Seyfulǵábit Májitov

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kaa">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>kaawiki</dbname>
    <base>https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Arnawlı</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Talqılaw</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Paydalanıwshı</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Paydalanıwshı talqılawı</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia talqılawı</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fayl talqılawı</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki talqılawı</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Úlgi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Úlgi talqılawı</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Járdem</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Járdem talqılawı</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoriya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriya talqılawı</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal talqılawı</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul talqılawı</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Seyfulǵábit Májitov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339</id>
    <revision>
      <id>227729</id>
      <parentid>205187</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16360" sha1="gwqcwlbth3u0ilen8mx7k6gsmhp42xu" xml:space="preserve">{{Shayır infoqutısı}}
'''Seyfulǵábit Májitov''' (1869-1938) kóp jıllıq dóretiwshilik xızmeti menen [[qaraqalpaq ádebiyatı|qaraqalpaq ádebiyatı]]nda úlken shayır, dáslepki [[dramaturg]], prozanı baslawshılardıń biri sıpatında tanıla aldı. Sonıń menen birge ol jurnalist, pedagog, awdarmashı retinde de belgili. Sonlıqtan onıń dóretiwshiligi hár tárepleme keń hám bay. Dáslepki qaraqalpaq mektepleriniń bir qatar oqıw quralların, birinshi qaraqalpaq álipbesin dúziwshisi S.Májitov bolıp esaplanadı. Ol ásirler dawamında xalıq ómiri menen ajıralmas baylanısta jasap kiyatırǵan qaraqalpaq ádebiyatın, tatar, rus ádebiyatların súyip úyrendi.

== Ómiri hám miynet jolı ==
S.Májitov 1869-jılı Qazan guberniyasınıń Arsha rayonı Órtem awılında jarlı diyqan shańaraqta tuwılǵan. Seyfulǵabittiń ákesi Májit Ábdulrákip ulı óz shańaraǵın asharshılıqtan aman saqlaw ushın ushın tuwılǵan awılın taslap, Rossiyanıń shıǵısına qaray kóshedi.1880-jili Aqtóbege kelip qonıs basadı. Ózi ushın qolaylı kásip izlegen Májit Orenburg-Aqtóbe-Besqala arasında kárwan qatnatıwshı sawdagerlerdiń birine jallanıp isleydi. Solay etip kárwan menen birge Ústirt arqalı birinshi ret Besqalanıń biri Qońıratqa keledi. [[Qońırat]]ta Tallıq boyındaǵı Kúlen awılına qonıs basadı. Onın baslawısh bilimge iye sawatlı 15 jasar balası Seyfulǵábit Kúlenniń úy xızmetine qabıl etiledi. Ol esapshı, járdemshi báshir xızmetlerinde isleydi. 1912-jılı Qońırat qalasına kóship keledi. Bul jerde ol jańa tiptegi muǵallimler menen tanısadı. Rossiyada tatar tilinde shıǵatuǵın gazeta-jurnallardı aldırıp oqıp turadı. S.Májitov úzliksiz oqıp, úyrenip barıwı nátiyjesinde dunyadaǵı har qıylı tariyxıy waqıyalardan, Rossiya turmısınan, birinshi dúnya júzilik urıstıń barısınan, el ishindegi háreketlerden xabardar bolıp turadı.

XX ásirdiń 20-jıllarına shekem qaraqalpaq miynetkeshleri derlik sawatsız, jańa muǵallim kadrları jetispeytuǵın bolǵanlıqtan burınǵı kadrlar arasınan uqıplı progressiv toparın muǵallim etip tayarlaw máqsetinde kópshilik jaslar 1920-jılı Xiywada ashılǵan muǵallimler tayarlaw kursına oqıwǵa jiberildi. Bul kurstı tamamlaǵan S.Májitov Qońırat okruglik bilimlendiriw bóliminiń baslıǵı bolıp isledi. S.Májitov 1924-jılı Orta Aziya xalıqlarınıń ana-tilinde oqıw kitapların dúziwge qatnasıw ushın Tashkentke shaqırılıp, oǵan qaraqalpaq tilinde oqıw kitapların dúziw wazıypası tapsırıldı. Ol Tashkentte 1925-26 jılları usı kitaplardı jazıw menen shuǵıllanadı hám qaraqalpaq tilinde dáslepki '''«Álipbe» (1925),''' '''«Egedeler sawatı» (1925)''' hám '''«Oqıw kitabı» (1925)''' sabaqlıqların dúzedi. Bul kitaplap bilim hám tárbiya beriwde dáslepki oqıw quralı retinde úlken áhmiyetke iye boldı. Ol 1925-jılı Xorezm Xalıq respublikasınıń «Qızıl bayraq» ordeni menen sıylıqlanadı. S.Májitov bunnan keyin Qaraqalpaqstannıń sol waqıttaǵı orayı Tórtkúlge jumısqa shaqırıladı, ol «&lt;nowiki/&gt;[[Erkin Qaraqalpaqstan]]&lt;nowiki/&gt;» gazetasında juwaplı xatker bolıp xızmet etedi. 1932-1934-jılları Qıpshaq rayonında suw xojalıǵı boliminde, 1934-jılı Tórtkúlde úlketanıw muzeyinde jumıs isleydi. 1935-37 jıllar onıń ómirinde bir qansha awır jıllar boldı. 1937-jılı jeke adamǵa sıyınıwshılıq dáwiriniń qurbanı bolıp, nahaqtan «xalıq dushpanı»  dep qamaladı hám 1938-jılı 69 jasında qaytıs boladı.

== Dóretiwshiligi ==

=== Poeziyası ===
S.Májitovtıń qaraqalpaq folklorın, klassikalıq ádebiyatın rus, tatar, ózbek basqa da tuwısqan xalıqlar ádebiyatın, miynetkesh xalıq turmısın bir qansha jaqsı biliwi, poeziyaǵa bolǵan qızıǵıwshılıq onı XX ásirdiń dáslepki jıllarında-aq shayır bolıp jetilisiwine alıp keldi.

S.Májitovtıń dáslepki poeziyalıq shıǵarmaların tiykarınan '''jámiyetlik-siyasiy lirika''', '''filosofiyalıq lirika''' hám '''tımsallar''' dep úshke bólip qaraw múmkin. Onıń dáslepki qosıqlarına «Gúzde sharwa» , «Jalqaw diyqanǵa», «İniyat bolısqa», «Ne jaman», «Doslıq paydası», «Ǵamıń bar», «Báhár paslı», «Qıs», «Jerdi bejer», «Dárkar», «Jigit» taǵı basqa qosıqları kiredi.
«Jalqaw diyqanǵa» qosıǵında :
&lt;poem&gt;
Sharbaǵıń tap-taqır jatqanıń qalay
Urańda ǵálleń joq qabıń da solay
Qarızıń atıńdı aldı jayǵa qaramay,
Abıray barda uyqıńdı ashsań bolmay ma
Uyiń tur qıysayıp tek jıǵılmaǵa,
Sandıǵın qaqpaqsız otın bolmaǵa
Endi waqıt keldi bir oylanbaǵa
Abıray barda uyqıńdı ashsań bolmay ma
&lt;/poem&gt;
Shayır bunda jarlı diyqan tárepinde turıp, bul arqalı miynetkesh xalıq turmısın, onıń arzıw-ármanların, keleshekke isenimin, abadan turmıs ushın umtılıwshılıǵın sáwlelendiredi. Onıń «Máhál degen ne», «Márt jaqsı», «İnan makkam», «Kesh bolmasın», «İlingen bar», «Tiri qorqaq», «Óner» usaǵan filosofiyalıq mazmundaǵı qosıqlarında Abdulla Toqay, sonday-aq Shıǵıs klassikleri [[Ájiniyaz Qosıbay ulı|Ájiniyaz]], [[Berdaq]], [[Maqtumqulı]], Nawayı, [[Fizulı]], [[Omar Hayyam]] shıǵarmalarınıń progressivlik dástúriniń unamlı tásiri, qaraqalpaq folklorı, xalıq danalıǵın ózine tereń ózlestirgenligi seziledi. S.Májitovtıń «Márt jaqsı» qosıǵı menen Berdaqtıń «Jaqsıraq» qosıǵın salıstıra oqıw Berdaq poeziyasın dawam ettiriwdiń novator úlgisin ashıwǵa mısal bola aladı.

Burıngı qaraqalpaq ádebiyatı, satira hám yumorǵa qansha bay bolsa da onıń janrlıq formalarının biri [[Tımsal janrı|tımsallar]] onshelli kóp emes. Ádebiyatımızda tımsalshılıqtıń payda bolıw hám qáliplesiw procesin bir jaǵınan qaraqalpaq folklorına, klassikalıq ádebiyatına, ekinshi jaǵınan rus hám basqa tuwısqan xalıqlar ádebiyatınıń tásirine baylanıslı
dep esaplawǵa boladı.

Bunda S.Májitovtıń «Úsh balıq», «Altın jegen bóri», «Túlki menen Qaplan», «Birlik paydası», «Nadan molla» usaǵan bir qansha tımsallardı dóretiwi bul janrdıń ádebiyatımızda belgili forma retinde 20-jıllarda qálipleskenin kórsetedi. Shayırdıń tımsalları tásirli turmıslıq epizodlar tiykarında nadanlıqtı, ala awızlıqtı, maqtanshaqlıq hám gódeklik usaǵan adamgershilikke zıyanlı kórinislerdi áshkaralaydı, kópshilikti óner úyreniw, sanalı bolıw, birlik penen is etiw, kishi peyillik hám mártlik usaǵan gumanistlik qásiyetlerdi iyelewge shaqıradı.

S.Májitovtıń ádebiy xızmeti tiykarınan xalıqtıń kúndelikli ómirin, arzıw-ármanların, baxıtlı turmıs ushın umtılıwshılıǵın súwretleytuǵın siyasiy-jámiyetlik, filosofiyalıq lirikadan tárip aytıs, satiralıq qosıqlardan ibarat boldı. [[Folklor]] S.Májitovtıń tiykargı oqıw, úwreniw mektebi boldı. Sonlıqtan onıń dáslepki kópshilik qosıqları xalıq poeziyası
úlgisinde jazılǵan.

S.Májitovtıń poeziyası óziniń jazǵan oqıw kitaplarında, yaǵnıy «Álipbe», «Egedeler sawatı» kitaplarında, 1930-jılı shıqqan «Qaraqalpaq ádebiyatı jıyıntıǵı» toplamında, «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasında, «Qızıl muǵallim» jurnalında basılıp shıqtı. S.Májitovtın biraz qosıqları '''«Qopalı»''' degen ádebiy laqap penen daǵazalandı. Onıń «Erkinlik tańı», «Erkinlikti kúsew», «Shıraylı zaman», «Harıp edik» usaǵan qosıqları 20-jıllardaǵı poeziyaǵa qosqan úlesi boldı. Bul shıgarmalardaǵı jańalıq olardıń revolyuciyalıq motivinde emes, al shayırdın sheberlik penen jańa zamandı jańasha jırlay biliwinde, mazmundı kórkem detallar arqalı asha alıwında boldı.
&lt;poem&gt;
Sallanıp aldında qızıl tuw turǵan,
Tań menen jaltırar, altın puw urǵan,
Hámme ashıq atqan tańǵa umtılǵan,
Umtıldı, bárshe xalıq, bizge ne boldı.
&lt;/poem&gt;
Tábiyat qubılısı bolǵan «Tań» keń túrdegi jámiyetlik qubılıstıń metaforası sıpatında qosıqtıń kórkemliligin támiynlewge qatnastırılǵan.

Lirikalıq qaharman júregindegi qaraqalpaq miynetkeshleriniń ótkendegi turmısına ayanısh, jańa zaman haqqındaǵı oy-sezimler, hayal-qızlar erkinligi, ilim-bilim iyelew, hadal miynet islew hám t.b. jámiyetlik-siyasiy qubılıslar shayır poeziyası tematikasınan orın aldı. S.Májitovtıń 20-jıllardaǵı dóretiwshiliginde '''didaktikalıq qosıqlar''' belgili orındı iyeleydi. Didaktikalıq qosıqlarında shayır qaraqalpaq folklorınıń, klassik poeziyasınıń eń jaqsı dástúrlerin dawam ettirdi. Xalıq danalıǵınan sheber paydalandı. Shayırdıń ulken jańalıǵı qaraqalpaq poeziyasında filosofiyalıq qosıqlar jazıwdı baslap berdi. Bul dáwirdegi poeziyadan shayır dóretiwshiliginiń taǵı bir xarakterli ózgesheligi xalıqlıq motivinde, muzıkalılıǵınıń kúshliliginde, bántlerdiń aqırǵı qatarlarınıń belgili bir uyqasqa jámlenip sulıw formanı payda etiwinde dewge boladı. Lirikada dramalıq elementlerdiń keń qollanılıw qubılısı S.Májitov dóretiwshiliginde de azlap gezlesedi. Dramalıq elementler ritorikalıq soraw túrinde «Erkinlik tańı», «Diyxanǵa is battı ma» qosıqlarında sonday-aq tımsallarında, balalarga arnalǵan qosıqlarında gezlesedi.

Balalar ushın bahalı shıǵarmalar dóretiwde qaraqalpaq ádebiyatında 1920-30 jıllarda S.Májitov úlken orın tuttı. S.Májitovtıń balalarǵa arnap «Oqıw basqa, oyın basqa», «Jaslarǵa», Oqıwǵa kel», «Paydasın biliw», «Atalar ay», «Óner bilim», «Hal soraw», «Balalarǵa», «Taza jıl», «Tórt máwsim», «Tuwrılıq hám qalpallıq», «Quslar keldi», «Oqıwdandur» hám t.b. qosıqların jazdı. Ol balalar qosıqlarında jaslardı oqıwǵa, bilim alıwǵa, xalıqqa hadal xızmet etiwge úyretedi. Ótken ásirdiń 20-jılları qaraqalpaq tariyxında balalardıń jańasha tıyanaqlı bilim alıwı menen baylanıslı bolganlıǵı hámmemizge málim. Bul jámiyetlik-siyasiy, tariyxıy áhmiyetke iye bolǵan qubılıs S.Májitov dóretiwshiliginde de óz kórinisin taptı.
&lt;poem&gt;
Aldıńda tuwǵan turǵanda,
Bilim bazarın qurǵanda,
Dalbay bılǵap shaqırǵanda
Aq suńqarday iliwge kel.
&lt;/poem&gt;
Qosıq qatarları kúnniń áhmiyetli máselesin sóz etiwi menen ǵana emes, al ideyalıq mazmundı kórkemliktiń shártleriniń biri bolǵan kórkemlew qurallarınıń («bilim bazarı», «dalbay bılǵaw», «aq suńqarday iliwge kel») járdeminde sáwlelendiriwi menen de itibarǵa ılayıqlı. S. Májitovtıń lirikalıq qosıqlarında tábiyattı súwretlew kórkem jazıldı. Balalar ushın jazgan qosıqlarında da tábiyat kórinisi, tuwılǵan eldiń tábiyatına tereń súyiwshilik tásirli ashıp berildi. S.Májitov dóretiwshiligi '''qaraqalpaq balalar ádebiyatı'''nıń payda bolıwı hám qáliplesiwinde áhmiyetli orın tuttı.

S.Májitov ullı tımsalshı İ.A.Krılovtıń bir qatar shıǵarmaların qaraqalpaq tiline awdarıp bastırıp shıǵardı. Avtordıń «Aqquw, shayan hám shortan», «Maymıl menen ayna», «Diyqan menen maymıl» h.t.b. tımsallarının qaraqalpaq kitap oqıwshılarınıń arasında keńnen málim bolıwında S.Májitovtıń xızmeti úlken.

=== Prozası ===
S.Májitov xalıq shayırlarınıń '''tariyxıy shıǵarmalar''' dóretiw jolı menen qaraqalpaqlardıń ótken ómirinen «Harıp ediń», «Bolıp ótti» degen tariyxıy jırların jazdı. Bul shıǵarmalarınıń tiykarǵı mazmunın jańa ómirge jańasha kózqaras, bilim mádeniyattı iyelewge shaqırıq, hayal-qızlardıń baxıtlı ómiri quradı.

1920-jılları S.Májitovtiń bir qatar kishigirim gúrrińleri menen anız-ápsanaları «Oqiw kitabı» nda (Tashkent, 1925) basılıp shiǵadı. Jazıwshinıń dáslepki gúrrińleri folklorlıq mazmunnıń basım keliwi hám násiyatgóylik úlgisinde jazılıwına qaramastan, házirgi dáwir qaraqalpaq prozasınıń payda bolıwı hám qáliplesiwinde áhmiyetli orın tutadı. S.Májitovtiń gúrrińleriniń tematikasında úlkenlerdi húrmet etiw, kishkenelerge ģamxorlıq kórsetiw, miynetti qádirlew máseleleri kóterilgen. «Bórik», «Ayzada menen Qánigúl», «Túsimpaz bala», «Ata menen bala», «Tákabbırlıq», «Kúlmegeysiz ģarrıģa» h.t.b. gúrrińlerinde balalardıń jas hám jeke ózgesheliklerine tereń itibar beredi.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=K. Mambetov, K. Palımbetov. Qaraqalpaq ádebiyatı. 10-klass ushın (sabaqlıq). Nókis, «Bilim», 2017-j. 256 bet.}}&lt;/ref&gt;

=== Pyesaları ===
S.Májitovtıń ádebiy xızmetiniń joqarı ideyalıq, kórkem sheberlik, tematikalıq, janrlıq jaqtan en bir rawajlanǵan dáwiri XX ásirdiń 20- 30 jılları boldı. Tatarsha pyesalardıń dúzilisi menen burınnan tanısqan, tatar tilinde qoyılǵan spektakllerdi kórgen hám jazıwshılıq uqıbına iye S.Májitov jergilikli tamashagóylerge óz turmısınan alınǵan pyesalardı kórsetiw zárúrliginen kelip shıǵıp qaraqalpaqsha pyesalar jazıwǵa qol urdı. Onıń kóplegen kishi kólemdegi pyesaları 1920-24 jıllarda Qońırat háweskerleriniń dramtruppalarında qoyılıp turdı. Bul pyesalarınıń bir qatarlarınıń túp nusqası saqlanıp qalmadı, ayırımları sońǵı jılları dóretilgen kópshilikke málim pyesalarına tiykarǵı material boldı. 

S.Májitovtıń 20-jıllardıń ekinshi yarımında jazılǵan «Ernazar alakóz» (1926), «Sabaq», «Jigit boldıq», «Sońǵı selteń» (1928) pesaları ádebiyatımızdaǵı dáslepki eń iri dramalıq shıǵarmalar qatarına kiredi. '''«Ernazar alakóz» pyesası'''nda 1856-jılı Xiywa xanına qarsı qaraqalpaq xalqınıń qaharmanı [[Ernazar alakóz]] basshılıǵındaǵı gúres sáwlelendirilgen. 

'''«Baǵdagúl» (1934) pyesası''' tamashagóyler tárepinen kútá qızıǵıwshılıq penen kútip alındı. Bul pesa saxnaǵa 40 tan aslamıraq qoyıldı. Pyesada jigit-qızlardıń óz muhabbatına erisiw jolındaǵı gúresiwleri, ómirdegi ushırasıw múmkin bolǵan keskin qarama-qarsılıqlar qaharman obrazları arqalı sheber ashıp berilgen. Pyesanıń kompoziciyasında avtordıń sheberligi kartinalardıń, aktlerdiń qoyılıw orınlarında, dekoraciyalardıń jiyi ózgerip turıwın talap ete bermeytuǵın dárejede qurılıwında, hárbir kartinanıń bay háreket, tartıslı waqıyalar menen támiyn etiliwinde seziledi. Kórkem dialog, monologlardıń kópligi, qosıq testleriniń xalıq namalarına ılayıq jazılıwı nátiyjesinde pyesa qaraqalpaq tamashagóylerin ózine kóp tartadı. Bul 20-30 jıllardaǵı jańa janr bolgan qaraqalpaq xalıq dóretpesiniń xalıqlıq óner dástúriniń ılayıqlı tásiriniń ayqın mısalı boladı. Qaraqalpaq muzıkalı draması óziniń payda bolıw hám qáliplesiw basqıshında muzıkalıq derekti usılay xalıq dóretpesinen, qaraqalpaq klassik shayırlarınan aldı. Pyesada sada haqıyqatlıq, gumanistlik oy, joqarı adamgershilik tárepdarları Qojan, Baǵdagúl, Sámeke, Názigúl, Aymereke, Mátirzalar biri-birinen xarakterleri, psixologiyaları jaǵınan ajıralıp turadı. Sonday-aq jeke mápi ushın gúresiwshi, ómirde jasawdıń mánisi baylıq hám házlikte dep biliwshi Shámshet bolıs, Máteke, Oyaz obrazları sheber, kórkem shınlıq tiykarında dóretilgen.

S.Májitovtıń «Sońǵı selteń» pyesası Qaraqalpaqstandaǵı puqaralar urısına arnalıp jazılǵan edi. Ol qaraqalpaqlardıń ótken ómirine baylanıstırıp «Tazagúl» («Qara júrekler») degen pesa jazıp edi, biraq bul tásirli pyesa jeke adamǵa sıyınıwshılıqtıń aqıbetinde saxnadan alıp taslandı.

S.Májitov qaraqalpaq dramaturgiyasınıń payda bolıwı hám qáliplesiwine úlken úles qostı. Á.Ótepovtıń dramaturg bolıp jetilisiwine kóp járdem etti. Ol qaraqalpaq xalıq melodiyasın jaqsı bilgen, óziniń hám Á.Ótepovtıń pyesalarına namalar jazǵan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{«Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasınıń bas redaktorları}}
{{shala}}
{{Qáteler}}

[[Kategoriya:Qaraqalpaq shayırları]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaq dramaturgları]]
[[Kategoriya:«Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasınıń bas redaktorları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>gwqcwlbth3u0ilen8mx7k6gsmhp42xu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ibrayım Yusupov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>398</id>
    <revision>
      <id>227720</id>
      <parentid>216566</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14189" sha1="19lroo2kfswe7ewckqp7g049xthwbf2" xml:space="preserve">{{Shayır infoqutısı
|qaraqalpaqsha atı = Ibrayım Yusupov
|negizgi atı = 
|súwret = Ibrayım_Yusupov.jpg
|súwret eni = 200
|súwret táriypi = I. Yusupov portreti
|tolıq atı = Ibrayım Yusupovich Yusupov
|ádebiy laqabı = Ayaziy 
|tuwılǵan sánesi = 05.05.1929
|tuwılǵan jeri = [[Shımbay rayonı]], {{bayraqlastırıw|Qaraqalpaq ASSR}}, {{bayraqlastırıw|Ózbek SSR}}, {{bayraqlastırıw|SSRA}}
|qaytıs bolǵan sánesi = 24.07.2008
|qaytıs bolǵan jeri = [[Nókis]], {{bayraqlastırıw|Qaraqalpaqstan}}, {{bayraqlastırıw|Ózbekstan}}
|puqaralıǵı = {{bayraqlastırıw|SSRA}}, {{bayraqlastırıw|Ózbekstan}}
|milleti = [[qaraqalpaq]]
|dóretiwshilik túri = shayır, [[dramaturg]], awdarmashı, jazıwshı, [[pedagog]]
|oqıǵan jeri = [[Qaraqalpaq mámleketlik pedagogika institutı]]
|dóretiwshilik jılları = 1946–2008-jıllar
|baǵdarları = [[poeziya]], [[dramaturgiya]]
|belgili pikirleri = «Tır jalańash qalsańdaǵı,&lt;br&gt; Bek bol, bala, qalpaǵıńa!...»
|ákesi = Yusup axun Sayekeev (1875–1932)
|anası = Xanbiybi Xojamurat qızı (1898–1974)
|ómirlik joldası = Biybizada Jumanazarova (1934–1980)
|ómirlik joldasları = 
|perzentleri = Shahzada Yusupova (qızı)&lt;br&gt; Paydam Yusupov (ulı)&lt;br&gt; Madiyar Yusupov (ulı) &lt;br&gt; Aruxan Yusupova (qızı) &lt;br&gt; Ayjamal Yusupova (qızı)
|ataqları = [[Qaraqalpaqstan Respublikası xalıq shayırı|Qaraqalpaqstan xalıq shayırı]], [[Ózbekstan xalıq shayırı]] 
|sıylıqları = [[Ózbekstan Qaharmanı]] (2004)&lt;br&gt;{{El-jurt húrmeti ordeni}} (1999)&lt;br&gt; {{Doslıq ordeni}}&lt;br&gt; «Miynet qızıl bayraq» ordeni (1979)
|sayt = 
|qolı = 
}}
'''Ibrayım Yusupov ''' (''tolıq atı '''Ibrayım Yusupovich Yusupov''''', [[5-may]] [[1929|1929-jıl]], [[Shımbay rayonı]], [[Qaraqalpaq Avtonom Sovet Socialistlik Respublikası|QQASSR]], [[ÓzSSR]], [[Sovet Socialistlik Respublikalar Awqamı|SSRA]] – [[24-iyul]] [[2008|2008-jıl]], [[Nókis]], [[Qaraqalpaqstan]], [[Ózbekstan]]) — [[qaraqalpaqlar|qaraqalpaq]] shayırı, [[XX ásir]] qaraqalpaq ádebiyatınıń iri tulǵası, awdarmashı, dramaturg hám pedagog. [[Qaraqalpaqstan Respublikası xalıq shayırı|Qaraqalpaqstan]] hám [[Ózbekstan xalıq shayırı]]. [[Ózbekstan|Ózbekstan Qaharmanı]] ([[2004|2004-jıl]]ı). [[Qaraqalpaqstan gimni|Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik gimni]]niń sóziniń avtorı&lt;ref name=&quot;ziyouz1&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/jahon-she-riyati/qoraqalpoq-she-riyati/ibroyim-yusupov-1929-2008| bet = IBROYIM YUSUPOV (1929-2008)| baspaxana = ziyo.uz| qaralǵan sáne = 2023-jıl 13-noyabr | jumıs = ziyo.uz| til = uz}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;Ádebiy laqabı – ''Ayaziy''.

