Wikipedia
jbowiki
https://jbo.wikipedia.org/wiki/uikipedi%27as:ralju
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
case-sensitive
velsku
rirci
casnu
pilno
casnu lo pilno
uikipedi'as
casnu la .uikipedi'as.
datnyvei
casnu lo datnyvei
medi'auikis
casnu la .medi'auikis.
termo'a
casnu lo termo'a
nundju
casnu lo nundju
klesi
casnu lo klesi
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
toldi
0
5704
115551
115505
2026-10-23T15:19:02Z
Kihurma
13124
/* lo tcicrmimikri .e lo nunkajde */
115551
wikitext
text/x-wiki
{{na mulno}}
ni'o lo '''toldi''' (to la'o me. Lepidoptera .me toi) fau lo nu ri se klesi ji'i 160 ki'o se skicu jutsi ne ji'i 130 jutlanzu zi'e ne 46 brajutlanzu cu zmadu ro .ordre be lo [[cinki]] be'o po'u nai lo [[cakcinki]] (to la'o me. Coleoptera .me toi) lo ka xo kau da jutsi ce'u .i ca ro nanca ji'i 700 cnino jutsi cu se zatfa'i .i su'a lo toldi cu zvati ro kontinenta po'u nai la ziptu'a<span class="cx-segment cx-highlight" data-segmentid="112"></span> <span class="cx-segment" data-segmentid="116"></span>
== lo krasi be lo cmene ==
[[File:Cethosia_cyane.jpg|thumb|la'o me. ''[[Cethosia cyane]]'' .me]]
ni'o zo ''toldi'' cu lojbo gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo plana se ciska lerfu cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo ''toldi'' jo'u lo krasi valsi
{| class="wikitable"
! krasi bangu !! lojbo lerpoi !! krasi valsi
|-
| [[jugbau|jungo]] || '''d'''ie || 蝶 (dié)
|-
| [[glibau|glico]] || by'''t'''rf'''l'''a'''i''' || butterfly
|-
| [[xinbau|xindo]] || '''t'''it'''li''' || तितली (titalī)
|-
| [[sanbau|spano]] || p'''oli'''i || polilla
|-
| [[rukybau|rusko]] || m'''ol''' || моль
|}
ni'o lo saske cmene po'u zoi me. ''Lepidoptera'' .me cu smudu'i «lu se piltapla se nalci li'u» gi'e [[xelso]] lujvo gi'e gunma zoi me. ''λεπίς'' .me (to zo piltapla toi) jo'u zoi me. ''πτερόν'' .me (to zo nalci toi) .i [[purda'o zei xelso]] valsi lo toldi fa zoi me. ''ψυχή'' .me noi ke'a smudu'i zo pruxi .a zo selva'u ku'o ki'u lo nu lo toldi pu jai se krici fai lo ka ce'u xadyka'i lo remna pruxi
== lo tcila be lo makcu toldi ==
ni'o lo makcu toldi cu dunli ji'i ro drata cinki lo ka ma kau stura lo [[xadni]]
ni'o lo toldi cu banro lo milmitre be li 1.5 bi'i li 100 (to lo nalci na menre toi) .i ca'o jinvi lo du'u brarai lo toldi fa lo [[glauka zei toldi]] po'u la'o me. ''[[Thysania agrippina]]'' .me zi'e ne lo [[ketco]] tumla .i lo me ra toldi cu poi'i lo nalci be ke'a cu kuspe lo cenmitre be li 25 bi'i 30 .i lo .[[atlastoldi]] (to la'o me. ''Attacus atlas'' .me toi) ne lo snanu stuna [[xazdo]] tumla cu jai se jinvi fai lo ka lo sefta be lo nalci be ce'u cu brarai
===lo gansyjimca===
[[File:Antennae_ctb.png|thumb|su'o lo gansyjimca klesi pe lo donri toldi]]
ni'o so'i da ka'e stura lo [[gansyjimca]] .i je so'i toldi jutlanzu cu se steci lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i zasti fa lo ciltytai gansyjimca .e lo planyseljipno gansyjimca (to noi ke'a ciltytai gi'e poi'i lo jipno pagbu be ke'a cu plana toi) .e lo komcytai gansyjimca (to noi pa mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .e lo pimlytai gansyjimca (to noi ro re mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .i cafne fa lo nu lo nakni lo fetsi cu frica lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i va'o lo nu frica kei lo nakni cu zmadytce lo fetsi lo ka ma kau ni lo gansyjimca be ce'u cu se viska jai frili .i lo toldi se pi'o lo gansyjimca be ri cu kakne lo ka ce'u [[sumne]] .i su'o toldi cu go'i lo ka ce'u [[palpi]] .a lo ka ce'u [[vu'irga'e]] .a lo ka ce'u ganse lo du'u ma kau [[nilglare]] .i lo nu ganse lo stimulu cu se rinka lo cmalu [[kerfa]] poi ke'a zvafai lo gansyjimca .i lo nu lo gansyjimca cu komcytai ja pimlytai cu se jalge lo nu lo sefta cu mutce calbramau ja'e lo nu lo ni sumnyka'e cu bramau .i lo nakni ki'u ru kakne lo ka ce'u ganse lo [[notpanci]] poi lo [[glebre|gletybredi]] fetsi pu dirce ke'a ku'o ca lo nu mutce zvada'o .i ru vajni lo toldi poi lo xa'ugri pe ke'a cu preja mutce ja'e lo nu na funca penmysi'u .i lo fetsi cu ganse fi lo ri gansyjimca fe lo du'u ma kau drani ciftoldi bo cidjyspati
=== lo moklu tutci ===
[[File:Butterfly_tongue.jpg|thumb|[[dicka'u zei cmavistci]] pixra lo toldi stedu pe fau lo nu lo djasakrango na ca'o se pilno gi'e se ki'u bo sarlytai]]
ni'o lo [[moltci|moklu tutci]] be lo toldi cu zmadu lo me lo drata cinki moi lo ka ce'u steci mutce se pilno .i so'a toldi jutsi (to ro co'e po'u nai la'o me. [[Micropterygidae]] .me toi) zo'u lo nu makcybi'o cu se pagbu lo nu lo moklu tutci co'a clani [[tubnu]] .i lo moklu tutci pe tai ku na'o se pilno fi lo ka sakci lo djalitki kei gi'e se cmene zo [[djasakrango]] .i lo toldi jutsi cu fricysi'u lo ka ma kau nilclani lo djasakrango
ni'o su'o toldi jutsi (to mu'a la'o me. [[Saturniidae]] .me .e la'o me. [[Lasocampidae]] .me toi) zo'u lo makcu na kakne lo ka citka ja pinxe .i je lo djasakrango cu [[tolfarvi]] mulno .i va'o ku lo makcu cu plika'e lo po'o se citka be vo'a bei ca lo nu vo'a cifnu
=== lo kanla ===
[[File:Pieris_rapae_head_Richard_Bartz.jpg|right|thumb|lo stedu be la'o me. ''[[Pieris rapae]]'' .me sei ka'e viska be lo kanla .e lo djasakrango]]
ni'o lo kanla be lo makcu toldi cu [[grikanla]] soi ke'a dunli tu'a lo drata cinki .i lo grikanlysle poi ke'a pagbu lo grikanla cu su'e 6000 mei .i so'i toldi jutsi zo'u me lo kanla fa re [[sapkanla]] ku ji'a noi se pi'o ke'a seltcacybi'o tu'a lo donri jo'u lo nicte .i ge nai lo dortoldi gi ja'ai lo ctetoldi zo'u pagbu lo kanla fa lo [[skamivysle]] ku noi ke'a cumri'a lo nu ra stika lo ni [[gusycai]] fa lo darca be lo kanla ku [[gusni]] .i lo [[lenjo]] pe lo toldi kanla cu stodi lo ka ma kau ce'u tarmi kei gi'e zmamapti lo nu viska lo zvajbi kei tu'a lo zvada'o <!-- sei za'a dai so'o lo valsi pe lo se fanva no lojbo cu panra -->
=== lo cutne ===
[[File:Microphoto-butterflywing2.jpg|thumb|cmavistci pixra lo piltapla se gacri ke toldi nalci]]
[[File:Biston.betularia.f.carbonaria.7209.jpg|thumb|lo manska klesi be la'o me. ''[[Biston betularia]]'']]
[[File:Heliconius_hecale_2_Richard_Bartz.jpg|thumb|lo nalci be la'o la. ''[[Heliconius ismenius]]'' .la]]
ni'o lo [[cutne]] cu se pagbu ci da (to lo cracutne .e lo mijycutne .e lo rixycutne toi) noi ke'a djinytai gi'e se jimca lo muvdu rango .i ro pagbu cu se jimca pa gunma be lo re [[tuple]] .i so'i donri toldi cu poi'i lo pa moi be lo gunma be lo re tuple pu tolfarvi gi'e se pilno fi lo po'o ka ce'u lumcyse'i
ni'o lo toldi cu kakne lo ka ce'u [[tirna]] .i lo [[kerlo]] be ra cu zvati ga lo trixe pagbu be lo cutne gi lo betfu
=== lo nalci ===
