolor="#ececec" colspan="2" align=center data-sort-value="99999"|<small>Engin undankeppni</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2004|2004]] | [[Jón Jósep Snæbjörnsson|Jónsi]] | „'''[[Heaven]]'''“ <small>(„Himinn“)</small><br /><small>L: Sveinn Rúnar Sigurðsson; T: Magnús Þór Sigurðsson</small> | enska | align=center | 19 / 24 | align=center | 16 | colspan="2" data-sort-value="-9999" {{N/A|{{small|Topp 11 árið fyrr}}}}{{efn|Samkvæmt þáverandi reglum Eurovision komust öll topp-10 löndin, ásamt „Stóru Fjóru“ löndunum, sjálfkrafa áfram í úrslit næstkomandi ár. Sem dæmi, ef Þýskaland og Frakkland væru innan topp-10 sætanna, fengju löndin í ellefta og tólfta sæti pláss í úrslitunum árið eftir með þeim löndum sem voru líka innan topp-10.}} |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2005|2005]] | [[Selma Björnsdóttir]] | „'''[[If I Had Your Love]]'''“<br /><small>L:Þ. Þorvaldsson, Vignir Vigfússon; T: Selma Björnsdóttir, [[Linda Thompson]]</small> | enska | bgcolor="#ececec" rowspan="3" colspan="2" align=center | <small>Komst ekki áfram</small> | align=center | 16 / 25 | align=center | 52 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2006|2006]] | [[Silvía Nótt]] | „'''[[Congratulations (Silvía Nótt)|Congratulations]]'''“ <small>(„Til hamingju Ísland“)</small><br /><small>L: Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson</small> | enska | align=center | 13 / 23 | align=center | 62 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2007|2007]] | [[Eiríkur Hauksson]] | „'''[[Valentine Lost]]'''“ <small>(„Ég les í lófa þínum“)</small><br /><small>L: Sveinn Rúnar Sigurðsson; T: Peter Fenner</small> | enska | align=center | 13 / 28 | align=center | 77 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2008|2008]] | [[Eurobandið]] | „'''[[This Is My Life]]'''“ <small>(„Fullkomið líf“)</small><br /><small>L: Örlygur Smári; T: Páll Óskar, Peter Fenner</small> | enska | align=center | 14 / 25 | align=center | 64 | align=center | 8 / 19 | align=center | 68 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2009|2009]] | [[Jóhanna Guðrún Jónsdóttir|Jóhanna Guðrún]] | „'''[[Is It True?]]'''“<br /><small>L/T: Óskar Páll Sveinsson, Chris Neil, Tinatin</small> | enska | align=center bgcolor="#CCC" | 2 / 25 | align=center bgcolor="#CCC" | 218 | align=center bgcolor="#FFD700" | 1 / 18 | align=center bgcolor="#FFD700" | 174 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2010|2010]] | [[Hera Björk Þórhallsdóttir|Hera Björk]] | „'''[[Je ne sais quoi]]'''“<br /><small>L/T: Örlygur Smári, Hera Björk</small> | enska, franska | align=center | 19 / 25 | align=center | 41 | align=center bgcolor="#C96" | 3 / 17 | align=center bgcolor="#C96" | 123 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2011|2011]] | [[Vinir Sjonna]] | „'''[[Coming Home]]'''“ <small>(„Aftur heim“)</small><br /><small>L: Sigurjón Brink; T: Þórunn Erna Clausen</small> | enska | align=center | 20 / 25 | align=center | 61 | align=center | 4 / 19 | align=center | 100 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012|2012]] | [[Greta Salóme Stefánsdóttir|Greta Salóme]] & [[Jón Jósep Snæbjörnsson|Jónsi]] | „'''[[Never Forget]]'''“ <small>(„Mundu eftir mér“)</small><br /><small>L/T: Greta Salóme</small> | enska | align=center | 20 / 26 | align=center | 46 | align=center | 8 / 18 | align=center | 75 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2013|2013]] | [[Eyþór Ingi Gunnlaugsson|Eyþór Ingi]] | „'''[[Ég á líf]]'''“<br /><small>L/T: Örlygur Smári, Pétur Örn Guðmundsson</small> | íslenska | align=center | 17 / 26 | align=center | 47 | align=center | 6 / 17 | align=center | 72 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2014|2014]] | [[Pollapönk]] | „'''[[No Prejudice]]'''“ <small>(„Enga fordóma“)</small><br /><small>L: [[Heiðar Örn Kristjánsson]]; T: Heiðar Örn Kristjánsson, [[Haraldur Freyr Gíslason]], [[John Grant]]</small> | enska | align=center | 15 / 26 | align=center | 58 | align=center | 8 / 16 | align=center | 61 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2015|2015]] | [[María Ólafsdóttir]] | „'''[[Unbroken]]'''“ <small>(„Lítil skref“)</small><br /><small>L: Ásgeir Orri Ásgeirsson, Pálmi Ragnar Ásgeirsson, Sæþór Kristjánsson; T: Ásgeir Orri Ásgeirsson, Pálmi Ragnar Ásgeirsson, Sæþór Kristjánsson, María Ólafsdóttir</small> | enska | bgcolor="#ececec" rowspan="4" colspan="2" align=center | <small>Komst ekki áfram</small> | align=center | 15 / 17 | align=center | 14 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2016|2016]] | [[Greta Salóme Stefánsdóttir|Greta Salóme]] | „'''[[Hear Them Calling]]'''“ <small>(„Raddirnar“)</small><br /><small>L/T: Greta Salóme</small> | enska | align=center | 14 / 18 | align=center | 51 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|2017]] | [[Svala Björgvinsdóttir|Svala]] | „'''[[Paper]]'''“ <small>(„Ég veit það“)</small><br /><small>L: Svala Björgvinsdóttir, Einar Egilsson, Lester Mendez, Lily Elise; T: Svala Björgvinsdóttir, Lily Elise</small> | enska | align=center | 15 / 18 | align=center | 60 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2018|2018]] | [[Ari Ólafsson]] | „'''[[Our Choice]]'''“ <small>(„Heim“)</small><br /><small>L/T: Þórunn Erna Clausen</small> | enska | align=center bgcolor="#FE8080" | 19 / 19 | align=center bgcolor="#FE8080" | 15 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2019|2019]] | [[Hatari]] | „'''[[Hatrið mun sigra]]'''“<br /><small>L/T: Hatari</small> | íslenska | align=center | 10 / 26 | align=center | 232 | align=center bgcolor="#C96" | 3 / 17 | align=center bgcolor="#C96" | 221 |- bgcolor="#A4EAA9" ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2020|2020]] | [[Daði og Gagnamagnið]] | „'''[[Think About Things]]'''“ <small>(„Gagnamagnið“)</small><br /><small>L/T: [[Daði Freyr]]</small> | enska | bgcolor="#ececec" colspan="4" align=center|<small>Keppni aflýst</small>{{efn|name="esc 2020"|Keppnin árið 2020 var aflýst vegna [[Covid-19 faraldurinn|COVID-19 faraldursins]].}} |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2021|2021]] | [[Daði og Gagnamagnið]] | „'''[[10 Years]]'''“<br /><small>L/T: [[Daði Freyr]]</small> | enska | align=center | 4 / 26 | align=center | 378 | align=center bgcolor="#CCC" | 2 / 17 | align=center bgcolor="#CCC" | 288 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2022|2022]] | [[Systur]] | „'''[[Með hækkandi sól]]'''“<br /><small>L/T: [[Lovísa Elísabet Sigrúnardóttir]]</small> | íslenska | align=center | 23 / 25 | align=center | 20 | align=center | 10 / 17 | align=center | 103 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2023|2023]] | [[Diljá Pétursdóttir|Diljá]] | „'''[[Power]]'''“ <small>(„Lifandi inní mér“)</small><br /><small>L/T: Diljá, Pálmi Ragnar Ásgeirsson</small> | enska | bgcolor="#ececec" colspan="2" rowspan="2" align=center | <small>Komst ekki áfram</small> | align=center | 11 / 16 | align=center | 44 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2024|2024]] | [[Hera Björk Þórhallsdóttir|Hera Björk]] | „'''[[Scared of Heights]]'''“ <small>(„Við förum hærra“)</small><br /><small>L/T: Ásdís María Viðarsdóttir, Michael Burek, Jaro Omar, Ferras Alqaisi</small> | enska | align=center bgcolor="#FE8080" | 15 / 15 | align=center bgcolor="#FE8080" | 3 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025|2025]] | [[VÆB|Væb]] | „'''[[Róa (lag)|Róa]]'''“<br /><small>L/T: Hálfdán Helgi Matthíasson, [[Ingi Bauer|Ingi Þór Garðarsson]], Matthías Davíð Matthíasson, Gunnar Björn Gunnarsson | íslenska | align=center | 25 / 26 | align=center | 33 | align=center | 6 / 15 | align=center | 97 |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|2026]] |bgcolor="#ececec" colspan="7" align=center data-sort-value="99999"|<small>Tók ekki þátt</small> |- ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2027|2027]] |bgcolor="#ececec" colspan="7" align=center data-sort-value="99999"|<small>Tekur ekki þátt</small> |}<section end=Yfirlit /> == Tölfræði atkvæðagreiðslu == Tölfræði atkvæðagreiðslu í Eurovision frá 1986 til 2021. <!-- Uppfæra (úrslit) --> Lönd sem Ísland ''hefur gefið'' flest stig: {| class="wikitable" ! Sæti ! Land ! Stig |- bgcolor="gold" | 1 | {{SWE}} {{esccnty|Svíþjóð}} | 230 |- bgcolor="silver" | 2 | {{DNK}} {{esccnty|Danmörk}} | 198 |- bgcolor="#CC9966" | 3 | {{NOR}} {{esccnty|Noregur}} | 152 |- | 4 | {{FRA}} {{esccnty|Frakkland}} | 116 |- | 5 | {{FIN}} {{esccnty|Finnland}} | 98 |} Lönd sem ''hafa gefið'' Íslandi flest stig: {| class="wikitable" ! Sæti ! Land ! Stig |- bgcolor="gold" | 1 | {{SWE}} {{esccnty|Svíþjóð}} | 137 |- bgcolor="silver" | 2 | {{NOR}} {{esccnty|Noregur}} | 130 |- bgcolor="#CC9966" | 3 | {{DNK}} {{esccnty|Danmörk}} | 128 |- | 4 | {{GBR}} {{esccnty|Bretland}} | 100 |- | 5 | {{FIN}} {{esccnty|Finnland}} | 84 |} == Stigakynnar og þulir RÚV == {{Col-begin}} {{Col-2}} {| class="wikitable sortable" !Ár !Stigakynnar |- |[[1986]]<nowiki/>-<nowiki/>[[1988]] |[[Guðrún Skúladóttir]] |- |[[1989]] |[[Erla Björk Skúladóttir]] |- |[[1990]] |[[Árni Snævarr]] |- |[[1991]] |[[Sigríður Pétursdóttir]] |- |[[1992]]<nowiki/>-<nowiki/>[[1993]] |[[Guðrún Skúladóttir]] |- |[[1994]] |[[Sigríður Arnardóttir]] |- |[[1995]] |[[Áslaug Dóra Eyjólfsdóttir]] |- |[[1996]]<nowiki/>-<nowiki/>[[1997]] |[[Svanhildur Konráðsdóttir]] |- |[[1998]] |''Ísland tók ekki þátt'' |- |[[1999]] |[[Áslaug Dóra Eyjólfsdóttir]] |- |[[2000]] |[[Ragnheiður Elín Clausen]] |- |[[2001]] |[[Eva María Jónsdóttir]] |- |[[2002]] |''Ísland tók ekki þátt'' |- |[[2003]] |[[Eva María Jónsdóttir]] |- |[[2004]] |[[Sigrún Ósk Kristjánsdóttir]] |- |[[2005]]<nowiki/>-<nowiki/>[[2007]] |[[Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir]] |- |[[2008]] |[[Brynja Þorgeirsdóttir]] |- |[[2009]] |[[Þóra Tómasdóttir]] |- |[[2010]] |[[Jóhanna Guðrún Jónsdóttir]] |- |[[2011]] |[[Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir]] |- |[[2012]] |[[Matthías Matthíasson]] |- |[[2013]] |[[María Sigrún Hilmarsdóttir]] |- |[[2014]] |[[Benedikt Valsson]] |- |[[2015]] |[[Sigríður Halldórsdóttir]] |- |[[2016]] |[[Unnsteinn Manuel Stefánsson]] |- |[[2017]] |[[Björgvin Halldórsson]] |- |[[2018]] |[[Edda Sif Pálsdóttir]] |- |[[2019]] |[[Jóhannes Haukur Jóhannesson]] |- |[[2021]] |[[Hannes Óli Ágústsson]] |- |[[2022]] |[[Daði Freyr Pétursson|Árný Fjóla Ásmundsdóttir]] |- |[[2023]] |[[Hatari|Einar Stefánsson]] |- |[[2024]] |[[Friðrik Ómar Hjörleifsson]] |- |[[2025]] |[[Hera Björk Þórhallsdóttir]] |} {{Col-2}} {| class="wikitable sortable" |- ! Ár ! Þulir |- | [[1986]] | [[Þorgeir Ástvaldsson]] |- | [[1987]] | [[Kolbrún Halldórsdóttir]] |- | [[1988]] | [[Hermann Gunnarsson]] |- | [[1989]]-[[1991]] | [[Arthúr Björgvin Bollason]] |- | [[1992]] | [[Árni Snævarr]] |- | [[1993]]-[[1997]] | [[Jakob Frímann Magnússon]] |- | [[1998]] | [[Páll Óskar Hjálmtýsson]] |- | [[1999]]-[[2001]] | [[Gísli Marteinn Baldursson]] |- | [[2002]] | [[Logi Bergmann Eiðsson]] |- | [[2003]]-[[2005]] | [[Gísli Marteinn Baldursson]] |- | [[2006]]-[[2010]] | [[Sigmar Guðmundsson]] |- | [[2011]]-[[2012]] | [[Hrafnhildur Halldórsdóttir]] |- | [[2013]]-[[2015]] | [[Felix Bergsson]] |- | [[2016]]-[[2023]] | [[Gísli Marteinn Baldursson]] |- | [[2024]]- | [[Guðrún Dís Emilsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242558506d/eva-ruza-og-gunna-dis-inn-fyrir-gisla-og-felix|title=Eva Ruza og Gunna Dís inn fyrir Gísla og Felix|author1=Sólrún Dögg Jósefsdóttir|date=2024-04-17|website=Vísir|language=|access-date=2024-04-29}}</ref> |} {{Col-end}} == Forsöngur, höfundur/ar og bakraddir == {{sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header" !Ár !Lag !Lagahöfundur !Textahöfundur !Forsöngur !Bakraddir |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1986|1986]] |„[[Gleðibankinn]]“ |Magnús Eiríksson |Magnús Eiríksson |[[ICY]] ([[Eiríkur Hauksson]], [[Helga Möller]] og [[Pálmi Gunnarsson]]) | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1987|1987]] |„[[Hægt og hljótt]]“ |[[Valgeir Guðjónsson]] |[[Valgeir Guðjónsson]] |[[Halla Margrét Árnadóttir]] | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1988|1988]] |„[[Þú og þeir (Sókrates)]]“ |[[Sverrir Stormsker]] |[[Sverrir Stormsker]] |[[Beathoven]] ([[Stefán Hilmarsson]]) |Edda Borg Ólafsdóttir og [[Sverrir Stormsker]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1989|1989]] |„[[Það sem enginn sér]]“ |[[Valgeir Guðjónsson]] |[[Valgeir Guðjónsson]] |[[Daníel Ágúst Haraldsson]] |[[Eva Ásrún Albertsdóttir]] og Eva Leila Banine |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1990|1990]] |„[[Eitt lag enn]]“ |Hörður G. Ólafsson |[[Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson]] |[[Stjórnin]] ([[Grétar Örvarsson]] og [[Sigríður Beinteinsdóttir]]) |[[Stjórnin]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1991|1991]] |„[[Draumur um Nínu]]“ |[[Eyjólfur Kristjánsson]] |[[Eyjólfur Kristjánsson]] |[[Eyjólfur Kristjánsson]] og [[Stefán Hilmarsson]] |Erna Þórarinsdóttir og [[Eva Ásrún Albertsdóttir]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992|1992]] |„[[Nei eða já]]“ |[[Friðrik Karlsson]] og [[Grétar Örvarsson]] |[[Stefán Hilmarsson]] |[[Heart2Heart|Heart 2 Heart]] ([[Sigríður Beinteinsdóttir]] og [[Sigrún Eva Ármannsdóttir (söngkona)|Sigrún Eva Ármannsdóttir]]) |[[Friðrik Karlsson]], [[Grétar Örvarsson]], Halldór Hauksson og Jóhann Ásmundsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1993|1993]] |„[[Þá veistu svarið]]“ |Jon Kjell Seljeseth |[[Friðrik Karlsson]] |[[Ingibjörg Stefánsdóttir]] |Erna Þórarinsdóttir, [[Eva Ásrún Albertsdóttir]] og [[Guðrún Gunnarsdóttir]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1994|1994]] |„[[Nætur]]“ |[[Friðrik Karlsson]] |[[Stefán Hilmarsson]] |[[Sigríður Beinteinsdóttir]] |Edda Borg Ólafsdóttir, Erna Þórarinsdóttir, [[Eva Ásrún Albertsdóttir]], [[Eyjólfur Kristjánsson]] og Ingi Gunnar Jóhannsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|1995]] |„[[Núna]]“ |[[Björgvin Halldórsson]] og Ed Welch |Jón Örn Marínósson |[[Björgvin Halldórsson]] |Berglind Björk Jónasdóttir, Erna Þórarinsdóttir, [[Eyjólfur Kristjánsson]], [[Guðrún Gunnarsdóttir]] og [[Stefán Hilmarsson]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1996|1996]] |„[[Sjúbídú]]“ |[[Anna Mjöll Ólafsdóttir|Anna Mjöll]] og [[Ólafur Gaukur Þórhallsson|Ólafur Gaukur]] |[[Anna Mjöll Ólafsdóttir|Anna Mjöll]] og [[Ólafur Gaukur Þórhallsson|Ólafur Gaukur]] |[[Anna Mjöll Ólafsdóttir]] | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1997|1997]] |„[[Minn hinsti dans]]“ |[[Páll Óskar|Páll Óskar Hjálmtýsson]] og Trausti Haraldsson |[[Páll Óskar|Páll Óskar Hjálmtýsson]] |[[Páll Óskar|Páll Óskar Hjálmtýsson]] | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1998|1998]] | colspan="5" {{N/A|{{small|Ísland tók ekki þátt}}}} |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1999|1999]] |„[[All Out of Luck]]“ |[[Selma Björnsdóttir]], Sveinbjörn I. Baldvinsson og [[Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson]] |[[Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson]] |[[Selma Björnsdóttir]] |Jóhanna Vigdís Arnardóttir, Rúna G. Stefánsdóttir og [[Stefán Hilmarsson]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2000|2000]] |„[[Tell Me!]]“ |Örlygur Smári |Örlygur Smári og Sigurður Örn Jónsson |[[Einar Ágúst Víðisson]] og [[Telma Ágústsdóttir]] |[[Eyjólfur Kristjánsson]], Guðbjörg Magnúsdóttir, Hulda Gestsdóttir og Pétur Örn Guðmundsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2001|2001]] |„[[Angel (TwoTricky)|Angel]]“ |[[Einar Bárðarson]] og Magnús Þór Sigmundsson |[[Einar Bárðarson]] |[[TwoTricky|Two Tricky]] (Gunnar Ólafson og Kristján Gíslason) |Margrét Eir Hjartardóttir og [[Regína Ósk Óskarsdóttir]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2002|2002]] | colspan="5" {{N/A|{{small|Ísland tók ekki þátt}}}} |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2003|2003]] |„[[Open Your Heart]]“ |Hallgrímur Óskarsson og [[Birgitta Haukdal]] |Hallgrímur Óskarsson |[[Birgitta Haukdal]] |Margrét Eir Hjartardóttir og [[Regína Ósk Óskarsdóttir]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2004|2004]] |„[[Heaven]]“ |Sveinn Rúnar Sigurðsson |Magnús Þór Sigmundsson |[[Jón Jósep Snæbjörnsson]] | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2005|2005]] |„[[If I Had Your Love]]“ |Vignir Snær Vigfússon og [[Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson]] |[[Selma Björnsdóttir]] og Linda Thompson |[[Selma Björnsdóttir]] |[[Regína Ósk Óskarsdóttir]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2006|2006]] |„[[Congratulations (Silvía Nótt)|Congratulation]]“ |[[Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson]] |[[Silvía Nótt]] |[[Silvía Nótt]] |Gísli Magna Sigríðarson, Pétur Örn Guðmundsson og [[Sigríður Beinteinsdóttir]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2007|2007]] |„[[Valentine Lost]]“ |Sveinn Rúnar Sigurðsson |Peter Fenner |[[Eiríkur Hauksson]] | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2008|2008]] |„[[This Is My Life]]“ |Örlygur Smári |[[Páll Óskar|Páll Óskar Hjálmtýsson]] og Peter Fenner |[[Eurobandið]] ([[Friðrik Ómar Hjörleifsson]] og [[Regína Ósk Óskarsdóttir]]) |[[Grétar Örvarsson]], [[Guðrún Gunnarsdóttir]], [[Hera Björk Þórhallsdóttir]] og Pétur Örn Guðmundsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2009|2009]] |„[[Is It True?]]“ |Óskar Páll Sveinsson, Chris Neil og Tinatin |Óskar Páll Sveinsson, Chris Neil og Tinatin |[[Jóhanna Guðrún Jónsdóttir]] |Erna Hrönn Ólafsdóttir, [[Friðrik Ómar Hjörleifsson]] og [[Hera Björk Þórhallsdóttir]] |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2010|2010]] |„[[Je ne sais quoi]]“ |Örlygur Smári og [[Hera Björk Þórhallsdóttir]] |Örlygur Smári og [[Hera Björk Þórhallsdóttir]] |[[Hera Björk Þórhallsdóttir]] |Erna Hrönn Ólafsdóttir, Heiða Ólafsdóttir, Kristján Gíslason, [[Kristjana Stefánsdóttir]] og Pétur Örn Guðmundsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2011|2011]] |„[[Coming Home]]“ |[[Sigurjón Brink]] |[[Þórunn Erna Clausen]] |[[Vinir Sjonna|Sjonni's Friends]] (Benedikt Brynleifsson, Gunnar Ólafsson, Hreimur Örn Heimisson, Matthías Matthíasson, Pálmi Sigurhjartarson og Vignir Snær Vigfússon) | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012|2012]] |„[[Never Forget]]“ |[[Greta Salóme Stefánsdóttir]] |[[Greta Salóme Stefánsdóttir]] |[[Greta Salóme Stefánsdóttir]] og [[Jón Jósep Snæbjörnsson]] |Alma Rut Kristjánsdóttir, Guðrún Árný Karlsdóttir, Gísli Magna Sigríðarson og Pétur Örn Guðmundsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2013|2013]] |„[[Ég á líf]]“ |Örlygur Smári og Pétur Örn Guðmundsson |Örlygur Smári og Pétur Örn Guðmundsson |[[Eyþór Ingi Gunnlaugsson]] |Bergþór Smári Jakobsson, Einar Þór Jóhannsson, Hannes Heimir Friðbjarnarson og Kristján Gíslason |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2014|2014]] |„[[No Prejudice]]“ |Heiðar Örn Kristjánsson |Haraldur F. Gíslason |[[Pollapönk]] |[[Óttarr Proppé]] og Snæbjörn Ragnarsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2015|2015]] |„[[Unbroken]]“ |StopWaitGo |StopWaitGo |[[María Ólafsdóttir]] |Alma Rut Kristjánsdóttir, Ásgeir Orri Ásgeirsson, [[Friðrik Dór|Friðrik Dór Jónsson]], [[Hera Björk Þórhallsdóttir]] og Íris Hólm |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2016|2016]] |„[[Hear Them Calling]]“ |[[Greta Salóme Stefánsdóttir]] |[[Greta Salóme Stefánsdóttir]] |[[Greta Salóme Stefánsdóttir]] |Gísli Magna Sigríðarson, Hafsteinn Þórólfsson, Kristján Gíslason, Lilja Björk Runólfsdóttir og Pétur Örn Guðmundsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|2017]] |„[[Paper]]“ |Einar Egilsson, Lester Mendez, Lily Elise og [[Svala Björgvinsdóttir]] |Einar Egilsson, Lester Mendez, Lily Elise og [[Svala Björgvinsdóttir]] |[[Svala Björgvinsdóttir]] |Anna Sigríður Snorradóttir, Fanny Kristín Tryggvadóttir, Hrönn Svansdóttir, Íris Lind Verudóttir og Óskar Einarsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2018|2018]] |„[[Our Choice]]“ |[[Þórunn Erna Clausen]] |[[Þórunn Erna Clausen]] |[[Ari Ólafsson]] |Arna Rún Ómarsdóttir, Erla Stefánsdóttir, Gunnar Leó Pálsson, [[Þórunn Erna Clausen]] og Vignir Snær Vigfússon |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2019|2019]] |„[[Hatrið mun sigra]]“ |[[Hatari]] |[[Hatari]] |[[Hatari]] (Matthías Tryggvi Haraldsson, Klemens Hannigan og Einar Stefánsson) | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2020|2020]] |„[[Think About Things]]“ |[[Daði Freyr Pétursson]] |[[Daði Freyr Pétursson]] |[[Daði og Gagnamagnið]] (Daði Freyr Pétursson o.fl.) |Sigrún Birna Pétursdóttir og Hulda Kristín Kolbrúnardóttir |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2021|2021]] |„[[10 Years]]“ |[[Daði Freyr Pétursson]] |[[Daði Freyr Pétursson]] |[[Daði og Gagnamagnið]] (Daði Freyr Pétursson o.fl.) |Sigrún Birna Pétursdóttir og Hulda Kristín Kolbrúnardóttir |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2022|2022]] |„[[Með hækkandi sól]]“ |[[Lay Low|Lovísa Elísabet Sigrúnardóttir]] |[[Lay Low|Lovísa Elísabet Sigrúnardóttir]] |[[Systur]] (Elín Eyþórsdóttir, Elísabet Eyþórsdóttir og Sigríður Eyþórsdóttir) | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2023|2023]] |„[[Power]]“ |[[Diljá Pétursdóttir]] og Pálmi Ragnar Ásgeirsson |[[Diljá Pétursdóttir]] og Pálmi Ragnar Ásgeirsson |[[Diljá Pétursdóttir|Diljá]] |Katla Þórudóttir Njálsdóttir og Kolbrún María Másdóttir |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2024|2024]] |„[[Scared of Heights]]“ |[[Ferras Alqaisi]],[[Ásdís María Viðarsdóttir]], Jaro Omar og Michael Burek |[[Ásdís María Viðarsdóttir]], [[Ferras Alqaisi]], Jaro Omar og Michael Burek |[[Hera Björk Þórhallsdóttir]] |Íris Hólm Jónsdóttir, Arnar Jónsson, Villi Óskar Vilhjámsson |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025|2025]] |„[[Róa (lag)|Róa]]“ |Gunnar Björn Gunnarsson, Hálfdán Helgi Matthíasson, [[Ingi Bauer|Ingi Þór Garðarsson]] og Matthías Davíð Matthíasson |Hálfdán Helgi Matthíasson, [[Ingi Bauer|Ingi Þór Garðarsson]] og Matthías Davíð Matthíasson |[[Væb]] (Hálfdán Helgi Matthíasson og Matthías Davíð Matthíasson) | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|2026]] | colspan="5" {{N/A|{{small|Ísland tók ekki þátt}}}} | |- | ! scope="row" | [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2027|2027]] | colspan="5" {{N/A|{{small|Ísland tekur ekki þátt}}}} |} == Athugasemdir == {{notelist}} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.ruv.is/songvakeppnin Vefsíða Söngvakeppninnar] * {{Opinber vefsíða|name=Ísland á Eurovision.tv}} {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} [[Flokkur:Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva| ]] [[Flokkur:Lönd í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|Ísland]] h1958c7js7r0f5dpow8ag9565jdnnnf 0 93254 1984282 1955950 2026-10-29T13:47:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984282 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Józef Gosławski | búseta = | mynd = POL Jozef Goslawski 1960.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = Józef Jan Gosławski árið 1960 | fæðingarnafn = Józef Jan Gosławski | fæðingardagur = [[24. apríl]] [[1908]] | fæðingarstaður = [[Polanówka]] í [[Pólland]]i {{POL}} | dauðadagur = [[23. janúar]] [[1963]] | dauðastaður = [[Varsjá]] í [[Pólland]]i {{POL}} | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = | starf = | titill = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = }} [[Mynd:Chopin zelazowa wola.JPG|thumb|Minnisvarði [[Frédéric Chopin]] í [[Żelazowa Wola]]]] [[Mynd:POL Mahatma Gandhi sculpture.jpg|thumb|Verkið [[Mahatma Gandhi]]]] [[Mynd:Zamenhof awers.jpg|thumb|Verkið [[Ludwig Zamenhof]]]] [[Mynd:PL Adam Mickiewicz monument in Gorzów Wielkopolski 11.jpg|thumb|Minnisvarði [[Adam Mickiewicz]] í [[Gorzów Wielkopolski]]]] '''Józef Jan Gosławski''' ([[fæðing|fæddur]] [[24. apríl]] [[1908]] í [[Polanówka]] í [[Pólland]]i, látinn [[23. janúar]] [[1963]] í [[Varsjá]]) var pólskur [[myndhöggvari]] á [[20. öld]]. Hann gerði meðal annars [[minnisvarði|minnisvarða]], myntir og minnispeningar. == Sýningar == === Einkasýningar === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! Ár ! Bær ! Stofnun |- | 1933 | [[Kraká]] | Pałac Sztuki |- | 1960 | [[Búdapest]] | Ośrodek Kultury Polskiej |- | 1963 | [[Varsjá]] | Dom Wojska Polskiego |- | 1968 | [[Wrocław]] | Ráðhúsið í Wrocław |- | 1973 | [[Varsjá]] | Centralne Biuro Wystaw Artystycznych |- | 1974 | [[Varsjá]] | Galeria Wojskowa DWP |- | 1974 | [[Warka]] | Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego |- | 1974 | [[Bydgoszcz]] | Muzeum Regionalne |- | 1987 | [[Lublin]] | Muzeum Regionalne |- | 1995 | [[Kazimierz Dolny]] | Muzeum Nadwiślańskie - Galeria Letnia |- | 1996 | [[Bolesławiec]] | Bolesławiecki Ośrodek Kultury<ref>{{cite web|url=https://www.istotneinformacje.pl/boleslawiec,glos_boleslawca488.php|title=Narodowe Święto Niepodległości|last1=Żuralski|first1=Jan|date=December 1996|work=|publisher=istotneinformacje.pl|language=pl|accessdate=8. nóvember 2010|archive-date=2010-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100812095143/http://www.istotneinformacje.pl/boleslawiec%2Cglos_boleslawca488.php|url-status=dead}}</ref> |- | 1997 | [[Chełmno]] | Muzeum Regionalne |- | 2000 | [[Konin]] | Muzeum Regionalne |- | 2003 | [[Varsjá]] | Galeria Domu Artysty Plastyka<ref>{{cite web|url=http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/wy_wy_goslawski_40_lecie_smierci_dap|title=JAN JÓZEF GOSŁAWSKI. W 40-LECIE ŚMIERCI|last1=|first1=|year=2003|work=|publisher=culture.pl|language=pl|accessdate=8. nóvember 2010|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930182704/http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/wy_wy_goslawski_40_lecie_smierci_dap|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.o.pl/2003/07/21/wystawa-prac-jozefa-goslawskiego/|title=Wystawa prac Józefa Gosławskiego|last1=|first1=|date=|work=|publisher=news.o.pl|language=pl|accessdate=8. nóvember 2010|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719234219/http://news.o.pl/2003/07/21/wystawa-prac-jozefa-goslawskiego/|url-status=dead}}</ref> |- | 2014 | [[Orońsko]] | Centrum Rzeźby Polskiej<ref>{{cite web|url=http://sculpture.art.pl/index.php?news=731|title=Józef Gosławski - Sacrum i pieniądz|last1=|first1=|year=2003|work=|publisher=sculpture.art.pl|language=pl|accessdate=2014-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319084857/http://www.sculpture.art.pl/index.php?news=731|archive-date=2015-03-19|url-status=dead}}</ref> |- | 2014/2015 | [[Varsjá]] | Muzeum Rzeźby (Królikarnia)<ref>{{cite web|url=http://www.krolikarnia.mnw.art.pl/wystawy/tata-rzezbiarz-zabawki-choinkowe-jozefa-goslawskiego,176.html|title=TATA RZEŹBIARZ. Zabawki choinkowe Józefa Gosławskiego|last1=|first1=|year=|work=|publisher=mnw.art.pl|language=pl|accessdate=2014-12-28|archive-date=2015-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104202922/http://www.krolikarnia.mnw.art.pl/wystawy/tata-rzezbiarz-zabawki-choinkowe-jozefa-goslawskiego,176.html|url-status=dead}}</ref> |} === Samsýningar === ==== Utanlands ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! Ár ! Ríki ! Bær ! Stofnun |- | 1932 | [[Mynd:Flag of Austria.svg|22px]] [[Austurríki]] | [[Vín]] | Künstlerhaus Wien |- | 1936 | [[Mynd:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px]] [[Ítalía]] | [[Róm]] | ? |- | 1936 | [[Mynd:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px]] [[Ítalía]] | [[Róm]] | ? |- | 1950 | [[Mynd:Flag of the Czech Republic.svg|22px]] [[Tékkóslóvakía]] | [[Prag]] | ? |- | 1950 | [[Mynd:Flag of Italy.svg|22px]] [[Ítalía]] | [[Róm]] | ? |- | 1959 | [[Mynd:Flag of Italy.svg|22px]] [[Ítalía]] | [[Catania]] | ? |- | 1959 | [[Mynd:Flag of Austria.svg|22px]] [[Austurríki]] | [[Vín]] | ? |- | 1963/1964 | [[Mynd:Flag of the Soviet Union.svg|22px]] [[Sovétríkin]] | [[Moskva]]-[[Minsk]] | ? |- | 1964 | [[Mynd:Flag of Italy.svg|22px]] [[Ítalía]] | [[Arezzo]] | ? |- | 1965 | [[Mynd:Flag of East Germany.svg|22px]] [[Austur-Þýskaland|Þýska alþýðulýðveldið]] | [[Berlín]]-[[Erfurt]]-[[Leipzig]] | ? |- | 1966 | [[Mynd:Flag of the Czech Republic.svg|22px]] [[Tékkóslóvakía]] | [[Kralupe]] | ? |- | 1966 | [[Mynd:Flag of Bulgaria (1946-1967).svg|22px]] [[Búlgaría]] | [[Sófía]] | ? |- | 1966/1967 | [[Mynd:Flag of Hungary (1957-1989).svg|22px]] [[Ungverjaland]] | - | ? |- | 1967 | [[Mynd:Flag of SFR Yugoslavia.svg|22px]] [[Júgóslavía]] | - | ? |- | 1967 | [[Mynd:Flag of Finland.svg|22px]] [[Finnland]], [[Mynd:Flag of Sweden.svg|22px]] [[Svíþjóð]], [[Mynd:Flag of Poland.svg|22px]] [[Pólland]] | - | ? |- | 1967 | [[Mynd:Flag of France.svg|22px]] [[Frakkland]] | [[París]] | ? |- | 1968 | [[Mynd:Flag of the Soviet Union.svg|22px]] [[Sovétríkin]] | [[Moskva]] | ? |- | 1969 | [[Mynd:Flag of Hungary (1957-1989).svg|22px]] [[Ungverjaland]] | [[Búdapest]] | ? |- | 1971 | [[Mynd:Flag of France.svg|22px]] [[Frakkland]] | [[París]] | ? |- | 1971 | [[Mynd:Flag of the Netherlands.svg|22px]] [[Holland]] | [[Haag]] | ? |- | 1972 | [[Mynd:Flag of East Germany.svg|22px]] [[Austur-Þýskaland|Þýska alþýðulýðveldið]] | [[Berlín]] | ? |- | 1985 | [[Mynd:Flag of the Czech Republic.svg|22px]] [[Tékkóslóvakía]] | [[Prag]] | ? |- | 2003 | [[Mynd:Flag of Austria.svg|22px]] [[Austurríki]] | [[Vín]] | Leopold Museum<ref>{{cite web|url=http://www.kakanien.ac.at/mat/Leopold_Museum1.pdf|title=DER NEUE STAAT. Polnische Kunst zwischen Experiment und Repräsentation von 1918 bis 1939|last1=|first1=|date=|work=|publisher=kakanien.ac.at|language=de|accessdate=8. nóvember 2010|archive-date=2012-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120229194242/http://www.kakanien.ac.at/mat/Leopold_Museum1.pdf|url-status=dead}}</ref> |} == Heimildir == * {{cite book |last=Rudzka |first=Anna |title=Józef Gosławski. Rzeźby, monety, medale |year=2009 |publisher=Alegoria |location=Warsaw |language=pl |isbn=978-83-62248-00-1 }} == Tenglar == {{commonscat}} * {{cite web|url=http://www.warsawvoice.pl/view/3064/|title=Lost in the Shuffle|last1=|first1=|date=2003-07-24|publisher=warsawvoice.pl|language=en|accessdate=16. nóvember 2010|archive-date=2012-03-21|archive-url=https://www.webcitation.org/66K6sbhtJ?url=http://www.warsawvoice.pl/WVpage/pages/article.php/3064/article|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_goslawski_jozef_jan|title=Józef Jan Gosławski|last1=Szubert|first1=Piotr|date=March 2002|publisher=culture.pl|language=pl|accessdate=16. nóvember 2010|archive-date=2012-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120229170657/http://www.culture.pl/baza-sztuki-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/eAN5/content/jozef-jan-goslawski|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.artinfo.pl/?pid=events&sp=relation&id=1503&lng=1|title=Jan Józef Gosławski - wystawa rzeźby i medalierstwa|last1=|first1=|date=|publisher=artinfo.pl|language=pl|accessdate=16. nóvember 2010}} * {{cite web|url=http://www.slynnimedalierzy.pl/jgoslawski.html|title=Słynni Medalierzy. Józef Jan Gosławski|last1=|first1=|date=|publisher=slynnimedalierzy.pl|language=pl|accessdate=16. nóvember 2010|archive-date=2012-03-21|archive-url=https://www.webcitation.org/66K6v1JTU?url=http://www.slynnimedalierzy.pl/jgoslawski.html|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.mennica.com.pl/en/products-and-services/mint-products/numismatics/product/zobacz/translate-to-en-slynni-medalierzy-jozef-goslawski.html|title=Famous Medalists: Józef Gosławski|last1=|first1=|date=|publisher=mennica.com.pl|language=en|accessdate=16. nóvember 2010|archive-date=2012-03-21|archive-url=https://www.webcitation.org/66K6vdIRg?url=http://www.mennica.com.pl/en/products-and-services/mint-products/numismatics/product/zobacz/translate-to-en-slynni-medalierzy-jozef-goslawski.html|url-status=dead}} * {{cite web|url=https://www.mennica.com.pl/en/products-and-services/mint-products/numismatics/product/zobacz/pln-5-fisherman-coin-from-1958.html|title=PLN 5 “Fisherman” coin from 1958|last1=|first1=|date=|publisher=mennica.com.pl|language=en|accessdate=16. nóvember 2010}} * {{cite web|url=https://www.mennica.com.pl/en/media/news/article/zobacz/jozef-goslawski-rzezby-monety-medale-jozef-goslawski-monuments-coins-medals.html|title=Józef Gosławski – monuments, coins, medals|last1=|first1=|date=10th December 2009|publisher=mennica.com.pl|language=en|accessdate=16. nóvember 2010}} * {{cite web|url=http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/131268/|title=Członkowie Związku Artystów Polskich Kapitol w Rzymie|last1=|first1=|date=|publisher=audiovis.nac.gov.pl|language=pl|accessdate=16. nóvember 2010}} == Tilvísanir == {{Reflist}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Jozef Goslawski}} [[Flokkur:Pólskur myndhöggvarar]] {{fde|1908|1963|Gosławski, Józef}} h2hfgjy3cj8r3gx4xbvzbx9s7k9ubzc 0 97508 1984399 1975587 2026-10-30T05:56:33Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984399 wikitext text/x-wiki {{Þjóðaratkvæðagreiðsla |name = Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011 |question = Lög nr. 13/2011 kveða á um heimild til handa fjármálaráðherra til að staðfesta samninga, sem áritaðir voru í London 8. desember 2010, um ábyrgð á endurgreiðslu Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta til breska og hollenska ríkisins á kostnaði af greiðslu lágmarkstryggingar til innstæðueigenda í útibúum Landsbanka Íslands hf. í Bretlandi og Hollandi og greiðslu eftirstöðva og vaxta af þeim skuldbindingum.<br><br>Lögin voru samþykkt á Alþingi hinn 16. febrúar 2011 en forseti Íslands synjaði þeim staðfestingar.<br><br>Eiga lög nr. 13/2011 að halda gildi? |date={{start date|2011|04|09|df=yes}} |country=Ísland |yes=69462 |no=103207 |invalid=2445 |electorate=232460 |outcome= |map=2011 Iceland Icesave referendum ISL.svg |map_caption= Niðurstöður eftir kjördæmum }} '''[[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um framtíðargildi [[lög|laga]] nr. 13/2011''' var haldin laugardaginn [[9. apríl]] [[2011]]. Lögin voru almennt kölluð ''[[Icesave|Icesave 3]]'' og fjölluðu um heimild [[fjármálaráðherra]] til að staðfesta samninga, sem áritaðir voru í [[London]] [[8. desember]] [[2010]], um ábyrgð á endurgreiðslu [[Tryggingasjóður innistæðueigenda|Tryggingasjóðs innistæðueigenda]] og fjárfesta til [[Bretland|breska]] og [[Holland|hollenska]] ríkisins á kostnaði af greiðslu lámarkstryggingar til innistæðueigenda í útibúum [[Landsbanki Íslands|Landsbanka Íslands hf]] í Bretlandi og Hollandi og greiðslu eftirstöðva og [[vextir|vaxta]] af þeim skuldbindingum. Kosið var um endurgreiðslusamning. Samningurinn er í breskum pundum og evrum. Samningurinn er til ársins 2024 en er framlengjanlegur til ársins 2042. Framlengingin virkar þannig að ef heildargreiðslur fara yfir 40 milljarða, hækkar lánstíminn um eitt ár við hverja 10 milljarða aukalega. Vextir af láninu frá október 2009 til 2016 eru 3,3% til Bretlands og 3% til Hollands. Eftir þann tíma er miðað við CIRR vexti, sem eru reiknaðir mánaðarlega. Núverandi CIRR vextir eru 2,27% til Bretlands og 2,32% til Hollands.