== Ómirbayanı hám miynet jolı ==
Ibrayım Yusupovich Yusupov 1929-jıl 5-mayda Qaraqalpaqstan Respublikası, Shımbay rayonı, Azat awılında tuwılǵan. Bolajaq shayırdıń ákesi Yusup (axun) Sayekeev (1875-1931-jıllar) óz dáwiriniń diniy ǵayratkeri hámde iri jer iyesi bolıp, Sovet húkimeti tárepinen quwdalawǵa ushırap, 1931-jılı [[Túrkmenstan]]ǵa súrgin etilgen hám onnan qaytpaǵan. Ayırım tastıyqlanbaǵan maǵlıwmatlarǵa bola, Yusup (axun) Sayekeev Tashawız qamaqxanasınan qashıp, [[Tórtkúl|Tórtkúl qalası]] átirapında orıs basqınshılarına qarsı sawashta qaytıs bolǵan. Anası Xanbiybi eki ul hám tórt qızdı tárbiyalaǵan. Shańaraqtı baǵıwda anasına járdem beriw ushın jas Ibrayım 13 jasınan baslap jumıs islewdi basladı. Onıń tuwısqan ajaǵası Mádenbay Yusupov ekinshi duniya júzlik urısında qatnasqan. Belorus aymaǵında jaralanǵan. Urıstan keyin óz eline demobilizaciyadan keyin qaytıs bolǵan. [[Qaraqalpaq mámleketlik universiteti|Qaraqalpaq mámleketlik pedagogika institutı]]nda oqıǵan. Instituttı 1949-jılda tamamlaǵan Ibrayım ózi oqıǵan bilim dárgayında ádebiyat páninen sabaq bere basladı&lt;ref name=&quot;ziyouz12&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/jahon-she-riyati/qoraqalpoq-she-riyati/ibroyim-yusupov-1929-2008| bet = IBROYIM YUSUPOV (1929-2008)| baspaxana = ziyo.uz| qaralǵan sáne = 2023-jıl 13-noyabr | jumıs = ziyo.uz| til = uz}}&lt;/ref&gt;.

1961-1962-jıllarda «Ámiwdárya» jurnalı redaktorı, keyingi 3 jıl [[Sovet Socialistlik Respublikalar Awqamı|SSSR]] Pánler Akademiyası Qaraqalpaq filialınıń N. Dáwqaraev atındaǵı til, ádebiyat hám tariyx institutında ilimiy jumıs alıp bardı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://lex.uz/docs/2375371| bet = УП-3476-сон 25.08.2004. О присвоении звания «Узбекистон Кахрамони»| til = ru| qaralǵan sáne = 2022-jıl 2-fevral | jumıs = lex.uz}}&lt;/ref&gt;. 1965-1980-jıllarda Qaraqalpaq ASSR jazıwshılar awqamına basshılıq etken. Onıń baslaması menen SSSRdıń kóplegen qalalarında, atap aytqanda, [[Moskva]], [[Kiev]], [[Alma-Ata]], Vilnyus hám basqa qalalarda birinshe márte Qaraqalpaq mádeniyatı kúnleri ótkerildi. 1980-1988-jıllarda «Sovet Qaraqalpaqstanı» (házirgi atı [[Erkin Qaraqalpaqstan|«Erkin Qaraqalpaqstan»]]) gazetasında bas redaktor boldı. Bıraq Ózbekstan kompartiyasınıń Qaraqalpaqstan obkomınıń birinshi xatkeri K.Salıqovtıń basımı menen lawazımnan bosatılǵan. Keyinirek ol 1988-1994-jıllarda Qaraqalpaqstan Tınıshlıqtı qorǵaw komiteti baslıǵı bolıp is júritti. 1994-2000-jıllarda Ruwxıylıq hám aǵartıwshılıq orayı basshısı lawazımında islegen.

[[Fayl:I.Yusupov.jpg|left|thumb|Ibrayım Yusupovtıń «[[Shorsha Baba qoyımshılıǵı]]»ndaǵı qábiri, [[Nókis]], [[Qaraqalpaqstan]].]]
Qaraqalpaq xalqınıń XX ásirdegi ullı tulǵalarınan biri I.Yusupov 2008-jıl 24-iyul kúni dúnyadan ótti. [[Ózbekstan|Ózbekstan Respublikası]] birinshi prezidenti [[Islam Karimov|I.A.Karimov]] shayır qaza bolǵanda onıń shańaraǵına muńlaslıq bildirdi: ''«Ol qayda islese de, shólkemlestiriwshilik uqıplılıǵı, bilim hám tájiriybesi menen barlıq jerde xalıqtıń abıroyı hám húrmetine iye boldı»''. Shayırdıń qábiri Nókis qalasındaǵı «Shorsha Baba» áwliyesinde jaylasqan.

=== Siyasiy iskerligi ===
I.Yusupov 1952-jılda ol burjua-milletshil toparlar menen sherikles bolıwda gúmanlanǵan hámde oǵan qarsı jınayat isi qozǵatılǵan. Biraq Stalinniń qaytıs bolǵannan keyingi siyasiy salıstıramı erkinlik jaǵdayı nátiyjeside «dálillerdiń jetispewshiligi» degen sebep penen aqlandı. Ol bir neshe márte QASSR Joqarǵı Keńesi deputatı etip saylandı. 1990-jıl M. Gorbashyovqa qarsı sınlanǵan «Kórsetken kúniń usıma» dep atalǵan qosıǵı ushın bir qansha quwdalawlarǵa ushıraydı. 1990-1994-jıllarda ÓzSSR hám Ózbekstan Joqarǵı Soveti deputatlıǵına saylandı. Birneshe márte [[Islam Karimov|I.A.Karimov]]&lt;nowiki/&gt;tıń Ózbekstan Respublikası prezidenti saylawlarında isenimli wákili bolǵan hámde onıń talabanlıǵın belsendi qollap-quwatlaǵan.

== Dóretiwshiligi ==
=== Poemalıq shıǵarmaları hám qosıqlar toplamları ===
Shayırdıń dáslepki shıǵarmaları 1946-jılda baspadan shıǵarılǵan («Watanım» qosıǵı). Ol tárepinen «Joldas muǵallim» (1949), «Akaciya gúllegen jerde» (1952), «Gilemshi hayal haqqında haqıyqatlıq» (1955), «Eski fontan ertegi» (1957), «Aktrisanıń ıǵbalı» (1958), «Dala ármanları» (1964), «Tumaris» (1970), «Qaraqalpaq haqqında sóz» (1977), «Búlbúl uyası» (1987) poemaları dóretildi. Shayırdıń «Baxıt lirikası» (1955), «Kúnshıǵıs jolawshısına» (1959), «Oylar» (1960), «Jeti asırım» (1962), «Dala ármanları» (1966), «Zaman aǵımı» (1968), «Kewil kewilden suw isher» (1971), «Tumaris» (1974), «Yosh» (1977), «Dáwir samalları» (1982), «Alasatlı dúnya bul» (1987), «Duzlı samallar» (1988), «Kewildegi keń dúnya» (1989), «Úmit jaǵısı» (1990) atamalı poemalar hámde qosıqlar toplamları jarıqqa shıqtı. Ibrayım Yusupov ǵárezsizlik jıllarında da jemisli dóretiwshilik etip, «Begligińdi buzba sen» (1995), «Ómir, saǵan ashıqpan» (1999), «Hárkimniń óz zamanı bar» (2006) shıǵarmalar toplamların baspadan shıǵardı.

=== Prozalıq shıǵarmaları hám gúrrińleri ===
I.Yusupov proza jónelisinde da miynet etken bolıp, «Seydan ǵarrınıń gewishi» gúrrińi buǵan ayqın mısal bola aladı. Onıń gúrrińler toplamı «Ǵarrı tuttaǵı gúz» (1963) ataması menen baspadan shıqqan.

=== Dramalıq shıǵarmaları hám pyesaları ===
Shayır «Qaraqalpaq muzıkalı drama teatrı ushın «Qırq qız» ([[Ámet Shamuratov]] penen birgelikte, 1965-jılı qoyılǵan), «Aktrisanıń ıǵbalı» (1967-jılı qoyılǵan), «Ómirbek laqqı» (1971-jılı qoyılǵan) pyesaların, «Ájiniyaz» operası ushın libretto (1973), Iskender Zulqarnayn haqqında ańızǵa tiykarlanǵan «Mángi bulaq» (1986) dramaların jazǵan.

=== Awdarma miynetleri ===
Yusupov sonıń menen birge kórkem awdarma salasında da tabıslı iskerlik kórsetti. Ol [[William Shakespeare|Shekspir]], [[Johann Wolfgang von Goethe|Gyote]], [[George Byron|Bayron]], [[Fridrix Shiller|Shiller]], Geyne sonetlerin, [[Aleksandr Pushkin|Pushkin]] qosıqların, [[Mixail Lermontov|Lermontov]]&lt;nowiki/&gt;tıń «Mtsyri» poemasın, [[Omar Hayyam]] rubayıların, [[Alisher Nawayı|Nawayı]] hámde Hafiz ǵázzellerin, [[Abay Qunanbay ulı|Abay]], [[Maqtumqulı]] qosıqların, [[Taras Shevchenko|Shevchenko]]&lt;nowiki/&gt;nıń «Katerina»sın, shayır Mayakovskiydiń qosıqların, Ǵabdulla Toqaydıń qosıqlar kitabın, [[Rasul Gamzatov]], [[Mustay Karim]], Samed Vurǵun, [[Ǵafur Ǵulam]], [[Zulfiya]] sıyaqlı ullı shayırlardıń dóretpelerin, noǵay xalıq qosıqları toplamı hám basqa kóplegen shıǵarmalardı qaraqalpaq tiline sheberlik penen awdarmaladı.

== Sıylıqları ==
* Ózbekstan Qaharmanı ([[2004]])&lt;ref&gt;[https://lex.uz/ru/docs/2375371]{{Lang-ru|Указ Президента Республики Узбекистан}}&lt;/ref&gt;
* «El-jurt húrmeti» ordeni ([[1999]])&lt;ref&gt;[https://lex.uz/ru/docs/2388467]{{Lang-ru|Указ Президента Республики Узбекистан}}&lt;/ref&gt;
* «Doslıq» ordeni
* «Miynet qızıl bayraq» ordeni ([[1979|1979-jıl]] [[4-may]])
* Ózbekstan xalıq shayırı

== Shańaraǵı ==
'''Ákesi:''' Yusup axun Sayekeev (1875-1932-jıllar ómiriniń shamalıq jılları).

'''Anası:''' Xanbiybi Xojamurat qızı (1898-1974-jıllar ómiriniń shamalıq jılları).

'''Ómirlik joldası:''' Biybizada Jumanazarova (1934-1980).

'''Perzentleri''':
* Shahzada Yusupova (ómirlik joldası Tolıbay Ibragimov [[Qanlıkól rayonı]] hákimi (2002-2014) bolıp islegen) ('''aqlıqları:''' Sultan, Xansulıw, Aliya).
* Baxram Yusupov (ómirlik joldası Roza Rzaeva Qaraqalpaqstan ASSR Joqarǵı Keńesi prezidiumı baslıǵı, sol waqıttaǵı Respublikadaǵı eń joqarǵı mámleketlik lawazım) ('''aqlıqları:''' Atabek)
* Madiyar Yusupov (Madiyar Yusupov Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması baslıǵı orınbasarı lawazımında jumıs islegen 1991-1997-jıllar) ('''aqlıqları:''' Allayar hám Daniyar).
* Aruxan Yusupova ('''aqlıqları:''' Timur hám Zuxra).
* [[Ayjamal Yusupova]] ('''aqlıqları:''' Ilyas, Bahawatdin, Aysulıw, Ayzada) (Qaraqalpaqstan tarıyxı hám kórkem óner muzey direktorı).

== Shayır haqqında ==
[[Fayl:Aymatov Qaraqalpaqstanda.jpg|thumb|[[Shıńǵız Aytmatov]], [[Tólepbergen Qayıpbergenov]], Ibrayım Yusupov. [[Qaraqalpaqstan]]]]
Qaysın Kuliev Qırımda [[Rasul Gamzatov]], [[Shıńǵız Aytmatov]] hámde Ibrayım Yusupov ózi qatnasıwında [[SSRA]] shayırları hám jazıwshılarınıń ushırasıwlarınan birinde: ''«Ibrayım Yusupov [[Nawayı]] hámde [[Maqtumqulı]] menen bir qatarda túrkiy tilles xalıqlar poeziyasınıń payǵambarı esaplanadı»'' degen edi.

Ataqlı ózbek shayırı [[Zulfiya]] I.Yusupovtı «Qaraqalpaq milletiniń XX ásirdegi Pushkini» dep ataǵan. Ózbekstan qaharmanı Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalq shayırı Abdulla Aripov I.Yusupovtı «Óz ustazım» dep ataǵan.

Qırǵız jazıwshısı [[Shıńǵız Aytmatov]] «Pravda vostoka»nıń 1991-jılǵı bir sanında bılay dep jazadı: ''«Men Ibrayım Yusupov qosıqların tek awdarma etilgen halında oqıǵanman. Mine awdarmalanǵan formasınıń ózinde onıń dóretiwshiligi bizdi tań qaldırıp tereń oyǵa saladı. Onıń qosıqların hasıl negizgi variantında oqıyalmaǵanımnan ókinemen. Eger bul insan óz qábiliyetin prozada sınap kórgeninde Alla biledi ol qanday biytákrar dóretpeler jaratar edi. Oylawımsha bunday joqarı jetik danalıq penen ol dúnyada Еrnest Xeminguey, Robindranat Tagorlar qatarında bolıwǵa ılayıq.»''

== Shayırǵa estelikler ==
Ibrayım Yusupov háykeli [[Tashkent]]tegi «Jazıwshılar alleyası»nda ornatılǵan. Nókis qalasında shayır estelegine qaraqalpaq tili hám ádebiyatına qániygelestirilgen dóretiwshilik mektebi bar. Sonday-aq Qaraqalpaqstan Respublikasınıń rayon hám qalalarınıń oraylıq kósheleri shayır húrmetine atalǵan.
&lt;gallery&gt;
I. Yusupov eskertkishi.jpg|I. Yusupov eskertkishi ([[Tashkent]])
I. Yusupov mektebi.jpg|I. Yusupov mektep-internatı ([[Nókis]])
&lt;/gallery&gt;

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Ibrayım Yusupov}}

{{Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları}}
{{Ámiwdárya jurnalınıń bas redaktorları}}
{{«Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasınıń bas redaktorları}}
{{Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları}}
{{Ózbekstan Qaharmanı sıylıǵın alǵan Qaraqalpaqstanlılar}}
{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:Ibrayım Yusupov| ]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaq shayırları]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstan gimni]]
[[Kategoriya:Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik sıylıǵınıń laureatları]]
[[Kategoriya:Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler]]
[[Kategoriya:Shımbay rayonında tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Ózbekstan xalıq shayırları]]
[[Kategoriya:Ámiwdárya jurnalınıń bas redaktorları]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>19lroo2kfswe7ewckqp7g049xthwbf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eygen Manfred</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4439</id>
    <revision>
      <id>227708</id>
      <parentid>203886</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T15:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>qosımshalar</comment>
      <origin>227708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2281" sha1="o86hezbsgu17wudnu6talg47ry911ot" xml:space="preserve">{{Alım infoqutısı
|qaraqalpaqsha atı        = Manfred Aygen
|negizgi atı              = Manfred Eigen
|súwret                   = Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg
|súwret eni               = 220px
|súwret táriypi           = Manfred Aygen, Gyottingen 1996
|tuwılǵan sánesi          = 
|tuwılǵan jeri            = [[Boxum]], [[Veymar respublikası]], Germaniya
|qaytıs bolǵan sánesi     = 
|qaytıs bolǵan jeri       = [[Gyottingen]], Germaniya
|puqaralıǵı               = {{GER}}
|ilimiy tarawı            = [[Biofizikalıq ximiya]]
|jumıs orınları           = [[Maks Plank biofizikalıq ximiya institutı]], Braunshveyg texnologiya universiteti
|oqıǵan jeri              = [[Gyottingen universiteti]]
|ilimiy dárejesi          = PhD (1951)
|ilimiy basshısı          = [[Arnold Eukken]]
|belgili isleri           = Ekstremal tez ximiyalıq reakciyalardı izertlew, Gipercikl teoriyası
|sıylıqları               = [[Ximiya boyınsha Nobel sıylıǵı]] (1967), Otto Gan sıylıǵı (1962)
|sayt                     = http://www.mpibpc.mpg.de/14858258/Manfred_Eigen
}}
'''Eygen Manfred''' ([[1927|1927-jıl]] [[9-may]], Boxum — [[2019|2019-jıl]] [[6-fevral]]) — nemec fizik-ximigi. Gyottingen universitetin tamamlaǵan, (1951), sol universitette (1951—53), 1953-jıldan Gyottingendegi Maks Plank fizika-ximiya institutında islegen (1964-jıldan direktor). Tiykarǵı ilimiy isleri júdá tez keshetuǵın ximiyalıq reaksiyalardı ózi islep shıqqan ximiyalıq relaksatsion spektroskopiya usılında izertlewge tiyisli. Kúshsiz elektrolitler eritpelerinde keshetuǵın kúshli reaksiyalardı úyreniw maqsetinde elektrolidtiń dissotsiatsiyalanıw dárejesin asırıwǵa imkaniyat beretuǵın kúshli elektr maydanın tásir ettiriw usılın usınǵan. Fermentativ kataliz, maǵlıwmatlardı uzatıw mexanizmi hám basqalar molekulyar biol. maselelerin úyrengen. [[Nobel sıylıǵı]] laureatı (1967; R.J.Norrish hám J. Porter menen birgelikte).

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{bio-stub}}

{{DEFAULTSORT:Aygen, Manfred}}
[[Kategoriya:1927-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:2019-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Ximiya boyınsha Nobel sıylıǵı laureatları]]
[[Kategoriya:Nemec ximikleri]]
[[Kategoriya:Nemec biofizikleri]]</text>
      <sha1>o86hezbsgu17wudnu6talg47ry911ot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qállibek Kamalov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6647</id>
    <revision>
      <id>227736</id>
      <parentid>212179</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T20:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>227736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12480" sha1="8esqbsfd6792ukjud4isvqtxdu2nzk8" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| atı = Qállibek Kamalov
| negizgi atı = 
| súwret = Qállibek Kamalov.jpg 
| súwret uzınlıǵı =
| súwret túsindirmesi =
| qatarlıq sanı = 
| lawazım = [[Qaraqalpaqstan]] Qaraqalpaqstan Kompartiyası 1-xatkeri
| bayraq = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| bayraq2 = 
| lawazımdaǵı atı =
| lawazımǵa kirisiw sánesi = [[1963|1963-jıl]]
| lawazımnan ketiw sánesi = [[1984|1984-jıl]]
| prezident = 
| aldınǵı isker =
| keyingi isker =
| lawazım_2 = Qaraqalpaqstan ASSR Ministrler soveti baslıǵı
| bayraq_2 = Flag of Karakalpak ASSR (1952-1991).gif
| bayraq2_2 =
| lawazımdaǵı atı_2 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = [[1959|1959-jıl]]
| lawazımnan ketiw sánesi_2 = [[1963|1963-jıl]]
| premyer_2 = 
| prezident_2 = 
| senat baslıǵı_2 =
| aytılıwı =
| tuwılǵan waqtındaǵı atı =
| tuwılǵan sánesi = 18.3.1926
| tuwılǵan ornı = 
{{bayraqlastırıw|Qaraqalpaq ASSR}}, {{bayraqlastırıw|Ózbek SSR}}, {{bayraqlastırıw|SSRA}}
| qaytıs bolǵan sánesi =
| qaytıs bolǵan ornı =
| qaytıs bolıw sebebi =
| jerlengen ornı =
| puqaralıǵı = {{UZB}}
| milleti = qaraqalpaq
| partiya = 
| basqa partiya = 
| boyı =
| ómirlik joldası =
| balaları =
| ákesi =
| anası =
| nekesiz zayıbı =
| qatnasıqları =
| tuwısqanları =
| jasaw ornı =
| dini =
| bilim alǵan jeri = [[Qaraqalpaq mámleketlik universiteti|QMU]]
| qánigeligi =
| kásibi = 
| belgili isleri =
| aylıǵı =
| kabinet =
| komitetler =
| portfolio =
| ilimiy ataǵı =
| ataǵı =
| maǵlıwmatı =
| sıylıqları =
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}} {{Socialistik Miynet Qaharmanı}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{Lenin ordeni|1971}}{{!!}}{{Lenin ordeni|1973}}{{!!}}{{Lenin ordeni|1976}}{{!!}}{{Oktyabr revolyuciyası ordeni|1980}}
{{!}}-
{{!}}{{Miynet qızıl bayraq ordeni|1965}}{{!!}}{{Húrmet Belgisi ordeni|1949}}{{!!}}{{Húrmet Belgisi ordeni|1957}}
{{!}}-
{{!!}}{{Vladimir Ilich Lenin tuwılǵanınıń 100 jıllıǵı múnásibeti menen shólkemlestirilgen medal}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!!}}{{El-jurt húrmeti ordeni}}
{{!}}}
| blanka1 =
| tekst1 =
| blanka2 =
| tekst2 =
| blanka3 =
| tekst3 =
| blanka4 =
| tekst4 =
| blanka5 =
| tekst5 =
| qolı = 
| sayt = 
| laqabı =
| tiyisliligi =
| armiya túri =
| xızmet etken jılları =
|áskeriy sıylıqları =
|áskeriy_blanka1 =
|áskeriy_tekst1 =
|áskeriy_blanka2 =
|áskeriy_tekst2 =
|áskeriy_blanka3 =
|áskeriy_tekst3 =
|áskeriy_blanka4 =
|áskeriy_tekst4 =
|áskeriy_blanka5 =
|áskeriy_tekst5 =
| modul =
| modul2 =
| modul3 =
| modul4 =
| modul5 =
| túsindirmeler =
| sáne =
| jıl =
| derek =
}}
'''Qállibek Kamalov''' (Қәллибек Камалов; [[1926|1926-jıl]] [[18-mart]], [[Qaraqalpaq Avtonom Sovet Socialistlik Respublikası|Qaraqalpaq Avtonom wálayatı]], [[Qazaq ASSR]], [[RSFSR]], [[Sovet Socialistlik Respublikalar Awqamı|SSRA]] — [[2026|2026-jıl]] [[11-fevral]]) — Qaraqalpaqstan mámleketlik ǵayratkeri, [[Ózbekstan Kompartiyası Qaraqalpaqstan wálayatlıq komiteti|Ózbekstan Kompartiyası Qaraqalpaqstan wálayatlıq komitetiniń]] birinshi sekretarı (1963—1984).

== Ómiri ==
Milleti — [[Qaraqalpaqlar|qaraqalpaq]]. 1947-jılda Qaraqalpaq oqıtıwshılar institutın tamamlaǵan. 1955-jılda Qaraqalpaqstan pedagogika institutın (sırttan) pitkergen.

1946-jıldan KPSS aǵzası. 1971—1986-jıllarda Oraylıq Komitet aǵzalıǵına kandidat boladı. KPSS XXII&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.vkpb2kpss.ru/book_view.jsp?idn=002420&amp;page=435&amp;format=html| bet = Материалы 22 съезда КПСС. Стенографический отчет.| qaralǵan sáne = 2010-jıl 17-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20150708051650/http://www.vkpb2kpss.ru/book_view.jsp?idn=002420&amp;page=435&amp;format=html| arxivsáne = 2015-jıl 8-iyul }}&lt;/ref&gt; hám XXVI&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.knowbysight.info/2_KPSS/05802.asp| bet = XXVI съезд Коммунистической партии Советского Союза 23.2 — 3.3.1981| qaralǵan sáne = 2010-jıl 17-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20090822060504/http://www.knowbysight.info/2_KPSS/05802.asp| arxivsáne = 2009-jıl 22-avgust }}&lt;/ref&gt; qurıltaylarında delegat bolǵan. 6—11-shaqırıqlar SSSR Joqarı Keńesi deputatı: Qaraqalpaqstan Muxtar Sovet Sotsialistik Respublikası (6-shaqırıq, 1962-1966&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.knowbysight.info/1_SSSR/06647.asp| bet = Список депутатов Верховного Совета СССР 6-го созыва| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-oktyabr | arxivurl = https://www.webcitation.org/6IDZDfVSR?url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/06647.asp| arxivsáne = 2013-jıl 19-iyul }}&lt;/ref&gt;) hám Ózbekstan SSR (7—9 -shaqırıqlar, 1966—1979 ) Milletler Keńesi deputatı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.knowbysight.info/1_SSSR/08966.asp| bet = Список депутатов Верховного Совета СССР 7-го созыва| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-oktyabr | arxivurl = https://www.webcitation.org/6CfuQ1aSB?url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/08966.asp| arxivsáne = 2012-jıl 5-dekabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.knowbysight.info/1_SSSR/06649.asp| bet = Список депутатов Верховного Совета СССР 8-го созыва| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-oktyabr | arxivurl = https://www.webcitation.org/6Cfu8f5pf?url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/06649.asp| arxivsáne = 2012-jıl 5-dekabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;9созыв&quot;&gt;{{Kitap deregi | title =Депутаты Верховного Совета СССР 9 созыва}}&lt;/ref&gt;), Qaraqalpaqstan Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasınan Awqam Keńesi (10—11-shaqırıq, 1979-jıl mart — 1984-jıl mart, 1984-jıl mart — noyabr&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.knowbysight.info/1_SSSR/07704.asp| bet = Список депутатов Верховного Совета СССР 10-го созыва| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-oktyabr | arxivurl = https://www.webcitation.org/6CfuB7oLb?url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/07704.asp| arxivsáne = 2012-jıl 5-dekabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.knowbysight.info/1_SSSR/07797.asp| bet = Список депутатов Верховного Совета СССР 11-го созыва| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20110926213742/http://www.knowbysight.info/1_SSSR/07797.asp| arxivsáne = 2011-jıl 26-sentyabr }}&lt;/ref&gt;). 1984-jıl 16-noyabrde SSSR Joqarı Keńesi Prezidiumınıń pármanı menen Kamalovtıń deputatlıq kepillikleri olardı ámelge asırıwǵa tosqınlıq qılıp atırǵan jaǵdaylar sebepli demalısqa shıǵıw haqqındaǵı jeke arzası sebepli múddetinen aldın tamamlanıldı. Ol 1987-jılda «paxta isi»ne aralasqan&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120913100338/http://www.shintorg.com/obzors/2461-2010-05-15-13-30-18 Vladimir Pletinskiy – Iz bilogo]&lt;/ref&gt;. SSSR Prezidentiniń 1990-jıl 15-iyundaǵı pármanı menen sudlanıp, barlıq sıylıqlarınan ayırılǵan.

=== Bilimi ===
1947-jılda [[Qaraqalpaq mámleketlik universiteti|Qaraqalpaq Mámleketlik Universitetin]] tamamlaǵan.