ni'o xoi su'e so'u da ke'a nafmupli cu ralju fa lo nalci lo se pilno be lo makcu toldi bei lo ka muvdu .i lo crane nalci jo'u lo trixe nalci ge fricysi'u lo ka ce'u lo cutne ma kau jorne gi ku'i na'o jonsi'u su'o steci se morna ze'a lo nu vofli kei xoi ke'a zasni .i jbini lo re sefta be lo nalci fa lo [[nalcyblutu'u]] ku noi ze'a lo bavjbi be lo ro moi co nu kapyvi'i cu tisna lo [[ciblu]] ja'e lo nu lo nalci fau gi pityba'o gi jdika lo ka ce'u rotsu .i ba lo bi'u nai nu banro zo'u lo nalci co'a tinsa .i je lo nalcyblutu'u co'u se pilno .i lo re sefta be lo nalci cu se gacri lo toldi zei piltapla ku noi ke'a klesi lo [[kerfa]] gi'e jai fanta lo nu ka'e viska lo nalcyblutu'u
=== lo betfu ===
ni'o lo betfu be lo makcu toldi cu se pagbu lo 10 [[xadyclapauke'u]] <!-- to'i .e'e sai doi ca'o stika do basygau su'o xagmau toi --> ku noi ke'a tarmi dunsi'u gi'e se gacri lo piltapla ku noi lo se skari be ke'a cu jai fancuka tu'a lo jutsi .i nenri lo go'i fa mu'a lo [[risna]] .e lo [[canti]] .e lo [[ganti]] ku noi ke'a si'a jai se fricysi'u lo jutsi ku'o .e lo so'o [[cigla]] be lo notpanci .i su'o jutsi zo'u lo jipno be lo betfu cu se jimca lo kerfa poi ke'a fau lo nu punji lo tsiju cu se vikmi gi'e co'a gacri ri .i su'o jutsi zo'u lo betfu cu se jimca lo poi'i lo nu pencu ke'a cu se jalge lo nu ke'a pambyse'a lo [[vindu]] lo pencu
=== lo nenri be lo xadni ===
ni'o lo risna ku noi ke'a tubnytai cu [[pambe]] lo ciblu ku noi lo nenri [[rango]] ke'a jbini ku'o fo lo dalti'e fi lo dalcra .i lo ciblu cu se runta ge lo djaka'u gi nai ku'i lo [[kijno|kijnygapci]] .a lo [[tabrelkijno]] .i lo ka se pi'o ce'u lo toldi cu vasxu cu se zilfinti lo so'i [[vaxtu'u]] ku noi ke'a kevna lo skapi gi'e pluta lo ro nenri rango .i lo nu su'o da zo'u ga nai lo vaxtu'u su'o dubjavmau be da cu se nilclani gi na ku ro jorne be ru rango cu se darca lo nermu'u gapci cu se jalge lo nu lo toldi .e lo cinki ku su'a cu se nilbarda ma kau .e nai su'o dubmau be ri
ni'o lo ralju co [[nirna]] se jimca cu zvati lo dalcnita gi'e se dalgaprymau lo canti .i lo go'i cu re mei gi'e se pagbu fe'e pa roi ro xadyclapauke'u lo cmabesna gi'e se jornysi'u ri .i bu'u lo cutne cu se jbini fa lo se jimca lo canti .i je bu'u lo stedu cu jorne fa lo se jimca lo [[besna]] ku noi re cmabesna ke'a pagbu .i lo nirna se jimca jo'u lo besna cu tolsimxu lo ka tu'a ce'u sarcu lo nu tu'a ce'u katci .i ja'e bo cumki fa lo mu'a nu lo toldi poi lo besna be ke'a xa'o morsi to'e ri'a nai ca'o zukte lo ka ce'u muvdu .i lo canti cu se tolfanmo lo [[galxe]] ku noi ke'a marji lo sluji gi'e pambe lo cidja .i bu'u lo midju be lo canti lo djaka'u cu runta gi'e pagre lo pilka be lo canti lo ciblu .i lo daltrixyrai be lo cibypau be lo canti cu se stuzi lo [[cenrini]] ku noi lo festi pa'o ke'a darca lo nenri be lo canti gi'e ba bo pagre lo fe'e fanmo be ri ku no'u lo [[ganxo]] .i su'o lo bi'u nai toldi poi ke'a ca lo nu makcu na ka'e citka zo'u lo canti cu tolfarvi gi'e co'u zasti
ni'o lo [[ganti]] cu se stuzi lo trixe pagbu be lo betfu .i lo nakni zo'u lo ganti cu gapru lo canti gi'e re ja pa mei gi'e jorne lo pa tubnu poi ke'a pluta fo lo [[nakpinji]] fi lo bartu pe'e je se ni'i bo ca lo nu gletu ce'e fi lo nenri be lo fetsi .i je lo [[nakso'a]] ta'e pu lo nu barmu'u lo xadni co'a nenri lo [[naksovbakfu]] ku noi vo'a ri se bandu ze'a lo nu gletu .i lo fetsi zo'u lo ganti cu re mei gi'e poi'i ro ke'a cu se jorne vo tubnu poi ne'i ke'a farvi fa lo pilka be lo [[fetso'a]]
== lo tcila be lo ciftoldi ==
[[File:Laothoe_populi_3.jpg|thumb|la'o me. ''[[Laothoe populi]]'' .me poi ke'a cifnu]]
[[File:Chenille_de_Grand_porte_queue_(macaon)_Fausses_pattes.jpg|thumb|lo betfu tuple be lo ciftoldi be lo [[rundini zei toldi]]]]
[[File:Phlogophora.meticulosa.6965.jpg|thumb|lo stedu tcila be lo ciftoldi be la'o la. ''[[Phlogophora meticulosa]]'' .la]]
ni'o lo nu cifnu cu ralju lo pagbu be lo nunji'e be lo toldi be'o bei lo ka ri ca ce'u citka .i so'o klesi (to mu'a la'o me. Saturniidae .me .e la'o me. Lasiocampidae .me toi) zo'u ba'e steci lo nu cifnu kei fa ka bu .i lo go'i cu poi'i lo nu ke'a makcu cu zilfinti lo po'o ka ke'a ca ce'u litru gi'e rorci kei kei gi'e mrobi'o ki lo nu vo'a makcybi'o kei ba zi ku .i lo cifnu cu sutra lo ka ce'u banro kei ja'e lo nu nitcu fa vo'a lo ka ce'u so'i roi kapyvi'i (to na'o ji'i 5 roi toi) .i lo ciftoldi ca ro nu ri kapyvi'i cu zenba lo ka ma kau ni ce'u calbra kei kei lo ka ce'u ce'u pilji li ji'i re
=== lo xadyclapau .e lo jimca ===
ni'o lo torso be lo ciftoldi zo'u lo xadyclapauke'u tai tu'a lo drata [[bixycinki]] cifnu cu smisi'u lo ka ma kau ce'u jvinu .e lo ka tai ma kau jorne fa ce'u lo lamji be ri .i lo xadyclapauke'u na'o 14 mei .i 3 mei fa tu'a lo cutne .i je 10 mei fa tu'a lo betfu (to ku'i so'i jutsi zo'u lo ro ja da'a pa ja da'a re moi cu pavbi'o toi) .i tai tu'a lo makcu cu frili fa lo ka fricysimju'o lo stedu jo'u lo cutne jo'u lo betfu
ni'o lo stedu na'o jdari ri'a lo nu pagbu lo pilka be ri fa lo [[cinkyjalna]] .i lo cnita pagbu be lo stedu sefta cu se stuzi 2 pi'i su'e 8 grikanlysle ku (to na'o 2 pi'i 3 mei toi) noi ke'a tai tu'a lo drata bixycinki cu seplysi'u gi'e ja'e bo sapkanla simsa .i vajnyrai je visfrilyrai lo pagbu be lo stedu fa lo moltci ku noi ge se pi'o ke'a marxa lo cidja gi ke'a mutce co bardymau lo noi ke'a tordu ku'o gansyjimca
ni'o soi ke'a dunli tu'a lo makcu cu se pagbu fa ro lo ci xadyclapauke'u be lo cutne fa re tuple .i ri simsa lo me lo makcu moi lo ka ma kau ce'u stura kei gi'e mutce ku'i lo ka cmalymau vo'e kei gi'e na'o se pilno fi lo ka ce'u jgari lo cidja .i na'o ku lo gapru pagbu be lo cracutne cu jdari .i je lo re mlana be ri cu se pagbu lo re vaxtu'u kevna .i to'e cafne fa lo nu drata ke cutne pagbu ku ji'a se pagbu lo vaxtu'u kevna
ni'o lo betfu na'o se pagbu fe'e pa roi ro xadyclapauke'u re vaxtu'u kevna (to ku'i lo trixe jibni xadyclapauke'u zo'u cafne fa tu'a na ku toi) .i lo pa moi be lo betfu xadyclapauke'u be'o .e lo re moi soi ke'a frica tu'a lo [[cmubifce]] na se pagbu lo [[beftu'e]] .i ja'a pagbu fa ri ge lo ci bi'o xa moi gi lo ro moi .i lo beftu'e soi ke'a frica tu'a lo cutne tuple cu se clapau no da gi'e se jipno lo so'i genxu ku noi lo gunma be ke'a cu djinytai zi'e noi pilno ke'a lo ka jgari lo se cpare spati
ni'o lo crane pagbu be lo betfu cu se pagbu lo cigla be lo [[silka]]
=== lo frica tarmi ===
ni'o so'o jutlanzu zo'u lo tarmi be lo cifnu cu frica tu'a di'u .i mu'a la'o me. Micropterygidae .me zo'u lo pa ja re moi be lo betfu xadyclapauke'u cu se pagbu lo beftu'e .i la'o la. Geometridae .la zo'u lo beftu'e se pagbu xadyclapauke'u cu mu mei na je so'u re mei .i si'a so'o klesi be la'o me. Noctuidae .me zo'u ci mei .i la'o me. Limacodidae .me zu'u nai zo'u ro lo cutytu'e .e ro lo beftu'e cu tolfarvi soi jalge fa lo nu muvdu fa lo cifnu tai tu'a lo sonli