<ref>{{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/15/47/39085836.pdf |title=OECD - CIRR Rates |access-date=2011-04-10 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313114759/http://www.oecd.org/dataoecd/15/47/39085836.pdf |url-status=dead }}</ref> Í samningnum er jafnframt að finna 5% þak, miðað við tekjur ríkisins, gjaldfellingarákvæði, vanefndarúrræði, fjárhæðaviðmið og greiðslufresti. Komi upp ágreiningur um samninginn fer ágreiningurinn fyrir [[Alþjóðadómstóllinn í Haag|Alþjóðagerðardómstólinn í Haag]].<ref>[https://www.fjarmalaraduneyti.is/media/adrarskyrslur/Samantekt_samninganefndar_vegna_Icesave.pdf Samantekt samningarnefndar vegna Icesave] {{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Niðurstöður == {| class="wikitable" style="text-align:right; width:800px" |- ! Kjördæmi !! já !! % !! nei !! % !! auð !! ógild !! samtals !! kjörsókn<br>(%) |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík norður]] | 14.998 || 46,7 || '''17.152''' || '''53,3''' || 415 || 48 || 32.613 || 73,2 |- ! [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]] | 15.114 || 45,7 || '''17.942''' || '''54,3''' || 395 || 64 || 33.492 || 75,4 |- ! [[Suðvesturkjördæmi]] | 19.338 || 41,6 || '''27.110''' || '''58,4''' || 467 || 205 || 47.120 || 77,8 |- ! [[Norðvesturkjördæmi]] | 5.539 || 35,1 || '''10.221''' || '''64,9''' || 209 || 25 || 15.994 || 75,1 |- ! [[Norðausturkjördæmi]] | 7.812 || 37,8 || '''12.871''' || '''62,2''' || 284 || 24 || 20.991 || 73,2 |- ! [[Suðurkjördæmi]] | 6.661 || 27,1 || '''17.911''' || '''72,9''' || 269 || 40 || 24.881 || 75,6 |- ! Samtals | 69.462 || 40,2 || '''103.207''' || '''59,8''' || 2039 || 406 || 175.114 || 75,3 |} ''Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__thjodaratkv/KOS04102.px/table/tableViewLayout2/ Hagstofa Íslands]'' == Tengt efni == * [[Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 1/2010]] == Tilvísanir == *[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110730123547/www.ruv.is/frett/samningarnir-felldir-med-taepum-60 Samningarnir felldir með tæpum 60%] <div class="references-small"><references/></div> {{Kosningar á Íslandi}} [[Flokkur:Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi]] 8pf58f6rsreqjw5ch93dvtnietwy0jw 0 100513 1984309 1974627 2026-10-29T15:19:43Z Stillbusy 42433 Archive-slóð fjarlægð (upprunalega síðan sýnir það sama og virkar) 1984309 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Sigga Beinteins | mynd = Sigga Beinteins 2011 (cropped).jpg | mynd_texti = | fæðingarnafn = Sigríður Beinteinsdóttir | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1962|7|26}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Söngkona | ár = | maki = | börn = | foreldrar = | ættingjar = | vefsíða = }} '''Sigríður Beinteinsdóttir''' (f. 26. júlí 1962), eða '''Sigga Beinteins‎''', er söngkona [[Stjórnin|Stjórnarinnar]]. Hún keppti fyrir hönd Íslands í [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] árin [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1990|1990]] með Stjórninni með laginu „[[Eitt lag enn]]“ (4. sæti), síðan árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992|1992]] með [[Heart2Heart]] með lagið „[[Nei eða já]]“ (7. sæti) og loks í þriðja skipti árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1994|1994]] með laginu „[[Nætur]]“ (12. sæti). Hún er sú sem hefur farið oftast sem forsöngvari fyrir hönd [[Ísland|Íslands]] í aðalkeppnina. Sigga söng einnig bakraddir hjá [[Silvía Nótt|Silvíu Nótt]] í keppninni árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2006|2006]]. == Útgefið efni == === Breiðskífur === * ''[[Desember (breiðskífa)|Desember]]'' (1993) * ''[[Sigga (breiðskífa)|Sigga]]'' (1997) * ''[[Flikk-flakk]]'' (1998) * ''[[Fyrir þig]]'' (2003) * ''[[Allt eða ekkert]]'' (2005) * ''[[Til eru fræ]]'' (2007) * ''[[Jólalögin mín]]'' (2009) === Smáskífur === * ''[[Nætur - Night Times]]'' (1994) * ''[[Jörð (smáskífa)|Jörð]]'' (2003) == Tenglar == * [http://www.siggabeinteins.is/ Vefsíða Siggu Beinteins] {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip|tónlist}} {{f|1962}} [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] hlwg2rf7nxf6cw4zcxe5nxh5ehmbvx9 1984311 1984309 2026-10-29T15:37:55Z Stillbusy 42433 „Jörð“ kom ekki út sem smáskífa. Þetta lag er á plötunni „Fyrir þig“ (2003) og aftur á „Allt eða ekkert“ (2005). 1984311 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Sigga Beinteins | mynd = Sigga Beinteins 2011 (cropped).jpg | mynd_texti = | fæðingarnafn = Sigríður Beinteinsdóttir | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1962|7|26}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Söngkona | ár = | maki = | börn = | foreldrar = | ættingjar = | vefsíða = }} '''Sigríður Beinteinsdóttir''' (f. 26. júlí 1962), eða '''Sigga Beinteins‎''', er söngkona [[Stjórnin|Stjórnarinnar]]. Hún keppti fyrir hönd Íslands í [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] árin [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1990|1990]] með Stjórninni með laginu „[[Eitt lag enn]]“ (4. sæti), síðan árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992|1992]] með [[Heart2Heart]] með lagið „[[Nei eða já]]“ (7. sæti) og loks í þriðja skipti árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1994|1994]] með laginu „[[Nætur]]“ (12. sæti). Hún er sú sem hefur farið oftast sem forsöngvari fyrir hönd [[Ísland|Íslands]] í aðalkeppnina. Sigga söng einnig bakraddir hjá [[Silvía Nótt|Silvíu Nótt]] í keppninni árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2006|2006]]. == Útgefið efni == === Breiðskífur === * ''[[Desember (breiðskífa)|Desember]]'' (1993) * ''[[Sigga (breiðskífa)|Sigga]]'' (1997) * ''[[Flikk-flakk]]'' (1998) * ''Fyrir þig'' (2003) * ''Allt eða ekkert'' (2005) * ''Til eru fræ'' (2007) * ''Jólalögin mín'' (2009) * ''Hátíðarútgáfa Siggu Beinteins'' (2010) * ''Á hátíðlegum nótum'' (2015) === Smáskífur === * ''Nætur – Night Times'' (1994) == Tenglar == * [http://www.siggabeinteins.is/ Vefsíða Siggu Beinteins] {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip|tónlist}} {{f|1962}} [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] ind8zgta8c0a8myh43j28b3ncbcynvt 1984352 1984311 2026-10-29T22:57:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984352 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Sigga Beinteins | mynd = Sigga Beinteins 2011 (cropped).jpg | mynd_texti = | fæðingarnafn = Sigríður Beinteinsdóttir | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1962|7|26}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Söngkona | ár = | maki = | börn = | foreldrar = | ættingjar = | vefsíða = }} '''Sigríður Beinteinsdóttir''' (f. 26. júlí 1962), eða '''Sigga Beinteins‎''', er söngkona [[Stjórnin|Stjórnarinnar]]. Hún keppti fyrir hönd Íslands í [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] árin [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1990|1990]] með Stjórninni með laginu „[[Eitt lag enn]]“ (4. sæti), síðan árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992|1992]] með [[Heart2Heart]] með lagið „[[Nei eða já]]“ (7. sæti) og loks í þriðja skipti árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1994|1994]] með laginu „[[Nætur]]“ (12. sæti). Hún er sú sem hefur farið oftast sem forsöngvari fyrir hönd [[Ísland|Íslands]] í aðalkeppnina. Sigga söng einnig bakraddir hjá [[Silvía Nótt|Silvíu Nótt]] í keppninni árið [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2006|2006]]. == Útgefið efni == === Breiðskífur === * ''[[Desember (breiðskífa)|Desember]]'' (1993) * ''[[Sigga (breiðskífa)|Sigga]]'' (1997) * ''[[Flikk-flakk]]'' (1998) * ''Fyrir þig'' (2003) * ''Allt eða ekkert'' (2005) * ''Til eru fræ'' (2007) * ''Jólalögin mín'' (2009) * ''Hátíðarútgáfa Siggu Beinteins'' (2010) * ''Á hátíðlegum nótum'' (2015) === Smáskífur === * ''Nætur – Night Times'' (1994) == Tenglar == * [https://web.archive.org/web/20110907005648/http://www.siggabeinteins.is/ Vefsíða Siggu Beinteins] {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip|tónlist}} {{f|1962}} [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] 36cewbedmifrxfthi5595hnolm5hc31 0 103775 1984310 1911960 2026-10-29T15:25:14Z Niegodzisie 65073 /* Breiðskífur */ 1984310 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Flaming_Lips_smog_Coyne_Scurlock.jpg|thumb|<center>The Flaming Lips (2006)</center>]] '''''The Flaming Lips''''' er [[Bandaríkin|bandarísk]] rokk-hljómsveit, sem leikur [[öðruvísi rokk]], stofnuð í [[Oklahoma City]], [[Oklahoma]] árið [[1983]]. Hljómsveitin náði talsverðum vinsældum á [[1991-2000|tíunda]] áratug síðustu aldar og hefur haldið stöðugum vinsældum fyrir [[framsækið rokk]] sem og mikilfenglega sviðsframkomu. Grunnmeðlimir hljómsveitarinnar eru ''Wayne Coyne'', ''Michael Ivins'' og ''Steve Drozd''. == Breiðskífur == * ''Hear It Is'' (1986) * ''Oh My Gawd!!!'' (1987) * ''Telepathic Surgery'' (1989) * ''In a Priest Driven Ambulance'' (1990) * ''Hit to Death in the Future Head'' (1992) * ''Transmissions from the Satellite Heart'' (1993) * ''Clouds Taste Metallic'' (1995) * ''Zaireeka'' (1997) * ''The Soft Bulletin'' (1999) * ''Yoshimi Battles the Pink Robots'' (2002) * ''At War with the Mystics'' (2006) * ''Embryonic'' (2009) * ''The Terror'' (2013) * ''Oczy Mlody'' (2017) * ''King's Mouth'' (2019) [[Flokkur:Bandarískar hljómsveitir]] * ''American Head'' (2020) * ''The Teardrop Throbs'' (2027) * {{S|1983}} f8hauoxyx4o3ifiyrygnl5l7paoqyts 0 108801 1984376 1885548 2026-10-30T00:45:42Z Akigka 183 1984376 wikitext text/x-wiki {{hnit|63|57|47|N|18|37|08|W|display=title|region:IS}} [[Mynd:Eldgja.jpg|thumb|Eldgjá.]] '''Eldgjá''' er gjá á Skaftártunguafrétti í [[Vestur-Skaftafellssýsla|Vestur-Skaftafellssýslu]] sem talið er að hafi myndast í stórgosi sem hófst vorið 939 og stóð fram á haust 940. <ref>Oppenheimer, C., Orchard, A., Stoffel, M., Newfield, T.P., Guillet, S., Corona, C., Sigl, M., Di Cosmo, N., og Büntgen, U. 2018. „The Eldgjá eruption: timing, long-range impacts and influence on the Christianisation of Iceland.“ Climatic Change 147, bls. 369-381</ref> Lengi var talið að gosið hefði átt sér stað 934 og varað í nokkur ár en sú skoðun breyttist upp úr 2015. <ref> Árni Hjartarson 2018. Eldgjárgos og Landnámsgjóska, ártöl og tímasetningar. Árbók hins íslenzka Fornleifafélags 108, bls187-198.</ref> Eldvörp Eldgjárgossins raðast slitrótt á meira en 60 km langa línu langleiðina frá Vatnajökli og inn undir [[Mýrdalsjökull|Mýrdalsjökul]] við Öldufell. Suðvestast er svo sjálf [[Katla]] og Kötlu-askjan, kjarni eldstöðvakerfisins. [[Þorvaldur Thoroddsen]] skoðaði Eldgjá fyrstur vísindamanna árið 1893 og gaf henni nafn. <ref>Þorvaldur Thoroddsen 1925. Die Geschichte der islandischen Vulkane. AF Høst & Son, Kongelige Hof-Boghandel. Bianco Lunos Bogtrykkery København.</ref> Á síðari árum hafa margir jarðvísindamenn komið að rannsóknum á Eldgjá. <ref>Guðrún Larsen 1979. Um aldur Eldgjárhrauna. Náttúrufræðingurinn 49. 1–26.</ref> <ref>Guðrún Larsen 2000. Holocene eruptions within the Katla eruptive system, south Iceland: Characteristics and environmental impact. Jökull 49. 1–28.</ref> <ref>Þorvaldur Þórðarson, Miller, D.J., Guðrún Larsen, Self, S. & Haraldur Sigurðsson 2001. New estimates of sulfur degassing and atmospheric mass-loading by the 934 AD Eldgjá eruption, Iceland. Journal of Volcanology and Geothermal Research 108. 33–54.</ref> <ref>Robson, G.R. 1957. The Volcanic Geology of Vestur-Skaftafellssýsla, Iceland. PhD thesis, Univ. Durham, England. 259 bls.</ref> <ref>Miller, D.J. 1989. The 10th century eruption of Eldgjá, Southern Iceland. Nordic Volcanological Institute Publication 8903, Reykjavik, Iceland. 30 bls.</ref> == Eldstöðvarnar == [[Mynd:Ofaerufoss 1975 1.jpg|thumb|right|300px|Ófærufoss 1975 meðan steinboginn stóð enn sem lá yfir neðri fossinn, en hann hrundi árið 1993]] Skipta má gossprungunni í þrjá aðalhluta. Nyrst eru Kambagígar og gígar við Stakafell, sem ná allt norður að Tröllhamri þaðan sem stutt er í Vatnajökul Á miðhluta sprungunnar er Eldgjá sjálf og gígar og sprungur beggja vegna við hana. Suðurhlutinn sem er gígaröð norður af Öldufelli sem hverfur inn undir Mýrdalsjökul með stefnu á Kötlu. Eldgjá er stórbrotnust frá veginum sem liggur yfir hana, [[Fjallabaksleið]] nyrðri, og norður að Gjátindi. Þar er hún óslitin, víða um 600 m breið og allt að 200 m djúp. Í gjárbörmunum eru gjallskriður og hamrabelti oft með rauðum lit. Áin [[Nyrðri-Ófæra]] fellur ofan í gjána norðarlega í tveimur fossum, [[Ófærufoss]]um, og streymir eftir gjárbotninum, lygn milli gróinna bakka. Sunnar fellur [[Syðri-Ófæra]] um Eldgjá. == Hraun og gjóska == Gríðarmikið hraunflóð hefur runnið frá Eldgjá. Hraunið heitir engu einu nafni þótt jarðfræðingar kalli það stundum Eldgjárhraun. Hlutar af því eru [[Álftavershraun]], [[Meðallandshraun]], [[Landbrotshraun]], [[Stakfellshraun]] o.fl. Mesti hraunstraumurinn kom úr Eldgjá sjálfri og öðrum gígum á miðhluta sprungunnar. Hann fossaði niður [[Skaftá]]rgljúfur og breiddi síðan úr sér á láglendinu og myndaði tvær miklar tungur, Landbrotshraun og Meðallandshraun. Gríðarleg umbrot hafa orðið er Landbrotshraunið rann því það er alsett [[gervigígur|gervigígum]]. Frá suðurhluta sprungunnar fossaði hraunið í tiltölulega mjóum straumi suður um [[Álftaversafrétt]] meðfram austurjaðri Mýrdalsjökuls en breiddi síðan mikið úr sér sunnan við [[Atlaey]] og flæddi í breiðum straumi suður Mýrdalssand, yfir Álftaver og allt til strandar. Hraunin þekja samtals um 800 km2.<ref>Árni Hjartarson 2011. Víðáttumestu hraun Íslands. Náttúrufræðingurinn 81, 37-49.</ref> Katla sjálf gaus gríðarmiklu öskugosi á sama tíma, öskulag lagðist yfir nærsveitir hennar og vatns og gjóskuflóð geystust niður Mýrdalssand. == Umhverfisáhrif == Þótt gosið hafi orðið á sögulegum tíma fer afar litlum sögum af því. Þó er talið að þess sé getið í Landnámu <ref>Landnáma. Íslensk fornrit I, Hið Íslenska fornritafélag 1968. Bls. 330.</ref> en þar segir af fjölmennri byggð í [[Álftaver]]i sem menn urðu að flýja þegar jarðeldur rann þar yfir. Hraunið frá Eldgjá er mesta hraun sem runnið hefur í einu gosi á jörðinni á sögulegum tíma og hugsanlega er Eldgjárgosið mesta hraungos sem mannskepnan hefur nokkru sinni orðið vitni að. Þá fer líka sögum af versnandi veðurfari í Arfríku og [[Asía|Asíu]]. Hraunmagnið hefur mælst mun stærra en gosið í Lakagígum og er talið hafa staðið í 4-8 ár. Rannsóknir vísindamanna hafa sýnt að þá hafi myndaðist fjórum sinnum meira af brennisteinsmóðu en í [[Skaftáreldar|Skaftáreldum]]. Þetta hefur haft í för með sér sömu afleiðingar fyrir veðurfar á Íslandi, ef ekki meiri. Hins vegar var þá meira af gróðri á Íslandi og veðurfar hlýrra en á 18. öld sem hefur skipt sköpum fyrir íbúa til að lifa af. == Tengt efni == * [[Katla]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Vatnajökulsþjóðgarður]] [[Flokkur:Skaftárhreppur]] [[Flokkur:Íslenskar gjár]] hsib0lvsmj4erzbkxg0ox6pf5aqg9c7 0 121664 1984398 1956755 2026-10-30T05:40:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984398 wikitext text/x-wiki '''Óðsmál''' eru lykillinn að launsögn og táknmáli í forna sið.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3194062''Helgarpósturinn'' 7. desember 1995].</ref> Óðsmál er rannsóknarverkefni [[Guðrún Kristín Magnúsdóttir|Guðrúnar Kristínar Magnúsdóttur]] hjá Freyjuköttum, Norrænni menningu, fræðasetri. Óðsmál er flokkur bóka og fyrirlestra á netinu um dýpt heiðni, hins forna siðar Íslendinga og annarra norrænna manna.<ref>[http://www.mmedia.is/odsmal/ Heimasíða Óðsmála] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140720180104/http://mmedia.is/odsmal/ |date=2014-07-20 }}.</ref> Guðrún er goði Undir fjöllum. Rannsóknarverkefnið Óðsmál hófst 1990. Grunnhugmyndin kom frá Maharishi Mahesh Yogi, stofnanda Transcendental Meditation (íslenska: Innhverf íhugun). Guðrún hitti Maharishi 1962. Maharishi vill að allir finni dýptina í sínum eigin menningararfi. Óðsmál voru styrkt af Mennta- og menningarmálaráðuneytinu 2011.<ref>[https://www.menntamalaraduneyti.is/frettir/Frettatilkynningar/nr/5943 Mennta- og menningarmálaráðuneytið 5. apríl 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402104918/https://www.menntamalaraduneyti.is/frettir/Frettatilkynningar/nr/5943 |date=2016-04-02 }}.</ref> Hagþenkir hefur einnig styrkt verkefnið.<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1302169/ ''Morgunblaðið'' 27. september 2009].</ref> Megininntak Óðsmála er: að skilja tilgang og markmið hverrar mannsævi og að gera okkur læs á dýptina og launsögn Eddanna.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1864667 ''Morgunblaðið'' 23. október 1996].</ref> Eftirfarandi 93 bækur hafa verið gefnar út um Óðsmál á ensku og íslensku: #Óðsmál – Norse Edda Spiritual Highlights: We should know why we choose to be born. Útg. 2014 ISBN 9789935467003 #Óðsmál – The Unseen Reality: Science of Consciousness in Heathenry. Útg. 2013 ISBN 9789935409843 #Óðsmál 2012: Ævi hver til uppljómunar. ISBN 9789935409829 #Valhallar Óðsmál in gullnu: Handa þróuðum, vísindi, skilningur og djúp þekking forfeðra okkar enduruppgötvuð. Útg. 2010 ISBN 9789935409416 #Óðsmál in fornu (efnisyfirlit) 40 Kálfholtalækjarskræður: Efnisyfirlit vefútgáfu. Útg. 2010 ISBN 9789935409409 #Skírnismál: helgileikar: handrit handa börnum / a script for bairns: ritual performance. Útg. 2012 ISBN 9789935409836 #Óðsmál. Á íslensku og ensku útgefin 1996 ISBN 9979601655 #Krakka-Óðsmál in fornu, flokkur 40 bóka, útgefnar 2011 (sjá neðar) #Óðsmál for bairns, flokkur 40 bóka, sem eru ensk þýðing á Krakka-Óðsmál in fornu, útgefnar 2014 (sjá neðar) #How to Lay the Bridge Bifröst. útg. 2015, ISBN  9789935467485 #Consciousness and Mother Nature: What is Pure Consciousness and what is Mother Nature? Gain intellectual understanding from Óðsmál-books. útg. 2015, ISBN 9789935467508 #Baldur Höður Loki: What are we celebrating and why? Óðsmál gives intellectual understanding. útg. 2015, ISBN  9789935467539 #Að leggja Bifröst lag fyrir lag. útg. 2015, ISBN 9789935467492 #Baldur Höður Loki: Lesum Óðsmál til að skilja. útg. 2015, ISBN  9789935467522 #Vitund og móðir náttúra: Nemum upp ámáttkar fimbulrúnir. útg. 2015, ISBN  9789935467515 Listi yfir bókaflokkinn Krakka-Óðsmál in fornu: *1 Þór ISBN 9789935409423 *2 Ægir og Rán ISBN 9789935409430 *3 Þríeindir ISBN 9789935409447 *4 Þjóðvitnir, Ullur, Heimdallur ISBN 9789935409454 *5 Tefla teitir á Iðavöllum unz koma þursamegir III ISBN 9789935409461 *6 Syn, Glasir, Valhöll, Einherjar ISBN 9789935409478 *7 Sif, Gefjun ISBN 9789935409485 *8 Freyr, Skírnir, Gerður ISBN 9789935409492 *9 Segðu mér, seiðskrati ISBN 9789935409508 *10 Uppeldi ISBN 9789935409515 *11 Rígur ISBN 9789935409522 *12 Jól, þorri, gói ISBN 9789935409539 *13 Helía, Mímir, valkyrja ISBN 9789935409546 *14 Svinnur, vín Valföðurs, Gungnir, Glaðheimar ISBN 9789935409553 *15 Óðinn, synir, hrafnar, eljur, Sleipnir, Valhöll ISBN 9789935409560 *16 Týr, Fenrir, Drómi, Læðingur, Gleipnir ISBN 9789935409577 *17 Sól og Nanna ISBN 9789935409584 *18 Frigg, Sága ISBN 9789935409591 *19 Fjörgyn, jörð, móðir, árstíðir, Svalinn, Mundilfari ISBN 9789935409607 *20 Gyðjan mikla, Freyja með Brísingamen ISBN 9789935409614 *21 Skaði, Njörður, Baldur ISBN 9789935409621 *22 Geri, Freki, jötnar ISBN 9789935409638 *23 Jólasveinar, álfar, gandreið ISBN 9789935409645 *24 Guðin, dagarnir, reikistjörnurnar, mannsheilinn ISBN 9789935409652 *25 Haftsænir, Gapþrosnir og fleira torskilið – ja bara óskiljanlegt ISBN 9789935409669 *26 Ginnungagap – höfuðskepnurnar 5 ISBN 9789935409676 *27 Ginnungagap – nýsta ek niður ISBN 9789935409683 *28 Þund, heilög vötn hlóa ISBN 9789935409690 *29 Íslenska, samskrít ISBN 9789935409706 *30 Huginn, Muninn, Valhöll, einherjar ISBN 9789935409713 *31 Tært taugakerfi ISBN 9789935409720 *32 Tröll, jötnar, þursar, vættir, dvergar, þursameyjar, framþróun ISBN 9789935409737 *33 Urður, Verðandi, Skuld ISBN 9789935409744 *34 Yfir heiðina með vitkanum ISBN 9789935409751 *35 Hljóð og efni ISBN 9789935409768 *36 Hin árborna ámáttka, Grótti, þanþol, meiðmar ISBN 9789935409775 *37 Vitundarþroskamenntun handa öllum ISBN 9789935409782 *38 Að heyja frið, stjórnarskrá alheims ISBN 9789935409799 *39 Matur, melting, hegðan ISBN 9789935409805 *40 Ósvinnan horfin, Mímir endurheimtur ISBN 9789935409812 Listi yfir bókaflokkinn Óðsmál for bairns. Bókaflokkurinn er ensk þýðing á bókaflokknum Krakka Óðsmál in fornu, (aths. „bairns“ þýðir „krakkar“ á fornri ensku); *Óðsmál for bairns 1 Þór ISBN 9789935467010 *Óðsmál for bairns 2 Ægir and Rán ISBN 9789935467027 *Óðsmál for bairns 3 trinities ISBN 9789935467034 *Óðsmál for bairns 4 Þjóðvitnir Ullur Heimdallur ISBN 9789935467041 *Óðsmál for bairns 5 in Iðavellir - triguna ISBN 9789935467058 *Óðsmál for bairns 6 Syn Glasir Valhöll einherjar ISBN 9789935467065 *Óðsmál for bairns 7 Sif Easter ISBN 9789935467072 *Óðsmál for bairns 8 Freyr Skírnir Gerður - poem Skírnismál ISBN 9789935467089 *Óðsmál for bairns 9 tell me, wizard ISBN 9789935467096 *Óðsmál for bairns 10 upbringing ISBN 9789935467102 *Óðsmál for bairns 11 Rígur (on Edda-poem Rígsþula) ISBN 9789935467119 *Óðsmál for bairns 12 yule þorri gói ISBN 9789935467126 *Óðsmál for bairns 13 Hel Mímir valkyrja ISBN 9789935467133 *Óðsmál for bairns 14 svinnur, Valföðurs wine, Gungnir, Glaðheimar ISBN 9789935467140 *Óðsmál for bairns 15 Óðinn, sons, Sleipnir, Valhöll ISBN 9789935467157 *Óðsmál for bairns 16 Týr and Fenrir ISBN 9789935467164 *Óðsmál for bairns 17 Sól and Nanna ISBN 9789935467171 *Óðsmál for bairns 18 Frigg Sága ISBN 9789935467188 *Óðsmál for bairns 19 Fjörgyn Mother Earth ISBN 9789935467195 *Óðsmál for bairns 20 The Great Goddess ISBN 9789935467201 *Óðsmál for bairns 21 Skaði Njörður Baldur ISBN 9789935467218 *Óðsmál for bairns 22 jötnar Geri Freki ISBN 9789935467225 *Óðsmál for bairns 23 jólasveinar elves gandreið ISBN 9789935467232 *Óðsmál for bairns 24 Gods days planets and more ISBN 9789935467249 *Óðsmál for bairns 25 Haftsænir Gapþrosnir Geirölnir valkyrja ISBN 9789935467256 *Óðsmál for bairns 26 ginnungagap and the 5 elements ISBN 9789935467263 *Óðsmál for bairns 27 ginnungagap - nýsta ek niður ISBN 9789935467270 *Óðsmál for bairns 28 Þund ISBN 9789935467287 *Óðsmál for bairns 29 Sanskrit and Old Norse ISBN 9789935467294 *Óðsmál for bairns 30 Huginn Muninn Valhöll einherjar ISBN 9789935467300 *Óðsmál for bairns 31 pure nervous system ISBN 9789935467317 *Óðsmál for bairns 32 tröll jötnar thurse-maidens wights dwarfs ISBN 9789935467324 *Óðsmál for bairns 33 Urður Verðandi Skuld ISBN 9789935467331 *Óðsmál for bairns 34 guided bird's eye view ISBN 9789935467348 *Óðsmál for bairns 35 sound and "matter” ISBN 9789935467355 *Óðsmál for bairns 36 mighty old Nature ISBN 9789935467362 *Óðsmál for bairns 37 consciousness-based education ISBN 9789935467379 *Óðsmál for bairns 38 waging peace ISBN 9789935467386 *Óðsmál for bairns 39 food digestion behaviour ISBN 9789935467393 *Óðsmál for bairns 40 ignorance gone, Mímir regained ISBN 9789935467409 == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * Margar tölvutækar vefbækur og margir fyrirlestrar um Óðsmál eru á [http://www.mmedia.is/odsmal www.mmedia.is/odsmal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140720180104/http://mmedia.is/odsmal/ |date=2014-07-20 }} * https://www.youtube.com/user/Goiagodi * https://www.odsmal.org i286acq3mdwnzwc3gjf960t4g8u4vyb 0 126235 1984406 1643290 2026-10-30T09:01:33Z ~2026-57949-23 122354 Íslenskur titill bókar Ólafíu er Aumastar allra - en ekki Aumastir allra, eins og stóð. 1984406 wikitext text/x-wiki [[File:Olafia Johannsdottir BW.jpg|Ólafía Jóhannsdóttir|thumbnail]] '''Ólafía Jóhannsdóttir''' ([[1863]] – [[1924]]) var íslensk kona sem starfaði að líknarmálum á [[Ísland]]i og í [[Noregur|Noregi]]. Hún var fósturdóttir [[Þorbjörg Sveinsdóttir|Þorbjargar Sveinsdóttur]]. Hún skrifaði bók um reynslu sína af starfi með fólki sem á um sárt að binda og kom sú bók fyrst út á norsku með titlinum ''De ulykkeligste''. Bókin kom út á íslensku undir titlinum ''Aumastar allra''. Í Osló er gata nefnd eftir Ólafíu en það er gatan Olafiagangen og heilsumiðstöðin Olafiaklinikken og verðlaunin Olafiaprisen eru líka kennd við hana. == Heimildir == * [http://landogsaga.is/section.php?id=9576&id_art=9809 Ólafía Jóhannsdóttir] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1313397 Kristmann Guðmundsson, ritdómur um Rit Ólafíu Jóhannsdóttur, Morgunblaðið,04.12.1957] {{fd|1863|1924}} [[Flokkur:Íslenskar konur]] bqe11qf3uh618476l32yoehghax93lq 0 131137 1984308 1974389 2026-10-29T14:42:17Z Berserkur 10188 /* Júlí */ 1984308 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2025''' ('''MMXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á miðvikudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]] - ** [[Búlgaría]] og [[Rúmenía]] gengu í [[Schengen-samstarfið]]. ** Úkraína hætti gasflutningum frá Rússlandi eftir að 5 ára samningur frá 2019 rann út. ** [[Hryðjuverk]]amaður ók bíll inn í mannfjölda í [[New Orleans]]. Fimmtán dóu og yfir þrjátíu manns særðust. Fáni [[Íslamska ríkið|Íslamska ríkisins]] fannst í bíl hans. ** Skotárás var gerð í [[Svartfjallaland]]i. Tólf voru drepin. ** [[Liechtenstein]] varð 37. ríkið til að lögleiða [[hjónabönd samkynhneigðra]]. ** [[Umhverfis- og orkustofnun]] tók til starfa. * [[4. janúar]]: ** [[Karl Nehammer]], kanslari Austurríkis, sagði af sér vegna stjórnarkreppu. ** [[Glódís Perla Viggósdóttir]] var valin [[íþróttamaður ársins]]. * [[5. janúar]] - Úkraínuher hóf gagnárás í [[Kúrskfylki]] Rússlands. * [[6. janúar]] - [[Justin Trudeau]], forsætisráðherra Kanada, sagði af sér sem formaður Frjálslynda flokksins og sem forsætisráðherra. * [[7. janúar]]: ** Nálægt 130 létust í jarðskjálfta í [[Tíbet]]. ** Skógareldar kviknuðu við [[Los Angeles]], þeir stærstu í sögunni : Yfir 200.000 flúðu heimili sín og yfir 18.000 eignir brunnu. 29 létust. Eldarnir loguðu út janúarmánuð * [[9. janúar]]: **[[Mette Frederiksen]] forsætisráðherra Danmerkur hélt fund með formönnum stjórnmálaflokkanna í danska þinginu vegna ummæla Donalds Trumps, verðandi forseta Bandaríkjanna, um að taka yfir stjórn [[Grænland]]s. ** [[Joseph Aoun]] var kosinn forseti [[Líbanon]]s af líbanska þinginu. * [[12. janúar]] - [[Zoran Milanović]] var kosinn forseti Króatíu á ný og hóf sitt annað kjörtímabil. *[[ 14. janúar]] - [[2. febrúar]]: Heimsmeistaramót karla í [[handbolti|handbolta]] verður haldið í Króatíu, Danmörku og Noregi. * [[15. janúar]]: ** [[Ísrael]] og [[Hamas]] sömdu um vopnahlé. ** Forseti Suður-Kóreu, [[Yoon Suk Yeol]] var handtekinn en hann lýsti yfir herlögum í landinu í desember. * [[17. janúar]] - Framkvæmdir hófust við [[Fossvogsbrú]]. * [[19. janúar]] - Bandaríkin bönnuðu kínverska samfélagsmiðilinn [[TikTok]]. * [[20. janúar]] - [[Donald Trump]] tók við sem [[forseti Bandaríkjanna]]. * [[22. janúar]] - [[Hjónaband samkynhneigðra]] var leyft í [[Taíland]]i. * [[23. janúar]] - [[Micheál Martin]] var kosinn forsætisráðherra lýðveldisins Írlands. * [[26. janúar]] - [[Alexander Lúkasjenkó]] var endurkjörinn forseti [[Belarús]]. * [[28. janúar]] - [[Miloš Vučević]], forsætisráðherra Serbíu, sagði af sér í kjölfar mótmæla stúdenta og bænda. * [[29. janúar]]: ** 67 létust í [[Washington D.C.]] þegar farþegaflugvél og herþyrla rákust saman í lofti. ** [[Ahmed al-Sharaa]] var skipaður 20. forseti [[Sýrland]]s. * [[30. janúar]] - Norska ríkisstjórnin sprakk þegar Verkamannaflokkurinn og Miðflokkurinn slitu samstarfi vegna ágreinings um innleiðingu 4. orkupakka [[ESB]]. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Hamas]] lét af hendi 3 ísraelska gísla og [[Ísrael]] frelsaði hátt í 200 palestínska fanga. Landamærin við Rafah á Gasa opnuðu í fyrsta skipti í 8 mánuði. * [[2. febrúar]] - [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] vann 4. heimsmeistaramótið í röð. * [[4. febrúar]] - Tíu voru skotnir til bana í skotárás á skóla í [[Örebro]], Svíþjóð. *[[7. febrúar]] - [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], borgarstjóri, sleit samstarfi við Samfylkinginuna, Pírata og Viðreisn og meirihlutinn í borgarstjórn Reykjavíkur féll. * [[11. febrúar]] - Trjáfellingar hófust í [[Öskjuhlíð]] tengd öryggi austur-vestur flugbrautar Reykjavíkurflugvallar. Trén voru talin ógna flugöryggi en brautinni var lokað vegna þess. * [[12. febrúar]] : ** [[Konstantinos Tasoulas]] var kosinn forseti [[Grikkland]]s. ** [[Klaus Iohannis]] sagði af sér sem forseti [[Rúmenía|Rúmeníu]]. * [[13. febrúar]] - Afganskur hælisleitandi keyrði inn í hóp fólks í kröfugöngu í [[München]] í Þýskalandi. Tveir létust og hátt í 40 slösuðust. * [[18. febrúar]] - [[Rússland]] og [[Bandaríkin]] mynduðu diplómatísk tengsl að nýju og funduðu í Sádi-Arabíu um Úkraínustríðið. * [[21. febrúar]] - [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] var skipuð borgarstjóri Reykjavíkur í nýjum meirihluta Samfylkingar, Pírata, Vinstri Grænna og Flokks Fólksins. * [[23. febrúar]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Þýskaland]]i. Kristilegir demókratar og Valkostur fyrir Þýskalands urðu hlutskarpastir flokka. * [[25. febrúar]] - Kennaraverkfalli var afstýrt á Íslandi þegar málsaðilar samþykktu tillögu [[Ástráður Haraldsson|Ástráðs Haraldssonar]], ríkissáttasemjara. * [[28. febrúar]] - [[Volodymyr Zelenskyj]], forseti Úkraínu og [[Donald Trump]], forseti Bandaríkjanna, funduðu í Hvíta húsinu. Trump og [[JD Vance]], varaforseti, þjörmuðu að Zelenskyj og sögðu hann ekki gera nóg til að stöðva stríðið við Rússland. Nokkru síðar stöðvuðu Bandaríkin vopnasendingar til Úkraínu. ===Mars=== * [[2. mars]] - [[Guðrún Hafsteinsdóttir]] var kjörin formaður Sjálfstæðisflokksins á landsfundi. * [[4. mars]] - Bandaríkin settu 25% [[tollur|tolla]] á vörur frá Kína, Kanada og Mexíkó. * [[6. mars]] - [[9. mars]] - Yfir 1.000 létust í Latakía- og Tartus-héruðum í [[Sýrland]]i þegar liðsmenn hliðhollir [[Bashar al-Assad]] gerðu árásir á hermenn nýju stjórnarinnar. Stjórnarhermenn tóku fólk af lífi. * [[9. mars]] - [[Frjálslyndi flokkurinn (Kanada)|Frjálslyndi flokkurinn]] í Kanada valdi sér nýjan leiðtoga, [[Mark Carney]], sem varð jafnframt nýr forsætisráðherra landsins fimm dögum síðar. * [[11. mars]]: ** Þingkosningar voru haldnar á [[Grænland]]i. [[Demokraatit]] hlaut flest sæti og bar sigurorð á stjórnarflokknum [[Inuit Ataqatigiit]] sem tapaði sætum. ** [[Rodrigo Duterte]], fyrrum forseti Filippseyja, var handtekinn í Manila vegna handtökuskipunar Alþjóðlega sakamáladómstólsins. * [[13. mars]] - [[Konstantinos Tasoulas]] varð forseti [[Grikkland]]s. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] drap yfir 400 manns á [[Gasa]] eftir að það sakaði [[Hamas]] um að efna ekki loforð um frelsun gísla. * [[19. mars]] - [[Ekrem İmamoğlu]], borgarstjóri [[Istanbúl]] og tilvonandi frambjóðandi í tyrknesku forsetakosningunum var handtekinn fyrir spillingarsakir. Hundruð þúsunda mótmæltu í stærstu borgum Tyrklands. * [[20. mars]] - [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] sagði af sér sem [[mennta- og barnamálaráðherra Íslands|mennta- og barnamálaráðherra]] þegar upp komst um gamalt mál hennar hvað varðaði samband við 15 ára dreng þegar hún var 22 ára. * [[21. mars]] - [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] varð forseti [[Namibía|Namibíu]]. * [[28. mars]] - [[Jarðskjálftinn í Mjanmar 2025|Jarðskjálfti af stærð 7,7]] með upptök nálægt borginni [[Mandalay]] í [[Mjanmar]] skók landið og nærliggjandi lönd. Yfir 5.400 létust. * [[Kvikmyndaskóli Íslands]] fór í gjaldþrotameðferð. ===Apríl=== * [[1. apríl]] - [[Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–|Eldgosin við Sundhnúksgíga]]: Lítið [[eldgos]] hófst suðaustan við fjallið [[Þorbjörn (fjall)|Þorbjörn]] norðan [[Grindavík]]ur. Það hófst um morguninn en var lokið um kvöldið. * [[2. apríl]] - Bandaríkin settu tolla að lágmarki 10% á önnur ríki en t.d. 20% á ríki [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]], 34% á Kína. Ísland hlaut 10% toll á vörur. *[[ 4. apríl]] - [[Yoon Suk-yeol]] var endanlega sviptur embætti sem forseti Suður-Kóreu af stjórnlagadómstól landsins. * [[8. apríl]] - Yfir 220 létust þegar þak næturklúbbs hrundi í [[Dóminíska lýðveldið|Dóminíska lýðveldinu]]. * [[11. apríl]] - [[Kína]] setti 125% tolla á bandarískar vörur en Bandaríkin höfðu skömmu áður sett 145% toll á sumar kínverskar vörur. * [[13. apríl]]: ** Ísrael gerði loftárás á síðasta starfandi sjúkrahúsið á [[Gasa]]. ** Rússland gerði árás á miðbæ úkraínsku borgarinnar [[Súmy]] þar sem tugir óbreyttra borgara fórust. ** Heimssýningin [[Expo]] hófst í [[Osaka]], Japan. ** [[Daniel Noboa]] var endurkjörinn forseti [[Ekvador]]. * [[18. apríl]] - Bandaríkin gerðu árásir á [[Hútar|Húta]] í [[Jemen]]. Yfir 70 létust. * [[22. apríl]] - Íslamskir vígamenn í drápu 26 ferðamenn í indverska [[Jammú og Kasmír]]. Indland tengdi árásirnar við pakistönsku hryðjuverkasamtökin Lashkar-e-Taiba. * [[24. apríl]] - [[Stríð Rússlands og Úkraínu]]: Rússland gerðu eldflaugaárás á fjölbýlishús í [[Kyjiv]] þar sem 12 létust. Degi síðar var rússneski hershöfðinginn Jaroslav Moskalík drepinn með bílsprengju í Moskvu. * [[28. apríl]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Kanada]]. [[Frjálslyndi flokkurinn (Kanada)|Frjálslyndi flokkurinn]] vann sigur og [[Mark Carney]] varð áframhaldandi forsætisráðherra landsins. * [[30. apríl]] - Bandaríkin og Úkraína gerðu auðlindasamning. Í skiptum fyrir aðgang að úkraínskum orku- og málmauðlindum, skuldbundu Bandaríkin sig að styrkja varnir og uppbyggingu Úkraínu. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Mannréttindastofnun Íslands]] tók til starfa. * [[3. maí]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Ástralía|Ástralíu]]. [[Verkamannaflokkurinn (Ástralía)|Verkamannaflokkurinn]] vann sigur. * [[5. maí]] - **[[Ísrael]] lýsti yfir áætlun um yfirtöku á [[Gasa]]. ** [[Indland]] gerði loftárásir á [[Pakistan]] eftir skærur í [[Kasmír]]. * [[6. maí]]: [[Friedrich Merz]] tók við embætti [[kanslari Þýskalands|kanslara Þýskalands]]. * [[8. maí]]: [[Robert Francis Prevost]] kardínáli, var kjörinn páfi undir nafninu ''Leó 14.''