Wikipedia kaawiki https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Arnawlı Talqılaw Paydalanıwshı Paydalanıwshı talqılawı Wikipedia Wikipedia talqılawı Fayl Fayl talqılawı MediaWiki MediaWiki talqılawı Úlgi Úlgi talqılawı Járdem Járdem talqılawı Kategoriya Kategoriya talqılawı Portal Portal talqılawı TimedText TimedText talk Modul Modul talqılawı Event Event talk Bas bet/Saylandı maqala 0 662 227391 195369 2026-04-30T05:36:59Z Kvazimodo 10433 jańalandı 227391 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Ibrayım_Yusupov.jpg|nobaý|Ibrayım Yusupov|221x221 nükte]] '''[[Ibrayım Yusupov]]''' (tolıq atı '''Ibrayım Yusupovich Yusupov''', [[Rus tili|russha]] Ибрагим Юсупов, [[Inglis tili|inglisshe]] Ibrahim Yusupov; [[1929|1929-jıl]] [[5-may]], [[Shımbay]] — [[2008|2008-jıl]] [[24-iyul]], [[Nókis]]) — [[qaraqalpaqlar|qaraqalpaq]] [[shayır]]ı, XX ásir [[qaraqalpaq ádebiyatı]]nıń iri wákili, awdarmashı hám [[dramaturg]], pedagog. [[Ózbekstan xalıq shayırı|Ózbekstan]] hám [[Qaraqalpaqstan Respublikası xalıq shayırı|Qaraqalpaqstan xalıq shayırı]]. [[Ózbekstan Qaharmanı]] (2004-jılı). [[Qaraqalpaqstan gimni|Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik gimni]] sózi avtorı. Ádebiy laqabı — ''Ayaziy''. Ibrayım Yusupovich Yusupov 1929-jıl 5-mayda [[Qaraqalpaqstan|Qaraqalpaqstan Respublikası]], [[Shımbay rayonı]], Azat awılında tuwılǵan. Bolajaq shayırdıń ákesi Yusup (axun) Sayekeev (1875-1931-jıllar) óz dáwiriniń diniy ǵayratkeri hámde iri jer iyesi bolıp, Sovet húkimeti tárepinen quwdalawǵa ushırap, 1931-jılı [[Túrkmenstan]]ǵa súrgin etilgen hám onnan qaytpaǵan. Anası Xanbiybi eki ul hám tórt qızdı tárbiyalaǵan. Shańaraqtı baǵıwda anasına járdem beriw ushın jas Ibrayım 13 jasınan baslap jumıs islewdi basladı. [[Qaraqalpaq mámleketlik universiteti|Qaraqalpaq mámleketlik pedagogika institutı]]nda oqıǵan. Instituttı 1949-jılda tamamlaǵan Ibrayım ózi oqıǵan bilim dárgayında ádebiyat páninen sabaq bere basladı. 1961-1962-jıllarda [[Ámiwdárya (jurnal)|«Ámiwdárya» jurnalı]] redaktorı, keyingi 3 jıl SSSR Pánler Akademiyası Qaraqalpaq filialınıń N. Dáwqaraev atındaǵı til, ádebiyat hám tariyx institutında ilimiy jumıs alıp bardı. 1965-1980-jıllarda Qaraqalpaq ASSR jazıwshılar awqamına basshılıq etken. Onıń baslaması menen SSSRdıń kóplegen qalalarında, atap aytqanda, [[Moskva]], [[Kiev]], [[Alma-Ata]], Vilnyus hám basqa qalalarda birinshe márte Qaraqalpaq mádeniyatı kúnleri ótkerildi. 1980-1988-jıllarda «Sovet Qaraqalpaqstanı» (házirgi atı [[Erkin Qaraqalpaqstan|«Erkin Qaraqalpaqstan»]]) gazetasında bas redaktor boldı. ''[[Ibrayım Yusupov|Dawamı...]]'' <noinclude> [[Kategoriya:Bas bet]] </noinclude> 7lvt3ilz373lw4wn6lry8xgnilolrth Paydalanıwshı:James500 2 8229 227368 51991 2026-04-29T19:17:41Z James500 10689 Remove template 227368 wikitext text/x-wiki {{Babel|en}} [[en:User:James500]] b167mzfa599c51y3hjzn4f18lk01tb1 Farhad Ermanov 0 10266 227398 153728 2026-04-30T11:06:03Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Ámiwdárya rayonında tuwılǵanlar|Ámiwdárya rayonında tuwılǵanlar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 227398 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Farxad Ermanov}} '''Ermanov Farhad Orazbaevich''' ([[1958|1958-jıl]] [[30-aprel]], [[Ámiwdárya rayonı]], [[Qaraqalpaqstan ASSR]], [[Ózbekstan SSR]], [[SSSR]]) — ózbek [[siyasatshı]]sı, senator. [[2022-jıl]]dan [[Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi]] baslıǵı, 2018-jıl 21-aprelden [[2022-jıl]] [[17-dekabr]]ge shekem [[Xorezm wálayatı|Xorezm wálayatı hákimi]]. == Ómiri == Farhad Ermanov 1958-jıl 30-aprelde [[Qaraqalpaqstan ASSR]]nıń [[Ámiwdárya rayonı]]nda tuwılǵan. Maǵlıwmatı joqarı<ref name="kun.uz">https://kun.uz/ru/99481999</ref>. [[1981-jıl]]da [[Tashkent irrigatsiya hám awıl xojalıǵın mexanizaciyalaw injenerligi institutı]]n injener-mexanik qánigeligi boyınsha, [[1996-jıl]]da [[Tashkent mámleketlik ekonomika universiteti]]n ekonomist qánigeligi boyınsha tamamlaǵan<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusqası |url=https://ru.freejournal.org/7414832/1/ermanov-farkhod-urazbaevich.html |access-date=2021-11-14 |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050358/https://ru.freejournal.org/7414832/1/ermanov-farkhod-urazbaevich.html}}</ref>. 1975—1976-jıllarda Ámiwdárya rayonı Mańǵıt qalalıq profilaktika hám dezinfekciya bólimi jumısshısı<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=https://ru.freejournal.org/7414832/1/ermanov-farkhod-urazbaevich.html |access-date=2021-11-14 |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050358/https://ru.freejournal.org/7414832/1/ermanov-farkhod-urazbaevich.html}}</ref>. 1981—1995-jıllarda avtomexanikalıq, bas injener, Ámiwdárya rayonı «Mańǵıt» xojalıǵı direktorı, 1995—1998-jıllarda [[Ámiwdárya rayonı]] [[hákimi]], 1998—2002-jıllarda Ámiwdárya wálayatı «Mańǵıt» fermer xojalıǵı baslıǵı<ref name="centrasia.org">https://centrasia.org/person2.php?st=1013880735</ref>. 2002—2004-jıllarda Ámiwdárya rayonı hákiminiń awıl hám suw xojalıǵı máseleleri boyınsha birinshi orınbasarı — awıl hám suw xojalıǵı basqarması baslıǵı wáziypalarında islegen. 2004—2007-jıllarda [[Qaraqalpaqstan Respublikası]] awıl hám suw xojalıǵı ministri, 2007-jılda qısqa múddet [[Tórtkúl rayonı]] hákimi bolıp isledi<ref name="kun.uz"/>. 2007—2010-jıllarda qaytadan [[Qaraqalpaqstan Respublikası]] awıl hám sw xojalıǵı ministri<ref name="centrasia.org"/>. 2010—2018-jıllarda [[Beruniy rayonı]] hákimi. [[2018-jıl]] [[21-aprel]]den [[2022-jıl]] [[17-dekabr]]ge shekem [[Xorezm wálayatı]] hákimi<ref>[https://www.gazeta.uz/ru/2018/04/22/xorazm/ Naznachen i. o. xokima Xorezmskoy oblasti]</ref>. [[2022-jıl]] [[17-dekabr]]de [[Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi]] baslıǵı etip tayınlandı. Farhad Ermanov [[Shanxay sheriklik shólkemi|ShShShne]] aǵza mámleketler aymaqları basshılarınıń forumı sheńberinde turizmge baylanıslı birqatar jumıslardı ilgeri súrgen. * ShShShne aǵza mámleketler aymaqlarınıń sayaxatshılıq potencialın kórsetiw hám sayaxatshılıq baǵdarları boylap óz-ara maǵlıwmat hám baspasóz túrlerin shólkemlestiriw; * Shólkem aymaǵında ámeldegi turistlik potencialdı ilgeri súriw, turizm salasındaǵı qospa investiciya joybarların ámelge asırıw; * Xorezmde SHSHSH mámleketleri miymanxana tarmaǵı filialın ashıw sıyaqlılar solar qatarınan<ref>{{jańalıqlar deregi |title=Xorezm hákimi SHHT mamlakatlari oʻrtasida charter reyslarni tashkil etishni taklif qildi |url=https://oz.sputniknews-uz.com/20220803/xorazm-hákimi-shht-mamlakatlari-ortasida-charter-reyslarni-tashkil-etishni-taklif-qildi-26798212.html |accessdate=22-avgust 2022-jıl |date=08/03/2022}}</ref>. == Sıylıqları == Farhad Ermanov "Bilimlendiriw qáwenderi" kókirek nıshanı menen sıylıqlanǵan<ref>{{jańalıqlar deregi|title=Farhad Ermanov ko‘krak nishoniga munosib ko‘rildi |url=http://m.xabar.uz/uz/talim/munosib-topildi |accessdate=22-avgust 2022-jıl |date=10/05/2020}}</ref> == Derekler == {{derekler|2}} == Sırtqı siltemeler == * [https://www.facebook.com/hokimermanov/ Rásmiy beti] [[Facebook]]ta * [http://www.instagram.com/ermanov_f/ Rásmiy beti] [[Instagram]]da {{Qaraqalpaqstan basshıları}} {{Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıqları}} [[Kategoriya:Ámiwdárya rayonında tuwılǵanlar]] hlpjjat4u43g9bwjwm9vff5lfngmmtd Kategoriya:Xiywa klubı futbolshıları 14 16008 227383 76129 2026-04-29T22:00:08Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 227383 wikitext text/x-wiki {{commons kategoriya|Players of FK Khiva}} [[Kategoriya:Ózbekstandaǵı klublar boyınsha erkek futbolshılar]] [[Kategoriya:Xiywa tulǵaları]] [[Kategoriya:Xorezm wálayatı sportshıları]] [[Kategoriya:Xiywada sport]] fh7abradw5kl333b08e11zav7vyaz5c Jumaǵaliy Qaldıqaraev 0 16014 227372 212613 2026-04-29T21:49:45Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Xojeli rayonında tuwılǵanlar|Xojeli rayonında tuwılǵanlar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 227372 wikitext text/x-wiki '''Jumaǵaliy Qaldıqaraev''' (1922, Qaraqalpaqstan Respublikası, [[Xojeli rayonı|Xójeli rayonı]], Xojeli 1944-jıl 26-yanvar [[Gomel wálayatı]] Mozir qalasında jerlengen) - [[Ekinshi jáhán urısı]]  qatnasıwshısı. 1941-jıldan frontta. 7-gvardiyashı tankaǵa qarsı qırıwshı diviziya (Oraylıq front 61-armiyanıń 7-gvardiyashı atlıq áskerler korpusı ) nıń ápiwayı áskeri. Gomel wálayatınıń Komarin qalasınıń 20&nbsp;km arqasında dáryanı keship ótiwde hám urısta kórsetken qaharmanlıǵı ushın Qaharman ataǵı berilgen (1944-jılda 15-yanvar)<ref>[http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1944/1944_004.pdf Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR «O prisvoenii zvaniya Geroya Sovetskogo Soyuza generalam, ofitserskomu, serjantskomu i ryadovomu sostavu Krasnoy Armii» ot 15 yanvarya 1944 goda] // Vedomosti Verxovnogo Soveta Soyuza Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik : gazeta. – 1944. – 23 yanvarya (№ 4 (264)). – S. 1.</ref>. Xojeli qalasında ózi oqıǵan mektep onıń atı menen atalǵan. == Ómirbayanı == Jumaǵaliy Qaldıqaraev 1922-jıl 28-martta házirgi Qaraqalpaqstan (Ózbekstan ) nıń Xójeli wálayatı Ivan-Yab awılında dıyqan shańaraǵında tuwılǵan, milleti [[Qazaqlar|qazaq]]. Tolıq bolmaǵan orta bilimge iye. 1937-jıldan [[Túrkmenstan SSR]] [[Tashawız wálayatı]] Kalininskiy rayonında jaylasqan Kirov atındaǵı kolxozda jasap islegen. Kurslardı tamamlap, traktorshı bolıp islegen. 1941-jıldıń báhárinde Tashawız wálayatı Kalinin áskeriy komissariatı tárepinen [[Qızıl Armiya]] qatarına shaqırılǵan. 1941-jıldan baslap ekinshi jáhán urısı qatnasıwshısı. Jumaǵaliy Qaldıqaraev [[Dnepr]] dáryasın kesip ótiwde hám dáryanıń oń qırǵaǵındaǵı kópirdi ustap turıw waqtındaǵı sawashlarda ajıralıp turdı. 1943-jıl 27-sentyabrge ótetuǵın túnde Qızıl Armiya áskeri Jumaǵaliy Qaldıqaraev úsh PTR ekipajı quramında birinshilerden bolıp Komarin awılınan 20&nbsp;km arqada Dneprdiń oń qırǵaǵına ótti<ref>{{Web deregi | url = https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=6819| bet = Калдыкораев Джумагали| qaralǵan sáne = 11-oktabr 2023-yil }}</ref>. óz artilleriyası menen birgelikte batıs qırǵaqtaǵı dushpannıń qorǵaw sızıǵın wayran etedi. Dushpan qándekleri hám salmalarında Jumaǵaliy qol urısında onlap dushpanlardı óltiredi. Nátiyjede dushpan qándekleriniń bir bólegin iyelep aladı hám pútkil otryattıń dáryadan ótiwi támiyinlenedi. Bul urıstaǵı qaharmanlıǵı ushın Jumaǵaliy Qaldıqaraev 1943-jıl oktyabr ayında Sovet Birlespesi Qaharmanı ataǵına kandidat boladı. Biraq Qaldıqaraev sıylıqtı qolǵa kirite almaydı. 1944-jıl 26 -yanvarda Mozir qalası ([[Belarussiyanıń]] [[Gomel wálayatı]] ) qasındaǵı urısta Qızıl Armiya áskeri Qaldıqaraev qaytıs boladı. Ol Mozir qalasında qaytıs boladı<ref>{{Web deregi | url = https://tengrinews.kz/pobediteli/veteran/1076/| bet = Калдыкараев Жумагали| qaralǵan sáne = 11-oktabr 2023-yil }}</ref>. == Sıylıqları == SSSR Joqarı Keńesi Prezidiumınıń 1944-jıl 15-yanvardaǵı pármanı menen «Komandirliktiń nemis shabıwılshılarına qarsı gúres frontındaǵı jawınger tapsırmaların úlgili orınlaǵanlıǵı hám de kórsetken qaharmanlıǵı hám batırlıǵı ushın» Qızıl Armiya áskeri Qaldıqaraev Jumaǵaliy Sovet Birlespesi Qaharmanı ataǵı menen sıylıqlanǵan. Oǵan Lenin ordeni de berilgen. Xójeli qalasındaǵı hám Kirov atlı kolxozdaǵı mektepler qaharman Jumaǵaliy Qaldıqaraev atı menen ataladı. Beyneu (Qazaqstan ) qalasındaǵı mektepke Jumaǵaliy Qaldıqaraev atı berilgen. Mozir qalasındaǵı kóshe de Jumaǵaliy Qaldıqaraev húrmetine atalǵan. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Ekinshi jáhán urısı qatnasıwshıları]] [[Kategoriya:1922-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Sovet Awqamı Qaharmanları]] [[Kategoriya:1944-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Xojeli rayonında tuwılǵanlar]] f1d67f5alrx1oec0bo71hw0uylfwsuc Kategoriya:Sovet Awqamı Qaharmanları 14 16016 227374 76223 2026-04-29T21:52:23Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 227374 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Heroes of the Soviet Union}} [[Image:Hero of the USSR Gold Star.png|80px|thumb|right|<small>Altın Juldız medalı</small>]] '''[[Sovet Awqamı Qaharmanı]]''' — [[Sovet Awqamı]]ndaǵı eń joqarı [[húrmetli ataq]] bolıp, 12 700 den aslam ret berilgen. Túrli jaǵdaylarǵa baylanıslı jigirma adam bul ataqtan ayırılǵan. [[Kategoriya:Sovet Awqamınıń puqaralıq sıylıqları hám ordenleri menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:Sovet Awqamınıń áskeriy sıylıqları hám ordenleri menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:Sovet Awqamınıń húrmetli ataqları]] [[Kategoriya:Qaharman (ataq)|Sovet Awqamı]] 6m4i0n118v6nywpqdcab3c01vv0bhip Raxilya Miftaxova 0 16022 227381 227322 2026-04-29T21:56:21Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Xojelide tuwılǵanlar|Xojelide tuwılǵanlar]]» kategoriyası alıp taslandı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 227381 wikitext text/x-wiki {{Qosıqshı infoqutısı}} '''Miftaxova Raxilya Xaydarovna''' ([[1940|1940-jıl]] [[7-oktyabr]], [[Xojeli]] – [[2000|2000-jıl]] [[8-yanvar]]) – opera qosıqshısı, oqıtıwshısı, RSFSRda xızmet kórsetken artist (1981), Tatarstan Respublikası xalıq artisti (1993). == Ómirbayanı == 1940-jıl 7-oktabrde [[Qaraqalpaqstan Sovet Socialistlik Respublikasınıń]] [[Xojeli rayonı|Xojeli]] qalasında tuwılǵan. 1946-jılda shańaraǵı menen Permǵa kóship ótken hám sol jerde mektepti tamamlaǵan. 1963-jılda Qazan muzıka kolledjin tamamlap, [[Qazan mámleketlik konservatoriyasında|Qazan mámleketlik konservatoriyasında]] islegen. Raxilya Miftaxovanıń N. G. Livshits, N. N. Luchinina, Z. G. Bayrasheva, K. Z. Sherbinina sıyaqlı oqıtıwshıları bolǵan. 1962-jıl dekabr ayınan Raxilya Miftaxova Musa Jalil atındaǵı Tatar opera hám balet teatrında stajyor bolıp islegen. 1968-jıldan [[Qazan konservatoriyasın]] tamamlaǵannan keyin, teatrda solist bolıp isley baslaǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/sov/387127/works/| bet = РАХИЛЯ МИФТАХОВА| qaralǵan sáne = 3-oktabr 2023-jıl }}</ref>. 1971―1978-jıllarda muzıka mektebinde sabaq bergen. 1985―1999 -jıllarda - Qazan mádeniyat hám kórkem óner institutı oqıtıwshısı, 1997―2000-jıllarda - jeke atqarıwshı qosıqshılıq kafedrası basqarıwshısı, professor. 2000-jıl 8-yanvarda qaytıs bolǵan. [[Qazan qalası|Qazan]] qalasındaǵı Novotatar qábiristanına jerlengen<ref>{{Web deregi | url = https://ruspanteon.ru/miftahova-rahilya-hajdarovna/| bet = Мифтахова Рахиля Хайдаровна| qaralǵan sáne = 3-oktabr 2023-jıl }}</ref>. == Dóretiwshiligi == 32 jıllıq iskerligi dawamında Raxilya Miftaxova 50 den artıq opera rolin atqarǵan, atap aytqanda: Gilda («Rigoletto»), Margarita («Faust»), Aida («Aida»), Marfa («Sarskaya nevesta»), Madama Butterfly. («Cio Cio san»), Liza («Pikovaya dama»), Tatyana («Evgeniy Onegin»), Yaroslavna («Knyaz Igor»), Leonora («Trubadur»), Rosina («Sevilskiy siryulnik»), Alfiya («Samat»), Bibisara («Jigangir»), Shayırdıń zayıbı («Jalil»), Karakash («Altinchech»), Jol baslawshı («Bashmachki»), Rozalind («Letuchaya mish»), Malika volapyuk («Silva») hám basqalar<ref name="kazan-opera.ru">{{Web deregi | url = https://kazan-opera.ru/about/history/artists/miftakhova-rakhilya-khaydarovna-/| bet = Мифтахова Рахиля Хайдаровна| qaralǵan sáne = 3-oktabr 2023-jıl }}</ref>. Qosıqshınıń repertuarına opera rolinen tısqarı, tatar kompozitorları Saidashev, Muzzafarov, Valiullin, Jiganov, Yaxinniń kamera dóretpeleri, ullı shayır [[Abdulla Toqay]] qosıqlarına jazılǵan roman hám qosıqlar kiritilgen. == Sıylıqları == * RSFSRda xızmet kórsetken artist (1981)<ref name="kazan-opera.ru">{{Web deregi | url = https://kazan-opera.ru/about/history/artists/miftakhova-rakhilya-khaydarovna-/| bet = Мифтахова Рахиля Хайдаровна| qaralǵan sáne = 3-oktabr 2023-jıl }}</ref>; * Tatarstan Respublikası xalıq artisti (1993)<ref name="kazan-opera.ru" />. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == * {{Web deregi | url = http://kazan-opera.ru/team/16/1233| bet = Мифтахова Рахиля (1940 – 2000)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140502000950/http://kazan-opera.ru/team/16/1233| arxivsáne = 2014-jıl 2-may | avtor = | sáne = | til = ru| jumıs = | baspaxana = Татарский театр оперы и балета имени Мусы Джалиля| qaralǵan sáne = 2014-jıl 1-may }} * {{Web deregi | url = http://kazan-opera.ru/news/783/| bet = 24 ноября — опера «Аида», посвящённая 70-летию со дня рождения Рахили Мифтаховой (1940—2000)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140502003816/http://kazan-opera.ru/news/783/| arxivsáne = 2014-jıl 2-may | avtor = | sáne = 2010-jıl 22-noyabr | til = ru| jumıs = | baspaxana = Татарский театр оперы и балета имени Мусы Джалиля| qaralǵan sáne = 2014-jıl 1-may }} * {{Web deregi | url = http://www.kzntm.ru/narodnye-artisty/187-miftakhova-rakhilya-khajdarovna| bet = Мифтахова, Рахиля Хайдаровна| avtor = Р. Такташ| sáne = | til = ru| jumıs = | baspaxana = Казанский театральный музей| qaralǵan sáne = 2014-jıl 1-may }} [[Kategoriya:7-oktyabrde tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:8-yanvarda qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:2000-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:1940-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Xojeli rayonında tuwılǵanlar]] hrhj5cq01wpgb5mmvk6smo1jrext9aw Sunyat Raxmatullin 0 16028 227382 212616 2026-04-29T21:56:38Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Xojelide tuwılǵanlar|Xojelide tuwılǵanlar]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:Xojeli rayonında tuwılǵanlar|Xojeli rayonında tuwılǵanlar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 227382 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı | atı = Sunyat Abdulovich Raxmatullin | tuwılǵan sánesi = 12.11.1934 | qaytıs bolǵan sánesi = 8.11.2008 | tuwılǵan jeri = [[Xojeli]], [[Qaraqalpaq Avtonom Sovet Socialistlik Respublikası]], [[Ózbekstan SSR]], [[SSRA]] | qaytıs bolǵan jeri = [[Obninsk]], [[Kaluga wálayatı]], [[Rossiya Federaciyası]] | puqaralıǵı = {{URS}}, {{RUS}} | kásibi = suw lıjası treneri, [[injener]] | ómirlik joldası = Tamara Vasilevna Dolgina | balaları = Oleg Sunyatovich Rahmatullin<br>Tatyana Sunyatovna Rahmatullina | ákesi = Abdulla Rahmatullin | anası = Klara Raxmatullina}} '''Sunyat Abdulovich (Abdullayevich) Raxmatullin''' ([[1934|1934-jıl]] [[12-noyabr]], [[Xojeli]], [[Qaraqalpaq Avtonom Sovet Socialistlik Respublikası]], [[Ózbekstan SSR|Ózbekstan SSR]]; SSSR — [[2008|2008-jıl]] [[8-noyabr]], [[Obninsk]], [[Kalugа wálayatı|Kaluga wálayatı]], [[Rossiya|Rossiya Federaciyası]]<ref>{{Web deregi | url = https://www.livelib.ru/book/1001022358-rahmatullin-sunyat-abdulovich| bet = Рахматуллин, Суньят Абдулович| qaralǵan sáne = 3-oktabr 2023-yil }}</ref>) — sovet dáwirinde iskerlik alıp barǵan suw lıjası sport túri boyınsha trener, [[İnjener|injener]]. == Ómirbayanı == Sunyat Raxmatullin 1934-jıl 12-noyabrde Qaraqalpaqstan Sovet Socialistlik Respublikasınıń [[Xojeli rayonı|Xojeli]] qalasında tatar shańaraǵında tuwılǵan<ref name="waterskiworld.ru2">{{Web deregi | url = https://waterskiworld.ru/istoriya/27-pamyati-sunyata-rakhmatullina| bet = Памяти Суньята Рахматуллина| qaralǵan sáne = 3-oktabr 2023-yil }}</ref>. Raxmatullin shańaraqta úsh dana perzenttiń ortanshısı hám jalǵız ul bolǵan. Ákesi Sunyatsen húrmetine oǵan sonday at qoyǵan. Urıstan aldın qamaqtan qashqan ákesi sırtınan repressiyaǵa ushıraǵannan keyin, hayalı hám úsh dana jas balası watan satqınınıń shańaraq aǵzası retinde qamaqqa alınbaǵanlıǵı ushın [[Orta Aziya]] boylap turaqlı túrde bir orınnan ekinshi orınǵa kóship júrgen. Urıs baslaǵanda, ákesi áskeriy xizmetke yaǵnıy jaza batalyonına jiberilgen hám [[Stalingrad]] qasında dereksiz joǵalǵan (qaytıs bolǵan). 1950-jılda Sunyattıń anası atasın aqlawǵa erisken. Bul bolsa Sunyat hám ajapa-qarındaslarına Moskva universitetlerinde joqarı tálim alıw imkaniyatın bergen. Sunyat Raxmetullin Nókis qalasındaǵı mektepti gúmis medal menen tamamlaǵan. Keyin Moskva injenerlik-fizika institutına (MIFI) oqıwǵa kirgen hám oqıwdı 1958-jılda tamamlaǵan<ref name="waterskiworld.ru2" />. MIFI studenti retinde Obninskke ámeliyat ótew ushın jiberilgen. 1958-jılda instituttı tamamlaǵannan keyin, Obninsktegi Fizika-energetika institutına jumısqa jiberilgen. 1959-jılda arnawlı reaktor imaratında smena injeneri bolıp islegen. Keyinirek termofizika bólimine, arnawlı maqsetler ushın [[Atom elektr stanciyaları|atom elektr stanciyaları]] hám transport [[Atom elektr stansiyalarına|atom elektr stansiyalarına]] salıstırǵanda suwdı suwıtatuǵın reaktorlardıń janar may birikpelerin texnikalıq isenimliligin úyreniw boyınsha ilimiy laboratoriyaǵa ótkerilgen. Turaqlı túrde injener yamasa úlken injener lawazımlarında islegen. Protva dáryasında Obninsktegi Fizika hám energiya institutınıń suw shańǵısı bólimin shólkemlestirgen jáne onıń turaqlı basshısı, jámiyetlik tárbiyashısı bolıp islegen. Seksiya oqıwshıları SSSR boylap ótkerilgen jarıslarda qatnasqan. Qayta qurıw dáwirinde bul bólim finanslıq jetispewshilik hám jergilikli ekologlardıń narazılıǵı sebepli óz iskerligin toqtatqan. 1990-jılda pensiyaǵa shıqqanınan keyin, tez arada suw shańǵısı bóliminde islewdi toqtatqan. Baǵmanshılıq hám aqlıǵın tárbiyalaw menen shuǵıllanǵan. 2008-jıl 31-oktyabrde óz kvartirasında júz bergen órtte dem alıw jolları kúyiwi aqıbetinde 8-noyabr kúni reanimaciyada qaytıs bolǵan<ref name="waterskiworld.ru">{{Web deregi | url = https://waterskiworld.ru/novosti/25-pogib-sunyat-rakhmatullin| bet = Погиб Суньят Рахматуллин| qaralǵan sáne = 3-oktabr 2023-yil }}</ref>. == Tanımalı shákirtleri == * Pavel Gavrilov ([[1954|1954-jıl]]) — sovet suw lıjası boyınsha eki márte SSRA chempionı (1976, 1979)<ref name="waterskiworld.ru">{{Web deregi | url = https://waterskiworld.ru/novosti/25-pogib-sunyat-rakhmatullin| bet = Погиб Суньят Рахматуллин| qaralǵan sáne = 3-oktabr 2023-yil }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == * [http://foto.mail.ru/mail/chpr/577 Raxmatullinler shańaraǵınıń súwretleri] [[Kategoriya:12-noyabrde tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:8-noyabrde qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Xojeli rayonında tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:1934-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2008-jılı qaytıs bolǵanlar]] ca36h2ciqqp218qjk6hmd3bmiszjbhv Kategoriya:Ózbekstan shaxmatshıları 14 16038 227379 76182 2026-04-29T21:55:55Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Ózbekstan shaxmatshıları|Ózbekstan shaxmatshıları]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:Mámleketler boyınsha shaxmatshıları|Mámleketler boyınsha shaxmatshıları]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 227379 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mámleketler boyınsha shaxmatshıları]] 9nzd5npf5wzwbu1diww7myo43bb2o0d 227380 227379 2026-04-29T21:56:00Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Mámleketler boyınsha shaxmatshıları|Mámleketler boyınsha shaxmatshıları]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:Mámleketler boyınsha shaxmatshılar|Mámleketler boyınsha shaxmatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 227380 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mámleketler boyınsha shaxmatshılar]] tf2f7j19iy6h2a1w7i12s6p9fgj30md Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha Wikipediashılar dizimi 4 23879 227361 227330 2026-04-29T12:02:17Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 227361 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:23205}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4880}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 4 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4395}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 5 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4325}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 6 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4069}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2540}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 9 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 10 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1574}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 11 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 12 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 13 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 14 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1090}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:917}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 16 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 17 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 18 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 19 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 20 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 21 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 22 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 23 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 24 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 25 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:399}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 26 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 27 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 28 || [[User:Begdullaman|<span style="color:gray">Begdullaman</span>]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Begdullaman}} |- | 29 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|<span style="color:gray">Nurlibek Urgenichbaev</span>]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}} |- | 30 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 31 || [[User:Qareken Balasi|<span style="color:gray">Qareken Balasi</span>]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}} |- | 32 || [[User:BEGJIGIT|<span style="color:gray">BEGJIGIT</span>]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}} |- | 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|<span style="color:gray">Saxibjamal Esemuratova</span>]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}} |- | 34 || [[User:Pirnazarova|<span style="color:gray">Pirnazarova</span>]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}} |- | 35 || [[User:Holder|<span style="color:gray">Holder</span>]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}} |- | 36 || [[User:Miracle0302|<span style="color:gray">Miracle0302</span>]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}} |- | 37 || [[User:Begjigit|<span style="color:gray">Begjigit</span>]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}} |- | 38 || [[User:Kmoksy|<span style="color:gray">Kmoksy</span>]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}} |- | 39 || [[User:AbzalM|<span style="color:gray">AbzalM</span>]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|AbzalM}} |- | 40 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 41 || [[User:NurkaArzay|<span style="color:gray">NurkaArzay</span>]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}} |- | 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|<span style="color:gray">Gúlxan Medetbekovna</span>]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}} |- | 43 || [[User:Bakhit|<span style="color:gray">Bakhit</span>]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}} |- | 44 || [[User:Melek jurnalist|<span style="color:gray">Melek jurnalist</span>]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}} |- | 45 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 46 || [[User:Jannazarova Sh|<span style="color:gray">Jannazarova Sh</span>]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}} |- | 47 || [[User:Jámiy|<span style="color:gray">Jámiy</span>]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}} |- | 48 || [[User:İmmortalance|<span style="color:gray">İmmortalance</span>]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}} |- | 49 || [[User:Romaine|<span style="color:gray">Romaine</span>]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}} |- | 50 || [[User:Kagansky|<span style="color:gray">Kagansky</span>]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}} {{/end}} 27ktbxcecfrhzqnt6omkazyk6t1hv7o Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha botlar dizimi 4 26380 227363 227332 2026-04-29T12:02:19Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 227363 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:84949}}]] |- | 2 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] |- | 3 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] |- | 4 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3036}}]] |- | 5 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2912}}]] |- | 6 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] |- | 7 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] |- | 8 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1514}}]] |- | 9 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] |- | 10 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] |- | 11 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] |- | 12 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 13 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:913}}]] |- | 14 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] |- | 15 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] |- | 16 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] |- | 17 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] |- | 18 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] |- | 19 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] |- | 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:539}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] |- | 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:378}}]] |- | 23 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] |- | 24 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]] |- | 25 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]] |- | 26 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]] |- | 27 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]] |- | 28 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]] |- | 29 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]] |- | 30 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]] |- | 31 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]] |- | 32 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]] |- | 33 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]] |- | 34 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]] |- | 35 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]] |- | 36 || [[User:BOTijo|<span style="color:gray">BOTijo</span>]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]] |- | 37 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]] |- | 38 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]] |- | 39 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]] |- | 40 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]] |- | 42 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]] |- | 43 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]] |- | 44 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]] |- | 45 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]] |- | 46 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]] |- | 47 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 48 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] |- | 49 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]] {{/end}} c1by0fby3clltrupcp2i0sqd7ngp5em Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha Wikipediashılar dizimi (botlar menen birge) 4 27432 227362 227331 2026-04-29T12:02:18Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 227362 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:84949}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:23205}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 4 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4880}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 5 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 6 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4395}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 7 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4325}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4069}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 9 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 10 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 11 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3036}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}} |- | 12 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2912}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 13 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2540}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 14 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 15 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 16 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 17 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1574}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 18 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 19 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1514}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 20 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 21 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 22 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 23 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 24 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1090}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 25 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 26 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 27 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:917}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 28 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:913}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 29 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 30 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 31 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 32 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 33 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 