ni'o lo noi lo pilka be ke'a cu xutla ku'o cifnu pe la'o me. Papilionidae .me cu poi'i lo gapru pagbu be lo cracutne be ke'a cu se jimca lo ranti je se stuzi be lo cigla be lo to'e jai pluka be lo gunta da'i be ke'a ku se panci .i lo bi'u nai jimca ge ta'e ku nenri lo cutne gi'e fau bo kunti gi poi'i lo toldi cu kakne lo ka gau ce'u ke'a xoi ke'a sutra fau gi tisna gi co'a bartu
ni'o so'i ciftoldi cu se pagbu xoi ke'a ri bandu tu'a lo [[cipni]] .a lo [[catryparji]] ke [[bifce]] ja [[sfani]] ku'o lo [[kinjipu]] .a lo vindu se nenri kerfa .i la'o me. Nymphalidae .me zo'u cafne fa tu'a lo kinjipu .i la'o me. Arctiinae .me zu'u nai zo'u lo kerfa cu so'i mei gi'e denmi .i la'o me. Lymantriidae .me zo'u lo jvinu be lo cifnu cu to'e fadni ri'a lo nu to'e manfo lo ka ma kau ni denmi fa lo kerfa pe ce'u <!-- .e'o sai ko mablyjdikygau --> .i lo noi ke'a na'o za'u 600 ki'o mei ku'o kerfa be lo [[Thaumetopoea processionea|cindu zei dzupoi zei toldi]] cu raunzu lo ka vindu kei lo nu so'i remna ri'a lo nu po'o ri zvajbi lo bi'u nai toldi cu lifri lo te [[srebadbi'a]]
=== lo nenri ===
ni'o lo besna cu cmalu (to ri'a lo ra'u nu lo kanla cu cmalu toi) gi'e se stuzi lo cnita pagbu be lo stedu .i lo canti cu kaijbi lo ka sirji .i lo ganti xa'o lo nu cifnu ka'e se viska gi'e se stuzi lo gapru pagbu be lo betfu
== lo tcicrmimikri .e lo nunkajde ==
[[File:Inachis_io_beentree_brok_2005.jpg|thumb|[[skaruki zei toldi]]]]
[[File:Aegeria_apiformis.jpg|thumb|la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me]]
=== lo makcu toldi ===
ni'o ri'a lo nu so'i re'ucti cu kalte lo toldi cu farvi fa so'i jutsi lo ka lo jvinu be ce'u ga tcica fi lo ka na viska lo se zvasisku kei .a lo ka jifkri lo du'u lo se viska cu ckape, gi jai se pi'o jarco lo ka pagbu ce'u fa lo vindu .i so'i jutsi zo'u lo piltapla morna pe lo nalci cu vinsmi lo kanla be lo barda mabru ku ku mu'a, soi ri'a ke'a lo citka da'i be lo toldi cu se jenca gi'a batci na'e bo lo xadni be lo toldi<!-- sei za'a dai lo xusra be lo du'u lo jbobau cu tokpona cu drani --> .i la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me mutce lo ka ce'u vinsmi lo [[Vespa|bifcrvespa]]
ni'o so'o dortoldi jutsi zo'u ge lo gapru sefta be lo nalci cu skavrici gi'e visfrili gi ku'i lo cnita sefta cu vinsmi lo pezli .i lo nu go'i cu curmi lo nu ge mipse'i ca lo nu cando gi jenca lo to'e ri'a nai zvafa'i be lo toldi .i so'o ctetoldi jutsi zo'u lo gapru ke nalci sefta cu vinsmi lo pilka be lo [[tricystani]] .i lo nu vinsmi lo [[kalci]] be lo cipni kei ku ji'a na to'e cafne soi la'o me. ''[[Casopilos sylvata]]'' .me ke'a jai mupli
=== lo ciftoldi ===
[[File:Deilephila_elpenor_2.jpg|thumb|lo ciftoldi tarmi be la'o me. ''[[Deilephila elpenor]]'' .me]]
ni'o lo nu cifnu ku ji'a jai ca so'i mei fai lo danlu poi ke'a ckape lo toldi .i ja'e bo lo ka tcica gi'a mipse'i gi'a kajde cu zilfadni lo cifnu ku ji'a .i lo citka be lo [[ckunu]] pezli cu poi'i ga pi ro lo xadni gi su'o pagbu be ri cu vinsmi lo bi'u nai pezli .i mu'a la'o me. ''[[Thera firmata]]'' .me cu poi'i vinsmi ge fa lo torso be ke'a lo ckunu pezli gi fa lo stedu be ke'a lo za'e [[jimcycumstu]]<!-- ko .e'o -->
ni'o la'o me. Papilionidae .me .e la'o me. ''[[Trilocha]]'' .me vu'o mu'a zo'u lo cifnu cu vinsmi lo kalci be lo cipni
ni'o so'i jutsi be la'o la. Geometridae .la zo'u lo cifnu cu vinsmi lo jimca .a lo pezli vu'o ne lo tricu poi ke'a ra cidja .i la'o me. ''[[Nemoria arizonaria]]'' .me zo'u lo ka ce'u jvinu lo toldi cu fancuka lo ka ce'u citsi gi'e ca'o fasnu .i ra simsa ge ca lo vensa lo xrula be lo se citka be ra cindu gi ca lo crisa noi ra ca ke'a citka lo xrula na .e lo pezli ku'o lo se jgari be ra cmalu ke cindu jimca
ni'o ge la'o me. Papilionidae .me gi la'o me. Sphingidae .me cu poi'i so'o jutsi be ke'a cu farvi lo ka jvinu je se tarti simsa lo cmalu since .i lo cutne cu vinsmi lo stedu be lo since .i la'o me. Papilionidae .me zo'u ji'a lo noi ke'a ca lo nu cando cu nenri lo cutne ku'o se panci cigla se pagbu jimca<!-- (to .u'u sai toi) --> cu vinsmi lo tance be lo since
== lo jmive tadji .e lo nuntarti ==
=== lo se tarti be lo makcu be'o je srana be lo nu cpacu lo cidja ===
[[File:Trinkender_Schmetterling.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Cynthia cardui]]'' .me pinxe lo [[spasatlitki]]]]
[[File:PierisSaltLick.jpg|thumb|nu jmaji fa lo so'i mei be la'o me. ''Pieris rapae'' .me bu'u lo se zvati be lo [[silna]]]]
[[File:Apatura_eat_frog_2010_G2.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Apatura]]'' .me pinxe fi lo morsi [[cimra]]]]
=== lo se tarti poi srana lo nu vofli ===
[[File:AnthocharisCardamines_1606Z1.jpg|thumb|lo [[narjyjipno zei toldi]] poi ke'a ca'o volfi]]
[[File:Macroglossum_stellatarum01.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Macroglossum stellatarum]]'' .me ca gi vofli gi pinxe lo spasatlitki]]
=== lo se tarti be lo cifnu ===
ni'o lo ciftoldi ku noi lo stura be ke'a cu mutce co frica lo me lo makcu moi cu citka xoi ke'a mutce si'a co frica tu'a lo makcu .i na'o pa moi lo ro se citka be lo ciftoldi fa lo pilka be lo tsiju be fi ri .i zu'u nai ralju lo cidja be lo ciftoldi fa lo pagbu be lo spati be'o ku noi mupli ke'a fa lo [[pezli]] .e lo [[xrula]] .e lo [[grute]] .i so'i toldi jutsi cu poi'i lo se citka be ke'a spati jutsi cu so'u .a vei <abbr title="«lu ji'a sai li'u» smujbi">.ai'ai</abbr> so'u pa mei .i su'o so'u toldi jutsi ku zu'u nai zo'u cidja fa lo [[rectu]] (to mupli fa la'o me. ''[[Hyposmocoma molluscivora]]'' .me noi ke'a citka lo [[sonli]] toi)
=== lo nu renvi lo dunra ===
== lo nu rorci .e lo nu farvi ==
=== lo tsiju ===
ni'o lo [[tsiju]] be lo toldi na'o snipa lo djaspa be ri .i na'o ku lo toldi se ta'i gi kargau te zu'e lo nu ri barkla kei lo tsiju pilka gi co'a citka ri vau soi so'a drata cinki ke'a jai frica
=== lo nu kapyvi'i ca lo nu de'a banro ===
ni'o lo toldi cu [[kapyvi'i]] so'o roi lo nu ri cifnu .i soi ke'a jai zilfadni lo cinki cu cupra pu lo nu kapyvi'i kei ne'i lo zasti be xa'o ku skapi su'o cnino je bramau be ri skapi .i soi ke'a jai steci lo toldi zo'u lo nu lo skapi pe lo stedu cu farvi cu se pagbu lo nu ji'i pi ro lo stedu cu poi'i ke'a muvdu lo trixe be lo me ke'a moi be lo pagbu be lo zasti be xa'o ku skapi
ni'o lo toldi ze'a lo nu lo cnino skapi cu farvi cu de'a kakne lo ka citka .i na'o se mo'u lo nu kapyvi'i cu pa moi lo se citka fa lo skapi poi ke'a mo'u se vikmi .i se ta'i bo lo toldi cu fanta lo nu lo [[lanbi]] poi ke'a se marji lo se vikmi skapi cu se xaksu
=== lo da'a moi be lo nu kapyvi'i ===
[[File:Pupation_-_Inachis_io.jpg|right|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a iupna gi'e kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi (to kacmyxrazba pa roi ro mentu toi)]]
[[File:Calospilos_sylvata_pupa.jpg|thumb|241x241px|nu iupna fa la'o me. ''[[Calospilos sylvata]]'' .me]]