. * [[10. maí]] - [[Indland]] og [[ Pakistan]] sömdu um vopnahlé en ríkin höfðu skipst á loftárásum dögunum áður. * [[12. maí]] - [[Verkalýðsflokkur Kúrda]] var lagður niður. * [[13. maí]] - [[17. maí]]: [[Söngvakeppni Evrópskra sjónvarpsstöðva 2025|Eurovision var haldið]] í [[Basel]], Sviss. Austurríki bar sigur úr býtum. * [[17. maí]] - Hitamet var slegið í maí fyrir Ísland þegar 26,4 gráður mældust á [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]]. * [[18. maí]] - ** Kosningar til portúgalska þingsins. Sósíaldemókratar undir [[Luís Montenegro]] urðu hlutskarpastir. ** Forsetakosningar í Rúmeníu: [[Nicușor Dan]] sigraði mótherja sinn [[George Simion]] í annarri umferð. * [[22. maí]] - Bandaríkjastjórn ákvað að banna [[Harvard-háskóli|Harvard-háskólanum]] að taka við erlendum nemendum. Dómari setti bráðabirgðalögbann á ákvörðunina. * [[25. maí]] - Rússland gerði loftárásir á þrjátíu borgir í Úkraínu. * [[31. maí]] - Úkraína sendi yfir 100 árásardróna á herflugvelli í 5 fylkjum Rússlands m.a. í [[Írkútskfylki]] og [[Múrmanskfylki]]. Einnig voru tvær brýr sprengdar nálægt landamærum Úkraínu. ===Júní=== * [[1. júní]] - Önnur umferð forsetakosninga í [[Pólland]]i fór fram. Hægri maðurinn, [[Karol Nawrocki]], vann nauman sigur á [[Rafał Trzaskowski]], borgarstjóra Varsjár og Evrópusinna. * [[3. júní]]: ** Forsetakosningar voru haldnar í [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]]. Frjálslyndi frambjóðandinn, [[Lee Jae-myung]], bar sigur af hólmi. ** Endurbættur [[Laugardalsvöllur]] opnaði þegar kvennalið Íslands mætti Frakklandi. ** Hollenska ríkisstjórnin féll þegar [[Geert Wilders]] formaður Frelsisflokksins sagði sig úr henni. * [[4. júní]] - [[Donald Trump]] bannaði ferðalög frá 12 löndum til Bandaríkjanna: 7 í Afríku, 4 í Asíu og eitt í N-Ameríku. (Afghanistan, Mjanmar, Tjad, Lýðveldið Kongó, Miðbaugs-Gínea, Eritrea, Haítí, Íran, Líbía, Sómalía, Súdan og Jemen) * [[6. júní]] - Mótmæli brutust út í [[Los Angeles]] gegn aðgerðum ICE, stofnunar sem handtekur ólöglega innflytjendur. [[Donald Trump]] forseti Bandaríkjanna ákvað að senda þjóðvarðliða til að skerast í leikinn. [[Gavin Newsom]], ríkisstjóri Kaliforníu, fordæmdi ákvörðun Trumps. * [[9. júní]] - [[Ísrael]] stöðvaði för skipsins Madleen sem var á leið til Gaza með hjálpargögn. Aðgerðasinninn [[Greta Thunberg]] var meðal farþega. * [[12. júní]] - Farþegaþota með 242 manns hrapaði skömmu eftir flugtak í indversku borginni [[Ahmedabad]]. Þotan lenti á húsum þar sem tugir létust einnig. Einn komst lífs af úr flugvélinni. Alls létust nær 280 manns. * [[13. júní]] - [[Stríð Ísraels og Írans]]: [[Ísrael]] gerði víðtækar loftárásir á [[Íran]]. Hossein Salami, leiðtogi [[Íranski byltingarvörðurinn|Íranska byltingarvarðarins]] var meðal þeirra sem fórust í árásunum og tveir háttsettir menn í íranska hernum. Íran svaraði með eldflauga og drónaárásum á Ísrael. * [[16. júní]] - [[17. júní]]: [[Sjö helstu iðnríki heims]] funduðu í Kananaskis, [[Alberta (fylki)|Alberta]] í [[Kanada]]. * [[21. júní]] - Bandaríkin gerðu árásir á þrjá kjarnorkumiðstöðvar í [[Íran]] með [[Northrop B-2 Spirit|B-2 sprengjuflugvélum]]. * [[23. júní]] - [[Íran]] gerði loftárásir á bandarískar herstöðvar í [[Katar]]. * [[27. júní]] - [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] og [[Úganda]] gerðu friðarsamning í Bandaríkjunum til að enda átök sem byrjuðu árið [[2022]]. * [[28. júní]] - [[Gleðiganga]] var haldin í [[Búdapest]] þar sem allt að 200.000 tóku þátt. Borgastjóri borgarinnar studdi gönguna meðan [[Viktor Orbán]], forsætisráðherra landsins, sagði hana hafa verið til skammar. ===Júlí=== * [[1. júlí]]: ** [[Paetongtarn Shinawatra]], forsætisráðherra [[Taíland]]s var vikið úr embætti vegna spillingarmáls. ** [[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. * [[2. júlí]] - [[27. júlí]]: Evrópukeppni kvenna í knattspyrnu kvenna verður haldin í [[Sviss]]. * [[4. júlí]] - [[7. júlí]]: Flóð í mið-[[Texas]] urðu að minnsta kosti 140 að bana. * [[5. júlí]] - Þungarokksveitin [[Black Sabbath]] (stofnuð 1968) spilaði sína síðustu tónleika, á tóneikahátíðinni [[Back to the Beginning]], með upphaflegu meðlimunum í heimaborg sinni [[Birmingham]]. Rúmum 2 vikum síðar lést söngvari sveitarinnar, [[Ozzy Osbourne]]. * [[12. júlí]]: Samið var um þinglok á [[Alþingi]] eftir að 71. grein þingskaparlaga var beitt til að stöðva [[málþóf]] stjórnarandstöðunnar um frumvarp ríkisstjórnarinnar um [[veiðigjald]]. * [[15. júlí|15.]]-[[16. júlí]]: [[Ísrael]] gerði árásir á [[Sýrland]]sher við borgina Suweida. Markmiðið var að vernda minnihlutahóp [[Drúsar|Drúsa]] sem hafa tengsl inn í Ísrael. Átök Drúsa og [[Bedúínar|Bedúína]] á svæðinu ollu hundruðum mannsfalla. Einnig gerði Ísrael loftárásir á [[Damaskus]], við varnarmálaráðuneytið og forsetahöllina. * [[16. júlí]] - [[Sundhnúkseldar]]: Eldgos hófst í sprungu norðaustur af [[Stóra-Skógfell]]i. * [[17. júlí]] - [[Júlía Svyrydenko]] varð forsætisráðherra Úkraínu. * [[21. júlí]]: ** 28 ríki skrifuðu undir yfirlýsingum um að [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|stríðið á Gasa]] yrði að taka enda tafarlaust sem og óbærilegar þjáningar íbúa þar. ** Herflugvél í [[Bangladess]] hrapaði og létust 31. * [[24. júlí]]: ** 49 týndu lífi í flugslysi í [[Síbería|Síberíu]]. ** Átök urðu á landamærum [[Taíland]]s og [[Kambódía|Kambódíu]] þar sem hátt í 40 létust. * [[27. júlí]] - Ísrael ákvað að hleypa hjálpargögnum inn í [[Gasa]]. * [[28. júlí]] - Taíland og Kambódía sömdu um vopnahlé. * [[30. júlí]] - [[Jarðskjálfti]], 8,8 að stærð, varð nálægt [[Petropavlovsk-Kamtsjatskíj]] í Rússlandi. Flóðbylgjuviðvaranir voru gefnar út í ríkjum við Kyrrahafið. * [[31. júlí]] - [[Gintautas Paluckas]], forsætisráðherra Litáens, sagði af sér vegna spillingarmála. ===Ágúst=== * [[1. ágúst]] - Bandaríkjastjórn kynnti nýja tollaáætlun. Til að mynda hækkuðu tollar á Ísland úr 10% í 15% og Kanada úr 25% í 35%. * [[6. ágúst]] - [[Karol Nawrocki]] tók við embætti forseta [[Pólland]]s. * [[7. ágúst|7.]] - [[17. ágúst]]: [[Heimsleikarnir]] verða haldnir í [[Chengdu]] í Kína. * [[8. ágúst]] - Leiðtogar Armeníu og Aserbaísjans, [[Níkol Pasjínjan]] og [[Ilham Aliyev]], undirrituðu viljayfirlýsingu um friðarsamning milli ríkjanna í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] í [[Washington, D.C.|Washington]]. Það var liður í að binda enda á [[Nagornó-Karabak]]-átökin. * [[10. ágúst]] - Ísrael drap 5 fréttamenn [[Al-Jazeera]] á [[Gasa]]. * [[15. ágúst]] – Rússland og Bandaríkin héldu fund um [[stríð Rússlands og Úkraínu]] í herstöð í [[Anchorage]], [[Alaska]]. * [[20. ágúst]] - 672 tonna kirkja í [[Kiruna]] var flutt 5 kílómetra innan borgarinnar vegna námagraftar undir henni. * [[21. ágúst]] - Ísraelsher réðst inn í Gasa-borg. * [[25. ágúst]] - Ísraelsher gerði árás á Nasser, síðasta starfandi spítalann á [[Gasa]]. Minnst 20 létust, þar á meðal alþjóðablaðamenn. [[Sameinuðu þjóðirnar]] staðfestu nokkrum dögum áður [[hungursneyð]] meira en 500.000 manna á Gasa. * [[27. ágúst]] - Evrópumótið í [[körfubolti|körfubolta]] hófst. * [[28. ágúst]] - Rússland gerði loftárásir á Kænugarð. Fleiri en 20 létust og skemmdist sendiskrifstofa Evrópusambandsins. * [[30. ágúst]] - Stjórnlagadómstóll [[Taíland]]s vék [[Paetongtarn Shinawatra]] forsætisráðherra úr embætti vegna stjórnmálahneykslis. * [[31. ágúst]]: ** Yfir 2.200 létust í jarðskjálfta í [[Afganistan]]. ** Allt að 1.000 létust í aurskriðu í [[Darfúr]], Suður-Súdan. ===September=== * [[3. september]] - 16 létust og yfir 20 slösuðust þegar [[toglest]] fór af sporinu í miðbæ [[Lissabon]]. * [[7. september]] - [[Shigeru Ishiba]], forsætisráðherra [[Japan]]s, sagði af sér eftir ósigur flokks síns í kosningum. * [[8. september]]: **Þingkosningar voru haldnar í Noregi. Verkamannaflokkur [[Jonas Gahr Støre]], sitjandi forsætisráðherra, hlaut flest atkvæði. ** Franska þingið lýsti yfir vantrausti á [[François Bayrou]] forsætisráðherra. ** Breski þolraunamaðurinn [[Ross Edgley]] lauk sundi sínu kringum Ísland sem hófst 17. maí. * [[9. september]]: ** [[Ísrael]] gerði loftárásir á [[Dóha]], höfuðborg [[Katar]], sem beindust að pólitískum leiðtogum [[Hamas]]. ** Mótmælendur kveiktu í þinghúsinu í [[Katmandú]] í [[Nepal]]. Mótmælin beindust gegn spillingu ráðandi afla en nokkrum dögum áður létust 22 í mótmælum gegn stjórninni. Forsætisráðherrann, [[K. P. Sharma Oli]], sagði af sér. ** [[Sébastien Lecornu]] var skipaður forsætisráðherra Frakklands. Hann sagði af sér eftir 26 daga í embætti. * [[10. september]]: ** Rússneskir drónar fóru langt inn í landamæri [[Pólland]]s. Átta voru skotnir niður af meira en 20 drónum. ** Hægri áhrifavaldurinn [[Charlie Kirk]] og bandamaður [[Donald Trump]] var skotinn til bana af leyniskyttu í Utah á fundi með háskólanemum. * [[11. september]] - [[Jair Bolsonaro]], fyrrum forseti Brasilíu, var sakfelldur fyrir valdaránstilraun og dæmdur í 27 ára fangelsi. * [[14. september]] - Utanríkisráðherra [[Rúmenía|Rúmeníu]] boðaði sendiherra Rússlands á fund vegna rússnesks flygildis sem rauf lofthelgi landsins. * [[21. september|21.]] - [[22. september]]: Ýmis vestræn ríki viðurkenndu sjálfstæði [[Palestína|Palestínu]]: Bretland, Kanada, Ástralía, Frakkland, Portúgal og fleiri Evrópuríki. * [[25. september]] - [[Inga Ruginienė]] varð forsætisráðherra [[Litáen]]s. * [[26. september]] - [[Hringvegurinn]] við [[Jökulsá í Lóni]] rofnaði á 50 metra kafla í vatnavöxtum. Vegkafli við [[Djúpivogur|Djúpavog]] fór einnig í sundur. * [[28. september]] - Þingkosningar fóru fram í [[Moldóva|Moldóvu]] þar sem evrópusinnaði flokkurinn PAS fór með sigur af hólmi. * [[29. september]] - Íslenska lággjaldaflugfélagið [[Play]] varð gjaldþrota. ===Október=== * [[1. október]] - Ísrael skipaði íbúa [[Gasa-borg]]ar að rýma borgina. * [[3. október]] - [[Hinrik af Lúxemborg]] afsalaði sér krúnunni til sonar síns. * [[3. október|3.]] - [[4. október]] - Þingkosningar verða í [[Tékkland]]i. [[Andrej Babiš]], leiðtogi ANO-flokksins og fyrrum forsætisráðherra vann flest sæti. * [[5. október]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Sýrland]]i. * [[8. október]] - [[Ísrael]] og [[Hamas]] skrifuðu undir vopnahlé fyrir milligöngu Bandaríkjanna, tveimur árum eftir að átök þeirra hófust. * [[10. október]] - Perúska þingið svipti [[Dina Boluarte]], forseta landsins, embætti vegna glæpaöldu í landinu. * [[13. október]] - [[Hamas]] afhenti síðustu ísraelsku gíslana í haldi og [[Ísrael]] frelsaði palestínska fanga. * [[14. október]] - Eftir hrinu mótmæla í [[Madagaskar]] var forsetanum, [[Andry Rajoelina]], steypt af stóli og varð herforinginn [[Michael Randrianirina]] forseti til bráðabirgða. * [[16. október]] - [[Moskítófluga]] af tegundinni [[Culiseta annulata]] sást fyrst á Íslandi, í Kjós. * [[19. október]]: ** Þing og forsetakosningar voru haldnar í [[Bólivía|Bólivíu]]. Mið-hægri maðurinn [[Rodrigo Paz Pereira]] vann sigur í síðari umferð bólivísku forsetakosninganna. Sósíalíski flokkurinn [[MAP-IPSP]] sem hafði stýrt landinu í 20 ár missti öll þingsæti. **Frönsku krúnudjásnunum var stolið úr [[Louvre]]-safninu í París. * [[21. október]] - [[Sanae Takaichi]] varð fyrsti kvenforsætisráðherra [[Japan]]s. * [[24. október]] - [[Catherine Connolly]] var kjörin forseti [[Írland]]s. * [[26. október]]: ** [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastríðið í Súdan]]: RSF-hersveitirnar frömdu fjöldamorð í borginni [[al-Fashir]], [[Darfúr]]. Meira en 2.500 voru drepin. ** [[Austur-Tímor]] gekk í [[Samband Suðaustur-Asíuríkja]]. * [[28. október]]: ** Fellibylurinn Melissa kom að ströndum [[Jamaíka]] og olli miklum skemmdum og mannfalli. ** Lögreglan í [[Rio de Janeiro]] drap meira en 120 manns í lögregluaðgerð gegn glæpasamtökunum Comando Vermelho. ** Mesta snjódýpt mældist í [[Reykjavík]] í október frá upphafi mælinga. * [[29. október]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Holland]]i. Lýðræðisflokkurinn Democraten 66 undir forystu [[Rob Jetten]] hlaut flest sæti. * [[30. október]] - [[Andrés prins, hertogi af Jórvík]], var sviptur konunglegum titli sínum. ===Nóvember=== * [[5. nóvember]] - Sósíalistinn og músliminn [[Zohran Mamdani]] var kosinn borgarstjóri [[New York-borg]]ar. * [[6. nóvember]] - Fellibylurinn Kalmaegi fór um [[Filippseyjar]], [[Taíland]] og [[Víetnam]]. Yfir 200 létust. * [[8. nóvember]] - [[Rodrigo Paz Pereira]] varð forseti [[Bólivía|Bólivíu]]. * [[10. nóvember]] - [[Sigríður Björk Guðjónsdóttir]] sagði af sér sem ríkislögreglustjóri vegna hneykslismáls sem vörðuðu greiðslur til ráðgjafa. * [[11. nóvember]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Írak]]. * [[17. nóvember]] - [[Sheikh Hasina Wazed]], fyrrum forsætisráðherra [[Bangladess]], var dæmd til dauða fyrir glæpi gegn mannúð. * [[22. nóvember]] - [[G20]] ríkin funduðu í [[Jóhannesarborg]]. * [[25. nóvember]] - [[Djakarta]] tók fram úr [[Tókýó]] sem fjölmennasta borg heims samkvæmt skýrslu [[SÞ]]. * [[26. nóvember]]: **Herinn í [[Gínea-Bissaú|Gíneu-Bissaú]] framdi valdarán en þá voru aðeins þrír dagar frá þingkosningum í landinu. ** Eldsvoði varð í nokkrum íbúðablokkum í [[Hong Kong]], a.m.k. 159 létust. **Fellibylurinn Senyar fór um Taíland, Indónesíu og Malasíu. Yfir 1.000 létust. ** Heimsmeistaramót kvenna í [[handbolti|handknattleik]] hófst í Þýskalandi og Hollandi. * [[28. nóvember]] - Fellibylurinn Ditwah fór um Sri Lanka og Indland. 470 létust í flóðum og skriðum. ===Desember=== * [[4. desember]] - [[Þungunarrof]] var heimilað í [[Færeyjar|Færeyjum]]. * [[9. desember]] - [[Andrej Babiš]] varð forsætisráðherra [[Tékkland]]s. * [[10. desember]]: ** Ísland ákvað að taka ekki þátt í [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026]]. ** [[Ástralía]] bannaði [[samfélagsmiðill|samfélagsmiðla]] fyrir börn undir 16 ára. * [[13. desember]] - Stjórnvöld í [[Belarús]] slepptu 123 föngum og stjórnarandstæðingum úr haldi eftir að Bandaríkjastjórn tilkynnti að viðskiptaþvingunum á landið yrði aflétt. * [[14. desember]]: ** 15 voru drepin í [[hryðjuverk]]aárás tveggja byssumanna á gyðingahátíð í [[Sydney]], Ástralíu. Annar árasamannanna var drepin en hinn særðist. ** [[José Antonio Kast]] var kosinn forseti [[Síle]]. * [[19. desember]] - [[Evrópusambandið]] samþykkti 19 milljarða evru lán til Úkraínu. * [[21. desember]] (-[[18. janúar]]) :[[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. * [[24. desember]] - Desemberhitamet féll á [[Ísland]]i þegar 19,8 stiga hiti mældist á [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]]. * [[25. desember]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á hryðjuverkamenn í [[Nígería|Nígeríu]] í samráði við stjórnvöld þar. * [[26. desember]] - Ísrael varð fyrsta ríkið til að viðurkenna sjálfstæði [[Sómalíland]]s. ==Dáin== * [[1. janúar]] - [[David Lodge]], enskur rithöfundur. (f. [[1935]]) * [[4. janúar]] - [[Árni Grétar Jóhannesson]], íslenskur tónlistarmaður, ''Futuregrapher'' (f. [[1983]]) * [[7. janúar]] - [[Jean-Marie Le Pen]], franskur stjórnmálaleiðtogi (f. [[1928]]). * [[12. janúar]] - [[Ragnheiður Torfadóttir]], fyrsti kvenrektor Menntaskólans í Reykjavík (f. [[1937]]) * [[15. janúar]] - [[David Lynch]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. (f. [[1946]]) * [[24. janúar]] - [[Ellert B. Schram]], alþingis- og knattspyrnumaður. (f. [[1939]]) * [[30. janúar]] - [[Marianne Faithful]], ensk tónlistarkona (f. [[1946]]) * [[30. janúar]] - [[Ólöf Tara Harðardóttir]], íslensk baráttukona (f. [[1990]]) * [[1. febrúar]] - [[Horst Köhler]], forseti Þýskalands (f. [[1943]]). * [[2. febrúar]] - [[Björgólfur Guðmundsson]]. íslenskur viðskiptamaður (f. [[1941]]) * [[8. febrúar]] - [[Sam Nujoma]], fyrsti forseti [[Namibía|Namibíu]] (f. [[1929]]). * [[11. febrúar]] - [[Gísli Þór Ólafsson]], tónlistarmaður og skáld (f. [[1979]]) * [[17. febrúar]] - [[Gene Hackman]], bandarískur leikari (f. [[1930]]) * [[27. febrúar]] - [[Borís Spasskíj]], sovésk-franskur skákmeistari. (f. [[1937]]) * [[28. febrúar]] - [[Margrét Sigfúsdóttir]], hússtjórnarkennari (f. [[1947]]) * [[21. mars]] - [[George Foreman]], bandarískur hnefaleikamaður (f. [[1949]]) * [[1. apríl]] - [[Val Kilmer]], bandarískur leikari (f. [[1959]]) * [[4. apríl]] - [[Friðrik Ólafsson]], íslenskur skákmeistari (f. [[1935]]) * [[12. apríl]] - [[Steindór Andersen]], íslenskur kvæðamaður. (f. [[1954]]) * [[13. apríl]] - [[Mario Vargas Llosa]], perúskur rithöfundur og stjórnmálamaður (f. [[1936]]) * [[14. apríl]] - [[Jónas Ingimundarson]], íslenskur píanóleikari (f. [[1944]]) * [[21. apríl]] - [[Frans páfi]] (f. [[1936]]) * [[1. maí]]: **[[Ruth Buzzi]], bandarísk leikkona (f. [[1936]]) ** [[Gunnlaugur Claessen]], hæstaréttardómari (f. [[1946]]). * [[10. maí]] - [[Þorsteinn Vilhjálmsson]], prófessor í eðlisfræði (f. [[1940]]) * [[11. maí]] - [[Lalli Johns]], íslenskur smáglæpamaður (f. [[1951]]) * [[12. maí]] - [[Hjörtur Torfason]], hæstaréttardómari (f. [[1935]]) * [[13. maí]] - [[José Mujica]], forseti Úrúgvæ (f. [[1935]]) * [[21. maí]] - [[Alasdair MacIntyre]], skoskur heimspekingur (f. [[1929]]) * [[7. júní]] - [[Orri Harðarson]], tónlistarmaður og rithöfundur (f. [[1972]]) * [[11. júní]] - [[Brian Wilson]], bandarískur tónlistarmaður (f. [[1942]]) * [[14. júní]] - [[Violeta Chamorro]], níkarögsk stjórnmálakona (f. [[1929]]) * [[24. júní]] - [[Clark Olofsson]], sænskur glæpamaður. (f. [[1947]]) * [[30. júní]] - [[Magnús Þór Hafsteinsson]], fiskifræðingur og þingmaður. (f. [[1964]]) * [[3. júlí]] - ** [[Diogo Jota]], portúgalskur knattspyrnumaður (f. [[1996]]) ** [[Michael Madsen]], bandarískur leikari (f. [[1957]]) * [[13. júlí]] - [[Muhammadu Buhari]], nígerískur stjórnmálamaður (f. [[1943]]). * [[22. júlí]] - [[Ozzy Osbourne]], enskur tónlistarmaður. (f. [[1948]]) * [[23. júlí]] - [[Gylfi Ægisson]], tónlistarmaður (f. [[1946]]) * [[24. júlí]] - [[Hulk Hogan]], bandarískur glímukappi (f. [[1953]]) * [[26. júlí]] - [[Tom Lehrer]], bandarískur grínisti og stærðfræðingur. (f. [[1928]]) * [[5. ágúst]] - [[Ion Iliescu]], rúmenskur stjórnmálamaður. (f. [[1930]]). * [[11. ágúst]] - [[Haraldur Briem]], sóttvarnarlæknir. * [[20. ágúst]] - [[Brent Hinds]], bandarískur gítarleikari þungarokkssveitarinnar [[Mastodon (hljómsveit)|Mastodon]] (f. [[1974]]) * [[21. ágúst]] - [[James Dobson]], bandarískur rithöfundur og sálfræðingur. (f. [[1936]]) * [[4. september]] - [[Giorgio Armani]], ítalskur fatahönnuður (f. [[1934]]) * [[6. september]] - [[Rick Davies]], breskur tónlistarmaður ([[Supertramp]]). (f. [[1944]]) * [[10. september]] - [[Charlie Kirk]], bandarískur hægrimaður, áhrifavaldur og rithöfundur. (f. [[1993]]) * [[14. september]] - [[Ricky Hatton]], breskur hnefaleikakappi. (f. [[1978]]) * [[16. september]]: ** [[Robert Redford]], bandarískur leikari og leikstjóri. (f. [[1936]]) ** [[Tomas Lindberg]], sænskur þungarokkssöngvari. ([[At the Gates]]) (f. [[1972]]) * [[17. september]] - [[Hans Enoksen]], forsætisráðherra Grænlands (f. [[1956]]) * [[1. október]] - [[Jane Goodall]], breskur dýrafræðingur (f. [[1934]]) * [[10. október]] - [[John Lodge]], enskur bassagítarleikari ([[The Moody Blues]]) (f. [[1943]]). * [[11. október]] - [[Diane Keaton]], bandarísk leikkona. (f. [[1946]]) * [[16. október]] - [[Ace Frehley]], gítarleikari og stofnmeðlimur [[Kiss]] (f. [[1951]]) * [[17. október]] - [[Tomiichi Murayama]], forsætisráðherra Japans (f. [[1924]]). * [[18. október]] - [[Sam Rivers]], bandarískur bassagítarleikari ([[Limp Bizkit]]) (f. [[1977]]) * [[24. október]] - [[Sirikit]], drottning [[Taíland]]s. (f. [[1932]]) * [[31. október]] - [[Tchéky Karyo]], franskur leikari (f. [[1953]]) * [[3. nóvember]] - [[Dick Cheney]], varaforseti Bandaríkjanna. (f. [[1941]]) * [[6. nóvember]] - [[James D. Watson]], bandarískur sameindalíffræðingur, erfðafræðingur og dýrafræðingur. (f. [[1928]]) * [[13. nóvember]] - [[Helgi Pétursson]], tónlistarmaður, borgarfulltrúi og blaðamaður. (f. [[1949]]) * [[20. nóvember]] - [[Gary Mounfield]] (Mani), breskur bassaleikari ([[Stone Roses]] og [[Primal Scream]]) (f. [[1962]]) * [[21. nóvember]] - [[Jón Ásgeirsson]], tónskáld. (f. [[1928]]) * [[23. nóvember]] - [[Kristján Guðmundsson]], myndlistarmaður (f. [[1941]]). * [[24. nóvember]] - [[Jimmy Cliff]], jamaískur tónlistarmaður (f. [[1944]]). * [[5. desember]] - [[Frank Gehry]], bandarískur arkítekt (f. [[1929]]). * [[11. desember]] - [[Björn Dagbjartsson]], alþingismaður og verkfræðingur (f. [[1937]]) * [[14. desember]] - [[Rob Reiner]], bandarískur leikstjóri og leikari (f. [[1947]]). * [[16. desember]] - [[Halldór Blöndal]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1938]]). * [[18. desember]] - [[Åge Hareide]], norskur knattspyrnustjóri og knattspyrnumaður (f. [[1953]]). * [[22. desember]] - [[Chris Rea]], enskur tónlistarmaður (f. [[1951]]). * [[24. desember]] - [[Perry Bamonte]], enskur gítarleikari ([[The Cure]]) (f. [[1960]]). * [[28. desember]] - [[Brigitte Bardot]], frönsk leikkona (f. [[1934]]). * [[30. desember]] - [[Khaleda Zia]], bangladessk stjórnmálakona (f. [[1945]]). ==Nóbelsverðlaunin== * [[Bókmenntaverðlaun Nóbels|Bókmenntir]]: [[László Krasznahorkai]] * [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Efnafræði]]: [[Omar M. Yaghi]], [[Susumu Kitagawa]] og [[Richard Robson]]. * [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Eðlisfræði]]: [[John Clarke]], [[Michel H. Devoret]] og [[John M. Martinis]]. * [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Lífeðlis- og læknisfræði]]: [[Mary E. Brunkow]], [[Fred Ramsdell]] og [[Shimon Sakaguchi]]. *[[Friðarverðlaun Nóbels]]: [[María Corina Machado]] [[Flokkur:2025]] [[Flokkur:2021-2030]] 6nr8zr7zll58gcsssv4lm9bnf81eks5 0 131138 1984350 1984262 2026-10-29T20:39:44Z Berserkur 10188 1984350 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.400 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. Þær höfðu gengið í tæp 40 ár. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[3. september]] - [[Hútar]] gerðu áhlaup á svæði sem stjórnað var af stjórnarher [[Jemen]]s og brutu þar með vopnahlé. * [[5. september]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árás á þrjú írönsk olíuskip við [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]]. * [[13. september]] - Þingkosningar voru haldnar í Svíþjóð. Jafnaðarmannaflokkurinn með [[Magdalena Andersson]] í forystu var hlutskarpastur. * [[14. september]] - Fyrstu ráðherrar [[Skotland]]s, [[Norður-Írland]]s og [[Wales]] undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna í [[Cardiff]]. * [[15. september]] - Fyrsta [[vindorka|vindorkuvirkjunin]] var opnuð á Íslandi við Vaðöldu nálægt [[Sultartangavirkjun]]. * [[16. september]] - [[Hashim Thaçi]], fyrrum forseti Kósovó, var dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir stríðsglæpi. * [[17. september]] - ''[[Leopardus tilcayo]]'', fyrsta nýja kattategundin sem fundist hafði í yfir 100 ár, fannst í [[Bólivía|Bólivíu]]. * [[22. september]] - Varnarsamningur var gerður milli Bandaríkjanna, Grænlands og Danmerkur. * [[23. september]] - [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] hóf árásir í norður-Eþíópíu. * [[27. september]] - [[Aleksandar Vučić]], forseti Serbíu, sagði af sér. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Bosnía Hersegóvína|Bosníu-Hersegóvínu]]. * [[7. október]]-[[8. október]] - Rússland gerði árásir á fjölbýlishús í [[Kýiv]] og á strætisvagna í [[Kramatorsk]]. 55 létust í árásunum. * [[12. október]] - [[Hútar]] í Jemen gerðu árás á flugvöllinn í [[Ríad]], höfuðborg Sádi-Arabíu, í annað sinn á nokkrum dögum. 20 létust. * [[19. október]]: ** Franska ríkisstjórnin kom saman á neyðarfundi vegna mótmæla og óeirða. Þau hófust þegar námsmenn mótmæltu bágum kjörum. Forsætisráðherra landsins veitti borgarstjórum leyfi til útgöngubanns í borgum. ** Kjósendur í [[Alberta]] í Kanada kusu gegn því að haldin yrði bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði fylkisins. 76% voru á móti henni. * [[25. október]]: **[[Luiz Inácio Lula da Silva]] var endurkjörinn [[forseti Brasilíu]]. Hann sigraði hægri frambjóðandann [[Flavio Bolsonaro]]. ** Í serbnesku þingkosningunum vann listi stúdenta sigur á flokki [[Aleksandar Vučić]], forsætisráðherra landsins. * [[27. október]] - Þingkosningar í Ísrael:[[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra landsins tapaði meirihluta sínum á þingi. Gadi Eisenkot, leiðtogi stjórnarandstöðunnar, náði hins vegar ekki að mynda meirihluta. * [[28. október]] - Tvær hraðlestir skullu saman suður af [[Toledo]] á Spáni. Nálægt 70 létust. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. * [[29. nóvember]] - Þingkosningarnar verða haldnar á Spáni. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]). * [[5. mars]] - [[António Lobo Antunes]], portúgalskur rithöfundur (f. [[1942]]). * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]]: ** [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). ** [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], jemenskur stjórnmálamaður (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). * [[16. september]] - [[Karl Th. Birgisson]], ritstjóri, útvarpsmaður og rithöfundur (f. [[1963]]). * [[30. september]] - [[Margaret Hamilton]], bandarískur tölvunarfræðingur (f. [[1936]]). * [[1. október]] - [[Conrad Thomas Lant]], enskur tónlistarmaður ([[Venom]]) (f. [[1963]]). * [[3. október]] - [[Dennis Hastert]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1942]]). * [[15. október]] - [[Bo Johansson]], sænskur knattspyrnuþjálfari (f. [[1942]]. * [[28. október]] - [[Patrick Stewart]], enskur leikari (f. [[1940]]). ==Nóbelsverðlaunin== * [[Bókmenntaverðlaun Nóbels|Bókmenntir]]: [[Anne Carson]]. * [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Efnafræði]]: [[Henri B. Kagan]] og [[Kenso Soai]]. * [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Eðlisfræði]]: [[Francis Halzen]]. * [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Lífeðlis- og læknisfræði]]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] og [[Georg Nagel]]. *[[Friðarverðlaun Nóbels]]: [[Navanethem Pillay]]. [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] risdpcbbw9o3moflebl9wl6julv0zfm 0 134005 1984415 1965916 2026-10-30T11:35:38Z TKSnaevarr 53243 1984415 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | forskeyti = Sir | nafn = Sadiq Khan | mynd = Sadiq Khan 2020.png | titill= Borgarstjóri Lundúna | stjórnartíð_start = [[9. maí]] [[2016]] | forveri = [[Boris Johnson]] | myndatexti1 = Sadiq Khan árið 2020. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1970|10|8}} | fæðingarstaður = [[Tooting]], [[London]], [[England]]i | þjóderni = [[Bretland|Breskur]] | maki = Saadiya Ahmed ​(g. 1994)​ | stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokkurinn]] | börn = 2 | atvinna = Stjórnmálamaður | háskóli = [[University of North London]]<br>[[University of Law]] | trúarbrögð = [[Súnní]] }} '''Sir Sadiq Aman Khan''' (f. [[8. október]] [[1970]] í Tooting, London) er núverandi borgarstjóri í [[London]]. Hann var kjörinn í maí 2016 með 57% atkvæða<ref>[http://www.aljazeera.com/news/2016/05/british-muslim-sadiq-khan-set-win-london-mayor-vote-160506152611855.html British Muslim Sadiq Khan sworn in as London mayor] Al Jazeera. Skoðað 9. maí, 2016 </ref> og tók við af [[Boris Johnson]]. Khan er meðlimur [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] og er lýst sem [[sósíaldemókrati|sósíaldemókrata]]. Khan er af [[Pakistan|pakistönstum]] ættum og unnu foreldrar hans verkamannastörf; faðir hans sem strætisvagnabílstjóri og móðir hans sem saumakona. Hann lærði lögfræði og sérhæfði sig í [[mannréttindi|mannréttindum]]. Khan hefur gegnt þingmennsku í Bretlandi og var meðal annars samgönguráðherra í stjórn [[Gordon Brown]] árið 2008. Hann er fyrsti [[múslimi]]nn til að gegna borgarstjórastöðu í evrópskri höfuðborg. Við kjör sitt lofaði hann að vera borgarstjóri allra Lundúnabúa og beita sér gegn ójöfnuði.<ref>[http://www.bbc.com/news/election-2016-36232392 Elections: Labour's Sadiq Khan elected London mayor] BBC. Skoðað 9. maí 2016.</ref> Khan hefur kosið með [[hjónaband samkynhneigðra|hjónaböndum samkynhneigðra]] og sótti minningarathöfn um [[helförin]]a í byrjun borgarstjórnartíðar sinnar.<ref>[http://www.haaretz.com/jewish/news/1.718546 Sadiq Khan Attends Holocaust Memorial as First Official Mayoral Act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160508214236/http://www.haaretz.com/jewish/news/1.718546 |date=2016-05-08 }} Haaretz. Skoðað 9. maí, 2016.</ref> Khan var kjörinn til þriðja kjörtímabils síns í borgarstjóraembætti í sveitarstjórnarkosningum árið 2024.<ref>{{Vefheimild|titill=Íhaldsflokkurinn galt afhroð í sveitarstjórnarkosningum|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-05-04-ihaldsflokkurinn-galt-afhrod-i-sveitarstjornarkosningum-411903|útgefandi=[[RÚV]]|dags=4. maí 2024|skoðað=4. maí 2024|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Khan, Sadiq}} [[Flokkur:Borgarstjórar Lundúna]] [[Flokkur:Breskir Pakistanar]] {{fe|1970|Khan, Sadiq}} [[Flokkur:Stjórnmálamenn í breska Verkamannaflokknum]] 8q9icyj3fl1foiaqfixjo8p4wuezzbp 0 134294 1984351 1594271 2026-10-29T21:10:38Z Conan Wolff 122338 Removing all images, because they are incorrect and do not show the real Sorbus insignis 1984351 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name=''Eðalreynir'' | image = | image_caption = Eðalreynir með þroskuðum berjum | image2 = | image2_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Rósaættbálkur]] (''Rosales'') | familia = [[Rósaætt]] (''Rosaceae'') | subfamilia = [[Reynisætt]] (''Maloideae'') | genus = [[Reyniviður]] (''Sorbus'') | subgenus = ''Albocarmesianae'' | sectio = | species = '''''S. insignis''''' | binomial = ''Sorbus insignis'' | binomial_authority = ([[Joseph Dalton Hooker|Hook. f.]]) [[Johan Teodor Hedlund|Hedl.]]<ref>Hedl., 1901 ''In: Kongl. Svenska Vetenskapsakad. Handl. 35(1): 32''</ref> | synonyms = ''Pyrus indica'' <small>[[William Roxburgh|Roxb.]]</small> | range_map = | range_map_width = 240px | range_map_caption = }} '''Eðalreynir''' (''Sorbus insignis'') er [[reyniviður]] sem verður 10 til 15 m. hár, sjaldan runni.<ref>{{Bókaheimild|höfundur=Lu Lingdi and Stephen A. Spongberg|titill=Flora of China|útgefandi=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA|ár=|netsíða=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200011687}}</ref> Hann er upprunninn frá suðvestur Kína (Yunnan), Tíbet, Nepal, norðaustur-Indlandi (Manipur, Sikkim) og Búrma.<ref>{{Bókaheimild|höfundur=Germplasm Resources Information Network (GRIN)|titill=GRIN - Sorbus insignis|útgefandi=United States Department of Agriculture|netsíða=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?35032}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commonscat|Sorbus insignis}} {{Wikilífverur|Sorbus insignis}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Reynisætt]] oowqf2iggwixzoyrg22ga23uziaguqv 0 136387 1984340 1974263 2026-10-29T16:25:21Z ~2026-57448-73 122329 /* Ísland og ber brjóst */ 1984340 wikitext text/x-wiki '''Íslenska brjóstabyltingin''' er nafn sem gefið hefur verið þátttöku íslenskra kvenna í ''Free the Nipple'' byltingunni, alþjóðlegum gjörningi og hugmyndafræðilegri byltingu sem gengur úr á að konur beri brjóst sín sem merki um uppreisn gegn viðteknum félagslegum gildum sem þær telja vera óréttlæti gagnvart sér. Talið er að rekja megi upphaf byltingarinnar á Íslandi til þess atviks þegar [[Adda Þóreyjardóttir Smáradóttir]] setti myndir af berum brjóstum sínum inn á samfélagsmiðlinn [[Twitter|Twitte]]<nowiki/>r undir [[Kassamerki|kassamerkinu]] #''Freethenipple'' þann 26. mars árið [[2015|201''5'']]. Adda sagði tilganginn hafa verið til að vekja athygli á [[Hefndarklám|hefndarklámi]] og því sem hún telur [[ójafnrétti]] <ref>https://www.ruv.is/frett/brjost-og-byltingar</ref>.Í kjölfarið tóku mörg hundruð íslenskar konur myndir af nöktum brjóstum sínum og settu inn á ýmsa samfélagsmiðla, undir þeim formerkjum að þær væru að „frelsa geirvörtuna“. Þá voru einnig konur sem fóru út á almannafæri, ýmist berbrjósta eða brjóstahaldaralausar <ref><nowiki>http://nutiminn.is/orskyring-brjostabyltingin-a-twitter/</nowiki></ref>. Þessi dagur fékk viðurnefnið „Dagur frelsunar geirvörtunnar“ af ýmsum fjölmiðlum og þeim hópi einstaklinga sem sverja sig við og tóku þátt í gjörningnum. == Tilgangur == Samkvæmt forsprökkum „free the nipple“ byltingarinnar, sem er alþjóðleg femínísk aðgerðarhreyfing, er tilgangur byltingarinnar að vekja athygli á því sem þeir álíta ójöfnuð kvenna og karla. Hreyfingin álítur að viðhorf fólks þurfi að breytast undir þeim formerkjum að ber brjóst ættu ekki að túlkast sem kynferðislegur hlutur og fyrst karlmenn fái að vera berir að ofan þá eigi konur að fá það líka. Annarsvegar á tilgangurinn einnig að vera til að vekja athygli á svokölluðu hefndarklámi. Aðgerðarsinnarnir álíta að því að birta myndir af brjóstum sínum og setja þær fyrir augu almennings, séu þeir að „taka völdin í sínar hendur“ <ref name=":0">{{cite web |url=http://freethenipple.com/our-story/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-25 |archive-date=2017-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207161343/http://freethenipple.com/our-story/ |url-status=dead }}</ref>. === Heimildarmyndin Free The Nipple === Upphaf Free the Nipple byltingarinnar er talið að rekja megi til útgáfu myndarinnar [[Free the Nipple]], bandarískri [http://www.imdb.com/title/tt2298394/?ref_=nv_sr_1 heimildarmynd] sem fjallar um hóp kvenmanna sem mynda hreyfingu til að berjast gegn ritskoðun á brjóstum kvenna víðsvegar um Bandaríkin <ref name=":1" />. Í myndinni fylgist blaðamaðurinn [[Lina Esco]] með hreyfingunni skipuleggja [[mótmæli]] í [[New York-borg|New York]] árið [[2012]]. Þúsundir kvenna gengu saman berbrjósta niður götu [[New York-borg|New York]] og mótmæltu meðal annars löggjöf sem varðar nekt á almannafæri <ref name=":1">http://www.imdb.com/title/tt2298394/?ref_=nv_sr_1</ref>. Heimildarmyndin var tekin upp árið [[2012]] en kom ekki út fyrr en árið [[2014]] vegna þess hversu erfiðlega tókst að fá kvikmyndafyrirtæki til þess að gefa hana út vegna innihald myndefnis <ref>http://www.hollywoodreporter.com/news/free-nipple-picked-up-by-736179</ref>. === Herferð á alþjóðavísu === Í kjölfar útgáfu myndarinnar fóru konur út um allan heim að birta brjóstamyndir af sér á samfélagsmiðlum sem leyfðu ekki slíkar myndbirtingar í mótmælaskyni, til dæmis [[Facebook]] og [[Instagram]]. Frægar konur tóku þátt í byltingunni, til dæmis [[Handler|Chelsea Handler]] <ref>http://www.slate.com/blogs/xx_factor/2014/10/31/chelsea_handler_puts_a_topless_photo_on_instagram_and_protests_when_it_s.html</ref>, [[Amber Rose]] <ref>http://www.visir.is/amber-rose-frelsadi-geirvortuna/article/2016160318789</ref> og [[Miley Cyrus]] <ref>http://gawker.com/miley-cyrus-frees-her-nipples-in-topless-instagram-phot-1675985556</ref>. == Ísland og ber brjóst == Árið 2008 barðist sænska feministahreyfingin ''Bara bröst'' fyrir því að konur fengju að baða sig berbrjósta Í [[Sundsvall]] í Svíþjóð, en talsmaður sam­tak­anna sagði að bar­átt­an væri liður í að draga úr kyn­væðingu konu­brjósta. Árangur hlaust af og leyfði sundhöllin í Sundsvall konum að baða sig berbrjósta. Þegar fréttir af gjörningum barust til Íslands fóru blaðamenn á stúfana til að athuga hvernig þessum málum væri háttað á íslandi, niðurstaða var sú að engar reglur væru í gildi um það að konur mættu ekki baða sig berbrjósta á Íslandi. Pét­ur Ingvars­son, íþrótta- og tóm­stunda­full­trúi í Hvera­gerði sagðist ekki muna eftir reglum um baðfatnað kvenna í sundi. „Við höf­um ekki þurft að setja regl­ur útaf þessu vegna þess að þetta er ekki vanda­mál. Þær liggja ber­brjósta á sól­ar­bekkj­um og þetta er ekk­ert sem plag­ar fólk.