34 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 35 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 36 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 37 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 38 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 39 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:539}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 40 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 41 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 42 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 43 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 44 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 45 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 46 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:399}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 47 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:378}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 48 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 49 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 50 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] || {{Permissions|TjBot}} {{/end}} bggctxiqpz4fn7ph2gwrr7gwh5e3ovh Abulfaz Elchibey 0 40799 227384 227360 2026-04-29T22:01:59Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 227384 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Abulfaz Elchibey | negizgi atı = {{nobold|Əbülfəz Elçibəy}} | súwret = Abulfaz Elchibey in 2000.jpg | súwret túsindirmesi = Elchibey 2000-jılı | qatarlıq sanı = 2 | lawazım = [[Ázerbayjan Prezidenti]] | premyer-ministr = [[Rahim Huseynov]] <br /> [[Ali Masimov]] {{small|(waqıtsha)}}<br /> [[Panah Huseynov]] | lawazımǵa kirisiw sánesi = 1992-jıl 17-iyun | lawazımnan ketiw sánesi = 1993-jıl 24-iyun | aldınǵı isker = [[Ayaz Mutallibov]] <br /> [[Isa Gambar]] {{small|(waqıtsha)}} | keyingi isker = [[Haydar Aliev]] | tuwılǵan waqtındaǵı atı = Abulfaz Gadirgulu ulı Aliyev | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = [[Kalaki]], [[Naxchivan ASSR]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]] | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan ornı = [[Ankara]], [[Túrkiya]] | ómirlik joldası = Halima Aliyeva | balaları = 2 | partiya = [[Ázerbayjan Xalıq frontı partiyası|Ázerbayjan Xalıq frontı]] | qolı = Abulfaz Elchibey signature.png }} '''Abulfaz Gadirgulu ulı Aliev'''{{efn|{{lang-az|Əbülfəz Qədirqulu oğlu Əliyev}}}} ([[1938|1938-jıl]] [[24-iyun]] – [[2000|2000-jıl]] [[22-avgust]]), kópshilikke '''Abulfaz Elchibey''' atı menen belgili({{efn|{{langx|az|Əbülfəz Elçibəy|links=no}})<ref>{{web deregi | url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/182183/Abulfaz-Elchibey| bet =Abulfaz Elchibey – president of Azerbaijan| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-iyul }}</ref>}} [[pantúrkizm|pantúrkist]], [[Ázerbayjan milletshilligi|ázerbayjan milletshisi]], siyasatshı hám [[SSRA|sovet]] dissidenti. Ol postsovet Ázerbayjannıń birinshi hám 2026-jıldıń basına kelip birden-bir demokratiyalıq jol menen saylanǵan prezidenti boldı. Ol [[Ázerbayjan Xalıq frontı partiyası|Ázerbayjan Xalıq frontı]]nıń basshısı bolǵan hám Ázerbayjannıń [[SSRA]]dan ǵárezsizlikke erisiwinde áhmiyetli rol oynadı. Elchibey ǵárezsiz Ázerbayjannıń birinshi erkin saylawında [[Ázerbayjan Prezidenti|Ázerbayjan prezidenti]] bolıp saylandı. Ol 1992-jılı 17-iyunnen baslap Rossiya tárepinen qollap-quwatlanǵan hám [[Heydar Aliyev|Haydar Aliev]]tiń prezident lawazımına keliwine alıp kelgen [[1993-jılǵı Ázerbayjandaǵı áskeriy awdarıspaq|1993-jıl 24-iyundegi áskeriy awdarıspaqta]] lawazımınan shetletilgenge shekem xızmet etken<ref name=":16">{{Citation |last=Altstadt |first=Audrey L. |title=Azerbaijan's struggle toward democracy |date=1997 |url=https://www.cambridge.org/core/books/conflict-cleavage-and-change-in-central-asia-and-the-caucasus/azerbaijans-struggle-toward-democracy/4973616DA6867A781E2FE7C3D4DB96B7 |work=Conflict, Cleavage, and Change in Central Asia and the Caucasus |pages=110–155 |editor-last=Parrott |editor-first=Bruce |series=Democratization and Authoritarianism in Post-Communist Societies |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-59731-9 |editor2-last=Dawisha |editor2-first=Karen}}</ref><ref>{{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |url=https://books.google.com/books?id=4aZzCQAAQBAJ |title=Azerbaijan Since Independence |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-47620-7 |pages=78 |language=en |quote=The evidence that Surat Husyenov‘s coup was engineered in Moscow is as incontrovertible as it gets.}}</ref>. Elchibeydiń qısqa múddetli basqarıw waqtı Ázerbayjan demokratiyalıq bolǵan birden-bir postsovet dáwiri edi<ref name=":16" />. Óziniń basqarıw jıllarında Elchibey ishki siyasatta rejelestirilgen ekonomika hám qara bazar sıyaqlı góne kommunistik sistemanı saplastırıwǵa háreket etti<ref name=":16" />. Sırtqı siyasatta Ázerbayjandı Batısqa burıwǵa umtıldı<ref name=":16" />. Biraq, Elchibeydiń reformalaw háreketleri 1993-jılǵı awdarıspaq penen toqtatıldı<ref name=":16" />. Tariyxshı [[Audrey Altstadt]]tıń aytıwınsha, Elchibey prezidentlik dáwirinde birneshe áhmiyetli mashqalalarǵa dus kelgen: «[[Birinshi Tawlı Qarabaǵ urısı|Tawlı Qarabaǵdaǵı urıs]] (aymaqlardı joytıw hám qashqınlardıń payda bolıwı menen), inflyaciya hám oǵan baylanıslı ekonomikalıq mashqalalar (sol qatarda sırt elli investorlar menen neft kelisimi boyınsha ástelik penen alǵa jıljıw) hám Rossiya-Sovet qadaǵalawınıń hám góne tártiptiń tásiri qaldıqları. Eń keshiktirip bolmaytuǵın mashqala [[Baku|Bakudaǵı]] tártipsizlikler edi»<ref name=":16" />. Lawazımda bolǵan waqtında Elchibey burınǵı kommunistlerden quralǵan administraciya hám óziniń qadaǵalawında bolmaǵan áskeriy kúshler menen gúresiwge májbúr boldı<ref>{{Cite book |last=Ottaway |first=Marina |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt1mtz6c5 |title=Democracy Challenged: The Rise of Semi-Authoritarianism |date=2003 |publisher=Carnegie Endowment for International Peace |isbn=978-0-87003-195-3 |pages=56–57|doi=10.2307/j.ctt1mtz6c5 |jstor=j.ctt1mtz6c5 }}</ref>. Ol ózin [[pantúrkizm|pantúrkist]] retinde kórsetti<ref>{{cite journal |last1=Gasimov |first1=Zaur |title=Observing Iran from Baku: Iranian Studies in Soviet and Post-Soviet Azerbaijan |journal=Iranian Studies |date=2022|volume=55|issue=1|page=52|doi=10.1080/00210862.2020.1865136|s2cid=233889871 }}</ref> hám sonday-aq, [[Ázerbayjandaǵı anti-iran keyipleri|Iran]] hám Rossiyaǵa qarsı dushpanlıq kózqaraslarda boldı<ref>{{Citation |last=Waal |first=Thomas de |title=Black Garden: Armenia and Azerbaijan through Peace and War |date=2013 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.18574/nyu/9780814770825.001.0001/html |work=Black Garden |pages=87 |publisher=New York University Press |language=en |doi=10.18574/nyu/9780814770825.001.0001 |isbn=978-0-8147-7082-5|url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Cohen |first1=Ronen A. |last2=Lev |first2=Tzvi |title=A Triangle of Interests: Azerbaijan, Iran and Israel |journal=Iran and the Caucasus |date=2021 |volume=25 |issue=1 |page=84 |doi=10.1163/1573384X-20210108 |s2cid=236630765 |quote=Strongly anti-Iran, Elchibey supported a pro-Western foreign policy, called for Iran’s Turkophone population to unify with Azerbaijan, and accused the Islamic Republic of fomenting a religious revival among his country’s Shi‘ites.}}</ref>. == Ómirbayanı == [[File:14 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsi.jpg|thumb|left|Ol jazasın ótegen [[Qaradaǵ rayonı]]ndaǵı 14-sanlı jaza ótew koloniyası.]] Abulfaz Aliev [[Baku mámleketlik universiteti]]nde [[Arab tili|arab tili]]n úyrendi hám 1957-jılı Shıǵıstanıw fakultetiniń Arab filologiyası bólimin pitkerdi. Ol awdarmashı, keyinirek Baku mámleketlik universitetinde tariyx oqıtıwshısı bolıp isledi. 1963-jıldan 1964-jılǵa shekem ol Mısırda jasap, awdarmashı bolıp isledi<ref>{{web deregi | url =https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1367190/Abulfaz-Elchibey.html| bet =Abulfaz Elchibey| sáne = 2000-jıl 23-avgust | qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-iyul }}</ref>. Kóp uzamay ol Ázerbayjan ǵárezsizligin qayta tiklewdi qollap-quwatlap, [[Sovet dissidentleri|sovet dissidentlik háreketi]]ne qosıldı{{citation needed|date=August 2020}}. Ol 1975-jılı Sovet Awqamına jala jabıwda ayıplanıp qamaqqa alındı hám 18 ay qamaqxanada otırdı<ref>{{Cite book |last=Cornell |first=Svante E. |url=https://books.google.com/books?id=4aZzCQAAQBAJ |title=Azerbaijan Since Independence |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-47620-7 |pages=52 |language=en}}</ref>. Bunnan soń ol [[Ázerbayjan Qoljazbalar institutı]]nda islep, shıǵıs filosofiyası, tariyx, ádebiyat hám din boyınsha 50 den aslam ilimiy miynetlerin basıp shıǵardı{{citation needed|date=August 2020}}. 1990-jılı [[Ázerbayjan Xalıq frontı partiyası|Ázerbayjan Xalıq frontı]]na basshılıq etken waqtında ol Elchibey (ázerbayjanshadan awdarǵanda «hasıl elshi») laqabın aldı. == Prezidentlikten keyingi jılları hám ólimi == {{seealso|Abulfaz Elchibeydiń ólimi hám mámleketlik jerlew máresimi}} [[File:Elçibəy 2000-ci ildə Amerikanın Səsində.jpg|thumb|Elchibey (oń jaqta ortada, arqa fonda) 2000-jılı [[Amerika hawazı]]nda.]] Alievtiń prezidentligi waqtında, Elchibey 1997-jılı Bakuǵa qaytıp keldi hám [[Ázerbayjan Xalıq frontı partiyası]]nıń basshısı retinde oppoziciyaǵa qosıldı. 2000-jılı Elchibeyge [[prostata ragı]] diagnozı qoyıldı hám sol jıldıń avgust ayında Túrkiyanıń Ankara qalasındaǵı áskeriy emlewxanada qaytıs boldı. Onıń denesi Bakuǵa alıp kelindi hám sol waqıttaǵı prezident Haydar Alievtiń qatnasıwında [[Húrmetli aǵalar qábirstanlıǵı]]nda mámleketlik jerlew máresimi ótkerildi. Ázerbayjandaǵı [[Elchibey institutı]] 2020-jılı 17-noyabrde Bakuda Elchibeydiń [[elchibeyizm|milliy ideologiyası]] hám siyasatın úgit-násiyatlaw maqsetinde shólkemlestirildi. == Eskertiwler == {{Notelist}} == Derekler == {{Reflist}} {{Ázerbayjan mámleket basshıları}} {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Elchibey, Abulfaz}} [[Kategoriya:1938-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2000-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Ázerbayjan prezidentleri]] [[Kategoriya:Naxchivan Avtonomiyalıq Respublikasınan shıqqanlar]] [[Kategoriya:Ázerbayjan Xalıq frontı partiyası siyasatshıları]] [[Kategoriya:Bakudaǵı Húrmet qıyabanına jerlengenler]] [[Kategoriya:Pantúrkistler]] [[Kategoriya:Ázerbayjanlı dissidentler]] f5116aed6b3suehktn2cthc17p8fuqc Qanısh Sátbaev 0 40924 227378 227321 2026-04-29T21:52:55Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 227378 wikitext text/x-wiki {{Alım infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = Qanısh Satbaev |negizgi atı = {{lang-kk|Қаныш Имантайұлы Сәтбаев}} |súwret = Kanysh Satpayev from Kazakhstanskaya Pravda 18 January 1946.jpg |súwret eni = 200px |súwret táriypi = |tuwılǵandaǵı atı = Qanısh Imantay ulı Satbaev |tolıq atı = |tuwılǵan sánesi = |tuwılǵan jeri = Pavlodar uezdi, [[Semipalatinsk wálayatı (Rossiya imperiyası)|Semipalatinsk wálayatı]], [[Saxara general-gubernatorlıǵı]], [[Rossiya imperiyası]] (házirgi [[Pavlodar wálayatı]], [[Qazaqstan]]) |qaytıs bolǵan sánesi = |qaytıs bolǵan jeri = [[Moskva]], [[Rossiya SFSR|RSFSR]], [[SSRA]] (házirgi Moskva, [[Rossiya]]) |puqaralıǵı = [[SSRA]] |milleti = [[Qazaqlar|qazaq]] |ilimiy tarawı = [[geologiya]], [[mineralogiya]] |jumıs orınları = [[Qazaqstan Ilimler Akademiyası]] |oqıǵan jeri = [[Tomsk politexnika universiteti]] |ilimiy dárejesi = [[geologiya]] hám [[mineralogiya]] ilimleriniń doktorı (1942) |ilimiy ataǵı = Professor (1950), [[Qazaqstan SSR]] Ilimler akademiyasınıń akademigi (1946), [[SSRA Ilimler Akademiyası|SSRA Ilimler Akademiyası]]nıń akademigi (1946) |belgili tezisleri = |belgili tezisi = |ilimiy basshısı = |tanımalı shákirtleri = |belgili isleri = [[Qazaqstan Ilimler Akademiyası]]nıń birinshi prezidenti, Ullıtaw-Jezqazǵan mıs kánin ashqan |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = |perzentleri = |sıylıqları = 4 ret [[Lenin ordeni]], [[Watan urısı ordeni]], [[Lenin sıylıǵı]], [[Stalin sıylıǵı]] |sayt = |qolı = }} '''Qanısh Imantay ulı Satbaev'''{{efn|{{bulletedlist|{{lang-kk|Қаныш Имантайұлы Сәтбаев}}, {{IPA|kk|qɑŋə́ʃ ɯjmɑntʰɑjʊɫɤ́ sætpájɪf|IPA}}|{{lang-rus|Каныш Имантаевич Сатпаев|r=Kanyš Imantajevič Satpajev|p=kɐˈnɨʂ ɪmɐnˈtajɪvʲɪtɕ sɐtˈpajɪf}}}}}}{{efn|Geybir basılımlarda rus tilindegi rásmiy jazılıwı sebepli ''Satbaev'' atı ''Satpaev'' dep te transliteraciya qılınadı.}} ([[1899|1899-jıl]] [[11-aprel]] — [[1964|1964-jıl]] [[31-yanvar]]) — [[Qazaqlar|qazaq]] professorı, geologı hám [[SSRA|sovet]] [[metallogeniya]]sınıń (atap aytqanda, qazaq mektebiniń) tiykarın salıwshılardıń biri, sonday-aq, [[Qazaqstan Ilimler Akademiyası|Qazaqstan Ilimler akademiyası]]nıń tiykarǵı úgiti-násiyatlawshısı hám birinshi prezidenti. Ol [[Geologiya|geologiya]] hám [[Mineralogiya|mineralogiya]] ilimleriniń doktorı (1942), professor (1950), [[Qazaqstan SSR|Qazaqstan SSR]] [[Qazaqstan Ilimler Akademiyası|Ilimler]] akademiyasınıń akademigi (1946) hám [[SSRA Pánler Akademiyası|SSRA]] [[Qazaqstan Ilimler Akademiyası|Ilimler]] Akademiyasınıń aǵzası (1946), sonday-aq Qazaqstan SSR Ilimler Akademiyasınıń birinshi prezidenti bolǵan. Ol óz waqtında ashılǵan eń úlken mıs kánleriniń biri bolǵan Ullıtaw-Jezqazǵan mıs kánin ashqan geolog retinde belgili. == Ómirbayanı == Satbaev házirgi [[Qazaqstan]]nıń [[Pavlodar wálayatı]], [[Bayanawıl rayonı]] bolǵan aymaqta tuwılǵan; ol waqıtta bul aymaq [[Qazaqstan SSR|Qazaqstan SSRnıń]] Semey (Semipalatinsk) wálayatı Pavlodar uezdine qaraytuǵın edi{{sfn|Сарсекеев М.|1980|с=8}}. Satbaevtiń [[geologiya]]ǵa degen qızıǵıwshılıǵı balalıq waqtında [[tomsk]]lı geolog [[Mixail Usov]] tárepinen oyatılǵan. Ol shańaraqtaǵı eń kishi perzent bolıp, onıń bir aǵası hám bir apası bar edi. 1909-jıldan 1911-jılǵa shekem ol awıl mektebinde oqıǵan. 1911-jılı ol [[Pavlodar]] qalasındaǵı rus-qazaq mektebine oqıwǵa kirip, onı 1914-jılı joqarı bahalar menen tamamladı{{sfn|Сарсекеев М.|1980|с=26—27|name=zhzlnachalo}}. Mektepti tamamlaǵannan keyin ákesi Imantaydıń qarsılıǵına qaramastan, [[Semey|Semipalatinsk]]tegi muǵallimler seminariyasına oqıwǵa kirdi, ol jerde densawlıǵında [[tuberkulyoz]] benen baylanıslı mashqalalar payda boldı. Sonday-aq, ol 1918-jılı eksternat (sırtqı) imtixanların tapsırıp, seminariya diplomın aldı{{sfn|Сарсекеев М.|1980|с=31}}. Satbaev joqarı bilim alıw ushın oqıwın dawam ettiriwdi niyet etti, biraq seminariya gúwalıǵı bar adamlar tek matematika hám bir shet tili boyınsha imtixan tapsırǵan jaǵdayda ǵana joqarı oqıw orınlarına qabıl etiletuǵın edi. Keyingi bir yarım jıl dawamında Satbaev [[Tomsk politexnika universiteti|Tomsk texnologiya institutına]] (házirgi Tomsk politexnika universiteti) oqıwǵa kiriwge tayarlandı. Oqıwı menen bir qatar, Satbaev Semipalatinsktegi eki jıllıq kurslarda tábiyattanıw pánlerinen sabaq berip, muǵallim bolıp isledi. Onıń tuberkulyoz keselligi jamanlasqanlıǵı sebepli, jumıs hám oqıwdı keyinge qaldırıwǵa tuwra keldi{{sfn|Сарсекеев М.|1980|с=8-9}}. Derlik bir jıl dawamında Satbaev óziniń tuwılǵan awılında qalıp, emleniw hám densawlıǵın tiklew menen shuǵıllandı. Onıń tiri qalıwına heshkim isenbeytuǵın edi. 1920-jılı Satbaev Sovet hákimiyatınıń bekkemleniwi menen dúzilgen Bayanawıl Qazkultprosvet (Miynetkeshler arasında mádeniy-aǵartıwshılıq isleri bólimi) birinshi baslıǵı etip tayınlandı. Sonday-aq, ol Pavlodar Revolyuciyalıq komitetiniń qararı menen Bayanawıl aymaǵınıń 10-uchastkasınıń xalıq sudyası etip tayınlandı. === Shańaraǵı === [[File:Kanysh Satbaidyn orys aieli Taicia,qyzdary Hanisa men Mariam jerlengen oryn(birge).Almaty,Ortalyk zirat.jpg|thumb|right|Qızları Mariyam, Xanisa hám ekinshi hayalı Taysiya Koshkinanıń qábirleri, Oraylıq áwliye, [[Almatı]].]] Satbaevtıń ákesi Imantay Satbaev [[biy]] (kóbinese awıldıń bay baslıǵı) bolǵan. Onıń Nurım atlı hayalı bolıp, olar 25 jıldan aslam waqıt birge jasaǵan. Olardıń gódek waqtında qaytıs bolǵan bir qızı bolǵan. Olardıń ajırasıwına da usı jaǵday sebep bolǵan. Imantaydıń ekinshi hayalınıń atı Álim bolǵan. Olardıń úsh perzenti: Qaziza atlı qızı hám Bókesh (Ǵaziz) hám Qanısh atlı eki ulı bolǵan. 