ni'o lo nu co'a raunzu lo ka tilju kei gi'a co'u ka'e zvafa'i lo mapti cidja cu jai ca vikmi fai lo toldi lo nenri be lo canti be ri gi'e jai co'a litru lo darno be lo se xabju be ze'a lo nu citka gi'e banro .i na'o cpare lo spati mo'i co'u lo loldi gi'e ze'a cadzu ri .i ba bo sisku lo ka stuzi gi'e mapti lo nu makcybi'o kei lo mu'a ka zilbandu pi so'i lo [[solgu'i]] kei .a lo mu'a ka kunti gi'e calbrarau lo nu lo nalci fau gi banro gi sepli fi lo vacri fe ro drata .i lo nu litru fa lo toldi poi ke'a pu'o durcando cu ditybramau tu'a lo na ba durcando
ni'o so'i toldi jutsi (to su'a lo ctetoldi .e nai lo dortoldi toi) ba lo nu zvafa'i lo jai bu'u makcybi'o cu jivbu fi lo silka be vo'a lo [[ma'urbixlanka]] ku noi ke'a vo'a se nenri gi'e ba bandu .i so'i drata cu kakpa lo dertu ja'e lo lolnitku'a .i lo dortoldi ku su'a jivbu lo gu'e nai ke gacri ja se nenri ke'e be vo'a gi ke po'o te jorne be vo'a bei lo mu'a spati
ni'o lo nu zbasu lo bi'u nai lanka mu'a cu cabna lo nu lo xadni be lo toldi cu cenba lo ka ma kau ce'u tarmi .i ni'a lo cifnu skapi zo'u lo kanla .e lo gansyjimca .e lo tuple (to pe lo cutne toi) .e lo nalci cu banro .i je lo moltci co'u xedja gi'e co'a tubnu .i je lo beftu'e .e so'a lo sluji pe nai lo betfu cu tolfarvi .i lo za'e <abbr title="velfarvymenre">velfame</abbr> je jalge be la'e di'u cu se cmene zo [[iupna]]
ni'o ba lo nu mo'u zbasu lo lanka ja kumfa ja te jorne cu kapyvi'i fa lo toldi lo ro moi be lo cifnu skapi .i lo xadypau poi lo skapi pe ke'a cu banro cu tisna lo ciblu ja'e lo nu lo cinje be ke'a cu canci .i so'a jutsi (to ro na me la'o me. Micropterygidae .me toi) zo'u ro lo jimca co'a lamji je snipa lo torso .i je lo pagbu be lo skapi be'o poi ke'a snipa lo drata ke skapi pagbu cu mutce lo ka ce'u rotsyme'a lo na'e snipa ke skapi pagbu
ni'o lo iupna poi ke'a nenri lo lanka ja kumfa cu poi'i frili lo zvaju'o be ke'a fa lo ka ce'u ke'a citka .i ja'e bo lo go'i na'o [[ticyji'u|ticyselji'u]] soi ke'a laknyjdikyri'a lo nu lo citka da'i be vo'a vo'a zvafa'i .i me lo jai cafne ticyji'u fa tu'a mu'a lo pezli
ni'o ro me lo ka citka jo'u lo ka vikmi jo'u lo ka cadzu na se kakne lo iupna .i ri lo po'o ka pagmu'u lo betfu cu kakne .i na'o ku lo nu kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi cu prula'i lo nu co'a bregause'i lo nu kapyvi'i poi ke'a ge bavla'i gi ro moi zi'e poi lo toldi se ba'o ke'a makcu .i ku'i so'i jutsi pe lo ta'e jai bu'u dunra zo'u lo nu pu'o iupna .a lo nu ca'o iupna cu jai ca durcando fai lo toldi .i ji'a so'o jutsi (to mu'a la'o me. [[Eriogaster lanestris]] .me toi) zo'u lo nu cando ze'a su'o xai ge nai lo dunra ku po'o gi lo ji'a sai nanca be li za'u ka'e se ditcu
ni'o lo [[silkytoldi]] cu misnyrai lo jivbu be lo ma'urbixlanka .i lo ma'urbixlanka pe lo go'i cu te zbasu so'a klesi be lo silka taxfu gi'e na'o zilzbasu pa mitre be li za'u 500 ke silka cilta
=== lo ro moi be lo nu kapyvi'i ===
[[File:Schlupf_Inachis_io_(HS).ogg|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a makcu gi'e kapyvi'i lo iupna skapi (to lo ni sutra fa lo skina cu sarxe lo fatci toi)]]
ni'o ni'a lo iupna skapi cu farvi fa lo makcu skapi jo'u lo jorne be ri sluji .i ro lo bartu xadypau po'u nai lo nalci cu poi'i lo iupna skapi pe ke'a cu mleca lo makcu skapi pe ke'a ge lo ka pitybra gi lo ka calbra .i lo nu go'i cu curmi lo nu lo bi'u nai makcu skapi pu lo ro moi co nu kapyvi'i co'a jdari .i ki lo ro moi co nu kapyvi'i ku pu zi ge lo iupna skapi co'a guskli gi lo makcu skapi co'a se skari vau soi jalge ke'a fa lo nu ka'e viska lo mu'a morna pe lo nalci pu lo nu ri bartu lo iupna skapi
ni'o lo ro moi co nu kapyvi'i cu sutrymau lo na'e ro moi .i lo toldi zi bartu lo skapi gi'e zi co'a dandu ri .a lo ma'urbixlanka .a su'o pagbu be lo stuzi be ri .a ru spati .i ze'a lo nu dandu cu tunlo lo vacri gi'e pambyse'a lo ciblu lo nalci ja'e lo nu ri ge zenba lo ka pitybra gi jdika lo ka rotsu .i lo nalci ba lo nu mo'u banro co'a jdari
ni'o ze'a gi lo nalci cu banro gi gasnu fa lo toldi lo nu lo re xadba be lo djasakrango cu jonsi'u .i lo nu go'i cu se pagbu lo nu so'i roi ku lo djasakrango co'a sirji gi'e ba bo di'a sarlytai
ni'o ba lo nu co'a bredi fa lo nalci .e lo djasakrango kei lo toldi cu kalcivi lo festi je jalge be lo nu makcybi'o kei gi'e bredi lo ka pa re'u vofli gi'e zvasisku lo jutsydu'i te zu'e lo nu rorci
ni'o lo toldi jutsi cu mutce co fricysi'u lo ka ze'a ma kau jmive fa lo makcu pe ce'u .i mu'a la'o me. [[Psychidae]] .me zo'u djedi li so'u pa .i zu'u nai la'o me. ''[[Gonepteryx rhamni]]'' .me noi ke'a renvi lo dunra ca lo nu ke'a makcu zo'u ka'e masti li 10 .i li'a lo na se pagbu be lo moltci bei ca lo nu makcu cu jai temcmamau tu'a lo ja'a se pagbu .i lo djedi toldi zo'u lo nunji'e be lo makcu na'o jeftu li ci bi'i vo
=== lo nu litru ===
=== lo nu zvasisku lo jutydu'i kei .e lo nu gletu ===
== lo danlu poi ke'a ta'e ckape lo toldi ==
[[Category:cinki]] [[Category:danlu]]
hbxee2wttnr1guypr9fkjotrn09v6r6
115552
115551
2026-10-23T15:23:09Z
Kihurma
13124
zo kei
115552
wikitext
text/x-wiki
{{na mulno}}
ni'o lo '''toldi''' (to la'o me. Lepidoptera .me toi) fau lo nu ri se klesi ji'i 160 ki'o se skicu jutsi ne ji'i 130 jutlanzu zi'e ne 46 brajutlanzu cu zmadu ro .ordre be lo [[cinki]] be'o po'u nai lo [[cakcinki]] (to la'o me. Coleoptera .me toi) lo ka xo kau da jutsi ce'u .i ca ro nanca ji'i 700 cnino jutsi cu se zatfa'i .i su'a lo toldi cu zvati ro kontinenta po'u nai la ziptu'a<span class="cx-segment cx-highlight" data-segmentid="112"></span> <span class="cx-segment" data-segmentid="116"></span>
== lo krasi be lo cmene ==
[[File:Cethosia_cyane.jpg|thumb|la'o me. ''[[Cethosia cyane]]'' .me]]
ni'o zo ''toldi'' cu lojbo gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo plana se ciska lerfu cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo ''toldi'' jo'u lo krasi valsi
{| class="wikitable"
! krasi bangu !! lojbo lerpoi !! krasi valsi
|-
| [[jugbau|jungo]] || '''d'''ie || 蝶 (dié)
|-
| [[glibau|glico]] || by'''t'''rf'''l'''a'''i''' || butterfly
|-
| [[xinbau|xindo]] || '''t'''it'''li''' || तितली (titalī)
|-
| [[sanbau|spano]] || p'''oli'''i || polilla
|-
| [[rukybau|rusko]] || m'''ol''' || моль
|}
ni'o lo saske cmene po'u zoi me. ''Lepidoptera'' .me cu smudu'i «lu se piltapla se nalci li'u» gi'e [[xelso]] lujvo gi'e gunma zoi me. ''λεπίς'' .me (to zo piltapla toi) jo'u zoi me. ''πτερόν'' .me (to zo nalci toi) .i [[purda'o zei xelso]] valsi lo toldi fa zoi me. ''ψυχή'' .me noi ke'a smudu'i zo pruxi .a zo selva'u ku'o ki'u lo nu lo toldi pu jai se krici fai lo ka ce'u xadyka'i lo remna pruxi
== lo tcila be lo makcu toldi ==
ni'o lo makcu toldi cu dunli ji'i ro drata cinki lo ka ma kau stura lo [[xadni]]
ni'o lo toldi cu banro lo milmitre be li 1.5 bi'i li 100 (to lo nalci na menre toi) .i ca'o jinvi lo du'u brarai lo toldi fa lo [[glauka zei toldi]] po'u la'o me. ''[[Thysania agrippina]]'' .me zi'e ne lo [[ketco]] tumla .i lo me ra toldi cu poi'i lo nalci be ke'a cu kuspe lo cenmitre be li 25 bi'i 30 .i lo .[[atlastoldi]] (to la'o me. ''Attacus atlas'' .me toi) ne lo snanu stuna [[xazdo]] tumla cu jai se jinvi fai lo ka lo sefta be lo nalci be ce'u cu brarai