== Miynet iskerligi ==
1942—1947-jıllarda orta mektep oqıtıwshısı sıpatında jumıs islegen. 1947-jıldan mámleket hámeldarı retindegi iskerligi baslanǵan. 1949-jılda oblastlıq jaslar shólkemi birinshi xatkeri etip tayınlandı&lt;ref name=&quot;kitob3&quot;&gt;{{Web deregi | bet = Қаллибек Камолов: Тақдиримиз ягона, дардимиз ўхшаш, ютуқларимиз умумий| url = https://yuz.uz/news/qallibek-kamolov-taqdirimiz-yagona-dardimiz-oxshash-yutuqlarimiz-umumiy| jumıs = www.yuz.uz| qaralǵan sáne = 29-avgust 2022-jıl }}&lt;/ref&gt;. 1951—1952-jıllarda [[Qaraqalpaqstan ASSR ministrler keńesi]] baslıǵınıń orınbasarı, 1952—1953-jıllarda [[Nókis|Nókis qala]] atqarıw keńesi baslıǵı, 1953—1956-jıllarda [[Qaraqalpaqstan kommunal xızmetler ministri]], 1956—1958-jıllarda [[Qaraqalpaqstan transport ministri]], 1958—1959-jıllarda Qaraqalpaqstan ASSR KP MK 1-xatkeri, 1959—1963-jıllarda Qaraqalpaqstan ASSR minisrler keńesi baslıǵı, 1963—1984-jıllarda Qaraqalpaqstan ASSR KP MK 1-xatkeri, 1984—1986-jıllarda SSSRnıń Kostansa (Ruminiya) daǵı konsulı&lt;ref name=&quot;vkpb2kpss.ru&quot;&gt;{{Citation|year=|title=Materiali 22 sʼezda KPSS. Stenograficheskiy otchet.|url=http://www.vkpb2kpss.ru/book_view.jsp?idn=002420&amp;page=435&amp;format=html|access-date=2018-06-02|archivedate=2015-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708051650/http://www.vkpb2kpss.ru/book_view.jsp?idn=002420&amp;page=435&amp;format=html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vkpb2kpss.ru&quot;/&gt; wazıypalarında iskerlik alıp barǵan. Ulıwma esapta 6 márte burınǵı Awqam Joqarı Keńesine deputat etip saylaǵan&lt;ref name=&quot;kitob3&quot;/&gt;. Paxta isi boyınsha sudlanǵan&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120913100338/http://www.shintorg.com/obzors/2461-2010-05-15-13-30-18 Vladimir Pletinskiy — Iz bilogo]&lt;/ref&gt;.

== Sıylıqları ==
2017-jılda «[[El-jurt húrmeti ordeni]]», Sotsialistik Miynet Qaharmanı (1973), Lenin ordeni (1971-jıl 27-avgust; 1973-jıl 12-oktyabr; 1976-jıl 25-dekabr), Oktyabr revolyuciyası ordeni (1980-jıl 3-aprel), Miynet Qızıl Bayraq ordeni (1965-jıl 3-yanvar), «Dańq hám ataq belgisi» ordeni (17-dekabr 1949 -jıl; 11-yanvar 1957-jıl), «Miynette qaharmanlıǵı ushın» medalları (28-oktyabr 1949-jıl; 1959-jıl 25-dekabr)&lt;ref&gt;[http://press-service.uz/uz/lists/view/960 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]&lt;/ref&gt; menen sıylıqlanǵan.

1989-jıl 25-dekabrde SSSR Joqarı sudı tárepinen 15 jıl múddetke azatlıqtan sheklew jazası qollanıladı. 1990-jıl 15-iyunda SSSR Prezidenti Mixail Gorbachyov Kamalovtı Sotsialistik Miynet Qaharmanı ataǵı hám mámleket sıylıqlarınan ayırıw haqqında qarar qabıllaydı.

== Kitapları ==
Qallibek Kamalov «El xızmetinde» estelik kitabınıń avtorı bolıp tabıladı&lt;ref name=&quot;kitob&quot;&gt;{{Web deregi | bet = Қаллибек Камолов: Тақдиримиз ягона, дардимиз ўхшаш, ютуқларимиз умумий| url = https://yuz.uz/news/qallibek-kamolov-taqdirimiz-yagona-dardimiz-oxshash-yutuqlarimiz-umumiy| qaralǵan sáne = 29-avgust 2022-jıl }}&lt;/ref&gt;.{{Quote|text=Sharof Rashidovtıń tapsırmasına tiykarlanıp, 1963-jıl erte báhárde Tashkentten baǵshılıq tarawınıń akademigi esaplanǵan ataqlı baǵman Rizamat aǵanı respublikamızǵa mirát ettik. Áne sol aqsaqal basshılıǵında Nókistegi joqarı hám orta arnawlı oqıw orınlarınıń studentleri járdeminde derlik 2 mıń gektar maydanǵa túrli miyweli terek nálleri egildi. Usı baǵdı ónimge kirgenine shekem úsh-tórt jıl waqıt dawamında mámleket aqshası esabınan saqlap-abaylap, kútim berdik|sign=Qállibek Kamalov|source=&lt;ref&gt;https://yuz.uz/news/qallibek-kamolov-taqdirimiz-yagona-dardimiz-oxshash-yutuqlarimiz-umumiy&lt;/ref&gt;}}

== Shańaraǵı ==
1949-jıl [[Lyubov Kamalova|Lyubov Semyonovna Kamalova]] (1927-2022) menen turmıs qurǵan. 4 perzenti bar&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240404114242/https://m.kun.uz/news/2022/01/05/shavkat-mirziyoyev-murat-kamalovga-hamdardlik-bildirdi Shavkat Mirziyoyev Murat Kamalovga hamdardlik bildirdi]&lt;/ref&gt;.

Qızı [[Sharof Rashidov|Sharap Rashidov]]tıń balası — Ilhamǵa turmısqa shıqqan. Ulı— [[Murat Kamalov]] [[Joqarǵı Keńes]] baslıǵı bolǵan (2020-2022-jıllar)&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20240404114243/https://m.kun.uz/news/2020/10/02/qoraqalpogiston-joqorgi-kengesiga-yangi-rais-saylandi&lt;/ref&gt;. Ol [[Sharof Rashidov|Sharap Rashidov]]tıń jiyenine úylengen&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111019083555/http://pseudology.org/people/Genealogy3.htm Olenev M. – Genealogiya sovetskoy parteliti]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.knowbysight.info/KKK/10792.asp Kamalov Kallibek, biografiya]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://az-libr.ru/index.shtml?Persons&amp;A0C/a712949f/index Biografiya]&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Qaraqalpaqstan basshıları}}
{{Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıqları}}

[[Kategoriya:Qaraqalpaq ilimpazları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]
[[Kategoriya:Oktyabr Revolyuciyası ordeni iyeleri]]
[[Kategoriya:Socialistik Miynet Qaharmanları]]
[[Kategoriya:Ózbekstan jetekshileri]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstan jetekshileri]]</text>
      <sha1>8esqbsfd6792ukjud4isvqtxdu2nzk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jolmurza Aymurzaev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6656</id>
    <revision>
      <id>227724</id>
      <parentid>225694</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4706" sha1="1qzqt7d6kxk0zto1trximylit9ifupf" xml:space="preserve">{{Jazıwshı infoqutısı|súwret=Jolmurza Aymurzaev.jpg|súwret eni=280}}
'''Aymurzaev Jolmurza''' ([[1910|1910-jıl]] – [[1996|1996-jıl]]) – qaraqalpaq [[shayır|shayıri]], [[jazıwshı|jazıwshısı]] hám [[dramaturg|dramaturgı]]. XX ásirdegi [[Qaraqalpaq ádebiyatı|qaraqalpaq ádebiyatınıń]] baslawshılarınıń biri.

== Ómiri ==
1910-jılı [[Shımbay]] rayonınıń aymaǵında tuwılǵan. Ol dáslep internatta tárbiyalanǵan (1922-26), soń 1926-1927-jılları Shımbaydaǵı «Kommuna» mektebinde oqıydı, 1927-1932-jılları [[Tórtkúl]]degi pedtexnikumdı pitkerip, [[Taxtakópir]] rayonında muǵallim bolıp isleydi. 1935-1939-jılları Moskvadaǵı A.V.Lunacharskiy atındaǵı kórkem-óner institutında oqıydı, sońınan 1942-jılǵa shekem Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında juwaplı xatker bolıp isleydi. 

Ol [[ekinshi jáhán urısı]] frontlarına qatnasadı, fronttan qaytqannan keyin 1944-1951-jılları, 1958-1962-jılları Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń baslıǵı, 1963-1972-jılları Ózbekstan hújjetli hám ilimiy-ǵalabalıq filmler studiyasınıń [[Qaraqalpaqstan]] filialın basqaradı. 

J.Aymurzaev 1934-jıldan [[Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamı|Jazıwshılar awqamı]]nıń aǵzası.

== Dóretiwshiligi ==
Shayırdıń birinshi qosıǵı 1927-jılı baspa sózde shıqtı. Sol jılları ol «Gúres», «Gúreste jeńdik» dep atalǵan dáslepki poemaların dóretti, dramaturgiya tarwında 1933-jılı «Hákisliler», 1939-jılı «Óz tayaǵı ózine» pyesaların jazdı hám saxnada qoyıldı. Al 1940-jılı «Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám iskusstvosı» jurnalınıń №3-5 sanlarında, 1941-jılı №1-sanında jazıwshınıń «Quwat» atlı povesti basılıp shıqtı.

J.Aymurzaev ekinshi jáhán urısı jıllarında «Meniń joldaslarım» poemasın, «Aral qızı», «Leytenant Elmuratov», «Kolya» atlı pyesaların jazdı.
Jazıwshı-dramaturgtiń «Aygúl-Abat» (1946,1952), «Berdaq» (1958,1977) «Qádirdan doktor» (1960), «Ráwshan» (1956), «Sheberxannıń shırmawıǵı» (1964), «Baxıt bulaǵı» (1967) pyesaları teatr saxnasında qoyıldı.

J.Aymurzaevtıń «Kelin» gúrrińi, «Ámiwdárya boyında», «Qızketken» (2026, qayta basılım), «Muhabbatım adamlar» romanları kópshilikke jaqınnan tanıs. Jazıwshı qaraqalpaq ádebiyatında birinshi roman dóretiwshilerdiń qatarına kiredi.

== Sıylıqları ==
J.Aymurzaev «Ózbekstan (1981) hám Qaraqalpaqstan (1974) xalıq jazıwshısı», «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» (1957) degen húrmetli ataqlardıń iyesi. Ol «Aygúl-Abat» pyeasası ushın Qaraqalpaqstan Respublikası Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıǵınıń laureatı boldı, eki mártebe Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine deputat bolıp saylandı, «Miynet Qızıl Bayraq», «Xalıqlar doslıǵı», úsh mártebe «Húrmet belgisi» ordenleri, Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesininń Húrmet jarlıqları menen sıylıqlanǵan.

== Kitap toplamları ==
Jazıwshınıń bir qansha shıǵarmaları kóplegen tillerde basılıp shıqtı.
Shıǵarmaları: «Hákisliler» (1934), «Qosıqlae» (1935,1936,1938) «Ullı Watan» qosıǵı (1939), «Tasqın» (1946), «Meninń batırlarım» (1949), «Qaharmanlıq gúreske» (1942), «Shayır sózi» (1949), «Jas áwladlarǵa» (1951), «Dańqlı doslar» (1954), «Aydın jolda» (1951), «Ámiwdárya boyında» (1958), «Jetimniń júregi» (1967), «Qızketken» (1972), «Ómir shaydasıman» (1976), «Jetpis toǵızınshı báhár» (1989), «Jolmurza Aymurzaev. Shıǵarmaları» I tom, (1961), «Jolmurza Aymurzaev. Shıǵarmaları» II tom, (1962) hám taǵı basqalar.

== Ádebiyatlar ==
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары ( библиографиялық мағлыўмат ) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. -240 бет .

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları}}
{{Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları}}
{{shala}}

[[Kategoriya:Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik sıylıǵınıń laureatları]]
[[Kategoriya:Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaq dramaturgları]]
[[Kategoriya:Shımbay rayonında tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstanlı jazıwshılar]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaq jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaq roman jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>1qzqt7d6kxk0zto1trximylit9ifupf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ózbekali Janibekov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6714</id>
    <revision>
      <id>227717</id>
      <parentid>195460</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2789" sha1="irktd24shonf7118jkl2olj0wp10ach" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| súwret = RIAN archive 724370 Young Communist League Central Committee holds plenary session (Uzbekali Janibekov cropped).jpg
| atı = Ózbekáli Jánibekov
| negizgi atı = {{lang-kk|Өзбекәлі Жәнібеков}}
}}
'''Ózbekali Janibekov''' (28. 08. 1931, Turkiston wálayatı O'tirar rayonı Sarıamis awılı—22. 02. 1998, Almaota) — mámleket ǵayratkeri, etnograf, tariyx pánleri kandidati (1990 )&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924214319/http://kurbanata.kz/%D3%A9%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96-%D0%B6%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2/ ӨЗБЕКӘЛІ ЖӘНІБЕКОВ]&lt;/ref&gt;.

Qońırat qáwimi Jamanboy urıwınan. Abay atındaǵı Qazaq pedagogika institutın (házirgi Almaota mámleket universiteti) tamamlaǵan (1952). Mektep oqıtıwshı, Chimkent (házirgi Qubla Qazaqstan) wálayatı Keles aerodromında bilimlendiriw basqarıwshıı (1952—1955), Keles rayonı komsomol komiteti 1-xatkeri (1955—1956 ), Chimkent wálayatı komsomol komiteti xatkeri (1956 — 1961). Qazaqstan LKJO OK baslıǵı 1-xatkeri, xatkeri (1961 — 1970), Qazaqstan Kommunistlik partiyası Torǵay wálayatı komiteti xatkeri (1970 — 1975), MKP shet el mámleketlikler menen baylanıslar bólimi basqarıwshıı. Qazaqstan (1975—1977), Qazaqstan mádeniyat ministri orınbasarı (1977—1988); Mádeniyat ministri (1987—1988), Qazaqstan Kompartiyasi Oraylıq Komiteti xatkeri (1988—1991) lawazımlarında islegen.

Janibekov qazaq xalqiniń milliy mádeniyatı, ana tili, úrp-ádet hám dástúrlerineni jańalaw hám rawajlandırıwǵa úlken úles qosqan. 20 -ásirdiń 70-jıllarında Xoja Ahmad Yassaviy górdi qayta qayta tiklew ushın katalizator bolǵan. Janibekov ǵayratı menen Qazaqstandıń kóplegen qalalarında etnografik muzeyler ashıldı, Qazaqstandıń tariyxıy -materiallıq esteliklerin saqlap -álpeshlew hám qayta tiklewdi maqset etken «Arkas» jámiyeti dúzildi. Janibekov «Sherter», Adirna, «Altınay» hám basqalar. b. xalıq dóretiwshilikoti ansamblları islengen. &quot; Sortro'z &quot; bayramı, M. Dulatov, J. Aimautov, M. Jumabayev, Sh. Xudoyberdiev bul atdı xalqqa qaytarıw ushın aktiv gúres alıp bardı. Ana tilin rawajlandırıw programmasınıń mámleket konsepsiyasın jaratıwda qatnastı.

«Qazaq milliy ónermentchiligi» (1982-jıl ), «Jangiriq» (1991-jıl ), «vaqt karvoni» (1992-jıl ), «Jolairikta» (1996 -jıl ), «Qazaq kiyimi» (1996 -jıl ), «Áyyemgi otırıw» (1997), «Táǵdir». «o'qituvchilik» (1996, 1-kitap, 1997, 2-kitap ) dóretpeleri baspa etilgen.

2-3 ret Miynet Qızıl Bayraq ordeni, medallar menen táǵdirlengen.

== Derekler ==
{{Derekler}}

[[Kategoriya:Qazaqstan]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>irktd24shonf7118jkl2olj0wp10ach</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shıńǵız Aytmatov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6781</id>
    <revision>
      <id>227721</id>
      <parentid>205723</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12049" sha1="gq08ub86vv4bep199cwr84aqq5o5e44" xml:space="preserve">{{Jazıwshı infoqutısı|atı=Shıńǵız Aytmatov|súwret=Tschingis Ajtmatow.jpg|dóretiwshilik túri=[[proza]]|Puqaralıǵı={{SSRA}} → {{KYR}}|shıǵarmalarınıń tili=[[rus tili]] {{*}} [[qırǵız tili]]}}
'''Shıńǵız Aytmatov''' (1928-2008) — [[Qırǵız tіlі|qırǵız]] hám [[Rus tili|rus til]]&lt;nowiki/&gt;lerinde dóretiwshilik qılǵan sovet hám [[Qırǵızlar|qırǵız]] [[jazıwshı]]sı, «Qırǵızstan SSR xalıq jazıwshısı» (1974), «Socialistlik miynet qaharmanı» (1978), «&lt;nowiki/&gt;[[Qırǵızstan Qaharmanı|Qırǵızstan Respublikası Qaharmanı]]&lt;nowiki/&gt;».

== Biografiyası ==
=== Balalıǵı ===
Shıńǵız Tórequlovich Aytmatov 1928-jılı 12-dekabrde házirgi [[Qırǵızstan|Qırǵızstan Respublikası]], [[Talas wálayatı]], [[Qara-Buura rayonı]], Sheker awılında xızmetshi shańaraǵında tuwılǵan. Sol waqıtta Sheker RSFSR SSSR [[Qırǵızstan ASSR]] Talas kantonında edi. Onıń babası Aytmatov qıtaylı bay qırǵızdıń balası bolǵan. Ákesi [[Tórequl Aytmatov]] 1927-1932-jıllarda  bolshevikler partiyası [[Jalalabad wálayatı|Jalalabat]] wálayat komitetiniń  birinshi sekretarı, soń Qırǵızstan wálayat komitetiniń sekretarı bolǵan. 1937-jılda Tórequl repressiyaǵa ushıraǵan, 1938-jılda «[[panturkist]]» sıpatında ayıpsız óltirilgen. Ol xalıqtıń arasında abıroylı hám kózge kóringen shaxs bolǵan. Onıń anası [[Naǵima Xamzaevna Aytmatova]] [[Tatarlar|tatar]] bolǵan. Shıńǵıstıń babası Xamza Qarakólli bay hám ziyalı sawdager bolgan. Házirge shekem  Qarakólde Xamzanıń eki qabatlı úyi saqlanıp qalǵan. Naǵima jergilikli teatrdıń aktrisası edi. Ol oqımıslı, ataqlı hám aqıllı hayal bolǵan. 1942-jılda Shıńǵız Aytmatov Ullı Watandarlıq urısı baslanıwı menen mektepti waqıtsha tárk etiwge májbúr boldı. Sol gezde Aytmatov 14 jasta bolǵan. Awıldaǵılar onı sawatlı bolǵanı ushın awıl sovetine sekretar qılıp saylaydı. Sol waqıtta krill álipbesin sanawlı jigit-qızlar biletuǵın edi(qalǵanlar qırǵızlardıń arab yaki latın jazıwın bilgen). Jas Shıńǵız kóp qıyınshılıqlarǵa dus keledi. Biraq ol sabırlı bolıp shıdap tura aldı. Keyin sol urıs jıllarında rayon salıq jıynawshısı bolıp isleydi hám awıl xalqınan salıq jıynaydı. Biraq urıs jıllarında oǵan salıq jıynaw ańsat bolmaǵan. Aradan bir jıl ótip, 1944-jılı avgust ayında ol óz qálewi menen bul jumıstı taslap, traktor brigadasına esapshı bolıp jumısqa kirdi. 1946-jılda segizinshi klastı tamamlap, [[Jambıl (Yesil rayonı)|Jambul]] zooveterinariya texnikumına oqıwǵa kiredi. Jetik jas 1948-jılda texnikumdı ayrıqsha bahalarǵa tamamlap, [[Qırǵızstan awıl xojalıǵı institutı]]na  oqıwǵa kirip, 1953-jılda onıda ayrıqsha bahalarǵa tamamladı.

=== Miynet jolı ===
1959-1965-jıllarda rus tilinde shıǵatuǵın «Literary Kyrgyzstan» jurnalında bas redaktor bolıp isleydi. Keyin «Pravda» gazetasınıń reportyorı. 1964-1986-jıllarda Qırǵızstan Kinematograflar uyımınıń birinshi sekretarı. 1966-jıldan 1989-jılǵa shekem SSSR Joqarǵı Keńesiniń deputatı. 1986-jıldan Qırǵızstan Jazıwshılar awqamınıń birinshi sekretarı. 1988-jıldan 1990-jılǵa shekem Moskvada baspadan shıǵatuǵın «Shet el ádebiyatı» jurnalınıń bas redaktorı. 1989-1991 jıllarda SSSR xalıq deputatı.

=== Ómiriniń aqırı ===
1990-jıllardan baslap ol SSSR hám Qırǵızstan Respublikası diplomatiyalıq wákilxanaların basqarǵan. 2008-jıl 16-mayda [[Tatarstan]]ǵa saparı waqtında búyrek jetispewshiligi sebebinen jazıwshı [[Nyurnberg]] [[Germaniya|(Germaniya)]] emlewxanasına alıp ketilgen. Sol jerde, 2008-jıl 10-iyunda  pnevnomaniyadan qaytıs boldı.

== Shańaraǵı ==
Shıńǵız Aytmatovtıń birinshi qostarı Kerez Shamshibaeva edi. Ol 1930-jıl 10-avgustta [[Chúy wálayatı|Chuy wálayatı]]&lt;nowiki/&gt;nıń On bir-Jılǵa awılında tuwılǵan. Onıń ákesi Shamshibay Jaqıpbay ulı Ullı Watandarlıq urısta qaytıs bolǵan. Kerez medicina institutın hám [[Bishkek]]degi rezidenturanı tamamlaǵan, [[otorinolog]] bolıp islegen. Shıńgız Aytmatov hám Kerez Shamshibaeva 1950-jıllarda turmıs qurǵan. Bul nekeden eki ul tuwıldı: 1954-jılda Sanjar hám 1959-jılda Asqar. Erli-zayıp 1980-jıllarda ajırasadı. Kerez apa ómiriniń aqırına shekem Shıńǵız Aytmatov haqqında húrmet penen tilge aldı. Ol 1999-jıl 6-martda dúnyadan ótedi, Baytıq awılı jaqınındaǵı qábirstanǵa jerlenedi. Aytmatov dóretiwshiliginde ıshqı teması áhmiyetli orın tutadı. Ol súwretlegen muhabbat hikayaları haqıyqıy tiykarǵa iye ekenligide málim. «Jıraǵa taslap ketilgen ańshınıń zarı» shıǵarmasında jazıwshı óziniń studentlik eleslerinen biri haqqında bılay aytadı: ne jasırın edi?... Studentlik jıllarımda, jaslıǵımda ayaq oyın maydanshasında, bázimlerde kóp qızlardı ushıratqanbız. olardıń ishinde óziniń jan sezimi menen, kelbeti menen meni ózine tartqan bir qız ómir boyı esimnen ketpeydi. Ol qırǵız kórkem-óneriniń mańlayına pitken sholpan juldızı, ataqlı oyınshı Bubusara Beyshenalieva boladı. Jazıwshı menen Bubusara  Beyshenalieva múnásibeti  haqqında dramaturg Janısh Qulmambetov &lt;sup&gt;«&lt;/sup&gt;Shıńǵız hám Bubusara» atlı pyesanı jazıp, ol 2005-jılı Qırǵızstan mámleketlik jas tamashagóyler teatrında saxnalastırılǵan. 2008-jılda usı spektakl tiykarında film súwretke alınǵan. Aytmatov haqqında jazılǵan «Aytmatov hayalları» atlı  kitapshada jurnalist [[Janibek Janyzak]] onıń turmıslıq jolı haqqında jazǵan. Jazıwshı bul shıǵarmaǵa bılay juwap qaytaradı: Ruxsatsız birewdiń jandúnyasına úńiliw jaqsı emes, Meyli ózine ılayıq kórse jazabersin. Qaysı jazıwshınıń qálemine tosqınlıq qılıw kerek». — dep jazǵan. Ol Kerez haqqında da bılay deydi: «Kerez meniń birinshi jubayım. Jaslıq hám studentlik gezdiń  eń awır hám otlı dáwirlerin birge basıp óttik. Marhum anam Naǵima ekewi bir-birin ana-qızday sıyladı, kóp jıllar dawamında  ómirdiń ashshı-dushshısın birge tattıq. Kerezden eki balam bar — Sanjar hám Asqar. Ómirimniń qaytalanbaytuǵın  quwanıshlı demlerin tákirarlanbas talantlı, aqıllı hám gózzal hayallar bezedi».

1980-jıllardan baslap Shıńǵız Aytmatov házirgi hayalı Mariya Aytmatova menen jasaǵan. Mariya Pútkil Soyuzlıq mámleketlik kinematografiya institutın ([[Moskva]]) tamamlaǵan. Ol aldın Yaponiyada jasap, yapon puqarası menen turmıs qurǵan, keyin ajırasqan. Mariya qırǵız, rus hám ingliz tillerinde erkin sóyleydi. Bul nekeden Aytmatovtıń Shiyrin atlı qızı hám Eldar atlı ulı bar.

== «Manas» hám Aytmatov ==

«[[Маnas» eposı]] professional jazıwshılar ushın [[Dramaturgiya|dramaturgiya]]da, sonıńday-aq [[Proza|proza]] hám [[Poeziya|poeziya]]da da kórkem-ádebiy derek bolıp kelgen hám solay bolıp qaladı. Prozada, birinshi náwbette, Sh. Aytmatovtıń estetikalıq iskerligi ajıralıp turadı. Ataqlı jazıwshı bul ullı epostı izertlep, úyrenip qoymay, onıń syujetin, ideyaların, kórkem quralların óziniń shıǵarmalarında joqarı  bilimdanlıq hám sheberlik penen qollaǵan. K. Asanaliev bılay deydi: «Manas» Aytmatovtıń «kórkem aqılında ayrım bólimleri, bazı belgileri menen emes, bálkim, pútkilley bar». Aytmatov epos haqqında sonday deydi: «Manas» eposın tıńlaw waqtında manasshıdan dıqqat penen esitip otırıp, hárbir kórinis óz ornında ekenin kórip, hárbir kórinistiń ózine tán kórkem sisteması, kórkem maqseti bar ekenligin sezinip, xalıqtıń kórkem fantaziyasına qayıl qalmay ilajıń joq»&lt;ref&gt;«Manas» ensiklopediyası. Mámleketlik til hám ensiklopediya orayı. Bishkek : Qırǵız ensiklopediyası Bas redakciyası, -1995.&lt;/ref&gt;.

== Estelikler ==

2011-jıl 30-avgustda Bishkek orayındaǵı [[Ala-Too maydanı]]nıń qubla tárepine Shıńǵız Aytmatovtıń háykeli ornatıldı. Onıń ashılıw máresiminde Qırǵızstan Prezidenti [[Roza Otunbaeva,]] Bas wázir [[Almazbek Atambaev,]] Joqarǵı keńes baslıǵı Axmatbek Keldibekov basshılıǵındaǵı mámleket basshıları, Rossiya prezidenti Adminstraciyasınıń baslıǵı Sergey Sarıshkin, elshiler, jámáatshilik wákilleri qatnastı.