1920-jılı Qanısh Satbaev Sháripaǵa úylendi hám olardıń Xanisa hám Shámshiyabanıw atlı eki qızı hám de 16 jasında qaytıs bolǵan Maylıbay atlı ulı boldı. Keyinirek, Satbaev Sháripadan ajırasıp, Taysiya Alekseevna Satbaevaǵa ([[qızlıq familyası]] Koshkina) úylendi. Olardıń Mariya hám Meyiz atlı eki qızı boldı<ref>{{web deregi | url =http://www.time.kz/articles/chastnyj/2015/11/25/vnuki-kanisha-satpaeva-ded-ostavil-nam-tolko-imja| bet =Внуки Каныша Сатпаева: Дед оставил нам только имя| avtor =Акулова Оксана| sáne = 2015-jıl 25-noyabr |website=www.time.kz| baspaxana =Общественно-политическая газета Казахстана Время| qaralǵan sáne = 2018-jıl 22-fevral |lang=| arxivsáne = 2018-jıl 22-fevral | arxivurl =https://web.archive.org/web/20180222225954/http://www.time.kz/articles/chastnyj/2015/11/25/vnuki-kanisha-satpaeva-ded-ostavil-nam-tolko-imja|url-status=live}}</ref>. == Eskertiwler == {{Notelist}} == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{commons kategoriya|Kanysh Satpayev}} * [http://www.unesco.kz/heritagenet/kz/participant/museum/satpaev_mus/rus/first.htm Qanısh Satbaev memoriallıq muzeyi] * [http://www.unesco.kz/heritagenet/kz/participant/museum/satpaev_mus/rus/biografia.htm Qanısh Satbaevtiń rus tilindegi ómirbayanı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929152544/http://www.unesco.kz/heritagenet/kz/participant/museum/satpaev_mus/rus/biografia.htm |date=29 September 2011 }} * [https://satbayev.university/en/history Universitet tariyxı — Satbaev universiteti] {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Satbaev, Qanısh}} [[Kategoriya:1899-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:1964-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Pavlodar wálayatınan shıqqanlar]] [[Kategoriya:Semipalatinsk wálayatınan shıqqanlar]] [[Kategoriya:Qazaqstanlı alımlar]] [[Kategoriya:SSRA Ilimler Akademiyasınıń tolıq aǵzaları]] [[Kategoriya:Tomsk politexnika universitetiniń pitkeriwshileri]] [[Kategoriya:Sovet geologları]] ow1172w8hg88rqnq49seihb0vw2jj99 Ramil Usubov 0 40925 227377 227353 2026-04-29T21:52:45Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 227377 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Ramil Usubov | negizgi atı = {{lang-az|Ramil İdris oğlu Usubov}} | súwret = Ramil Usubov in 2018.jpg | súwret túsindirmesi = Ramil Usubov 2018-jılı | lawazım = [[Ázerbayjan Respublikası Qáwipsizlik Keńesi]]niń xatkeri | prezident = [[Ilham Aliyev]] | lawazımǵa kirisiw sánesi = [[2019|2019-jıl]] [[20-iyun]] | lawazım_2 = 7-shi [[Ázerbayjan Respublikası Ishki isler ministrligi|Ishki isler ministri]] | prezident_2 = [[Haydar Aliev]], [[Ilham Aliyev]] | lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = [[1994|1994-jıl]] [[29-aprel]] | lawazımnan ketiw sánesi_2 = [[2019|2019-jıl]] [[20-iyun]] | aldınǵısı_2 = Vaqif Novruzov | keyingisi_2 = [[Vilayat Eyvazov]] | lawazım_3 = [[Naxchevan Avtonomiyalı Respublikası]]nıń ishki isler ministri | prezident_3 = [[Haydar Aliev]] | lawazımǵa kirisiw sánesi_3 = [[1993|1993-jıl]] [[11-avgust]] | lawazımnan ketiw sánesi_3 = [[1994|1994-jıl]] [[29-aprel]] | keyingisi_3 = [[Axmed Ahmedov]] | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = [[Xojalı rayonı]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]] | puqaralıǵı = {{AZE}} | partiya = [[Jańa Ázerbayjan partiyası]] | kásibi = áskeriy xızmetker, mámleketlik isker | ilimiy ataǵı = [[General-polkovnik]] }} '''Ramil Idris ulı Usubov''' ({{lang-az|Ramil İdris oğlu Usubov}}; [[1948|1948-jıl]] [[22-dekabr]]) — Ázerbayjannıń házirgi Qáwipsizlik Keńesi sekretarı<ref>[https://gulustan.info/2019/06/ramil-usubov-t%C9%99hluk%C9%99sizlik-surasinin-katibi-t%C9%99yin-edilib Ramil Usubov Təhlükəsizlik Şurasının katibi təyin edilib. gulustan.info]{{Dead link|date=February 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}/</ref><ref>[https://en.trend.az/azerbaijan/politics/3079155.html Ramil Usubov appointed secretary of Security Council under Azerbaijani president. en.trend.az]</ref>. Ol 1994-jıldan 2019-jılǵa shekem [[Ázerbayjan Respublikası Ishki isler ministrligi|Ázerbayjan Respublikası Ishki isler ministri]] bolıp xızmet etken<ref name="Adam">{{web deregi | url =http://www.adam.az/az.php?subaction=showfull&id=1205055771&archive=&start_from=&ucat=3,58&go=headlines&category=58| bet =Biographies. Ramil Usubov| qaralǵan sáne = 2010-jıl 12-iyul }}</ref>. == Jaslıǵı == Usubov 1948-jılı Ázerbayjannıń [[Xojalı rayonı|Xojalı rayonında]] tuwılǵan<ref name="mia2">{{web deregi | url =https://www.mia.gov.az/index.php?/ru/content/29290/| bet =Ministry of Internal Affairs. Usubov Ramil Idris oglu| qaralǵan sáne = 2010-jıl 12-iyul }}</ref>. 1970-jılı [[Baku]] qalasındaǵı N. Rızaev atındaǵı arnawlı policiya mektebin tamamlap, 1980-jılı SSRA Ishki isler akademiyasın pitkergen. Soń Keńes Armiyası qatarında xızmet etken hám 1970-jıldan baslap huqıq qorǵaw organlarında islegen. Usubov úylengen, úsh perzenti bar<ref name="mia3">{{web deregi | url =https://www.mia.gov.az/index.php?/ru/content/29290/| bet =Ministry of Internal Affairs. Usubov Ramil Idris oglu| qaralǵan sáne = 2010-jıl 12-iyul }}</ref>. == Karerası == Ol jınayat izlew bólimlerinde isledi hám 1975-jılı Ázerbayjannıń [[Shusha rayonı]] Ishki isler bóliminiń jınayat izlew basqarması baslıǵı etip tayınlandı. 1980–1984-jılları Ázerbayjan [[Tawlı Qarabaǵ avtonomiyalıq wálayatı]] Ishki isler basqarması baslıǵınıń orınbasarı bolıp isledi. 1984–1987-jılları Ali Bayramlı (házirgi Shirvan) ishki isler bóliminiń baslıǵı boldı. 1987-jılı Usubov [[Naxchevan Avtonomiyalı Respublikası|Naxchevan Avtonomiyalı Respublikasınıń]] ishki isler ministri etip tayınlandı, al 1989-jıldan 1993-jılǵa shekem Ázerbayjan Ishki isler ministrliginiń jınayat izlew, viza hám dizimge alıw (OVIR) bólimleri hám kadrlar basqarmasınıń baslıǵı boldı<ref name="mia4">{{web deregi | url =https://www.mia.gov.az/index.php?/ru/content/29290/| bet =Ministry of Internal Affairs. Usubov Ramil Idris oglu| qaralǵan sáne = 2010-jıl 12-iyul }}</ref>. === Ishki isler ministri === 1993-jıl 11-avgustta ol Naxchevan Avtonomiyalı Respublikasınıń ishki isler ministri etip tayınlandı. 1994-jıl 29-aprelde Prezident pármanı menen Ázerbayjan Respublikası Ishki isler ministri etip tayınlandı. 2000-jılı [[Baku]] qalasında ótken [[9-may|Jeńis kúni]] ilajında Prezident [[Haydar Aliev]] Usubovtıń jumısın joqarı bahalap: «General Ramil Usubov júdá qádirli insan hám jaqsı isleydi», — dep atap ótti<ref>{{web deregi | url =https://lib.aliyevheritage.org/en/8231017.html| bet =Welcome to Heydar Aliyevs Heritage Research Center| qaralǵan sáne = 2020-jıl 22-noyabr |website=lib.aliyevheritage.org}}</ref>. 2009-jılı huqıq qorǵawshı [[Leyla Yunus]] policiya xızmetkerlerin adam sawdasına qatnası bar dep ayıplaǵannan soń, Usubov oǵan qarsı jala boyınsha dawa arzasın kirgizgen edi<ref>{{web deregi | url =http://www.frontlinedefenders.org/node/1762| bet =Azerbaijan: Accusations made against human rights defender, Ms Leyla Yunus| arxivurl =https://web.archive.org/web/20120904214113/http://www.frontlinedefenders.org/node/1762| arxivsáne = 2012-jıl 4-sentyabr | sáne = 2009-jıl 14-yanvar | baspaxana =Front Line| qaralǵan sáne = 2012-jıl 18-avgust |url-status=live}}</ref>. Bul sud procesi xalıqaralıq huqıq qorǵaw shólkemleri dıqqatında boldı<ref name="RFE">{{web deregi | url =https://www.rferl.org/a/HRW_Urges_Azerbaijan_To_Drop_Libel_Case_Against_Rights_Activist/1372974.html| bet =HRW Urges Azerbaijan To Drop Libel Case Against Rights Activist| arxivurl =https://web.archive.org/web/20101130010227/http://www.rferl.org/content/HRW_Urges_Azerbaijan_To_Drop_Libel_Case_Against_Rights_Activist/1372974.html| arxivsáne = 2010-jıl 30-noyabr | sáne = 2009-jıl 21-yanvar | baspaxana =Radio Free Europe| qaralǵan sáne = 2012-jıl 18-avgust |url-status=live}}</ref>. === Qáwipsizlik Keńesi sekretarı === Prezident [[Ilham Aliev|Ilham Aliyevdiń]] 2019-jıl 20-iyundaǵı buyrıǵı menen Usubov Ázerbayjan Respublikası Qáwipsizlik Keńesi sekretarı lawazımına tayınlandı<ref>{{web deregi | url =https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/| bet =Рамиль Усубов назначен секретарем Совета безопасности при президенте| til =ru| baspaxana =Информационное Агентство Репорт| qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-iyun }}</ref>. == Áskeriy ataqları == {| class="wikitable" |+ Áskeriy dárejeleri<ref name="mia">{{web deregi | url =https://www.mia.gov.az/index.php?/ru/content/29290/| bet =Ministry of Internal Affairs. Usubov Ramil Idris oglu| qaralǵan sáne = 2010-jıl 12-iyul }}</ref> ! Belgisi ! Ataǵı ! Sánesi |- | [[File:Azerbaijan MVD OF-6 - general-mayor.png|100px]] | General-mayor | 1994-jıl 3-may |- | [[File:Azerbaijan MVD OF-7 - general-leytenant.png|100px]] | General-leytenant | 1995-jıl 26-dekabr |- | [[File:Azerbaijan MVD OF-8 - general-polkovnik.png|100px]] | [[General-polkovnik]] | 2002-jıl 15-yanvar |} == Sıylıqları == * «Ázerbayjan bayraǵı» ordeni (1998-jıl 24-dekabr); * Polsha Respublikasınıń xızmetleri ushın ordeni (1999-jıl)<ref>[https://news.day.az/politics/177076.html Президент Польши наградил азербайджанских министров]</ref>; * «Sharaf» (Húrmet) ordeni (2023-jıl 25-dekabr)<ref>{{web deregi | url =https://president.az/az/articles/view/62741| bet =R.İ.Usubovun "Şərəf" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi| til =az| qaralǵan sáne = 2023-jıl 25-dekabr |website=president.az}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{commons kategoriya|Ramil Usubov}} * [https://www.mia.gov.az Ázerbayjan Respublikası Ishki isler ministrligi] [[Kategoriya:1948-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Ázerbayjanlı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Ázerbayjanlı generallar]] [[Kategoriya:Ázerbayjan Respublikası Ishki isler ministrleri]] [[Kategoriya:Xojalı rayonında tuwılǵanlar]] n9uc7dimhxiwxp3vjhl63ys0obfq057 Anar Alakbarov 0 40926 227376 227324 2026-04-29T21:52:35Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 227376 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Anar Alakbarov | negizgi atı = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}} | súwret = Anar.Alakbarov.jpg | lawazım = [[Ázerbayjan Respublikası Prezidenti]]niń járdemshisi | prezident = [[Ilham Aliyev]] | lawazımǵa kirisiw sánesi = [[2019|2019-jıl]] [[29-noyabr]] | lawazım_2 = [[Haydar Aliev orayı]]nıń direktorı | lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = [[2012|2012-jıl]] [[10-iyul]] | lawazım_3 = Ázerbayjan Avtomobil Federaciyasınıń prezidenti | lawazımǵa kirisiw sánesi_3 = [[2014|2014-jıl]] [[21-fevral]] | lawazım_4 = Ázerbayjan Respublikası Birinchi vice-prezidentiniń járdemshisi | lawazımǵa kirisiw sánesi_4 = [[2017|2017-jıl]] [[11-aprel]] | lawazımnan ketiw sánesi_4 = [[2019|2019-jıl]] [[29-noyabr]] | vice-prezident_4 = [[Mexriban Alieva]] | tuwılǵan ornı = [[Samux rayonı]], [[Ázerbayjan]] | puqaralıǵı = {{AZE}} | kásibi = Mámleketlik isker | ákesi = [[Saxib Alakbarov]] | sıylıqları = «Shuxrat» ordeni (2019), «Kórkem óner hám ádebiyat ordeni» (Franchiya, 2013), «Komandor krest» ordeni (Vengriya, 2014) }} '''Anar Saxib ulı Alakbarov''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; [[1977|1977-jıl]] [[13-aprel]], [[Baku]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]]) — Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń járdemshisi<ref>Anar Ələkbərov Prezidentin köməkçisi oldu. [https://web.archive.org/web/20191201005933/https://qafqazinfo.az/news/detail/anar-elekberov-prezidentin-komekcisi-oldu-270982 qafqazinfo.az]</ref>, [[Haydar Aliev orayı]]nıń direktorı<ref>A.S.Ələkbərovun Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. [https://president.az/articles/5378 president.az]</ref>, [[Haydar Aliev fondı]]nıń atqarıwshı direktorı hám Ázerbayjan Avtomobil Federaciyasınıń prezidenti. == Ómiri == Anar Alakbarov Ázerbayjannıń [[Samux rayonı]]nda tuwılǵan. 1998-jılı Baku qalasındaǵı Batıs Kaspiy universitetiniń Xalıqaralıq menedjment qánigeligi boyınsha bakalavr basqıshın, 2001-jılı bolsa usı universitettiń Xalıqaralıq ekonomikalıq qatnasıqlar qánigeligi boyınsha [[magistr]] dárejesin tamamlaǵan. 2004-jıldan baslap Haydar Aliev fondınıń atqarıwshı direktorı lawazımında islep kelmekte. Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń 2012-jıl 10-iyuldaǵı buyrıǵı menen Haydar Aliev orayınıń direktorı etip tayınlanǵan. 2017-jılı Ázerbayjan Respublikasınıń Birinchi vice-prezidenti [[Mexriban Alieva]]nıń járdemshisi etip tayınlandı. 2019-jıl 29-noyabrde bolsa Prezident [[Ilham Aliyev]]diń pármanı menen Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń járdemshisi lawazımına ótkerildi. Ol Ázerbayjan Respublikası Ekonomika ministriniń orınbasarı [[Saxib Alakbarov]]tıń ulı. === Ilimiy iskerligi === 2009-jılı [[Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyası|Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyasınıń]] (ÁMIA) Insan huqıqları boyınsha ilimiy-izertlew institutında Anar Alakbarov «Haydar Aliyev Fondı mısalında Ázerbayjandaǵı fond siyasatı» temasında [[Siyasiy ilimler kandidatı|siyasiy ilimler kandidatı]] ilimiy dárejesin alıw ushın [[Dissertaciya|dissertaciya]] jaqladı<ref>{{web deregi | url =http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html | bet =Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана | qaralǵan sáne = 2021-jıl 20-yanvar | arxivsáne = 2020-jıl 23-iyun | arxivurl =https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilimiy jumısta Haydar Aliyev Fondı mısalında Ázerbayjandaǵı qayırqomlıq fondları siyasatınıń baǵdarları izertlenip, mámleketlik hám qayırqomlıq institutlarınıń muwapıqlastırıw iskerligi atap ótilgen. 2010-jılı monografiya basıp shıǵarıldı<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Издана монография «Фондовая политика в Азербайджане на примере Фонда Гейдара Алиева»]</ref>. === Ilimiy miynetleri === * ''Алекперов А.'' «Демократическая обстановка в Азербайджане и неправительственные организации». // Журнал «Дирчелиш — XXI век», 2007, № 114—115, стр. 133—141. * ''Алекперов А.'' «Актуальные задачи охраны жемчужин нематериального наследия». // Научно аналитический журнал «Международное право и проблемы интеграции», 2008, № 1, стр. 42-46. * ''Алекперов А.'' «Благотворительное движение в современном мире». // «Право и Политология». — Тбилиси, 2009, № 2 (7), стр. 36-38. * ''Алекперов А.'' «Фондовая политика в Азербайджане на примере Фонда Гейдара Алиева», (монография). — Баку, «Озан», 2009, 152 страниц. == Sıylıqları == * 2013-jılı [[Franciya]]nıń «Kórkem óner hám ádebiyat ordeni» (Ordre des Arts et des Lettres) menen sıylıqlanǵan. * 2014-jılı Ázerbayjan hám [[Vengriya]] arasındǵı jaqsı baylanıslardı rawajlandırıwdaǵı xızmetleri ushın Vengriyanıń «Komandor krest» ordeni menen sıylıqlanǵan. * 2019-jıl 6-mayda Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń buyrıǵı menen «Shuxrat» (Shohrat) ordeni menen sıylıqlanǵan<ref>Heydər Əliyev Fondu əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. [https://president.az/az/articles/view/32996 president.az]</ref>. == Qosımsha qarań == * [[Haydar Aliev orayı]] * [[Haydar Aliev fondı]] == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Ázerbayjan mámleketlik iskerleri]] [[Kategoriya:Baku qalasında tuwılǵanlar]] 1n0r33wf9m058ra4jxev7rj0gh1we3r Ramiz Mehdiev 0 40930 227375 227328 2026-04-29T21:52:25Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 227375 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Ramiz Mehdiev | negizgi atı = {{lang-az|Ramiz Ənvər oğlu Mehdiyev}} | súwret = Академик Рамиз Мехтиев.jpg | súwret túsindirmesi = Akademik Ramiz Mehdiev | lawazım = [[Ázerbayjan Respublikası Prezidenti administraciyası]]nıń baslıǵı | prezident = [[Haydar Aliev]], [[Ilham Aliyev]] | lawazımǵa kirisiw sánesi = [[1995|1995-jıl]] [[7-fevral]] | lawazımnan ketiw sánesi = [[2019|2019-jıl]] [[23-oktyabr]] | lawazım_2 = [[Ázerbayjan Milliy Ilimler akademiyası]]nıń prezidenti | lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = [[2019|2019-jıl]] [[23-oktyabr]] | lawazımnan ketiw sánesi_2 = [[2022|2022-jıl]] [[14-fevral]] | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = [[Baku]], Ázerbayjan SSR, [[SSSR]] | puqaralıǵı = {{AZE}} | partiya = [[Jańa Ázerbayjan partiyası]] | kásibi = mámleketlik isker, [[filosof]], alım | bilim alǵan jeri = Ázerbayjan mámleketlik universiteti, [[Moskva mámleketlik universiteti|Lomonosov atındaǵı Moskva mámleketlik universiteti]] | ilimiy dárejesi = Filosofiya ilimleriniń doktorı | ilimiy ataǵı = [[akademik]] | sıylıqları = «Haydar Aliev» ordeni, «Istiqlal» ordeni, «Sharaf» ordeni }} '''Ramiz Anvar ulı Mehdiev''' ({{langx|az|Ramiz Ənvər oğlu Mehdiyev}}; {{langx|ru|Рамиз Энвер оглы Meхтиев}}; [[1938|1938-jıl]] [[17-aprel]], [[Baku]], Ázerbayjan SSR, [[SSSR]]) — [[ázerbayjan]]lı siyasatshı hám [[akademik]]. Ol 1994-jıldan 2019-jılǵa shekem [[Ázerbayjan Prezidenti Administraciyası]]nıń baslıǵı, 2019-jıldan 2022-jılǵa shekem Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyasınıń prezidenti lawazımlarında islegen<ref name="president.az">{{web deregi | url = https://en.president.az/administration/head | bet = Official web-site of President of Azerbaijan Republic - ADMINISTRATION » Head of Administration Head of Administration |website=en.president.az | qaralǵan sáne = 2018-jıl 19-aprel }}</ref><ref name="ANAS">{{web deregi | url =http://www.science.gov.az/forms/deystvitelnyie-chlenyi/53 | bet =WWW.SCIENCE.GOV.AZ |website=www.science.gov.az | til =en | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-aprel }}</ref><ref>{{web deregi | url =https://apa.az/az/social/ramiz-mehdiyev-amea-prezidenti-postundan-istefa-verib-video-yenilenib-686638/ | bet =Ramiz Mehdiyev AMEA Prezidenti postundan istefa verib - VİDEO - VƏNİLƏNİB | avtor = | sáne = 2021-jıl 14-fevral |website=apa.az | baspaxana =[[Azeri Press Agency]] | til =az | qaralǵan sáne = 2022-jıl 14-fevral }}</ref>. 