===lo gansyjimca===
[[File:Antennae_ctb.png|thumb|su'o lo gansyjimca klesi pe lo donri toldi]]
ni'o so'i da ka'e stura lo [[gansyjimca]] .i je so'i toldi jutlanzu cu se steci lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i zasti fa lo ciltytai gansyjimca .e lo planyseljipno gansyjimca (to noi ke'a ciltytai gi'e poi'i lo jipno pagbu be ke'a cu plana toi) .e lo komcytai gansyjimca (to noi pa mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .e lo pimlytai gansyjimca (to noi ro re mlana be ke'a cu se jimca so'i sirji toi) .i cafne fa lo nu lo nakni lo fetsi cu frica lo ka ma kau stura lo gansyjimca be ce'u .i va'o lo nu frica kei lo nakni cu zmadytce lo fetsi lo ka ma kau ni lo gansyjimca be ce'u cu se viska jai frili .i lo toldi se pi'o lo gansyjimca be ri cu kakne lo ka ce'u [[sumne]] .i su'o toldi cu go'i lo ka ce'u [[palpi]] .a lo ka ce'u [[vu'irga'e]] .a lo ka ce'u ganse lo du'u ma kau [[nilglare]] .i lo nu ganse lo stimulu cu se rinka lo cmalu [[kerfa]] poi ke'a zvafai lo gansyjimca .i lo nu lo gansyjimca cu komcytai ja pimlytai cu se jalge lo nu lo sefta cu mutce calbramau ja'e lo nu lo ni sumnyka'e cu bramau .i lo nakni ki'u ru kakne lo ka ce'u ganse lo [[notpanci]] poi lo [[glebre|gletybredi]] fetsi pu dirce ke'a ku'o ca lo nu mutce zvada'o .i ru vajni lo toldi poi lo xa'ugri pe ke'a cu preja mutce ja'e lo nu na funca penmysi'u .i lo fetsi cu ganse fi lo ri gansyjimca fe lo du'u ma kau drani ciftoldi bo cidjyspati
=== lo moklu tutci ===
[[File:Butterfly_tongue.jpg|thumb|[[dicka'u zei cmavistci]] pixra lo toldi stedu pe fau lo nu lo djasakrango na ca'o se pilno gi'e se ki'u bo sarlytai]]
ni'o lo [[moltci|moklu tutci]] be lo toldi cu zmadu lo me lo drata cinki moi lo ka ce'u steci mutce se pilno .i so'a toldi jutsi (to ro co'e po'u nai la'o me. [[Micropterygidae]] .me toi) zo'u lo nu makcybi'o cu se pagbu lo nu lo moklu tutci co'a clani [[tubnu]] .i lo moklu tutci pe tai ku na'o se pilno fi lo ka sakci lo djalitki kei gi'e se cmene zo [[djasakrango]] .i lo toldi jutsi cu fricysi'u lo ka ma kau nilclani lo djasakrango
ni'o su'o toldi jutsi (to mu'a la'o me. [[Saturniidae]] .me .e la'o me. [[Lasocampidae]] .me toi) zo'u lo makcu na kakne lo ka citka ja pinxe .i je lo djasakrango cu [[tolfarvi]] mulno .i va'o ku lo makcu cu plika'e lo po'o se citka be vo'a bei ca lo nu vo'a cifnu
=== lo kanla ===
[[File:Pieris_rapae_head_Richard_Bartz.jpg|right|thumb|lo stedu be la'o me. ''[[Pieris rapae]]'' .me sei ka'e viska be lo kanla .e lo djasakrango]]
ni'o lo kanla be lo makcu toldi cu [[grikanla]] soi ke'a dunli tu'a lo drata cinki .i lo grikanlysle poi ke'a pagbu lo grikanla cu su'e 6000 mei .i so'i toldi jutsi zo'u me lo kanla fa re [[sapkanla]] ku ji'a noi se pi'o ke'a seltcacybi'o tu'a lo donri jo'u lo nicte .i ge nai lo dortoldi gi ja'ai lo ctetoldi zo'u pagbu lo kanla fa lo [[skamivysle]] ku noi ke'a cumri'a lo nu ra stika lo ni [[gusycai]] fa lo darca be lo kanla ku [[gusni]] .i lo [[lenjo]] pe lo toldi kanla cu stodi lo ka ma kau ce'u tarmi kei gi'e zmamapti lo nu viska lo zvajbi kei tu'a lo zvada'o <!-- sei za'a dai so'o lo valsi pe lo se fanva no lojbo cu panra -->
=== lo cutne ===
[[File:Microphoto-butterflywing2.jpg|thumb|cmavistci pixra lo piltapla se gacri ke toldi nalci]]
[[File:Biston.betularia.f.carbonaria.7209.jpg|thumb|lo manska klesi be la'o me. ''[[Biston betularia]]'']]
[[File:Heliconius_hecale_2_Richard_Bartz.jpg|thumb|lo nalci be la'o la. ''[[Heliconius ismenius]]'' .la]]
ni'o lo [[cutne]] cu se pagbu ci da (to lo cracutne .e lo mijycutne .e lo rixycutne toi) noi ke'a djinytai gi'e se jimca lo muvdu rango .i ro pagbu cu se jimca pa gunma be lo re [[tuple]] .i so'i donri toldi cu poi'i lo pa moi be lo gunma be lo re tuple pu tolfarvi gi'e se pilno fi lo po'o ka ce'u lumcyse'i
ni'o lo toldi cu kakne lo ka ce'u [[tirna]] .i lo [[kerlo]] be ra cu zvati ga lo trixe pagbu be lo cutne gi lo betfu
=== lo nalci ===
ni'o xoi su'e so'u da ke'a nafmupli cu ralju fa lo nalci lo se pilno be lo makcu toldi bei lo ka muvdu .i lo crane nalci jo'u lo trixe nalci ge fricysi'u lo ka ce'u lo cutne ma kau jorne gi ku'i na'o jonsi'u su'o steci se morna ze'a lo nu vofli kei xoi ke'a zasni .i jbini lo re sefta be lo nalci fa lo [[nalcyblutu'u]] ku noi ze'a lo bavjbi be lo ro moi co nu kapyvi'i cu tisna lo [[ciblu]] ja'e lo nu lo nalci fau gi pityba'o gi jdika lo ka ce'u rotsu .i ba lo bi'u nai nu banro zo'u lo nalci co'a tinsa .i je lo nalcyblutu'u co'u se pilno .i lo re sefta be lo nalci cu se gacri lo toldi zei piltapla ku noi ke'a klesi lo [[kerfa]] gi'e jai fanta lo nu ka'e viska lo nalcyblutu'u
=== lo betfu ===
ni'o lo betfu be lo makcu toldi cu se pagbu lo 10 [[xadyclapauke'u]] <!-- to'i .e'e sai doi ca'o stika do basygau su'o xagmau toi --> ku noi ke'a tarmi dunsi'u gi'e se gacri lo piltapla ku noi lo se skari be ke'a cu jai fancuka tu'a lo jutsi .i nenri lo go'i fa mu'a lo [[risna]] .e lo [[canti]] .e lo [[ganti]] ku noi ke'a si'a jai se fricysi'u lo jutsi ku'o .e lo so'o [[cigla]] be lo notpanci .i su'o jutsi zo'u lo jipno be lo betfu cu se jimca lo kerfa poi ke'a fau lo nu punji lo tsiju cu se vikmi gi'e co'a gacri ri .i su'o jutsi zo'u lo betfu cu se jimca lo poi'i lo nu pencu ke'a cu se jalge lo nu ke'a pambyse'a lo [[vindu]] lo pencu
=== lo nenri be lo xadni ===
ni'o lo risna ku noi ke'a tubnytai cu [[pambe]] lo ciblu ku noi lo nenri [[rango]] ke'a jbini ku'o fo lo dalti'e fi lo dalcra .i lo ciblu cu se runta ge lo djaka'u gi nai ku'i lo [[kijno|kijnygapci]] .a lo [[tabrelkijno]] .i lo ka se pi'o ce'u lo toldi cu vasxu cu se zilfinti lo so'i [[vaxtu'u]] ku noi ke'a kevna lo skapi gi'e pluta lo ro nenri rango .i lo nu su'o da zo'u ga nai lo vaxtu'u su'o dubjavmau be da cu se nilclani gi na ku ro jorne be ru rango cu se darca lo nermu'u gapci cu se jalge lo nu lo toldi .e lo cinki ku su'a cu se nilbarda ma kau .e nai su'o dubmau be ri
ni'o lo ralju co [[nirna]] se jimca cu zvati lo dalcnita gi'e se dalgaprymau lo canti .i lo go'i cu re mei gi'e se pagbu fe'e pa roi ro xadyclapauke'u lo cmabesna gi'e se jornysi'u ri .i bu'u lo cutne cu se jbini fa lo se jimca lo canti .i je bu'u lo stedu cu jorne fa lo se jimca lo [[besna]] ku noi re cmabesna ke'a pagbu .i lo nirna se jimca jo'u lo besna cu tolsimxu lo ka tu'a ce'u sarcu lo nu tu'a ce'u katci .i ja'e bo cumki fa lo mu'a nu lo toldi poi lo besna be ke'a xa'o morsi to'e ri'a nai ca'o zukte lo ka ce'u muvdu .i lo canti cu se tolfanmo lo [[galxe]] ku noi ke'a marji lo sluji gi'e pambe lo cidja .i bu'u lo midju be lo canti lo djaka'u cu runta gi'e pagre lo pilka be lo canti lo ciblu .i lo daltrixyrai be lo cibypau be lo canti cu se stuzi lo [[cenrini]] ku noi lo festi pa'o ke'a darca lo nenri be lo canti gi'e ba bo pagre lo fe'e fanmo be ri ku no'u lo [[ganxo]] .i su'o lo bi'u nai toldi poi ke'a ca lo nu makcu na ka'e citka zo'u lo canti cu tolfarvi gi'e co'u zasti