== Sıylıqları hám ataqları ==

* 1958-jılı «Miynetdegi belsendiligi ushın» medalı menen sıylıqlanǵan.
* 1962-jılı «Miynet Qızıl Bayraq» ordeni menen sıylıqlanǵan.
* 1963-jılı «Tawlar hám dashtlar qıssası» kitabı ushın Lenin atındaǵı sıylıqtıń laureatı boladı.
* 1967-jılı «Miynet Qızıl Bayraq» ordeni menen sıylıqlanǵan.
* 1968-jılı Qırǵız SSR xalıq jazıwshısı degen joqarı dáreje berilgen.
* 1971-jılı «Azizim, Gúlsarı» povesti ushın Mámleketlik sıylıqqa sazawar bolǵan.
* 1974-jılı N.K.Krupskaya atındaǵı medal menen sıylıqlanǵan.
* 1975-jılı «Manas atanıń appaq qarları, kók muzları» ocherki ushın «Ogonyok» jurnalınıń sıylıǵı berilgen.
* 1976-jılı «&lt;nowiki/&gt;[[Erte kelgen tırnalar|Erte qaytqan tırnalar]]&lt;nowiki/&gt;» atlı povesti ushın Qırǵız SSR Toktogul atındaǵı Mámleketlik sıylıq penen sıylıqlanǵan.
* 1977-jılı «&lt;nowiki/&gt;[[Aq keme (kitap)|Aq keme]]&lt;nowiki/&gt;» povesti hám sol tiykarda jazılgán kórkem film ssenariysi ushın SSSR Mámleketlik sıylıǵı berilgen.
* 1978-jılı [[Lenin ordeni]] hám «Oraq hám Balǵa» altın medalı menen sıylıqlanǵan; «Socialistlik miynet qaharmanı» degen ataqta berilgen.
* 1979-jılı «Erte qaytqan tırnalar» hám «Teńizdi jaǵalap jortqan tarǵıl kópek» shıǵarmalarındaǵı tereń insanıylıq ruwxın ashqanı ushın [[Italiya]]nıń Volterra qalasınıń kórkem-óner jámáatshiligi 1-sıylıǵın bergen.
* 1980-jılı Italiyada «Erte qaytqan tırnalar» hám «Teńizdi jaǵalap jortqan tarǵıl kópek» shıǵarmaları ushın xalıqaralıq «Etruriya» sıylıǵı tapsırılǵan.
* 1983-jılı «Ásirge tatırlıq kún» romanı ushın SSSR mámleketlik sıylıǵın alǵan.
* 1984-jılı «Xalıqlar doslıǵı» ordeni menen sıylıqlanǵan.
* 1987-jılı [[Polsha]]daǵı balalardıń usınısı menen oylap tawılǵan «Tabassum» ordeni berilgen.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler == 
{{ Wikicitata}}
* Айтматов, Чыңгыз (1978). В соавторстве с землею и водою... (Очерки, статьи, беседы, интервью). Фрунзе: Кыргызстан.
* [http://www.azattyk.org/content/article/1376531.html  Керез Шамшыбаева эже] 
* http://www.rferl.org/content/Chyngyz_Aitmatovs_Lifelong_Journey_Toward_Eternity/1359041.html Chingiz Aitmatov's Lifelong Journey Toward Eternity 
* http://ria.ru/spravka/20131212/983263005.html 
* [http://www.bizdin.kg/ebooks/html/manas/sagynbai/manas_so_1/section1.html#title3 Байыркы кыргыз рухунун туу чокусу]{{Жеткиликсиз шилтеме|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Айтматов Манас эпосу жөнүндө)]
* [https://web.archive.org/web/20100914064354/http://ky.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%87%D0%B8_%D0%94%D0%B7%D1%8E%D0%B9%D0%BE Гезитчи Дзюйо] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100914064354/http://ky.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%87%D0%B8_%D0%94%D0%B7%D1%8E%D0%B9%D0%BE |date=2010-09-14 }}
* [http://www.presskg.com/tuusu/08/0613_4.htm Чыңгыз Айтматов менен коштошуу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212004009/http://www.presskg.com/tuusu/08/0613_4.htm |date=2013-12-12 }} (&quot;Кыргыз гезиттери&quot; сайтында)

[[Kategoriya:Shıńǵız Aytmatov| ]]
[[Kategoriya:Qırǵız jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Jazıwshılar]]
[[Kategoriya:Dissidentler]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>gq08ub86vv4bep199cwr84aqq5o5e44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Japaq Shamuratov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7371</id>
    <revision>
      <id>227718</id>
      <parentid>203685</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4483" sha1="205wlxl68tgj2gnmgzc4h74gudmgw87" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı
|qaraqalpaqsha atı        = Japaq Shamuratov
|súwret                   = Japaq Shamuratov.jpg
|súwret eni               = 
|súwret táriypi           = Japaq Shamuratov (1893–1973)
|tuwılǵan sánesi          = 1893
|tuwılǵan jeri            = Nazarxan awılı, [[Ámiwdárya rayonı]], [[Qaraqalpaqstan]]
|qaytıs bolǵan sánesi     = 1973
|qaytıs bolǵan jeri       = [[Nókis]]
|puqaralıǵı               = {{SSRA}}
|milleti                  = [[Qaraqalpaqlar|qaraqalpaq]]
|kásibi                   = [[baqsı]], [[kompozitor]], [[sazende]], jámiyetlik isker
|iskerlik jılları         = 1930–1973
|sıylıqları               = [[Ózbekstan xalıq artisti]], [[Qaraqalpaqstan xalıq artisti]], [[Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları|Berdaq atındaǵı sıylıq laureatı]]
}}
'''Japaq Shamuratov''' (Жапақ Шамуратов; [[1893]]–[[1973]]) — házirgi zaman qaraqalpaq muzıka mádeniyatınıń tiykarın salıwshılardıń biri, ataqlı [[baqsı]], sazende, [[kompozitor]] hám jámiyetlik isker. [[Ózbekstan]] hám [[Qaraqalpaqstan]] xalıq artisti.

== Ómiri ==
Japaq Shamuratov 1893-jılı [[Ámiwdárya rayonı]]nıń «Nazarxan» awılında (házirgi Berdaq atındaǵı awıl) diyqan shańaraǵında tuwılǵan. Jaslayınan anasınan jetim qalıp, awır turmıs keshirgenine qaramastan, ziyrekligi menen ajıralıp turǵan. 8–9 jaslarınan baslap duwtar shertiwge qızıǵıp, qaraqalpaq xalqınıń baqsı-jırawshılıq kórkem ónerine ıqlas qoyǵan.

Ol qaraqalpaqtıń belgili [[Atajan baqsı]]dan tálim alıp, «Alpamıs», «Sharyar» sıyaqlı dástanlardı yadqa aytıw sheberligine erisken. Sonday-aq, xalıq namaları bolǵan «Eshbay», «Górqız», «Ilǵal», «Xoja baǵman», «Qaradáli», «Ala qayıs», «Saltıq» sıyaqlı namalardı tereń ózlestirgen.

== Iskerligi ==
1930-jıllardan baslap Japaq Shamuratov qaraqalpaq mámleketlik muzıkalı drama hám komediya teatrında, sonday-aq radio esittiriw komitetinde qosıqshı-sazende bolıp jumıs basladı. 

Ol óz iskerligi dáwirinde tómendegi xızmetlerdi atqardı:
* Qaraqalpaq mámleketlik teatrında baqsı hám sazende;
* Radio esittiriw komitetinde kórkemlik basshısı;
* [[Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik filarmoniyası|Berdaq atındaǵı filarmoniyada]] folklorlıq ansambl baslıǵı.

== Dóretiwshiligi ==
=== Teatr muzıkası ===
Japaq baqsı qaraqalpaq milliy teatrı repertuarın xalıq namaları menen bayıtıwǵa úlken úles qostı. Ol 20 dan aslam muzıkalı drama hám komediyalarǵa muzıka jazdı. Atap aytqanda:
* «Baǵdagúl»
* «Kóklen batır»
* «Xorlıqtan azat»
* «Aygúl-Abat»
* «Aral qızı»
* «Berdaq»
* «[[Súymegenge súykenbe]]»

=== Qosıqları ===
Kompozitor retinde ol 200 den aslam shıǵarmalar dóretken. Onıń «Qaraqalpaqstan», «Ámiwdárya», «Miynet — baxıt», «Sonday kúldim», «Oramal», «Baxar súygen yar» sıyaqlı qosıqları qaraqalpaq muzıkasınıń altın fondınan orın alǵan.

== Ustazlıq jolı ==
Japaq Shamuratov kópǵana jas talantlarǵa jollama bergen ardaqlı ustaz. Onıń shákirtleri qatarında [[Abdireyim Sultanov|A. Sultanov]], [[Xudayberdi Turdıqulov|X. Turdıqulov]], [[Ańsatbay Qayratdinov|A. Qayratdinov]], [[Ǵaniy Amaniyazov|Ǵ. Amaniyazov]] sıyaqlı belgili kompozitorlar bar.

== Sıylıqları hám húrmeti ==
* [[Ózbekstan xalıq artisti]];
* [[Qaraqalpaqstan xalıq artisti]];
* [[Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları|Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik sıylıǵınıń laureatı]];
* «Miynet qızıl bayraq» ordeni;
* Bes márte Qaraqalpaqstan ASSR Joqarı Keńesiniń deputatı bolıp saylanǵan.

1987-jılı [[Nókis]] mámleketlik kórkem óner bilim jurtına (házirgi kolledj) Japaq Shamuratovtıń atı berildi hám sol jerde onıń muzeyi shólkemlestirildi.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları}}

[[Kategoriya:1893-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:1973-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstan xalıq artistleri]]
[[Kategoriya:Ózbekstan xalıq artistleri]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaq baqsıları]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaq kompozitorları]]
[[Kategoriya:Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik sıylıǵınıń laureatları]]
[[Kategoriya:Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>205wlxl68tgj2gnmgzc4h74gudmgw87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Máteke Jumanazarov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8468</id>
    <revision>
      <id>227727</id>
      <parentid>164109</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyesileri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyesileri]]» kategoriyası alıp taslandı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2073" sha1="rk7c5ck0r8qvsxrsbomy3lfcu0yu6bk" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı|name=Máteke Jumanazarov|image=Mateke Jumanazarov.jpg|image_size=200px|birth_place=[[Sirdárya wálayatı (Rossiya imperiyasi)|Sirdárya wálayatı]]|occupation=Qaraqalpaqstan ASSR Joqarı Keńesi Prezidiumınıń baslıǵı|years_active=1941-1960-jıllar|death_date=24-noyabr 1966 -jıl 
 (60 jasda)|birth_date=18-iyun 1906 -jıl 
 Sirdaryo wálayatı, SSSR}}'''Máteke Jumanazarov''' — [[Sovet Sotsialistik Respublikaları Awqamı|sovet]] mámleket hám ekonomika ǵayratkeri.

== Ómirbayanı ==
1906 -jılda Sirdárya wálayatında tuwılǵan. 1931-jıldan KPSS aǵzası.
1931-jıldan baslap ekonomikalıq, social hám siyasiy jumıslarda aktiv. [[1929]]—[[1960|1960-jıllar]] aralıǵında [[Tórtkúl]] sovet-partiya qurılıs mektepinde, Ózbekstan Kommuni raykominda, rayon qarıydar jámiyetleri birlespesinde, rayon finans bóliminde, Kegeyli rayonı ijroiya komitetinde iskerlik alıp barǵan. [[Qaraqalpaqstan]] ASSR finans xalıq komissarınıń orınbasarı,1941—[[1960|1960-yillarda]] Qaraqalpaqstan ASSR Joqarı Keńesi Prezidiumınıń baslıǵı&lt;ref&gt;[https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-nov-25-1966-3573812/ Jumanazarov nekrologi (newspaperarchive.com)]&lt;/ref&gt;.

SSSR Joqarı Sovetiniń II, III, Iv, v shaqırıqları deputatı&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171108035432/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1109799550 Jumanazarov haqqında centrasia.ru saytida]&lt;/ref&gt;.

Máteke Jumanazarov 1966-yilda [[Nókis]]de qaytıs bolǵan. Qaladaǵı Shorsha baba áwliyesine qazalanǵan. Onıń qızı Bibizada Jumanazarova Ózbekstan Qaharmanı [[Ibrayım Yusupov]]tıń zayıbı bolǵan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
* [http://www.knowbysight.info/DDD/10795.asp Jumanazarov knowbysight.info saytida]
* [http://www.knowbysight.info/1_UZBEK/05138.asp Qoraqalpoq ASSR haqida knowbysight.info saytida]

{{Qaraqalpaqstan basshıları}}

[[Kategoriya:Qızıl Juldız ordeni iyesileri]]
[[Kategoriya:Húrmet Belgisi ordeni iyesileri]]
[[Kategoriya:Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler]]</text>
      <sha1>rk7c5ck0r8qvsxrsbomy3lfcu0yu6bk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227728</id>
      <parentid>227727</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]; ± 2 kategoriya ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2121" sha1="7mbvpo9faczm8qix0rr41br0fvocrqz" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı|name=Máteke Jumanazarov|image=Mateke Jumanazarov.jpg|image_size=200px|birth_place=[[Sirdárya wálayatı (Rossiya imperiyasi)|Sirdárya wálayatı]]|occupation=Qaraqalpaqstan ASSR Joqarı Keńesi Prezidiumınıń baslıǵı|years_active=1941-1960-jıllar|death_date=24-noyabr 1966 -jıl 
 (60 jasda)|birth_date=18-iyun 1906 -jıl 
 Sirdaryo wálayatı, SSSR}}'''Máteke Jumanazarov''' — [[Sovet Sotsialistik Respublikaları Awqamı|sovet]] mámleket hám ekonomika ǵayratkeri.

== Ómirbayanı ==
1906 -jılda Sirdárya wálayatında tuwılǵan. 1931-jıldan KPSS aǵzası.
1931-jıldan baslap ekonomikalıq, social hám siyasiy jumıslarda aktiv. [[1929]]—[[1960|1960-jıllar]] aralıǵında [[Tórtkúl]] sovet-partiya qurılıs mektepinde, Ózbekstan Kommuni raykominda, rayon qarıydar jámiyetleri birlespesinde, rayon finans bóliminde, Kegeyli rayonı ijroiya komitetinde iskerlik alıp barǵan. [[Qaraqalpaqstan]] ASSR finans xalıq komissarınıń orınbasarı,1941—[[1960|1960-yillarda]] Qaraqalpaqstan ASSR Joqarı Keńesi Prezidiumınıń baslıǵı&lt;ref&gt;[https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-nov-25-1966-3573812/ Jumanazarov nekrologi (newspaperarchive.com)]&lt;/ref&gt;.

SSSR Joqarı Sovetiniń II, III, Iv, v shaqırıqları deputatı&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171108035432/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1109799550 Jumanazarov haqqında centrasia.ru saytida]&lt;/ref&gt;.

Máteke Jumanazarov 1966-yilda [[Nókis]]de qaytıs bolǵan. Qaladaǵı Shorsha baba áwliyesine qazalanǵan. Onıń qızı Bibizada Jumanazarova Ózbekstan Qaharmanı [[Ibrayım Yusupov]]tıń zayıbı bolǵan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
* [http://www.knowbysight.info/DDD/10795.asp Jumanazarov knowbysight.info saytida]
* [http://www.knowbysight.info/1_UZBEK/05138.asp Qoraqalpoq ASSR haqida knowbysight.info saytida]

{{Qaraqalpaqstan basshıları}}

[[Kategoriya:Qızıl Juldız ordeni iyeleri]]
[[Kategoriya:Húrmet Belgisi ordeni iyeleri]]
[[Kategoriya:Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>7mbvpo9faczm8qix0rr41br0fvocrqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ǵafur Ǵulam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12776</id>
    <revision>
      <id>227725</id>
      <parentid>212394</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9697" sha1="gyi7xcvo8dtphhae7zgte58nqsrefue" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı}}
'''Ǵafur Ǵulam''' (1903-jıl 10-may — 1966-jıl 10-iyun) — ózbek jazıwshısı hám shayırı. 1903-jıldıń 10-mayında Tashkent qalasınıń Qorǵantegi máhállesinde diyqanlar shańaraǵında tuwılǵan. Toǵız jasında ákesinen, on bes jasında anasınan jetim qalǵan Ǵafur Ǵulam aldın eski mektepte, keyin orıs-tuzem mektepte oqıǵan. Ol 1916-jıldıń gúzinde oqıwǵa kiredi. Anasınıń óliminen keyin (ákesi aldınlaw qaytıs bolǵan), ol jumıs islewge májbúr boladı. Kóplegen kásiplerde ózin sınap kórgennen keyin, baspada hárip teriwshi bolıp jumısqa kiredi. Soń pedagogikalıq kurslarda oqıp, Tashkent pedagogika institutın oqıp pitirgen. Ol 1919-jıldan 1927-jılǵa shekem oqıtıwshı, mektep direktorı, Ruwxıylıq awqamı jumısshılarınıń baslıǵı bolıp, balalar úyin shólkemlestiriwde belsene qatnasadı. «Sum bala» (1936 ) avtobiografiyalıq povesti dóretiwshiniń balalıǵı, sol ásir basındaǵı Tashkent turmısı haqqında súwretlengen.

== Dóretiwshiligi ==
1923-jılı jazılǵan «Feliks farzandlari» qosıǵında jetim balalar haqqında aytadı, onda jazıwshı óz ómirin keltirip ótken. Soń «Maorif va oʻqituvchi» jurnalında «Goʻzallik qayerda» atlı ekinshi qosıǵı baspadan shıǵadı. «Dinamo» (1931), «Tirik qoʻshiqlar» (1932) toplamlarında shayır ruwxındaǵı ayrıqshalıq, milliy ózine tánlik súwretlenedi. Insanǵa tán máńgi sezimler «Qish va shoirlar» (1929), «Non» (1931), «Toshkent» (1933), «Qutbda saylov» (1937), «Men Yahudiy» (1941), «Qish» (1941), «Xotin» (1942), «Afsuski, afsusni qoʻshib koʻmmadi» (1945) sıyaqlı qosıqlarında sáwlelenedi.

«Bogʻ» (1934), «Sogʻinish» (1942), «Kuz keldi» (1945), «Kuzgi koʻchatlar» (1948) sıyaqlı qosıqlarında abadan turmıs, saqıy baǵman, úmitli keleshek súwretlengen. Áke tımsalında «Sen yetim emessan» (1942), «Sogʻinish» (1942), «Biri biriga shogird, biri biriga ustod» (1950), «Sizga» (1947), «Bahor taronalari» (1948) sıyaqlı qosıqlarında el-jurt, xalıq, keleshek juwapkershiligi súwretlenedi.

«Netay» (1930), «Yodgor» (1936), «Shum bola» (1936-1962) povestleri, «Hiylai sharʼiy» (1930), «Mening oʻgʻrigina bolam» (1965) sıyaqlı gúrrińlerinde qaharman xarakteriniń milliy ayrıqshalıqları sáwlelendirilgen.

1943-jılda Ózbekstan Pánler Akademiyasına aǵza boldı. Akademik sıpatında ol ádebiyat tariyxın, jazıwshılar dóretiwshiligin («Navoiy va zamonamiz» (1948), «Folklordan oʻrganaylik» (1939), «Jaloliddin» dramasi haqida&quot; (1945), «Muqimiy» (1941)) jarıtıp berdi.

Watan qorǵawshısı teması Ǵafur Ǵulamnıń 1941—1945-jıllardan keyingi dóretiwshiliginde jáne de rawajlanǵan. Sonıń menen bir qatarda, ol adamlardı «bar sabırı, bar qábileti»n fashistler ústinen jeńiske erisiw ushın jumsawǵa shaqıradı. Shayır urıstan keyingi dáwirlerdegi mámlekettiń ekonomikalıq rawajlanıwda ózbek hayalınıń rólin bólek aytıp ótken.

Ol «Ikki akt» dástanında awıllardıń qaytadan jaylasıwın maqtanısh etip, ózbek diyqanshılıǵı hám olardıń keleshektegi arzıwların bildiredi. Bul tema «Qóqon» dástanında da aytılǵan.

Ǵafur Ǵulamnıń balalar hám jas óspirimler ushın arnalǵan qosıqları: «Ikki bolalik», «Bilaman», «Seni Vatan kutmoqda».

Urıs jıllarında Ǵafur Ǵulam «Sen yetim emassan», «Seni kutyapman, oʻgʻlim!», «Vaqt», «Kuzatish», «Ayol», «Bizning koʻchada ham bayram boʻlajak» sıyaqlı qosıqlardı jazǵan. «Seni kutyapman, oʻgʻlim!» qosıqlarında front artında ózleriniń qaharmanlarsha miynetleri arqalı dushpan ústinen erisken jeńisi ákelerdiń sabırlılǵı hám kúshliligi sebepli ekenligin maqtanısh etedi.

'''Qosıqları:'''

Urıstan keyingi jıllarda Ǵafur Ǵulam bir qansha qosıqlar toplamların baspadan shıǵaradı: «Yangi sheʼrlar», «Oʻzbekiston olovlari», «Onalar», «Oʻzbek xalq gʻururi», «Tong qoʻshigʻi», «Yashasin, tinchlik!», «Bu — sening imzoing». Shayır bul toplamlardan orın alǵan qosıqlarda tınısh dáwirdiń zárúrli sorawlarına juwap tabıwǵa, ózbek xalqınıń miynet iskerligindegi tabısların kórsetiwge umtıladı. Shıǵarmalarınıń qaharmanları — dúnya jumısları hám miynet penen bánt bolǵan ásker.

Sonıń menen birge, shayır Pushkin, Lermontov, Griboyedov, Mayakovskiy, Nozim Hikmet, Rustaveli, Nizomiy, Shekspir, Dante, Bomarshe hám basqalardıń dóretpelerin ózbek tiline sheber túrde awdarıp, ádebiyattanıw ilimindegi hám publitsistikalıq maqalaları menen hámmemizge belgili bolǵan.

Ǵafur Ǵulam 1966-jıldıń 10-iyunında qaytıs bolıp, Chıǵatay áwliyesine jerlengen.

== Shańaraǵı ==

* Ómirlik joldası Almaz Ǵafurovna — Axmedov Qudiretilla Axmedovich, 1995-jılda qaytıs bolıp, Ózbekstannıń ataqlı mámleket ǵayratkeri bolǵan. 
* Balası — Uluǵ Ǵulamov (1933-jıl 1-oktyabr — 1990-jıl 15-martta qaytıs bolǵan), yadro fizigi, Ózbekstan SSR PA akademigi, Ózbekstan SSR Pánler akademiyası Yadro fizika institutınıń direktorı.
*Balası — Qadir Ǵulamov (1945-jıl 17-fevralda Tashkent qalasında tuwılǵan), maǵlıwmatı — yadro fizigi, Ózbekstan Pánler akademiyası xabarshı aǵzası, Quyash fizikası institutınıń direktorı, keyin — Ózbekstan qorǵanıw ministriniń birinshi puqaralıq ministri (2000-jıl 29-sentyabrden — 2005-jıl 18-noyabrge shekem)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.ng.ru/cis/2003-03-06/1_karimov.html| bet = В Узбекистане «похоронили» президента //Независимая газета| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131217222254/http://www.ng.ru/cis/2003-03-06/1_karimov.html| arxivsáne = 2013-jıl 17-dekabr | qaralǵan sáne = 2013-jıl 17-dekabr | deadlink = no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880427| bet = Гулямов, Кадыр Гафурович на «ЦентрАзии»| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131217221634/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880427| arxivsáne = 2013-jıl 17-dekabr | qaralǵan sáne = 2013-jıl 17-dekabr | deadlink = yes}}&lt;/ref&gt;.
*Qızı — Almaz Ǵafurovna Ahmedova (Ǵulamova), 1938-jıl 3-iyulda tuwılǵan, súwretshi, muzey direktorı. Ǵafur Gulyama, úsh perzenti bar, Durbek Qudirettilaevich Ahmedov — ekonomika pánleri doktorı, Jorabek Qudiretillaevich Ahmedov — irrigaciya injeneri, Gáwharshadbegim Qudiretillaevna Bahadirova (Ahmedova) — táriyx pánleri kandidatı, siyasatshı. 
*Qızı — Toshxan Ǵafurovna Joldasova (Ǵulamova).

== Shıǵarmaları ==

* «Hiylai sharʼiy» (1930)
* «Mening oʻgʻrigina bolam» (1965)
* «Netay» (1930)
* «Yodgor» (1936)
* «Shum bola» (1936-1962)

'''Poeziyalıq toplamları:'''

* «Gulnoza» (1929)
* «Dinamo» (1931)
* «Xitoy rasmlari» (1932)
* «Jonli qoʻshiqlar» (1932)
* «Oʻzbekiston» (1936)
* Sharqdan kelganlar (1943)
* «Biz tirik odamlarmiz»
* «Ustalar kuchga ega boʻlganda»
* «Sheʼrlar» (1949)
* «Oʻrtoq Stalinga» (1950)
* «Oʻrtoq Stalinga» (1951)
* «Moskva — dunyo qal’asi» (1951)
* «Turksib yoʻllari haqida»
* «Vatan»
* «Yashasin dunyo!»
* «Qish va qor» (1929)
* «Non» (1931)
* «Toshkent» (1933)
* «Bogʻ» (1934)
* «Shimoliy qutbdagi saylovlar» (1937);
* «Men yahudiyman» (1941)
* «Qish» (1941)
* «Sen yetim emassan» (1942)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://mytashkent.uz/2010/04/17/gafur-gulyam-tyi-ne-sirota/#comment-36167| bet = Письма о Ташкенте :: Гафур Гулям. Ты не сирота| qaralǵan sáne = 2010-jıl 22-aprel | arxivsáne = 2010-jıl 27-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20100427045159/http://mytashkent.uz/2010/04/17/gafur-gulyam-tyi-ne-sirota/#comment-36167| deadlink = no}}&lt;/ref&gt;;
* «Ayol» (1942)
* «Sogʻinch» (1942)
* «Afsuski, pushaymonlar koʻmilmagan» (1945)
* «Kuz keldi» (1945)
* «Siz — yosh» (1947)
* «Hammasi sizniki» (1947)
* «Bahor ohanglari» (1948)
* «Kuzgi koʻchatlar» (1948)
* «Assalom kommunizmga!» (1949)
* «Yoz»
* «Pol Robesonga» (1949)
* «Kim oʻrganadi, kim oʻrgatadi» (1950)
* «Vatan baxti» (1951)
* «Yangi Yerda bayram» (1957)
* «Yodgar» (1961);
* «Lenin va Sharq» (1961).

== Sıylıqları ==
*Ekinshi dárejeli Stalin sıylıǵı (1946 )—«Sharqdan kelganlar» qosıqlar toplamı ushın (1943)
*Lenin sıylıǵı (1970-jılı, qaytıs bolǵanınan keyin) - sońǵı jıllardaǵı poeziyası ushın 
*Leninniń úsh ordeni
*Úsh Miynet Qızıl Bayraq ordeni (31. 01. 1939 ; 12. 06. 1951&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://portal-kultura.ru/upload/iblock/85c/1951.12.08.pdf| bet = Архивированная копия| qaralǵan sáne = 2022-jıl 6-mart | arxivsáne = 2022-jıl 26-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220226171334/https://portal-kultura.ru/upload/iblock/85c/1951.12.08.pdf| deadlink = no}}&lt;/ref&gt;; 05. 09. 1963)
*«Dańq hám ataq belgisi» ordeni
*«Buyuk xizmatlari uchun» ordeni (2000-jıl 25-avgust)—qaytıs bolǵanınan keyin

== Ádebiyatlar ==
*Mamajonov S. Shoir va zamonaviylik. Tashkent, «Fan», 1963.
*Akbarov A. Gafur Gulyam. Tashkent: «Yosh gvardiya», 1974.
*Sharafiddinov O. Xalq baxtining otashin kuychisi.
*Gʻafur Gʻulom. Asarlar, 10 tom, Tashkent: Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1978, 180-229.