“ sagði Hauk­ur Geir­munds­son, íþrótta- og tóm­stunda­full­trúi Seltjarn­ar­nes­bæj­ar. <ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2008/01/11/islenskar_konur_mega_bera_brjostin/</ref> Umræðan um rétt kvenna til að vera berbrjósta hafði átt sér stað á íslandi áður en íslenska brjóstabyltingin hófst í mars 2015. Í október 2014 var réttur kvenna til að vera berbrjósta til umræðu í útvarpsþættinum Harmageddon á X-977. Þar ræddi Guðbjörg Ríkey Thoroddsen Hauksdóttir um grein sína hjá Þrívídd þar sem hún skrifaði um rétt kvenna til að vera berar að ofan, meðal annars í tengslum við umræður um berbrjósta konur í sundlaugum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/clp30343/harmageddon-rettur-kvenna-til-ad-vera-berbrjosta|title=Harmageddon - réttur kvenna til að vera berbrjósta - Vísir|website=visir.is|language=is|access-date=2026-10-29}}</ref> Í nóvember sama ár birtist viðtal við hana á Vísi þar sem fjallað var um kynbundin viðhorf til nektar og birtingarmynda kvenlíkamans í fjölmiðlum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2014342716d/-ef-thetta-vaeri-mynd-af-karlmanni-teldist-thetta-ekki-frettnaemt-|title=„Ef þetta væri mynd af karlmanni teldist þetta ekki fréttnæmt“ - Vísir|last=Gunnarsdóttir|first=Lilja Katrín|date=2014-12-11|website=visir.is|language=is|access-date=2026-10-29}}</ref> === Free the Nipple og Ísland === Þann 26. mars árið [[2015]] hófst svokölluð „Brjóstabyltingin á Íslandi“ sem hluti af Free the Nipple byltingunni með brjóstamyndbirtingu af Öddu Þóreyjardóttur Smáradóttur á samfélagsmiðlinum [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]. Í kjölfarið fór byltingin af stað og fleiri hundruð konur tóku þátt, með beinni þátttöku eða stuðning, þar á meðal frægar konur eins og til dæmis þingkonan [[Björt Ólafsdóttir|Björt Ólafsdóttur]] <ref>http://www.visir.is/-vid-erum-ad-gengisfella-hefndarklam-/article/2015150329212</ref> og borgarfulltrúinn [[Hildur Sverrisdóttir]] <ref>http://www.visir.is/hildur-sverrisdottir-tekur-thatt-i-frelsun-geirvortunnar/article/2015150329247</ref>. === Adda Þóreyjardóttir Smáradóttir === [[Adda Þóreyjardóttir Smáradóttir]] var 16 ára framhaldsskólanemi í [[Verzlunarskóli Íslands|Verzlunarskóla Íslands]] þegar hún birti mynd, fyrst allra kvenna af brjóstunum sínum á samfélagsmiðlinum [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]. Daginn eftir tók hún myndina út eftir að hafa fengið þær upplýsingar að umsóknarferlið hennar sem skiptinemi til [[Kosta Ríka|Kosta Ríku]] gæti verið í hættu <ref>{{cite web |url=http://bleikt.pressan.is/lesa/adda-sem-birti-brjostamyndina-stigur-fram-skammast-sin-ekki-fyrir-myndina-buin-ad-hagrata-ur-gledi-i-allan-dag/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-26 |archive-date=2015-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919025517/http://bleikt.pressan.is/lesa/adda-sem-birti-brjostamyndina-stigur-fram-skammast-sin-ekki-fyrir-myndina-buin-ad-hagrata-ur-gledi-i-allan-dag/ |url-status=dead }}</ref>. Hún ákvað þó að birta myndina aftur undir þeim formerkjum að hún væri að „krefjast jafnréttis og fullveldi yfir sínum eigin líkama.“ ==== Verðlaun ==== Adda vakti mikla athygli í kjölfar byltingarinnar og fékk hún meðal annars verðlaun fyrir gjörning sinn. Verðlaunin voru veitt á ungmennaráðstefnu í [[Taívan|Taiwan]] og nefndust [[International Youth of the Year]] <ref>http://www.visir.is/hlaut-verdlaun-i-taevan-fyrir-free-the-nipple-atakid/article/2015151029781</ref>. == Viðburðir == === 26. mars 2015 - Sundferð í Laugardalslauginni. === Þrjár íslenskar stúlkur, Hanna María Geirdal, Karen Björk Eyþórsdóttir og Guðbjörg Ríkey Thoroddsen Hauksdóttir, stóðu fyrir viðburð í [[Laugardalslaug|Laugardalslauginni]] þar sem þær hvöttu kynsystur sína til að koma og mæta berar að ofan í sundlauginni <ref>http://www.visir.is/aetla-berbrjosta-i-laugardalslaugina-og-vilja-thig-med/article/2015150329295</ref>. === 13. júní 2015 - Samstöðufundur á Austurvelli === Stefanía Pálsdóttir og Guðbjörg Ríkey Thoroddsen Hauksdóttir skipulögðu viðburð á [[Austurvöllur|Austurvelli]] og hvöttu konur til þess að koma og vera þær sjálfar, berbrjósta eða í fötum <ref><nowiki>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/06/05/geirvorturnar_frelsadar_a_austurvelli/</nowiki></ref>. Þær höfðu hlotið styrk Mannréttindaráðs Reykjavíkurborgar til að halda viðburðinn.[https://reykjavik.is/sites/default/files/styrkthegar.pdf] === 26. mars 2016 - Sundlaugapartý í Laugardalslauginni === Í tilefni af árs afmæli var haldið sundlaugarpartý í Laugardalslauginni <ref name=":2">https://www.visir.is/brjostabyltingunni-fagnad-a-morgun/article/2016160329335</ref>. === 26. mars 2016 - Bíósýning í Bíó Paradís === Frí bíósýning var haldin í Bíó Paradís. Myndin Suffragette var sýnd og að henni lokinni var hægt að taka þátt í umræðunni um myndina og byltinguna <ref name=":2" />. ==Tilvísanir== [[Flokkur:Femínismi]] [[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]] [[Flokkur:Aðgerðastefna]] 24niawcwjya5pnmqpmymkzllkttlopd 0 164824 1984367 1982469 2026-10-30T00:20:06Z ~2026-57675-45 122346 1984367 wikitext text/x-wiki {{Hagfræðingur | nafn = Richard Cantillon | fæðingardagur = um [[1687]] | fæðingarstaður = Ballyheigue-sókn í Kerry-sýslu á [[Írland]]i | dauðadagur = talinn hafa látist [[14. maí]] [[1734]] | dauðastaður = [[London]] | þjóðerni = Írskur (franskur ríkisborgari frá 1708) | fræðasvið = [[Hagfræði]], bankastarfsemi | hafði_áhrif_á = Victor de Riqueti, markgreifi af Mirabeau, [[François Quesnay]], [[Adam Smith]] | framlög = ''Essai sur la nature du commerce en général'' (1755) }} '''Richard Cantillon''' (f. um [[1687]], d. líklega [[14. maí]] [[1734]]) var [[Írland|írskur]] bankamaður og [[Hagfræði|hagfræðingur]] sem gegndi veigamiklu hlutverki í þróun hagfræðinnar.<ref name="Hayek1985-222">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 222.</ref> Í þekktasta riti sínu reyndi hann að skilgreina eðli hagkerfisins í heild og útskýra hvernig það virkaði. Hann setti fram kenningar um verðlag, [[laun]] og [[Vextir|vexti]] og um áhrif breytinga á peningamagni á verðlag og [[gengi]].<ref name="Woods2009">Woods, C. J. (2009). „[https://www.dib.ie/biography/cantillon-richard-a1446 Cantillon, Richard]“. ''Dictionary of Irish Biography''. Dublin: Royal Irish Academy. doi:10.3318/dib.001446.v1. Sótt 27. september 2026.</ref> Hann fjallaði einnig um utanríkisviðskipti og greiðslujöfnuð.<ref name="Schumpeter1954-223">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 223.</ref> Hann var bankamaður í [[París]] og hagnaðist mjög á fjármálaviðskiptum í tengslum við Mississippi-kerfi [[John Law|Johns Laws]] á árunum 1718–1720. Ritið, ''Essai sur la nature du commerce en général'', kom út árið 1755, 21 ári eftir dauða hans. [[William Stanley Jevons]] kallaði það fyrsta kerfisbundna ritið um hagfræði.<ref name="Murphy1985-186">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 186.</ref> == Ævi og störf == === Uppruni === Lítið er vitað með vissu um ævi Cantillons.<ref name="Murphy1985-186" /> Jafnvel fæðingarár hans er óþekkt. Ýmist hefur verið miðað við árið 1680 eða 1697, en Antoin E. Murphy telur hvorugt ártalið nægilega vel rökstutt.<ref name="Murphy1985-198-199">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 198–199.</ref> Samkvæmt ''Dictionary of Irish Biography'' fæddist hann á árunum 1680–1690, líklegast árið 1687.<ref name="Woods2009" /> Cantillon var af [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri]] ætt sem átti uppruna sinn að rekja til [[Normannar|normannsks]] riddara. Faðir hans, sem einnig hét Richard Cantillon, var frá Ballyheigue í Kerry-sýslu og móðir hans, Bridget Cantillon, frá Kilgobbin í Limerick-sýslu. Þau voru skyld og þurftu undanþágu kirkjunnar til að ganga í hjónaband.<ref name="Murphy1985-192-194og196">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 192, 194 og 196.</ref> Ættin átti fjölda jarða í Kerry en missti þær við eignaupptökur [[Oliver Cromwell|Cromwells]] og [[Vilhjálmur 3. Englandskonungur|Vilhjálms 3.]] á 17. öld.<ref name="Murphy1985-186og197">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 186 og 197.</ref> Líkt og margir írskir kaþólikkar af hans stétt leitaði Cantillon eftir starfstækifærum í [[Frakkland]]i og fékk franskan [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] árið 1708.<ref name="Woods2009" /> === Fjármálastörf á Spáni og í París === Í [[Spænska erfðastríðið|spænska erfðastríðinu]] starfaði Cantillon á [[Spánn|Spáni]] á vegum féhirðis breska hersins. Í desember 1711 var hann orðinn ritari hjá aðstoðarféhirði sem heyrði undir James Brydges, féhirði breska hersins erlendis. Brydges mat hæfni hans í bókhaldi og þekkingu hans á frönskum fjármálum til mikils og kynnti hann fyrir bankamönnum í [[London]] og [[Amsterdam]].<ref name="Woods2009" /> Árið 1714 sneri Cantillon aftur til Frakklands og settist að í París, þar sem hann varð fljótt farsæll í bankarekstri. Í september sama ár fékk hann umboð til að stýra [[Banki|banka]] frænda síns í borginni. Viðskipti hans við stjórnmálamanninn Bolingbroke árið 1715 benda til þess að hann hafi þá þegar notið mikils trausts í fjármálaheimi Parísar og í febrúar 1716 keypti hann bankann gegn því að greiða frænda sínum árlegan lífeyri.<ref name="Murphy1985-199-200">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 199–200.</ref> Eftir andlát frændans árið 1717 hélt Cantillon rekstrinum áfram. Bankinn þjónaði útlægri hirð Stuart-ættarinnar og breskum og írskum útlögum í París. Meðal viðskiptavina voru Bolingbroke og skáldin [[Alexander Pope]] og Matthew Prior.<ref name="Murphy1985-201">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 201.</ref> === Mississippi-bólan === Tengsl Cantillons við [[Skotland|skoska]] hagfræðinginn John Law og franska Mississippi-félagið, sem Law stýrði, voru stór þáttur í bankaferli hans. Cantillon kynntist Law í gegnum Brydges árið 1718. Í nóvember sama ár stofnuðu þeir félag um landnám í [[Louisiana]], sem Bernard, bróðir Cantillons, stýrði.<ref name="Woods2009" /> Þriðji maðurinn í félaginu var Englendingurinn Joseph Gage. Cantillon tók þátt í viðskiptaævintýrum Laws, jafnvel þótt hann vantreysti honum.<ref name="Murphy1985-201-202">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 201–202.</ref> Cantillon átti hlut í Mississippi-félaginu og hagnaðist á spákaupmennsku með bréf þess í Mississippi-bólunni. Sumarið 1719 græddi hann mikið á viðskiptum með [[hlutabréf]] og valrétti. Hann yfirgaf síðan Frakkland, líklega af ótta við að kerfi Laws myndi hrynja.<ref name="Woods2009" /> Áður en hann fór kom hann skjölum sínum fyrir í læstri kistu til geymslu.<ref name="Murphy1985-201" /> Árið 1720 hagnaðist hann einnig á viðskiptum með bréf í Suðurhafsfélaginu (e. ''South Sea Company'') og stundaði síðan viðskipti í Amsterdam.<ref name="Woods2009" /> Í mars sama ár lánaði banki hans viðskiptavinum háar fjárhæðir gegn hlutabréfum í Mississippi-félaginu sem veði. Lántakendurnir sökuðu hann um [[Okur|okurvexti]] og um að hafa selt veðin strax, en eftir hrunið krafði hann þá engu að síður um endurgreiðslu. Af þessu spruttu málaferli sem hann stóð í allt fram til dauðadags árið 1734.<ref name="Murphy1985-202">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 202.</ref> === Einkalíf og dauði === Í febrúar 1722 kvæntist Cantillon Mary Anne O'Mahony, dóttur Daniels O'Mahony greifa, sem varð hershöfðingi í her Frakka. Hún fylgdi honum í ferð til [[Ítalía|Ítalíu]] árið 1723.<ref name="Woods2009" /> Cantillon er talinn hafa látist í eldsvoða í London 14. maí 1734. Eldurinn kom upp í húsi hans við Albemarle Street. Fljótt vaknaði grunur um að þjónar hans hefðu myrt hann og kveikt í húsinu til að hylja glæpinn. Þrír þjónar voru ákærðir fyrir morðið en sýknaðir í desember sama ár. Matreiðslumaður hans, sem hafði verið rekinn um þremur vikum fyrr, flúði land.<ref name="Murphy1985-185-186">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 185–186.</ref> Samkvæmt ''Dictionary of Irish Biography'' hefur ævisöguritari hans, Antoin E. Murphy, sett fram þá tilgátu að Cantillon hafi sviðsett dauða sinn til að hverfa frá Evrópu. Tilgátan byggist meðal annars á því að í desember 1734 birtist í [[Holland|hollensku]] nýlendunni [[Súrínam]] grunsamlegur útlendingur sem hafði með sér skjöl í eigu Cantillons.<ref name="Woods2009" /> == ''Essai sur la nature du commerce en général'' == [[Mynd:An Essay on Economic Theory.jpg|thumb|''Essai sur la nature du commerce en général'']] === Tilurð og útgáfa === Eina hagfræðirit Cantillons sem varðveist hefur er ''Essai sur la nature du commerce en général'' (e. ''Essay on the Nature of Trade in General''). Talið er að hann hafi skrifað það um 1730.<ref name="Schumpeter1954-217nm4">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 217, nm. 4.</ref> Að sögn franska hagfræðingsins Mirabeaus skrifaði Cantillon einnig fjölda annarra rita og greina um hagfræði og efnahagsmál, en þau glötuðust öll í brunanum á heimili hans árið 1734.<ref name="Hayek1985-231">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 231.</ref> Á sjö stöðum í fyrsta hluta ''Essai'' vísar Cantillon til viðauka með útreikningum sem hann byggði niðurstöður sínar á. Viðaukinn hefur aldrei fundist og uppi eru ýmsar kenningar um hvað í honum stóð, eða jafnvel hvort hann var skrifaður.<ref name="Hayek1985-227">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 227.</ref><ref name="Schumpeter1954-218">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 218.</ref> Handritið gekk á milli manna í um aldarfjórðung og hafði áhrif áður en það var loks prentað árið 1755.<ref name="Schumpeter1954-217nm4" /><ref name="Hayek1985-217">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 217.</ref> Í bréfi til [[Jean-Jacques Rousseau|Jean-Jacques Rousseaus]], eins áhrifamesta hugsuðar [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]], árið 1767 segist Mirabeau hafa haft ''Essai'' „í handriti í nær sextán ár“ og að allar hugmyndir sínar um [[Mannfjöldi|mannfjölda]] séu þaðan komnar.<ref name="Hayek1985-219">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 219.</ref> Síðar fannst styttri útgáfa ritsins í skjalasafni Mirabeaus, þar sem hann virðist kynna verkið sem sitt eigið.<ref name="Hayek1985-231-232">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 231–232.</ref> Ritið kom út í tveimur öðrum frönskum útgáfum og ítalskri þýðingu (1767), og margir franskir höfundar vitnuðu í það.<ref name="Hayek1985-218-220">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 218–220.</ref> Fjallað er um rit Cantillons í ''L'Ami des hommes'' eftir Mirabeau, sem kom fyrst út á árunum 1756–1757 og var gefið út yfir 40 sinnum á fáum árum.<ref name="Roncaglia2017-45nm5">Roncaglia, Alessandro (2017). ''[https://doi.org/10.1017/9781316798416 A Brief History of Economic Thought]''. Cambridge: Cambridge University Press, bls. 45, nm. 5.</ref><ref name="Hayek1985-231" /> Bókin leiddi til kynna Mirabeaus og [[François Quesnay|Quesnays]], og í kringum þá myndaðist [[Búauðgisstefnan|búauðgisskólinn]].<ref name="Hayek1985-219" /> Ritið kom fyrst út í fræðilegri enskri þýðingu hagfræðingsins Henrys Higgs árið 1931.<ref name="Woods2009" /> === Aðferðafræði === ''Essai'' skiptist í þrjá hluta. Sá fyrsti fjallar um innra skipulag hagkerfisins og framleiðslu, annar um [[Peningar|peninga]] og peningaflæði og sá þriðji um utanríkisviðskipti.<ref name="Roncaglia2017-46">Roncaglia, Alessandro (2017). ''[https://doi.org/10.1017/9781316798416 A Brief History of Economic Thought]''. Cambridge: Cambridge University Press, bls. 46.</ref> Cantillon leitast markvisst við að skýra hagræn fyrirbæri án gildismats og setur hvorki fram umbótatillögur né siðferðileg sjónarmið. Orðið „náttúrulegur“ kemur um 30 sinnum fyrir í ritinu og er ávallt notað til að lýsa orsakasamhengi.<ref name="Hayek1985-223-224">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 223–224.</ref> Mirabeau þótti ritið þurrt aflestrar og kann það að hafa takmarkað lesendahóp þess.<ref name="Hayek1985-231" /> Cantillon sótti innblástur í tölulega útreikninga [[William Petty|Williams Pettys]] og beitti einföldunarforsendum í greiningu sinni, svo sem að halda öðrum þáttum óbreyttum (''ceteris paribus''), gera ráð fyrir einangruðu ríki og byrja á einföldum tilvikum en auka flækjustigið smám saman.<ref name="Schumpeter1954-218" /><ref name="Hayek1985-224">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 224.</ref> [[Joseph Schumpeter]] taldi að Cantillon hefði gert sér grein fyrir því að í öllum [[Félagsvísindi|félagsvísindum]] mætti greina tvo aðferðafræðilega ólíka flokka spurninga: annars vegar hvernig hegðun fólks skapar þau félagslegu fyrirbæri sem blasa við og hins vegar hvernig sú hegðun hefur mótast.<ref name="Schumpeter1954-219">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 219.</ref> == Hagfræðikenningar == Framlag Richards Cantillons til hagfræðinnar er margþætt. Ritið var mikilvægt framlag til kenninga um óvissu og til þróunar á hagfræðilegri landafræði.<ref name="Schumpeter1954-219og222">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 219 og 222.</ref> Þá má nefna greiningar á verðmyndun, launum, vöxtum, bankastarfsemi og gengi.<ref name="Woods2009" /> === Verðmæta- og landvirðiskenning === Í fyrstu setningu ritsins ''Essai'' er auður skilgreindur sem „ekkert annað en viðhald, þægindi og munaður lífsins“.<ref name="Hayek1985-224" /> Cantillon taldi auðinn eiga sér tvær uppsprettur, land og vinnu: landið er efniviðurinn en vinnan gefur honum form.<ref name="Schumpeter1954-218" /> Hann greinir á milli innra virðis (fr. ''valeur intrinsèque'') og markaðsverðs. Innra virði vöru mælist í því magni lands og vinnu sem fer í framleiðslu hennar, en þá hugmynd sótti Cantillon til Williams Pettys.<ref name="Roncaglia2017-46" /><ref name="Schumpeter1954-219" /> Markaðsverð ræðst hins vegar af [[Framboð og eftirspurn|framboði og eftirspurn]] og getur vikið frá innra virði.<ref name="Schumpeter1954-220">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 220.</ref> Petty hafði glímt við þann vanda að ef virði réðist bæði af landi og vinnu þyrfti að finna leið til að umreikna annað í hitt. Lausn Cantillons fólst í því að umreikna vinnu í land. Dagsverk fátækasta fullorðna [[Þrælahald|þrælsins]] er að mati Cantillons jafnvirði tvöfaldrar afurðar þess lands sem þarf til að framfleyta honum. Ástæðan er sú að um helmingur barna lést fyrir 17 ára aldur og því þarf hver verkamaður að framfleyta tveimur börnum til að einhver taki við af honum.<ref name="Schumpeter1954-219-220">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 219–220.</ref><ref name="Roncaglia2017-46" /> Aðrir verkamenn fá hærri laun, annaðhvort vegna þess að þjálfun þeirra krefst meira lands eða vegna áhættunnar sem fylgir störfum þeirra.<ref name="Schumpeter1954-220" /> Þar með verður land eini upphaflegi [[Framleiðsluþáttur|framleiðsluþátturinn]] sem skapar virði og hallast Cantillon því að hreinni landvirðiskenningu. Hún var bakgrunnur hugmynda búauðgismanna.<ref name="Roncaglia2017-46-47">Roncaglia, Alessandro (2017). ''[https://doi.org/10.1017/9781316798416 A Brief History of Economic Thought]''. Cambridge: Cambridge University Press, bls. 46–47.</ref> Fræðimenn eru ósammála um hvernig túlka beri verðkenningu Cantillons. Schumpeter heldur því fram að Cantillon hafi aldrei spurt hvernig eðlilegt verð myndist út frá framboði og eftirspurn. Þannig hafi orðið til „villandi formúla“ sem lifði fram á daga [[John Stuart Mill|J. S. Mills]]: að kostnaður ráði eðlilegu verði en framboð og eftirspurn markaðsverði.<ref name="Schumpeter1954-220" /> [[Friedrich Hayek]], sem vísar til Gaëtans Pirou, telur hins vegar að Cantillon hafi einmitt sýnt fram á hvaða öfl draga markaðsverð aftur að eðlilegu virði og því megi líta á hann sem undanfara jafnvægiskenninga.<ref name="Hayek1985-225">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 225.</ref> === Stéttirnar þrjár og hringrás tekna === Kenningar Cantillons um stéttaskiptingu byggjast á eignarhaldi á landi. Hann skipti samfélaginu í þrjár stéttir: landeigendur, leiguliða (bændur) og verkamenn. Auk þess fjallaði hann um kaupmenn og handverksmenn sem bjuggu í borgum.<ref name="Schumpeter1954-218-219">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 218–219.</ref> Cantillon taldi að afurðir landsins skiptust í þrjá nokkurn veginn jafna hluta, sem hann kallaði „renturnar þrjár“ (fr. ''les trois rentes''): kostnað bóndans, þar með talin laun verkamanna og hans eigin framfærsla, hagnað bóndans og leigu til landeigandans.<ref name="Schumpeter1954-222">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 222.</ref><ref name="Roncaglia2017-47">Roncaglia, Alessandro (2017). ''[https://doi.org/10.1017/9781316798416 A Brief History of Economic Thought]''. Cambridge: Cambridge University Press, bls. 47.</ref> Tekjur verkamanns og bónda eru „bundnar“. Verkamaðurinn þarf launin sín til að lifa og bóndinn þarf sinn hlut til að halda búinu gangandi. Landeigandinn er sá eini sem getur eytt tekjunum eins og honum sýnist. Það sem hann ákveður að kaupa ræður því hvað er framleitt og hversu margir fá vinnu. Þess vegna segir Cantillon að allar stéttir lifi „á kostnað landeigenda“.<ref name="Schumpeter1954-221">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 221.</ref> Landeigandinn og bóndinn kaupa vörur af kaupmanninum og kaupmaðurinn notar peningana til að kaupa mat af bóndanum. Bóndinn fær þannig tekjur aftur, greiðir leiguna næsta ár og ferlið byrjar upp á nýtt. Peningarnir fara því í hringrás frá sveitinni til borgarinnar og aftur til baka. Schumpeter telur Cantillon hafa verið fyrstan til að lýsa hringrásinni á skýran og áþreifanlegan hátt.<ref name="Schumpeter1954-222" /> Quesnay gerði hugmyndina síðan þekkta árið 1758 með ''Tableau économique'', töflu sem sýndi flæðið myndrænt.<ref name="Roncaglia2017-48">Roncaglia, Alessandro (2017). ''[https://doi.org/10.1017/9781316798416 A Brief History of Economic Thought]''. Cambridge: Cambridge University Press, bls. 48.</ref> Að mati Schumpeters er tafla Quesnays í grunnatriðum sú sama og lýsing Cantillons.<ref name="Schumpeter1954-222" /> Hayek segir að Quesnay og búauðgismennirnir hafi í raun gert hugmyndir Cantillons kerfisbundnari og myndrænni.<ref name="Hayek1985-228">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 228.</ref> Munurinn liggur þó í því að búauðgismenn tóku ekki upp renturnar þrjár.<ref name="Roncaglia2017-47" /> === Frumkvöðullinn === Cantillon er einnig þekktur fyrir að hafa fyrstur fjallað ítarlega um efnahagslegt hlutverk [[Frumkvöðull|frumkvöðulsins]] (fr. ''entrepreneur''). Hann hélt því fram að frumkvöðlar byggju við mikla óvissu um tekjur og hagnað, þar sem þeir væru hvorki í föstu starfi né hefðu fastar tekjur af landi eins og landeigendur.<ref name="Schumpeter1954-222" /><ref name="Hayek1985-226">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 226.</ref> Kjarninn í hugmynd Cantillons er að frumkvöðullinn tekur á sig áhættu: hann skuldbindur sig til að greiða ákveðnar upphæðir áður en hann veit hverjar tekjur hans verða. Sem dæmi nefndi Cantillon bónda sem veit nákvæmlega hvað hann þarf að greiða í leigu og laun en veit ekki hvort uppskeran verður góð eða hvaða verð fæst fyrir hana. Hagnaður bóndans er einmitt það sem hann ber úr býtum sem frumkvöðull.<ref name="Roncaglia2017-47" /><ref name="Hayek1985-226" /> Cantillon einskorðaði hugtakið þó ekki við bændur, því að kaupmenn, klæðasalar og handverksmenn eru allir frumkvöðlar samkvæmt sömu skilgreiningu.<ref name="Schumpeter1954-222" /> [[Samkeppni]] milli frumkvöðla heldur hagnaði þeirra að jafnaði nálægt eðlilegu virði þjónustunnar.<ref name="Schumpeter1954-222" /> === Fólksfjöldi === Cantillon fjallar um fólksfjölda í 15. kafla fyrsta hluta ''Essai''.<ref name="Hayek1985-224" /> Hann taldi að íbúafjöldi lands réðist af því hve mikið væri hægt að framleiða á landi og líkti mönnum við mýs í hlöðu sem halda áfram að fjölga sér á meðan nóg er að éta.<ref name="Hayek1985-243nm53">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 243, nm. 53.</ref><ref name="Spengler1954-290">Spengler, Joseph J. (1954). „[https://doi.org/10.1086/257535 Richard Cantillon: First of the Moderns. I]“. ''Journal of Political Economy'' 62 (4): 281–295, bls. 290.</ref> Þar sem landeigendur ráða því hvernig jörðin er nýtt, ráða þeir í raun líka fólksfjöldanum.<ref name="Schumpeter1954-221" /> Ef þeir leggja land undir hesta og skrúðgarða, eða nota afurðir þess til að greiða fyrir innfluttan munaðarvarning, verða íbúarnir færri en ef landið er nýtt til að framleiða mat handa vinnandi fólki.<ref name="Spengler1954-290-291">Spengler, Joseph J. (1954). „[https://doi.org/10.1086/257535 Richard Cantillon: First of the Moderns. I]“. ''Journal of Political Economy'' 62 (4): 281–295, bls. 290–291.</ref> Sama land getur því ýmist framfleytt mörgum sem lifa fábrotnu lífi eða færri sem búa við betri kjör, en Cantillon tók ekki afstöðu til þess hvort væri æskilegra.<ref name="Schumpeter1954-257">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 257.</ref> Hayek tekur undir með Jevons um að kjarninn í kenningu [[Thomas Malthus|Thomasar Malthusar]] sé þegar fólginn í kenningu Cantillons um fólksfjölda.<ref name="Hayek1985-224-225">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 224–225.</ref> === Staðsetning og rúm === Í fyrstu köflum ''Essai'' lýsir Cantillon því hvernig byggð þróast. Fyrst myndast þorp, síðan markaðsbæir, borgir og loks höfuðborg.<ref name="Schumpeter1954-219" /> Þorp rísa við ræktunarlandið, því að þeir sem vinna jörðina þurfa að búa nálægt henni.<ref name="Spengler1954-294">Spengler, Joseph J. (1954). „[https://doi.org/10.1086/257535 Richard Cantillon: First of the Moderns. I]“. ''Journal of Political Economy'' 62 (4): 281–295, bls. 294.</ref> Bæir verða hins vegar til í kringum markaði, fyrst markaði sem haldnir eru með reglulegu millibili og síðar fasta markaði. Schumpeter telur umfjöllun Cantillons um staðsetningu ef til vill fyrstu raunverulegu tilraunina á sviði staðsetningarhagfræði. Hann bendir einnig á að upphafskaflar ritsins hafi orðið fyrirmynd margra kennslubóka í hagfræði á 19. öld.<ref name="Schumpeter1954-219" /> === Peningar og Cantillon-áhrifin === Peningar, lánsfé og vextir eru meginefni annars hluta ''Essai'' og stórs hluta þess þriðja. Að mati Schumpeters var greining Cantillons á þessu sviði að flestu leyti óviðjafnanleg í um heila öld.<ref name="Schumpeter1954-223" /> Cantillon gekk út frá því að aukið peningamagn hækkaði verðlag, en hafnaði því að verð hækkaði í réttu hlutfalli við það: tvöfalt meira peningamagn tvöfaldar ekki endilega verð allra vara.<ref name="Murphy1985-207">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 207.</ref> Hvernig verðlag breytist ræðst af því hvaðan nýju peningarnir koma og hverjir fá þá fyrst í hendur. Í dæmi hans um aukna framleiðslu gull- og silfurnáma eru það námueigendur og námumenn sem auka fyrst útgjöld sín. Verð þeirra vara sem þeir kaupa hækkar fyrst og hækkanirnar berast síðan smám saman um hagkerfið. Þeir sem tapa eru þeir sem búa við fastar tekjur, fyrst landeigendur á meðan leigusamningar þeirra gilda og síðan þjónustufólk og launamenn á föstum launum.<ref name="Thornton2006-48-49">Thornton, Mark (2006). „[https://mises.org/quarterly-journal-austrian-economics/cantillon-cause-business-cycle Cantillon on the Cause of the Business Cycle]“. ''Quarterly Journal of Austrian Economics'' 9 (3): 45–60, bls. 48–49.</ref> Aukið peningamagn breytir því ekki aðeins almennu verðlagi heldur einnig hlutfallslegu verði og tekjuskiptingu. Þessi hugmynd hefur síðar verið kennd við Cantillon-áhrif.<ref name="Thornton2006-52">Thornton, Mark (2006). „[https://mises.org/quarterly-journal-austrian-economics/cantillon-cause-business-cycle Cantillon on the Cause of the Business Cycle]“. ''Quarterly Journal of Austrian Economics'' 9 (3): 45–60, bls. 52.</ref> Hayek tók undir með Jevons, sem taldi lýsingu Cantillons á því hvernig aukið peningamagn hefur smám saman áhrif á verð ólíkra vara eitt það merkilegasta í ritinu.<ref name="Hayek1985-226" /> Að sögn Schumpeters var Cantillon einnig fyrstur til að nota hugtakið veltuhraði peninga (fr. ''vitesse de la circulation'') og benda á að aukinn veltuhraði hefði sömu áhrif og aukið peningamagn.<ref name="Schumpeter1954-317">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 317.</ref> === Vextir === Sama hugsun liggur að baki greiningu Cantillons á vöxtum. Algengt var að líta svo á að meira peningamagn lækkaði vexti, en Cantillon taldi það ekki alltaf rétt: gnægð eða skortur peninga hefði áhrif á verðlag en þyrfti ekki að hafa áhrif á vaxtastigið.<ref name="Murphy1985-206">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 206.</ref> Að sögn Hayeks hrakti hann þá skoðun að peningar sem slíkir sköpuðu vexti, en það framlag er yfirleitt eignað [[David Hume|Hume]].<ref name="Hayek1985-227" /> Vextir ráðast fremur af framboði og eftirspurn eftir lánsfé, og þar skiptir aftur máli hvar nýju peningarnir lenda. Berist þeir fyrst til banka og sparifjáreigenda, eykst framboð lánsfjár og vextir lækka, en fari þeir fyrst til neytenda, geta vextir hækkað.<ref name="Roncaglia2017-47" /><ref name="Thornton2006-51">Thornton, Mark (2006). „[https://mises.org/quarterly-journal-austrian-economics/cantillon-cause-business-cycle Cantillon on the Cause of the Business Cycle]“. ''Quarterly Journal of Austrian Economics'' 9 (3): 45–60, bls. 51.</ref> Bankar eru í greiningu hans milliliðir sem lána út innstæður sem eigendurnir þurfa ekki að nota í bili og lækka þannig vexti. Schumpeter telur þessa sýn hafa verið ríkjandi bankakenningu allt fram að [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöld]].<ref name="Schumpeter1954-319">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 319.</ref> === Utanríkisviðskipti og greiðslujöfnuður === Í þriðja hluta ''Essai'' tengir Cantillon peningagreininguna við viðskipti milli landa. Jákvæður viðskiptajöfnuður leiðir til innstreymis gulls og silfurs, en líkt og námuféð hækkar það verðlag innanlands. Innfluttar vörur verða þá hlutfallslega ódýrari, peningar streyma aftur úr landi og afgangurinn snýst smám saman upp í halla.<ref name="Thornton2006-52" /> Þessi sjálfvirki aðlögunarferill er yfirleitt eignaður David Hume, sem birti ritgerð sína um viðskiptajöfnuð árið 1752, en ''Essai'' var skrifað um 1730 og gekk skömmu síðar manna á milli í handriti. Schumpeter segir Cantillon hafa lýst ferlinum „nánast gallalaust“.<ref name="Schumpeter1954-217nm4-223-366">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 217, nm. 4, 223 og 366.</ref><ref name="Murphy1985-203">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 203.</ref> Murphy gengur lengra og telur að Cantillon, fremur en Hume, eigi að teljast upphafsmaður peningalegrar nálgunar á greiðslujöfnuð, enda byggði hann bæði á áhrifum hlutfallslegs verðs og áhrifum peningaeignar.<ref name="Murphy1985-203-204">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 203–204.</ref> Hvað hlutfallslegt verð varðar greindi Cantillon á milli vara sem ganga kaupum og sölum milli landa, eins og korns, þar sem verð ræðst að mestu á alþjóðamarkaði, og vara sem gera það ekki, eins og kjöts.<ref name="Murphy1985-207-208">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 207–208.</ref> === Bankar og hagsveiflur === Cantillon greindi á milli tvenns konar sveiflna. Annars vegar er langtímasveifla í viðskiptum milli landa, þar sem velmegun ríkis vex og hnignar á mörgum áratugum. Dæmi hans var Frakkland, sem dafnaði frá 1646 til 1684 en hnignaði eftir það, meðal annars vegna brottreksturs [[Húgenottar|húgenotta]]. Hins vegar eru styttri sveiflur sem eiga rætur í peningamálum. Hann taldi að hvorki peningar, vextir né gengi ollu slíkum sveiflum af sjálfu sér, enda leituðu þessar stærðir jafnvægis í eðlilegu ástandi sínu.<ref name="Thornton2006-52-53og58">Thornton, Mark (2006). „[https://mises.org/quarterly-journal-austrian-economics/cantillon-cause-business-cycle Cantillon on the Cause of the Business Cycle]“. ''Quarterly Journal of Austrian Economics'' 9 (3): 45–60, bls. 52–53 og 58.</ref> Í síðustu köflum þriðja hluta ''Essai'' tekur Cantillon dæmi af því þegar [[Frakkakonungur]] lét lækka nafnverð silfurmyntar um 1% á mánuði í 20 mánuði. Skuldarar flýttu sér að greiða skuldir sínar, lánsfé varð ódýrt og jafnvel þeir frumkvöðlar sem nutu minnst trausts juku umsvif sín og fluttu inn vörur. Þeir sem best þekktu til og Cantillon kallar „upplýsta“ tóku þá að safna mynt, og konungurinn gerði slíkt hið sama með því að fresta greiðslum á skuldum, eftirlaunum og herlaunum. Á sama tíma streymdi mynt úr landi til að greiða fyrir innflutninginn og afleiðingin varð peningaskortur. Kaupmenn seldu þá vörur sínar á undirverði og margir urðu [[Gjaldþrot|gjaldþrota]]. Konungurinn hagnaðist á aðgerðunum en hagkerfið í heild tapaði.<ref name="Thornton2006-53-55">Thornton, Mark (2006). „[https://mises.org/quarterly-journal-austrian-economics/cantillon-cause-business-cycle Cantillon on the Cause of the Business Cycle]“. ''Quarterly Journal of Austrian Economics'' 9 (3): 45–60, bls. 53–55.</ref> Cantillon þekkti bankastarfsemi af eigin raun. Hann benti á að bankar yrðu ávallt að geta innleyst seðla sína og að flestir bankamenn héldu að minnsta kosti helmingi innstæðna í varasjóði. Þjóðbanki sem nyti mikils trausts gæti hins vegar komist af með mun minni varasjóð. Að mati Cantillons hefur slík gnægð „ímyndaðra peninga“ sömu áhrif og aukið magn raunverulegra peninga og hækkar verð á landi og vinnu, en hún hverfur við fyrstu merki um vantraust.<ref name="Thornton2006-56">Thornton, Mark (2006). „[https://mises.org/quarterly-journal-austrian-economics/cantillon-cause-business-cycle Cantillon on the Cause of the Business Cycle]“. ''Quarterly Journal of Austrian Economics'' 9 (3): 45–60, bls. 56.</ref> Hann tók [[Suðursjávarbólan|Suðurhafsbóluna]] 1720, sem hann hafði sjálfur hagnast á, sem dæmi. Seðlaútgáfa gerði þá kleift að versla með hlutabréf fyrir gríðarlegar upphæðir, en þegar fólk tók að auka neyslu sína í trú á mikinn auð þurfti reiðufé og kerfið hrundi. Banki gæti, með samþykki ráðherra, haldið uppi verði [[Ríkisskuldabréf|ríkisskuldabréfa]] og lækkað vexti til að greiða niður skuldir ríkisins, en slíkar aðgerðir spilltu yfirleitt þeim sem tóku þátt í þeim. Thornton telur kjarnann í kenningu Cantillons vera þann að afskipti stjórnvalda, annaðhvort af peningamagni eða í gegnum þjóðbanka, séu upphafleg orsök [[Hagsveiflur|hagsveiflunnar]].<ref name="Thornton2006-57-58">Thornton, Mark (2006). „[https://mises.org/quarterly-journal-austrian-economics/cantillon-cause-business-cycle Cantillon on the Cause of the Business Cycle]“. ''Quarterly Journal of Austrian Economics'' 9 (3): 45–60, bls. 57–58.