2025-jıl oktyabr ayında Ázerbayjandaǵı húkimetshil xabar derekleri Mehdievtiń «aqsha jew», Watanǵa opasızlıq hám [[2025-jılǵı Ázerbayjandaǵı mámleketlik awdarıspaǵına urınıs|mámleketlik awdarıspaǵına urınıs]] boyınsha ayıplanıp atırǵanın xabarladı. Sud onı 20 jılǵa shekem azatlıqtan ayrılıw jazası qáwipi astında tórt aylıq úy qamaǵına alıw tuwralı qarar shıǵardı<ref>{{web deregi | sáne = 2025-jıl 14-oktyabr | bet =Ramiz Mehdiyev brought to criminal responsibility | url =https://www.trend.az/azerbaijan/4104056.html | qaralǵan sáne = 2025-jıl 15-oktyabr |website=Trend.Az | til =en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025 |title=Azerbaijan's Former Presidential Chief of Staff Placed Under House Arrest |url=https://www.occrp.org/en/news/azerbaijans-former-presidential-chief-of-staff-placed-under-house-arrest |work=OCCRP}}</ref>. == Jaslıq jılları == Mehdiev [[Baku]] qalasında tuwılǵan. Onıń ákesi [[Naxchevan Avtonomiyalı Respublikası]]nıń [[Sharur rayonı]]nda tuwılǵan. Ol jaslıǵında Baku teńizshilik mektebinde{{efn|{{langx|az|Bakı Dənizçilik Məktəbini}}}} (házirgi [[Ázerbayjan mámleketlik teńiz akademiyası]]) oqıp, onı 1957-jılı tamamlaǵan. == Sovet Awqamındaǵı iskerligi == 1957-jılı ol mámleketlik «{{ill|Xəzər Dəniz Neft Donanması|az}}» («Kaspiy teńiz neft flotı») kompaniyasına teńizshilik injeneri bolıp jumısqa kirdi hám sol waqıtta jergilikli [[Komsomol]] bóliminde júdá belsendi boldı. 1961-jılı Bakudaǵı Ázerbayjan mámleketlik universitetiniń (házirgi [[Baku mámleketlik universiteti]]) tariyx fakultetine (ol waqıtta [[Sergey Kirov|S.M. Kirov]] atındaǵı fakultet dep atalǵan) oqıwǵa kirdi. Onıń Baku Komsomol bólimindegi belsendiligi [[Ázerbayjan Kommunistlik partiyası (1920)|Ázerbayjan Kommunistlik partiyası]] rásmiyleriniń dıqqatın tarttı hám ol 1965-jılı [[V.I. Lenin atındaǵı pútkilawqamlıq pioner shólkemi|Vladimir Lenin atındaǵı pútkilawqamlıq pioner shólkeminiń]] Ázerbayjan bóliminde studentler boyınsha máslahátshi lawazımına kóterildi<ref name="president.az"/><ref name="milli">{{Cite book |title=Milli məfkurə, dövlətçilik, müstəqillik yolu ilə |last=Mehdiyev |first=Ramiz |publisher=XXI-Yeni Nəşrlər Evi |year=2007 |isbn=978-9952-419-06-1 |location=Baku, Azerbaijan |pages=3 |language=Azerbaijani}}</ref>. == Keyingi iskerligi == 1988-jılı [[Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyası]]nıń Siyasiy izertlewler institutına bólim direktorı etip tayınlandı. 1980-jıllar hám 1990-jılları ol Ázerbayjan SSR Joqarı Sovetine eki ret deputat bolıp saylandı. 1993-jılı [[Haydar Aliev]] (endi ǵárezsiz mámleket bolǵan) [[Ázerbayjan Prezidenti]] etip saylandı hám Mehdiev keyinirek [[Ázerbayjan Milliy Májilisi]]ne deputat etip saylandı. 1995-jıl 7-fevralda Aliev Mehdievti [[Ázerbayjan Prezidenti Administraciyası]]nıń baslıǵı etip tayınladı. Bul qádem azıraq bolsa da Alievtiń aymaqtaǵı hákimiyattı bekkemlew ushın ózine jaqın bolǵan [[Naxchevan Avtonomiyalı Respublikası]]nan shıqqan máslahátshiler menen islesiw qálewi menen túsindirildi<ref>{{Cite book |url=http://lib.ysu.am/open_books/304695.pdf |title=Azerbaijan Since Independence |last=Cornell |first=Svante E. |publisher=M.E. Sharpe |year=2011 |isbn=978-0-7656-3002-5 |location=New York |pages=169}}</ref>. 2007-jılı Mehdiev [[Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyası]]nıń (ÁMIA) tolıq aǵzası etip saylandı<ref name="ANAS"/>. Sonıń menen birge, ol Ázerbayjan Filosofiya hám sociallıq-siyasiy ilimler awqamı (AFSEA) tárepinen basıp shıǵarılatuǵın «Filosofiya hám sociallıq-siyasiy ilimler» jurnalınıń redakciyalıq basqarmasınıń baslıǵı bolıp tabıladı<ref>{{web deregi | url =http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2010/aprel/114367.htm | bet =Fəlsəfə və sosial-siyasi elmlər - jurnalı beynəlxalq status almışdır |website=www.anl.az | til =az | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-aprel }}</ref><ref>{{web deregi | url =http://felsefedunyasi.org/site/ | bet =Fəlsəfə dünyası |website=felsefedunyasi.org | til =az | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-aprel }}</ref>. == Ilimiy jumısları hám shıǵarmaları == Mehdiev sociallıq waqıyalar, ekonomikalıq rawajlanıw, filosofiya hám dialektika boyınsha 250 den aslam ilimiy maqalanıń avtorı bolıp, tiykarınan, Ázerbayjannıń postsovetlik rawajlanıwına dıqqat qaratadı. Ol, sonday-aq, 20 dan aslam kitap basıp shıǵarǵan bolıp, olardıń jetewi túrli tillerge awdarmalanǵan. Bularǵa tómendegiler kiredi: «XX ásir aqırındaǵı milletleraralıq qatnasıqlar» (onıń ekinshi doktorlıq dissertaciyası), «Ázerbayjan genocidiniń haqıyqatları», «Ázerbayjan rawajlanıwınıń dialektikası», «Ázerbayjan: tariyxıy miyras hám ǵárezsizlik filosofiyası», «Filosofiya» sabaqlıǵı, «Ázerbayjan: globallasıw shaqırıqları», «2005-jılǵı parlament saylawları: dáslepki analiz», «Puqaralıq jámiyetine jol ashıwshı ideyalar», eki tomlıq «Milliy ideologiya, mámleketshilik hám ǵárezsizlik jolında», «Demokratiya jolında» hám «Rawajlanıw strategiyasın belgilew: modernizaciyalaw kursı». Mehdiev eki ret [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] hám «Húrmet» ordeni (Shohrat ordeni) menen sıylıqlanǵan, sonday-aq, 2001-jılı [[Nyu-York Ilimler Akademiyası]]nıń aǵzası etip saylanǵan<ref name="ANAS"/><ref name=sput>{{cite news | url= http://www.newsazerbaijan.ru/politic/20080417/42250946.html | title= Сегодня исполняется 70 лет главе администрации президента Рамизу Мехтиеву |trans-title= Head of Presidential Administration Ramiz Mehdiyev truns 70 today |publisher= Novosti Azerbaijana |date=2008-04-14 |accessdate=2010-11-30}}</ref><ref>{{web deregi | url =https://en.trend.az/azerbaijan/politics/2888168.html | bet =President Aliyev awards Ramiz Mehdiyev with Order of Glory (PHOTO) | sáne = 2018-jıl 16-aprel |website=Trend.Az | til =en-EN | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-aprel }}</ref>. == Qosımsha qarań == * [[Ázerbayjan Ministrler Kabineti]] == Eskertiwler == {{notelist}} == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == * {{Commons category-inline|Ramiz Mehdiyev}} {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Mehdiyev, Ramiz}} [[Kategoriya:1938-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Ázerbayjanlı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Ázerbayjanlı akademikler]] [[Kategoriya:Ázerbayjanlı filosoflar]] [[Kategoriya:Bakulı siyasatshılar]] owxnqs1vowx1lr7xetjaq1mq6684utk Shusha 0 40933 227373 227337 2026-04-29T21:52:15Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 227373 wikitext text/x-wiki {{Xalıq punkti infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Shusha | negizgi atı = {{lang-az|Şuşa}}<br/>{{lang-hy|Շուշի}} | túri = [[qala]] | súwret = [[Fayl:ShushaCollection2021.jpg|300px]] | súwret túsindirmesi = Shusha kózge kóringen orınları: Gázanshetshos soborı, Tómen Góvhar Aǵa meshiti, Shusha qalası, Shusha tawları, Mehmandarovlar úyi, qala orayı hám Xurshudbanu Natavan úyi. | lat_dir = N | lat_deg = 39 | lat_min = 45 | lat_sec = 30 | lon_dir = E | lon_deg = 46 | lon_min = 44 | lon_sec = 54 | mámleket = [[Ázerbayjan]] | region túri = Region | region = Qarabaǵ ekonomikalıq rayonı {{!}} Qarabaǵ | rayon túri = rayon | rayon = Shusha rayonı | basshı túri = Mer | basshı = [[Bayram Safarov]] | dúzilgen waqtı = 1752-jıl | jer maydanı = 5,5 | xalıq sanı = 4 064 | sanalǵan jıl = 2015 | etnoxoronim = shushalı | waqıt zonası = | DST = +4 | avtomobil kodı = 58 AZ | identifikator túri = ISO 3166-2 | sanlı identifikator = AZ-SUS | sayt = [https://shusha-ih.gov.az shusha-ih.gov.az] }} '''Shusha''' ({{langx|az|Şuşa}}, {{small|{{Audio|Az-Shusha.ogg|(tıńlań)}}}}) yamasa '''Shushi''' ({{langx|hy|Շուշի}}) — [[Ázerbayjan]]daǵı qala, [[Tawlı Qarabaǵ]] regionında jaylasqan. Teńiz betinen 1 400–1 800 metr (4 600–5 900 fut) biyiklikte, [[Qarabaǵ]] tawlarında jaylasqan bul qala [[SSRA|Sovet Awqamı]] dáwirinde tawlı kurort bolǵan. Derektiń kópshiligi Shushanıń tiykarı 1750-jılları [[Panah Ali Khan|Panah Áli xan]] tárepinen salınǵan dep kórsetedi<ref name="Islam, Ḳarā Bāg̲h̲, p. 573">{{EI2|last=Bosworth|first=C.E.|author-link=Clifford Edmund Bosworth|title=Ḳarā Bāg̲h̲|volume=4 |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kara-bagh-SIM_3886?s.num=0&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&s.q=karabagh|page=573}}</ref>, bul [[Shusha qalası|Shusha qalasınıń]] qurılısı menen sáykes keledi. Ayırım derekler bunı Panah Áli xan hám [[Melik Shahnazar II|Melik Shahnazar]], [[Melikom Varanda]]nıń jergilikli armyan knyazı ({{lang|hy|[[melik]]}}) arasındaǵı awqam menen baylanıstıradı<ref>{{cite book |author1=Raffi |author1-link=Raffi (novelist) |chapter=The Five Melikdoms of Karabagh |title=The Adventures of Hovsep Emin |date=1918 |location=Calcutta |page=335 |url=http://www.globalarmenianheritage-adic.fr/0en/6history/a_d/arstsakh_texte.htm |access-date=22 September 2021 |quote=Shahnazar needed an ally, and he found one ready to his hand in the Jevanshir ... the two constructed a fort on the banks of the river Karkar as quickly as they could in the intervals of fighting the four Meliks. Shahnazar laid the foundation stone, and the fortress was completed in 1752, the people of the village of Shoshi were brought to live there, and it was named Shoshi or Shushi fortress |archive-date=26 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210926100703/http://www.globalarmenianheritage-adic.fr/0en/6history/a_d/arstsakh_texte.htm |url-status=live }}</ref>. Bul dereklerde qalanıń atı jaqın átiraptaǵı armyan awılı bolǵan [[Shosh (Tawlı Qarabaǵ)|Shosh yamasa Shushikentten]] kelip shıqqanı aytıladı (alternativ túsindirmeler ushın {{section link||Etimologiya}} bólimin qarań)<ref name="Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary 1890–1907">{{cite book|last=Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary|title=Shusha|year=1890–1907|location=St Petersburg |url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%A8%D1%83%D1%88%D0%B0 |access-date=2013-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130516173126/http://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%A8%D1%83%D1%88%D0%B0 |archive-date=2013-05-16|url-status=live|quote=Shusha was founded in 1752 by Panakh-Ali-bek and got its name from the village of Shushikent, located not far away and existing to this day.}}</ref>. Kerisinshe, ayırım derekler Shushanı 1720-jılları Qarabaǵdıń ózin-ózi basqarıwshı armyan [[Qarabaǵ meliklikleri|meliklikleri]]niń áhmiyetli orayı retinde súwretleydi{{sfn|Walker|2000|p=297}} hám basqaları bul plato burınnan armyan qorǵanı bolǵan degen pikirdi bildiredi<ref name="Krunk Hayots Ashkharhi 1863. p. 14">Krunk Hayots Ashkharhin. 8 (1863): p. 622, cited in {{Cite book|last=Магалян|first=Артак|url=https://iarex.ru/books/book30.pdf|title=Русский Сборник Исследования По Истории России|publisher=Модест Колеров|year=2010|isbn=978-5-91150-034-4|editor-last=Айрапетов|editor-first=О. Р.|volume=VIII|pages=13–14|trans-title=|chapter=Арцахские меликства и возникновение Карабахского ханства|trans-chapter=The melikates of Artsakh and the emergence of the Karabakh Khanate|quote=Shahnazar, Melik of Varanda, fearing the alliance between the Melik of Charaberd Adam and the Melik of Gyulistan Hovsep, became friends with Panah Khan and gave him his settlement, the fortress of Shusha, as well as his daughter as wife.|editor-last2=Йованович|editor-first2=Мирослав|editor-last3=Колеров|editor-first3=М. А.|editor-last4=Меннинг|editor-first4=Брюс|editor-last5=Чейсти|editor-first5=Пол|archive-url=https://web.archive.org/web/20121119070219/http://www.iarex.ru/books/book30.pdf |archive-date=19 November 2012}}</ref>. XVIII ásirdiń ortasınan 1822-jılǵa shekem Shusha Qarabaǵ xanlıǵınıń paytaxtı bolǵan. Qala XIX ásirdiń birinshi yarımında [[Rossiya-Persiya urısları|Rossiya-Iran urısları]] nátijesinde Rossiya tárepinen [[Qajarlar Iranı]]nan [[Kavkazdı iyelewi|Kavkaz regionın iyelep alǵannan]] keyin [[Qubla Kavkaz]]dıń mádeniy oraylarınıń birine aylandı<ref>Timothy C. Dowling [https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&dq=russo+persian+war+1804-1813&pg=PA728 ''Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626144341/https://books.google.nl/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728&dq=russo+persian+war+1804-1813&hl=nl&sa=X&ei=QnOXVJXpCcz7UPevhPAK&ved=0CCcQ6AEwAQ#v=onepage&q=russo%20persian%20war%201804-1813&f=false |date=2015-06-26 }} pp 728 ABC-CLIO, 2 dec. 2014 {{ISBN|1598849484}}</ref>. XIX ásir dawamında qala úlkeyip, kóplegen armyan hám ázerbayjanlı ziyalılarınıń, shayırlarınıń, jazıwshılarınıń hám muzikantlarınıń (sonıń ishinde ázerbayjanlı [[ashıq]]lar, [[muǵam]] qosıqshıları hám qobızshılar) úyi boldı<ref>"Azerbaijan" (2007) In ''Encyclopædia Britannica''. Retrieved February 3, 2007, from Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/eb/article-44296 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614135738/http://www.britannica.com/eb/article-44296 |date=2006-06-14 }}</ref><ref>{{cite book |last=Suny |first =Ronald|title=Armenia, Azerbaijan, and Georgia|url=https://archive.org/details/bub_gb_B2W1YOG3N10C |publisher=DIANE Publishing |year=1996 |page=108 |isbn=0788128132}}</ref>. Qala eki topar ushın da diniy, mádeniy hám strategiyalıq áhmiyetke iye. Shusha, kóbinese, Ázerbayjan muzıkası hám poeziyasınıń besigi, sonday-aq, [[Ázerbayjan mádeniyatı|Ázerbayjan mádeniyatınıń]] jetekshi oraylarınıń biri dep esaplanadı<ref name="Mattew O 2004">Mattew O'Brien. ''Uzeir Hajibeyov and His Role in the Development of Musical Life in Azerbaijan''. – Routledge, 2004. – С. 211. – {{ISBN|0-415-30219-6}}, 9780415302197</ref>. Sonday-aq, Shushada bir qatar [[Armyan Apostol shirkewi|Armyan Apostol]] shirkewleri, atap aytqanda, [[Gazanchecoc soborı]] hám [[Kanach Jam]] jaylasqan hám ol batıstaǵı [[Lachin dálizi]] arqalı Tawlı Qarabaǵ hám [[Armeniya]] arasındaǵı qurǵaqlıq baylanısı retinde xızmet etedi. Zamanagóy tariyx dawamında qala aralas armyan-ázerbayjanlı xalqına iye boldı. 1823-jılǵı qala haqqındaǵı dáslepki demografiyalıq maǵlıwmatlar qalada ázerbayjanlılar kópshilikti quraǵanın kórsetedi. Qalanıń armyan turǵınları 1920-jılǵı [[Shusha qırǵını]]na shekem turaqlı túrde kóbeyip, qala xalqınıń kópshiligin quradı; bul qırǵında qalanıń armyan bólegi ázerbayjanlı kúshler tárepinen joq etilip, 20 000 ǵa shekem armyan xalqınıń ólimine yamasa quwılıwına alıp keldi<ref name="Hovan">{{cite book |last1=Hovannisian |first1=Richard G. |author-link=Richard G. Hovannisian |title=The Republic of Armenia, Volume III: From London to Sèvres, February - August 1920 |date=1996 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=0520088034 |url=https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/228261 |page=152 |quote=The chief of police, Avetis Ter-Ghukasian, was turned into a human torch, and many intellectuals, including Bolshevik Alexandre Dsaturian, were among the 500 Armenian victims. |access-date=23 September 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927023414/https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/228261 |url-status=live }}</ref>{{sfn|De Waal|2003|p=202}}. == Ekonomikası hám turizmi == [[Fayl:Road leading to Shushi.JPG|thumb|Qalaǵa baratuǵın joldan Shushanıń kórinisi]] Qala armyanlar qadaǵalawında bolǵan waqıtta, «Shushi oyanıw» fondı<ref>{{web deregi | url =http://www.shushi.org/en/index.php | bet =The "Shushi Revival" Fund | qaralǵan sáne = 2012-jıl 15-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20121222165657/http://www.shushi.org/en/index.php | arxivsáne = 2012-jıl 22-dekabr |url-status=live }}</ref>, «[[ArmeniaFund]]» hám [[Arcax Respublikası]] húkimeti tárepinen qala ekonomikasın janlandırıw ushın háreketler islendi. Turizmge kirgizilgen investiciyalar nátijesinde «Shushi», «Avan Shushi Plaza» hám «Shushi Grand Hotel» miymanxanaları ashıldı. Sonday-aq, Arcax Respublikasında birinshi bolıp turistlik maǵlıwmatlar orayı jumıs basladı<ref>{{web deregi | url =http://www.shushi.org/prog_proj_new.php | bet =Շուշի Վերածնունդ» Հիմնադրամ | qaralǵan sáne = 2012-jıl 15-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20111009025349/http://www.shushi.org/prog_proj_new.php | arxivsáne = 2011-jıl 9-oktyabr |url-status=live }}</ref>. Saqlanıp qalǵan eki armyan shirkewi ([[Gazanchecoc soborı|Gazanchecoc]] hám [[Kanach Jam]]) rekonstrukciya etildi, mektepler, muzeyler hám Naregaci kórkem óner institutı ashıldı. Qalanı qaytarıp alǵannan keyin, Ázerbayjan húkimeti «Xarı Bülbül»<ref>{{cite news |title=Official web-site of President of Azerbaijan Republic |url=https://en.president.az/articles/51467 |access-date=4 November 2021 |agency=en.president.az |date=12 May 2021 |language=en |archive-date=4 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104171829/https://en.president.az/articles/51467 |url-status=live }}</ref> hám «Qarabaǵ» miymanxanaların<ref>{{cite news |title=President Ilham Aliyev and First Lady Mehriban Aliyeva attended inauguration of "Qarabag" hotel in Shusha |url=https://azertag.az/en/xeber/President_Ilham_Aliyev_and_First_Lady_Mehriban_Aliyeva_attended_inauguration_of_Qarabag_hotel_in_Shusha_VIDEO-1863603 |access-date=4 November 2021 |agency=AZERTAC |date=29 August 2021 |language=en |archive-date=4 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104171835/https://azertag.az/en/xeber/President_Ilham_Aliyev_and_First_Lady_Mehriban_Aliyeva_attended_inauguration_of_Qarabag_hotel_in_Shusha_VIDEO-1863603 |url-status=live }}</ref> rekonstrukciya etip, paydalanıwǵa tapsırdı. 