== Derekler ==
[[Kategoriya:Ózbekstan Pánler akademiyası akademikleri]]
[[Kategoriya:Ózbekstanlı jazıwshılar]]
[[Kategoriya:Húrmet Belgisi ordeni iyeleri]]
[[Kategoriya:Ózbekstan xalıq shayırları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>gyi7xcvo8dtphhae7zgte58nqsrefue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mixail Chub</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17874</id>
    <revision>
      <id>227722</id>
      <parentid>212831</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12004" sha1="4blqb6vontny9aiejvyte58mr8dl5v1" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı =
| negizgi atı =Mixail Chub
| súwret =
| súwret uzınlıǵı =
| súwret túsindirmesi =
| qatarlıq sanı =
| lawazım =
| bayraq =
| bayraq2 =
| lawazımdaǵı atı =
| lawazımǵa kirisiw sánesi =
| lawazımnan ketiw sánesi =
| premyer =
| prezident =
| spiker =
| senat baslıǵı =
| vice-prezident =
| gubernator =
| vice-gubernator =
| ministr =
| premyer-ministr =
| birinshi ministr =
| monarx =
| orınbasarı =
| kancler =
| parlament =
| senat baslıǵı =
| lider =
| hákim =
| hákim járdemshisi =
| húkimdar =
| húkimdar járdemshisi =
| járdemshisi =
| waqıtsha =
| qarsılas =
| aldınǵı isker =
| keyingi isker =
| aldınǵısı = 
| keyingisi = 
| taj kiygiziw sánesi = 
| 1belgiatı = 
| 1tekstatı = 
| 2belgiatı = 
| 2tekstatı = 
| 3belgiatı = 
| 3tekstatı = 
| 4belgiatı = 
| 4tekstatı = 
| 5belgiatı = 
| 5tekstatı = 
| qatarlıq sanı_2 =
| lawazım_2 =
| bayraq_2 =
| bayraq2_2 =
| lawazımdaǵı atı_2 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_2 =
| lawazımnan ketiw sánesi_2 =
| premyer_2 =
| prezident_2 =
| vice-prezident_2 =
| gubernator_2 =
| vice-gubernator_2 =
| ministr_2 =
| premyer-ministr_2 =
| birinshi ministr_2 =
| monarx_2 =
| orınbasarı_2 =
| kancler_2 =
| parlament_2 =
| senat baslıǵı_2 =
| lider_2 =
| hákim_2 =
| hákim járdemshisi_2 =
| húkimdar_2 =
| húkimdar járdemshisi_2 =
| járdemshisi_2 =
| waqıtsha_2 =
| qarsılas_2 =
| aldınǵı isker_2 =
| keyingi isker_2 =
| aldınǵısı_2 = 
| keyingisi_2 = 
| taj kiygiziw sánesi_2 = 
| 1belgiatı_2 = 
| 1tekstatı_2 = 
| 2belgiatı_2 = 
| 2tekstatı_2 = 
| 3belgiatı_2 = 
| 3tekstatı_2 = 
| 4belgiatı_2 = 
| 4tekstatı_2 = 
| 5belgiatı_2 = 
| 5tekstatı_2 = 
| qatarlıq sanı_3 =
| lawazım_3 =
| bayraq_3 =
| bayraq2_3 =
| lawazımdaǵı atı_3 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_3 =
| lawazımnan ketiw sánesi_3 =
| premyer_3 =
| prezident_3 =
| vice-prezident_3 =
| gubernator_3 =
| vice-gubernator_3 =
| ministr_3 =
| premyer-ministr_3 =
| birinshi ministr_3 =
| monarx_3 =
| orınbasarı_3 =
| kancler_3 =
| parlament_3 =
| lider_3 =
| hákim_3 =
| hákim járdemshisi_3 =
| húkimdar_3 =
| húkimdar járdemshisi_3 =
| járdemshisi_3 =
| waqıtsha_3 =
| qarsılas_3 =
| aldınǵı isker_3 =
| keyingi isker_3 =
| aldınǵısı_3 = 
| keyingisi_3 = 
| taj kiygiziw sánesi_3 = 
| 1belgiatı_3 = 
| 1tekstatı_3 = 
| 2belgiatı_3 = 
| 2tekstatı_3 = 
| 3belgiatı_3 = 
| 3tekstatı_3 = 
| 4belgiatı_3 = 
| 4tekstatı_3 = 
| 5belgiatı_3 = 
| 5tekstatı_3 = 
| qatarlıq sanı_4 =
| lawazım_4 =
| bayraq_4 =
| bayraq2_4 =
| lawazımdaǵı atı_4 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_4 =
| lawazımnan ketiw sánesi_4 =
| premyer_4 =
| prezident_4 =
| vice-prezident_4 =
| gubernator_4 =
| vice-gubernator_4 =
| ministr_4 =
| premyer-ministr_4 =
| birinshi ministr_4 =
| monarx_4 =
| orınbasarı_4 =
| kancler_4 =
| parlament_4 =
| lider_4 =
| hákim_4 = 
| hákim járdemshisi_4 =
| húkimdar_4 =
| húkimdar járdemshisi_4 =
| járdemshisi_4 =
| waqıtsha_4 =
| qarsılas_4 =
| aldınǵı isker_4 =
| keyingi isker_4 =
| aldınǵısı_4 = 
| keyingisi_4 = 
| taj kiygiziw sánesi_4 = 
| 1belgiatı_4 = 
| 1tekstatı_4 = 
| 2belgiatı_4 = 
| 2tekstatı_4 = 
| 3belgiatı_4 = 
| 3tekstatı_4 = 
| 4belgiatı_4 = 
| 4tekstatı_4 = 
| 5belgiatı_4 = 
| 5tekstatı_4 = 
| qatarlıq sanı_5 =
| lawazım_5 =
| bayraq_5 =
| bayraq2_5 =
| lawazımdaǵı atı_5 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_5 =
| lawazımnan ketiw sánesi_5 =
| premyer_5 =
| prezident_5 =
| vice-prezident_5 =
| gubernator_5 =
| vice-gubernator_5 =
| ministr_5 =
| premyer-ministr_5 =
| birinshi ministr_5 =
| monarx_5 =
| orınbasarı_5 =
| kancler_5 =
| parlament_5 =
| lider_5 =
| hákim_5 =
| hákim járdemshisi_5 =
| húkimdar_5 =
| húkimdar járdemshisi_5 =
| járdemshisi_5 = 
| waqıtsha_5 =
| qarsılas_5 =
| aldınǵı isker_5 =
| keyingi isker_5 =
| aldınǵısı_5 = 
| keyingisi_5 = 
| taj kiygiziw sánesi_5 = 
| 1belgiatı_5 = 
| 1tekstatı_5 = 
| 2belgiatı_5 = 
| 2tekstatı_5 = 
| 3belgiatı_5 = 
| 3tekstatı_5 = 
| 4belgiatı_5 = 
| 4tekstatı_5 = 
| 5belgiatı_5 = 
| 5tekstatı_5 = 
| qatarlıq sanı_6 =
| lawazım_6 =
| bayraq_6 =
| bayraq2_6 =
| lawazımdaǵı atı_6 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_6 =
| lawazımnan ketiw sánesi_6 =
| premyer_6 =
| prezident_6 =
| vice-prezident_6 =
| gubernator_6 =
| vice-gubernator_6 =
| ministr_6 =
| premyer-ministr_6 =
| birinshi ministr_6 =
| monarx_6 =
| orınbasarı_6 =
| kancler_6 =
| parlament_6 =
| lider_6 =
| hákim_6 =
| hákim járdemshisi_6 =
| húkimdar_6 =
| húkimdar járdemshisi_6 =
| járdemshisi_6 = 
| waqıtsha_6 =
| qarsılas_6 =
| aldınǵı isker_6 =
| keyingi isker_6 =
| aldınǵısı_6 = 
| keyingisi_6 = 
| taj kiygiziw sánesi_6 = 
| 1belgiatı_6 = 
| 1tekstatı_6 = 
| 2belgiatı_6 = 
| 2tekstatı_6 = 
| 3belgiatı_6 = 
| 3tekstatı_6 = 
| 4belgiatı_6 = 
| 4tekstatı_6 = 
| 5belgiatı_6 = 
| 5tekstatı_6 = 
| aytılıwı =
| tuwılǵan waqtındaǵı atı =Mixail Chub
| tuwılǵan sánesi =[[1904-jıl]] [[31-may]]
| tuwılǵan ornı =Eski Poltava, Novuzenskiy rayonı, [[Samara wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]]
| qaytıs bolǵan sánesi =[[1982-jıl]] [[5-aprel]]
| qaytıs bolǵan ornı =[[Qrım|Qrım wálayatı]], [[Ukraina Sovet Socialistik Respublikası|Ukraina SSR]], [[SSSR]]
| qaytıs bolıw sebebi =
| jerlengen ornı =
| puqaralıǵı =
| milleti =
| partiya =
| basqa partiya =
| boyı =
| ómirlik joldası =Chub Anastasiya
| balaları =
| ákesi =
| anası =
| nekesiz zayıbı =
| qatnasıqları =
| tuwısqanları =
| jasaw ornı =
| dini =
| bilim alǵan jeri =
| qánigeligi =
| kásibi =
| belgili isleri =
| aylıǵı =
| kabinet =
| komitetler =
| portfolio =
| ilimiy ataǵı =
| ataǵı =
| maǵlıwmatı =
| sıylıqları =
| blanka1 =
| tekst1 =
| blanka2 =
| tekst2 =
| blanka3 =
| tekst3 =
| blanka4 =
| tekst4 =
| blanka5 =
| tekst5 =
| qolı = 
| sayt =
| laqabı =
| tiyisliligi =
| armiya túri =
| xızmet etken jılları =1920—1922; 1926—1928; 1941—1943
|áskeriy sıylıqları =
|áskeriy_blanka1 =
|áskeriy_tekst1 =
|áskeriy_blanka2 =
|áskeriy_tekst2 =
|áskeriy_blanka3 =
|áskeriy_tekst3 =
|áskeriy_blanka4 =
|áskeriy_tekst4 =
|áskeriy_blanka5 =
|áskeriy_tekst5 =
| modul =
| modul2 =
| modul3 =
| modul4 =
| modul5 =
| túsindirmeler =
| sáne =
| jıl =
| derek =
}}
'''Mixail Ilich Chub''' ([[1904-jıl]] [[31-may]], Eski Poltova, [[Samara wálayatı]]- 1982-jıl 5-aprel, [[Qırım|Qırım wálayatı]]) -[[Sovet Socialistik Respublikaları Birlespesi|sovet]] oqıtıwshısı, partiya -xojalıq ǵayratkeri hám Okrechenskiy texnikumı direktorı. [[Ullı watan urısı|Ullı watan soǵısı]] qatnasıwshısı, Ichkilinskiy komandiri partizan otryadı, Qırımnıń 1-partizan wálayatı komandiri. Deputat hám jazıwshı-memuarist.

== Turmısı ==
Mixail Chub [[1904-jıl]] [[31-may]]da Eski Poltavka awılında (házirgi [[Volgograd wálayatı]]nıń orayı)nda tuwılǵan. Úlken shańaraqtıń tuńǵısh perzenti bolǵan. Aytıwlarına qaraǵanda, onıń ata-babaları [[kazaklar]] shańaraǵınan shıqqan.

=== Puqaralar urısı dáwiri ===
Ákesi menen birge [[1920-jıl]]dan puqaralar urısında qatnasqan. 1926 -1929 -jıllarda [[Orta Aziya]]dada qaraqshılarǵa qarsı gúreste qatnasqan. [[Tashkent]]te V.Lenin atındaǵı áskeriy bilim jurtında eskadronnıń siyasiy instruktorı (úlken leytenantqa uyqas) áskeriy ataǵı berilgen. Ol RKSM ǵa birinshilerden bolıp qosılǵan. Armiya komsomol yacheykası xatkeri bolıp, V komsomol qurultayınaa delegat etip saylanǵan.[[1926-jıl]]dan [[VKP|VKP (b)]] aǵzası. Oǵan xızmetti dawam ettiriw usınıs etiledi, biraq Chub tınısh kásip - sharwashılıq qánigeligin tańlaydı. [[1934-jıl]]da Saratov zooveterinariya institutına oqıwǵa kirgen. Keyin sovxoz direktorı, 1937-1939-jıllarda bolsa sovxozlar xalıq komissarlıǵınıń qoyshılıq sovxozları bas basqarması baslıǵı etip tayınlanadı. [[1940-jıl]]da [[Qırım]]ǵa Okrechenskiy awıl xojalıǵı kolledji direktorı retinde ketedi&lt;ref name=&quot;:12&quot; &gt;{{Web deregi | url = http://zavsch-kp. ru/muzey-ishkinskogo-partizanskogo-otryada/partizanskie-komandiry-chub-m-i/| bet = Partizanskiy komandir| jumıs = Sayt MBOU «Zavetnenskaya SSh im. Krimskix partizan»| sáne = 2014 | baspaxana = }}&lt;/ref&gt;.

[[Fayl:Кок-Асан,_партизанский_памятный_знак,_Крым.jpg|left|thumb|240x240px| 1941jıl 3-noyabrde Ichkilinskiy otryadınıń sawashı ornındaǵı estelik belgisi. A.Trifonov súwreti]].

== Iskerligi ==
[[Fayl:Памятник_М._И._Чубу_на_кладбище_Абдал-1_в_Симферополе.jpg|left|thumb|326x326px| Simferopoldaǵı Abdal-1 qoyımshılıǵındaǵı M.I.Chub háykeli. &lt;small&gt; A.Trifonov súwreti&lt;/small&gt;]]
Mixail Chub jámiyetlik jumıslarda, jaslardı patriotlıq ruwxında tárbiyalawǵa kirisedi hám partizanlar bólimine basshılıq etedi. Kóplegen ushırasıwlar ótkerip, áskeriy xızmette bir sapta bolǵanlarları ushın esteliklerdi ashqan. Jazıwshı I.V.Vergasov óziniń «Qırım dápterleri» kitabında sonday dep jazǵan : «'''Partizanlardıń ushırasıwları biziń dástúrimizge aynalǵan : Jeńis kúninde qay jerde bolsańız da, Qırımǵa ushıń. Onda, qorǵalatuǵın toǵaylarda, sizdiń kásipleslerińiz sizdi tiykarǵı bayraqda - intizarlıq penen Chubda kútpekte'''».

1980-jılda M.I.Chub Tavriya baspasında «Tak bilo» gúrrińin baspadan shıǵarǵan. Onda ózi menen áskeriy xızmette bir sapta bolǵanlarlarınıń áskeriy jumısları hám mártliklerin súwretlep bergen{{Sfn|Shub M. I.| 1980}}.

Mixail Ilich 1982-jıldıń aprel ayında dúnyadan ótken. [[Simferopol]]daǵı Abdal-1 áwliyesine, 14-blokda jerlengen.

== Esteligi ==
Qırımdagı partizan háreketi komandiri orınbasarı G.L.Severskiy sonday dep jazǵan edi: «'''Eger Mixail Ilyich Chub Qırımdaǵı partizan háreketiniń haqıyqıy qaharmanlarınan birine aylandı, desem asıra aytqan bolmayman'''». Ukrainada xızmet kórsetken súwretshi I.S.Petrov onıń portretin sızǵan. Ukrainada xızmet kórsetken artist V.V.Petrenko bolsa byust jaratqan. V.I.Vernadskiy atındaǵı KFU Suw melioraciyası hám awıl xojalıǵın mexanizaciyalaw kolledji (filialı ) aymaǵı Zavetnoye awılındaǵı mektepte onıń háykeli ornatıladı. 1978-jılda Qırım partizanları, Ichkilinskiy partizan otryadınıń muzeyi ashılǵan&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Web deregi | url = http://zavsch-kp. ru/muzey-ishkinskogo-partizanskogo-otryada/partizanskie-komandiry-chub-m-i/| bet = Partizanskiy koman bolıp tabıladı| jumıs = Sayt MBOU «Zavetnenskaya SSh im. Krimskix partizan»| sáne = 2014 | baspaxana = }}&lt;/ref&gt;.

M.I.Chub atı berilgen orınlar :

* Sovet Oraylıq kitapxanasınıń tiykarǵı kitapxanası ;
* Sovet qalası kóshesi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://postid. ru/krym/index.php? url=view_addr_list&amp;lvl=street&amp;id=16227| bet = Ulitsa Shuba, pgt Sovetskiy, rayon Sovetskiy na karte Respubliki Krim| avtor = | jumıs = postid. ru| sáne =  | baspaxana = }}&lt;/ref&gt;.

== Shańaraǵı ==
Zayıbı - Chub Anastasiya Vasilyevna. Urıstan aldın miyirbiykelik kursların tamamlaǵan. Kúyewi menen 1941-jıldıń gúzinde partizan toǵayına baradı. Onda jaradarlarǵa ǵamxorlıq etip, áskerlerdi hámme nárse menen támiyinleydi - awqat pisiredi, kiyim tigedi, jaralanǵanlardı emleydi, kiyimlerdi juwadı. Ol «Mártlik ushın» medalı menen sıylıqlanǵan. Urıstan keyin erte kóz jumadı.

== Sıylıqları ==

* [[Lenin ordeni]] (24. 10. 1942)
* [[Qızıl Juldız ordeni]]
* [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]]
* eki [[«Húrmet Belgisi» ordeni]] ordeni
* medallar, sonday-aq :
** 1-dárejeli «vatan urısı partizani» medalı 
** [[«Sevastopol qorǵaniwi ushın» medali]]
** [[«1941-1945-jıllardaǵı Ullı watan urısında Germaniya ústinen qazanılǵan jeńis ushın» medali]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; &gt;

[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>4blqb6vontny9aiejvyte58mr8dl5v1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha Wikipediashılar dizimi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23879</id>
    <revision>
      <id>227705</id>
      <parentid>227692</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T12:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>227705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8249" sha1="4njbiidxikuck1juvasl9mvv0lujdho" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:23349}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qaraqalpaqpan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}}
|-
| 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4880}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}}
|-
| 4 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4397}}]] || {{Permissions|Inosham}}
|-
| 5 || [[User:Bekan88|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bekan88&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4325}}]] || {{Permissions|Bekan88}}
|-
| 6 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}}
|-
| 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abdullaeva Shaxnoza-Banu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}}
|-
| 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2540}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 9 || [[User:Рахман3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Рахман3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}}
|-
| 10 || [[User:Rabiga Shabatova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rabiga Shabatova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1574}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 11 || [[User:PirjanovNurlan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PirjanovNurlan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}}
|-
| 12 || [[User:Anas1712|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anas1712&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}}
|-
| 13 || [[User:Qarahat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qarahat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}}
|-
| 14 || [[User:Gozzalina|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gozzalina&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1090}}]] || {{Permissions|Gozzalina}}
|-
| 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:917}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 16 || [[User:Kuwanishbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kuwanishbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}}
|-
| 17 || [[User:AlefZet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlefZet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}}
|-
| 18 || [[User:Aysabirlijol|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aysabirlijol&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}}
|-
| 19 || [[User:Umarxon III|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umarxon III&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 20 || [[User:Baurzhanuly|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baurzhanuly&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}}
|-
| 21 || [[User:Biypona|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Biypona&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}}
|-
| 22 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bazarbaeva Eleonora&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}}
|-
| 23 || [[User:QRNKS|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QRNKS&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}}
|-
| 24 || [[User:Mrshaxas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mrshaxas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 25 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:399}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 26 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 27 || [[User:Muxammedqudaynazarov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Muxammedqudaynazarov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}}
|-
| 28 || [[User:Begdullaman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Begdullaman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Begdullaman}}
|-
| 29 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurlibek Urgenichbaev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}}
|-
| 30 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:295}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}}
|-
| 31 || [[User:Qareken Balasi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qareken Balasi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}}
|-
| 32 || [[User:BEGJIGIT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BEGJIGIT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}}
|-
| 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Saxibjamal Esemuratova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}}
|-
| 34 || [[User:Pirnazarova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pirnazarova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}}
|-
| 35 || [[User:Holder|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Holder&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}}
|-
| 36 || [[User:Miracle0302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Miracle0302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}}
|-
| 37 || [[User:Begjigit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Begjigit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}}
|-
| 38 || [[User:Kmoksy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmoksy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}}
|-
| 39 || [[User:AbzalM|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AbzalM&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|AbzalM}}
|-
| 40 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 41 || [[User:NurkaArzay|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NurkaArzay&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}}
|-
| 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gúlxan Medetbekovna&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}}
|-
| 43 || [[User:Bakhit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bakhit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}}
|-
| 44 || [[User:Melek jurnalist|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Melek jurnalist&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}}
|-
| 45 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 46 || [[User:Jannazarova Sh|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jannazarova Sh&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}}
|-
| 47 || [[User:Jámiy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jámiy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}}
|-
| 48 || [[User:İmmortalance|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;İmmortalance&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}}
|-
| 49 || [[User:Romaine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Romaine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}}
|-
| 50 || [[User:Kagansky|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kagansky&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}}
{{/end}}</text>
      <sha1>4njbiidxikuck1juvasl9mvv0lujdho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oral Tansıqbaev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26031</id>
    <revision>
      <id>227732</id>
      <parentid>226923</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4884" sha1="98z0t4ybq1yetfvosbvego6loyotsey" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı|atı=Oral Tansıqbaev|portret=Oʻrol Tansiqboyev.jpg|kásibi=[[xudojnik]]|sıylıqları=«[[Ózbekstan xalıq xudojnigi]]»&lt;br/&gt;[[Ullı xızmetleri ushın ordeni]]&lt;ref&gt;{{Lex.uz|О награждении посмертно мастеров литературы и искусства, внесших огромный вклад в развитие узбекской национальной культуры|2001-08-22|УП|2916|2369424}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Lenin ordeni]]&lt;br/&gt;[[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]]&lt;br/&gt;[[Húrmet Belgisi ordeni]]|tuwılǵan sánesi=14.1.1904|tuwılǵan jeri=[[Tashkent]]|qaytıs bolǵan sánesi=18.4.1974|qaytıs bolǵan jeri=[[Nókis]], [[Qaraqalpaqstan]]
}}
'''Oral Tansıqbaev'''&lt;ref name=&quot;enc_slov2&quot;&gt;Энциклопедический словарь. 2009.&lt;/ref&gt; ([[1904|1904-jıl]] [[14-yanvar]], [[Tashkent]] — [[1974|1974-jıl]][[18-aprel]]) — peyzaj súwretshisi, reńli súwret ustası. «&lt;nowiki/&gt;[[Ózbekstan xalıq xudojnigi]]&lt;nowiki/&gt;» (1944). Penza súwretshilik oqıw ornın tamamlaǵan (1924), [[Ózbekstan mámleketlik kórkem óner muzeyi]] janındaǵı súwretlew óneri studiyasında bilim alǵan (1924-28). 

== Dóretiwshiligi ==
O.Tansıqbaevtıń izleniwler dáwiri bolǵan 20-30-jıllardaǵı dóretiwshiligi usıl, janr, tema ráńbáreńligi menen ajıralıp turadı. Úskene hám monumental kórkem ónerde tariyxıy, turmıslıq hám portret janrlarında shıǵarmalar dóretti. Batıs Evropa jańa óneri, Meksika monumental súwretshileri dóretiwshiligi, Orta Aziya diywal súwretshiligi hám miniatyura óneri usılların úyrendi hám solar tásirinde dóretiwshilik etti («Ózbek portreti» (1927), «Gúres», «Kárwan» (1929), «Otawda» (1931) hám basqalar). 30-jıllardan obyektti anıq súwretlew O.Tansıqbaev dóretiwshiliginiń áhmiyetli belgisi boldı, onda peyzaj janrı jetekshi orındı iyeledi. Ol peyzajlar súwretine turmıslıq kórinis, insan iskerligin kórsetiwshi elementler kirgiziwge umtıldı («Kók kórinis» (1935); «Túngi suwǵarıw» (1942).

[[Ekinshi jáhán urısı]] jıllarında (1942) Moskva janındaǵı sawash bolıp ótken jerlerdi óz kózi menen kórgen súwretshiniń «Urıs jollarında» shıǵarmaları dúrkini júzege keldi. Urıstan keyin awıl turmısına baǵıshlanǵan shıǵarmalar dóretti: «Tawdaǵı kolxoz» (1949), «Salıgershilik kolxozda», «Ǵawasha suwǵarıw» (1949), «Ózbekstanda báhár» (1950). Ana jurttıń ulıwmalasqan kórkem obrazın jaratıw jolındaǵı izleniwleriniń nátiyjesi sıpatında bir qansha shıǵarmaları júzege keldi («Janajan úlke» (1951), «Íssıqkólde aqsham» (1951), «Tawdagı jaylaw» (1953), «Tawda gúz» (1954) hám basqalar)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.artpanorama.su/?category=artist&amp;id=196&amp;show=short| bet = ТАНСЫКБАЕВ УРАЛ (1904)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180911081809/http://www.artpanorama.su/?category=artist&amp;id=196&amp;show=short| arxivsáne = 2018-jıl 11-sentyabr | qaralǵan sáne = 2018-jıl 11-sentyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;, olar arasında industrial kórinisler de ushırasadı («Qayraqqum GESi tańı» (1957) hám basqalar). «Tawdaǵı awıl», «Aqsham» (1962), «Angren-Qoqan jolı» (1962), «Sharbaq qurılısında» (1970), «Mırzashól kanalı» (1971) sıyaqlı liroepikalıq shıǵarmalarında Ózbekstannıń tábiyatı hám insan miyneti sebepli ózgerip atırǵan kelbeti óz sáwleleniwin tapqan.

== Shıǵarmalarınıń saqlanıwı ==
O. Tansıqbaev shıǵarmaları respublikamız hám shet ellerdiń muzeylerinde  saqlanadı. Súwretshi 1967-74-jılları jasaǵan úyi [[Oral Tansıqbaev memorial úy-muzeyi|Oral Tansıqbaev úy muzeyi]]&lt;nowiki/&gt;ne aylandırılǵan (1981). Úy muzeyinde dóretiwshilik ustaxana, miymanxana hám basqa da xanalar bolıp, kóplegen hújjetli arxiv materialları, súwretshiniń kórgizbelerde kórsetilgen belgili shıǵarmaları saqlanadı.

== Jetiskenlikleri ==
Ol Hamza atındaǵı Ózbekstan Mámleketlik sıylıǵınıń laureatı (1973). Óliminen soń «Ullı xızmetleri ushın» ordeni menen sıylıqlanǵan (2001).