</ref> == Áhrif og arfleifð == Schumpeter telur Cantillon hafa haft mun meiri áhrif á franska hagfræðinga en enska og leggur áherslu á röðina Petty–Cantillon–Quesnay, þar sem hver byggði á verkum forvera síns án þess að vera aðeins lærisveinn hans.<ref name="Schumpeter1954-217nm4-218-223" /> Hayek segir að grunnhugmyndir búauðgisstefnunnar sé að finna hjá Cantillon og að Quesnay hafi sjálfur talið hann helstu fyrirmynd sína.<ref name="Hayek1985-227" /> [[Adam Smith]] vitnar til hans með nafni í umfjöllun sinni um laun í ''[[Auðlegð þjóðanna]]'',<ref name="Hayek1985-217-218">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 217–218.</ref> en í [[England]]i féll hann síðan að mestu í gleymsku þar til Jevons enduruppgötvaði hann árið 1881.<ref name="Hayek1985-221">Hayek, Friedrich A. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-introduction Richard Cantillon]“. Þýð. Micheál Ó Súilleabháin. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 217–247, bls. 221.</ref> Mat á mikilvægi hans hefur verið misjafnt. Hayek taldi Jevons varla ýkja þegar hann kallaði ''Essai'' „vöggu stjórnmálahagfræðinnar“, en Schumpeter taldi þá nafngift beinlínis ranga, þótt hann teldi peningafræðina sterkustu hlið Cantillons.<ref name="Hayek1985-217" /><ref name="Schumpeter1954-217nm4-218-223">Schumpeter, Joseph A. (1954). ''History of Economic Analysis''. Ritstj. Elizabeth Boody Schumpeter. London: George Allen & Unwin, bls. 217, nm. 4, 218 og 223.</ref> Síðari fræðimenn hafa gjarnan lesið hann í ljósi eigin kenninga: Murphy kallar hann „fágaðan peningahyggjumann“ (e. ''refined monetarist'') og ber hann saman við [[Milton Friedman|Friedman]],<ref name="Murphy1985-201og206-207">Murphy, Antoin E. (1985). „[https://mises.org/journal-libertarian-studies/richard-cantillon-banker-and-economist Richard Cantillon – Banker and Economist]“. ''Journal of Libertarian Studies'' 7 (2): 185–215, bls. 201 og 206–207.</ref> og [[Austurrísku hagfræðingarnir|austurrískir hagfræðingar]] á borð við [[Murray Newton Rothbard|Rothbard]] hafa séð hjá honum fyrsta vísi að austurrísku hagsveiflukenningunni.<ref name="Thornton2006-46">Thornton, Mark (2006). „[https://mises.org/quarterly-journal-austrian-economics/cantillon-cause-business-cycle Cantillon on the Cause of the Business Cycle]“. ''Quarterly Journal of Austrian Economics'' 9 (3): 45–60, bls. 46.</ref> Schumpeter bendir þó á að Cantillon skrifaði í hagkerfi þar sem greiðslur fóru að langmestu leyti fram í málmmynt.<ref name="Schumpeter1954-319" /> == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * Cantillon, Richard. ''Essai sur la nature du commerce en général'' (1755). [https://www.econlib.org/library/NPDBooks/Cantillon/cntNT.html Ensk þýðing Henrys Higgs, ''Essay on the Nature of Trade in General'', á Econlib]. * [[:en:Richard Cantillon|Grein um Richard Cantillon á ensku Wikipediu]] {{DEFAULTSORT:Cantillon, Richard}} {{d|1734}} [[Flokkur:Franskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Írskir hagfræðingar]] jcl52f0f47twumn814qy27ojrkable9 0 181074 1984278 1975780 2026-10-29T12:53:00Z CommonsDelinker 1159 Skráin Nigel_Richards_2018.jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Ziv|Ziv]] vegna þess að per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Nigel Richards 2018.jpg|]] 1984278 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Nigel Richards | mynd = | mynd_texti = Richards árið 2018 | fæðingardagur = 1967 | fæðingarstaður = [[Christchurch]], Nýja-Sjáland<ref>{{cite web|last=Willsher|first=Kim|date=21 July 2015|title=The French Scrabble champion who doesn't speak French|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/jul/21/new-french-scrabble-champion-nigel-richards-doesnt-speak-french|website=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150728182708/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/jul/21/new-french-scrabble-champion-nigel-richards-doesnt-speak-french|archive-date=28 July 2015|url-status=live}}</ref> | starf = Skraflari }} '''Nigel Richards''' (fæddur [[1967]])<ref>{{Cite web|url=https://www.liberation.fr/sports/2015/07/27/dechiffrer-des-lettres_1354721/|title=Nigel Richards, déchiffrer des lettres|last=Gendron|first=Guillaume|date=27 July 2015|website=[[Libération]]|language=fr|archive-url=https://archive.today/20230515183419/https://www.liberation.fr/sports/2015/07/27/dechiffrer-des-lettres_1354721/|archive-date=15 May 2023}}</ref> er [[Nýja-Sjáland|nýsjálenskur]]<nowiki/>-<nowiki/>[[Malasía|malasískur]] [[Skrafl|skraflari]] sem er almennt talinn vera besti mótspilari í skrafli frá upphafi. Richards fæddist og ólst upp á Nýja-Sjálandi og varð heimsmeistari árið [[2007]] og endurtók leikinn árin [[2011]], [[2013]], [[2018]] og [[2019]]. Hann vann einnig þriðja meistaramót enskumælandi skraflara árið 2019.<ref>[https://www.standardmedia.co.ke/sports/article/2001346445/scrabble-kenya-finishes-third-in-africa-at-world-championships Nigel’s WESPAC title]</ref> Richards er einnig fimmfaldur [[Bandaríkin|bandarískur]] meistari (fjórum sinnum í röð frá 2010 til 2013), áttfaldur [[Bretland|breskur]] meistari, ellefufaldur meistari á heimsmeistaramótinu í [[Singapúr]] og fimmtánfaldur meistari á heimsmeistaramótinu í [[Taíland|Taílandi]], stærsta skraflmót heims. Árið [[2015]], þrátt fyrir að tala ekki [[Franska|frönsku]], varð Richards heimsmeistari í frönsku skrafli eftir að hafa eytt að sögn níu vikum í að læra frönsku orðabókina.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2015/07/21/talar_ekki_malid_en_vann_skraflmot/|title=Talar ekki málið en vann skraflmót|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/sigradi-i-skrafli-en-kann-ekki-tungumalid/|title=Sigraði í Skrafli en kann ekki tungumálið - RÚV.is|date=2015-07-22|website=RÚV|access-date=2024-06-14}}</ref> Hann varð aftur meistari árið [[2018]] og margsinnis aftur frá árinu [[2016]].<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/espn/story/_/id/25776082/nigel-richards-scrabble-legend-words-say-plenty-play|title=The scrabble legend with few words to say, but plenty to play|date=2019-01-16|website=[[ESPN]]|language=en|access-date=2023-10-29}}</ref> Richards er nafntogaður fyrir að vera sjónmunamaður og tölvitringur. Richards er að sögn einangraður persónuleiki og hefur sjaldan verið í viðtölum.<ref name="TheWorld">{{Cite web|url=https://theworld.org/stories/2015-07-21/new-french-language-scrabble-champion-doesn-t-speak-french|title=The new French-language Scrabble champion doesn't speak French|last=Pascaud|first=May|date=21 July 2015|website=[[The World (radio program)|The World]]|publisher=[[Public Radio Exchange|PRX]]|access-date=9 March 2023|archive-date=11 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311101724/https://theworld.org/stories/2015-07-21/new-french-language-scrabble-champion-doesn-t-speak-french|url-status=dead}}</ref> Árið 2015 bauð Skraflfélag Íslands honum Richards að mæta til leiks á Íslandsmótinu í skrafli og læra málið utanbókar, en Richards afþakkaði boðið.<ref>{{Cite web|url=https://netskrafl.wordpress.com/2016/12/13/thegar-skraflfelagid-skoradi-a-nigel/|title=Þegar Skraflfélagið skoraði á Nigel|date=2016-12-13|language=is-IS|access-date=2024-06-14}}</ref> == Skraflferill == Richards keppti fyrst í skrafli hjá [[Christchurch]]<nowiki/>-skraflklúbbnum á Nýja-Sjálandi. Frá því að hann hóf keppnisferil sinn árið 1996 hefur hann unnið um 75% mótsleikja sinna og safnað um 200.000 bandaríkjadölum í verðlaunafé.<ref>{{Cite web|url=http://www.cross-tables.com/profile.php?p=6003|title=Nigel Richards – Player Profile|date=|publisher=cross-tables.com|access-date=23 February 2014|archive-date=7 maí 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130507121409/http://cross-tables.com/profile.php?p=6003|url-status=dead}}</ref> Árið [[2000]] flutti Richards til Malasíu. === 2007 === Richards varð heimsmeistari í skrafli og þénaði 15.000 [[Bandaríkjadalur|bandaríkjadali]] með því að vinna úrslitakeppni, 3 leiki á móti 0, gegn Malasanum [[Ganesh Asirvatham]]. === Síðan 2020 === Eftir að hafa orðið meistari á meistaramót enskumælandi skraflara hefur Richards ekki tekið þátt í neinum öðrum meistaramótum. Síðasta stórmótið sem hann tók þátt í var ASCI 2023 Masters, sem hann vann.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.wespa.org/aardvark/html/players/215.html|title=Nigel Richards|website=World English Language Scrabble Players Association|access-date=November 2, 2023|archive-date=nóvember 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231102190651/https://www.wespa.org/aardvark/html/players/215.html|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Richards, Nigel}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1967]] bqo1cljnd9z4fv5p2c74co1jkqktovp 0 182501 1984302 1984142 2026-10-29T14:31:13Z ~2026-57584-11 122323 Lagfært stafsetningu ásamt því að byrja á lagfæringu á tilvísunum 1984302 wikitext text/x-wiki '''Ríkardískir sósíalistar''' voru hópur breskra hugsuða og hagfræðinga á fyrri hluta 19. aldar sem byggðu hugmyndir sínar á kenningum [[David Ricardo]] og tengdu þær við [[Sósíalismi|sósíalísk]] sjónarmið. Þeir gagnrýndu [[Kapítalismi|kapítalískt]] hagkerfi á grundvelli [[vinnugildiskenningar]] Ricardo og lögðu til félagslegrar umbóta sem þeir töldu stuðla að réttlátari dreifingu auðs.<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=The Wealth of Ideas: A History of Economic Thought|höfundur=Roncaglia, Alessandro|útgefandi=Cambridge University Press|bls=208|ár=2005}}</ref> Meðal þeirra sem oft eru kenndir við ríkadískan sósíalisma eru [[William Thompson (heimspekingur)|William Thompson,]] [[Thomas Hodgskin]], [[John Francis Bray]], [[John Gray]] og [[Robert Owen|Robert Owen.]] Þeir sóttu meðal annars í hugmyndir Ricardo og annarra klassískra hagfræðinga í gagnrýni sinni ríkjandi efnahagsskipan. Þeir gagnrýndu sérstaklega ójafna dreifingu tekna og notuðu vinnugildiskenningar til að styðja þá skoðun að verkafólk fengi ekki allan afrakstur vinnu sinnar.<ref name="King2003-184-185">King, J. E. (2003). „Non-Marxian Socialism.“ Í Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis (ritstj.), ''A Companion to the History of Economic Thought''. Blackwell Publishing, bls. 184–185.</ref> Á fyrstu áratugum 19. aldar upplifði Bretland miklar samfélagslegar breytingar í kjölfar [[Iðnbyltingin|iðnbyltingarinnar]]. Vaxandi ójöfnuður og erfiðar aðstæður verkafólks leiddu til aukinnar gagnrýni á ríkjandi efnahagskerfi. Ríkardískir sósíalistar sóttu allir innblástur í kenningar David Ricardo, sérstaklega [[vinnugildiskenningu]] hans, sem segir að verðmæti vöru ráðist nær eingöngu af vinnunni sem fer í framleiðslu hennar, en hver þeirra um sig hafði sína eigin skoðun á hvernig best sé að passa upp á réttláta dreifingu tekna.<ref name=":5">King, J. E. “Non-Marxian Socialism.” í ''A Companion to the History of Economic Thought'', ritsjt. Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle, og John B. Davis (Blackwell Publishing, 2003), bls. 184–200. </ref> == Kenningar og hugmyndir == Ríkardískir sósíalistar byggðu á vinnugildiskenningu [[David Ricardo|Ricardo]] til að sýna fram á að verðmæti vöru væri skapað af vinnu verkamanna, ekki vegna fjármagns eða lands. Þeir héldu því fram að hagnaður og renta væru óverðskuldaðar tekjur sem væru teknar frá verkamönnum, og lagt á þá í formi verðlags, sem leiddi til ójafnrar skiptingu auðs.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Wealth of Ideas: A History of Economic Thought|höfundur=Roncaglia, Alessandro|útgefandi=Cambridge University Press|bls=208|ár=2005}}</ref> [[Vinnugildiskenningin]] var þannig notuð til að réttlæta þá skoðun að arður, sem fjármagnseigendur taka til sín, sé óverðskuldaður og tilheyri í raun verkamönnunum sjálfum. Þessi nálgun veitti ríkardískum sósíalistum vopn gegn kapítalisma sem byggði á gróðasókn fjármagns fremur en á sanngirni í verðmætasköpun.<ref>King, J. E. (2003). ''„''Non-Marxian Socialism''.“'' Í Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis (ritstj.), ''A Companion to the History of Economic Thought''. Blackwell Publishing, bls. 184–200.</ref> Þeir gagnrýndu einkaeign á framleiðslutækjum og sögðu hana leiða til [[Arðrán|arðráns]] og ójöfnuðar. Lausnir þeirra fólust meðal annars í stofnun samvinnufélaga, þar sem verkamenn myndu eiga saman framleiðsluþættina, og stjórna framleiðslu sjálfir til að tryggja sanngjarna dreifingu auðs.<ref name=":1">{{Bókaheimild|titill=The Wealth of Ideas: A History of Economic Thought|höfundur=Roncaglia, Alessandro|útgefandi=Cambridge University Press|ár=2005|bls=221-224}}</ref> Þessi hugmynd um samvinnufélög var ekki aðeins leið til að tryggja réttláta tekjuskiptingu heldur einnig til að valdefla verkafólk og bæta þeirra aðstæður. Með því að hafa beina stjórn á framleiðslu væri minni hætta á ójafnri skiptingu tekna þar sem rentan sem áður hafði farið til fjármagnseigenda yrði í staðinn hluti af tekjum verkamanna.<ref name=":1" /> Ríkardískir sósíalistar lögðu þannig grundvöllinn að mörgum meginhugmyndum sósíalískra stefna, sérstaklega hvað varðar samvinnu og jafnræði innan hagkerfisins. Áherslur þeirra á sanngirni í verðmætasköpun hafa haft mikil áhrif á hugmyndir um framleiðslusamvinnu og pólitíska baráttu fyrir réttlæti í efnahagslífi, sem síðar varð mikilvægur þáttur í verkalýðsbaráttu víða um [[Evrópa|Evrópu]]. <ref name=":6">Hunt, E. K. (1980). „The Relation of the Ricardian Socialists to Ricardo and Marx.“ ''Science & Society'', 44(2), bls. 192–193. [https://www.jstor.org/stable/40402242 JSTOR].</ref> Hugmyndir ríkardískra sósíalista áttu margt sameiginlegt með síðari gagnrýni [[Karl Marx|Marx]] á kapítalískt hagkerfi. Marx var ekki sammála ríkardísku sósíalistunum um allt en taldi sumar hugmyndir þeirra mikilvægar, sérstaklega gagnrýni þeirra á kapítalískt samfélag.<ref>{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|útgefandi=Graduate Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University|höfundur=Miles, John Jeffries|ár=1970|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content|bls=21}}</ref> == Ágreiningur milli ríkardískra sósíalista == [[William Thompson (heimspekingur)|Thompson]] og [[Thomas Hodgskin|Hodgskin]] eru taldir meðal mikilvægustu ríkardísku sósíalistanna og hafa verið nefndir forverar [[Karl Marx]]. Þeir gagnrýndu báðir kapítalískt hagkerfi en höfðu ólíkar hugmyndir um markaðssamkeppni.<ref name=":7" /> Hodgskin var fylgjandi frjálsum markaði og taldi að við frjálsa samkeppni gæti skapast náttúrulegt jafnvægi. Árið 1825 gaf hann út ''Labour Defended against the Claims of Capital'' þar sem hann hélt því fram að réttlæti gagnvart verkafólki yrði best tryggt í gegnum frjálsa markaði og einstaklingsbundið eignarhaldi. Sá sem ynni og framleiddi ætti að eiga framleiðslutækin og njóta afrakstursins. Samkvæmt Hodgskin væri vandamálið ekki markaðurinn sjálfur heldur einkaleyfi sem ríkið veitir kapítalistum.<ref name=":6" /> Thompson taldi kerfi Hodgskin framför frá [[Kapítalismi|kapítalisma]] en stóð enn á því að samkeppni skapaði ýmis samfélagsleg vandamál. Hann taldi að á samkeppnismarkaði yrðu verkamenn, iðnaðarmenn og kaupmenn keppinautar og að hagsmunir einstakra starfsgreina gætu farið gegn hagsmunum almennings. Einnig taldi Thompson markaðsamkeppni hægja á framförum og miðlun þekkingar þar sem framleiðendur hefðu hvata til að halda aðferðum leyndum sem veittu þeim samkeppnisforskot.<ref name=":6" /> Thompson taldi að kúgun kvenna væri afleiðing [[Einstaklingshyggja|einstaklingshyggju]] og samkeppni í hagkerfi. Hann taldi kynjastaðla takmarka þátttöku kvenna á vinnumarkaði þar sem þær væru að miklu leyti bundnar við heimilisstörf og barnuppeldi. Vinnuafl kvenna væri því efnahagsleg sóun þar sem þær gætu verið jafn framleiðnar og karlar. Thompson var að þessu leyti á undan sinni samtíð í kvenréttindamálum.<ref name=":6" /> == Helstu fulltrúar == Þegar talað er um ríkardíska sósíalista er almennt átt við Thomas Hodgskin, William Thompson, John Gray og John Francis Bray.<ref name=":7">{{Bókaheimild|titill="The Relation of the Ricardian Socialists to Ricardo and Marx."|útgefandi=Science & Society, Vol. 44, No. 2|ár=1980|höfundur=Hunt, E. K.|bls=177}}</ref> Því hefur þó verið haldið fram að fleiri hagfræðingar megi telja til ríkardískra sósíalista, þar á meðal Piercy Ravenstone, Thomas Rowe Edmonds og Charles Hall.<ref>{{Bókaheimild|titill=Utopian or scientific? A reconsideration of the Ricardian Socialists|höfundur=King, J. E.|ár=1983|útgefandi=History of Political Economy. 15 (3).|bls=345}}</ref> === Thomas Hodgskin === [[Thomas Hodgskin]] (1787-1869) fæddist í Chatham á Englandi og gekk ungur til liðs við sjóherinn. Eftir að hafa yfirgefið herinn árið 1812 varð hann þekktur sem blaðamaður og rithöfundur. Í ritum sínum, þar á meðal ''Popular Political Economy'' frá árinu 1827, gagnrýndi hann kapítalísk kerfi fyrir að leyfa eigendum fjármagns að hagnast á kostnað verkamanna. Hann gerði greinarmun á náttúrulegu verði sem hann skilgreindi sem raunvirði orkunnar og tímans sem fór í framleiðsluna, og samfélagslegu verði, sem er það verð sem varan sé seld á, þar innifalin öll renta og hagnaður. Hann taldi að söluverð ætti að vera í takt við náttúrulegt verð og að verkamennirnir ættu að fá allan, eða svo gott sem allan peninginn í sínar hendur fyrir vinnuna.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Wealth of Ideas: A History of Economic Thought|höfundur=Roncaglia, Alessandro|útgefandi=Cambridge University Press|ár=2005|bls=223-224}}</ref> [[Karl Marx|Marx]] lýsti mikilli virðingu fyrir hugmyndum Hodgskin og taldi þær jafnvel snjallari og sannari en margra annarra gagnrýnenda kapítalismans. Marx samræmdi sig sérstaklega með þeirri skoðun Hodgskins að framleiðsla aukist samhliða fólksfjölgun og verkaskiptingu, og að eftir að verkaskipting hefur átt sér stað á vinnustað sé ógerlegt að ákvarða framlag hvers starfsmanns til framleiðslunnar. Þess vegna taldi Marx að öll verðmæti ættu að vera í sameign. Hann samþykkti einnig þá skoðun Hodgskin að í kapítalísku kerfi fari verðmæti fyrst til kapítalistans en ekki til landeigandans, sem var annars algengur milliliður á þeim tíma.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|höfundur=Miles, John Jeffries|útgefandi=Graduate Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University|ár=1970|bls=22|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content}}</ref> Þrátt fyrir þessa samstöðu var Marx ósammála Hodgskin um réttmæti þess að kapítalistinn ætti rétt á einhverjum launum. Hodgskin taldi að kapítalistinn mætti hljóta laun, þó þau væru jafn lág og laun starfsmanna. Marx á hinn bóginn hélt því fram að kapítalistinn ætti ekki skilið nein laun, þar sem hann lagði ekkert af mörkum til raunverulegrar framleiðslu.<ref name=":2" /> === William Thompson === [[William Thompson (heimspekingur)|William Thompson]] (1775-1833) var írskur landeigandi, hagfræðingur og umbótasinni, þekktur fyrir að boða [[Sósíalismi|sósíalisma]] og samvinnu í framleiðslu ásamt því að styðja réttindi kvenna. Hann fæddist í auðugri fjölskyldu í Cork á Írlandi en gagnrýndi síðar þá óréttlátu dreifingu auðs sem fylgdi kapítalismanum og kallaði sig „meðlim hinnar iðjulausu stétta.“<ref name=":4">{{Vefheimild|url=https://booksandideas.net/William-Thompson-a-Pioneer-of-European-Socialism|titill=William Thompson, a Pioneer of European Socialism|höfundur=Caroline Gomes|útgefandi=booksandideas.net|mánuður=desember|ár=2019}}</ref> Thompson var undir áhrifum [[Nytjastefna|nytjastefnu]] [[Jeremy Bentham]] og barðist fyrir "sem mestri hamingju fyrir sem flesta." Hann lagði til umbætur í menntamálum í Cork, með áherslu á hagnýta og jafna menntun. Eftir að hafa kynnst [[Robert Owen]] þróaði hann hugmyndir sínar um samvinnufélög.<ref name=":4" /> Árið 1824 gaf Thompson út ''An Inquiry into the Principles of the Distribution of Wealth'' þar sem hann gagnrýndi kapítalisma fyrir að skapa ójöfnuð og lagði til samvinnufélög þar sem verkamenn myndu eiga og stjórna framleiðslu til að tryggja réttláta skiptingu auðs . Hann vildi þó ekki að kapítalistar fengu ekkert í hendurnar fyrir að eiga og stjórna fjármagninu, heldur vildi hann tilhluta þeim þann hluta hagnaðarins sem nam afskriftum fjármagnsstofnsins, og laun á við bestu starfsmennina.<ref>{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|höfundur=Miles, John Jeffries|útgefandi=Graduate Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University|ár=1970|bls=25|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content}}</ref> === John Francis Bray === [[John Francis Bray]] (1809-1897) fæddist í Washington, D.C., en flutti til Englands í æsku. Hann starfaði sem prentari í Leeds og tók virkan þátt í verkalýðshreyfingunni. Í bók sinni ''Labour's Wrongs and Labour's Remedy'' frá árinu 1839 setti hann fram hugmyndir um samvinnufélög og [[Lýðræði|lýðræðislegt]] hagkerfi þar sem verkamenn stjórnuðu framleiðslunni og nutu ávaxta vinnu sinnar. Hjá honum var sameign lykilatriði, því þá væri minni hvati og geta hjá kapítalistum og landeigendum til að skapa rentu og hagnað.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Wealth of Ideas: A History of Economic Thought|höfundur=Roncaglia, Alessandro|útgefandi=Cambridge University Press|ár=2005|bls=224}}</ref> Marx hélt því fram að Bray hefði skrifað margt betur en Proudhon, en að uppástungur hans skorti dýpt, og voru því “bersýnilegt bull”.<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|höfundur=Miles, John Jeffries|útgefandi=Graduate Faculty of theVirginia Polytechnic Institute and State University|ár=1970|bls=23|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content}}</ref> === John Gray === [[John Gray]] (ca. 1799-1883) var breskur sósíalisti sem setti fram hugmyndir um vinnu, eignarétt og skiptingu auðs. Á yngri árum starfaði Gray við iðnað og verslun í London en árið 1818 fór hann til Skotlands þar sem að hann tók þátt í tilraun Roberts Owen til að koma á fót samvinnufélagi. Gray dró sig þó úr því verkefni nokkru síðar og gagnrýndi ýmis atriði þess.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Ricardian Socialists|höfundur=Esther Lowenthal|ár=1911|útgefandi=Columbia University|bls=47-48}}</ref> Ein af aðal hugmyndum Gray var að vinna skapaði verðmæti og væri grundvöllur [[Eignarréttur|eignarréttar]]. Hann skipti samfélaginu í tvær stéttir annars vegar óframleiðandi stétt (e. unproductive class) sem meðal annars náði til kapítalista og landeiganda og hins vegar framleiðandi stétt (e. productive class) sem samanstóð af verkafólki. Gray taldi að framleiðandi stéttin fengi aðeins lítinn hluta þeirra verðmæta sem hún skapaði en stærri hluti þeirra rynni til landeiganda og kapítalista. Hann gagnrýndi þessa skiptingu og taldi að verkafólk ætti rétt á afrakstri eigin vinnu.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Ricardian Socialists|höfundur=Esther Lowenthal|útgefandi=Columbia University|ár=1911|bls=49-51}}</ref> Gray var gagnrýninn á samkeppni í atvinnulífinu þar sem að hann taldi hana stuðla að óréttlátri skiptingu auðs og sóunar. Hann taldi að framleiðsla ætti frekar að byggjast á samvinnu og vann að samvinnufélögum um tíma en hugmyndir hans þróuðust hins vegar með tímanum og á seinni árum fór hann að sjá ákveðna kosti við samkeppni.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Ricardian Socialists|höfundur=Esther Lowenthal|útgefandi=Columbia University|ár=1911|bls=54-56}}</ref> === Piercy Ravenstone === [[Piercy Ravenstone]] (1789-1831) var breskur hagfræðingur og einn af fyrstu talsmönnum kenninga um umframvirði.<ref name=":8">{{Bókaheimild|titill=On Some Neglected British Economists-II|höfundur=Seligman, Edwin|ár=1903|útgefandi=The Economic Journal. 13 (52)|bls=514-515}}</ref> Bæði [[David Ricardo|Ricardo]] og [[Karl Marx|Marx]] veittu skrifum hans athygli.<ref>{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|höfundur=Miles, John Jeffries|ár=1970|bls=4-6|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content|útgefandi=Graduate Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University}}</ref> Sumir fræðimenn hafa talið Ravenstone til ríkardískra sósíalista. Hann taldi að verkamenn ættu að njóta að fullu verðmæta eigin vinnu. Ólíkt sumum öðrum ríkardískum sósíalistum, sem studdust við [[Nytjastefna|nytjastefnu]] og lögðu áherslu á sem mesta hamingju sem flestra, leit Ravenstone á þetta sem siðferðislega skyldu. Hann taldi að fólk hefði náttúrulegan rétt til eigin vinnu, á meðan réttur til að hagnast á eignum væri tilbúinn réttur, skapaður af þeim sem meira áttu.<ref>{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|útgefandi=Graduate Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University.|höfundur=Miles, John Jeffries|ár=1970|bls=16|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content}}</ref> Ravenstone hafði bæði bein og óbein áhrif á Marx. Marx vísaði tvisvar til Ravenstone í ''[[Auðmagnið|Auðmagninu]]'' (1861)''.'' Hugmyndir Ravenstone höfðu einnig áhrif á Marx í gegnum aðra enska sósíalista, þá sérstaklega Thomas Hodgskin, William Thompson og John Francis Bray. Marx veitti sérstakri athygli þeirri hugmynd Ravenstone að þróuð verkaskipting væri forsenda arðbærrar notkunar fjármagns.<ref>{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content|höfundur=Miles, John Jeffries|ár=1970|bls=6-7|útgefandi=Graduate Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University.}}</ref> Helstu verk Ravenstone eru ''A Few Doubts as to the Correctness of Some Opinions Generally Entertained on the Subjects of Population and Political Economy'' (1821) og ''Thoughts on the Funding System and its effects'' (1824)''.''<ref>{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|útgefandi=Graduate Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University.|bls=2-3|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content|ár=1970|höfundur=Miles, John Jeffries}}</ref> == Áhrif og arfleifð == Ríkardískir sósíalistar tóku þátt í þróun sósíalískrar hagfræðihugsunar á fyrri hluta 19. aldar. Með því að byggja á hugmyndum [[Klassísk hagfræði|klassískrar hagfræði]] tengdu þeir spurningar um verðmæti og tekjuskiptingu við gagnrýni á eignarhald og skipulag kapítalísks hagkerfis. Þeir lögðu þannig sitt af mörkum til þeirrar hagfræðilegu hefðar sem þróaðist síðar áfram í ólíkum áttum innan sósíalískrar hagfræði.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Wealth of Ideas; A History of Economic Thought|höfundur=Roncaglia, Alessandro|útgefandi=Cambridge University Press|ár=2005|bls=221}}</ref> Ríkardísku sósíalistarnir náðu ekki miklum pólitískum áhrifum á sínum tíma og hefur hnignun ríkardísks sósíalisma verið skýrð með ólíkum hætti. Þeir gagnrýndu klassíska hagfræði og töldu möguleika á efnahagslegum og félagslegum framförum takmarkaða innan kapítalísks hagkerfis. Slík sjónarmið fengu takmarkaðar undirtektir meðal samtímamanna. Hugmyndir ríkardísku sósíalistanna höfðu þó áhrif á síðari hugsuði og má meðal annars finna tengsl við skrif [[Karl Marx]] og [[Friedrich Engels]].<ref>{{Bókaheimild|titill=Piercy Ravenstone: A Study in Nineteenth Century Radical Economics|höfundur=Miles, John Jeffries|útgefandi=Graduate Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University|ár=1970|bls=20|url=https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/4dd46f50-8e48-4f68-8057-ecbab6bc10ce/content}}</ref> [[Flokkur:Hagfræði]] === Tengsl við Karl Marx === Hugmyndir Karl Marx og ríkardísku sósíalistanna áttu ýmislegt sameiginlegt. Bæði Marx og ríkadísku sósíalistarnir fjölluðu meðal annars um vinnu, verðmæti og stöðu verkafólks í kapítalísku hagkerfi. Ríkadísku sósíalistarnir notuðu [[Vinnugildiskenning|vinnugildiskenninguna]] til að gagnrýna ójafna tekjuskiptingu og héldu því fram að verkafólk fengi ekki allan afrakstur vinnu sinnar.<ref name="King2003">King, J. E. (2003). „Non-Marxian Socialism.“ Í Warren J. Samuels, Jeff E. Biddle og John B. Davis (ritstj.), ''A Companion to the History of Economic Thought''. Blackwell Publishing, bls. 185.</ref> John Francis Bray setti fram kenningu um [[arðrán]] sem byggðist á hugmyndinni um umframvinnu.<ref name="King2003" /> Marx vísaði meðal annars til skrifa Thompson og Hodgskin, en var jafnframt gagnrýninn á margar hugmyndir þeirra. Þrátt fyrir þessi tengsl voru kenningar Marx og ríkadísku sósíalistanna því ekki þær sömu.<ref name="HuntLautzenheiser2011">Hunt, E. K. og Mark Lautzenheiser (2011). ''History of Economic Thought: A Critical Perspective''. 3. útg. M.E. Sharpe, bls. 203.</ref> == Heimildatilvísanir == 3j4ielkrf3hbnboilrmcehbnh1aeeqo 0 184559 1984387 1983634 2026-10-30T03:10:43Z Stephan1000000 67773 145 1984387 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | mynd = American Horror Story (FX television series) red logo.svg | tegund = [[Hrollvekja]] | skapari = {{Plainlist| * [[Ryan Murphy]] * [[Brad Falchuk]]}} | land = [[Bandaríkin]] | tungumál = [[Enska]] | fjöldi_þáttaraða = 13 | fjöldi_þátta = 145 | lengd = 32–73 mínútur | framleiðsla = {{Plainlist| * Brad Falchuk Teley-Vision * {{nowrap|Ryan Murphy Television}} * [[20th Television]] }} | sjónvarpsstöð = [[FX (sjónvarpsstöð)|FX]] | fyrsti_þáttur = {{Start date|2011|10|5}} | síðasti_þáttur = {{End date|í dag}} }} '''''American Horror Story''''' ('''''AHS''''') eru bandarískir [[hrollvekja|hrollvekjuþættir]], búnir til af [[Ryan Murphy]] og [[Brad Falchuk]] fyrir sjónvarpsstöðina [[FX (sjónvarpsstöð)|FX]]. Hver þáttaröð er sjálfstæð smásería með nýjum persónum og söguþráðum, þó sumar fá innblástur frá raunverulegum atburðum.<ref>{{Cite web |last=Pehanick |first=Maggie |date=April 24, 2016 |title=The True Stories Behind 18 American Horror Story Characters |url=http://www.popsugar.com/entertainment/American-Horror-Story-Characters-Based-Real-People-36364636 |access-date=May 8, 2016 |website=Popsugar.com |archive-date=May 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513153010/http://www.popsugar.com/entertainment/American-Horror-Story-Characters-Based-Real-People-36364636 |url-status=live }}</ref> == Þáttaraðir == {{Series overview | auxA = Title | color1 = #9A222A | link1 = | auxA1 = ''Murder House'' | episodes1 = 12 | start1 = {{Start date|2011|10|5}} | end1 = {{End date|2011|12|21}} | color2 = #14131A | link2 = | auxA2 = ''Asylum'' | episodes2 = 13 | start2 = {{Start date|2012|10|17}} | end2 = {{End date|2013|1|23}} | color3 = #662C35 | link3 = | auxA3 = ''Coven'' | episodes3 = 13 | start3 = {{Start date|2013|10|9}} | end3 = {{End date|2014|1|29}} | color4 = #095457 | link4 = | auxA4 = ''Freak Show'' | episodes4 = 13 | start4 = {{Start date|2014|10|8}} | end4 = {{End date|2015|1|21}} | color5 = #453C11 | link5 = | auxA5 = ''Hotel'' | episodes5 = 12 | start5 = {{Start date|2015|10|7}} | end5 = {{End date|2016|1|13}} | color6 = #DCC89F | link6 = | auxA6 = ''Roanoke'' | episodes6 = 10 | start6 = {{Start date|2016|9|14}} | end6 = {{End date|2016|11|16}} | color7 = #F6BB02 | link7 = | auxA7 = ''Cult'' | episodes7 = 11 | start7 = {{Start date|2017|9|5}} | end7 = {{End date|2017|11|14}} | color8 = #FF6048 | link8 = | auxA8 = ''Apocalypse'' | episodes8 = 10 | start8 = {{Start date|2018|9|12}} | end8 = {{End date|2018|11|14}} | color9 = #3C230D | link9 = | auxA9 = ''1984'' | episodes9 = 9 | start9 = {{Start date|2019|9|18}} | end9 = {{End date|2019|11|13}} | color10 = #0F5A90 | link10 = | auxA10A = ''Double{{nbsp}}Feature'' | auxA10Aspan = 2 | episodes10 = 10 | episodes10A = 6 | start10A = {{Start date|2021|8|25}} | end10A = {{End date|2021|9|22}} | episodes10B = 4 | start10B = {{Start date|2021|9|29}} | end10B = {{End date|2021|10|20}} | color11 = #DDEEF5 | link11 = | auxA11 = ''NYC'' | episodes11 = 10 | start11 = {{Start date|2022|10|19}} | end11 = {{End date|2022|11|16}} | color12 = #85BBDD | link12 = | auxA12A = ''Delicate'' | auxA12Aspan = 2 | episodes12 = 9 | episodes12A = 5 | start12A = {{Start date|2023|9|20}} | end12A = {{End date|2023|10|18}} | episodes12B = 4 | start12B = {{Start date|2024|4|3}} | end12B = {{End date|2024|4|24}} }} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{stubbur|sjónvarp}} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 2011]] lpueroxkiz36un3rpys6qgo394gseg5 0 186585 1984408 1930820 2026-10-30T09:35:00Z TKSnaevarr 53243 1984408 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Karol Nawrocki | mynd = | titill = Forseti Póllands | stjórnartíð_start = 6. ágúst 2025 | stjórnartíð_end = | myndatexti1 = Karol Nawrocki árið 2025. | forsætisráðherra = [[Donald Tusk]] | forveri = [[Andrzej Duda]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1983|3|3}} | fæðingarstaður = [[Gdańsk]], [[Pólland]]i | þjóderni = [[Pólland|Pólskur]] | maki = Marta Nawrocka | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundinn | börn = 3 | háskóli = [[Háskólinn í Gdańsk]]<br>[[Tækniháskólinn í Gdańsk]] | bústaður = [[Siedlce]], [[Gdańsk]] | menntun = Doktorspróf í sagnfræði | embætti1 = Formaður Þjóðminningarstofnunar | stjórnartíð_start1 = 23. júlí 2021 | stjórnartíð_end1 = 6. ágúst 2025 | forveri1 = [[Jarosław Szarek]] | laun = 29.986,87 [[PLN]] }} '''Karol Tadeusz Nawrocki''' (f. 3. mars 1983) er núverandi forseti Póllands, pólskur sagnfræðingur, fyrrum atvinnuíþróttamaður og stjórnmálamaður.<ref>{{Vefheimild|titill=Karol Nawrocki er næsti forseti|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-06-02-karol-nawrocki-er-naesti-forseti-445148|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 2. júní 2025|skoðað=3. júní 2025|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Hann hefur verið formaður Þjóðminningarstofnunar Póllands frá árinu 2021 og var safnstjóri Safns um seinni heimsstyrjöldina í [[Gdańsk]] frá 2017 til 2021. Nawrocki bauð sig fram í forsetakosningum Póllands árið 2025 með stuðningi [[Lög og réttlæti|Laga og réttlætis]] og bar sigur úr býtum í seinni umferð þeirra gegn [[Rafał Trzaskowski]], borgarstjóra [[Varsjá|Varsjár]].<ref>{{Cite web |date=2025-06-02 |title=Wybory prezydenckie 2025: Kiedy Karol Nawrocki zostanie Prezydentem RP? [TERMINY] |url=https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9812265,wybory-prezydenckie-2025-kiedy-karol-nawrocki-obejmie-wladze-oto-naj.html |access-date=2025-06-02 |website=www.gazetaprawna.pl |language=pl}}</ref> ==Æviágrip== Karol Nawrocki er fyrrverandi [[Hnefaleikar|hnefaleikakappi]]. Hann er með doktorspróf í [[sagnfræði]] frá [[Háskólinn í Gdańsk|Háskólanum í Gdańsk]]. Fyrir forsetakjör sitt var Nawrocki forstöðumaður Þjóðminningarstofnunar, sem sinnir rannsóknum á nútímasögu Póllands og á glæpum [[Nasistar|nasista]] og [[Alþýðulýðveldið Pólland|kommúnistastjórnar landsins]] á 20. öld. Í því embætti hóf stofnunin herferð til að rífa niður minnisvarða frá kommúnistatímanum. Nawrocki stýrði jafnframt safni um [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldina]] í Gdańsk en var þar gagnrýndur fyrir að draga úr þætti [[Helförin|helfararinnar]] í sögu stríðsins í Póllandi.