2021-jıl avgust ayında Ázerbayjan Prezidenti [[Ilham Aliev|Ilham Aliyev]] Shushadaǵı jańa miymanxana hám konferenciya orayınıń dáslepki irge tasın qoydı<ref>{{cite news |title=President Ilham Aliyev laid foundation stone for Hotel and Conference Center in Shusha |url=https://apa.az/en/xeber/official-news/president-ilham-aliyev-laid-foundation-stone-for-hotel-and-conference-center-in-shusha-356724 |access-date=4 November 2021 |work=Apa.az |agency=Apa.az |language=en |archive-date=4 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104172916/https://apa.az/en/xeber/official-news/president-ilham-aliyev-laid-foundation-stone-for-hotel-and-conference-center-in-shusha-356724 |url-status=live }}</ref>. == Tuwısqan qalalar == * {{flagicon|HUN}} [[Dyundyosh]], Vengriya<ref>{{web deregi | url =http://en.apa.az/news/192611| bet =Gyöngyös city of Hungary fraternize with Azerbaijan's occupied town of Shusha - PHOTOSESSION| at =APA Information Agency, APA | familiya =Holding|website=apa.az| qaralǵan sáne = 2018-jıl 3-aprel | arxivsáne = 2013-jıl 5-avgust | arxivurl =https://web.archive.org/web/20130805044408/http://en.apa.az/news/192611|url-status=live}}</ref> * {{flagicon|KOR}} [[Andong]], Qubla Koreya<ref>{{web deregi | bet =South Korean media highlights cooperation between Azerbaijan's Shusha city and S. Korean city of Andong | url =https://azertag.az/en/xeber/south_korean_media_highlights_cooperation_between_azerbaijans_shusha_city_and_s_korean_city_of_andong-2381815 | qaralǵan sáne = 2025-jıl 2-mart |website=azertag.az | til =en}}</ref><ref>{{web deregi | sáne = 2022-jıl 17-noyabr | bet =Azerbaijan's Shusha, South Korea's Andong become sister cities | url =https://report.az/en/cultural-policy/azerbaijan-s-shusha-south-korea-s-andong-become-sister-cities/ | qaralǵan sáne = 2025-jıl 2-mart |website=Report News Agency | til =en}}</ref> * {{flagicon|TUR}} [[Kayseri]], Túrkiya<ref>{{web deregi | url =http://interfax.az/view/831983| bet =Шуша и Кайсери станут городами–побратимами| at =Interfax Азербайджан| familiya =Holding|website=interfax.az| qaralǵan sáne = 2021-jıl 13-aprel | arxivsáne = 2021-jıl 13-aprel | arxivurl =https://web.archive.org/web/20210413123233/http://interfax.az/view/831983|url-status=live}}</ref> * {{flagicon|KAZ}} [[Túrkistan (qala)|Túrkistan]], Qazaqstan<ref>{{cite news |title=Токаев и Алиев подписали декларацию об «укреплении стратегических отношений» между Казахстаном и Азербайджаном |url=https://rus.azattyq.org/a/32002556.html/ |website=Радио Азаттык |access-date=26 August 2022 |language=ru |date=24 August 2022 |archive-date=25 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220825234132/https://rus.azattyq.org/a/32002556.html/ |url-status=live }}</ref> * {{flagicon|TUR}} [[Erzurum]], Túrkiya<ref>{{web deregi | bet =Между Шушой и Эрзурумом подписан протокол о побратимстве - ФОТО | url =https://ru.baku.ws/politika/162853 |website=Baku.ws | qaralǵan sáne = 2022-jıl 4-oktyabr | til =ru | sáne = 2022-jıl 21-sentyabr | arxivsáne = 2023-jıl 23-sentyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20230923063747/https://ru.baku.ws/politika/162853 |url-status=live}}</ref> * {{flagicon|BUL}} [[Veliko-Tırnovo]], Bolgariya<ref>{{web deregi | bet =Шуша и Велико-Тырново стали побратимами (Фото) | url =https://www.kaspiy.az/goroda-shusha-i-veliko-tyrnovo-stali-pobratimami-foto |website=Газета Каспий | qaralǵan sáne = 2022-jıl 4-oktyabr | til =ru | sáne = 2022-jıl 30-sentyabr | arxivsáne = 2022-jıl 1-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20221001050050/https://www.kaspiy.az/goroda-shusha-i-veliko-tyrnovo-stali-pobratimami-foto |url-status=live }}</ref> == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons|Şuşa}} * [http://shusha.aznet.org/ Shusha: A-dan Z-ge shekem] * [http://www.livejournal.com/users/kunstkamera/112795.html Shusha – óliler qalası. Foto-reportaj.] * [http://www.travel-images.com/az-shusha.html Shusha] Travel-images.com saytı boyınsha * [http://www.shoushi.am Shoushi fondı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221104704/http://shoushi.am/ |date=21-dekabr 2021-jıl }} * [http://www.shoushi.nk.am/am/shoushi/shoushi.php Shushi portalı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724064427/http://www.shoushi.nk.am/am/shoushi/shoushi.php |date=24-iyul 2013-jıl }} * [http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Rediscovering_Armenia_Guidebook-_Shushi_Region Shushi regionı boyınsha armyan jollamasınnan úzindi] * [http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Shushi_Town Shushi haqqında Armeniapedia maǵlıwmatı] * [http://randbild.photoshelter.com/gallery/Shushi-The-Twentieth-Spring/G0000.6aUitqt6d4/ «Jigirmanshi bájár»] – Armyan kúshleri tárepinen iyelengennen 20 jıl ótkendegi Shushi haqqında foto-esse (randbild | 2011) {{Sırtqı siltemeler}} [[Kategoriya:Shusha| ]] [[Kategoriya:Shusha rayonındaǵı xalıq punktleri]] [[Kategoriya:Ázerbayjan rayonları]] [[Kategoriya:Elizavetpol guberniyası]] [[Kategoriya:1752-jılı tiykarı salınǵanlar]] [[Kategoriya:Ázerbayjandaǵı burınǵı armyan xalıq punktleri]] [[Kategoriya:Ázerbayjandaǵı taslanǵan qalalar]] j5a7v5bnw8miyahybq6hs3olynn6k9s Úlgi:Potd/2026-04-30 10 40944 227364 2026-04-29T14:02:38Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «Ashy Prinia in Ajodhya Hills July 2024 by Tisha Mukherjee 01.jpg» 227364 wikitext text/x-wiki Ashy Prinia in Ajodhya Hills July 2024 by Tisha Mukherjee 01.jpg q4y36vnu4wtz62cesbfs5ignfmwl0gd Paydalanıwshı talqılawı:Elmasmaspro 3 40945 227365 2026-04-29T14:15:58Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 227365 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 14:15, 2026-jıl 29-aprel (UTC) fpdxdvxs8729zfifgguqb3321k12ll8 Úlgi:Motd/2026-04-30 10 40946 227366 2026-04-29T14:23:14Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «Theyyam video - Wikimania 2022.webm» 227366 wikitext text/x-wiki Theyyam video - Wikimania 2022.webm nmy85ux9u60mphue4qzps35eqmz22ql Paydalanıwshı talqılawı:Yüksel Güner 3 40947 227367 2026-04-29T19:16:46Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 227367 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 19:16, 2026-jıl 29-aprel (UTC) ha16r6ffiu7f72eacomm7p42knvf0e2 Paydalanıwshı talqılawı:Akari262 3 40948 227369 2026-04-29T20:16:56Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 227369 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 20:16, 2026-jıl 29-aprel (UTC) sfkuqc0i21lmqqtr09oe9lk8ozbjgig Paydalanıwshı talqılawı:ႧႤႧႰႨ ႾႠႰႨ 3 40949 227370 2026-04-29T20:17:06Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 227370 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 20:17, 2026-jıl 29-aprel (UTC) hx1ud5p2e2gzad76d7ilkmj8ry0zgpb Bawırjan Momısh ulı 0 40950 227371 2026-04-29T21:45:21Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Bawırjan Momısh ulı | negizgi atı = {{lang-kk|Бауыржан Момышұлы}} | súwret = Stamps of Kazakhstan, 2010-16.jpg | súwret túsindirmesi = | lawazım = [[Keńes Awqamı]] oficeri hám jazıwshı | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = Oraq Balǵa, [[Sırdárya wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]] (házirgi [[Jambıl wálayatı]], [[Juwalı rayonı]], [[Qazaqstan]]) | qaytıs bolǵan...» 227371 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Bawırjan Momısh ulı | negizgi atı = {{lang-kk|Бауыржан Момышұлы}} | súwret = Stamps of Kazakhstan, 2010-16.jpg | súwret túsindirmesi = | lawazım = [[Keńes Awqamı]] oficeri hám jazıwshı | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = Oraq Balǵa, [[Sırdárya wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]] (házirgi [[Jambıl wálayatı]], [[Juwalı rayonı]], [[Qazaqstan]]) | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan ornı = [[Almatı]], [[Qazaq SSR]], [[SSSR]] | jerlengen ornı = Kensay qábirstanlıǵı, Almatı | puqaralıǵı = {{SSRA}} | iskerlik jılları = 1932–1934, 1936–1955 | ilimiy ataǵı = [[Polkovnik]] | áskeriy_tekst1 = [[Moskva ushın urıs]], Xasan kóli urısı | áskeriy sıylıqları = [[Keńes Awqamı Qaharmanı]], [[Qazaqstan Xalıq Qaharmanı]], [[Lenin ordeni]], [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] }} '''Bawırjan Momısh ulı''' ({{langx|kk|Бауыржан Момышұлы}}; [[Rus tili|russha]]: ''Бауыржан Момышулы''; [[1910|1910-jıl]] [[24-dekabr]] — [[1982|1982-jıl]] [[10-iyun]]) — [[Qazaqlar|qazaq]]-[[Sovet Awqamı|sovet]] áskeriy oficeri hám jazıwshısı, qaytıs bolǵannan keyin [[Sovet Awqamı Qaharmanı]] hám [[Qazaqstan Xalıq Qaharmanı]] ataqları menen sıylıqlanǵan. == Ómirbayanı == === Jaslıq jılları === Bawırjan Momısh ulı házirgi [[Qazaqstan]]nıń qublasındaǵı [[Juwalı rayonı]]nda jaylasqan, házirde saplastırılǵan Oraq Balǵa awılında<ref>''[https://archive.today/20120716090034/http://visitkazakhstan.nur.kz/ru/guide/news/view/1488/ Bawırjan Momıshulınıń 100 jıllıǵı].'' nur.kz.</ref>, [[Dulatlar|Dulat]] ruwınan shıqqan kóshpeli shopanlar shańaraǵında tuwılǵan. Ol on úsh jasına shekem tuwısqanlarınıń qolında jasaǵan, biraq jasóspirimlik jılların sovet pansionat-mekteplerinde ótkergen<ref>Bauyrzhan Momyshuly. ''Za Nami Moskva''. Ȯner (2009). {{ISBN|978-601-209-087-1}}. p. 1.</ref>. 1929-jılı orta bilim alıwdı tamamlaǵannan keyin muǵallim, rayonlıq komitet xatkeri hám prokuror járdemshisi bolıp isledi. Keyinirek [[Qazaq Avtonomiyalı Sovet Socialistlik Respublikası|Qazaq ASSR]]ınıń [[Mámleketlikplan|Ekonomikalıq jobalastırıw oraylıq agentligi]]nde bólim baslıǵı bolıp xızmet etti<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1543 ''Sovet Awqamı Qaharmanı Bawırjan Momısh ulı.''] Catalogue of the Heroes of the USSR.</ref>. === Áskeriy iskerligi === 1936-jıl 25-martta Bawırjan qaytadan áskeriy xızmetke shaqırılıp, [[Túrkistan áskeriy okrugı|Orta Aziya áskeriy okrugı]]nıń 315-polkında vzvod komandiri boldı. Ol keyingi jigirma jıl dawamında áskeriy xızmette qaldı. 1937-jıl mart ayında polk [[Sibir]]degi [[Uzaq Shıǵıs frontı]]na ótkerildi. [[Úlken terror]] dáwirinde repressiyaǵa ushıramasa da, 1937-jılı onıń jeke isine «isenimsiz, shekten shıqqan milletshi kózqarastaǵı adam» degen qosımsha jazıldı. Onıń biografı Mekemtas Mırzaxmetovtıń pikirinshe, buǵan Bawırjannıń [[Maǵjan Jumabaev]]tıń qosıqların hám [[Alash Orda]] menen baylanısı bolǵan basqa da avtorlardıń shıǵarmaların oqıǵanı sebep bolǵan<ref>Zhanar Kanafina. ''[http://www.caravan.kz/article/5547/print Unsolved Mysteries of the Life of a Hero.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131213055506/http://www.caravan.kz/article/5547/print |date=December 13, 2013 }}'' '''Karavan'''. 25 June 2010.</ref>. 1939-jılı Bawırjan 105-atqıshlar diviziyasınıń artilleriya komandiri etip tayınlandı. 1940-jıl fevral ayınan baslap [[Jitomir]]de jaylasqan 202-jeke tankke qarsı batalyonǵa basshılıq etti<ref name="lit">[http://lit.kz/authors/kazakhstan/momyshuly-bauyrzhan ''Authors of Kazakhstan: Baurzhan Momyshuly''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101017061544/http://lit.kz/authors/kazakhstan/momyshuly-bauyrzhan |date=2010-10-17 }}. lit.kz</ref>. Keyingi jıldıń yanvar ayında leytenant Bawırjan Qazaqstanǵa qaytıp, [[Almatı]]nıń [[Áskeriy komissariat|áskeriy komissariatında]] xızmet etti. [[Barbarossa operaciyası|Germaniya 22-iyunda Sovet Awqamına bastırıp kirgende]], ol jańadan dúzilgen hám [[Qırǵız SSR]]ınıń áskeriy komissarı general-mayor [[Ivan Panfilov]] basshılıq etken [[316-atqıshlar diviziyası]]nıń 1073-polkında batalyon komandiri — [[Kombat (áskeriy dáreje)|kombat]] — etip tayınlandı<ref>[http://www.elim.kz/article/311/ ''Baurzhan Momyshuly (1910–1982)''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129073847/http://www.elim.kz/article/311/ |date=29 November 2020 }} elim.kz</ref>. == Áhmiyetli faktler == [[Ekinshi jáhán urısı|Ullı Watandarlıq urısı]] jıllarında qazaqlar arasında tek ǵana Bawırjan Momısh ulı diviziyaǵa (1945-jılı) hám [[Galiy Adilbekov]] jeke tank brigadasına (1942-jılı) komandirlik etken. Ullı Watandarlıq urısı dáwirindegi (1941–1945) Sovet Qurallı Kúshleriniń korpus, diviziya hám áskeriy-teńiz bazaları komandirleriniń qollanbasına sáykes, jeke tank brigadaları komandirleri diviziya komandirlerine teńlestirilgen, sebebi urıstıń dáslepki basqıshında tank diviziyaları qayta shólkemlestirilip, tank brigadaların qáliplestiriw ushın tiykar retinde qollanılǵan<ref>{{cite book|date=1964 |location=Moskva — 1964 |pages=423 |publisher=M.: Voennaya Akademiya im. M. V. Frunze |title=Komandovanie korpusnogo i divizionnogo zvena Sovetskix Voorujyonnıx Sil perioda Velikoy otechestvennoy voynı, 1941- 1945 gg. |url=https://militera.org/books/pdf/h/sb_komandovanie-korpus-diviziya-vov.pdf}}</ref>. Bawırjan Momısh ulı úsh ájapasınan keyin, ákesi 53 jasqa tolǵanda dúnyaǵa kelgen<ref>[https://qamshy.kz/article/33008-bauyrdgan-momyshuly-turaly-siz-bilmeytin-derekter Бауыржан Момышұлы туралы сіз білмейтін деректер]</ref>. == Qosımsha qarań == * [[Sovet Awqamı Qaharmanı ataǵın alǵan qazaqlar dizimi]] == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Baurzhan Momyshuly}} * [https://web.archive.org/web/20110722142256/http://www.dknews.kz/article.php?id=6977&archid=182 Bawırjannıń 100 jıllıq mereytoyın bayramlaw haqqında maqala.] * [http://www.kazakhfilmstudios.kz/en/press/news/2010/09-14-presentation 2010-jılı shıqqan «Bawırjan Momısh ulı» qazaq hújjetli filmi haqqında maqala.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423045805/http://www.kazakhfilmstudios.kz/en/press/news/2010/09-14-presentation |date=23-aprel 2019-jıl }} * {{YouTube|kld85NudaOM|«Legendary Bauyrzhan» filminiń treyleri}}, rejissyor [[Kalila Umarov]]tıń YouTube kanalında. {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Momısh ulı, Bawırjan}} [[Kategoriya:1910-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:1982-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Jambıl wálayatınan shıqqanlar]] [[Kategoriya:Sırdárya wálayatınan shıqqanlar]] [[Kategoriya:Sovet Awqamı Kommunistlik partiyası aǵzaları]] [[Kategoriya:Sovet Awqamı Qurallı Kúshleri Bas shtabınıń áskeriy akademiyası pitkeriwshileri]] [[Kategoriya:Qazaqstan Qaharmanları]] [[Kategoriya:Sovet Awqamı Qaharmanları]] 0ylwrc33g58bnvcw1p7pwk9yu1zjh97 Paydalanıwshı talqılawı:Eurekav 3 40951 227385 2026-04-29T22:17:29Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 227385 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 22:17, 2026-jıl 29-aprel (UTC) ntsx1fz5cuinonqc2sa0hetdsqrzneo Talqılaw:Bawırjan Momısh ulı 1 40952 227386 2026-04-30T02:13:14Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 227386 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 Mirjaqıp Dulat ulı 0 40953 227387 2026-04-30T04:51:20Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Shaxs infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Mirjaqıp Dulat ulı | negizgi atı = {{lang-kk|Міржақып Дулатұлы}} | súwret = Dulatov Mirjakip.jpg | súwret táriypi = Mirjaqıp, 1916-jılı | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan jeri = Sarıqopa, [[Torǵay wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]] (házirgi [[Qostanay wálayatı]], [[Qazaqstan]]) | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan jeri = [[Solovki tutqın lageri]], [[SSSR]] | puqaralıǵı = ...» 227387 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Mirjaqıp Dulat ulı | negizgi atı = {{lang-kk|Міржақып Дулатұлы}} | súwret = Dulatov Mirjakip.jpg | súwret táriypi = Mirjaqıp, 1916-jılı | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan jeri = Sarıqopa, [[Torǵay wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]] (házirgi [[Qostanay wálayatı]], [[Qazaqstan]]) | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan jeri = [[Solovki tutqın lageri]], [[SSSR]] | puqaralıǵı = [[Rossiya imperiyası]], [[Alash Orda]], {{SSRA}} | partiya = [[Alash (partiya)|Alash]] (1917–1920) | kásibi = [[shayır]], [[jazıwshı]], [[siyasatshı]] }} '''Mirjaqıp Dulat ulı''' ({{langx|kk|Міржақып Дулатұлы}}, {{langx|ru|Миржакып Дулатов}}; [[1885|1885-jıl]] [[25-noyabr]] — [[1935|1935-jıl]] [[5-oktyabr]]), sonday-aq, '''Mir Yakub Dulatov''' atı menen de belgili — [[Qazaqlar|qazaq]] [[shayır]]ı, [[jazıwshı]]sı hám qazaq milliy [[Alash Orda]] húkimetiniń [[basshı]]larınıń biri. Onıń '''Madiyar''' hám '''Arǵın''' laqapların qollanǵanı belgili<ref name="Uyama">{{cite web |first=Tomohiko |last=Uyama |title=The Geography of Civilizations: Chapter 3-A Spatial Analysis of the Kazakh Intelligentsia's Activities, From the Mid-Nineteenth to the Early Twentieth Century |url=http://src-h.slav.hokudai.ac.jp/sympo/98summer/pdf/uyama.pdf |date=February 2005}}</ref>. == Jaslıq jılları == Mirjaqıp 1885-jıl 25-noyabrde [[Torǵay wálayatı (Rossiya imperiyası)|Torǵay wálayatı]]nıń [[Sarıqopa]] awılında musılman shańaraǵında dúnyaǵa kelgen. Ol [[Orta júz]]diń [[Arǵın]] ruwınan bolǵan. Eki jasında anası Demeshten, 12 jasında bolsa ákesi Dulattan ayırılǵan. Ol dáslepki bilimin dástúriy awıl mektebinde alǵan. 