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{commons kategoriya|Ural Tansykbayev}}
* [https://web.archive.org/web/20250222170225/https://press.natlib.uz/ru/editions/75886 Pravda Vostoka 26.04.1963]
* [https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-apr-19-1974-3646387/ Nekrolog]
* [https://web.archive.org/web/20250411193839/https://press.natlib.uz/ru/editions/44623 Nekrolog]

{{Sırtqı siltemeler}}
{{ÓzME}}

[[Kategoriya:Hamza atındaǵı Ózbekstan SSR mámleketlik sıylıǵınıń laureatları]]
[[Kategoriya:Húrmet Belgisi ordeni iyeleri]]
[[Kategoriya:Tashkent wálayatında qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:SSRA xalıq xudojnikleri]]
[[Kategoriya:Ózbekstanlı qazaqlar]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>98z0t4ybq1yetfvosbvego6loyotsey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha botlar dizimi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>26380</id>
    <revision>
      <id>227707</id>
      <parentid>227694</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T12:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>227707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6244" sha1="g5zy6cfprvvccl7j3x8dr2e327ir4ql" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:84980}}]]
|-
| 2 || [[User:MrshaxasBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MrshaxasBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]]
|-
| 3 || [[User:Xqbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Xqbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]]
|-
| 4 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3117}}]]
|-
| 5 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2912}}]]
|-
| 6 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]]
|-
| 7 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]]
|-
| 8 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1529}}]]
|-
| 9 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]]
|-
| 10 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]]
|-
| 11 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]]
|-
| 12 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]]
|-
| 13 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:942}}]]
|-
| 14 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]]
|-
| 15 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]]
|-
| 16 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]]
|-
| 17 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]]
|-
| 18 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]]
|-
| 19 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]]
|-
| 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:541}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]]
|-
| 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:378}}]]
|-
| 23 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]]
|-
| 24 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]]
|-
| 25 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]]
|-
| 26 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]]
|-
| 27 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]]
|-
| 28 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]]
|-
| 29 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]]
|-
| 30 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]]
|-
| 31 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]]
|-
| 32 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]]
|-
| 33 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]]
|-
| 34 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]]
|-
| 35 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]]
|-
| 36 || [[User:BOTijo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BOTijo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]]
|-
| 37 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]]
|-
| 38 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]]
|-
| 39 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]]
|-
| 40 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]]
|-
| 41 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]]
|-
| 42 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]]
|-
| 43 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]]
|-
| 44 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]]
|-
| 45 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]]
|-
| 46 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]]
|-
| 47 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 48 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
|-
| 49 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>g5zy6cfprvvccl7j3x8dr2e327ir4ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha Wikipediashılar dizimi (botlar menen birge)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>27432</id>
    <revision>
      <id>227706</id>
      <parentid>227693</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T12:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>227706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7870" sha1="k6ccqcghd0j4lzfphc60a4ehq9dplbi" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:84980}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:23349}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qaraqalpaqpan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}}
|-
| 4 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4880}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}}
|-
| 5 || [[User:MrshaxasBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MrshaxasBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}}
|-
| 6 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4397}}]] || {{Permissions|Inosham}}
|-
| 7 || [[User:Bekan88|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bekan88&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4325}}]] || {{Permissions|Bekan88}}
|-
| 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}}
|-
| 9 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abdullaeva Shaxnoza-Banu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}}
|-
| 10 || [[User:Xqbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Xqbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 11 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3117}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}}
|-
| 12 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2912}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 13 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2540}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 14 || [[User:Рахман3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Рахман3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}}
|-
| 15 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 16 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 17 || [[User:Rabiga Shabatova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rabiga Shabatova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1574}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 18 || [[User:PirjanovNurlan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PirjanovNurlan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}}
|-
| 19 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1529}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 20 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 21 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 22 || [[User:Anas1712|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anas1712&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}}
|-
| 23 || [[User:Qarahat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qarahat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}}
|-
| 24 || [[User:Gozzalina|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gozzalina&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1090}}]] || {{Permissions|Gozzalina}}
|-
| 25 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 26 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 27 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:942}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 28 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:917}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 29 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 30 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 31 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 32 || [[User:Kuwanishbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kuwanishbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}}
|-
| 33 || [[User:AlefZet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlefZet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}}
|-
| 34 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 35 || [[User:Aysabirlijol|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aysabirlijol&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}}
|-
| 36 || [[User:Umarxon III|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umarxon III&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 37 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 38 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 39 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:541}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 40 || [[User:Baurzhanuly|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baurzhanuly&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}}
|-
| 41 || [[User:Biypona|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Biypona&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}}
|-
| 42 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bazarbaeva Eleonora&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}}
|-
| 43 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 44 || [[User:QRNKS|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QRNKS&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}}
|-
| 45 || [[User:Mrshaxas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mrshaxas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 46 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:399}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 47 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:378}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 48 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 49 || [[User:Muxammedqudaynazarov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Muxammedqudaynazarov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}}
|-
| 50 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] || {{Permissions|TjBot}}
{{/end}}</text>
      <sha1>k6ccqcghd0j4lzfphc60a4ehq9dplbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>35024</id>
    <revision>
      <id>227715</id>
      <parentid>195356</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>qosımshalar</comment>
      <origin>227715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="9wufl0u0uo8jr5ihp9q5m6txabnwtwz" xml:space="preserve">{{commons kategoriya|Recipients of the Order of the Red Banner of Labour}}

[[Kategoriya:SSRA ordenleri iyeleri]]</text>
      <sha1>9wufl0u0uo8jr5ihp9q5m6txabnwtwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:El-jurt húrmeti ordeni laureatları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>35025</id>
    <revision>
      <id>227713</id>
      <parentid>195357</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>qosımshalar</comment>
      <origin>227713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="tnvfi5d75mqowx7luemuvliqa9phy4n" xml:space="preserve">{{main|Recipients of the Order &quot;Honor of the country&quot;}}

[[Kategoriya:Ózbekstan ordenleri iyeleri]]</text>
      <sha1>tnvfi5d75mqowx7luemuvliqa9phy4n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227714</id>
      <parentid>227713</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>qáte dúzetildi</comment>
      <origin>227714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="hmryxvgmtc2uu0ehzuvtlwmnypksfhk" xml:space="preserve">{{commons kategoriya|Recipients of the Order &quot;Honor of the country&quot;}}

[[Kategoriya:Ózbekstan ordenleri iyeleri]]</text>
      <sha1>hmryxvgmtc2uu0ehzuvtlwmnypksfhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aytjan Esemuratov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36030</id>
    <revision>
      <id>227716</id>
      <parentid>203352</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3658" sha1="mhby63wzm0u62y655yiyldtlwlpehho" xml:space="preserve">{{Alım infoqutısı
|qaraqalpaqsha atı        = Aytjan Esemuratov
|negizgi atı              = Айтжан Есемуратов
|súwret                   = 
|súwret eni               = 
|súwret táriypi           = 
|tuwılǵan sánesi          = 1912
|tuwılǵan jeri            = [[Shımbay rayonı]]
|qaytıs bolǵan sánesi     = 30.07.1982
|qaytıs bolǵan jeri       = [[Nókis]]
|puqaralıǵı               = {{SSRA}}
|milleti                  = [[Qaraqalpaqlar|Qaraqalpaq]]
|ilimiy tarawı            = [[til bilimi]], [[pedagogika]]
|jumıs orınları           = [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı]] (burınǵı QMPI)
|oqıǵan jeri              = SSRA IA Til bilimi institutı (aspirantura)
|ilimiy ataǵı             = [[Docent]] (1966)
|belgili isleri           = Mektep sabaqlıqların jaratıw, qaraqalpaq orfografiyası
|sıylıqları               = «Miynet qızıl bayraq» ordeni&lt;br&gt; [[Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri]]
}}
'''Aytjan Esemuratov''' (Айтжан Есемуратов; [[1912|1912-jıl]], [[Shımbay rayonı]] — [[1982|1982-jıl]] [[30-iyul]], [[Nókis]]) — qaraqalpaq tilshi alımı hám pedagogı. Qaraqalpaq tili boyınsha dáslepki sabaqlıqlar avtorlarınıń biri.

== Ómiri ==
Aytjan Esemuratov 1912-jılı házirgi Shımbay rayonınıń Q. Áwezov atındaǵı APJ aymaǵında tuwıldı. 1930-jılı Shımbaydaǵı bir jıllıq muǵallimler kursın tamamlap, 1931–1934-jılları usı rayonnıń mekteplerinde muǵallim bolıp isledi. 1931–1936-jılları Qaraqalpaqstanda sawatsızlıqtı saplastırıw (likbez) islerine belsendi qatnastı. 1954–1955-jılları Moskvada SSSR Ilimler akademiyasınıń Til bilimi institutınıń aspiranturasında bilim aldı. 1982-jılı 30-iyulde Nókis qalasında vapat boldı.

== Iskerligi ==
Alım óziniń tiykarǵı iskerligin [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı]] (QMPI) menen baylanıstırdı. 1938–1966-jılları institutıń qaraqalpaq tili hám ádebiyatı kafedrasında úlken oqıtıwshı, 1973–1978-jılları qaraqalpaq tili kafedrasınıń baslıǵı bolıp isledi. Keyinirek sol kafedranıń docenti lawazımında miynet etti.

== Dóretiwshiligi ==
A. Esemuratov qaraqalpaq tili metodikasın islep shıǵıwǵa úlken úles qostı. Ol 10 nan aslam mektep sabaqlıǵı, oqıw baǵdarlamaları hám kómekshi qurallardıń avtorı. Onıń dáslepki sabaqlıqları 1939-jıldan baslap járiyalanǵan. 

=== Ilimiy maqalaları ===
* «Qaraqalpaq orfografiyası haqqında» — «Qızıl Qaraqalpaqstan», 1946-jıl 4-iyun;
* «Poeziyanıń tili kórkem hám túsinikli bolıwı kerek» — «Qızıl Qaraqalpaq», 1951-jıl 12-avgust;
* «Jazıwımız ańsat hám turaqlı bolsın» — «Sovet Qaraqalpaqstanı», 1963-jıl 26-aprel.

== Sıylıqları ==
Ilimpazdıń pedagogika hám ilim tarawındaǵı miynetleri mámleket tárepinen joqarı bahalandı:
* «Miynet qızıl bayraq» ordeni;
* «[[Ózbekstanǵa miyneti sińgen muǵallim]]» húrmetli ataǵı;
* «[[Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen muǵallim]]» húrmetli ataǵı;
* «[[Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri]]» húrmetli ataǵı;
* 1966-jılı oǵan docent ilimiy ataǵı berildi.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Dereksiz}}
{{no iwiki}}

[[Kategoriya:1912-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:1982-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstanlı alımlar]]
[[Kategoriya:Tilshi alımlar]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkerleri]]
[[Kategoriya:Shımbay rayonında tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>mhby63wzm0u62y655yiyldtlwlpehho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sádirbay Máwlenov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36687</id>
    <revision>
      <id>227712</id>
      <parentid>216871</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Dóretiwshiligi */</comment>
      <origin>227712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3122" sha1="sc7nf92a6lbc9ci42li7z3rl7z13nlr" xml:space="preserve">{{Jazıwshı infoqutısı
|qaraqalpaqsha atı        = Sádirbay Máwlenov
|negizgi atı              = Сәдирбай Мәўленов
|tuwılǵan sánesi          = 1919
|tuwılǵan jeri            = [[Taxtakópir rayonı]]
|qaytıs bolǵan sánesi     = 1942
|qaytıs bolǵan jeri       = 
|puqaralıǵı               = {{SSRA}}
|milleti                  = [[Qaraqalpaqlar|qaraqalpaq]]
|dóretiwshilik túri       = [[qaraqalpaq ádebiyatı]] úlgilerin jıynawshı
|iskerlik jılları         = 1937–1942
}}
'''Sádirbay Máwlenov''' (Сәдирбай Мәўленов; [[1919]]–[[1942]]) — [[qaraqalpaq ádebiyatı]]nıń úlgilerin jıynawshı hám izertlewshi. Ol qaraqalpaq klassikalıq ádebiyatın hám [[Qaraqalpaq folklorı|folklorın]] xalıq awzınan jazıp alıp, keleshek áwladlarǵa jetkeriwde úlken xızmet kórsetken tulǵalardan biri.

== Ómiri hám iskerligi ==
Sádirbay Máwlenov 1919-jılı [[Taxtakópir rayonı]]nda tuwılǵan. Awıldaǵı baslawısh mektepti pitkergennen keyin, dáslep awıl xojalıǵı tarawında miynet etti.

Onıń ádebiyat penen baylanıslı iskerligi tómendegishe rawajlandı:
* 1937-jıl: «Jas Leninshi» (házirgi «Jaslar dawısı») gazetasında jumıs basladı.
* Keyinirek Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında xızmet etti.
* 1941-jıl: [[Ekinshi jáhán urısı|Ekinshi jer júzilik urısı]] baslanǵanda frontqa atlandı hám 1942-jılı maydanda qaza taptı.

1939-jıldan baslap [[Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamı]]nıń aǵzası boldı.

== Dóretiwshiligi ==
S. Máwlenov óziniń awıllası [[Shámshet Xojaniyazov]] penen birgelikte qaraqalpaq awızeki ádebiyatı úlgilerin jıynawda tıńımsız miynet etti. Olar xalıq arasınan [[Jiyen jıraw]], [[Kúnxoja]], [[Ájiniyaz Qosıbay ulı|Ájiniyaz]], [[Berdaq]], [[Ótesh Alshınbay ulı|Ótesh]], [[Omar Súyirbek ulı|Omar]], [[Gúlmurat shayır|Gúlmurat]] sıyaqlı klassik shayırlardıń shıǵarmaların jazıp alǵan.

Maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, olar tek ǵana 1939-jıldıń ózinde xalıq awzınan eliw mıńnan aslam qatardan ibarat bolǵan folklorlıq hám jazba ádebiyatlıq dóretpelerdi jazıp alǵan. S. Máwlenov bul bahalı miyraslardı qoljazba qorına tapsırıp, olardıń baspa sóz júzinde járiyalanıwına tiykar saldı.

1939-jıldan baslap [[Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamı]]nıń aǵzası boldı.

== Derekler ==
{{Derekler}}
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи [[Ziyada Bekbergenova|3. Бекбергенова]] -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

{{Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları}}

[[Kategoriya:1919-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:1942-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstanlı alımlar]]
[[Kategoriya:Taxtakópir rayonında tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları]]
[[Kategoriya:Ekinshi jáhán urısı qatnasıwshıları]]
[[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları]]</text>
      <sha1>sc7nf92a6lbc9ci42li7z3rl7z13nlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ishaq Razzaqov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37490</id>
    <revision>
      <id>227719</id>
      <parentid>212044</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6166" sha1="t9ejuiorftnql1f1s9t1cy1us43tlgy" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı    = Ishaq Razzaqov
| negizgi atı          = {{lang-ky|Исхак Раззак уулу Раззаков}}
| súwret               = Iskhak Razzakov.jpg
| qatarlıq sanı        = 9
| lawazım              = [[Qırǵızstan Kommunistlik partiyası|Qırǵızstan KP OK]] birinshi xatshısı
| lawazımǵa kirisiw sánesi = 10-iyul 1950-jıl
| lawazımnan ketiw sánesi  = 9-may 1961-jıl
| aldınǵısı            = Nikolay Bogolyubov
| keyingisi            = [[Turdakun Usubaliev]]
| qatarlıq sanı_2      = 7
| lawazım_2            = [[Qırǵız SSR]] Ministrler Keńesiniń baslıǵı
| lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = 14-noyabr 1945-jıl
| lawazımnan ketiw sánesi_2  = 10-iyul 1950-jıl
| aldınǵısı_2          = Turabay Kulatov
| keyingisi_2          = Abdi Suyerkulov
| tuwılǵan sánesi      = 
| tuwılǵan ornı        = Koroson awılı, [[Ferǵana wálayatı (Rossiya imperiyası)|Ferǵana wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]]
| qaytıs bolǵan sánesi = 
| qaytıs bolǵan ornı   = [[Moskva]], [[Keńes Awqamı|SSSR]]
| puqaralıǵı           = {{SSSR}}
| partiya              = [[SSRA Kommunistlik partiyası|KPSS]] (1940-jıldan)
| sıylıqları           = [[Qırǵızstan Qaharmanı]] (2010)
}}
'''Ishaq Razzaq ulı Razzaqov''' ({{lang-ky|Исхак Раззак уулу}}; [[1910|1910-jıl]] [[25-oktyabr]] — [[1979|1979-jıl]] [[19-mart]]) — keńeslik mámleketlik hám partiya iskeri, Qırǵızstan KP Oraylıq Komitetiniń birinshi xatshısı (1950—1961-jıllar). 2010-jılı oǵan qaytıs bolǵanından soń «[[Qırǵızstan Qaharmanı]]» ataǵı berildi&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.kginform.com/ru/news/20110101/02106.html | bet =Исхаку Раззакову посмертно присвоено высокое звание «Кыргыз Республикасынын Баатыры» |website=kginform.com}}&lt;/ref&gt;.

== Biografiyası ==
Ishaq Razzaqov 1910-jılı házirgi [[Batken wálayatı]] Leylek rayonınıń Koroson awılında tuwılǵan. Úsh jasında anasınan, bes jasında ákesinen ayırılıp, [[Tashkent]]tegi jetimler úyinde tárbiyalanǵan&lt;ref&gt;{{cite book |author=Каракеев К. |title=Исхак Раззаков – Кыргызстандын Залкар ууlu |location=Бишкек |publisher=Turar |year=2010 |pages=12–15}}&lt;/ref&gt;. 1931-jılı Tashkenttegi Bilimlendiriw institutın tamamlap, oqıtıwshı retinde xızmet etti. Keyinirek Moskvadaǵı SSSR Mámleketlik plan (Gosplan) institutında oqıp, onı 1936-jılı tamamladı.

1936-jıldan 1945-jılǵa shekem [[Ózbekstan SSR]]de hár qıylı juwapkerli lawazımlarda isledi: Ózbekstan SSR Mámleketlikplan baslıǵı, Ministrler Keńesi baslıǵınıń orınbasarı hám Bilimlendiriw xalıq komissarı lawazımlarında boldı. 1945-jılı Qırǵızstanǵa shaqırtılıp, [[Qırǵız SSR]] Ministrler Keńesiniń baslıǵı etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://rus.ruhaniat.kg/wp-content/uploads/2015/books/razzakov_2.pdf | bet =Политическая и государственная деятельность И. Р. Раззакова в Кыргызстане | baspaxana =Turar}}&lt;/ref&gt;.

== Qırǵızstan basshısı retinde ==
1950-jılı Razzaqov Qırǵızstan Kommunistlik partiyasınıń birinshi xatshısı lawazımına saylandı. Onıń basshılıǵı dáwirinde Qırǵızstan ekonomikasında hám bilimlendiriw salasında úlken tabıslarǵa erisildi. Atap aytqanda, onıń dáwirinde Qırǵız mámleketlik universiteti, Politexnika institutı hám Hayal-qızlar pedagogikalıq institutı qurıldı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://en.kabar.kg/news/president-jeenbekov-visits-ischak-razzaqov-museum-in-batken-oblast/ | bet =President Jeenbekov visits Ischak Razzaqov museum in Batken oblast |website=kabar.kg}}&lt;/ref&gt;. Sonday-aq, respublikada 20 dan artıq iri sanaat obyekti, [[Osh]] tawlı avtomobil jolı iske túsirildi&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://geek-tips.github.io/articles/6805110068132951/index.html | bet =Iskhak Razzakov biography |website=geek-tips.github.io}}&lt;/ref&gt;.

1961-jılı [[Nikita Xrushchev]]tiń tásiri menen xızmetinen bosatıldı hám Moskvaǵa kóshirildi.

== Ólimi hám esteligi ==
Ishaq Razzaqov 1979-jılı 19-martta [[Moskva]]da qaytıs boldı hám dáslep sol jerdegi Kuncevo qábiristanlıǵına jerlendi. 2000-jılı onıń denesi watanına alıp kelinip, [[Bishkek]]tegi [[Ala-Archa qábiristanlıǵı]]na qayta jerlendi&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://kaktus.media/doc/365768_kak_vygliadiat_prestijnye_kladbisha_centralnoy_azii._fotoreportaj.html | bet =Как выглядят «престижные кладбища» Центральной Азии |website=kaktus.media}}&lt;/ref&gt;.

2022-jılı Qırǵızstan prezidentiniń pármanı menen [[Batken wálayatı]] Leylek rayonınıń orayı Isfana qalası rásmiy túrde Razzaqov qalası dep ózgertildi&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://24.kg/ofitsialno/228034_gorod_isfana_vbatkenskoy_oblasti_pereimenovan_vgorod_razzakov/ |title=Город Исфана в Баткенской области переименован в город Раззаков |newspaper=24.kg |date=18.03.2022}}&lt;/ref&gt;. Sonday-aq, Qırǵız mámleketlik texnikalıq universiteti onıń atı menen ataladı.

== Sıylıqları ==
* [[Qırǵızstan Qaharmanı]] (2010, qaytıs bolǵanından soń);
* Tórt márte [[Lenin ordeni]];
* [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]];
* [[Qızıl Julduz ordeni]];
* [[I dárejeli Watan urısı ordeni]] (1946)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Указ Президиума Верховного Совета СССР |newspaper=Pravda |date=01.03.1946 |page=2}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Iskhak Razzakov}}

{{Qırǵızstan Prezidentleri}}
{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:1910-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:1979-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Qırǵızstan basshıları]]
[[Kategoriya:Qırǵızstan Respublikası Qaharmanları]]
[[Kategoriya:Bishkek qalasında jerlengenler]]
[[Kategoriya:SSRA Kommunistlik partiyası aǵzaları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>t9ejuiorftnql1f1s9t1cy1us43tlgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qasımali Bayalinov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38167</id>
    <revision>
      <id>227723</id>
      <parentid>217597</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8407" sha1="rtd8x2488abujg6w0rbnvcwviiga0db" xml:space="preserve">{{Jazıwshı infoqutısı
|qaraqalpaqsha atı        = Qasımali Bayalinov
|negizgi atı              = {{lang-ky|Касымалы Баялинов}}
|súwret                   = Касымалы Баялинов.png
|tuwılǵan sánesi          = 
|tuwılǵan jeri            = Kótımaldı (házirgi [[Kók-Moynoq]]), [[Íssıkól wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]]
|qaytıs bolǵan sánesi     = 
|qaytıs bolǵan jeri       = [[Bishkek|Frunze]], [[Qırǵız SSR]], [[Keńes Awqamı|SSSR]]
|puqaralıǵı               = {{SSSR}}
|dóretiwshilik túri       = [[jazıwshı]], [[awdarmashı]], [[publicist]], redaktor
|janrı                    = [[proza]]
|shıǵarmalarınıń tili     = [[qırǵız tili]]
|ataqları                 = [[Qırǵız SSR xalıq jazıwshısı]] (1968)
|sıylıqları               = [[Oktyabr revolyuciyası ordeni]], [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] (2 márte)
}}
'''Qasımali Bayalinov&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Original cover of Ajar| url =https://gdb.rferl.org/74ed1597-57dd-48ed-bd99-940f4241287c_w650_r0_s.jpg}}&lt;/ref&gt;''' ({{lang-ky|Касымалы Баялинов}}; [[1902|1902-jıl]] [[25-sentyabr]]&lt;ref&gt;{{Cite news|title=В Бишкеке отметят 110-летний юбилей писателя Касымалы Баялинова|url=http://knews.kg/2012/09/v-bishkeke-otmetyat-110-letniy-yubiley-pisatelya-kasyimalyi-bayalinova/|work=K-News|date=24.09.2012}}&lt;/ref&gt; — [[1979|1979-jıl]] [[3-sentyabr]]) — [[Qırǵızlar|qırǵız]] [[jazıwshı]]sı, publicist, redaktor hám awdarmashı. [[Qırǵız SSR xalıq jazıwshısı]] (1968). [[Qırǵızstan Jazıwshılar awqamı]]nıń baslıǵı bolıp xızmet etken (1944–1947 hám 1949–1955).

== Biografiyası ==
Bayalinov 1902-jılı [[Íssıkól wálayatı]]ndǵı Kótımaldı (házirgi Kók-Moynoq awılı) aymaǵında tuwılǵan&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.vb.kg/doc/422853_kasymaly_baialinov:_120_let_so_dnia_rojdeniia_biografiia_i_interesnye_fakty.html|title=Касымалы Баялинов: 120 лет со дня рождения, биография и интересные факты|language=ru|publisher=Вечерний Бишкек|date=9.22.2022|first=Н.Ж.|last=Орозобаева}}&lt;/ref&gt;. Jaslayınan jetim qalıp, tuwısqanlarınıń tárbiyasında bolǵan. 1916-jılǵı Orta Aziya kóterilisi waqtında Qıtayǵa qashıwǵa májbúr bolǵan hám revolyuciyadan soń watanına qaytıp kelgen.

Ol dáslep baylarǵa xızmet etip, malaylıq qılǵan. 1919-jılı komsomol qatarına qosıldı hám [[Tashkent]]tegi pedagogikalıq kurslarda&lt;ref&gt;{{cite news|title=Касымалы Баялинов — өмүр баяны|url=https://sputnik.kg/20150925/kasymaly-bayalinov-omur-bayany-1018655684.html|date=25.09.2015|publisher=Sputnik Кыргызстан}}&lt;/ref&gt;, [[Almatı]]daǵı Qazaq pedagogikalıq texnikumında (1921–1925), keyinirek [[Moskva]]daǵı Stalin atındaǵı Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universitetinde (1929–1933) bilim alǵan.

Professional xızmet jolında:
* 1926–1928 hám 1935–1937-jılları Qırǵız mámleketlik baspasınıń bas redaktoru;
* 1940-jılı «[[Sovettik Qırǵızstan]]» jurnalınıń bas redaktoru;
* 1941-jılı «Íssıkól pravdası» wálayatlıq gazetasınıń redaktorı bolıp isledi.

Jazıwshı 1979-jılı 3-sentyabrde qaytıs boldı hám [[Bishkek]]tegi [[Ala-Archa qábiristanlıǵı]]na jerlendi. Onıń ulı Marklen Bayalinov (1933–2019) Qırǵız SSR Mádeniyat ministri bolıp islegen.

== Dóretiwshiligi ==
Qasımali Bayalinovtıń dáslepki shıǵarmaları 1923-jıldan baslap járiyalandı. Qırǵız prozasındaǵı birinshi realistlik shıǵarma bolǵan «Ajar» (1928) povestiniń avtorı esaplanadı. Bul povest 1916-jılǵı kóterilis waqtındaǵı qırǵız hayallarınıń awır táǵdirine arnalǵan&lt;ref&gt;{{cite conference |first=Aidai|last=Özdemir|title=Acar'ın Kırgız edebiyatındaki yeri|conference=VII. Uluslararası Türklerin Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu Bildirileri|page=76|date=2023}}&lt;/ref&gt;.

Onıń «Murat», «Baxıtlı jılqıshı», «Íssıkól boyında» (1947), «Tuwısqanlar» ({{lang-ky|«Боордоштор»}}, 1962) sıyaqlı roman hám povestleri [[qırǵız ádebiyatı]]nda áhmiyetli orın tutadı.

Bayalinov qırǵız oqırmanların [[Aleksandr Pushkin]], [[Mixail Lermontov]], [[Lev Tolstoy]] hám [[Maksim Gorkiy]] sıyaqlı dúnya klassikleriniń shıǵarmaları menen tanıstırǵan dáslepki kásiplik awdarmashılardıń biri boldı.