<ref name=vísir>{{Vefheimild|titill=Ný­kjörinn for­seti Pól­lands: Trú­rækinn sagn­fræðingur og fyrr­verandi hnefaleikakappi|url=https://www.visir.is/g/20252734267d/ny-kjorinn-for-seti-pol-lands-tru-raekinn-sagn-fraedingur-og-fyrr-verandi-hnefaleikakappi|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. júní 2025|höfundur= Rafn Ágúst Ragnarsson|skoðað=3. júní 2025}}</ref> Nawrocki varð forsetaframbjóðandi í forsetakosningum Póllands árið 2025 með stuðningi stjórnmálaflokksins [[Lög og réttlæti|Laga og réttlætis]]. Í kosningabaráttunni stillti hann sér upp sem hluta af alþjóðlegri hreyfingu [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinnaðra]] [[Íhaldsstefna|íhaldsmanna]] og naut stuðnings erlendra leiðtoga á borð við [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta og [[Viktor Orbán]] forsætisráðherra Ungverjalands. Nawrocki lofaði að stórefla [[Póllandsher|pólska herinn]] og halda áfram stuðningi við [[Úkraína|Úkraínu]] í [[Innrás Rússa í Úkraínu|stríði landsins við Rússland]]. Hann gagnrýndi hins vegar úkraínskt flóttafólk sem hafði komið til Póllands vegna stríðsins.<ref name="vísir" /> Í kosningabaráttunni vakti sjö ára gamalt viðtal við Nawrocki athygli, en hann hafði veitt viðtalið í dulargervi undir dulnefninu Tadeusz Batyr og hafði hrósað sjálfum sér í hástert fyrir fræðastörf sín. Á sama tíma hafði Nawrocki einnig birt samfélagsmiðlafærslu þar sem hann sagðist hafa hitt Batyr til að leiðbeina honum og kallaði bók sem birt var undir hans nafni áhugaverða.<ref>{{Vefheimild|titill= Fór í dulargervi til að lofsama sjálfan sig|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2025/03/29/for_i_dulargervi_til_ad_lofsama_sjalfan_sig/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 29. mars 2025|skoðað=3. júní 2025}}</ref> Í fyrstu umferð tapaði hann fyrir [[Rafał Trzaskowski]] með 29,54% atkvæða gegn 31,36%. Í seinni umferð forsetakosninganna, sem fram fór 1. júní 2025, vann Nawrocki sigur. Hann hlaut 50,89 prósent atkvæðanna en Trzaskowski hlaut 49,11 prósent.<ref>{{Vefheimild|titill=Nawrocki kjörinn forseti Póllands |url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2025/06/02/nawrocki_kjorinn_forseti_pollands/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 2. júní 2025|skoðað=3. júní 2025}}</ref> ==Stjórnmálaskoðanir== Nawrocki er á móti því að [[Úkraína]] gerist aðili að [[Atlantshafsbandalagið|NATO]] og [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] þar til leyst hefur verið úr ágreiningi í samskiptum Póllands og Úkraínu, þar á meðal með skilum á líkamsleifum Pólverja sem voru í [[Fjöldamorð á Pólverjum í Volhyníu og Austur-Galisíu|myrtir í seinni heimsstyrjöldinni]].<ref>{{Cite web|url=https://www.pap.pl/aktualnosci/zelenski-odpowiedzial-nawrockiemu-dworczyk-jego-wypowiedz-byla-niepotrzebna-i-nalezy-ja|title=Zełenski odpowiedział Nawrockiemu. Dworczyk: jego wypowiedź była niepotrzebna i należy ją skrytykować|date=16 janúar 2025|website=www.pap.pl|publisher=PAP}}</ref> Hann er mótfallinn innflytjendastefnu ESB og hefur tilkynnt að hann ætli að segja upp flóttamannasamningi sambandsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9734661,nawrocki-jak-zostane-prezydentem-jednostronnie-wypowiem-pakt-migracy.html|title=Nawrocki: Jak zostanę prezydentem, jednostronnie wypowiem pakt migracyjny|date=2025-02-08|website=www.gazetaprawna.pl|language=pl|access-date=2025-06-07}}</ref> Á þingflokksþingi sínu kynnti hann „Áætlun 21“ sem felur meðal annars í sér: tryggingu um að ekki verði hækkaðir skattar, lækkun [[Virðisaukaskattur|virðisaukaskatts]], hækkun annars skattþreps, núllskatt á tekjuskatt fyrir fjölskyldur með að minnsta kosti tvö börn, auk þess að fella niður erfðafjárskatt og [[Fjármagnstekjuskattur|fjármagnstekjuskatt]].<ref>Nawrocki, K. (2025, 2. mars). ''Karol Nawrocki ogłosił 'Plan 21'. Co zawiera?'' WP Wiadomości. <nowiki>https://wiadomosci.wp.pl/karol-nawrocki-oglosil-plan-21-co-zawiera-7130814394903488a</nowiki></ref><ref>{{Cite web|url=https://dorzeczy.pl/kraj/697633/nawrocki-przedstawil-program-plan-21-zmiany-podatkowe.html|title=Nawrocki przedstawił "plan 21". Są obietnice zmian podatkowych|date=2025-03-02|website=Do Rzeczy|language=pl|access-date=2025-06-07}}</ref> Síðar lagði hann einnig fram tillögur um þróun kjarnorku, á meðan kol væri áfram notað til bráðabirgða.<ref>{{Cite web|url=https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/wybory-prezydenckie-2025-karol-nawrocki-program-wyborczy/2l7n4l8|title=Karol Nawrocki wchodzi do drugiej tury. Jaki jest jego program wyborczy?|date=2025-05-29|website=Business Insider Polska|language=pl|access-date=2025-06-07}}</ref> Þann 5. apríl 2025 kynnti Nawrocki landbúnaðaráætlun sína þar sem hann lýsti yfir andstöðu gegn [[Græni sáttmálinn|evrópska græna sáttmálanum]] og samningum ESB við [[Mercosur]]-ríkin. Hann gagnrýndi nýjar reglugerðir sem takmarka landbúnaðarframleiðslu, byggingu vindmylla nálægt byggðum og afnám takmarkana á innflutningi matvæla frá Úkraínu. Einnig boðaði hann styrkingu stuðningskerfa og sérkjara lánveitinga fyrir fjölskyldubú. Hann sagðist vilja að pólskir bændur hlytu forgangsmeðferð og að takmarkanir á kaupum útlendinga á landbúnaðarjörðum sem gilda til ársins 2026 yrðu framlengdar.<ref>{{Cite web|url=https://www.bankier.pl/wiadomosc/Stop-Zielonemu-ladowi-wsparcie-dla-rolnikow-Nawrocki-z-planem-dla-polskiej-wsi-8920366.html|title=Stop Zielonemu ładowi, wsparcie dla rolników. Nawrocki z planem dla polskiej wsi|date=2025-04-05|website=Bankier.pl|language=pl|access-date=2025-06-07}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Póllands | frá=6. ágúst 2025| til=| fyrir=[[Andrzej Duda]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Póllands}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Nawrocki, Karol}} {{f|1983}} [[Flokkur:Pólskir sagnfræðingar]] [[Flokkur:Forsetar Póllands]] k4x8ig3dddhqbjgz7r5i8yj1j39ifqt 0 186945 1984275 1923113 2026-10-29T12:14:06Z TKSnaevarr 53243 /* Saga */ 1984275 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | partof = [[Kínverska borgarastyrjöldin|kínversku borgarastyrjöldinni]] | image = Map of the Long March 1934-1935-en.svg | image_size = 280px | caption = Rauðu línurnar sýna leið kommúnistaherjanna. Allir þrír herirnir enduðu í Shaanxi. | date = 16. október 1934{{snd}}19. október 1935 (1 ár og þrír dagar) | place = [[Suður-Mið-Kína|Suður-]], [[Suðvestur-Kína|Suðvestur-]] og [[Norðvestur-Kína]] | result = Kommúnistar komast undan herjum þjóðernissinna og bandamanna þeirra | combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Republic of China.svg}} [[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Þjóðernisstjórnin]] * {{flagicon image|Flag of the Republic of China Army.svg}} [[Þjóðbyltingarherinn]] * Stríðsherrar | combatant2 = {{flagicon image|Second War Flag of Chinese Soviet Republic.svg}} [[Kínverski rauði herinn]] | commander1 = {{ubl | {{flagicon image|Flag of the Republic of China.svg}} [[Chiang Kai-shek]] | {{flagicon image|Flag of the Republic of China.svg}} [[Xue Yue]] | {{flagicon image|Flag of the Republic of China.svg}} [[Bai Chongxi]] }} | commander2 = {{ubl | {{flagicon image|National Flag of Chinese Soviet Republic.svg}} [[Maó Zedong]] | {{flagicon image|National Flag of Chinese Soviet Republic.svg}} [[Zhu De]] | {{flagicon image|National Flag of Chinese Soviet Republic.svg}} [[Zhou Enlai]] | {{flagicon image|National Flag of Chinese Soviet Republic.svg}} [[Peng Dehuai]] | {{flagicon image|National Flag of Chinese Soviet Republic.svg}} [[Lin Biao]] | {{flagicon image|National Flag of Chinese Soviet Republic.svg}} [[Deng Xiaoping]] | {{flagicon image|Flag of the Communist Party of Germany.svg}} [[Otto Braun (kommúnisti)|Otto Braun]] }} | strength1 = Rúmlega 300.000 | strength2 = ;Fyrsti rauði framherinn :69.000 (október 1934) :7.000 (október 1935) }} '''Gangan langa''' eða '''gangan mikla''' ([[kínverska]]: 长征; [[pinyin]]: Chángzhēng; bókst. „leiðangurinn langi“) var atburður í [[Kínverska borgarastyrjöldin|kínversku borgarastyrjöldinni]] þar sem [[kínverski rauði herinn]] og [[Kommúnistaflokkur Kína|kínverski kommúnistaflokkurinn]] flúðu undan sókn þjóðernishers [[Kuomintang]] frá október 1934 til október 1935. Um það bil 100.000 hermenn hörfuðu frá sovétinu í [[Jiangxi]] og öðrum bækistöðvum til nýrra höfuðstöðva í [[Yan'an]] í [[Shaanxi]]. Kommúnistarnir gengu um 10.000 kílómetra og aðeins um 8.000 lifðu gönguna löngu af.<ref name=saga>{{Cite book|author=Klaus Berndl|author2=Markus Hattstein|author3=Arthur Knebel|author4=Hermann-Josef Udelhoven|editor=Illugi Jökulsson|title=Saga mannsins: Frá örófi fram á þennan dag|publisher=Skuggi – forlag|year=2008|place=Reykjavík|page=424|chapter=Gangan langa|isbn=978-9979-9810-7-7|translator=Ásdísi Guðnadóttur, Ásmund Helgason, Hannes Rúnar Hannesson o.fl.}}</ref> ==Saga== [[Kommúnistaflokkur Kína]] var stofnaður árið 1921. Á upphafsárum flokksins var hann í bandalagi við [[Kuomintang|stjórn þjóðernissinna]] í suðurhluta Kína, sem var frá árinu 1925 undir stjórn [[Chiang Kai-shek]]. Kommúnistar tóku árið 1925 þátt í [[Norðurleiðangurinn|herför Chiangs]] til að leggja mið- og norðurhluta landsins, sem hafði lengi verið undir stjórn íhaldssamra stríðsherra og ævintýramanna, undir þjóðernisstjórnina. Eftir að allt Kína var sameinað undir hans stjórn sleit Chiang bandalagi sínu við kommúnista til að ávinna sér fylgi borgarastéttanna og hóf markvissar ofsóknir gegn leiðtogum kommúnistaflokksins. Þeir kommúnistar sem lifðu af flúðu út á landsbyggðina og hófu þar að safna liði á ný.<ref name=samvinnan>{{Tímarit.is|4290878|Sagan í smásjá: Það var langur gangur|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. júní 1965|blaðsíða=12–13; 31|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> Eftir að bandalagi þjóðernissinna og kommúnista var rift gerði Chiang út fimm heri til höfuðs kommúnistaflokknum en kommúnistar gersigruðu þá fjóra fyrstu. Chiang hóf fimmtu sókn sína gegn kommúnistum í október 1933. Her hans var þá skipaður fimm herfylkjum og tæplega einni milljón hermanna með skriðdreka, flugvélar og stórar fallbyssur. Sóknin beindist gegn yfirráðasvæði kommúnista í [[Jiangxi]] í suðausturhluta Kína, þar sem kommúnistaflokkurinn hafði aðalbækistöðvar sínar og mestan hluta herafla síns.<ref name=vikan>{{Tímarit.is|4470322|Gangan langa|blað=[[Vikan]]|útgáfudagsetning=1. febrúar 1973|blaðsíða=8–10; 44–47}}</ref> Chiang brá á það ráð að gera umsátur um Jiangxi með því að reisa fjölda virkja í kringum héraðið til þess að reyna að svelta baráttuþrekið úr kommúnistum. Á sama tíma gerði her hans linnulausar árásir á Jiangxi og sótti smám saman fram þannig að í september 1934 héldu kommúnistar aðeins eftir einum tíunda af því svæði sem þeir höfðu áður ráðið í héraðinu.<ref name=vikan/> Helstu leiðtogar kommúnista í Jiangxi voru [[Maó Zedong]], æðsti maður sovétsins, [[Zhou Enlai]] stjórnmálahershöfðingi og [[Zhu De]] yfirhershöfðingi. Þeir sáu fram á að ef her kommúnista héldi kyrru fyrir í Jiangxi yrði hann þurrkaður út og tóku því ákvörðun um að flýja út fyrir umsáturshring þjóðernishersins. [[Otto Braun (kommúnisti)|Otto Braun]], meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|þýska kommúnistaflokknum]] sem hafði verið sendur til Kína á vegum [[Komintern]], sá um skipulagningu flóttans.<ref name=vikan/> Her kommúnista hóf útbrotstilraunina aðfaranóttina 17. október. Skömmu áður höfðu baksveitir kommúnista gert áhlaup á þjóðernissinna fjarri útbrotsstaðnum til að villa um fyrir Chiang. Rúmlega 100.000 manns sluppu út úr herkvínni um Jianxi áður en þjóðernisherinn áttaði sig á því hvað hafði gerst.<ref name=vikan/> Maó fór með her sinn vestur á bóginn þar sem ekki var hægt að fara beina leið um austurhluta Kína þar sem ítök þjóðernisstjórnarinnar voru sterkust.<ref name=samvinnan/> [[Mynd:Mao Zhou Zhu.jpg|thumb|right|[[Zhou Enlai]], [[Maó Zedong]] og [[Zhu De]] í göngunni löngu.]] Þegar lagt var af stað vissu kommúnistarnir ekki hvert yrði haldið, heldur var leitað að fleiri sovét-hópum. Kommúnistarnir gengu af stað við mjög erfiðar aðstæður og slæm veðurskilyrði, með þeim afleiðingum að um 25.000 þeirra létust á fyrstu þremur vikum göngunnar. Her Chiangs veitti þeim eftirför og því varð rauði herinn að ganga á nóttinni og fela sig á daginn. Á meðan gengið var urðu kommúnistar fyrir árásum stríðsherra sem hliðhollir voru þjóðernisstjórninni og voru eltir af flugvélum. Þeim tókst engu að síður að brjótast vestur á bóginn til [[Sesúan]] og síðan norður til [[Shaanxi]].<ref name=maó>{{Tímarit.is|4292190|Menn sem settu svip á öldina: Maó Tse-tung|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. júní 1969|blaðsíða=12-18}}</ref> Kommúnistaherinn varð að fara yfir tuttugu stórfljót og jafnmarga fjallgarða í göngunni. Þegar farið var í gegnum [[Yunnan]] hlutu kommúnistarnir nokkurn stuðning hjá heimamönnum, sem voru þjóðernishópar sem margir voru andsnúnir ríkisstjórn Chiangs.<ref name=samvinnan/> Fyrstu fylkingar kommúnista komu á leiðarenda í Yan'an í norðurhluta Shaanxi í október árið 1935. Næstu fylkingar komu nokkru síðar, sú síðasta um ári seinna. Einn afrakstur göngunnar miklu var að Maó Zedong var orðinn ótvíræður leiðtogi kínverskra kommúnista.<ref name=maó/> Chiang vildi halda í aðra útrýmingarherferð gegn kommúnistum en hershöfðingjar hans töldu hann af því. Að endingu gerðu kommúnistar um stundarsakir nýtt bandalag við þjóðernissinna vegna [[Seinna stríð Kína og Japans|innrásar Japana í Kína]].<ref name=maó/> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|saga}} [[Flokkur:Kínverska borgarastyrjöldin]] 6ypgu9fcih2smd4s8ilh3gmu0cq2vsu 0 192537 1984414 1976424 2026-10-30T11:27:21Z Irene014 95057 leiðrétt kort til að passa við skýringarmyndina 1984414 wikitext text/x-wiki {{Söngvakeppni | ár = 2027 | þema = ''United by Music'' | mynd = Eurovision 2026 heart - Bulgaria.svg | mynd_stærð = 100px | undanúrslit1 = 11. maí 2027 | undanúrslit2 = 13. maí 2027 | úrslit = 15. maí 2027 | vettvangur = Arena Burgas<br />[[Burgas]], [[Búlgaría]] | kynnar = | framkvæmdastjóri = Martin Green | sjónvarpsstöð = [[Bulgarian National Television|BNT]] | þátttakendur = | frumraun = {{Ubl|{{Esc|Kanada}}}} | endurkomur = {{Ubl|{{Esc|Norður-Makedónía}}}} | ekki_þátttaka = | kort = ESC 2027 Map 2.svg | grænn = N | blár2 = | rauður2 = | grár2 = | fjólublár = Y | núll_undarúrslit = | núll = | kosning = Hvert land gefur tvö sett af 12, 10, 8–1 stigum til tíu laga. Á öllum sýningunum er einnig gefið eitt samanlagt sett af stigum frá löndum sem taka ekki þátt. | sigurvegari = | sigurlag = }} '''Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2027''' verður haldin í [[Burgas]] í [[Búlgaría|Búlgaríu]] dagana 11, 13, og 15. maí 2027, en {{esccnty|Búlgaría}} vann [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026]] með laginu „Bangaranga“.<ref name=":16">{{Cite web |date=2026-08-13 |title=Burgas is our Host City for the 71st Eurovision Song Contest |url=https://www.eurovision.com/stories/burgas-to-host-71st-eurovision-bulgaria-2027/ |access-date=2026-08-13 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/burgas-2027/ Opinber vefsíða] {{Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{stubbur|sjónvarp}} [[Flokkur:Söngvakeppnir evrópskra sjónvarpsstöðva eftir árum|2027]] [[Flokkur:2027]] 5jk8hvzbiiwz9zcdw3rc951e1zlm4vy 2 192701 1984344 1984188 2026-10-29T17:39:23Z ~2026-57592-97 122330 /* Tenging við fjármálakreppuna 2008 */ 1984344 wikitext text/x-wiki == Hyman Minsky == [[Mynd:HymanMinsky-1.jpg|thumb|Hyman Philip Minsky ]] Hyman Philip Minsky (23. september 1919 - 24. október 1996) var bandarískur [[hagfræðingur]] sem er einkum þekktur fyrir kenningu sína um fjárhagslegan óstöðugleika (e. Financial Instability Hypothesis) og rannsóknir á tengslum fjármálakerfisins, fjárfestinga og hagsveiflna. Hann byggði á keynesískri hagfræði og lagði áherslu á hlutverk fjármálakerfisins í þróun kapitalískra hagkerfa. Meðal helstu viðfangsefna hans voru fjármálalegur óstöðuleiki, skulda- og lánsfjármögnun, fjárfestingar og hlutverk hins opinbera í að stuðla að stöðuleika hagkerfisins.<ref name=":0">Mehrling, Perry. "The vision of Hyman P. Minsky." ''Journal of Economic Behavior & Organization'' 39, no. 2 (1999): 129-158.</ref> Eftir fjármálahrunið seint á 8. áratug síðustu aldar og 2008 var áhugi fræðimanna á hugmyndum hans endurnýjaðar og þær jafnframt nýttar til að skýra íslenskar aðstæður og á þá sérstaklega við efnahagshrunið á Íslandi haustið 2008.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ólafsson |first=Stefán |date=2016-06-15 |title=Hrunið skýrt: Sjónarhorn klassískra kenninga um fjármálakreppur |url=https://doi.org/10.13177/irpa.a.2016.12.1.6 |journal=Stjórnmál og stjórnsýsla |volume=12 |issue=1 |pages=101–126 |doi=10.13177/irpa.a.2016.12.1.6 |issn=1670-679X}}</ref> == Æviágrip == Hyman Philip Minsky fæddist þann 23. september árið 1919 í [[Chicago|Chicago, Illinois]]. Foreldrar hans, Sam Minsky og Dora Zakon, voru [[gyðingar]] af rússneskum uppruna. Hann bjó með fjölskyldu sinni á mörgum stöðum, m.a. í [[Ohio|Lima, Ohio]] og í [[New York-borg|New York]] þar sem hann gekk í menntaskóla. Eftir að foreldrar hans skildu fluttist hann aftur til Chicago þar sem hann hóf nám sem við [[Chicago-háskóli|háskólann í Chicago]] árið 1937. Móðir hans lést árið eftir og hafði sá missir mikil áhrif á líf hans.<ref name=":0" /> === Menntun === Minsky lærði stærðfræði við háskólann í Chicago og útskrifaðist þar árið 1941 og hóf þar framhaldsnám í hagfræði. Seinni heimsstyrjöldin truflaði námið þar sem hann gengdi herþjónustu út stríðið. Þegar hann sneri aftur hóf hann framhaldsnám við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] haustið 1946 og kynntist þar hópi hagfræðinga sem tengdust keynesískri hagfræði þ.a.m. Alvin Hansen. Þegar hann hóf síðan doktorsnám fékk hann [[Joseph Schumpeter]] sem leiðbeinanda en eftir lát hans árið 1950 tafðist doktorsritgerð hans "Induced Investment and Business Cycles" sem hann lauk árið 1954.<ref name=":0" /> Meðal þeirra sem höfðu mikil áhrif á hugsun Minsky voru hagfræðingarnir Oscar Lange og Henry Simons sem hann kynntist í háskólanum í Chicago. Lange hafði áhrif á áhuga hans á hagfræði og hugmyndum um markaðssósíalisma en Simons vakti áhuga hans á fjármálum og tengslum fjármálakerfisins við óstöðugleika kapítalismans. Þessi áhrif urðu að mikilvægum bakgrunni við gerð síðari rannsókna hans.<ref name=":0" /> == Starfsferill == Að loknu námi hóf Minsky störf við [[Brown-háskóli|Brown-háskóla]] í [[Rhode Island]]. Árið 1958 tók hann við fastri stöðu við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla]] í [[Berkeley (Kaliforníu)|Berkeley]] þar sem hann starfaði þar til hann flutti sig til [[Washington-háskóli í St. Louis|háskólans í Washington]] í [[St. Louis]] árið 1965. Þar starfaði hann alveg til starfsloka árið 1990.<ref name=":0" /> Á þessum árum beindust rannsóknir hans í auknum mæli að fjármálakerfinu og áhrifum þess á fjárfestingar og hagsveiflna. Rannsóknarleyfi við St John's College í [[Cambridge-háskóli|Cambridge á Englandi]] á árunum 1969-1970 var mikilvægt tímabil í þróun hugmynda hans. Eftir það gagnrýndi hann ríkjandi nálganir í hagfræði harðar og lagði meiri áherslu á að fjármál og lánsfjármögnun væru lykilatriði til að skilja virkni kapítalískra hagkerfa.<ref name=":0" /> === Tengsl við fjármálageirann === Minsky lét sér ekki nægja að rannsaka fjármálakerfið út frá fræðiritum. Frá árinu 1967 var hann ráðgjafi Mark Twain Bank og varð síðar einnig stjórnarmaður þar. Í þessu starfi fylgdist hann náið með daglegri starfsemi bankans og þróun bandaríska bankakerfisins. Með því að tengja fræðilega þekkingu sína við reynslu úr raunverulegri bankastarfsemi gat hann betur fylgst með því hvernig breytingar á lánveitingum, fjármögnun og fjármálamörkuðum höfðu áhrif á áhættu og stöðugleika. Þessi reynsla nýttist honum við þróun hugmynda sinna um fjármálalegan óstöðugleika.<ref name=":0" /> === Síðari ár === Árið 1980 gekk Minsky til liðs við Center for Advanced Study í [[Tríeste|Trieste á Ítalíu]] og beindi þá m.a. athygli sína sinni að alþjóðlegum peningamálum. Þegar hann lét af störfum við háskólann í Washington árið 1990 varð hann að sérfræðimanni (e. Distinguished Scholar) við Jerome Levy Economics við háskólann í Bard í [[New York-fylki|New York ríki]]. Þar hélt hann áfram rannsóknum sínum á fjármálakerfinu og þróun kapítalismans þar til hann lést árið 1996.<ref name=":0" /> == Helstu kenningar == [[Mynd:Stylized Minsky Cycle.PNG|thumb|Minsky ferill]] Þótt Minsky hafi talist aðhyllast [[Keynesísk hagfræði|Keynesísku stefnunni]] (e. Keynesian Economics) var hann ekki alltaf sammála henni.  Hann hafnaði kenningunni um skilvirka markaði (e. [[:en:Efficient-market_hypothesis|efficient market hypothesis]]) og því að hagkerfi leituðu alltaf að ,,jafnvægi”. Minsky hélt því fram á löngu tímabili hagsældar tækju fjárfestar sífellt meiri áhættu þangað til lánveitingar yrðu svo miklar að lántakar gætu ekki greitt af lánum sínum. Þetta leiðir til þess að fjárfestar þurfa að selja áhættuminni eignir sínar til að standast við leiguskuldbindingar sínar. Þetta leiddi til hruns á fjármálamörkuðum þar sem mikil eftirspurn myndast eftir reiðufé og kallast þetta ,,Minsky-augnablikið” (e. [[:en:Minsky_moment|Minsky moment]]).<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.levyinstitute.org/people/hyman-p-minsky|title=Hyman P. Minsky|website=Levy Economics Institute of Bard College|language=en-US|access-date=2026-09-06}}</ref> Kenningar hans höfnuðu einnig þeirri hugmynd að óstöðuleiki innan fjármálaheimsins væri fyrst og fremst vegna utanaðkomandi áfalla. Kenningar Minsky nýtast því vel til að túlka bólumyndun innan fjármálaheimsins og [[Kreppa|kreppur]] í hagkerfinu. Þetta gerir framlag hans mikilvægt þar sem að hann sýnir fram á þá kerfislegu áhættu sem fylgir óstöðuleika og hvernig hagkerfið sjálft getur skapað hann. Kenningar Minsky gefa þannig aðra sýn á hagsveifluna en kenningar sem gera ráð fyrir að fjármálakerfið leiti fyrst og fremst [[Jafnvægispunktur|jafnvægis]].<ref name=":3">{{Cite thesis |title=Endogenous Instability |url=https://doi.org/10.36934/tr2025_150 |publisher=Williams College |first=Samuel |last=Youngwood}}</ref> === Þrjú stig skuldsetningar og fjármögnunar === Minsky skipti fjármögnun hagkerfisins upp í þrjá flokka lántakenda sem þróast eftir því sem hagsældin eykst. # Varnarlánþegar (e. hedge borrowers): Geta greitt afborganir af lánum. Kerfið telst hér stöðugt. # Spákaupmennskulánþegar (e. speculative borrowers): Geta staðið undir vöxtum lána en þurfa að endurfjármagna höfuðstólinn stöðugt. # Ponzi-lánþegar (e. [[:en:Ponzi_scheme|Ponzi]] borrowers): Eiga hvorki fyrir vöxtum né afborgunum á höfuðstól og treysta alfarið á hækkun eignaverðs til að standa undir skuldbindingum. Þetta gefur okkur skýra mynd á það hvernig velgengni getur skapað óstöðugleika þar sem lántakendur verða opnari fyrir aukinni áhættu á góðæristímum. Þegar bæði fyrirtæki og einstaklingar upplifa að efnahagshorfur séu stöðugar og fyrirsjáanlegar, minnkar skynjun þeirra á áhættu. Þetta leiðir til þess að fjármálastofnanir slaka á kröfum sínum um lánshæfi sem verður til þess að kerfið fyllist af skuldum sem þola lítið bakslag í hagkerfinu.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> === Tenging við fjármálakreppuna 2008 === Kenningar Minsky fengu meiri athygli eftir [[Fjármálakreppan 2007-2008|fjármálakreppuna 2008]]. Þótt Minsky hafi þróað kenningar langt fyrir tíma fjármálakreppunnar, urðu þær sérstaklega áberandi í kjölfar hennar. Þar sem að kenning hans um fjármálaóstöðuleika lagði áherslu á hvernig mikil skuldsetning og áhættusöm fjármálastarfsemi gætu þróast yfir í [[Kreppa|allsherjar fjármálakreppu]]. Í kenningu hans var tekið á þeim hlutum sem að meðal annars höfðu áhrif á [[Fjármálakreppan 2007-2008|fjármálakreppuna 2008]]. Þar má meðal annars líta til aukinnar áhættusækni og fjármálanýjungum sem myndu fara fram úr getu eftirlitsaðila eins og [[Seðlabanki|seðlabanka]].<ref name=":1" /> Fræðimenn hafa nýtt sér kennningar Minsky til að útskýra og skilja betur hvernig hin mikla útlánaaukning og aukna skuldsetning gátu leitt til óstöðuleika sem að einkenndu fjármálakreppuna. Sú þróun að aðgangur að lánsfjármagni væri meiri ýtti undir húsnæðisverð og jók skuldsetningu til muna. Lítið fór fyrir kenningum Minsky um fjármálakreppur þar sem að fáir höfðu geta spáð fyrir um það sem að síðan gerist. Enda er það oft erfitt fyrir kenningar sem að lagðar eru fram sem víkja frá hefðbundunum hugmyndum að fá viðurkenningu fjöldans. Eftir allan þann óstöðugleika sem fylgdi [[Lausafjárkreppan 2007–2008|fjármálakreppunni 2008]] urðu þær hins vegar miðpunktur í greiningu á fjármálamörkuðum.<ref name=":1" /> Kenning Minsky hjálpa fræðimönnum að átta sig á þeirri nauðsyn að koma óstöðugu kerfi í jafnvægi. Kenningarnar hafa nýst til að byggja upp nýjar kenningar um óstöðugleika á fjármálamörkuðum með skírskotun til raunverulegra dæma um fjármálasveiflur og [[Kreppa|kreppur]]. Eitt helsta framlag Minsky er því að sýna hvernig fjármálakerfið getur orðið sífellt viðkvæmara á góðæristímum.<ref>{{Cite journal |last=Zachariadis |first=Savvas |date=2026-03 |title=Why has Minsky’s economic theory been ignored? |url=https://www.cambridge.org/core/journals/the-economic-and-labour-relations-review/article/why-has-minskys-economic-theory-been-ignored/3731E7A9DC4749F3D8A843B1C5599A78 |journal=The Economic and Labour Relations Review |language=en |volume=37 |issue=1 |pages=7–26 |doi=10.1017/elr.2025.10049 |issn=1838-2673}}</ref> == Arfleið == Arfleifð Hyman Minsky sést ekki aðeins í einstökum hagfræðikenningum heldur einnig í því hvernig fræðimenn rannsaka fjármálakerfið í dag. Hann hvatti hagfræðinga til að skoða bankastarfsemi, fjármálastofnanir og reglur þeirra sem hluta af sjálfu hagkerfinu. Með þessari nálgun varð erfiðara að fjalla um efnahagsmál án þess að taka tillit til þess hvernig bankar búa til lánsfé, hvernig fyrirtæki fjármagna starfsemi sína og hvaða áhrif stjórnvöld hafa á þróun fjármálakerfisins.<ref>{{Cite journal |last=Dantas |first=Flavia |date=2018-04-27 |title=Book Review: Ending Poverty: Jobs, Not Welfare |url=https://doi.org/10.1177/0486613417743529 |journal=Review of Radical Political Economics |volume=50 |issue=3 |pages=608–611 |doi=10.1177/0486613417743529 |issn=0486-6134}}</ref> Minsky hafði einnig áhrif á póst-keynesíska hagfræði og fræðimenn sem rannsaka peninga, banka og opinber fjármál. Meðal þekktra fræðimanna sem hafa haldið áfram að þróa hugmyndir hans er [[:en:L._Randall_Wray|L. Randall Wray]]. Verk Minskys hafa einnig tengst umræðu um atvinnustefnu ríkisins. Hann taldi að stjórnvöld gætu gegnt hlutverki sem atvinnuveitandi til þrautavara og þannig boðið fólki störf þegar almenn eftirspurn eftir vinnuafli væri lítil. Þessi þáttur í skrifum hans hefur haft áhrif á hugmyndina um atvinnuábyrgð sem felst í því að ríkið tryggi öllum sem vilja vinna aðgang að launuðu starfi.<ref>{{Citation |last=Gevorkyan |first=Aleksandr V. |title=Stabilizing an Unstable Economy |date=2023-01-26 |work=Elgar Encyclopedia of Post-Keynesian Economics |pages=379–380 |url=https://doi.org/10.4337/9781788973939.stabilizing.an.unstable |access-date=2026-09-06 |publisher=Edward Elgar Publishing Limited |isbn=978-1-78897-393-9}}</ref> Áhugi á verkum Minskys hefur aukist töluvert frá því hann lést. Bækur hans hafa verið endurútgefnar og eru nú notaðar við kennslu og rannsóknir á sviði þjóðhagfræði, fjármála og opinberrar stefnumótunar. Sérstaklega hefur bókin Stabilizing an Unstable Economy öðlast sterka stöðu meðal þeirra sem rannsaka samband ríkisvalds og fjármálastofnana. Endurútgáfa bókarinnar hefur gert nýjum kynslóðum hagfræðinga kleift að kynna sér verk hans og beita nálgun hans við rannsóknir á nútímalegum fjármálamörkuðum.<ref name=":2" /> Minsky fékk mikilvæga formlega viðurkenningu árið 1996 þegar honum voru veitt [[:en:Veblen-Commons_Award|Veblen–Commons-verðlaunin]]. [[:en:Association_for_Evolutionary_Economics|Association for Evolutionary Economics]] veitir verðlaunin einstaklingum sem hafa skarað fram úr í fræðimennsku, kennslu, rannsóknum og opinberri þjónustu innan þróunar- og stofnanahagfræði. Verðlaunin sýndu að framlag hans hafði öðlast viðurkenningu innan ákveðinna greina hagfræðinnar jafnvel þótt hann hefði lengi staðið utan hefðbundins meginstraums. Nokkur fræðileg verkefni bera nafn hans. Hyman P. Minsky-ráðstefnan hefur verið haldin á vegum [[:en:Levy_Economics_Institute|Levy Economics Institute]] og þar koma saman hagfræðingar, stjórnmálamenn, seðlabankafólk og sérfræðingar úr fjármálageiranum. Tilgangur ráðstefnunnar er að ræða stöðu bandaríska hagkerfisins og alþjóðahagkerfisins ásamt stefnumótun á sviði fjármála. Við stofnunina er einnig varðveitt Minsky-safnið eða Minsky Archive. Það inniheldur meira en 500 verk auk bréfa, minnispunkta og annarra skjala úr starfi hans. Safnið er aðgengilegt rannsakendum og hefur verið skoðað af fræðimönnum víða um heim. Þá eru Minsky and Godley Scholarships veittir nemendum í framhaldsnámi við [[:en:Bard_College|Bard College]]. Þessar ráðstefnur, styrkir og varðveisla verka hans sýna að Minsky hefur öðlast varanlegan sess í sögu hagfræðinnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.levyinstitute.org/levy-at-40|title=Levy at 40: A Celebration of 40 Years Beyond the Mainstream|website=Levy Economics Institute of Bard College|language=en-US|access-date=2026-09-06}}</ref> Arfleifð Minskys felst einnig í því að hafa opnað umræðu um takmarkanir hefðbundinna hagfræðilíkana. Hann taldi að ekki væri nóg að skoða aðeins framleiðslu, atvinnu og verðbólgu heldur þyrfti einnig að rannsaka efnahagsreikninga banka, fyrirtækja og heimila. Í dag er algengara að seðlabankar og aðrar stofnanir fylgist sérstaklega með skuldahlutföllum, greiðslugetu og tengslum fjármálafyrirtækja. Slíkt eftirlit er oft kallað [[þjóðhagsvarúð]] (e. [[:en:Macroprudential_regulation|macroprudential policy]]). Þótt ekki séu allir hagfræðingar sammála öllum niðurstöðum Minskys hefur sjónarhorn hans aukið skilning á því hvernig vandamál hjá einni fjármálastofnun geta breiðst út um allt hagkerfið. Þannig hefur hann haft áhrif á bæði fræðilega umræðu og framkvæmd efnahagsstefnu.<ref>{{Cite web|url=https://www.levyinstitute.org/research/research-programs/monetary-policy-and-financial-structure|title=Monetary Policy and Financial Structure|website=Levy Economics Institute of Bard College|language=en-US|access-date=2026-09-06}}</ref> == Heimildir == <references /> kjth6h2bcgjfg84rvhllk53tn647wmz 2 193038 1984342 1984210 2026-10-29T17:11:10Z ~2026-57592-97 122330 /* Helstu verk */ 1984342 wikitext text/x-wiki [[File:Joseph Schumpeter ekonomialaria.jpg|thumb|Joseph Schumpeter]]Joseph Alois Schumpeter (8. febrúar 1883 – 8. janúar 1950) var [[Austurríki|austurrískur]] [[Hagfræði|hagfræðingur]] og einn áhrifamesti fræðimaður í sögu hagfræðilegrar hugsunar á 20. öld. Hann er einkum þekktur fyrir kenningar sínar um efnahagsþróun, [[Frumkvöðull|frumkvöðlastarfsemi]], [[nýsköpun]] og [[hagsveiflur]]. Schumpeter lagði áherslu á að nýsköpun og starf frumkvöðla væru mikilvægir drifkraftar efnahagslegrar þróunar og tengdi þær breytingar sem verða í kapítalísku hagkerfi við sífellda endurnýjun þess. Hugmyndir hans hafa haft mikil áhrif á síðari þróun hagfræðilegrar hugsunar og rannsóknir á efnahagslegum breytingum.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Cain |first=Peter |last2=Swedberg |first2=Richard |last3=Marz |first3=Eduard |date=1992-11 |title=Joseph A. Schumpeter: His Life and Work. |url=https://doi.org/10.2307/2234815 |journal=The Economic Journal |volume=102 |issue=415 |pages=1543 |doi=10.2307/2234815 |issn=0013-0133}}</ref> == Ævi og starfsferill == Joseph Alois Schumpeter fæddist þann 8. febrúar 1883 í Triesch í Móravíu sem þá var hluti af [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki-Ungverjalandi]]. Faðir hans lést þegar Schumpeter var ungur að aldri og fluttist hann þá með móður sinni til [[Vín (Austurríki)|Vínarborgar]]. Þar gekk hann í Theresianum, einn virtasta skóla borgarinnar, áður en hann hóf nám við Háskólann í Vín árið 1901. Hann nam nám við [[lögfræði]] en lagði jafnframt stund á [[hagfræði]] og kynntist þar meðal annars austurríska hagfræðiskólanum. Meðal kennara hans voru [[Eugen von Böhm-Bawerk]] og [[Friedrich Von Wieser|Friedrich von Wieser]] sem höfðu síðan áhrif á fræðilega mótun hans. Schumpeter lauk [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] árið 1906 og hóf í kjölfarið að hasla sér völl sem fræðimaður í hagfræði.<ref name=":5">{{Bókaheimild|titill=Joseph Alois Schumpeter: The public life of a private man|höfundur=Wolfgang F. Stolper|ár=2019|útgefandi=Princeton University Press}}</ref> Eftir námið dvaldi Schumpeter um tíma í [[England|Englandi]] og starfaði m.a. við lögfræði áður en hann sneri sér alfarið að fræðistörfum. Árið 1909 hóf hann kennslu við háskólann í Czernowitz og tveimur árum síðar varð hann prófessor við háskólann í [[Graz]]. Þar gegndi hann stöðu sem prófessor fram yfir [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]] en á þessum árum fór hann jafnframt að skapa sér alþjóðlegt orðspor sem [[Hagfræði|hagfræðingur]]. Árið 1913–1914 dvaldi hann í Bandaríkjunum sem gestaprófessor við [[Columbia-háskóli|Columbia-háskólann]] í New York. Fyrri heimsstyrjöldin og upplausn keisaraveldis Austurríkis-Ungverjalands breyttu hins vegar aðstæðum hans verulega og á næstu árum færðist hann um stund frá háskólastörfum yfir í opinber störf og viðskipti.<ref name=":5" /> Árið 1919 varð Schumpeter síðan [[fjármálaráðherra]] [[Austurríki|Austurríkis]] í ríkisstjórn Karls Renner. Hann gegndi embættinu þó aðeins í stuttan tíma áður en hann sneri aftur að öðrum störfum. Árið 1921 tók hann við stjórn Biedermann-bankans í [[Vín (Austurríki)|Vín]]. Bankastarfsemin entist þó stuttlega og þegar bankinn varð gjaldþrota árið 1924 varð Schumpeter fyrir verulegu fjárhagslegu tjóni. Þessi atburður hafði mikil áhrif á líf hans og varð til þess að hann sneri sér aftur að háskólastörfum. Árið 1925 tók hann sér síðan stöðu sem prófessor við háskólann í [[Bonn]] þar sem hann starfaði næstu árin.<ref name=":5" /> Árið 1932 fluttist Schumpeter til Bandaríkjanna og hóf störf við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]]. Þar átti hann eftir að starfa til æviloka og varð einn þekktasti hagfræðingur háskólans. Í Harvard hélt hann áfram rannsóknum sínum og skrifum og tók jafnframt þátt í fræðilegu starfi á alþjóðlegum vettvangi. Hann gegndi m.a. formennsku í American Economic Association árið 1948.<ref name=":4" /> Síðustu æviárin helgaði hann áfram fræðistörfum og vann m.a. að umfangsmiklu verki um sögu hagfræðilegrar hugsunar. Schumpeter lést á heimili sínu í [[Connecticut]] 8. janúar 1950 þá 66 ára að aldri.