1897-jılı Mirjaqıp qazaq-[[Rossiya|rus]] orta mektebine oqıwǵa kirip, 1902-jılı awıl muǵallimi bolıp tamamlaǵan. 1904-jılı Qarqaralıda [[Axmet Baytursın ulı]] hám [[Álixan Bókeyxan]] menen tanısqan. Qazaq reformistlik milliy háreketiniń bul eki basshısınıń tásiri menen onıń sanasında antikoloniallıq hám ruslarǵa qarsı kózqaraslar qáliplesken. 1907-jılı Sankt-Peterburgqa kóship barıp, [[Konstituciyalıq-demokratiyalıq partiya]]nıń delegatı bolǵan. Sankt-Peterburgta ol óziniń dáslepki qosıǵın tek bir sanı shıqqan «Serke» qazaq jurnalında járiyalaǵan. Qosıq «Jaslarǵa» dep atalǵan. Ol jurnaldıń hesh qashan basılıp shıqpaǵan ekinshi sanı ushın «Biziń maqsetimiz» dep atalǵan taǵı bir maqala jazǵan. == Siyasiy iskerligi == Mirjaqıptıń siyasiy kózqarası 1909-jılı óziniń dáslepki qosıqlar toplamı — «Oyan! Qazaq» kitabı basılıp shıqqannan keyin júdá tez qáliplesti<ref>[http://www.peoples.ru/state/teacher/dulatov/ Мир-Якуб Дулатов]</ref>. Kitap sol waqıttıń ózinde-aq konfiskaciyalandı. Ol 1911-jılı «Oyan! Qazaq» kitabın qayta basıp shıǵardı hám bul basılımnan keyin Torǵay wálayatına qaytıp keldi. 1910-jılı óziniń dáslepki «[[Baxıtsız Jamal]]» romanın járiyaladı. «Baxıtsız Jamal» zamanagóy qazaq ádebiyatındaǵı eń birinshi roman esaplanadı. Kitapta qısım astındaǵı qazaq hayallarınıń táǵdiri tuwralı sóz etiledi. Sonday-aq, 1910-jıllardıń basında Mirjaqıp jańadan qáliplesip kiyatırǵan qazaq reformizmi hám milliy háreketiniń jetekshisi retinde kózge túse basladı. Onıń shıǵarmaları Rossiya húkimeti tárepinen baqlaw, tergew hám qorqıtıwlardıń baslanıwına sebep boldı. Patsha Rossiyasınıń baqlawı astında bolǵanı ushın Mirjaqıp turaqlı jumısqa kire almadı yamasa uzaq waqıt bir qalada tura almadı. Ol 1911-jılı [[Semey]]de qamaqqa alınıp, bir yarım jıl qamaq jazasın ótedi. Azatlıqqa shıqqannan keyin, Mirjaqıp 1918-jılǵa shekem (Kerenskiy húkimeti tárepinen jabılǵanǵa shekem) qazaq tilindegi «[[Ay Qap|Ayqap]]» hám «[[Qazaq (gazeta)|Qazaq]]» dáwirli basılımlarına turaqlı túrde maqalalar jazıp turdı. Óziniń esse hám qosıqlarında Mirjaqıp imperiya basqarıwı astındaǵı qazaqlardıń sociallıq-ekonomikalıq hám siyasiy jaǵdayın sınǵa aldı. Ol, sonday-aq, 1913-jılı «Azamat» dep atalǵan taǵı bir qosıqlar toplamın járiyaladı<ref>Asur Ozdemir, Kazak Turklerinin Buyuk Edibi, Mirjakip Dulatuli, Bilim ve Kültür Dergisi (bilig-3/Fall, 1996)</ref>. == Miyrası == Mirjaqıp 1988-jılı qaytıs bolǵannan keyin aqlandı. Ol zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshılarınıń biri hám qazaq milliy háreketiniń jetekshisi dep esaplanadı. Qazaq ádebiyatındaǵı dáslepki roman — «[[Baxıtsız Jamal]]» esaplanadı. Avtor bul shıǵarmada patriarxallıq-feodallıq dástúrler hám ádetlerdiń qurbanına aynalǵan qazaq qızı Jamaldıń táǵdirin súwretleydi hám sol tiykarda eski dástúrler menen jańa áwlad arasındaǵı gúresti ashıp beredi. Roman sol dáwirdegi oyanıp kiyatırǵan jaslar arasındaǵı teńlik sezimin anıq kórsetip bergeni ushın joqarı bahalanadı<ref>Қирабаев Серік Тәуелсіздік Рухымен Астана: "Фолиант", 2002, 35 page</ref><ref>{{cite web |title=Оян, қазақ - Міржақып Дулатов |url=https://www.zharar.com/kz/olen/9751-kazakh_dulatov_text_kazakhstan.html |website=Zharar |date=5 January 2019 |access-date=28 March 2023}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Dulat ulı, Mirjaqıp}} [[Kategoriya:XX ásir qazaq jazıwshılar]] [[Kategoriya:1885-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:1935-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Sovet Awqamı tárepinen atıp óltirilgen qazaqstanlılar]] [[Kategoriya:Atıp óltirilgen siyasatshılar]] [[Kategoriya:Atıp óltirilgen jazıwshılar]] [[Kategoriya:Sovet Awqamında atıp óltirilgenler]] [[Kategoriya:Atıp óltirilgen qazaqstanlılar]] [[Kategoriya:Rossiyadaǵı puqaralar urısı dáwirindegi Qazaqstan]] [[Kategoriya:Rossiya imperiyasınan shıqqan musılmanlar]] fmy625uvm7v08pkdx6wx4hvdy3n1n3o Maxambet Ótemis ulı 0 40954 227388 2026-04-30T05:11:36Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Shaxs infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Maxambet Ótemis ulı | negizgi atı = {{lang-kk|Махамбет Өтемісұлы}} | súwret = Stamp of Kazakhstan 399.jpg | súwret táriypi = 2002-jılǵı Maxambetke arnalǵan Qazaqstan markası | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan jeri = | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan jeri = | kásibi = [[shayır]] }} '''Maxambet Ótemis ulı''' ({{langx|kk|Махамбет Өтемісұлы}} Мұхамед Өт...» 227388 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Maxambet Ótemis ulı | negizgi atı = {{lang-kk|Махамбет Өтемісұлы}} | súwret = Stamp of Kazakhstan 399.jpg | súwret táriypi = 2002-jılǵı Maxambetke arnalǵan Qazaqstan markası | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan jeri = | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan jeri = | kásibi = [[shayır]] }} '''Maxambet Ótemis ulı''' ({{langx|kk|Махамбет Өтемісұлы}} Мұхамед Өтемісұлы, Muhammed Ötemisuly ''Mahambet Ötemısūly''; [[1804|1804-jıl]] — [[1846|1846-jıl]] [[20-oktyabr]])<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web|url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp|title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,|access-date=2018-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125030817/https://almatykitap.kz/goods/7231.jsp|archive-date=2018-11-25|url-status=dead}}</ref> — [[Qazaqlar|qazaq]] shayırı, kompozitorı hám siyasiy tulǵası. Ol, kóbinese, [[Rossiya]] [[Kolonializm|kolonizatorlıǵına]] qarsı kóterilistiń (dostı [[Isatay Tayman ulı]] menen birge) jetekshisi retinde tanılǵan. Bul iskerligi 1846-jılı onıń óltiriliwine sebep bolǵan dep esaplanadı. Onıń dáslepki kóterilisleri [[Bókey ordası]]nıń xanı [[Jáńgir xan|Jáńgir-Kerey xanǵa]] qarsı baǵdarlandǵan. Kóterilis qattı jeńiliske ushırap, Ótemis ulınıń basın alǵanǵa sıylıq járiyalanǵan soń, ol aymaqlardan qashıp ketiwge májbur bolǵan. Maxambettiń dáslepki bilimi Orenburgtaǵı [[Rus tili|rus tili]] mektebinen bolǵan. Biraq onıń poeziyası [[Qazaq mádeniyati|qazaq mádeniyatı]] hám ádebiy dástúrleri menen turaqlı baylanısta boldı. Shayır poeziyasınıń tiykarǵı temaları eki túrge bólindi: Rossiya yamasa xannıń alıp barǵan siyasatın sınǵa alıw, ya bolmasa insan turmısı hám jasaw temalarına baǵıshlanǵan ulıwma poeziya. == Ómirbayanı == * 1824-jıldan 1828-jılǵa shekem Maxambet Orenburg qalasında Jáńgir-Kerey xannıń ulı Zulqarnaynıń qasında boldı. * 1829-jılı Maxambet Ural dáryasınan jasırın ótip, Ishki ordaǵa kirdi degen ayıp penen qamaqqa alındı hám Kalmıkov qamaqxanasında eki jılǵa shamalas otırdı. * 1831-jılı ol qamaqxanadan qashtı, biraq keyinirek aqlandı. * 1834-jılı ol Isatay batır menen birlesedi. Sol jılı 9-iyunında Jáńgir xan Maxambetti óz tárepine tartıw maqsetinde oǵan [[starshina]] (baslıq) lawazımın usınıs etti. Jer dawları, jaylawlardıń jetispewshiligi, Rossiya imperiyasınıń [[Qazaq xanlıǵı]]n joq etiwge baǵdarlanǵan háreketleri, sonday-aq, Jáńgir xannıń óz tuwısqanlarına júz burıwı hám qáyin atası Qarawılqojanıń basqarıwdaǵı ústemligi xalıq arasında narazılıqtı keltirip shıǵardı. Qarawılqoja hám Isatay-Maxambet arasındaǵı kelispewshilik úlken háreketke aylandı. Maxambettiń Isatay atınan jazǵan «Ey, Maxambet, joldasım!» qosıǵı hám «Xannıń ulı jıladı, janı sawǵa soradı» degen qatarları olar xan ordasın qorshap alǵan kúnlerdiń (1837) haqıyqatın súwretleydi. * 1837-jıl noyabr ayında kóterilisshiler Beketay qumlarında Gekeniń áskerlerine qarsı urıstı, biraq jeńiliske ushıradı. Bul waqıyalar Maxambettiń «Urıs» qosıǵında súwretlengen, al jeńilistiń awır jaǵdayı «Jabıǵıw» hám «Erewil atqa er salmay» shıǵarmalarında kórsetilgen. * 1836-jıl 17-martta Jáńgir xan Maxambet, Isatay hám olardıń joldasların qamaqqa alıw tuwralı buyrıq berdi. Bul tapsırma Qarawılqoja Babajanovqa júklendi. * 1836-jıl 4-aprelde Kiyeli molla degen jerdiń qasında Qarawılqojanıń 522 adamlıq otryadı Isatay-Maxambettiń 200 ge shamalas áskeri menen ushırastı. Qarawılqoja urıstı baslawǵa júregi dawamay, keri sheginip ketti. * 1836-jıl may ayında Qarawılqoja Orenburg shegara komissiyasına Maxambetti Kúshik Japar ulın óltirdi dep ayıplap, shaǵım etedi. * 1836-jıl iyun ayında Isatay hám Maxambet xan ordasına óz talapların bildirdi. Sol jılı Jáńgir xan Orenburg shegara komissiyasına Isatay hám Maxambetti qamaqqa alıwdı sorap xat jiberdi. * 1837-jıl 17-fevralda Isatay hám Maxambet Qarawılqojanıń awılına hújim jasadı. * 1837-jıl mart ayında Jáńgir ataman Pokatilovqa shaǵım etip, Isatay hám Maxambetti «urılar» dep ayıpladı hám olardı dárhal qamaqqa alıwdı talap etti. * 1837-jıldıń gúzinde Isatay hám Maxambet 2000 nan aslam áskeri menen xan ordasın qorshap aldı. 1837-jıl noyabrde olar Beketay qumlarında Gekeniń áskerlerinen jeńildi. * 1837-jıldan 1838-jılǵa shekem olar Ural dáryasınan ótip, Kishi júz arasında boldı. Olar kúsh toplawǵa hám xalıqtı kóteriliske shaqırıwǵa kúsh saldı. [[Fayl:Makhambet Otemisuly Mausoleum.jpg|thumb|left|300px|[[Atıraw wálayatı]] [[Inder rayonı]]ndaǵı Maxambet kesenesi]] * 1838-jıl 12-iyulda Aq bulaqtaǵı urısta Isatay qurban boldı, al Maxambet eki jılǵa shamalas Xiywa aymaǵında ásker toplawǵa háreket etti. Bul háreketi nátijesiz bolǵannan keyin, ol jasırın túrde Bókey ordasına qaytıp kelip, xalıq arasınan pana izledi. Bul jıllar shayırdıń turmısındaǵı eń awır hám tınıshsız dáwirler boldı. * 1841-jıl 4-martta Maxambet belgisiz adamlardıń bergen maǵlıwmatı boyınsha Tilekeev degen qazaqtıń úyinde turǵan jerinde qolǵa alınǵan. Ural áskeriniń 40 000 adamlıq otryadı Maxambet penen onıń úy iyesin qamaqqa alıp, Orenburgqa jibergenge shekem (1841-jıl 17-mart) Kalmıkov awılında (házirgi Taypaq rayonı) eki hápte dawamında tutqında ustadı. Orenburg ferman-gubernatorı Maxambettiń isin áskeriy sudqa tapsırdı. * 1841-jıl 7-iyulda sud onı shegaradan qayta ótpewi tuwralı qatań eskertiw menen azat etiwge buyrıq berdi hám taǵı da «tártipsizlikler» islese, qattı jazaǵa tartılatuǵınlıǵın bildirdi. * 1841-jıldan 1845-jılǵa shekemgi Maxambettiń turmısı haqqında maǵlıwmatlar júdá az. * 1846-jıl fevral ayında Maxambet ulı Nursultandı oqıwǵa kirgiziw maqsetinde Orenburgqa keldi. Shegaradan ótkeni ushın ferman-gubernator onıń isin qayta ashıp, Kishi júzdiń batıs bóliminiń basqarıwshısı B. Ayshuwaqov Maxambettiń izin joytıwdı qálemedi. Ol shayırdıń bası ushın 1 000 rubl sıylıq járiyaladı hám onı qolǵa túsiriw ushın arnawlı otryad (xorunjiy Íqlas Tóley ulı, berish ruwınıń biyi Jańabergen Bozdaq ulı, Taban Tórejan Turım ulı hám berish ruwınıń adamları Musanuralı hám Júsip Óte ulı) jiberdi. Maxambet xorunjiy Turım ulınıń qolınan qurban boldı. == Esteligi == [[Fayl:50-tenge-200letMahambet.jpg|thumb|right|180px|Maxambettiń tuwılǵanına 200 jıl tolıwına baǵıshlanǵan nominalı 50 [[Qazaqstan teńgesi|teńge]]lik [[Qazaqstannıń estelik teńgeleri|Qazaqstan estelik teńgesi]]]] * [[Oral]] qalasında Maxambetke atlı eskertkish ornatılǵan. * Qazaqstannıń Atıraw wálayatındaǵı rayon orayı Maxambet atı menen ataladı. * SSSR dáwirinde Guryev wálayatlararalıq qazaq drama teatrına onıń atı berilgen. * Almatı qalasında ataqlı rus skulptor-antropologı Mixail Gerasimovtıń metodı boyınsha Maxambet Ótemis ulınıń sırtqı kórinişi qayta tiklendi<ref>{{Cite web |url=http://www.np.kz/old/2002/50/ludi1.html |title=Звезда и смерть Махамбета Утемисова |access-date=2011-10-24 |archive-date=2016-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413001427/http://www.np.kz/old/2002/50/ludi1.html |url-status=dead }}</ref>. * 2003-jıl shayırdıń 200 jıllıǵı húrmetine [[YuNESKO]] sheshimi menen Maxambet jılı dep járiyalandı. Bul sánege baylanıslı Atırawda [[«Isatay—Maxambet» memoriallıq kompleksı|Maxambet hám Isatayǵa eskertkish]] ornatıldı. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{commons kategoriya|Mahambet Otemisuly}} * [https://web.archive.org/web/20130520234022/http://www.kazpravda.kz/print/1002110280 Ásirler boylap ushqan oq] * [https://web.archive.org/web/20081023064151/http://www.nklibrary.freenet.kz/elib/collect/statyii/obraz_mahambeta.htm «Házirgi zaman shayırlarınıń dóretpelerinde Maxambet obrazı] ([[Oljas Sulaymanov]] hám [[Voznesenskiy Andrey Andreevich|A. Voznesenskiy]])» * [https://web.archive.org/web/20101118071515/http://www.makhambet.freenet.kz/ Maxambettiń 200 jıllıǵına baǵıshlanǵan sayt] * [https://yvision.kz/post/776279 Shayır hám batır Maxambet Ótemis ulınıń kesenesi] {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Ótemis ulı, Maxambet}} [[Kategoriya:Qazaq shayırları]] [[Kategoriya:Rossiya imperiyasınan shıqqan shayırlar]] [[Kategoriya:Rossiya imperiyasınan shıqqan qazaqlar]] [[Kategoriya:1804-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:1846-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:1846-jılı óltirilgenler]] [[Kategoriya:XIX ásir shayırları]] [[Kategoriya:Rossiya imperiyasınan shıqqan musılmanlar]] cdrg38vkhmy7olfsmowsdkg0rxhaxfq Ilyas Jansúgirov 0 40955 227389 2026-04-30T05:29:21Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Jazıwshı infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Ilyas Jansúgirov | negizgi atı = {{lang-kk|Ілияс Жансүгіров}} | súwret = Ilyas Zhansugurov.jpg | súwret eni = | tuwılǵandaǵı atı = Ilyas | ádebiy laqabı = Qaptaǵay batır, Matay, Nayman balası, Tankibay | tuwılǵan jeri = 4-sanlı awıl, [[Aqsuw rayonı|Aqsuw bolısı]], [[Kopal uezdi]], [[Jetisuw wálayatı]], [[Dala general-gubernatorlıǵı]], [[Almatı wálayatı]], Rossiya imperiy...» 227389 wikitext text/x-wiki {{Jazıwshı infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Ilyas Jansúgirov | negizgi atı = {{lang-kk|Ілияс Жансүгіров}} | súwret = Ilyas Zhansugurov.jpg | súwret eni = | tuwılǵandaǵı atı = Ilyas | ádebiy laqabı = Qaptaǵay batır, Matay, Nayman balası, Tankibay | tuwılǵan jeri = 4-sanlı awıl, [[Aqsuw rayonı|Aqsuw bolısı]], [[Kopal uezdi]], [[Jetisuw wálayatı]], [[Dala general-gubernatorlıǵı]], [[Almatı wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]] | kásibi = [[shayır]], [[jazıwshı]], [[publitsist]], [[felyetonist]], [[satirik]], [[dramaturg]], [[jurnalist]], [[awdarmashı]], zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshısı, mámleketlik isker | iskerlik jılları = 1916–1937 | baǵdarı = [[socialistlik realizm]], [[futurizm]], [[epikalıq poeziya]], [[satira]], [[hújjetli proza]] | janrı = [[qosıq]]lar, [[poema]]lar, [[felyeton]]lar, [[gúrriń]]ler, [[povest]]ler, [[roman]] | shıǵarmalarınıń tili = [[qazaq tili]], [[rus tili]] | birinshi kitabı = Saǵanaq | sıylıqları = [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] (1936) }} '''Ilyas Jansúgirov''' ({{lang-kk|Ілияс Жансүгіров}}; [[1894|1894-jıl]] [[5-may]], [[Aqsuw rayonı|Aqsuw bolısı]], Kopal uezi, [[Jetisuw wálayatı]], [[Dala general-gubernatorlıǵı]], [[Almatı wálayatı]] — [[1938|1938-jıl]] [[26-fevral]], [[Qazaq SSR]], [[SSSR]]) — [[Qazaqlar|qazaq]]-sovet jámiyetlik hám mámleketlik iskeri, [[XIX ásir|XIX]]-[[XX ásir]]lerdegi kózge kóringen [[Qazaqlar|qazaq]] [[jazıwshı]]larınıń biri, [[pedagog]], [[publicist]], [[prozaik]], [[feletonist]], [[satirik]], [[shayır]], [[dramaturg]], [[jurnalist]], [[awdarmashı]], zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshısı, qazaq ádebiyatınıń klassigi. Qazaq intellegenciyasınıń (qaz. ''«Alash zıyalısı»'') wákili. [[Qazaqstan Jazıwshılar awqamı]]nıń birinshi baslıǵı (1934—1936). [[Rossiya kommunistlik partiyası (bolshevikler)|RKP(b)]] aǵzası. Sonday-aq, '''Matay, Qaptaǵay batır hám Nayman balası''' laqapları menen de belgili. [[Fayl:Zhansugurov family.jpg|thumb|right|300px|Jansúgirov shańaraǵı menen. Shepten ońǵa: qızı Ilfa, joldası Fatima Gabitova, Ilyas Jansúgirov qızı Úmit penen, asırap alǵan ulı Azat Suleev, Fatimanıń apası Xuppijamal Jılqıbaeva. Ekinshi qatar: ulı Jánibek Suleev, jiyeni Bolatxan Tashenov, járdemshi qız. 1937-jıl, Almatı]] {{poem quote|Eń jaqsısı sol, Ilyas muzıkanı pútkil júregi hám janı menen túsinedi hám onıń barlıq shıǵarmaları óziniń unikal ritmi menen oqıwshını hayran qaldıradı.}} == Ómirbayanı == Ilyas Jansúgirov 1894-jılı 1-mayda [[Jetisuw wálayatı]] [[Kopal uezi]] Aqsuw bolısınıń №4 awılında dúnyaǵa kelgen<ref name="МР">Abakumovskaya stanicasına jaqın jerde (házirgi — [[Almatı wálayatı]] [[Qazaqstan]]daǵı [[Jansúgirov (awıl)|Jansúgirov awılı]])</ref>. Ol [[Orta júz]]diń [[Nayman]] ruwınıń [[Matay (qazaq ruwı)|Matay]] ruwınan shıqqan<ref>{{Cite web |url=https://rep.ksu.kz/bitstream/handle/data/6168/Каренов_Найман_1-73-2014.pdf?sequence=1&isAllowed=y |title=Архивированная копия |access-date=2019-11-28 |archive-date=2021-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125174844/https://rep.ksu.kz/bitstream/handle/data/6168/Каренов_Найман_1-73-2014.pdf?sequence=1&isAllowed=y |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://abai.kz/post/14806 |title=Бердалы Оспан. Руға бөліну керек пе? |access-date=2018-11-21 |archive-date=2020-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225092628/http://abai.kz/post/14806 |url-status=live }}</ref>.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.tengrinews.kz/article/liyas-jansugrov-kyiskasha-omrbayanyim-1008/ |title=Ілияс Жансүгіров. Қысқаша өмірбаяным {{!