=== Shıǵarmaları ===
* '''Túlki menen marmot (suur). Qarılǵash penen jılan:''' ({{lang-ky|Түлкү менен суур. Чабалекей менен жылан}}) Balalar gúrrińleri. (1927)
* '''Ajar:''' ({{lang-ky|Ажар}}) Gúrriń. (1928)
* '''Murat:''' ({{lang-ky|Мурат}}) Gúrriń. (1929)
* '''Baxıtlı jılqıshı:''' ({{lang-ky|Бактылуу жылкычы}}) (1937)
* '''Gúrrińler toplamı:''' ({{lang-ky|Аңгемелер жыйнагы}}) (1946)
* '''Baxıt:''' ({{lang-ky|Бакыт}}) Povest. (1947)
* '''Kól boyında:''' ({{lang-ky|Көл боюнда}}) Povest. (1952)
* '''Povestler hám gúrrińler:''' ({{lang-ky|Повесттер жана аңгемелер}}) (1952)
* '''Toqtoǵul Satılǵanov:''' ({{lang-ky|Токтогул Сатылганов}}) Aqınnıń dóretiwshiligi hám bayanı. (1954)
* '''Qurman jılǵa:''' ({{lang-ky|Курман жылга}}) Povest. (1960)
* '''Tuwısqanlar:''' ({{lang-ky|Боордоштор}}) Roman. (1962)
* '''Shıǵarmalarınıń eki tomlıq toplamı:''' ({{lang-ky|Чыгармаларынын эки томдук жыйнагы}}) (1969)
* '''Gúrrińler hám ocherk:''' ({{lang-ky|Аңгемелер жана очерк}}) (1974)
* '''Qıyın ótkel:''' ({{lang-ky|Кыйын өткөөл}}) Povestler, gúrrińler. (1980)

=== Awdarmaları ===
* '''M. Gorkiy.''' Makar Chudra: Gúrriń. — Frunze: Qırǵızmambas, 1929.
* '''P. Doroxov.''' Bolsheviktiń ulı ({{lang-ky|Большевиктин уулу}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1935.
* '''A. S. Pushkin.''' Kavkaz tutqını ({{lang-ky|Кавказ туткуну}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1937.
* '''A. S. Pushkin.''' Ruslan hám Lyudmila ({{lang-ky|Руслан менен Людмила}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1937.
* '''A. S. Pushkin.''' Evgeniy Onegin ({{lang-ky|Евгений Онегин}}): Poeziyalıq roman. — Frunze: Qırǵızmambas, 1941.
* '''G. Bashirov.''' Namıs ({{lang-ky|Намыс}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1955.
* '''Sh. Rashidov.''' Borannan kúshli ({{lang-ky|Бороондон күчтүү}}): Roman. — Frunze: Qırǵızmambas, 1960.
* '''Kavi Nadjmi.''' Báhár samalları ({{lang-ru|Весенние ветры}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1960.

== Sıylıqları ==
* [[Oktyabr revolyuciyası ordeni]] (1972)&lt;ref&gt;{{статья |ссылка=https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/SSRM19381954/1972/39.pdf|заглавие=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении писателя Баялинова К. орденом Октябрьской Революции|год=1972|язык=|издание=Ведомости Верховного Совета СССР|тип=газета|месяц=9|число=27|номер=39|страницы=|архив=|архив дата=}}&lt;/ref&gt;;
* Eki márte [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] (1958)&lt;ref&gt;{{статья |ссылка=|заглавие=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями СССР работников искусства и литературы Киргизской ССР|год=1958|язык=|издание=Советская Киргизия|тип=газета|месяц=11|число=4|номер=258|страницы=1|archive-url=|archive-date=}}&lt;/ref&gt;;
* «Húrmet belgisi» ordeni;
* [[Qırǵız SSR xalıq jazıwshısı]] (1968);
* Qırǵız SSR Joqarǵı Keńesiniń Húrmet gramotaları.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:1902-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:1979-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Qırǵız jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Qırǵız SSR xalıq jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Bishkek qalasında jerlengenler]]
[[Kategoriya:Qırǵız awdarmashıları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>rtd8x2488abujg6w0rbnvcwviiga0db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baxtıyar Vahabzada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40852</id>
    <revision>
      <id>227730</id>
      <parentid>227522</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni menen sıylıqlanǵanlar|Miynet Qızıl Bayraq ordeni menen sıylıqlanǵanlar]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16018" sha1="5kr1342twstrecwqvhojquzndi7i4wi" xml:space="preserve">{{Jazıwshı infoqutısı
| qaraqalpaqsha_atı  = Baxtıyar Vahabzada
| súwret             = Bakhtiyar Vahabzade.jpg
| súwret táriypi = Ázerbayjannıń Sheki qalasındaǵı Vahabzadanıń byusti, 2019-jıl
| ana_tilindegi_atı  = Bəxtiyar Mahmud oğlu Vahabzadə
| tuwılǵan_sánesi    = 
| tuwılǵan jeri      = [[Shaki (Azerbayjan)|Nuxa]], [[Ázerbayjan Sovet Socialistlik Respublikası|Ázerbayjan SSR]], Sovet Awqamı
| qaytıs bolǵan sánesi = 
| qaytıs bolǵan jeri = [[Baku]], Ázerbayjan
| jerlengen_jeri     = 
| oqıǵan jeri        = [[Baku mámleketlik universiteti]]
| perzentleri        = 3
| tuwısqanları       = 
| sıylıqları         = 
| qolı               = Bakhtiyar Vahabzadeh signature.png
}}
'''Baxtıyar Maxmud ulı Vahabzada''' ({{Lang-az|Bəxtiyar Mahmud oğlu Vahabzadə}}; [[1925|1925-jıl]] [[16-avgust]] — [[2009|2009-jıl]] [[13-fevral]]) — [[ázerbayjan]]lı [[shayır]], [[dramaturg]], qosıqlar avtorı, [[awdarmashı]], [[professor]] hám [[siyasatshı]]&lt;ref&gt;KONUR,Erdem,&quot;[http://www.edebi.net/index.php/edebi-eserler/makaleler/3677-erdem-konur-vatan-millet-ve-anadili-sairi-vahapzade Vatan,Millet ve Anadili Şairi Vahapzade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161012080140/http://www.edebi.net/index.php/edebi-eserler/makaleler/3677-erdem-konur-vatan-millet-ve-anadili-sairi-vahapzade |date=October 12, 2016 }}&quot;,Dilimiz ve Edebiyatımız&lt;/ref&gt;. Ol [[Ázerbayjan|Ázerbayjan Respublikasınıń]] eń ullı zamanagóy shayırlarınıń biri retinde qabıl etiledi.

== Jaslıq dáwiri hám jeke ómiri ==
Vahabzada 1925-jılı [[Shaki, Azerbaijan|Nuxa]] qalasında tuwılǵan, ol jerdegi oraylıq maydanda onıń byusti bar. 1934-jılı ol shańaraǵı menen [[Baku|Bakuǵa]] kóship keldi, keyinirek [[Baku mámleketlik universiteti|Ázerbayjan mámleketlik universitetinde]] filologiya boyınsha bilim aldı. 1962-jıldan 1964-jılǵa shekemgi milletshilikke qızıǵıwshılıǵı ushın oqıwdan shıǵarılǵan, qısqa waqıttı esapqa almaǵanda, 1990-jılǵa shekem usı jerde professor retinde iskerlik júrgizdi. Bul waqıt ishinde ol hayalınıń taǵınshaqların satıw arqalı awır jarlılıqtan qutıldı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://anl.az/el/emb/b.vahabzade/pdf/AI/10.pdf | bet =Azerbaijan International Magazine interview with Vahabzadeh in the Autumn 2002 edition (10.3) | qaralǵan sáne = 2015-jıl 9-noyabr | arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20160304105437/http://anl.az/el/emb/b.vahabzade/pdf/AI/10.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Olardıń Gúlzar, Isfandiyar hám Azer ismli úsh perzenti bolǵan. Isfandiyar Ázerbayjannıń [[Belorussiya|Belarustaǵı]] elshisi etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://en.president.az/articles/1950 | bet =IB Vahabzade as ambassador to Belarus | qaralǵan sáne = 2015-jıl 9-noyabr | arxivsáne = 2016-jıl 9-may | arxivurl =https://web.archive.org/web/20160509195012/http://en.president.az/articles/1950 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Vahabzada 2009-jılı 13-fevralda 83 jasında [[Baku|Bakuda]] qaytıs boldı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://en.apa.az/news.php?id=97122 | bet =Azerbaijani People’s Poet Bakhtiyar Vahabzadeh dies | qaralǵan sáne = 2009-jıl 14-fevral | arxivsáne = 2009-jıl 8-avgust | arxivurl =https://web.archive.org/web/20090808023433/http://en.apa.az/news.php?id=97122 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Onıń eslew máresimine [[Ázerbayjan Prezidenti]] qatnastı&lt;ref&gt;[http://archive.president.az/articles.php?item_id=20090215120009100&amp;sec_id=15 President Ilham Aliyev at Vahabzadeh's commemoration in 2009]&lt;/ref&gt;.

== Karerası ==
Vahabzada 1951-jılı ázerbayjan shayırı [[Samad Vurgun]] haqqındaǵı doktorlıq dissertaciyasın qorǵadı. 1952-jılı [[Ekinshi jáhán urısı|Ekinshi jáhán urısınan]] keyingi [[Sovet sisteması|sovet sistemasınıń]] ayırım elementlerine bolǵan anti-[[Iosif Stalin|stalinlik]] sın kózqarasları pash bolıwınan qorqıp, óziniń dáslepki poeziyalıq shıǵarmalarınıń kópshiligin joǵaltıp jiberdi, degen menen qoljazbalardı anasınıń protez ayaǵınıń ishine jasırıp, olardıń tek kishkene bólegin saqlap qalǵan&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/71_folder/71_articles/71_vahabzade.html | bet =Vahabzadeh's early poems destroyed or hidden in mother's false leg | qaralǵan sáne = 2015-jıl 9-noyabr | arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20160304202304/http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/71_folder/71_articles/71_vahabzade.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Karerası dawamında kóplegen temalarda, ásirese, Ázerbayjan, shańaraq, tábiyat, til hám azatlıq haqqında jazǵan&lt;ref&gt;KONUR,Erdem,&quot;[http://edebi.net/index.php/kardes-edebiyatlar/oezbek-edebiyat/turkiy-xalqlar-adabiyoti-samdu/44-secilmis-yazilar/3677-erdem-konur-vatan-millet-ve-anadili-sairi-vahapzade Vatan,Millet ve Anadili Şairi Vahapzade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920005441/https://www.edebi.net/index.php/kardes-edebiyatlar/oezbek-edebiyat/turkiy-xalqlar-adabiyoti-samdu/44-secilmis-yazilar/3677-erdem-konur-vatan-millet-ve-anadili-sairi-vahapzade |date=September 20, 2020 }}&quot;,www.edebi.net&lt;/ref&gt;. Kóp jıllar dawamında onıń maqala hám qosıqları túrklerdiń «[[Türk Edebiyatı]]» jurnalında basıp shıǵarıldı. Ol [[Túrkiya|Túrkiyada]] ázerbayjannıń orta ásir shayırı [[Fizuliy|Fuzuliydi]] sınǵa alıwshılarǵa juwap retinde túrklerdiń «[[Varlık]]» ádebiy jurnalında járiyalanǵan «Yel Kaya'dan Ne Aparır?» («Samal tastan neni urlaydı?») atlı maqalasınıń arqasında úlken ataqqa iye boldı.

Vahabzada 1974-jılı xızmet kórsetken kórkem óner ǵayratkeri retinde [[Ázerbayjan Sovet Socialistlik Respublikası|Ázerbayjan SSR]] mámleketlik sıylıǵın aldı, 1984-jılı pútkil [[Sovet Awqamı]] boyınsha mámleketlik sıylıqqa iye boldı hám bir jıldan keyin [[Ázerbayjan xalıq shayırı|Xalıq shayırı]] atandı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.visions.az/literature,68/ | bet =Visions magazine article on Vahabzadeh | qaralǵan sáne = 2015-jıl 9-noyabr | arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20160304090310/http://www.visions.az/literature,68/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2002-jılı Vahabzada «Benim Garibim» («Meniń ǵáribim») atlı poeziyalıq kitabı ushın [[Rumıniya Mádéniyat ministrligi|Rumıniya Mádeniyat ministrliginen]] Komandor medalı menen sıylıqlandı.

=== Poeziyası ===
Onıń eń belgili poeziyalıq shıǵarmaları arasında «Yollar-Oğullar» («Jollar-Ullar») [[Jazair milliy-azatlıq háreketi|Jazair Ǵárezsizlik háreketine]] baǵıshlanǵan bolsa, «Muğam» Ázerbayjannıń eń belgili kompozitorı [[Uzeyir Hacıbeyli|Uzeyir Hacıbeylini]] ullılaydı. Vahabzadanıń kóplegen shıǵarmalarında siyasiy baǵdar bar edi, olar SSRAnıń Batıstaǵı dushpanlarınıń kemshiliklerin sınǵa alıwǵa qaratılǵanday kóringeni menen, tiykarınan, el ishinde hámeldegi mashqalalardı kórsetetuǵın astarlı mániske iye bolǵan. Mısalı, Marokkoǵa saparınan tásirlenip jazǵan «Latın Dili» («Latın tili», 1967) qosıǵında, ol SSRAdaǵı ázerbayjanlılar sıyaqlı jergilikli xalıqtıń óz ana tilinde emes, al basqa tilde (yaǵnıy arap tili emes, francuz tilinde) sóylewge májbúr bolǵanın atap ótken. Sonday-aq, «Latın Dili» qosıǵında házir heshqanday tiri mádeniyatqa tiyisli bolmasa da, ele de keń qollanılıp atırǵan bir tildiń (latın tili) bar ekenligindegi ironiya arqalı jetkerip beredi. Bul qosıq Vahabzadanıń Mámleketlik qáwipsizlik komiteti (KGB) menen mashqalalarǵa dus keliwine sebep bola jazladı, biraq qosıqtıń astarlı mánisi, ol aytqanınday Marokkoǵa emes, al Ázerbayjanǵa tiyisli ekenligi dálillenilmedi&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/71_folder/71_articles/71_vahabzade.html | bet =Latin Dili | qaralǵan sáne = 2015-jıl 9-noyabr | arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20160304202304/http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/71_folder/71_articles/71_vahabzade.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Sonday-aq, onıń 1972-jılı jazılǵan «Tań» qosıǵında AQShtaǵı Makkarti dáwirindegi pacifizm ruwxındaǵı alım [[Laynus Polingge]]&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/71_folder/71_articles/71_vahabzade.html | bet =Full text of ''Dawn'' | qaralǵan sáne = 2015-jıl 9-noyabr | arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20160304202304/http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/71_folder/71_articles/71_vahabzade.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; islengen shabıwıllar kóterilgen bolıp, bul astarlı ráwishte Sovet Awqamındaǵı uqsas siyasiy paranoiyalıq jaǵdaydı sáwlelendirdi.

Basqa da belgili poeziyalıq shıǵarmaları hám toplamları tómendegilerdi óz ishine aladı:
* Mənim Dostlarım (Meniń doslarım, 1949)
* Bahar (Báhár, 1950) 
* Dostlug Nağmesi (Doslıq qosıǵı, 1953) 
* Ebedî Heykel (Máńgi músin, 1954) 
* Çınar (Shınar, 1956) 
* Sadə Adamlar (Ápiwayı adamlar, 1956)
* Ceyran (Ceyran, 1957) 
* Aylı Geceler (Aylı túnler, 1958) 
* Şairin Kitaphanası (Shayırdıń kitapxanası, 1961) 
* E'tiraf (Tán alıw, 1962) 
* İnsan ve Zaman (Insan hám Dáwir, 1964) 
* Seçilmiş Eserler (Tańlamalı shıǵarmalar, 1967) 
* Kökler-Budağlar (Tamırlar hám Putaqlar, 1968) 
* Deniz-Sahil (Teńiz-Jaǵa, 1969) 
* Bindörtyüzonaltı (Mıń tórt júz on altı, 1970)
* Dam Yeri (Tóbe ústinde, 1974) 
* Seçilmiş Eserleri (Tańlamalı shıǵarmalar, 2 tom, 1975) 
* Yücelikte Tenhalık (Biyikliktegi jálǵızlık, 1998) 
* Benim Garibim (Meniń ǵáribim, 2002)

==== Tartıslar ====
Vahabzadanıń «Gülüstan» qosıǵı 1959-jılı jazılǵan. Ol [[Arak (dárya)|Aras dáryasınıń]] [[Sovet Awqamı|Sovet Awqamı]] quramındaǵı [[Ázerbayjan Sovet Socialistlik Respublikası|Ázerbayjan SSR]]&lt;nowiki/&gt;daǵı hám [[Iran|Irandaǵı]] [[Ázerbayjan tili|ázerbayjan tilinde sóylewshi]] xalıqtı qalay ekige bólip taslaǵanlıǵın bayanlaydı. Bul qosıq Irandaǵı [[Túrkiy xalıqlar|túrkiy xalıqlardı]] qosıwǵa shaqıratuǵın [[pantúrkizm]] doktrinasınıń simvolına aylandı&lt;ref name=&quot;Aljazeera&quot;&gt;{{web deregi | familiya =Motamedi| at =Maziar| bet =Why did President Erdogan's poem infuriate Iranians?| url =https://www.aljazeera.com/news/2020/12/13/why-did-erdogans-poem-infuriate-iranians| qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-dekabr |website=www.aljazeera.com| til =en| arxivsáne = 2020-jıl 13-dekabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20201213153621/https://www.aljazeera.com/news/2020/12/13/why-did-erdogans-poem-infuriate-iranians|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Qosıq Sovet Awqamınıń Ázerbayjan SSRde payda bolǵan ádebiy janrdıń bir bólegi bolıp tabıladı, onıń konteksti Irannıń [[Ázerbayjan (Iran)|Ázerbayjan]] regionı menen baylanıslı bolǵan&lt;ref name=&quot;Gasimov&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gasimov |first1=Zaur |title=Observing Iran from Baku: Iranian Studies in Soviet and Post-Soviet Azerbaijan |journal=Iranian Studies |volume=55|issue=1|date=2022|page=49|doi=10.1080/00210862.2020.1865136|s2cid=233889871 }}&lt;/ref&gt;. «Saǵınısh ádebiyatı» dep te atalatuǵın bul Sovet-ázerbayjan ádebiy janrı 1950 hám 1960-jılları Ázerbayjan SSR-de ústemlik etken&lt;ref name=&quot;Gasimov&quot;/&gt;. Tariyxshı hám siyasatshı Zaur Gasimovtıń túsindiriwinshe, ádette, bul kategoriyaǵa kiretuǵın shıǵarmalar «millettiń Araks dáryası boylap bólinisin qaralaytuǵın ashıq-aydın [[Ázerbayjan milletshiligi|ázerbayjan milletshiliginiń]], sonday-aq, [[Iranlı ázerbayjanlılar|iranlı ázerbayjanlılardıń]] ekonomikalıq hám mádeniy jaqtan eziwge ushırawın áshkaralawdıń mısalları boldı»&lt;ref name=&quot;Gasimov&quot;/&gt;. Bunday temalar, sonıń ishinde Vahabzadanıń qosıǵı da, Ázerbayjan SSRdıń tariyx hám ádebiyat oqıw baǵdarlamalarına kirgizilgen&lt;ref name=&quot;Gasimov&quot;/&gt;. Gasimov, sonday-aq, bılay dep qosımsha etedi: «Bul ádebiy janrdıń áhmiyetli qosımsha nátiyjesi ashıq aytılǵan [[Ázerbayjandaǵı antiiran keyipi|antiiranlıq]] ritorika (sóylew usılı) boldı. Kommunistlik húkimet tárepinen bul antiiranlıq ritorikanıń qollap-quwatlanıwı yamasa soǵan kóz jumılıwı anıq kórinip turdı»&lt;ref name=&quot;Gasimov&quot;/&gt;. Mısalı, Vahabzadanıń shıǵarmaları Ázerbayjan SSRdıń mektep oqıw baǵdarlamasına kirgizilgenligi ushın ol basqarıwshı kommunistlik húkimet tárepinen birneshe ret sıylıqlanǵan&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gasimov |first1=Zaur |title=Observing Iran from Baku: Iranian Studies in Soviet and Post-Soviet Azerbaijan |journal=Iranian Studies |date=2022|page=49 (note 51)|doi=10.1080/00210862.2020.1865136|s2cid=233889871 }}&lt;/ref&gt;.

=== Pyesaları ===
Onıń eń belgili pyesaları qatarına «İkinci Ses» («Ekinshi dawıs», 1991), «Yağışdan Sonra» («Jawınnan keyin»), «Artığ Adam» («Artıqmash adam») hám «Vicdan» («Hújdan») kiredi.

Yavuz Bulent Bakiler tárepinen «İkinci Ses» sıyaqlı birneshe shıǵarmalar túrk tiline awdarılǵan.

* Feryat (Peryat, qosıq túrinde)
* Nereye Gidiyor Bu Dünya (Qayda baratır bul dúnya, 1991)
* Özümüzü Kesen Kılıç-Göktürkler (Ózimizdi kesken qılısh - Góktúrkler, 1998; 2000–2001-jılları Mámleketlik teatr, Shinasi zalında saxnalastırılǵan).
* Reqabet (Báseki)

=== Awdarmaları ===
Vahabzada [[Lord Bayron|Lord Bayronnıń]] Túrkiyaǵa qılǵan saparlarınan ruwxlanıp 1813-jılı jazǵan «Abydos kelini» shıǵarmasın ázerbayjan tiline awdardı. Vahabzadanıń óz qosıqları da Sovet Awqamında kóp tillerge, sonday-aq, kóplegen túrkiy tillerge hám nemec, francuz, parsı tillerine awdarılǵan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Bakhtiyar Vahabzade}}
* [https://web.archive.org/web/20071009213642/http://www.vahabzade.net/indexen.html vahabzade.net Rásmiy sayt]
* [https://m.facebook.com/bakhtiyar.vahabzade/ Facebook beti]
* [https://web.archive.org/web/20160304104932/http://anl.az/el/emb/b.vahabzade/galereya/albom2/index.htm Vahabzadaǵa tiyisli materiallar dástesine bay albom, sonıń ishinde shańaraqlıq súwretleri menen]
* [http://www.visions.az/literature,68/ Visions jurnalında Vahabzada haqqındaǵı maqala]
* [http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/71_folder/71_articles/71_vahabzade.html Azerbaijan International jurnalında Vahabzadanıń siyasiy qosıqları]
* [http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/ai103_folder/103_articles/103_vahabzade.html Azerbaijan International jurnalında Vahabzadanıń ómirine baǵıshlanǵan portreti, sonıń ishinde baylanıslı maqalalardıń siltemeleri menen]

{{Sırtqı siltemeler}}

{{DEFAULTSORT:Vahabzada, Baxtıyar}}
[[Kategoriya:1925-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:2009-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:XX ásir ázerbayjanlı shayırlar]]
[[Kategoriya:XX ásir filologları]]
[[Kategoriya:XX ásir ázerbayjanlı awdarmashılar]]
[[Kategoriya:Shakiden (Ázerbayjan) shıqqanlar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjan Milliy Májilisi deputatları]]
[[Kategoriya:Istiglal ordeni menen sıylıqlanǵanlar]]
[[Kategoriya:Rumıniyanıń Milliy xızmetleri ushın ordeni menen sıylıqlanǵanlar]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]
[[Kategoriya:SSRA Mámleketlik sıylıǵı iyeleri]]
[[Kategoriya:Ázerbayjan mámleketlik mádeniyat hám kórkem óner universiteti oqıtıwshıları]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı dramaturglar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı erkek dramaturglar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı erkek shayırlar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı milletshiller]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı filologlar]]
[[Kategoriya:Bakudaǵı Húrmet qıyabanına jerlengenler]]
[[Kategoriya:Ázerbayjan SSRına xızmet kórsetken kórkem óner ǵayratkerleri]]
[[Kategoriya:Ázerbayjan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları]]</text>
      <sha1>5kr1342twstrecwqvhojquzndi7i4wi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramiz Mehdiev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40930</id>
    <revision>
      <id>227726</id>
      <parentid>227375</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9373" sha1="qgb2ul7u7qnt46sbaws259s6ps9rmsg" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı    = Ramiz Mehdiev
| negizgi atı          = {{lang-az|Ramiz Ənvər oğlu Mehdiyev}}
| súwret               = Академик Рамиз Мехтиев.jpg
| súwret túsindirmesi  = Akademik Ramiz Mehdiev
| lawazım              = [[Ázerbayjan Respublikası Prezidenti administraciyası]]nıń baslıǵı
| prezident            = [[Haydar Aliev]], [[Ilham Aliyev]]
| lawazımǵa kirisiw sánesi = [[1995|1995-jıl]] [[7-fevral]]
| lawazımnan ketiw sánesi  = [[2019|2019-jıl]] [[23-oktyabr]]
| lawazım_2            = [[Ázerbayjan Milliy Ilimler akademiyası]]nıń prezidenti
| lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = [[2019|2019-jıl]] [[23-oktyabr]]
| lawazımnan ketiw sánesi_2  = [[2022|2022-jıl]] [[14-fevral]]
| tuwılǵan sánesi      = 
| tuwılǵan ornı        = [[Baku]], Ázerbayjan SSR, [[SSSR]]
| puqaralıǵı           = {{AZE}}
| partiya              = [[Jańa Ázerbayjan partiyası]]
| kásibi               = mámleketlik isker, [[filosof]], alım
| bilim alǵan jeri     = Ázerbayjan mámleketlik universiteti, [[Moskva mámleketlik universiteti|Lomonosov atındaǵı Moskva mámleketlik universiteti]]
| ilimiy dárejesi      = Filosofiya ilimleriniń doktorı
| ilimiy ataǵı         = [[akademik]]
| sıylıqları           = «Haydar Aliev» ordeni, «Istiqlal» ordeni, «Sharaf» ordeni
}}
'''Ramiz Anvar ulı Mehdiev''' ({{langx|az|Ramiz Ənvər oğlu Mehdiyev}}; {{langx|ru|Рамиз Энвер оглы Meхтиев}}; [[1938|1938-jıl]] [[17-aprel]], [[Baku]], Ázerbayjan SSR, [[SSSR]]) — [[ázerbayjan]]lı siyasatshı hám [[akademik]]. Ol 1994-jıldan 2019-jılǵa shekem [[Ázerbayjan Prezidenti Administraciyası]]nıń baslıǵı, 2019-jıldan 2022-jılǵa shekem Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyasınıń prezidenti lawazımlarında islegen&lt;ref name=&quot;president.az&quot;&gt;{{web deregi | url = https://en.president.az/administration/head | bet = Official web-site of President of Azerbaijan Republic - ADMINISTRATION » Head of Administration Head of Administration |website=en.president.az | qaralǵan sáne = 2018-jıl 19-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANAS&quot;&gt;{{web deregi | url =http://www.science.gov.az/forms/deystvitelnyie-chlenyi/53 | bet =WWW.SCIENCE.GOV.AZ |website=www.science.gov.az | til =en | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://apa.az/az/social/ramiz-mehdiyev-amea-prezidenti-postundan-istefa-verib-video-yenilenib-686638/ | bet =Ramiz Mehdiyev AMEA Prezidenti postundan istefa verib - VİDEO - VƏNİLƏNİB | avtor = | sáne = 2021-jıl 14-fevral |website=apa.az | baspaxana =[[Azeri Press Agency]] | til =az | qaralǵan sáne = 2022-jıl 14-fevral }}&lt;/ref&gt;.