<ref name=":4" /> == Framlag til hagfræði == === Hagsveiflur og skapandi eyðilegging === Schumpeter taldi [[nýsköpun]] drifkraft efnahagslegra breytinga og tengdi hana bæði við [[hagsveiflur]] (e. business cycles) og skapandi eyðileggingu (e. [[:en:Creative_destruction|creative destruction]]). Hann leit á [[Kapítalismi|kapitalískt]] hagkerfi sem síbreytilegt kerfi þar sem nýjar vörur, framleiðsluaðferðir og [[tækni]] koma reglulega fram og hafa áhrif á þróun markaða.<ref name=":3" /> Schumpeter færði rök fyrir því að nýsköpun kæmi í [[Bylgjulögun|bylgjum]]. Nálgun hans gekk út frá því að tækninýjungar gætu skapað ný fjárfestingartækifæri ásamt því að stuðla að aukinni framleiðslu og efnahagslegum vexti. Nýsköpun gæti skapað tímabundið samkeppnisforskot á markaði en þegar samkeppnisaðilar taka upp svipaðar lausnir eykst samkeppni og forskotið minnkar. [[Fjárfestingarvörur|Fjárfesting]] og [[hagvöxtur]] gæti þar með hægt á sér þar til ný bylgja nýsköpunar kæmi fram. Hann tengdi þessar hugmyndir m.a. við rannsóknir [[Níkolaj Kondratjev|Nikolaj Kondratjev]] á langtímasveiflum í hagkerfinu. Schumpeter fjallaði ítarlega um samband nýsköpunar og hagsveiflna í riti sínu Business Cycles árið 1939.<ref>{{Citation |title=Innovation and business cycles |date=2002-04-18 |work=The Contribution of Joseph A. Schumpeter to Economics |pages=147–165 |url=https://doi.org/10.4324/9780203995952-14 |access-date=2026-10-02 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-99595-2}}</ref> Skapandi eyðilegging er eitt þekktasta hugtak Schumpeters og lýsir því hvernig nýsköpun leiðir til breytinga í kapítalísku hagkerfi. Þegar nýjar [[vörur]], framleiðsluaðferðir eða tæknilausnir koma fram geta eldri vörur og tækni orðið úrelt. Schumpeter gerði sér grein fyrir því að þetta gæti haft neikvæðar afleiðingar á [[Samfélag|samfélög]] þar sem þær gætu leitt til atvinnuleysis hjá þeim hópum sem störfuðu í þeim geirum sem yrðu undir. Hann taldi jafnframt að velgengni og þróun kapítalismans gætu með tímanum grafið undan [[Forsenda|forsendum]] kerfisins.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Schumpeter |first=Joseph A. |date=2010-04-05 |title=Capitalism, Socialism and Democracy |url=https://doi.org/10.4324/9780203857090 |doi=10.4324/9780203857090}}</ref> === Kenningar um nýsköpun og frumkvöðlastarfsemi === Schumpeter lagði mikla áherslu á hlutverk [[Nýsköpun|nýsköpunar]] og [[Frumkvöðull|frumkvöðlastarfsemi]] í kenningum sínum um efnahagsþróun. Eins og áður segir taldi Schumpeter að [[nýsköpun]] og tækniframfarir væru mikilvægir drifkraftar efnahagslegra breytinga og að [[Frumkvöðull|frumkvöðlar]] gegndu þar lykilhlutverki með því að koma nýjum hugmyndum og aðferðum af stað<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=Handbook of the History of Economic Thought: Insights on the Founders of Modern Economics - Joseph Alois Schumpeter: The Economist of Rhetoric|höfundur=Yuichi Shionoya|höfundur2=Jürgen Georg Backhaus|útgefandi=Springer New York|ár=2012|bls=|ISBN=}}</ref>. Hugmyndir Schumpeters um samband frumkvöðlastarfsemi, nýsköpunar og efnahagsþróunar tóku þó breytingum og þróuðust síðar meir í skrifum hans. Síðari fræðimenn hafa m.a. notað hugtökin Schumpeter Mark I og Mark II til að lýsa þessum ólíku áherslum í hugmyndum hans um nýsköpun.<ref>{{Citation |last=Sandelin |first=Bo |title=Pre-classical economic thought |date=2016-08-29 |work=A Short History of Economic Thought |pages=104-105 |url=https://doi.org/10.4324/9781315770895-7 |access-date=2026-10-01 |publisher=Routledge |isbn=978-1-315-77089-5}}</ref> ==== Mark I ==== Í því sem fræðimenn hafa síðar kallað Schumpeter Mark I er frumkvöðullinn í lykilhlutverki í efnahagsþróun. Samkvæmt Schumpeter er nýsköpun einn helsti drifkraftur efnahagslegra breytinga og frumkvöðullinn sá sem kemur nýjungum í framkvæmd. Nýsköpun getur m.a. falist í því að kynna nýja vöru eða framleiðsluaðferð, finna nýjan markað eða nýja uppsprettu aðfanga eða endurskipuleggja starfsemi atvinnugreinar. Frumkvöðullinn gegnir því öðru hlutverki en sá sem heldur áfram að reka fyrirtæki með óbreyttum hætti. Með því að innleiða nýjar leiðir getur hann breytt þeim skilyrðum sem fyrirtæki starfa við. Þessi áhersla endurspeglar þá hugmynd Schumpeters að efnahagsþróun verði ekki eingöngu með smávægilegum breytingum innan ríkjandi kerfis. Hún verði einnig þegar nýjar leiðir eru teknar upp og raska því jafnvægi sem fyrir er. Nýsköpun er því ekki aðeins tæknileg breyting heldur ferli sem getur skapað nýjar aðstæður í hagkerfinu.<ref name=":3" /> ==== Mark II ==== Í því sem fræðimenn hafa síðar kallað Schumpeter Mark II færist áherslan frá einstaklingnum sem frumkvöðli yfir á stór og rótgróin fyrirtæki. Í síðari skrifum Schumpeters kemur fram sú hugmynd að nýsköpun geti orðið skipulagðari og að stór fyrirtæki geti sjálf byggt upp þá þekkingu og aðstöðu sem þarf til að þróa nýjar vörur og framleiðsluaðferðir. Nýsköpun verður þá ekki eingöngu til vegna frumkvæðis einstaklings heldur getur hún einnig orðið hluti af skipulögðu starfi innan fyrirtækja. Þetta tengist vexti stórfyrirtækja og aukinni sérhæfingu, þar sem rannsóknir og þróun verða hluti af reglulegri starfsemi þeirra. Í ritinu „Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði“ fjallaði Schumpeter um þróun kapítalismans og hlutverk stórra fyrirtækja. Mark II felur þó ekki í sér að frumkvöðullinn hverfi algjörlega úr hugmyndum hans. Áherslan færist fremur frá einstaklingnum sem hrindir nýjungum af stað yfir á fyrirtæki sem hafa bolmagn til að stunda nýsköpun með skipulögðum hætti. Mark I og Mark II má því líta á sem ólíkar áherslur í hugmyndum Schumpeters um hvernig nýsköpun verður til og stuðlar að efnahagsþróun.<ref name=":3" /> === Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði === Árið 1942 gaf Schumpeter út bókina „Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði“ sem að varð ein þekktasta bók sem að hann skrifaði. Þar fjallaði Shumpeter um þróun kapítalismans og velti því fyrir sér hvernig framtíð hans yrði. Hann taldi að kraftur kapítalismans væri byggður á hlutverki nýsköpunar og frumkvöðla starfsemi sem að væri mikilvægur drifkraftur til efnahagslegra breytinga en ekki söfnun fjármagns. Hagnaður væri því ekki varanlegur þar sem að nýjar vörur, framleiðsluaðferðir og skipulag fyrirtækja gætu skapað forskot og þar með myndað hagnað. Þrátt fyrir að Schumpeter hafi talið að kapítalisman vera mjög öflugan, taldi hann að með tímanum þá gæti hann grafið undan sjálfum sér. Þá horfði hann til þess að velgengi kapítalismans gæti leitt til aukinnar stærðar fyrirtækja, stóru fyrirtækin myndu standa sífellt meir fyrir nýsköpun og velgegninni fylgdi einnig aukið skriffræði. Auk þess sem að hann taldi að mögulegt væri að sósíalismi gæti tekið við af kapítalismanum, þar sem að kapítalisminn gæti skapað sjálfur samfélagslegar aðstæður sem leiddu til aukinnar gagngrýni á kerfið.<ref name=":3" /> Schumpeter gagnrýndi það að lýðræðið fælist fyrst og fremst í almannavilja. Í staðinn taldi hann að lýðræðið væri pólitísk þar sem að stjórnmálamenn keppa um stuðning kjósenda í reglulegum kosniningum. Kjósendur myndu því veita stjórnmálamönnum umboð til að stjórna. Gagngrínin var því þannig að lýðræðið væri samkeppni stjórnmálamanna um atkvæði fremur en að að almenningur tæki beint þátt í ákvörðunum.<ref name=":1" /> == Áhrif og arfleið == === Áhrif á nútímarannsóknir um hagvöxt === Ein mikilvægasta arfleið Josephs Schumpeters er hvernig síðari hagfræðingar hafa þróað hugmyndir hans áfram. Philippe Aghion og Peter Howitt settu árið 1992 fram formlegt hagvaxtarlíkan sem byggði á hugmyndinni um skapandi eyðileggingu. Þeir útskýrðu hvernig fjárfesting í rannsóknum og þróun getur skapað viðvarandi hagvöxt og hvernig nýjar tæknilausnir leysa eldri lausnir af hólmi. Með þessu varð sýn Schumpeters að grundvelli kenningar sem hægt var að nota við nákvæma greiningu á hagkerfum. <ref>{{Citation |last=Offer |first=Avner |title=A Prize in ‘Economic Sciences’ |date=2019-11-05 |work=The Nobel Factor |pages=42–67 |url=https://doi.org/10.23943/princeton/9780691196312.003.0003 |access-date=2026-10-01 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-19631-2 |last2=Söderberg |first2=Gabriel}}</ref> Mikilvægi þessarar arfleifðar varð sérstaklega sýnilegt árið 2025 þegar Aghion og Howitt hlutu hlutdeild í Nóbelsverðlaununum í hagfræði fyrir kenninguna um viðvarandi hagvöxt með skapandi eyðileggingu. Verðlaunin voru veitt fyrir þeirra eigin rannsóknir en þær byggðu á hugmynd sem Schumpeter hafði gert að lykilatriði í greiningu sinni.<ref>{{Cite journal |date=2006-07 |title=The Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2005 |url=https://doi.org/10.1111/j.1467-9442.2006.00449.x |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=108 |issue=2 |pages=183–184 |doi=10.1111/j.1467-9442.2006.00449.x |issn=0347-0520}}</ref> === Áhrif á þróunarhagfræði === Schumpeter varð einnig mikilvægur innblástur fyrir þróunarhagfræði eða ''evolutionary economics''. Hér er átt við rannsóknir á því hvernig fyrirtæki, tækni og hagkerfi breytast með tímanum. Í þessari rannsóknarhefð er meðal annars skoðað hvernig fyrirtæki læra, aðlagast og þróa nýjar aðferðir og hvers vegna sum þeirra ná árangri á meðan önnur hverfa. Fræðimenn á borð við Richard Nelson og Giovanni Dosi hafa unnið að rannsóknum í þessum anda. Arfleið Schumpeters felst því einnig í því að hafa mótað rannsóknarstefnu þar sem breytingar og þróun atvinnulífsins eru í forgrunni.<ref>{{Cite journal |last=Schumpeter |first=Joseph A. |date=2006-03-07 |title=History of Economic Analysis |url=https://doi.org/10.4324/9780203983911 |doi=10.4324/9780203983911}}</ref> === Áhrif á frumkvöðlafræði og viðskiptasögu === Hugmyndir hans stuðluðu að því að frumkvöðlastarfsemi varð sjálfstætt og mikilvægt rannsóknarefni. Harvard Business School rekur hluta rannsóknarhefðar sinnar á þessu sviði til hugmynda Schumpeters á fjórða og fimmta áratug síðustu aldar. Harvard Business School Áhrifin náðu einnig til viðskiptasögu. Rannsóknarmiðstöð um sögu frumkvöðlastarfsemi við Harvard tengdi saman hagfræðilega greiningu og sögulegar rannsóknir á fyrirtækjum og athafnamönnum. Schumpeter var meðal helstu fræðilegu áhrifavalda þessa starfs. Þannig hjálpaði hann til við að beina athygli að því hvernig ákvarðanir einstaklinga og fyrirtækja geta mótað efnahagslega þróun. <ref>{{Cite journal |last=Lalich |first=Janja |last2=McLaren |first2=Karla |date=2017-09-01 |title=Escaping Utopia |url=https://doi.org/10.4324/9781315295091 |doi=10.4324/9781315295091}}</ref> === Arfleið í efnahagslegri stefnumótun === Síðari rannsóknir í anda Schumpeters hafa haft áhrif á umræðu um hvernig stjórnvöld geta skapað aðstæður fyrir nýsköpun. Þar er skoðað hvernig samkeppni, stofnanir og efnahagslegir hvatar hafa áhrif á vilja fyrirtækja til að fjárfesta í nýjum lausnum. Þessar rannsóknir hafa jafnframt sýnt að breytingar skapa árekstra milli nýrra fyrirtækja og þeirra sem þegar eru á markaði. Rótgróin fyrirtæki geta haft hag af því að verja stöðu sína jafnvel þegar nýjungar gætu aukið framleiðni. Arfleið hans tengist því umræðu um hvernig megi tryggja nýjum fyrirtækjum tækifæri og hjálpa starfsfólki að takast á við breytingar. Þetta er síðari þróun hugmynda hans fremur en tilbúin stefnuáætlun frá honum sjálfum.<ref>{{Cite journal |last=Aghion |first=Philippe |date=2016-12-06 |title=Entrepreneurship and growth: lessons from an intellectual journey |url=https://doi.org/10.1007/s11187-016-9812-z |journal=Small Business Economics |volume=48 |issue=1 |pages=9–24 |doi=10.1007/s11187-016-9812-z |issn=0921-898X}}</ref> === Fræðafélag og verðlaun í hans nafni === Árið 1986 var International Joseph A. Schumpeter Society stofnað að frumkvæði Wolfgangs Stolpers og Horsts Hanusch. Markmið félagsins er að efla rannsóknir í anda Schumpeters. Meðal annars á nýsköpun, tæknibreytingum og þróun hagkerfa.<ref>{{Cite journal |date=1998-01 |title=International Joseph A. Schumpeter Society: Schumpeter Prize Competition 1998 |url=https://doi.org/10.1023/a:1017144320643 |journal=Public Choice |volume=94 |issue=1-2 |pages=222–222 |doi=10.1023/a:1017144320643 |issn=0048-5829}}</ref> Félagið hefur veitt Schumpeter Prize frá árinu 1988 fyrir framúrskarandi fræðileg verk á rannsóknarsviðum þess. Það tengist einnig tímaritinu ''Journal of Evolutionary Economics'', sem hefur verið vettvangur fyrir rannsóknir í þessari hefð. International Joseph A. Schumpeter Society Þá veitir Schumpeter-félagið í Vín sérstök verðlaun í minningu hans fyrir nýstárleg afrek í viðskiptum, stjórnmálum og hagfræði. Meðal verðlaunahafa eru Mario Draghi, Nicholas Stern og Margrethe Vestager. Þessi verðlaun eru aðskilin frá rannsóknarverðlaunum alþjóðlega fræðafélagsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.schumpetergesellschaft-wien.com/schumpeteraward|title=Schumpeter-Award|website=Schumpeter Gesellschaft Wien|language=de-AT|access-date=2026-10-01}}</ref> == Helstu verk == * ''The Nature and Essence of Theoretical Economics (Wesen und Hauptinhalt der theoretischen Nationalökonomie)'', 1908. * ''The Theory of Economic Development (Theorie der wirtschaftlichen Entwicklung),'' 1911; ensk þýðing 1934. * ''„The Instability of Capitalism“,'' 1928''.'' * ''Business Cycles: A Theoretical, Historical and Statistical Analysis of the Capitalist Process,'' 1939. * ''Capitalism, Socialism and Democracy,'' 1942. * ''Ten Great Economists: From Marx to Keynes,'' 1951, gefin út að honum látnum. * ''History of Economic Analysis,'' 1954, gefin út að honum látnum. == Heimildir == <references /> mxdpbn0p0kcm0s13t7bb3wxmsuipxs5 1984343 1984342 2026-10-29T17:12:30Z ~2026-57592-97 122330 /* Hagsveiflur og skapandi eyðilegging */ 1984343 wikitext text/x-wiki [[File:Joseph Schumpeter ekonomialaria.jpg|thumb|Joseph Schumpeter]]Joseph Alois Schumpeter (8. febrúar 1883 – 8. janúar 1950) var [[Austurríki|austurrískur]] [[Hagfræði|hagfræðingur]] og einn áhrifamesti fræðimaður í sögu hagfræðilegrar hugsunar á 20. öld. Hann er einkum þekktur fyrir kenningar sínar um efnahagsþróun, [[Frumkvöðull|frumkvöðlastarfsemi]], [[nýsköpun]] og [[hagsveiflur]]. Schumpeter lagði áherslu á að nýsköpun og starf frumkvöðla væru mikilvægir drifkraftar efnahagslegrar þróunar og tengdi þær breytingar sem verða í kapítalísku hagkerfi við sífellda endurnýjun þess. Hugmyndir hans hafa haft mikil áhrif á síðari þróun hagfræðilegrar hugsunar og rannsóknir á efnahagslegum breytingum.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Cain |first=Peter |last2=Swedberg |first2=Richard |last3=Marz |first3=Eduard |date=1992-11 |title=Joseph A. Schumpeter: His Life and Work. |url=https://doi.org/10.2307/2234815 |journal=The Economic Journal |volume=102 |issue=415 |pages=1543 |doi=10.2307/2234815 |issn=0013-0133}}</ref> == Ævi og starfsferill == Joseph Alois Schumpeter fæddist þann 8. febrúar 1883 í Triesch í Móravíu sem þá var hluti af [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki-Ungverjalandi]]. Faðir hans lést þegar Schumpeter var ungur að aldri og fluttist hann þá með móður sinni til [[Vín (Austurríki)|Vínarborgar]]. Þar gekk hann í Theresianum, einn virtasta skóla borgarinnar, áður en hann hóf nám við Háskólann í Vín árið 1901. Hann nam nám við [[lögfræði]] en lagði jafnframt stund á [[hagfræði]] og kynntist þar meðal annars austurríska hagfræðiskólanum. Meðal kennara hans voru [[Eugen von Böhm-Bawerk]] og [[Friedrich Von Wieser|Friedrich von Wieser]] sem höfðu síðan áhrif á fræðilega mótun hans. Schumpeter lauk [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] árið 1906 og hóf í kjölfarið að hasla sér völl sem fræðimaður í hagfræði.<ref name=":5">{{Bókaheimild|titill=Joseph Alois Schumpeter: The public life of a private man|höfundur=Wolfgang F. Stolper|ár=2019|útgefandi=Princeton University Press}}</ref> Eftir námið dvaldi Schumpeter um tíma í [[England|Englandi]] og starfaði m.a. við lögfræði áður en hann sneri sér alfarið að fræðistörfum. Árið 1909 hóf hann kennslu við háskólann í Czernowitz og tveimur árum síðar varð hann prófessor við háskólann í [[Graz]]. Þar gegndi hann stöðu sem prófessor fram yfir [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]] en á þessum árum fór hann jafnframt að skapa sér alþjóðlegt orðspor sem [[Hagfræði|hagfræðingur]]. Árið 1913–1914 dvaldi hann í Bandaríkjunum sem gestaprófessor við [[Columbia-háskóli|Columbia-háskólann]] í New York. Fyrri heimsstyrjöldin og upplausn keisaraveldis Austurríkis-Ungverjalands breyttu hins vegar aðstæðum hans verulega og á næstu árum færðist hann um stund frá háskólastörfum yfir í opinber störf og viðskipti.<ref name=":5" /> Árið 1919 varð Schumpeter síðan [[fjármálaráðherra]] [[Austurríki|Austurríkis]] í ríkisstjórn Karls Renner. Hann gegndi embættinu þó aðeins í stuttan tíma áður en hann sneri aftur að öðrum störfum. Árið 1921 tók hann við stjórn Biedermann-bankans í [[Vín (Austurríki)|Vín]]. Bankastarfsemin entist þó stuttlega og þegar bankinn varð gjaldþrota árið 1924 varð Schumpeter fyrir verulegu fjárhagslegu tjóni. Þessi atburður hafði mikil áhrif á líf hans og varð til þess að hann sneri sér aftur að háskólastörfum. Árið 1925 tók hann sér síðan stöðu sem prófessor við háskólann í [[Bonn]] þar sem hann starfaði næstu árin.<ref name=":5" /> Árið 1932 fluttist Schumpeter til Bandaríkjanna og hóf störf við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]]. Þar átti hann eftir að starfa til æviloka og varð einn þekktasti hagfræðingur háskólans. Í Harvard hélt hann áfram rannsóknum sínum og skrifum og tók jafnframt þátt í fræðilegu starfi á alþjóðlegum vettvangi. Hann gegndi m.a. formennsku í American Economic Association árið 1948.<ref name=":4" /> Síðustu æviárin helgaði hann áfram fræðistörfum og vann m.a. að umfangsmiklu verki um sögu hagfræðilegrar hugsunar. Schumpeter lést á heimili sínu í [[Connecticut]] 8. janúar 1950 þá 66 ára að aldri.<ref name=":4" /> == Framlag til hagfræði == === Hagsveiflur og skapandi eyðilegging === Schumpeter taldi [[nýsköpun]] drifkraft efnahagslegra breytinga og tengdi hana bæði við [[hagsveiflur]] (e. business cycles) og skapandi eyðileggingu (e. [[:en:Creative_destruction|creative destruction]]). Hann leit á [[Kapítalismi|kapitalískt]] hagkerfi sem síbreytilegt kerfi þar sem nýjar vörur, framleiðsluaðferðir og [[tækni]] koma reglulega fram og hafa áhrif á þróun markaða.<ref name=":3" /> Schumpeter færði rök fyrir því að nýsköpun kæmi í [[Bylgjulögun|bylgjum]]. Nálgun hans gekk út frá því að tækninýjungar gætu skapað ný fjárfestingartækifæri ásamt því að stuðla að aukinni framleiðslu og efnahagslegum vexti. Nýsköpun gæti skapað tímabundið samkeppnisforskot á markaði en þegar samkeppnisaðilar taka upp svipaðar lausnir eykst samkeppni og forskotið minnkar. [[Fjárfestingarvörur|Fjárfesting]] og [[hagvöxtur]] gæti þar með hægt á sér þar til ný bylgja nýsköpunar kæmi fram. Hann tengdi þessar hugmyndir m.a. við rannsóknir [[Níkolaj Kondratjev|Nikolaj Kondratjev]] á langtímasveiflum í hagkerfinu. Schumpeter fjallaði ítarlega um samband nýsköpunar og hagsveiflna í riti sínu ''Business Cycles'' árið 1939.<ref>{{Citation |title=Innovation and business cycles |date=2002-04-18 |work=The Contribution of Joseph A. Schumpeter to Economics |pages=147–165 |url=https://doi.org/10.4324/9780203995952-14 |access-date=2026-10-02 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-99595-2}}</ref> Skapandi eyðilegging er eitt þekktasta hugtak Schumpeters og lýsir því hvernig nýsköpun leiðir til breytinga í kapítalísku hagkerfi. Þegar nýjar [[vörur]], framleiðsluaðferðir eða tæknilausnir koma fram geta eldri vörur og tækni orðið úrelt. Schumpeter gerði sér grein fyrir því að þetta gæti haft neikvæðar afleiðingar á [[Samfélag|samfélög]] þar sem þær gætu leitt til atvinnuleysis hjá þeim hópum sem störfuðu í þeim geirum sem yrðu undir. Hann taldi jafnframt að velgengni og þróun kapítalismans gætu með tímanum grafið undan [[Forsenda|forsendum]] kerfisins.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Schumpeter |first=Joseph A. |date=2010-04-05 |title=Capitalism, Socialism and Democracy |url=https://doi.org/10.4324/9780203857090 |doi=10.4324/9780203857090}}</ref> === Kenningar um nýsköpun og frumkvöðlastarfsemi === Schumpeter lagði mikla áherslu á hlutverk [[Nýsköpun|nýsköpunar]] og [[Frumkvöðull|frumkvöðlastarfsemi]] í kenningum sínum um efnahagsþróun. Eins og áður segir taldi Schumpeter að [[nýsköpun]] og tækniframfarir væru mikilvægir drifkraftar efnahagslegra breytinga og að [[Frumkvöðull|frumkvöðlar]] gegndu þar lykilhlutverki með því að koma nýjum hugmyndum og aðferðum af stað<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=Handbook of the History of Economic Thought: Insights on the Founders of Modern Economics - Joseph Alois Schumpeter: The Economist of Rhetoric|höfundur=Yuichi Shionoya|höfundur2=Jürgen Georg Backhaus|útgefandi=Springer New York|ár=2012|bls=|ISBN=}}</ref>. Hugmyndir Schumpeters um samband frumkvöðlastarfsemi, nýsköpunar og efnahagsþróunar tóku þó breytingum og þróuðust síðar meir í skrifum hans. Síðari fræðimenn hafa m.a. notað hugtökin Schumpeter Mark I og Mark II til að lýsa þessum ólíku áherslum í hugmyndum hans um nýsköpun.<ref>{{Citation |last=Sandelin |first=Bo |title=Pre-classical economic thought |date=2016-08-29 |work=A Short History of Economic Thought |pages=104-105 |url=https://doi.org/10.4324/9781315770895-7 |access-date=2026-10-01 |publisher=Routledge |isbn=978-1-315-77089-5}}</ref> ==== Mark I ==== Í því sem fræðimenn hafa síðar kallað Schumpeter Mark I er frumkvöðullinn í lykilhlutverki í efnahagsþróun. Samkvæmt Schumpeter er nýsköpun einn helsti drifkraftur efnahagslegra breytinga og frumkvöðullinn sá sem kemur nýjungum í framkvæmd. Nýsköpun getur m.a. falist í því að kynna nýja vöru eða framleiðsluaðferð, finna nýjan markað eða nýja uppsprettu aðfanga eða endurskipuleggja starfsemi atvinnugreinar. Frumkvöðullinn gegnir því öðru hlutverki en sá sem heldur áfram að reka fyrirtæki með óbreyttum hætti. Með því að innleiða nýjar leiðir getur hann breytt þeim skilyrðum sem fyrirtæki starfa við. Þessi áhersla endurspeglar þá hugmynd Schumpeters að efnahagsþróun verði ekki eingöngu með smávægilegum breytingum innan ríkjandi kerfis. Hún verði einnig þegar nýjar leiðir eru teknar upp og raska því jafnvægi sem fyrir er. Nýsköpun er því ekki aðeins tæknileg breyting heldur ferli sem getur skapað nýjar aðstæður í hagkerfinu.<ref name=":3" /> ==== Mark II ==== Í því sem fræðimenn hafa síðar kallað Schumpeter Mark II færist áherslan frá einstaklingnum sem frumkvöðli yfir á stór og rótgróin fyrirtæki. Í síðari skrifum Schumpeters kemur fram sú hugmynd að nýsköpun geti orðið skipulagðari og að stór fyrirtæki geti sjálf byggt upp þá þekkingu og aðstöðu sem þarf til að þróa nýjar vörur og framleiðsluaðferðir. Nýsköpun verður þá ekki eingöngu til vegna frumkvæðis einstaklings heldur getur hún einnig orðið hluti af skipulögðu starfi innan fyrirtækja. Þetta tengist vexti stórfyrirtækja og aukinni sérhæfingu, þar sem rannsóknir og þróun verða hluti af reglulegri starfsemi þeirra. Í ritinu „Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði“ fjallaði Schumpeter um þróun kapítalismans og hlutverk stórra fyrirtækja. Mark II felur þó ekki í sér að frumkvöðullinn hverfi algjörlega úr hugmyndum hans. Áherslan færist fremur frá einstaklingnum sem hrindir nýjungum af stað yfir á fyrirtæki sem hafa bolmagn til að stunda nýsköpun með skipulögðum hætti. Mark I og Mark II má því líta á sem ólíkar áherslur í hugmyndum Schumpeters um hvernig nýsköpun verður til og stuðlar að efnahagsþróun.<ref name=":3" /> === Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði === Árið 1942 gaf Schumpeter út bókina „Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði“ sem að varð ein þekktasta bók sem að hann skrifaði. Þar fjallaði Shumpeter um þróun kapítalismans og velti því fyrir sér hvernig framtíð hans yrði. Hann taldi að kraftur kapítalismans væri byggður á hlutverki nýsköpunar og frumkvöðla starfsemi sem að væri mikilvægur drifkraftur til efnahagslegra breytinga en ekki söfnun fjármagns. Hagnaður væri því ekki varanlegur þar sem að nýjar vörur, framleiðsluaðferðir og skipulag fyrirtækja gætu skapað forskot og þar með myndað hagnað. Þrátt fyrir að Schumpeter hafi talið að kapítalisman vera mjög öflugan, taldi hann að með tímanum þá gæti hann grafið undan sjálfum sér. Þá horfði hann til þess að velgengi kapítalismans gæti leitt til aukinnar stærðar fyrirtækja, stóru fyrirtækin myndu standa sífellt meir fyrir nýsköpun og velgegninni fylgdi einnig aukið skriffræði. Auk þess sem að hann taldi að mögulegt væri að sósíalismi gæti tekið við af kapítalismanum, þar sem að kapítalisminn gæti skapað sjálfur samfélagslegar aðstæður sem leiddu til aukinnar gagngrýni á kerfið.<ref name=":3" /> Schumpeter gagnrýndi það að lýðræðið fælist fyrst og fremst í almannavilja. Í staðinn taldi hann að lýðræðið væri pólitísk þar sem að stjórnmálamenn keppa um stuðning kjósenda í reglulegum kosniningum. Kjósendur myndu því veita stjórnmálamönnum umboð til að stjórna. Gagngrínin var því þannig að lýðræðið væri samkeppni stjórnmálamanna um atkvæði fremur en að að almenningur tæki beint þátt í ákvörðunum.<ref name=":1" /> == Áhrif og arfleið == === Áhrif á nútímarannsóknir um hagvöxt === Ein mikilvægasta arfleið Josephs Schumpeters er hvernig síðari hagfræðingar hafa þróað hugmyndir hans áfram. Philippe Aghion og Peter Howitt settu árið 1992 fram formlegt hagvaxtarlíkan sem byggði á hugmyndinni um skapandi eyðileggingu. Þeir útskýrðu hvernig fjárfesting í rannsóknum og þróun getur skapað viðvarandi hagvöxt og hvernig nýjar tæknilausnir leysa eldri lausnir af hólmi. Með þessu varð sýn Schumpeters að grundvelli kenningar sem hægt var að nota við nákvæma greiningu á hagkerfum. <ref>{{Citation |last=Offer |first=Avner |title=A Prize in ‘Economic Sciences’ |date=2019-11-05 |work=The Nobel Factor |pages=42–67 |url=https://doi.org/10.23943/princeton/9780691196312.003.0003 |access-date=2026-10-01 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-19631-2 |last2=Söderberg |first2=Gabriel}}</ref> Mikilvægi þessarar arfleifðar varð sérstaklega sýnilegt árið 2025 þegar Aghion og Howitt hlutu hlutdeild í Nóbelsverðlaununum í hagfræði fyrir kenninguna um viðvarandi hagvöxt með skapandi eyðileggingu. Verðlaunin voru veitt fyrir þeirra eigin rannsóknir en þær byggðu á hugmynd sem Schumpeter hafði gert að lykilatriði í greiningu sinni.<ref>{{Cite journal |date=2006-07 |title=The Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2005 |url=https://doi.org/10.1111/j.1467-9442.2006.00449.x |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=108 |issue=2 |pages=183–184 |doi=10.1111/j.1467-9442.2006.00449.x |issn=0347-0520}}</ref> === Áhrif á þróunarhagfræði === Schumpeter varð einnig mikilvægur innblástur fyrir þróunarhagfræði eða ''evolutionary economics''. Hér er átt við rannsóknir á því hvernig fyrirtæki, tækni og hagkerfi breytast með tímanum. Í þessari rannsóknarhefð er meðal annars skoðað hvernig fyrirtæki læra, aðlagast og þróa nýjar aðferðir og hvers vegna sum þeirra ná árangri á meðan önnur hverfa. Fræðimenn á borð við Richard Nelson og Giovanni Dosi hafa unnið að rannsóknum í þessum anda. Arfleið Schumpeters felst því einnig í því að hafa mótað rannsóknarstefnu þar sem breytingar og þróun atvinnulífsins eru í forgrunni.<ref>{{Cite journal |last=Schumpeter |first=Joseph A. |date=2006-03-07 |title=History of Economic Analysis |url=https://doi.org/10.4324/9780203983911 |doi=10.4324/9780203983911}}</ref> === Áhrif á frumkvöðlafræði og viðskiptasögu === Hugmyndir hans stuðluðu að því að frumkvöðlastarfsemi varð sjálfstætt og mikilvægt rannsóknarefni. Harvard Business School rekur hluta rannsóknarhefðar sinnar á þessu sviði til hugmynda Schumpeters á fjórða og fimmta áratug síðustu aldar. Harvard Business School Áhrifin náðu einnig til viðskiptasögu. Rannsóknarmiðstöð um sögu frumkvöðlastarfsemi við Harvard tengdi saman hagfræðilega greiningu og sögulegar rannsóknir á fyrirtækjum og athafnamönnum. Schumpeter var meðal helstu fræðilegu áhrifavalda þessa starfs. Þannig hjálpaði hann til við að beina athygli að því hvernig ákvarðanir einstaklinga og fyrirtækja geta mótað efnahagslega þróun. <ref>{{Cite journal |last=Lalich |first=Janja |last2=McLaren |first2=Karla |date=2017-09-01 |title=Escaping Utopia |url=https://doi.org/10.4324/9781315295091 |doi=10.4324/9781315295091}}</ref> === Arfleið í efnahagslegri stefnumótun === Síðari rannsóknir í anda Schumpeters hafa haft áhrif á umræðu um hvernig stjórnvöld geta skapað aðstæður fyrir nýsköpun. Þar er skoðað hvernig samkeppni, stofnanir og efnahagslegir hvatar hafa áhrif á vilja fyrirtækja til að fjárfesta í nýjum lausnum. Þessar rannsóknir hafa jafnframt sýnt að breytingar skapa árekstra milli nýrra fyrirtækja og þeirra sem þegar eru á markaði. Rótgróin fyrirtæki geta haft hag af því að verja stöðu sína jafnvel þegar nýjungar gætu aukið framleiðni. Arfleið hans tengist því umræðu um hvernig megi tryggja nýjum fyrirtækjum tækifæri og hjálpa starfsfólki að takast á við breytingar. Þetta er síðari þróun hugmynda hans fremur en tilbúin stefnuáætlun frá honum sjálfum.<ref>{{Cite journal |last=Aghion |first=Philippe |date=2016-12-06 |title=Entrepreneurship and growth: lessons from an intellectual journey |url=https://doi.org/10.1007/s11187-016-9812-z |journal=Small Business Economics |volume=48 |issue=1 |pages=9–24 |doi=10.1007/s11187-016-9812-z |issn=0921-898X}}</ref> === Fræðafélag og verðlaun í hans nafni === Árið 1986 var International Joseph A. Schumpeter Society stofnað að frumkvæði Wolfgangs Stolpers og Horsts Hanusch. Markmið félagsins er að efla rannsóknir í anda Schumpeters. Meðal annars á nýsköpun, tæknibreytingum og þróun hagkerfa.<ref>{{Cite journal |date=1998-01 |title=International Joseph A. Schumpeter Society: Schumpeter Prize Competition 1998 |url=https://doi.org/10.1023/a:1017144320643 |journal=Public Choice |volume=94 |issue=1-2 |pages=222–222 |doi=10.1023/a:1017144320643 |issn=0048-5829}}</ref> Félagið hefur veitt Schumpeter Prize frá árinu 1988 fyrir framúrskarandi fræðileg verk á rannsóknarsviðum þess. Það tengist einnig tímaritinu ''Journal of Evolutionary Economics'', sem hefur verið vettvangur fyrir rannsóknir í þessari hefð. International Joseph A. Schumpeter Society Þá veitir Schumpeter-félagið í Vín sérstök verðlaun í minningu hans fyrir nýstárleg afrek í viðskiptum, stjórnmálum og hagfræði. Meðal verðlaunahafa eru Mario Draghi, Nicholas Stern og Margrethe Vestager. Þessi verðlaun eru aðskilin frá rannsóknarverðlaunum alþjóðlega fræðafélagsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.schumpetergesellschaft-wien.com/schumpeteraward|title=Schumpeter-Award|website=Schumpeter Gesellschaft Wien|language=de-AT|access-date=2026-10-01}}</ref> == Helstu verk == * ''The Nature and Essence of Theoretical Economics (Wesen und Hauptinhalt der theoretischen Nationalökonomie)'', 1908. * ''The Theory of Economic Development (Theorie der wirtschaftlichen Entwicklung),'' 1911; ensk þýðing 1934. * ''„The Instability of Capitalism“,'' 1928''.'' * ''Business Cycles: A Theoretical, Historical and Statistical Analysis of the Capitalist Process,'' 1939. * ''Capitalism, Socialism and Democracy,'' 1942. * ''Ten Great Economists: From Marx to Keynes,'' 1951, gefin út að honum látnum. * ''History of Economic Analysis,'' 1954, gefin út að honum látnum. == Heimildir == <references /> kj0kdgqhe1n4eg7snrkq2pyrbtzr8zq 0 193116 1984301 1983828 2026-10-29T14:22:48Z Stillbusy 42433 M.a. nokkrar óþarfar archive-slóðir fjarlægðar hér. 1984301 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anne Carson | mynd = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards.jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Anne Carson, 2024 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1950|06|21}} | fæðingarstaður = [[Toronto]], Kanada | þjóðerni = Kanadísk | ríkisfang = [[Kanada]]<br>[[Ísland]] | önnur_nöfn = | starf = Ljóðskáld, ritstjóri, þýðandi og prófessor | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Anne Patricia Carson''' (fædd 21. júní 1950)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |title=Anne Carson |last1=Morra |first1=Linda |last2=McIntosh |first2=Andrew |date=2026-10-08 |website=[[The Canadian Encyclopedia]] |access-date=2026-10-09 |language=en}}</ref> er [[Kanada|kanadískt]] [[ljóðskáld]], ritstjóri, [[þýðandi]] og [[prófessor]]. Árið 2026 hlaut Carson [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]].<ref>{{cite web|first1=Ástrós |last1=Signýjardóttir |first2=Gréta Sigríður |last2=Einarsdóttir |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-tilfinningin-er-klikkud-segir-nyi-nobelsverdlaunahafinn-489234 |title=Tilfinningin er klikkuð, segir nýi Nóbelsverðlaunahafinn |website=ruv.is |access-date=2026-10-08 |date=2026-10-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|title=Nobel Prize in Literature 2026|website=NobelPrize.org|publisher=[[Nobel Foundation]]|language=en-US|access-date=2026-10-08}}</ref> Carson stundaði nám í [[Háskólinn í Torontó|Háskólanum í Torontó]] og hefur kennt [[fornfræði]], samanburðarbókmenntir og skapandi skrif við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og Kanada frá árinu 1979, þar á meðal [[McGill-háskóli|McGill]], [[Michigan-háskóli|Michigan-háskólann]], [[New York-háskóli|New York-háskólann]] og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskólann]]. Eftir hana hafa komið út meira en tuttugu ritverk og þýðingar. Carson hefur hlotið Guggenheim og MacArthur-styrki, unnið [[Lannan-bókmenntaverðlaunin|Lannan-bókmenntaverðlaun]], tvenn [[Griffin Poetry Prizes|Griffin Poetry-verðlaun]], [[T. S. Eliot-verðlaunin]], [[Verðlaun prinsessunnar af Astúríu]], verðlaun landstjóra Kanada fyrir ljóðagerð á ensku og PEN/Nabokov-verðlaun. Hún var sæmd [[Kanadaorðan|Kanadaorðunni]] árið 2005 fyrir framlag sitt til kanadískra bókmennta. == Æskuár og menntun == Anne Carson fæddist í Toronto 21. júní 1950.<ref name=":0"/> Faðir hennar var bankamaður og hún ólst upp í nokkrum litlum kanadískum borgum.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |title=Anne Carson |website=britannica.com |access-date=2022-07-02 |language=en}}</ref> Í menntaskóla kynnti kennari í [[Latína|latínu]] Carson fyrir heimsmenningu og [[Forngríska|forngrísku]].<ref>{{Cite web|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |title=Anne Carson |last=Rae |first=Ian |date=2001-12-27 |website=The Literary Encyclopedia |access-date=2020-09-16 |language=en}}</ref> Hún innritaðist í St. Michael's College við [[Háskólinn í Torontó|Háskólann í Toronto]], hvarf tvisvar frá námi en lauk lauk svo [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] árið 1974, Master of Arts árið 1975 og [[Philosophiae Doctor|Ph.D.]] árið 1981.