}} Tengrinews.kz |access-date=2019-11-28 |archive-date=2019-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128070343/https://kaz.tengrinews.kz/article/liyas-jansugrov-kyiskasha-omrbayanyim-1008/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/2269 |title=Ілияс Жансүгіров өмірінің жарқын тұстары|access-date=2019-11-28 |archive-date=2019-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128070339/https://adebiportal.kz/kz/news/view/2269 |url-status=live }}</ref>. Ákesiniń atı — Jansúgir Bersúgir ulı (1857—1932), al anasınıń atı — Kókis (?—1900). == Ádebiy miyrası == Ilyas Jansúgirov — shayır, dramaturg, prozaik, feletonist, satirik, jurnalist hám awdarmashı. Ol 1912-jılı jaza basladı. Onıń dáslepki «Sarıarqa» hám «Tilek» qosıqları 1917-jılı «Sarıarqa» jurnalında basılıp shıqtı. «Bayshubar» (1923), «Balalarǵa tartıw» (1926) shıǵarmaları jas óspirimlerdiń estetikallıq tárbiyasında úlken rol oynadı. 1928-jılı onıń «Saǵanaq» dep atalǵan dáslepki shıǵarmalar toplamı jarıq kórdi. «Kúy» (1929) hám «Kúyshi» (1934) poemaları arqalı ózin qazaq muzıkasınıń bilimdanı retinde kórsete bildi. «Qulager» (1937) poeması qazaq ádebiyatınıń klassikasına aylandı. Qaharmanlardıń tartımlı obrazları, názik lirizm hám qazaq poeziyasınıń 11 buwınlıq qosıq túrleriniń eń ájayıp úlgileri «Qulager»di qazaq poeziyasınıń gáwharı dep atawǵa imkaniyat beredi. Poemanıń bas qaharmanı — XIX ásirdiń jırawı hám shayırı Aqan seri. Jansúgirov Aqan seriniń turmısındaǵı eń qayǵılı waqıyalardıń birine — báygiden ozıp kelgen súyikli tulparı Qulagerdiń ishi tar adamlardıń qolınan nabıt bolıwına toqtaladı. Bunnan tısqarı, tolıq etnografiyalıq súwretlewleri sebepli «Qulager» poemasın kóshpeliler turmısınıń poetikallıq enciklopediyası dep esaplawǵa boladı. == Esteligi == 1964-jılı Ilyas Jansúgirov húrmetine Abakumovka awılına Jansúgirovo atı berildi, keyinirek [[Jansúgirov (awıl)|Jansúgirov]] dep ózgertildi. Qazaqstannıń bir qatar oqıw orınları shayırdıń atı menen ataladı. 1972-jılı jańadan shólkemlestirilgen [[Ilyas Jansúgirov atındaǵı Jetisuw universitet|Taldıqorǵan pedagogikalıq institutına]] Ilyas Jansúgirov atı berildi. Sonday-aq, [[Almatı]]daǵı №130 gimnaziyaǵa hám 1938-jılǵı atıwlardan keyingi kópshilik kómilgen jerler tabılǵan Jańalıq awılındaǵı mektepke Jansúgirov atı berilgen. 1985-jılı [[Taldıqorǵan]] qalasında Abay hám Lenin kósheleriniń qıyılısında shayırdıń ómiri hám dóretiwshiligine baǵıshlanǵan [[Ilyas Jansúgirov atındaǵı ádebiy muzey|ádebiy-memoriallıq muzey]] ashıldı. Muzeydiń kireberisinde Jansúgirovtıń byustı ornatılǵan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{commons kategoriya|Ilyas Zhansugurov}} {{Sırtqı siltemeler}} [[Kategoriya:Alash partiyası aǵzaları]] [[Kategoriya:Qazaq shayırları]] [[Kategoriya:Qazaq jazıwshıları]] [[Kategoriya:Qazaq dramaturgları]] [[Kategoriya:Qazaq jurnalistleri]] [[Kategoriya:Qazaq satirikleri]] [[Kategoriya:SSRAda repressiyaǵa ushıraǵan mádeniyat hám kórkem óner ǵayratkerleri]] [[Kategoriya:Qazaq SSRde atıp óltirilgenler]] [[Kategoriya:SSRAda qaytıs bolǵannan keyin aqlanǵanlar]] [[Kategoriya:1938-jılı óltirilgenler]] dcxffs9usy4t5yhdcrxdrjenfs5qeis 227390 227389 2026-04-30T05:30:06Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 227390 wikitext text/x-wiki {{Jazıwshı infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Ilyas Jansúgirov | negizgi atı = {{lang-kk|Ілияс Жансүгіров}} | súwret = Ilyas Zhansugurov.jpg | súwret eni = | tuwılǵandaǵı atı = Ilyas | ádebiy laqabı = Qaptaǵay batır, Matay, Nayman balası, Tankibay | tuwılǵan jeri = 4-sanlı awıl, [[Aqsuw rayonı|Aqsuw bolısı]], [[Kopal uezdi]], [[Jetisuw wálayatı]], [[Dala general-gubernatorlıǵı]], [[Almatı wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]] | kásibi = [[shayır]], [[jazıwshı]], [[publitsist]], [[felyetonist]], [[satirik]], [[dramaturg]], [[jurnalist]], [[awdarmashı]], zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshısı, mámleketlik isker | iskerlik jılları = 1916–1937 | baǵdarı = [[socialistlik realizm]], [[futurizm]], [[epikalıq poeziya]], [[satira]], [[hújjetli proza]] | janrı = [[qosıq]]lar, [[poema]]lar, [[felyeton]]lar, [[gúrriń]]ler, [[povest]]ler, [[roman]] | shıǵarmalarınıń tili = [[qazaq tili]], [[rus tili]] | birinshi kitabı = Saǵanaq | sıylıqları = [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] (1936) }} '''Ilyas Jansúgirov''' ({{lang-kk|Ілияс Жансүгіров}}; [[1894|1894-jıl]] [[5-may]], [[Aqsuw rayonı|Aqsuw bolısı]], Kopal uezi, [[Jetisuw wálayatı]], [[Dala general-gubernatorlıǵı]], [[Almatı wálayatı]] — [[1938|1938-jıl]] [[26-fevral]], [[Qazaq SSR]], [[SSSR]]) — [[Qazaqlar|qazaq]]-sovet jámiyetlik hám mámleketlik iskeri, XIX-XX ásirlerdegi kózge kóringen [[Qazaqlar|qazaq]] [[jazıwshı]]larınıń biri, [[pedagog]], [[publicist]], [[prozaik]], [[feletonist]], [[satirik]], [[shayır]], [[dramaturg]], [[jurnalist]], [[awdarmashı]], zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshısı, qazaq ádebiyatınıń klassigi. Qazaq intellegenciyasınıń (qaz. ''«Alash zıyalısı»'') wákili. [[Qazaqstan Jazıwshılar awqamı]]nıń birinshi baslıǵı (1934—1936). [[Rossiya kommunistlik partiyası (bolshevikler)|RKP(b)]] aǵzası. Sonday-aq, '''Matay, Qaptaǵay batır hám Nayman balası''' laqapları menen de belgili. [[Fayl:Zhansugurov family.jpg|thumb|right|300px|Jansúgirov shańaraǵı menen. Shepten ońǵa: qızı Ilfa, joldası Fatima Gabitova, Ilyas Jansúgirov qızı Úmit penen, asırap alǵan ulı Azat Suleev, Fatimanıń apası Xuppijamal Jılqıbaeva. Ekinshi qatar: ulı Jánibek Suleev, jiyeni Bolatxan Tashenov, járdemshi qız. 1937-jıl, Almatı]] {{poem quote|Eń jaqsısı sol, Ilyas muzıkanı pútkil júregi hám janı menen túsinedi hám onıń barlıq shıǵarmaları óziniń unikal ritmi menen oqıwshını hayran qaldıradı.}} == Ómirbayanı == Ilyas Jansúgirov 1894-jılı 1-mayda [[Jetisuw wálayatı]] [[Kopal uezi]] Aqsuw bolısınıń №4 awılında dúnyaǵa kelgen<ref name="МР">Abakumovskaya stanicasına jaqın jerde (házirgi — [[Almatı wálayatı]] [[Qazaqstan]]daǵı [[Jansúgirov (awıl)|Jansúgirov awılı]])</ref>. Ol [[Orta júz]]diń [[Nayman]] ruwınıń [[Matay (qazaq ruwı)|Matay]] ruwınan shıqqan<ref>{{Cite web |url=https://rep.ksu.kz/bitstream/handle/data/6168/Каренов_Найман_1-73-2014.pdf?sequence=1&isAllowed=y |title=Архивированная копия |access-date=2019-11-28 |archive-date=2021-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125174844/https://rep.ksu.kz/bitstream/handle/data/6168/Каренов_Найман_1-73-2014.pdf?sequence=1&isAllowed=y |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://abai.kz/post/14806 |title=Бердалы Оспан. Руға бөліну керек пе? |access-date=2018-11-21 |archive-date=2020-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225092628/http://abai.kz/post/14806 |url-status=live }}</ref>.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.tengrinews.kz/article/liyas-jansugrov-kyiskasha-omrbayanyim-1008/ |title=Ілияс Жансүгіров. Қысқаша өмірбаяным {{!}} Tengrinews.kz |access-date=2019-11-28 |archive-date=2019-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128070343/https://kaz.tengrinews.kz/article/liyas-jansugrov-kyiskasha-omrbayanyim-1008/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/2269 |title=Ілияс Жансүгіров өмірінің жарқын тұстары|access-date=2019-11-28 |archive-date=2019-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128070339/https://adebiportal.kz/kz/news/view/2269 |url-status=live }}</ref>. Ákesiniń atı — Jansúgir Bersúgir ulı (1857—1932), al anasınıń atı — Kókis (?—1900). == Ádebiy miyrası == Ilyas Jansúgirov — shayır, dramaturg, prozaik, feletonist, satirik, jurnalist hám awdarmashı. Ol 1912-jılı jaza basladı. Onıń dáslepki «Sarıarqa» hám «Tilek» qosıqları 1917-jılı «Sarıarqa» jurnalında basılıp shıqtı. «Bayshubar» (1923), «Balalarǵa tartıw» (1926) shıǵarmaları jas óspirimlerdiń estetikallıq tárbiyasında úlken rol oynadı. 1928-jılı onıń «Saǵanaq» dep atalǵan dáslepki shıǵarmalar toplamı jarıq kórdi. «Kúy» (1929) hám «Kúyshi» (1934) poemaları arqalı ózin qazaq muzıkasınıń bilimdanı retinde kórsete bildi. «Qulager» (1937) poeması qazaq ádebiyatınıń klassikasına aylandı. Qaharmanlardıń tartımlı obrazları, názik lirizm hám qazaq poeziyasınıń 11 buwınlıq qosıq túrleriniń eń ájayıp úlgileri «Qulager»di qazaq poeziyasınıń gáwharı dep atawǵa imkaniyat beredi. Poemanıń bas qaharmanı — XIX ásirdiń jırawı hám shayırı Aqan seri. Jansúgirov Aqan seriniń turmısındaǵı eń qayǵılı waqıyalardıń birine — báygiden ozıp kelgen súyikli tulparı Qulagerdiń ishi tar adamlardıń qolınan nabıt bolıwına toqtaladı. Bunnan tısqarı, tolıq etnografiyalıq súwretlewleri sebepli «Qulager» poemasın kóshpeliler turmısınıń poetikallıq enciklopediyası dep esaplawǵa boladı. == Esteligi == 1964-jılı Ilyas Jansúgirov húrmetine Abakumovka awılına Jansúgirovo atı berildi, keyinirek [[Jansúgirov (awıl)|Jansúgirov]] dep ózgertildi. Qazaqstannıń bir qatar oqıw orınları shayırdıń atı menen ataladı. 1972-jılı jańadan shólkemlestirilgen [[Ilyas Jansúgirov atındaǵı Jetisuw universitet|Taldıqorǵan pedagogikalıq institutına]] Ilyas Jansúgirov atı berildi. Sonday-aq, [[Almatı]]daǵı №130 gimnaziyaǵa hám 1938-jılǵı atıwlardan keyingi kópshilik kómilgen jerler tabılǵan Jańalıq awılındaǵı mektepke Jansúgirov atı berilgen. 1985-jılı [[Taldıqorǵan]] qalasında Abay hám Lenin kósheleriniń qıyılısında shayırdıń ómiri hám dóretiwshiligine baǵıshlanǵan [[Ilyas Jansúgirov atındaǵı ádebiy muzey|ádebiy-memoriallıq muzey]] ashıldı. Muzeydiń kireberisinde Jansúgirovtıń byustı ornatılǵan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{commons kategoriya|Ilyas Zhansugurov}} {{Sırtqı siltemeler}} [[Kategoriya:Alash partiyası aǵzaları]] [[Kategoriya:Qazaq shayırları]] [[Kategoriya:Qazaq jazıwshıları]] [[Kategoriya:Qazaq dramaturgları]] [[Kategoriya:Qazaq jurnalistleri]] [[Kategoriya:Qazaq satirikleri]] [[Kategoriya:SSRAda repressiyaǵa ushıraǵan mádeniyat hám kórkem óner ǵayratkerleri]] [[Kategoriya:Qazaq SSRde atıp óltirilgenler]] [[Kategoriya:SSRAda qaytıs bolǵannan keyin aqlanǵanlar]] [[Kategoriya:1938-jılı óltirilgenler]] 7q3v2lhsb6lw86lkfggwa256n93g91t Hajımuxan Muńaytpasov 0 40956 227392 2026-04-30T05:48:53Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Shaxs infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Hajımuxan Muńaytpasov | negizgi atı = {{lang-kk|Қажымұқан Мұңайтпасұлы}} | súwret = Munaitpasov kazhimukan.jpg | súwret táriypi = «Yamagata Muxunura» — Hajımuxan Muńaytpasovtıń laqaplarınıń biri | tuwılǵandaǵı atı = Muxan Muńaytpasov | laqabı = Qara Ivan, Yamagata Muxunura, Qızıl Maskа, Qara-Mustafa | milleti = [[Qazaqlar|qazaq]] | kásibi = klassikalıq gúres | tuwılǵan...» 227392 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Hajımuxan Muńaytpasov | negizgi atı = {{lang-kk|Қажымұқан Мұңайтпасұлы}} | súwret = Munaitpasov kazhimukan.jpg | súwret táriypi = «Yamagata Muxunura» — Hajımuxan Muńaytpasovtıń laqaplarınıń biri | tuwılǵandaǵı atı = Muxan Muńaytpasov | laqabı = Qara Ivan, Yamagata Muxunura, Qızıl Maskа, Qara-Mustafa | milleti = [[Qazaqlar|qazaq]] | kásibi = klassikalıq gúres | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan jeri = Qaraótkel awılı, [[Aqmola wálayatı]], [[Celinograd rayonı]] | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan jeri = «Lenin tuwı» kolxozı, [[Qubla Qazaqstan wálayatı]], [[Ordabası rayonı]] | iskerlik jılları = 1901–1944 | boyı = 195 sm | sıylıqları = «Húrmet belgisi» ordeni (1945), 5-dárejeli Arslan hám Quyash ordeni }} [[Fayl:1912. Иван Поддубный в кинохронике.ogv|thumb|Muńaytpasov, [[Podubniy Ivan Maksimovich|Podubniy]] hám basqa da palwanlar 1912-jılǵı kinoxronikada]] '''Hajımuxan''' (Qajımuqan) '''Muńaytpas ulı''' ({{lang-kk|Қажымұқан Мұңайтпасұлы}}; [[1871|1871-jıl]] [[7-aprel]]<ref group="koment.">Pasport maǵlıwmatları boyınsha</ref>, [[Aqmola wálayatı (Rossiya imperiyası)|Aqmola wálayatı]] [[Qaraótkel (Aqmola wálayatı)|Qaraótkel]] awılı — [[1948|1948-jıl]] [[12-avgust]], Lenin tuwı kolxozı, [[Túrkistan wálayatı|Qubla Qazaqstan wálayatı]]) — qazaq hám sovet palwanı hám [[Cirk artisti|cirk artisti]]. Kóp márte (1909, 1911, 1913 hám 1914-jıllarda<ref>{{книга|заглавие=Казахстан. Краткий энциклопедический словарь|оригинал=Қазақстан. Ықшам энциклопедиялық сөздік|ссылка=http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/books/book/kazakstan-yksam-enciklopedialyk-sozdik?category=all&page=310|место=Алма-Ата|издательство=Қазақ энциклопедиясы|год=2005|страницы=310|страниц=569|isbn=9965-9746-2-4|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133314/http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/books/book/kazakstan-yksam-enciklopedialyk-sozdik?category=all&page=310}}</ref>{{sfn|Gyulnar Mukanova|loc=1909-jılı [[Gyoteborg]]tegi ([[Shveciya]]) francuz gúresi boyınsha dúnya chempionatında Hajımuxan altın medal iyesi boldı. Altın medaldı ol [[Varshava]]daǵı dúnya chempionatında da ([[1911-jıl]]) qolǵa kirgizdi}}) professionallar arasında [[Grek-rim gúresi|klassikalıq gúres]] boyınsha dúnya chempionatlarında jeńiske erisken. Francuz gúresi boyınsha dúnya chempionı ataǵın alǵan birinshi qazaq; awır salmaqtaǵı palwanlar arasında dúnyalıq, rossiyalıq, regionalhq, keyinirek bolsa pútkilawqamlıq klassikalıq gúres chempionatlarınıń kóp márte jeńimpazı. Eliwge jaqın hár túrli dárejedegi sıylıqlar hám medallar iyesi. s1uwc349bxgfu098cs3b8ihr0hv4b78 227394 227392 2026-04-30T05:51:59Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 227394 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Hajımuxan Muńaytpasov | negizgi atı = {{lang-kk|Қажымұқан Мұңайтпасұлы}} | súwret = Munaitpasov kazhimukan.jpg | súwret táriypi = «Yamagata Muxunura» — Hajımuxan Muńaytpasovtıń laqaplarınıń biri | tuwılǵandaǵı atı = Muxan Muńaytpasov | laqabı = Qara Ivan, Yamagata Muxunura, Qızıl Maskа, Qara-Mustafa | milleti = [[Qazaqlar|qazaq]] | kásibi = klassikalıq gúres | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan jeri = Qaraótkel awılı, [[Aqmola wálayatı]], [[Celinograd rayonı]] | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan jeri = «Lenin tuwı» kolxozı, [[Qubla Qazaqstan wálayatı]], [[Ordabası rayonı]] | iskerlik jılları = 1901–1944 | boyı = 195 sm | sıylıqları = «Húrmet belgisi» ordeni (1945), 5-dárejeli Arslan hám Quyash ordeni }} [[Fayl:1912. Иван Поддубный в кинохронике.ogv|thumb|Muńaytpasov, [[Podubniy Ivan Maksimovich|Podubniy]] hám basqa da palwanlar 1912-jılǵı kinoxronikada]] '''Hajımuxan''' (Qajımuqan) '''Muńaytpas ulı''' ({{lang-kk|Қажымұқан Мұңайтпасұлы}}; [[1871|1871-jıl]] [[7-aprel]]<ref group="koment.">Pasport maǵlıwmatları boyınsha</ref>, [[Aqmola wálayatı (Rossiya imperiyası)|Aqmola wálayatı]] [[Qaraótkel (Aqmola wálayatı)|Qaraótkel]] awılı — [[1948|1948-jıl]] [[12-avgust]], Lenin tuwı kolxozı, [[Túrkistan wálayatı|Qubla Qazaqstan wálayatı]]) — qazaq hám sovet palwanı hám [[Cirk artisti|cirk artisti]]. Kóp márte (1909, 1911, 1913 hám 1914-jıllarda<ref>{{книга|заглавие=Казахстан. Краткий энциклопедический словарь|оригинал=Қазақстан. Ықшам энциклопедиялық сөздік|ссылка=http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/books/book/kazakstan-yksam-enciklopedialyk-sozdik?category=all&page=310|место=Алма-Ата|издательство=Қазақ энциклопедиясы|год=2005|страницы=310|страниц=569|isbn=9965-9746-2-4|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133314/http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/books/book/kazakstan-yksam-enciklopedialyk-sozdik?category=all&page=310}}</ref>{{sfn|Gyulnar Mukanova|loc=1909-jılı [[Gyoteborg]]tegi ([[Shveciya]]) francuz gúresi boyınsha dúnya chempionatında Hajımuxan altın medal iyesi boldı. Altın medaldı ol [[Varshava]]daǵı dúnya chempionatında da ([[1911-jıl]]) qolǵa kirgizdi}}) professionallar arasında [[Grek-rim gúresi|klassikalıq gúres]] boyınsha dúnya chempionatlarında jeńiske erisken. Francuz gúresi boyınsha dúnya chempionı ataǵın alǵan birinshi qazaq; awır salmaqtaǵı palwanlar arasında dúnyalıq, rossiyalıq, regionalhq, keyinirek bolsa pútkilawqamlıq klassikalıq gúres chempionatlarınıń kóp márte jeńimpazı. Eliwge jaqın hár túrli dárejedegi sıylıqlar hám medallar iyesi. == Eskertiwler == {{Derekler|group="koment."}} == Derekler == {{Derekler}} i0725nvne6nvfrrf0kbt9c34q9fvjr4 Úlgi:Книга 10 40957 227393 2026-04-30T05:49:57Z Kvazimodo 10433 [[Úlgi:Cite book]] degen betke baǵdarladı 227393 wikitext text/x-wiki #baǵdarlaw [[Úlgi:Cite book]] 22tsbg9vlbthg4cf9n279qjuodxej76 Paydalanıwshı talqılawı:~2026-26052-66 3 40958 227395 2026-04-30T07:18:52Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 227395 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 07:18, 2026-jıl 30-aprel (UTC) rt7o8or352o6tjzp007kyu02z6a1y0v Paydalanıwshı talqılawı:~2026-26215-27 3 40959 227396 2026-04-30T08:19:03Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 227396 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:19, 2026-jıl 30-aprel (UTC) n5evorp70rdupxnka7phdmpsvnt31lf Paydalanıwshı talqılawı:Rusted AutoParts 3 40960 227397 2026-04-30T08:19:13Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 227397 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:19, 2026-jıl 30-aprel (UTC) n5evorp70rdupxnka7phdmpsvnt31lf