ni'o lo [[ganti]] cu se stuzi lo trixe pagbu be lo betfu .i lo nakni zo'u lo ganti cu gapru lo canti gi'e re ja pa mei gi'e jorne lo pa tubnu poi ke'a pluta fo lo [[nakpinji]] fi lo bartu pe'e je se ni'i bo ca lo nu gletu ce'e fi lo nenri be lo fetsi .i je lo [[nakso'a]] ta'e pu lo nu barmu'u lo xadni co'a nenri lo [[naksovbakfu]] ku noi vo'a ri se bandu ze'a lo nu gletu .i lo fetsi zo'u lo ganti cu re mei gi'e poi'i ro ke'a cu se jorne vo tubnu poi ne'i ke'a farvi fa lo pilka be lo [[fetso'a]]
== lo tcila be lo ciftoldi ==
[[File:Laothoe_populi_3.jpg|thumb|la'o me. ''[[Laothoe populi]]'' .me poi ke'a cifnu]]
[[File:Chenille_de_Grand_porte_queue_(macaon)_Fausses_pattes.jpg|thumb|lo betfu tuple be lo ciftoldi be lo [[rundini zei toldi]]]]
[[File:Phlogophora.meticulosa.6965.jpg|thumb|lo stedu tcila be lo ciftoldi be la'o la. ''[[Phlogophora meticulosa]]'' .la]]
ni'o lo nu cifnu cu ralju lo pagbu be lo nunji'e be lo toldi be'o bei lo ka ri ca ce'u citka .i so'o klesi (to mu'a la'o me. Saturniidae .me .e la'o me. Lasiocampidae .me toi) zo'u ba'e steci lo nu cifnu kei fa ka bu .i lo go'i cu poi'i lo nu ke'a makcu cu zilfinti lo po'o ka ke'a ca ce'u litru gi'e rorci kei kei gi'e mrobi'o ki lo nu vo'a makcybi'o kei ba zi ku .i lo cifnu cu sutra lo ka ce'u banro kei ja'e lo nu nitcu fa vo'a lo ka ce'u so'i roi kapyvi'i (to na'o ji'i 5 roi toi) .i lo ciftoldi ca ro nu ri kapyvi'i cu zenba lo ka ma kau ni ce'u calbra kei kei lo ka ce'u ce'u pilji li ji'i re
=== lo xadyclapau .e lo jimca ===
ni'o lo torso be lo ciftoldi zo'u lo xadyclapauke'u tai tu'a lo drata [[bixycinki]] cifnu cu smisi'u lo ka ma kau ce'u jvinu .e lo ka tai ma kau jorne fa ce'u lo lamji be ri .i lo xadyclapauke'u na'o 14 mei .i 3 mei fa tu'a lo cutne .i je 10 mei fa tu'a lo betfu (to ku'i so'i jutsi zo'u lo ro ja da'a pa ja da'a re moi cu pavbi'o toi) .i tai tu'a lo makcu cu frili fa lo ka fricysimju'o lo stedu jo'u lo cutne jo'u lo betfu
ni'o lo stedu na'o jdari ri'a lo nu pagbu lo pilka be ri fa lo [[cinkyjalna]] .i lo cnita pagbu be lo stedu sefta cu se stuzi 2 pi'i su'e 8 grikanlysle ku (to na'o 2 pi'i 3 mei toi) noi ke'a tai tu'a lo drata bixycinki cu seplysi'u gi'e ja'e bo sapkanla simsa .i vajnyrai je visfrilyrai lo pagbu be lo stedu fa lo moltci ku noi ge se pi'o ke'a marxa lo cidja gi ke'a mutce co bardymau lo noi ke'a tordu ku'o gansyjimca
ni'o soi ke'a dunli tu'a lo makcu cu se pagbu fa ro lo ci xadyclapauke'u be lo cutne fa re tuple .i ri simsa lo me lo makcu moi lo ka ma kau ce'u stura kei gi'e mutce ku'i lo ka cmalymau vo'e kei gi'e na'o se pilno fi lo ka ce'u jgari lo cidja .i na'o ku lo gapru pagbu be lo cracutne cu jdari .i je lo re mlana be ri cu se pagbu lo re vaxtu'u kevna .i to'e cafne fa lo nu drata ke cutne pagbu ku ji'a se pagbu lo vaxtu'u kevna
ni'o lo betfu na'o se pagbu fe'e pa roi ro xadyclapauke'u re vaxtu'u kevna (to ku'i lo trixe jibni xadyclapauke'u zo'u cafne fa tu'a na ku toi) .i lo pa moi be lo betfu xadyclapauke'u be'o .e lo re moi soi ke'a frica tu'a lo [[cmubifce]] na se pagbu lo [[beftu'e]] .i ja'a pagbu fa ri ge lo ci bi'o xa moi gi lo ro moi .i lo beftu'e soi ke'a frica tu'a lo cutne tuple cu se clapau no da gi'e se jipno lo so'i genxu ku noi lo gunma be ke'a cu djinytai zi'e noi pilno ke'a lo ka jgari lo se cpare spati
ni'o lo crane pagbu be lo betfu cu se pagbu lo cigla be lo [[silka]]
=== lo frica tarmi ===
ni'o so'o jutlanzu zo'u lo tarmi be lo cifnu cu frica tu'a di'u .i mu'a la'o me. Micropterygidae .me zo'u lo pa ja re moi be lo betfu xadyclapauke'u cu se pagbu lo beftu'e .i la'o la. Geometridae .la zo'u lo beftu'e se pagbu xadyclapauke'u cu mu mei na je so'u re mei .i si'a so'o klesi be la'o me. Noctuidae .me zo'u ci mei .i la'o me. Limacodidae .me zu'u nai zo'u ro lo cutytu'e .e ro lo beftu'e cu tolfarvi soi jalge fa lo nu muvdu fa lo cifnu tai tu'a lo sonli
ni'o lo noi lo pilka be ke'a cu xutla ku'o cifnu pe la'o me. Papilionidae .me cu poi'i lo gapru pagbu be lo cracutne be ke'a cu se jimca lo ranti je se stuzi be lo cigla be lo to'e jai pluka be lo gunta da'i be ke'a ku se panci .i lo bi'u nai jimca ge ta'e ku nenri lo cutne gi'e fau bo kunti gi poi'i lo toldi cu kakne lo ka gau ce'u ke'a xoi ke'a sutra fau gi tisna gi co'a bartu
ni'o so'i ciftoldi cu se pagbu xoi ke'a ri bandu tu'a lo [[cipni]] .a lo [[catryparji]] ke [[bifce]] ja [[sfani]] ku'o lo [[kinjipu]] .a lo vindu se nenri kerfa .i la'o me. Nymphalidae .me zo'u cafne fa tu'a lo kinjipu .i la'o me. Arctiinae .me zu'u nai zo'u lo kerfa cu so'i mei gi'e denmi .i la'o me. Lymantriidae .me zo'u lo jvinu be lo cifnu cu to'e fadni ri'a lo nu to'e manfo lo ka ma kau ni denmi fa lo kerfa pe ce'u <!-- .e'o sai ko mablyjdikygau --> .i lo noi ke'a na'o za'u 600 ki'o mei ku'o kerfa be lo [[Thaumetopoea processionea|cindu zei dzupoi zei toldi]] cu raunzu lo ka vindu kei lo nu so'i remna ri'a lo nu po'o ri zvajbi lo bi'u nai toldi cu lifri lo te [[srebadbi'a]]
=== lo nenri ===
ni'o lo besna cu cmalu (to ri'a lo ra'u nu lo kanla cu cmalu toi) gi'e se stuzi lo cnita pagbu be lo stedu .i lo canti cu kaijbi lo ka sirji .i lo ganti xa'o lo nu cifnu ka'e se viska gi'e se stuzi lo gapru pagbu be lo betfu
== lo tcicrmimikri .e lo nunkajde ==
[[File:Inachis_io_beentree_brok_2005.jpg|thumb|[[skaruki zei toldi]]]]
[[File:Aegeria_apiformis.jpg|thumb|la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me]]
=== lo makcu toldi ===
ni'o ri'a lo nu so'i re'ucti cu kalte lo toldi cu farvi fa so'i jutsi lo ka lo jvinu be ce'u ga tcica fi lo ka na viska lo se zvasisku kei .a lo ka jifkri lo du'u lo se viska cu ckape, gi jai se pi'o jarco lo ka pagbu ce'u fa lo vindu .i so'i jutsi zo'u lo piltapla morna pe lo nalci cu vinsmi lo kanla be lo barda mabru ku ku mu'a, soi ri'a ke'a lo citka da'i be lo toldi cu se jenca gi'a batci na'e bo lo xadni be lo toldi<!-- sei za'a dai lo xusra be lo du'u lo jbobau cu tokpona cu drani --> .i la'o me. ''[[Aegeria apiformis]]'' .me mutce lo ka ce'u vinsmi lo [[Vespa|bifcrvespa]]
ni'o so'o dortoldi jutsi zo'u ge lo gapru sefta be lo nalci cu skavrici gi'e visfrili gi ku'i lo cnita sefta cu vinsmi lo pezli .i lo nu go'i cu curmi lo nu ge mipse'i ca lo nu cando gi jenca lo to'e ri'a nai zvafa'i be lo toldi .i so'o ctetoldi jutsi zo'u lo gapru ke nalci sefta cu vinsmi lo pilka be lo [[tricystani]] .i lo nu vinsmi lo [[kalci]] be lo cipni kei ku ji'a na to'e cafne soi la'o me. ''[[Casopilos sylvata]]'' .me ke'a jai mupli
=== lo ciftoldi ===
[[File:Deilephila_elpenor_2.jpg|thumb|lo ciftoldi tarmi be la'o me. ''[[Deilephila elpenor]]'' .me]]