<ref>{{Cite journal |last=Ross |first=Val |date=2001-03-23 |title=Why Anne Carson Can’t Leave the Ancient Greeks Alone |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |journal=University of Toronto Magazine |access-date=2020-09-16}}</ref> Hún var einnig eitt ár í grísku bókmenntanámi við Háskólann í St Andrews.<ref>{{Cite journal |last=Munoz |first=Theresa |date=2013-10-09 |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |journal=Scottish Review of Books |access-date=2020-09-16}}</ref> == Ritun == Carson er menntuð í [[fornfræði]] með áhuga á [[Bókmenntafræði|samanburðarbókmenntum]], [[mannfræði]], sögu og listum. Carson sameinar hugmyndir og þemu frá mörgum sviðum í skrifum sínum. Hún vísar oft til, og þýðir og tengir við nútímann [[Forngrískar bókmenntir|forngrískar]] og [[latneskar bókmenntir]] – rithöfunda og skáld eins og [[Æskýlos]], [[Catullus]], [[Evripídes]], [[Hómer]], [[Ibýkos]], [[Mímnermos]], [[Saffó]], [[Símonídes frá Keos|Símonídes]], [[Sófókles]], [[Stesikhoros]] og [[Þúkýdídes]]. Hún byggir einnig á verkum rithöfunda og hugsuða sem eru nær nútímanum, svo sem [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]] og [[Virginia Woolf]]. Í mörgum bóka hennar blandast saman ljóðlist, ritgerð, prósi, gagnrýni, þýðingar, dramatísk samtöl, skáldskapur og fagrit í mismunandi mæli. Anne hefur gefið út fjölda ljóðabóka en einnig skáldsögur og enskar þýðingar. Meðal þekktustu verka hennar eru ''Eros the Bittersweet'' (1986) og ''Autobiography of Red'' (1998). == Fjölskylda == Carson er gift listamanninum Robert Currie. Þau hafa unnið saman að bókahönnun og sýningum fyrir Nox og Antigonick.<ref>{{Cite web|url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/|title=An interview with Anne Carson and Robert Currie|last1=Carson |first1=Anne |last2=Currie |first2=Robert |date=October 2013 |website=Asymptote |access-date=2020-10-07 |author-mask=1 |last3=Berkobien |first3=Megan |language=en}}</ref> Í grein í London Review of Books í ágúst 2024 sagði Carson frá því að hún hefði greinst með [[Parkinsonsveiki|Parkinsonssjúkdóm]].<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == Tengsl við Ísland == Anne Carson kom til Íslands árið 2008 og var þá í nokkra mánuði í gestaíbúð [[Vatnasafn|Vatnasafnsins]] í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]]. Hún vann þar að sonnettusveignum ''Cage A Swallow Can’t You But You Can’t Swallow A Cage Can You'' (2009) sem hún tileinkar [[Roni Horn]].<ref>[https://timarit.is/page/5244472?iabr=on Orðin virðast óendanleg (Einar Falur Ingólfsson, Lesbók Morgunblaðsins – 18. apríl 2009 bls 8-9)]</ref> Frá þeim tíma hefur hún komið margoft til Íslands, flutti svo til Íslands og fékk íslenskan ríkisborgararétt ásamt manninum sínum þann 8. apríl 2022.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html |title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar |website=althingi.is |access-date=2022-11-20}}</ref> Hún hefur tekið þátt í íslensku bókmenntasamfélagi, flutt verk sín m.a. á bókmenntahátíð í Reykjavík.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-10-08-hver-er-anne-carson-489236 Hver er Anne Carson? RÚV 8, október 2026 Jóhannes Ólafsson og Birgir Þór Harðarson]</ref> Hún hlaut Vigdísarverðlaunin árið 2023 og flutti 6. október 2023 fyrirlesturinn Hesitation (Hik) í Hátíðarsal Háskóla Íslands.<ref>[https://vigdis.hi.is/is/guttorms-j-guttormssonar-fyrirlestrarodin Guttorms J. Guttormssonar fyrirlestraröðin]</ref><ref>[https://vigdiscentre.hi.is/sites/vigdiscentre.hi.is/files/2024-06/Anne%20Carson%20Hesitation%20%28Hik%29%20GJG%20lecture%20series.pdf Anne Carlson, Hesitation (Hik) Fyrirlestur við HÍ 6, október 2023]</ref> Árið 2018 kom út hjá Tunglforlaginu tvítyngd ljóðabók ''Vör/Lip – Naumt skömmtuð sonnettusyrpa'' eftir Anne myndskreytt af eiginmanni hennar Currie í þýðingu Ingibjargar Sigurjónsdóttur.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6991387?iabr=on|titill=Morgunblaðið – 150. tölublað (28.06.2018)|mánuður=júní|ár=2018}}</ref><ref>[https://timarit.is/page/7084671?iabr=on Ég er höfðinglega venjuleg (viðtal Kristínar Ómarsdóttur við Anne Carson, Tímarit Máls og menningar – 3. tölublað (01.09.2018)]</ref> Anne Carson er vinur [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnars Kjartanssonar]] og flutti ljóð um hann og myndbandsverk hans ''Dauðinn er annars staðar'' við sýningaropnun í Metropolitan-safninu í júní 2019.<ref>[https://timarit.is/page/7125620?iabr=on Sýning Ragnars Kjartanssonar opnuð í Metropolitan safninum, Morgunblaðið 3. júní 2019]</ref> Carson skrifaði leikrit fyrir verk Ragnars ''Raw Salon'' þar sem tíu mínútna atriði er endurtekið í sífellu.<ref>[https://timarit.is/page/6883625?iabr=on Aska hins borgaralega leikhúss, Kristján Guðjónsson skrifar um sviðsverkið Raw Salon, Dagblaðið Vísir – DV 11.04.2017]</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{DEFAULTSORT:Carson, Anne}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1950]] [[Flokkur:Kanadískir rithöfundar]] 7yqsk1j0ja3rjq27dn3patzte4gdnzk 0 193216 1984386 1983397 2026-10-30T02:35:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1984386 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Timothy Snyder | mynd = Timothy Snyder (2026) III.jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Snyder, 2026 | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1969|08|18}} | fæðingarstaður = Dayton,[[Ohio]], USA | þjóðerni = Bandarískur | ríkisfang = | önnur_nöfn = | starf = sagnfræðingur | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Timothy David Snyder''' (fæddur [[18. ágúst]] [[1969]])<ref>{{Cite web|url=https://lithub.com/timothy-snyder-on-how-the-collapse-of-the-soviet-union-took-america-by-surprise/|title=Timothy Snyder on How the Collapse of the Soviet Union Took America By Surprise|last=Snyder|first=Timothy|date=September 17, 2024}}</ref> er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[sagnfræðingur]] sem sérhæfir sig í sögu [[Mið-Evrópa|Mið-]] og [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] og sögu [[Helförin|Helfararinnar]]. Hann gegnir nú stöðu í nútímasögu [[Evrópa|Evrópu]] við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]]. Frá 2017 til 2025 var hann Richard C. Levin prófessor í sögu við [[Yale-háskóli|Yale háskólann]].<ref name="snyder-on-leaving-yale">{{Cite web|url=https://yaledailynews.com/blog/2025/04/04/snyder-on-leaving-yale/|title=SNYDER: On leaving Yale|last=Snyder|first=Timothy|date=April 4, 2025|website=Yale Daily News|language=en|access-date=May 14, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250404153719/https://yaledailynews.com/blog/2025/04/04/snyder-on-leaving-yale/|archive-date=apríl 4, 2025|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://munkschool.utoronto.ca/person/timothy-snyder|title=Timothy Snyder|website=munkschool.utoronto.ca {{!}} The Munk School|language=en|access-date=March 1, 2025}}</ref> Hann er fastur félagi við ''Institute for Human Sciences'' í [[Vínarborg]].<ref name="YaleProfile">{{Cite web|url=https://history.yale.edu/people/timothy-snyder|title=Timothy Snyder|website=history.yale.edu {{!}} Department of History|language=en|access-date=May 24, 2022}}</ref><ref>[http://www.leipzig.de/int/en/newsarchiv/2012/Ian-Kershaw-and-Timothy-Snyder-to-be-honoured-with-Leipzig-Book-Prize-for-European-Understanding-2012-21955.shtml Ian Kershaw and Timothy Snyder to be honoured with Leipzig Book Prize for European Understanding 2012] Leipzig.de, January 16, 2012 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305133627/http://www.leipzig.de/int/en/newsarchiv/2012/Ian-Kershaw-and-Timothy-Snyder-to-be-honoured-with-Leipzig-Book-Prize-for-European-Understanding-2012-21955.shtml|date=March 5, 2012}}</ref> Snyder situr í nefnd við ''United States Holocaust Memorial Museum'' og er félagi í ''Council on Foreign Relations''. Snyder hefur skrifað margar bækur, þar á meðal ''Bloodlands: Europe Between Hitler and Stali''n (2010), ''On Tyranny: Twenty Lessons from the Twentieth Century'' (2017), ''The Road to Unfreedom'' (2018), og ''Our Malad''y (2020). Nokkrar bóka hans hafa orðið metsölubækur í Bandaríkjunum.<ref name="Gonzales">{{Cite news |last=Gonzales |first=Susan |date=October 21, 2017 |title=One Yale historian, two NYT bestsellers |url=https://news.yale.edu/2019/10/21/one-yale-historian-two-nyt-bestsellers |access-date=February 18, 2021 |work=Yale News}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timothysnyder.org/books|title=Timothy Snyder Books|website=timothysnyder.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20221222003424/https://www.timothysnyder.org/books|archive-date=December 22, 2022|access-date=April 8, 2023}}</ref> Bók Snyders On Tyranny kom út á íslensku undir titlinum [[Um harðstjórn - tuttugu lærdómar sem draga má af tuttugustu öldinn]]<nowiki/>i árið 2018 sem kilja og rafbók og árið 2025 sem hljóðbók. [[Forlagið]] gaf bókina út. Þýðandi var [[Guðmundur Andri Thorsson]].<ref>[https://www.forlagid.is/vara/um-hardstjorn-tuttugu-laerdomar-sem-draga-ma-af-tuttugustu-oldinni/ Um harðstjórn – tuttugu lærdómar sem draga má af tuttugustu öldinni (Forlagið)]</ref><ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/heilraedi-til-varnar-lydraedinu Heilræði til varnar lýðræðinu (umfjöllun í Rúv 10. apríl 2018)]</ref> == Æskuár og menntun == Timothy Snyder fæddist árið 1969<ref>{{Cite web|url=http://authorities.loc.gov/|title=Library of Congress Authorities|website=LCNAF [[Cataloging in Publication]] data – LC Control Number: no 98080445|publisher=[[Library of Congress|LOC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120619001403/http://authorities.loc.gov/|archive-date=June 19, 2012|access-date=January 22, 2010}}</ref> nálægt borginni [[Dayton]] í [[Ohio]]. Móðir hans var [[kennari]] og faðir hans [[dýralæknir]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rnDWBQAAQBAJ&q=%22Estel+Eugene+Snyder+and+Christine+Hadley+Snyder%22&pg=PA349|title=Estel Eugene Snyder and Christine Hadley Snyder|last=<!--Not stated-->|date=September 8, 2015|publisher=Crown|isbn=978-1-101-90346-9|access-date=April 16, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202541/https://books.google.com/books?id=rnDWBQAAQBAJ&q=%22Estel+Eugene+Snyder+and+Christine+Hadley+Snyder%22&pg=PA349|archive-date=January 9, 2021|via=[[Google Books]]}}</ref> Hann er af [[Kvekarar|kvekaraættum]] og hlaut menntun að hætti kvekara. Snyder lauk BA gráðu í sögu og [[stjórnmálafræði]] frá [[Brown-háskóli|Brown háskóla]] árið 1991. Þau Mary Gluck og Thomas W. Simons Jr sem skömmu seinna tók við starfi [[sendiherra]] Bandaríkjanna í [[Pólland|Póllandi]] vöktu áhuga Snyders á evrópskri sögu og höfðu áhrif á námsval hans.<ref>{{Cite news |date=May 7, 2025 |title=Brown to confer honorary degrees on seven distinguished leaders at Commencement 2025 |url=https://www.brown.edu/news/2025-05-07/honorary-degrees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250507164903/https://www.brown.edu/news/2025-05-07/honorary-degrees |archive-date=May 7, 2025 |publisher=[[Brown University]]}}</ref><ref name="Guardian">{{Cite news |last=Baird |first=Robert P |date=March 30, 2023 |title=Putin, Trump, Ukraine: how Timothy Snyder became the leading interpreter of our dark times |url=https://www.theguardian.com/world/2023/mar/30/how-timothy-snyder-became-the-leading-interpreter-of-our-dark-times-putin-trump-ukraine |access-date=April 4, 2023 |work=The Guardian}}</ref> Snyder lauk D.Phil. prófi í nútímasögu árið 1995 frá [[Oxford-háskóli|Háskólanum í Oxford]] og fjallaði lokaritgerð hans um pólska [[Marxismi|marxistann]] Kazimierz Kelles-Krauz. Snyder var á námsstyrk við Balliol College í [[Oxford]] frá 1991 til 1994.<ref name="Guardian" /><ref>{{Cite web|url=http://rada.karazin.ua/en/personalia/15070|title=Timothy David Snyder|date=November 2, 2022|website=Academic Board V. N. Karazin Kharkiv National University|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008080935/http://rada.karazin.ua/en/personalia/15070|archive-date=October 8, 2024|access-date=October 8, 2024}}</ref> == Ferill == Snyder hlaut námsstyrk til dvalar við Frönsku vísindarannsóknarmiðstöðina í París frá 1994 til 1995, Institut für die Wissenschaften vom Menschen í Vín árið 1996 og Olin Institute for Strategic Studies við Harvard háskólann árið 1997. Hann var akademískur fræðimaður við Weatherhead Center for International Affairs við Harvard háskólann frá 1998 til 2001 og tók við stöðu við Yale háskóla árið 2001.<ref name="Yale">{{Cite news |date=April 10, 2017 |title=Timothy Snyder appointed the inaugural Richard C. Levin Professor of History |url=https://news.yale.edu/2017/04/10/timothy-snyder-appointed-inaugural-richard-c-levin-professor-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170412222739/https://news.yale.edu/2017/04/10/timothy-snyder-appointed-inaugural-richard-c-levin-professor-history |archive-date=April 12, 2017 |publisher=[[Yale University]]}}</ref> Bók hans ''Bloodlands'' sem kom út árið 2010 fjallaði um [[fjöldamorð]] í Austur-Evrópu í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinn]]<nowiki/>i.<ref name=":3">{{Cite news |last=Ascherson |first=Neal |date=2010-10-08 |title=Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin by Timothy Snyder – review |url=https://www.theguardian.com/books/2010/oct/09/bloodlands-stalin-timothy-snyder-review |access-date=2026-10-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Þessi bók er talið tímamótaverk sem markaði upphaf víðtækra rannsókna um þetta viðfangsefni.<ref name=":3" /> Snyder hefur verið kennari og fræðimaður við ýmsa háskóla og stofnanir í Evrópu og Bandaríkjunum svo sem við [[London School of Economics]] og [[Stanford-háskóli|Stanford-háskóla]] auk fræðistarfa sinna við Yale háskólann <ref>{{Cite web|url=http://history.yale.edu/people/timothy-snyder|title=Professor Timothy Snyder|last=<!--Not stated-->|website=[[Yale University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202543/https://history.yale.edu/people/timothy-snyder|archive-date=January 9, 2021|access-date=July 30, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.stanford.edu/news/2013/march/snyder-girard-lecture-030613.html|title=Timothy Snyder, author of Bloodlands, to speak at Stanford on March 13|last=<!--Not stated-->|date=March 6, 2013|website=[[Stanford University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202543/https://news.stanford.edu/news/2013/march/snyder-girard-lecture-030613.html|archive-date=January 9, 2021|access-date=July 30, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lse.ac.uk/IDEAS/people/Philippe-Roman-Chair/TimothySnyder.aspx|title=Timothy Snyder|last=<!--Not stated-->|website=[[London School of Economics]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730015142/http://www.lse.ac.uk/IDEAS/people/Philippe-Roman-Chair/TimothySnyder.aspx|archive-date=July 30, 2017|access-date=July 30, 2017}}</ref> <ref name="Yale" /> Eftir Maidan-byltinguna og [[Innlimun Rússlands á Krímskaga]] skipulagði hann ásamt Leon Wieseltier ráðstefnuna ''Ukraine: Thinking Together'' í [[Kíev]] í maí 2014.<ref>{{Cite news |title=Ukraine: Thinking Together |url=https://ukrainianjewishencounter.org/en/events/ukraine-thinking-together/ |url-status=live |access-date=August 13, 2025 |work=Ukrainian-Jewish Encounter}}</ref> Snyder hefur tekið þátt í ''Yalta European Strategy'' ráðstefnum í [[Kænugarður|Kíev]] frá september 2014 og átti í september 2022 einkafund með [[Volodymyr Zelenskyj|Volodymyr Zelenskyy]] forseta Úkraníu.<ref name="Guardian" /> Í janúar 2019 flutti Snyder ávarp á viðburði um Úkraníu (Ucrainian House) á árlegri ráðstefnu ''World Economic Forum'' í [[Davos]].<ref>{{Cite news |last=Hardy-Françon |first=Gabriel |date=January 24, 2019 |title=Ukraine House Davos: Timothy Snyder encourages Ukraine to look to the future |url=https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/ukraine-house-davos-timothy-snyder-encourages-ukraine-to-look-to-the-future.html |url-status=live |work=[[Kyiv Post]]}}</ref> Í bók hans ''The Road to Unfreedom'' sem kom út árið 2018 er fjallar um upphaf stríðsins í [[Úkraína|Úkraínu]] og þeim fylgt eftir með hugleiðingum um stjórn [[Pútín|Pútíns]] og ríkisstjórn [[Donald Trump|Trumps]] sem þá var nýtekin við völdum.<ref>{{Cite news |last=Adams |first=Tim |date=2018-04-15 |title=The Road to Unfreedom by Timothy Snyder review – chilling and unignorable |url=https://www.theguardian.com/books/2018/apr/15/the-road-to-unfreedom-russia-europe-america-timothy-snyder-review-tim-adams |access-date=2026-10-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Verkið byggist á metsölubókinni hans ''On Tyranny'' sem var skrifað og gefið út strax eftir vígslu Trumps. Báðar þessar bækur urðu metsölubækur sem höfðu mikil áhrif. Snyder er í nefnd á vegum ''Holocaust Memorial Museum''.<ref name="IWMUkraine">{{Cite web|url=https://www.iwm.at/program/documenting-ukraine|title=Department of History – Timothy Snyder|website=Yale University|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308182138/https://www.iwm.at/program/documenting-ukraine|archive-date=March 8, 2023|access-date=April 10, 2023}}</ref> Þann 25. september 2020 var hann tilnefndur sem einn af 25 félögum í ráðinu ''Real Facebook Oversight Board'' en það er óháður hópur sem vaktar samskiptamiðilinn [[Facebook]].<ref>{{Cite web|url=https://the-citizens.com/real-facebook-oversight/about-us/|title=The Citizens|date=September 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202548/https://the-citizens.com/real-facebook-oversight/about-us/|archive-date=January 9, 2021|access-date=October 6, 2020}}</ref> Hann í ritstjórn ''Journal of Modern European History'' og ''East European Politics and Societies''. Í nóvember 2023 setti Snyder af stað [[Djúpssaga|djúpsöguverkefnið]] ''Ukrainian History Global Initiative''. Hann varð þar stofnfélagi og stýrir akademísku ráði verkefnisins en þar eru Timothy Garton Ash og [[Yuval Noah Harari|Yuval Harari]].<ref name="Higgins2023">{{Cite news |last=Higgins |first=Charlotte |date=November 29, 2023 |title=Historians come together to wrest Ukraine's past out of Russia's shadow |url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/29/historians-come-together-to-wrest-ukraines-past-out-of-russias-shadow |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129060744/https://www.theguardian.com/world/2023/nov/29/historians-come-together-to-wrest-ukraines-past-out-of-russias-shadow |archive-date=November 29, 2023 |work=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=November 28, 2023 |title=Timothy Snyder, Serhii Plokhii and Yaroslav Hrytsak Launch The Ukrainian History Global Initiative with Colleagues from Ukraine |url=https://pinchukfund.org/en/news/28087/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224145512/https://pinchukfund.org/en/news/28087/ |archive-date=February 24, 2024 |work=Pinchuk Fund}}</ref><ref>{{Cite news |last=Kobernyk |first=Kateryna |date=September 18, 2024 |title=Ninety scientists from all over the world are rethinking and writing a new history of Ukraine in three million words. What it will be like — tells the ideologue of the project, historian Timothy Snyder |url=https://babel.ua/en/texts/110868-ninety-scientists-from-all-over-the-world-are-rethinking-and-writing-a-new-history-of-ukraine-in-three-million-words-what-it-will-be-like-tells-the-ideologue-of-the-project-historian-timothy-snyder |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918150846/https://babel.ua/en/texts/110868-ninety-scientists-from-all-over-the-world-are-rethinking-and-writing-a-new-history-of-ukraine-in-three-million-words-what-it-will-be-like-tells-the-ideologue-of-the-project-historian-timothy-snyder |archive-date=September 18, 2024 |work=Babel.ua}}</ref><ref>{{Cite news |last=Stasiuk |first=Yurii |last2=Shuliakova |first2=Nataliia |date=December 8, 2023 |title=Tim Snyder will lead 90 scholars in rethinking Ukrainian history |url=https://yaledailynews.com/blog/2023/12/08/tim-snyder-will-lead-90-scholars-in-rethinking-ukrainian-history/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208134855/https://yaledailynews.com/blog/2023/12/08/tim-snyder-will-lead-90-scholars-in-rethinking-ukrainian-history/ |archive-date=December 8, 2023 |work=[[Yale Daily News]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Prevost |first=Lisa |date=January 2, 2024 |title=Making connections: Initiative puts Ukrainian history in global context |url=https://news.yale.edu/2024/01/02/making-connections-initiative-puts-ukrainian-history-global-context |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102214316/https://news.yale.edu/2024/01/02/making-connections-initiative-puts-ukrainian-history-global-context |archive-date=January 2, 2024 |work=Yale News}}</ref> Frá júlí 2025 hefur hann stýrt nútímasögu Evrópu við ''Munk School of Global Affairs and Public Policy'' við [[Háskólinn í Torontó|Háskólinn í Toronto]] og er embætti hans fjármagnað af Temerty Family Foundation.<ref name="Oxford2025">{{Cite news |date=June 25, 2025 |title=Honorary degrees awarded at Encaenia 2025 |url=https://www.ox.ac.uk/news/2025-06-25-honorary-degrees-awarded-encaenia-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625221738/https://www.ox.ac.uk/news/2025-06-25-honorary-degrees-awarded-encaenia-2025 |archive-date=June 25, 2025 |work=[[University of Oxford]]}}</ref><ref name="snyder-on-leaving-yale" /> == Verk == Snyder hefur skrifað sextán bækur og verið einn af ritstjórum í tveimur bókum. Hann les tíu evrópsk tungumál og talar fimm.<ref name="YaleProfile" /> Snyder hefur lagt áherslu á að það sé nauðsynlegt fyrir fræðasvið hans að hafa vald á erlendum tungumálum.<ref>[https://www.economist.com/blogs/prospero/2011/06/hitler-and-stalin "Timothy Snyder, interviewed by 'Prospero'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109202609/https://www.economist.com/prospero/2011/06/03/the-q-and-a-timothy-snyder-historian|date=January 9, 2021}}, ''The Economist'' (Books), June 2011</ref> == Tilvísanir == <references/> {{DEFAULTSORT:Snyder, Timothy}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1969]] [[Flokkur:Bandarískir sagnfræðingar]] [[Flokkur:Síður með óyfirfarnar þýðingar]] gva5k3tej5iu2gqufxahm5sgrvlcvlm 0 193270 1984369 1984149 2026-10-30T00:27:14Z TKSnaevarr 53243 1984369 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Flávio Bolsonaro | mynd = Foto oficial do senador Flávio Bolsonaro (v. AgSen) (3x4).jpg | myndatexti = Bolsonaro árið 2019. | fæðingarnafn = Flávio Nantes Bolsonaro | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1981|4|30}} | fæðingarstaður = [[Resende, Rio de Janeiro|Resende]], [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] | þjóðerni = [[Brasilía|Brasilískur]] | starf = {{flatlist| * Stjórnmálamaður * athafnamaður * lögmaður }} | maki = {{gifting|Fernanda Antunes Figueira|2010}} | börn = 2 | faðir = [[Jair Bolsonaro]] | móðir = [[Rogéria Bolsonaro]] | háskóli = [[Candido Mendes-háskóli]] ([[Legum Baccalaureus|LLB]]) | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Brasilía, 2006)|Frjálslyndi flokkurinn]] (2021–) }} '''Flávio Nantes Bolsonaro''' (f. 30. apríl 1981) er [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður. Hann er sonur [[Jair Bolsonaro|Jairs Bolsonaro]], sem var [[forseti Brasilíu]] frá 2019 til 2023. Bolsonaro er þingmaður á öldungadeild brasilíska þingsins. Í júlí 2026 tilkynnti hann formlega að hann myndi gefa kost á sér í forsetakosningum Brasilíu í október sama ár með stuðningi föður síns. Jair Bolsonaro afplánaði þá 27 ára fangelsisdóm fyrir tilraun til valdaráns eftir forsetakosningarnar 2022, þar sem hann tapaði endurkjöri fyrir [[Luiz Inácio Lula da Silva]]. Hægrisinnaðir þjóðarleiðtogar á borð við [[Javier Milei]] og [[Benjamín Netanjahú]] voru fljótir að lýsa yfir stuðningi við framboðið.<ref>{{Vefheimild|titill= Bolsonaro yngri til­kynnir forsetaframboð |url=https://www.visir.is/g/20262913595d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 25. júlí 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Áróra L Davíðsdóttir}}</ref> Flávio Bolsonaro vann óvæntan sigur í fyrri umferð forsetakosninganna, sem fór fram 4. október 2026. Hann hlaut þar 47,03% atkvæða gegn 45,16% sem Lula da Silva hlaut.<ref>{{Vefheimild|titill= Vann ó­væntan sigur í fyrri um­ferðinni|url=https://www.visir.is/g/20262943869d/vann-ovaentan-sigur-i-fyrri-umferdinni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Smári Jökull Jónsson}}</ref> Þar sem enginn frambjóðandi hlaut meirihluta atkvæða var efnt til annarrar kosningaumferðar.<ref>{{Vefheimild|titill= Önnur umferð í Brasilíu eftir óvæntan sigur Bolsonaro |url=https://heimildin.is/grein/27360/onnur-umferd-i-brasiliu-eftir-ovaentan-sigur-bolsonaro/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Fran Blandy|höfundur2=Sebastian Serrano}}</ref> Í kosningabaráttunni lagði Bolsonaro áherslu á framfærslukostnað og öryggisleysi og sakaði Lula um ábyrgðarlaus útgjöld vegna félagslegra aðgerða sem hann hafði boðað.<ref>{{Vefheimild|titill=„Lygari“ og „trúður“: Eitt stærsta lýðræðisríki heims á krossgötum|url=https://heimildin.is/grein/27490/lygari-og-trudur-eitt-staersta-lydraedisriki-heims-a-krossgotum/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. október 2026|skoðað=25. október 2026}}</ref> Í seinni umferðinni þann 25. október vann Lula hins vegar sigur með 51,79% atkvæða gegn 48,21. Bolsonaro viðurkenndi ekki ósigur og kallaði eftir því að kosningarnar yrðu ógildar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262953612d/o-vaentur-sigur-lula-en-bol-sonaro-vill-o-gilda-ur-slitin|titill= Ó­væntur sigur Lula en Bol­sonaro vill ó­gilda úr­slitin |dags= 26. október 2026 |útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað= 26. október 2026 |höfundur=Smári Jökull Jónsson}}</ref> Eftir ósigur Bolsonaros í forsetakosningunum var kveðinn upp dómsúrskurður sem bannaði honum að yfirgefa Brasilíu og honum var gert að skila vegabréfi sínu vegna rannsókna á hendur honum um [[peningaþvætti]].<ref>{{Vefheimild|url=https://dv.is/frettir/2026/10/27/gruna-ad-flavio-bolsonaro-se-fluinn-ur-landi-grunadur-um-peningathvaetti|titill= Gruna að Flavio Bolsonaro sé flúinn úr landi – Grunaður um peningaþvætti|dags= 27. október 2026 |útgefandi=[[DV]]|skoðað= 28. október 2026 |höfundur=Kristinn H. Guðnason}}</ref> Vegna niðurstöðu kosninganna var þá orðið ljóst að Bolsonaro myndi ekki njóta friðhelgi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-10-28-flavio-bolsonaro-fluinn-til-bandarikjanna-491078|titill= Flávio Bolsonaro flúinn til Bandaríkjanna|dags= 28. október 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|skoðað= 28. október 2026 |höfundur=Fjóla K. Guðmundsdóttir}}</ref> Í stað þess að skila vegabréfi sínu flaug Bolsonaro til Bandaríkjanna, þar sem hann hlaut vegabréfsáritun hjá bandarískum stjórnvöldum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/10/28/bolsonaro_lenti_i_miami_i_morgun/|titill= Bolsonaro lenti í Miami í morgun |dags= 28. október 2026 |útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað= 26. október 2026 }}</ref> Hann titlaði sjálfan sig raunverulegan forseta Brasilíu og sakaði Lula um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/frettir/2026/10/29/bolsonaro-titlar-sig-sem-raunverulegan-forseta-brasiliu|titill= Bolsonaro titlar sig sem „raunverulegan forseta Brasilíu“ |dags= 29. október 2026 |útgefandi=[[DV]]|skoðað= 30. október 2026 |höfundur=Kristinn H. Guðnason}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Bolsonaro, Flávio}} {{f|1981}} [[Flokkur:Brasilískir stjórnmálamenn]] 4ldtozo1bqd1ez1awif1xn5in2h529k 0 193304 1984306 2026-10-29T14:36:55Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Mynd:Back to the Beginning 2025 5.jpg|thumb|Back to the Beginning.]] '''Back to the Beginning''' voru góðgerðartónleikar hljómsveitarinnar [[Black Sabbath]] og jafnframt síðustu tónleikar sveitarinnar. Þeir fóru fram 5. júlí árið [[2025]] á knattspyrnuvellinum [[Villa Park]] í Aston-hverfi, [[Birmingham]]-borgar, þar sem meðlimir sveitarinnar ólust upp. Tónleikarnir voru þeir síðustu sem [[Ozzy Osbourne]] var hluti af en hann lést 17 dö...“ 1984306 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Back to the Beginning 2025 5.jpg|thumb|Back to the Beginning.]] '''Back to the Beginning''' voru góðgerðartónleikar hljómsveitarinnar [[Black Sabbath]] og jafnframt síðustu tónleikar sveitarinnar. Þeir fóru fram 5. júlí árið [[2025]] á knattspyrnuvellinum [[Villa Park]] í Aston-hverfi, [[Birmingham]]-borgar, þar sem meðlimir sveitarinnar ólust upp. Tónleikarnir voru þeir síðustu sem [[Ozzy Osbourne]] var hluti af en hann lést 17 dögum eftir viðburðinn. Einnig var þetta í fyrsta sinn í 20 ár sem upprunalegu meðlimir Sabbath komu saman til að spila (Osbourne, [[Tony Iommi]], [[Geezer Butler]] og [[Bill Ward]]) <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cpvjmzrkpm3o Black Sabbath at Villa Park: All you need to know] BBC</ref>. Back to the Beginning var streymt beint á netinu <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cpvjmzrkpm3o Black Sabbath at Villa Park: All you need to know] BBC, 4. júlí 2025</ref> og tók allur viðburðurinn með gestahljómsveitum 10 tíma. Sveitirnar tóku frumsamið efni og Sabbath og Ozzy-ábreiður. [[Tom Morello]], gítarleikari [[Rage Against the Machine]], var skipuleggjandi viðburðarins <ref>[https://www.billboard.com/music/rock/black-sabbath-last-show-metal-history-tom-morello-1236013060/ BLACK SABBATH’S BACK TO THE BEGINNING WILL BE THE ‘MOST IMPORTANT DAY’ IN HEAVY METAL HISTORY, TOM MORELLO TEASES] Billboard</ref>. Fjórtán hljómsveitir spiluðu og voru settar saman súpergrúppur til að spila. Ágóðinn fór til barnaspítala í Birmingham og parkinsonssamtaka <ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c5y737gjvx3o Meet the charities receiving Sabbath gig proceeds] BBC, 6. júlí 2025</ref>. 147 mínútna mynd var gerð um tónleikana sem kom út haustið 2026: ''Ozzy & Black Sabbath: Back To The Beginning'' <ref>[https://loudwire.com/ozzy-black-sabbath-back-to-the-beginning-concert-film-theaters/ ‘Ozzy + Black Sabbath: Back to the Beginning’ Concert Film Getting Worldwide Theater Release] Loudwire.com</ref> Tónleikarnir fengu góða dóma og gaf tímaritið [[Rolling Stone]] þeim fullt hús stiga <ref>[https://www.rollingstone.co.uk/music/live-reviews/black-sabbaths-back-to-the-beginning-review-photos-ozzy-osbourne-51771/ BLACK SABBATH’S BACK TO THE BEGINNING REVIEW: OZZY’S EARTH-SHAKING FAREWELL] Rolling Stone</ref>. ==Sabbath og Ozzy-lög á tónleikunum== *'''[[Mastodon]]''' - ''Supernaut'' *'''[[Rival Sons]]''' - ''Electric Funeral'' *'''[[Anthrax]]''' - ''Into the Void'' *'''[[Halestorm]]''' - ''Perry Mason'' *'''[[Lamb of God]]''' - ''Children of the Grave'' *'''[[Alice in Chains]]''' - ''Fairies Wear Boots'' *'''[[Gojira]]''' - ''Under the Sun'' *'''[[Pantera]]''' - ''Planet Caravan'' og ''Electric Funeral'' *'''[[Tool]]''' - ''Hand of Doom'' *'''[[Slayer]]''' - ''Wicked World'' *'''[[Guns N' Roses]]''' - ''It's Alright, Never Say Die, Junior's Eyes'' og ''Sabbath Bloody Sabbath'' *'''[[Metallica]]''' - ''Hole in the Sky'' og ''Johnny Blade'' '''Tom Morello's All Stars''' *''The Ultimate Sin'' ( Nuno Bettencourt, Mike Bordin, David Ellefson, Lzzy Hale, Jake E. Lee, Adam Wakeman) *''Shot in the Dark'' (Bordin, David Draiman, Ellefson, Lee, Wakeman) *''Sweet Leaf'' (Bettencourt, Bordin, Draiman, Ellefson, Ian) *''Believer'' (Bello, Bettencourt, Whitfield Crane, Ian, Sleep Token II, Wakeman) *''Changes'' (ft. Bello, Bettencourt, Sleep Token II, Wakeman, Yungblud) *''Symptom of the Universe'' (Travis Barker, Danny Carey, Chad Smith, Bettencourt, Morello, Rudy Sarzo) *''Snowblind'' (Danny Carey, Billy Corgan, K. K. Downing, Adam Jones, Morello, Sarzo) *''Flying High Again'' (Bettencourt, Sammy Hagar, Vernon Reid, Sarzo, Smith, Wakeman) *''Bark at the Moon'' (Barker, Bettencourt, Papa V Perpetua, Reid, Sarzo, Wakeman) '''Ozzy Osbourne''' (með Tommy Clufetos, Mike Inez, Adam Wakeman og Zakk Wylde) *''I Don't Know'' *''Mr. Crowley'' *''Suicide Solution'' *''Mama, I'm Coming Home'' *''Crazy Train'' '''Black Sabbath''' (Geezer Butler, Tony Iommi, Osbourne, Bill Ward) *''War Pigs'' *''N.I.B.'' *''Iron Man'' *''Paranoid'' ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:2025]] [[Flokkur:Black Sabbath]] g1g5gj551ghl2ro62i0s098n70n7n1d 0 193305 1984334 2026-10-29T16:11:27Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Sambandið 90/Græningjarnir]] 1984334 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Sambandið 90/Græningjarnir]] t02hvv2z5wqs60yy2st3vl8hyc14gb3 1 193306 1984355 2026-10-29T23:23:40Z Akigka 183 Nýr hluti: /* Mætti breyta í almenna grein? */ 1984355 wikitext text/x-wiki == Mætti breyta í almenna grein? == Hugsanlega mætti breyta þessari grein í almenna grein um [[:en:Free the nipple]] með sérkafla um Ísland. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 29. október 2026 kl. 23:23 (UTC) qvlnepidr1i4wf2m5ksxtn6tokba6sb 1984383 1984355 2026-10-30T01:58:47Z Berserkur 10188 /* Mætti breyta í almenna grein? */ 1984383 wikitext text/x-wiki == Mætti breyta í almenna grein? == Hugsanlega mætti breyta þessari grein í almenna grein um [[:en:Free the nipple]] með sérkafla um Ísland. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 29. október 2026 kl. 23:23 (UTC) : Já, samþykkur. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 30. október 2026 kl. 01:58 (UTC) receic8j3dvxkkplo0dsbofsf4cknsx 0 193307 1984362 2026-10-29T23:55:52Z Akigka 183 Tilvísun á [[Skaftáreldar]] 1984362 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Skaftáreldar]] 9y9eddemqenfzudbcqxdbhkvwmaqbbw 1 193308 1984382 2026-10-30T00:55:03Z Akigka 183 Nýr hluti: /* Er ástæða til að sameina? */ 1984382 wikitext text/x-wiki == Er ástæða til að sameina? == Ég sé að umfjöllun um [[Lakagígar|Lakagíga]], [[Skaftáreldar|Skaftárelda]] og [[Móðuharðindin]] er allt saman í einni grein á en:wp. Ættum við að gera það sama? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 30. október 2026 kl. 00:55 (UTC) 3wmd2t9sp518m1eprgsnuemu6oidpm2 1984384 1984382 2026-10-30T01:59:48Z Berserkur 10188 1984384 wikitext text/x-wiki == Er ástæða til að sameina? == Ég sé að umfjöllun um [[Lakagígar|Lakagíga]], [[Skaftáreldar|Skaftárelda]] og [[Móðuharðindin]] er allt saman í einni grein á en:wp. Ættum við að gera það sama? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 30. október 2026 kl. 00:55 (UTC) : Var í fljótu bragði á móti, en jú, meikar alveg sens. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 30. október 2026 kl. 01:59 (UTC) 0fy68uivbcoe7xt0p2bl914207cr3lb 0 193309 1984411 2026-10-30T09:59:31Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Úlrika Eleónóra]] 1984411 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Úlrika Eleónóra]] 4isdwm963bhioy5s53bpb10ifvv4acw