ni'o lo nu cifnu ku ji'a jai ca so'i mei fai lo danlu poi ke'a ckape lo toldi .i ja'e bo lo ka tcica gi'a mipse'i gi'a kajde cu zilfadni lo cifnu ku ji'a .i lo citka be lo [[ckunu]] pezli cu poi'i ga pi ro lo xadni gi su'o pagbu be ri cu vinsmi lo bi'u nai pezli .i mu'a la'o me. ''[[Thera firmata]]'' .me cu poi'i vinsmi ge fa lo torso be ke'a lo ckunu pezli gi fa lo stedu be ke'a lo za'e [[jimcycumstu]]<!-- ko .e'o -->
ni'o la'o me. Papilionidae .me .e la'o me. ''[[Trilocha]]'' .me vu'o mu'a zo'u lo cifnu cu vinsmi lo kalci be lo cipni
ni'o so'i jutsi be la'o la. Geometridae .la zo'u lo cifnu cu vinsmi lo jimca .a lo pezli vu'o ne lo tricu poi ke'a ra cidja .i la'o me. ''[[Nemoria arizonaria]]'' .me zo'u lo ka ce'u jvinu lo toldi cu fancuka lo ka ce'u citsi gi'e ca'o fasnu .i ra simsa ge ca lo vensa lo xrula be lo se citka be ra cindu gi ca lo crisa noi ra ca ke'a citka lo xrula na .e lo pezli ku'o lo se jgari be ra cmalu ke cindu jimca
ni'o ge la'o me. Papilionidae .me gi la'o me. Sphingidae .me cu poi'i so'o jutsi be ke'a cu farvi lo ka jvinu je se tarti simsa lo cmalu [[since]] .i lo cutne cu vinsmi lo stedu be lo since .i la'o me. Papilionidae .me zo'u ji'a lo noi ke'a ca lo nu cando cu nenri lo cutne ku'o se panci cigla se pagbu jimca<!-- (to .u'u sai toi) --> cu vinsmi lo tance be lo since
== lo jmive tadji .e lo nuntarti ==
=== lo se tarti be lo makcu be'o je srana be lo nu cpacu lo cidja ===
[[File:Trinkender_Schmetterling.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Cynthia cardui]]'' .me pinxe lo [[spasatlitki]]]]
[[File:PierisSaltLick.jpg|thumb|nu jmaji fa lo so'i mei be la'o me. ''Pieris rapae'' .me bu'u lo se zvati be lo [[silna]]]]
[[File:Apatura_eat_frog_2010_G2.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Apatura]]'' .me pinxe fi lo morsi [[cimra]]]]
=== lo se tarti poi srana lo nu vofli ===
[[File:AnthocharisCardamines_1606Z1.jpg|thumb|lo [[narjyjipno zei toldi]] poi ke'a ca'o volfi]]
[[File:Macroglossum_stellatarum01.jpg|thumb|nu la'o me. ''[[Macroglossum stellatarum]]'' .me ca gi vofli gi pinxe lo spasatlitki]]
=== lo se tarti be lo cifnu ===
ni'o lo ciftoldi ku noi lo stura be ke'a cu mutce co frica lo me lo makcu moi cu citka xoi ke'a mutce si'a co frica tu'a lo makcu .i na'o pa moi lo ro se citka be lo ciftoldi fa lo pilka be lo tsiju be fi ri .i zu'u nai ralju lo cidja be lo ciftoldi fa lo pagbu be lo spati be'o ku noi mupli ke'a fa lo [[pezli]] .e lo [[xrula]] .e lo [[grute]] .i so'i toldi jutsi cu poi'i lo se citka be ke'a spati jutsi cu so'u .a vei <abbr title="«lu ji'a sai li'u» smujbi">.ai'ai</abbr> so'u pa mei .i su'o so'u toldi jutsi ku zu'u nai zo'u cidja fa lo [[rectu]] (to mupli fa la'o me. ''[[Hyposmocoma molluscivora]]'' .me noi ke'a citka lo [[sonli]] toi)
=== lo nu renvi lo dunra ===
== lo nu rorci .e lo nu farvi ==
=== lo tsiju ===
ni'o lo [[tsiju]] be lo toldi na'o snipa lo djaspa be ri .i na'o ku lo toldi se ta'i gi kargau te zu'e lo nu ri barkla kei lo tsiju pilka gi co'a citka ri vau soi so'a drata cinki ke'a jai frica
=== lo nu kapyvi'i ca lo nu de'a banro ===
ni'o lo toldi cu [[kapyvi'i]] so'o roi lo nu ri cifnu .i soi ke'a jai zilfadni lo cinki cu cupra pu lo nu kapyvi'i kei ne'i lo zasti be xa'o ku skapi su'o cnino je bramau be ri skapi .i soi ke'a jai steci lo toldi zo'u lo nu lo skapi pe lo stedu cu farvi cu se pagbu lo nu ji'i pi ro lo stedu cu poi'i ke'a muvdu lo trixe be lo me ke'a moi be lo pagbu be lo zasti be xa'o ku skapi
ni'o lo toldi ze'a lo nu lo cnino skapi cu farvi cu de'a kakne lo ka citka .i na'o se mo'u lo nu kapyvi'i cu pa moi lo se citka fa lo skapi poi ke'a mo'u se vikmi .i se ta'i bo lo toldi cu fanta lo nu lo [[lanbi]] poi ke'a se marji lo se vikmi skapi cu se xaksu
=== lo da'a moi be lo nu kapyvi'i ===
[[File:Pupation_-_Inachis_io.jpg|right|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a iupna gi'e kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi (to kacmyxrazba pa roi ro mentu toi)]]
[[File:Calospilos_sylvata_pupa.jpg|thumb|241x241px|nu iupna fa la'o me. ''[[Calospilos sylvata]]'' .me]]
ni'o lo nu co'a raunzu lo ka tilju kei gi'a co'u ka'e zvafa'i lo mapti cidja cu jai ca vikmi fai lo toldi lo nenri be lo canti be ri gi'e jai co'a litru lo darno be lo se xabju be ze'a lo nu citka gi'e banro .i na'o cpare lo spati mo'i co'u lo loldi gi'e ze'a cadzu ri .i ba bo sisku lo ka stuzi gi'e mapti lo nu makcybi'o kei lo mu'a ka zilbandu pi so'i lo [[solgu'i]] kei .a lo mu'a ka kunti gi'e calbrarau lo nu lo nalci fau gi banro gi sepli fi lo vacri fe ro drata .i lo nu litru fa lo toldi poi ke'a pu'o durcando cu ditybramau tu'a lo na ba durcando
ni'o so'i toldi jutsi (to su'a lo ctetoldi .e nai lo dortoldi toi) ba lo nu zvafa'i lo jai bu'u makcybi'o cu jivbu fi lo silka be vo'a lo [[ma'urbixlanka]] ku noi ke'a vo'a se nenri gi'e ba bandu .i so'i drata cu kakpa lo dertu ja'e lo lolnitku'a .i lo dortoldi ku su'a jivbu lo gu'e nai ke gacri ja se nenri ke'e be vo'a gi ke po'o te jorne be vo'a bei lo mu'a spati
ni'o lo nu zbasu lo bi'u nai lanka mu'a cu cabna lo nu lo xadni be lo toldi cu cenba lo ka ma kau ce'u tarmi .i ni'a lo cifnu skapi zo'u lo kanla .e lo gansyjimca .e lo tuple (to pe lo cutne toi) .e lo nalci cu banro .i je lo moltci co'u xedja gi'e co'a tubnu .i je lo beftu'e .e so'a lo sluji pe nai lo betfu cu tolfarvi .i lo za'e <abbr title="velfarvymenre">velfame</abbr> je jalge be la'e di'u cu se cmene zo [[iupna]]
ni'o ba lo nu mo'u zbasu lo lanka ja kumfa ja te jorne cu kapyvi'i fa lo toldi lo ro moi be lo cifnu skapi .i lo xadypau poi lo skapi pe ke'a cu banro cu tisna lo ciblu ja'e lo nu lo cinje be ke'a cu canci .i so'a jutsi (to ro na me la'o me. Micropterygidae .me toi) zo'u ro lo jimca co'a lamji je snipa lo torso .i je lo pagbu be lo skapi be'o poi ke'a snipa lo drata ke skapi pagbu cu mutce lo ka ce'u rotsyme'a lo na'e snipa ke skapi pagbu
ni'o lo iupna poi ke'a nenri lo lanka ja kumfa cu poi'i frili lo zvaju'o be ke'a fa lo ka ce'u ke'a citka .i ja'e bo lo go'i na'o [[ticyji'u|ticyselji'u]] soi ke'a laknyjdikyri'a lo nu lo citka da'i be vo'a vo'a zvafa'i .i me lo jai cafne ticyji'u fa tu'a mu'a lo pezli
ni'o ro me lo ka citka jo'u lo ka vikmi jo'u lo ka cadzu na se kakne lo iupna .i ri lo po'o ka pagmu'u lo betfu cu kakne .i na'o ku lo nu kapyvi'i lo ro moi co cifnu skapi cu prula'i lo nu co'a bregause'i lo nu kapyvi'i poi ke'a ge bavla'i gi ro moi zi'e poi lo toldi se ba'o ke'a makcu .i ku'i so'i jutsi pe lo ta'e jai bu'u dunra zo'u lo nu pu'o iupna .a lo nu ca'o iupna cu jai ca durcando fai lo toldi .i ji'a so'o jutsi (to mu'a la'o me. [[Eriogaster lanestris]] .me toi) zo'u lo nu cando ze'a su'o xai kei ge nai lo dunra ku po'o gi lo ji'a sai nanca be li za'u ka'e se ditcu
ni'o lo [[silkytoldi]] cu misnyrai lo jivbu be lo ma'urbixlanka .i lo ma'urbixlanka pe lo go'i cu te zbasu so'a klesi be lo silka taxfu gi'e na'o zilzbasu pa mitre be li za'u 500 ke silka cilta
=== lo ro moi be lo nu kapyvi'i ===
[[File:Schlupf_Inachis_io_(HS).ogg|thumb|nu lo skaruki zei toldi co'a makcu gi'e kapyvi'i lo iupna skapi (to lo ni sutra fa lo skina cu sarxe lo fatci toi)]]
ni'o ni'a lo iupna skapi cu farvi fa lo makcu skapi jo'u lo jorne be ri sluji .i ro lo bartu xadypau po'u nai lo nalci cu poi'i lo iupna skapi pe ke'a cu mleca lo makcu skapi pe ke'a ge lo ka pitybra gi lo ka calbra .i lo nu go'i cu curmi lo nu lo bi'u nai makcu skapi pu lo ro moi co nu kapyvi'i co'a jdari .i ki lo ro moi co nu kapyvi'i ku pu zi ge lo iupna skapi co'a guskli gi lo makcu skapi co'a se skari vau soi jalge ke'a fa lo nu ka'e viska lo mu'a morna pe lo nalci pu lo nu ri bartu lo iupna skapi
ni'o lo ro moi co nu kapyvi'i cu sutrymau lo na'e ro moi .i lo toldi zi bartu lo skapi gi'e zi co'a dandu ri .a lo ma'urbixlanka .a su'o pagbu be lo stuzi be ri .a ru spati .i ze'a lo nu dandu cu tunlo lo vacri gi'e pambyse'a lo ciblu lo nalci ja'e lo nu ri ge zenba lo ka pitybra gi jdika lo ka rotsu .i lo nalci ba lo nu mo'u banro co'a jdari
ni'o ze'a gi lo nalci cu banro gi gasnu fa lo toldi lo nu lo re xadba be lo djasakrango cu jonsi'u .i lo nu go'i cu se pagbu lo nu so'i roi ku lo djasakrango co'a sirji gi'e ba bo di'a sarlytai
ni'o ba lo nu co'a bredi fa lo nalci .e lo djasakrango kei lo toldi cu kalcivi lo festi je jalge be lo nu makcybi'o kei gi'e bredi lo ka pa re'u vofli gi'e zvasisku lo jutsydu'i te zu'e lo nu rorci
ni'o lo toldi jutsi cu mutce co fricysi'u lo ka ze'a ma kau jmive fa lo makcu pe ce'u .i mu'a la'o me. [[Psychidae]] .me zo'u djedi li so'u pa .i zu'u nai la'o me. ''[[Gonepteryx rhamni]]'' .me noi ke'a renvi lo dunra ca lo nu ke'a makcu zo'u ka'e masti li 10 .i li'a lo na se pagbu be lo moltci bei ca lo nu makcu cu jai temcmamau tu'a lo ja'a se pagbu .i lo djedi toldi zo'u lo nunji'e be lo makcu na'o jeftu li ci bi'i vo
=== lo nu litru ===
=== lo nu zvasisku lo jutydu'i kei .e lo nu gletu ===
== lo danlu poi ke'a ta'e ckape lo toldi ==
[[Category:cinki]] [[Category:danlu]]
rojfc1e0atzr4gslorf9ofkv9kvg9lr
lojban
0
6621
115548
115547
2026-10-23T13:14:57Z
~2026-56899-88
20225
Add Lojban definition
115548
wikitext
text/x-wiki
.i lo .i lo cmene .lojban. cu se cusku gi'e zifre gi'e ka'ina. pa le bangu poi se finti gi'e se cnita li 1987 .i lo jbobau cu bangu poi galfi lo cmana jgari
.i lo .lojban. cmene cu se cusku fi lo gerna poi se finti le bangu poi jbobau .i lo gerna cu se finti mi li 1987 .i lojban. cu gerna poi na se cmalu gi e selcu i fi lo prenu poi co a ciska le jbobau
du67y96cn44xd3wgju2pokyhlxiu2ip
115549
115548
2026-10-23T14:33:28Z
~2026-56727-69
20226
se pluka: lo cmene .lojban. cu selcmene lo jbobau
115549
wikitext
text/x-wiki
{{notci lo jbobau}}
.i lo cmene .lojban. cu selcmene gi'e tcita lo jbobau, poi bangu poi cpedu lo nu tavla lo nu na xruti lo nu zvati lo nu se zbasu lo nu tavla poi na se jorne.
.i lo cmene .lojban. cu ka'ina le bangu.
.i .lojban. cu jbobau.
.i lo bangu poi selci cu se finti mi li 1987.
.i lo jbobau cu se finti le prenu poi ko'a lo .lojban.
== lo ke'a be lo jbobau ==
.i lo jbobau cu bangu poi mrobi'o lo gerna be lo cmana jgari.
.i lo selcma cu zifre lo cmavo gi'e zifre lo cmaci gi'e jinsa gi'e na se cnino.
== su'idoi cu cnita ==
.i lo cmene .lojban. cu se cusku fi lo jbobau.
.i lo .lojban. cmene cu gerna poi na selcmi fi le bangu.
nnpl8j0qvdtnaaft6com222gfqhj98o
115550
115549
2026-10-23T15:17:07Z
Kihurma
13124
za'u re'u xrugau fi lo jai purci be lo nu zunzu'e
115550
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[lo jbobau]]
jk67n09rd960reaz6qoyuh070zdjq7u
115553
115550
2026-10-23T17:46:44Z
~2026-56997-22
20230
lojban se galfi
115553
wikitext
text/x-wiki
lo jbobau gu ko'i se bangu cu se galfi fi la'o gy. Logical Language Group. gy.
88pqxpflvi73lqt2ytbkt0e7xndactd
115554
115553
2026-10-23T17:47:16Z
~2026-56665-10
20231
lo jbobau cu se cpare lidoi
115554
wikitext
text/x-wiki
lo jbobau cu se cpare li lojban.
la4s0mtqiu24f16w5hrbe2exk6bt5s3
115555
115554
2026-10-23T17:47:22Z
~2026-56721-44
20232
lo nu finti la .lojban.
115555
wikitext
text/x-wiki
la .lojban. no'u lo jbobau cu bangu poi se finti fo la .lojbangirz.
lo lojbanu cu finti za'u mu 1987 gi e pilno lo ka selc'i arji be lo nu pensi
lo ka zmadu lo ka jimpe lo xanri .i
lo jbobau cu se jicmu lo logji be lo bangu
b0wimaxmpibx9b5880d50zoeryf7krx
115556
115555
2026-10-23T17:50:31Z
~2026-56593-05
20233
lojban - lo se zbasu be lo jbo gerna
115556
wikitext
text/x-wiki
lo jbobau cu se cusku lo jbo gerna be lo se cpare be lo ka jinga .i lo nu lo jbobau cu jimpe lo ka jinga lo jbo gerna cu na se xunai le lojbo prenu .i ko jinga lo ka jinga
szooog7eai9maaa18v22n0c0dwjgex8
115557
115556
2026-10-23T17:52:54Z
~2026-56751-35
20237
Added definition in Lojban
115557
wikitext
text/x-wiki
.i lojban goi ko'a cu se cusku lo nu lojbo bo gerna cu se xamgu lo nu lojbo co'a se cuxna .i ko'a cu jersi le se tcidu be li'i ku lo nu ko'a se jmina lojbo fi lo gerna .i ko'a cu se xamgu fi lo nu le gerna fi lo nu lojbo cu se xamgu
dyjmqqk4hjmo3rresu1d092dg1lli9u
115558
115557
2026-10-23T18:03:11Z
~2026-56860-23
20239
lo jbobau definition
115558
wikitext
text/x-wiki
lojban cu galfi lo jbobau gi'e na galfi lo jibni gerna gi'e galfi lo joi jibni gerna .i lo jbobau cu galfi lo jbobau
t38eo7ymx5d15bkuey6tyamsj78r48u
115559
115558
2026-10-23T18:06:01Z
~2026-56668-40
20240
lo jbobau definition via API
115559
wikitext
text/x-wiki
.i la .lojban. cu se finti fi'o se pluka lo ka jbobau co ka'a fi'o se finti lo ka jimpe lo ka xanka lo ka zasti gi'e se pilno lo ka jimpe lo ka jimpe .i lo jbobau cu pilno lo ka valsi gi'e se pluka lo ka jboi lo ka cusku
52ss1k1te9u8d8qmlfdlblwg6htycxe
115560
115559
2026-10-23T19:12:13Z
NguoiDungKhongDinhDanh
14166
Restored revision 115550 by [[Special:Contributions/Kihurma|Kihurma]] ([[User talk:Kihurma|talk]]) ([[:m:User:Xiplus/TwinkleGlobal|TwinkleGlobal]])
115560
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[lo jbobau]]
jk67n09rd960reaz6qoyuh070zdjq7u
casnu lo pilno:Kasisin
3
9622
115561
115523
2026-10-23T21:58:52Z
Kasisin
19483
/* ni'o nu rinsa */
115561
wikitext
text/x-wiki
== ni'o nu rinsa ==
.i coi fi'i la citno spati ku noi za'a ke'a se cnino ge lo me ti bangu gi lo me ti kibystu .i .a'o lo ka kurji lo bi'u nai re mei cu <del>pluka si</del> na to'e pluka do
mi'e la [[pilno:Kihurma|Kihurma]] (to [[casnu lo pilno:Kihurma|casnu]] toi) sei me'o ny. 2026 ly. 10 dy. 19 detri
: mi ja'a se cnino la .lojban. .e le uitki (to ku'i a'o mi ba slabu zmadu vecu'u ly. toi) .i i'o ki'e .i be'i la'o gy [[pilno:Kasisin|Kasisin]] gy 21:58, 23 ly. pa no 2026 (UTC)
o1y50n629uekvj7hq32pl176ug8c76l