2025-jıl oktyabr ayında Ázerbayjandaǵı húkimetshil xabar derekleri Mehdievtiń «aqsha jew», Watanǵa opasızlıq hám [[2025-jılǵı Ázerbayjandaǵı mámleketlik awdarıspaǵına urınıs|mámleketlik awdarıspaǵına urınıs]] boyınsha ayıplanıp atırǵanın xabarladı. Sud onı 20 jılǵa shekem azatlıqtan ayrılıw jazası qáwipi astında tórt aylıq úy qamaǵına alıw tuwralı qarar shıǵardı&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2025-jıl 14-oktyabr | bet =Ramiz Mehdiyev brought to criminal responsibility | url =https://www.trend.az/azerbaijan/4104056.html | qaralǵan sáne = 2025-jıl 15-oktyabr |website=Trend.Az | til =en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025 |title=Azerbaijan's Former Presidential Chief of Staff Placed Under House Arrest |url=https://www.occrp.org/en/news/azerbaijans-former-presidential-chief-of-staff-placed-under-house-arrest |work=OCCRP}}&lt;/ref&gt;.

== Jaslıq jılları ==
Mehdiev [[Baku]] qalasında tuwılǵan. Onıń ákesi [[Naxchevan Avtonomiyalı Respublikası]]nıń [[Sharur rayonı]]nda tuwılǵan. Ol jaslıǵında Baku teńizshilik mektebinde{{efn|{{langx|az|Bakı Dənizçilik Məktəbini}}}} (házirgi [[Ázerbayjan mámleketlik teńiz akademiyası]]) oqıp, onı 1957-jılı tamamlaǵan.

== Sovet Awqamındaǵı iskerligi ==
1957-jılı ol mámleketlik «{{ill|Xəzər Dəniz Neft Donanması|az}}» («Kaspiy teńiz neft flotı») kompaniyasına teńizshilik injeneri bolıp jumısqa kirdi hám sol waqıtta jergilikli [[Komsomol]] bóliminde júdá belsendi boldı. 1961-jılı Bakudaǵı Ázerbayjan mámleketlik universitetiniń (házirgi [[Baku mámleketlik universiteti]]) tariyx fakultetine (ol waqıtta [[Sergey Kirov|S.M. Kirov]] atındaǵı fakultet dep atalǵan) oqıwǵa kirdi. Onıń Baku Komsomol bólimindegi belsendiligi [[Ázerbayjan Kommunistlik partiyası (1920)|Ázerbayjan Kommunistlik partiyası]] rásmiyleriniń dıqqatın tarttı hám ol 1965-jılı [[V.I. Lenin atındaǵı pútkilawqamlıq pioner shólkemi|Vladimir Lenin atındaǵı pútkilawqamlıq pioner shólkeminiń]] Ázerbayjan bóliminde studentler boyınsha máslahátshi lawazımına kóterildi&lt;ref name=&quot;president.az&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;milli&quot;&gt;{{Cite book |title=Milli məfkurə, dövlətçilik, müstəqillik yolu ilə |last=Mehdiyev |first=Ramiz |publisher=XXI-Yeni Nəşrlər Evi |year=2007 |isbn=978-9952-419-06-1 |location=Baku, Azerbaijan |pages=3 |language=Azerbaijani}}&lt;/ref&gt;.

== Keyingi iskerligi ==
1988-jılı [[Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyası]]nıń Siyasiy izertlewler institutına bólim direktorı etip tayınlandı. 1980-jıllar hám 1990-jılları ol Ázerbayjan SSR Joqarı Sovetine eki ret deputat bolıp saylandı. 1993-jılı [[Haydar Aliev]] (endi ǵárezsiz mámleket bolǵan) [[Ázerbayjan Prezidenti]] etip saylandı hám Mehdiev keyinirek [[Ázerbayjan Milliy Májilisi]]ne deputat etip saylandı. 1995-jıl 7-fevralda Aliev Mehdievti [[Ázerbayjan Prezidenti Administraciyası]]nıń baslıǵı etip tayınladı. Bul qádem azıraq bolsa da Alievtiń aymaqtaǵı hákimiyattı bekkemlew ushın ózine jaqın bolǵan [[Naxchevan Avtonomiyalı Respublikası]]nan shıqqan máslahátshiler menen islesiw qálewi menen túsindirildi&lt;ref&gt;{{Cite book |url=http://lib.ysu.am/open_books/304695.pdf |title=Azerbaijan Since Independence |last=Cornell |first=Svante E. |publisher=M.E. Sharpe |year=2011 |isbn=978-0-7656-3002-5 |location=New York |pages=169}}&lt;/ref&gt;.

2007-jılı Mehdiev [[Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyası]]nıń (ÁMIA) tolıq aǵzası etip saylandı&lt;ref name=&quot;ANAS&quot;/&gt;. Sonıń menen birge, ol Ázerbayjan Filosofiya hám sociallıq-siyasiy ilimler awqamı (AFSEA) tárepinen basıp shıǵarılatuǵın «Filosofiya hám sociallıq-siyasiy ilimler» jurnalınıń redakciyalıq basqarmasınıń baslıǵı bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2010/aprel/114367.htm | bet =Fəlsəfə və sosial-siyasi elmlər - jurnalı beynəlxalq status almışdır |website=www.anl.az | til =az | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://felsefedunyasi.org/site/ | bet =Fəlsəfə dünyası |website=felsefedunyasi.org | til =az | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-aprel }}&lt;/ref&gt;.

== Ilimiy jumısları hám shıǵarmaları ==
Mehdiev sociallıq waqıyalar, ekonomikalıq rawajlanıw, filosofiya hám dialektika boyınsha 250 den aslam ilimiy maqalanıń avtorı bolıp, tiykarınan, Ázerbayjannıń postsovetlik rawajlanıwına dıqqat qaratadı. Ol, sonday-aq, 20 dan aslam kitap basıp shıǵarǵan bolıp, olardıń jetewi túrli tillerge awdarmalanǵan. Bularǵa tómendegiler kiredi: «XX ásir aqırındaǵı milletleraralıq qatnasıqlar» (onıń ekinshi doktorlıq dissertaciyası), «Ázerbayjan genocidiniń haqıyqatları», «Ázerbayjan rawajlanıwınıń dialektikası», «Ázerbayjan: tariyxıy miyras hám ǵárezsizlik filosofiyası», «Filosofiya» sabaqlıǵı, «Ázerbayjan: globallasıw shaqırıqları», «2005-jılǵı parlament saylawları: dáslepki analiz», «Puqaralıq jámiyetine jol ashıwshı ideyalar», eki tomlıq «Milliy ideologiya, mámleketshilik hám ǵárezsizlik jolında», «Demokratiya jolında» hám «Rawajlanıw strategiyasın belgilew: modernizaciyalaw kursı».

Mehdiev eki ret [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] hám «Húrmet» ordeni (Shohrat ordeni) menen sıylıqlanǵan, sonday-aq, 2001-jılı [[Nyu-York Ilimler Akademiyası]]nıń aǵzası etip saylanǵan&lt;ref name=&quot;ANAS&quot;/&gt;&lt;ref name=sput&gt;{{cite news | url= http://www.newsazerbaijan.ru/politic/20080417/42250946.html | title= Сегодня исполняется 70 лет главе администрации президента Рамизу Мехтиеву |trans-title= Head of Presidential Administration Ramiz Mehdiyev truns 70 today |publisher= Novosti Azerbaijana |date=2008-04-14 |accessdate=2010-11-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://en.trend.az/azerbaijan/politics/2888168.html | bet =President Aliyev awards Ramiz Mehdiyev with Order of Glory (PHOTO) | sáne = 2018-jıl 16-aprel |website=Trend.Az | til =en-EN | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-aprel }}&lt;/ref&gt;.

== Qosımsha qarań ==
* [[Ázerbayjan Ministrler Kabineti]]

== Eskertiwler ==
{{notelist}}

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
* {{Commons category-inline|Ramiz Mehdiyev}}

{{Sırtqı siltemeler}}

{{DEFAULTSORT:Mehdiyev, Ramiz}}
[[Kategoriya:1938-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı siyasatshılar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı akademikler]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı filosoflar]]
[[Kategoriya:Bakulı siyasatshılar]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>qgb2ul7u7qnt46sbaws259s6ps9rmsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bawırjan Momısh ulı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40950</id>
    <revision>
      <id>227733</id>
      <parentid>227521</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7403" sha1="tjxeoaeck7m2x7jhiujzz48bnyn8amh" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı = Bawırjan Momısh ulı
| negizgi atı = {{lang-kk|Бауыржан Момышұлы}}
| súwret = Stamps of Kazakhstan, 2010-16.jpg
| súwret túsindirmesi = 
| lawazım = [[Keńes Awqamı]] oficeri hám jazıwshı
| tuwılǵan sánesi = 
| tuwılǵan ornı = Oraq Balǵa, [[Sırdárya wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]] (házirgi [[Jambıl wálayatı]], [[Juwalı rayonı]], [[Qazaqstan]])
| qaytıs bolǵan sánesi = 
| qaytıs bolǵan ornı = [[Almatı]], [[Qazaq SSR]], [[SSSR]]
| jerlengen ornı = Kensay qábirstanlıǵı, Almatı
| puqaralıǵı = {{SSRA}}
| iskerlik jılları = 1932–1934, 1936–1955
| ilimiy ataǵı = [[Polkovnik]]
| áskeriy_tekst1 = [[Moskva ushın urıs]], Xasan kóli urısı
| áskeriy sıylıqları = [[Keńes Awqamı Qaharmanı]], [[Qazaqstan Xalıq Qaharmanı]], [[Lenin ordeni]], [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]]
}}
'''Bawırjan Momısh ulı''' ({{langx|kk|Бауыржан Момышұлы}}; [[Rus tili|russha]]: ''Бауыржан Момышулы''; [[1910|1910-jıl]] [[24-dekabr]] — [[1982|1982-jıl]] [[10-iyun]]) — [[Qazaqlar|qazaq]]-[[Sovet Awqamı|sovet]] áskeriy oficeri hám jazıwshısı, qaytıs bolǵannan keyin [[Sovet Awqamı Qaharmanı]] hám [[Qazaqstan Xalıq Qaharmanı]] ataqları menen sıylıqlanǵan.

== Ómirbayanı ==

=== Jaslıq jılları ===
Bawırjan Momısh ulı házirgi [[Qazaqstan]]nıń qublasındaǵı [[Juwalı rayonı]]nda jaylasqan, házirde saplastırılǵan Oraq Balǵa awılında&lt;ref&gt;''[https://archive.today/20120716090034/http://visitkazakhstan.nur.kz/ru/guide/news/view/1488/ Bawırjan Momıshulınıń 100 jıllıǵı].'' nur.kz.&lt;/ref&gt;, [[Dulatlar|Dulat]] ruwınan shıqqan kóshpeli shopanlar shańaraǵında tuwılǵan. Ol on úsh jasına shekem tuwısqanlarınıń qolında jasaǵan, biraq jasóspirimlik jılların sovet pansionat-mekteplerinde ótkergen&lt;ref&gt;Bauyrzhan Momyshuly. ''Za Nami Moskva''. Ȯner (2009). {{ISBN|978-601-209-087-1}}. p. 1.&lt;/ref&gt;. 1929-jılı orta bilim alıwdı tamamlaǵannan keyin muǵallim, rayonlıq komitet xatkeri hám prokuror járdemshisi bolıp isledi. Keyinirek [[Qazaq Avtonomiyalı Sovet Socialistlik Respublikası|Qazaq ASSR]]ınıń [[Mámleketlikplan|Ekonomikalıq jobalastırıw oraylıq agentligi]]nde bólim baslıǵı bolıp xızmet etti&lt;ref&gt;[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1543 ''Sovet Awqamı Qaharmanı Bawırjan Momısh ulı.''] Catalogue of the Heroes of the USSR.&lt;/ref&gt;.

=== Áskeriy iskerligi ===
1936-jıl 25-martta Bawırjan qaytadan áskeriy xızmetke shaqırılıp, [[Túrkistan áskeriy okrugı|Orta Aziya áskeriy okrugı]]nıń 315-polkında vzvod komandiri boldı. Ol keyingi jigirma jıl dawamında áskeriy xızmette qaldı. 1937-jıl mart ayında polk [[Sibir]]degi [[Uzaq Shıǵıs frontı]]na ótkerildi. [[Úlken terror]] dáwirinde repressiyaǵa ushıramasa da, 1937-jılı onıń jeke isine «isenimsiz, shekten shıqqan milletshi kózqarastaǵı adam» degen qosımsha jazıldı. Onıń biografı Mekemtas Mırzaxmetovtıń pikirinshe, buǵan Bawırjannıń [[Maǵjan Jumabaev]]tıń qosıqların hám [[Alash Orda]] menen baylanısı bolǵan basqa da avtorlardıń shıǵarmaların oqıǵanı sebep bolǵan&lt;ref&gt;Zhanar Kanafina. ''[http://www.caravan.kz/article/5547/print Unsolved Mysteries of the Life of a Hero.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131213055506/http://www.caravan.kz/article/5547/print |date=December 13, 2013 }}'' '''Karavan'''. 25 June 2010.&lt;/ref&gt;.

1939-jılı Bawırjan 105-atqıshlar diviziyasınıń artilleriya komandiri etip tayınlandı. 1940-jıl fevral ayınan baslap [[Jitomir]]de jaylasqan 202-jeke tankke qarsı batalyonǵa basshılıq etti&lt;ref name=&quot;lit&quot;&gt;[http://lit.kz/authors/kazakhstan/momyshuly-bauyrzhan ''Authors of Kazakhstan: Baurzhan Momyshuly''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101017061544/http://lit.kz/authors/kazakhstan/momyshuly-bauyrzhan |date=2010-10-17 }}. lit.kz&lt;/ref&gt;.

Keyingi jıldıń yanvar ayında leytenant Bawırjan Qazaqstanǵa qaytıp, [[Almatı]]nıń [[Áskeriy komissariat|áskeriy komissariatında]] xızmet etti. [[Barbarossa operaciyası|Germaniya 22-iyunda Sovet Awqamına bastırıp kirgende]], ol jańadan dúzilgen hám [[Qırǵız SSR]]ınıń áskeriy komissarı general-mayor [[Ivan Panfilov]] basshılıq etken [[316-atqıshlar diviziyası]]nıń 1073-polkında batalyon komandiri — [[Kombat (áskeriy dáreje)|kombat]] — etip tayınlandı&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201129073847/http://www.elim.kz/article/311/ ''Baurzhan Momyshuly (1910–1982)''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129073847/http://www.elim.kz/article/311/ |date=29 November 2020 }} elim.kz&lt;/ref&gt;.

== Áhmiyetli faktler ==
[[Ekinshi jáhán urısı|Ullı Watandarlıq urısı]] jıllarında qazaqlar arasında tek ǵana Bawırjan Momısh ulı diviziyaǵa (1945-jılı) hám [[Galiy Adilbekov]] jeke tank brigadasına (1942-jılı) komandirlik etken. Ullı Watandarlıq urısı dáwirindegi (1941–1945) Sovet Qurallı Kúshleriniń korpus, diviziya hám áskeriy-teńiz bazaları komandirleriniń qollanbasına sáykes, jeke tank brigadaları komandirleri diviziya komandirlerine teńlestirilgen, sebebi urıstıń dáslepki basqıshında tank diviziyaları qayta shólkemlestirilip, tank brigadaların qáliplestiriw ushın tiykar retinde qollanılǵan&lt;ref&gt;{{cite book|date=1964 |location=Moskva — 1964 |pages=423 |publisher=M.: Voennaya Akademiya im. M. V. Frunze |title=Komandovanie korpusnogo i divizionnogo zvena Sovetskix Voorujyonnıx Sil perioda Velikoy otechestvennoy voynı, 1941- 1945 gg. |url=https://militera.org/books/pdf/h/sb_komandovanie-korpus-diviziya-vov.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Bawırjan Momısh ulı úsh ájapasınan keyin, ákesi 53 jasqa tolǵanda dúnyaǵa kelgen&lt;ref&gt;[https://qamshy.kz/article/33008-bauyrdgan-momyshuly-turaly-siz-bilmeytin-derekter Бауыржан Момышұлы туралы сіз білмейтін деректер]&lt;/ref&gt;.

== Qosımsha qarań ==
* [[Sovet Awqamı Qaharmanı ataǵın alǵan qazaqlar dizimi]]

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Baurzhan Momyshuly}}
* [https://web.archive.org/web/20110722142256/http://www.dknews.kz/article.php?id=6977&amp;archid=182 Bawırjannıń 100 jıllıq mereytoyın bayramlaw haqqında maqala.]
* [https://web.archive.org/web/20190423045805/http://www.kazakhfilmstudios.kz/en/press/news/2010/09-14-presentation 2010-jılı shıqqan «Bawırjan Momısh ulı» qazaq hújjetli filmi haqqında maqala.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423045805/http://www.kazakhfilmstudios.kz/en/press/news/2010/09-14-presentation |date=23-aprel 2019-jıl }}
* {{YouTube|kld85NudaOM|«Legendary Bauyrzhan» filminiń treyleri}}, rejissyor [[Kalila Umarov]]tıń YouTube kanalında.

{{Sırtqı siltemeler}}

{{DEFAULTSORT:Momısh ulı, Bawırjan}}
[[Kategoriya:1910-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:1982-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Jambıl wálayatınan shıqqanlar]]
[[Kategoriya:Sırdárya wálayatınan shıqqanlar]]
[[Kategoriya:Sovet Awqamı Kommunistlik partiyası aǵzaları]]
[[Kategoriya:Sovet Awqamı Qurallı Kúshleri Bas shtabınıń áskeriy akademiyası pitkeriwshileri]]
[[Kategoriya:Qazaqstan Qaharmanları]]
[[Kategoriya:Sovet Awqamı Qaharmanları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>tjxeoaeck7m2x7jhiujzz48bnyn8amh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilyas Jansúgirov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40955</id>
    <revision>
      <id>227734</id>
      <parentid>227513</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7513" sha1="64ebisoqvbihxk80etvc9rt6q8nmiw4" xml:space="preserve">{{Jazıwshı infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı = Ilyas Jansúgirov
| negizgi atı = {{lang-kk|Ілияс Жансүгіров}}
| súwret = Ilyas Zhansugurov.jpg
| súwret eni = 
| tuwılǵandaǵı atı = Ilyas
| ádebiy laqabı = Qaptaǵay batır, Matay, Nayman balası, Tankibay
| tuwılǵan jeri = 4-sanlı awıl, [[Aqsuw rayonı|Aqsuw bolısı]], [[Kopal uezdi]], [[Jetisuw wálayatı]], [[Dala general-gubernatorlıǵı]], [[Almatı wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]]
| kásibi = [[shayır]], [[jazıwshı]], [[publitsist]], [[felyetonist]], [[satirik]], [[dramaturg]], [[jurnalist]], [[awdarmashı]], zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshısı, mámleketlik isker
| iskerlik jılları = 1916–1937
| baǵdarı = [[socialistlik realizm]], [[futurizm]], [[epikalıq poeziya]], [[satira]], [[hújjetli proza]]
| janrı = [[qosıq]]lar, [[poema]]lar, [[felyeton]]lar, [[gúrriń]]ler, [[povest]]ler, [[roman]]
| shıǵarmalarınıń tili = [[qazaq tili]], [[rus tili]]
| birinshi kitabı = Saǵanaq
| sıylıqları = [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] (1936)
}}
'''Ilyas Jansúgirov''' ({{lang-kk|Ілияс Жансүгіров}}; [[1894|1894-jıl]] [[5-may]], [[Aqsuw rayonı|Aqsuw bolısı]], Kopal uezi, [[Jetisuw wálayatı]], [[Dala general-gubernatorlıǵı]], [[Almatı wálayatı]] — [[1938|1938-jıl]] [[26-fevral]], [[Qazaq SSR]], [[SSSR]]) — [[Qazaqlar|qazaq]]-sovet jámiyetlik hám mámleketlik iskeri, XIX-XX ásirlerdegi kózge kóringen [[Qazaqlar|qazaq]] [[jazıwshı]]larınıń biri, [[pedagog]], [[publicist]], [[prozaik]], [[feletonist]], [[satirik]], [[shayır]], [[dramaturg]], [[jurnalist]], [[awdarmashı]], zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshısı, qazaq ádebiyatınıń klassigi. Qazaq intellegenciyasınıń (qaz. ''«Alash zıyalısı»'') wákili. [[Qazaqstan Jazıwshılar awqamı]]nıń birinshi baslıǵı (1934—1936). [[Rossiya kommunistlik partiyası (bolshevikler)|RKP(b)]] aǵzası. Sonday-aq, '''Matay, Qaptaǵay batır hám Nayman balası''' laqapları menen de belgili.

[[Fayl:Zhansugurov family.jpg|thumb|right|300px|Jansúgirov shańaraǵı menen. Shepten ońǵa: qızı Ilfa, joldası Fatima Gabitova, Ilyas Jansúgirov qızı Úmit penen, asırap alǵan ulı Azat Suleev, Fatimanıń apası Xuppijamal Jılqıbaeva. Ekinshi qatar: ulı Jánibek Suleev, jiyeni Bolatxan Tashenov, járdemshi qız. 1937-jıl, Almatı]]
{{poem quote|Eń jaqsısı sol, Ilyas muzıkanı pútkil júregi hám janı menen túsinedi hám onıń barlıq shıǵarmaları óziniń unikal ritmi menen oqıwshını hayran qaldıradı.}}

== Ómirbayanı ==
Ilyas Jansúgirov 1894-jılı 1-mayda [[Jetisuw wálayatı]] [[Kopal uezi]] Aqsuw bolısınıń №4 awılında dúnyaǵa kelgen&lt;ref name=&quot;МР&quot;&gt;Abakumovskaya stanicasına jaqın jerde (házirgi — [[Almatı wálayatı]] [[Qazaqstan]]daǵı [[Jansúgirov (awıl)|Jansúgirov awılı]])&lt;/ref&gt;. Ol [[Orta júz]]diń [[Nayman]] ruwınıń [[Matay (qazaq ruwı)|Matay]] ruwınan shıqqan&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://rep.ksu.kz/bitstream/handle/data/6168/Каренов_Найман_1-73-2014.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y | bet =Архивированная копия | qaralǵan sáne = 2019-jıl 28-noyabr | arxivsáne = 2021-jıl 25-yanvar | arxivurl =https://web.archive.org/web/20210125174844/https://rep.ksu.kz/bitstream/handle/data/6168/Каренов_Найман_1-73-2014.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://abai.kz/post/14806 | bet =Бердалы Оспан. Руға бөліну керек пе? | qaralǵan sáne = 2018-jıl 21-noyabr | arxivsáne = 2020-jıl 25-fevral | arxivurl =https://web.archive.org/web/20200225092628/http://abai.kz/post/14806 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://kaz.tengrinews.kz/article/liyas-jansugrov-kyiskasha-omrbayanyim-1008/ | bet =Ілияс Жансүгіров. Қысқаша өмірбаяным {{!}} Tengrinews.kz | qaralǵan sáne = 2019-jıl 28-noyabr | arxivsáne = 2019-jıl 28-noyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20191128070343/https://kaz.tengrinews.kz/article/liyas-jansugrov-kyiskasha-omrbayanyim-1008/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://adebiportal.kz/kz/news/view/2269 | bet =Ілияс Жансүгіров өмірінің жарқын тұстары| qaralǵan sáne = 2019-jıl 28-noyabr | arxivsáne = 2019-jıl 28-noyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20191128070339/https://adebiportal.kz/kz/news/view/2269 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Ákesiniń atı — Jansúgir Bersúgir ulı (1857—1932), al anasınıń atı — Kókis (?—1900).

== Ádebiy miyrası ==
Ilyas Jansúgirov — shayır, dramaturg, prozaik, feletonist, satirik, jurnalist hám awdarmashı.

Ol 1912-jılı jaza basladı. Onıń dáslepki «Sarıarqa» hám «Tilek» qosıqları 1917-jılı «Sarıarqa» jurnalında basılıp shıqtı.

«Bayshubar» (1923), «Balalarǵa tartıw» (1926) shıǵarmaları jas óspirimlerdiń estetikallıq tárbiyasında úlken rol oynadı. 1928-jılı onıń «Saǵanaq» dep atalǵan dáslepki shıǵarmalar toplamı jarıq kórdi. «Kúy» (1929) hám «Kúyshi» (1934) poemaları arqalı ózin qazaq muzıkasınıń bilimdanı retinde kórsete bildi.

«Qulager» (1937) poeması qazaq ádebiyatınıń klassikasına aylandı. Qaharmanlardıń tartımlı obrazları, názik lirizm hám qazaq poeziyasınıń 11 buwınlıq qosıq túrleriniń eń ájayıp úlgileri «Qulager»di qazaq poeziyasınıń gáwharı dep atawǵa imkaniyat beredi. Poemanıń bas qaharmanı — XIX ásirdiń jırawı hám shayırı Aqan seri. Jansúgirov Aqan seriniń turmısındaǵı eń qayǵılı waqıyalardıń birine — báygiden ozıp kelgen súyikli tulparı Qulagerdiń ishi tar adamlardıń qolınan nabıt bolıwına toqtaladı. Bunnan tısqarı, tolıq etnografiyalıq súwretlewleri sebepli «Qulager» poemasın kóshpeliler turmısınıń poetikallıq enciklopediyası dep esaplawǵa boladı.

== Esteligi ==
1964-jılı Ilyas Jansúgirov húrmetine Abakumovka awılına Jansúgirovo atı berildi, keyinirek [[Jansúgirov (awıl)|Jansúgirov]] dep ózgertildi.

Qazaqstannıń bir qatar oqıw orınları shayırdıń atı menen ataladı. 1972-jılı jańadan shólkemlestirilgen [[Ilyas Jansúgirov atındaǵı Jetisuw universitet|Taldıqorǵan pedagogikalıq institutına]] Ilyas Jansúgirov atı berildi. Sonday-aq, [[Almatı]]daǵı №130 gimnaziyaǵa hám 1938-jılǵı atıwlardan keyingi kópshilik kómilgen jerler tabılǵan Jańalıq awılındaǵı mektepke Jansúgirov atı berilgen.

1985-jılı [[Taldıqorǵan]] qalasında Abay hám Lenin kósheleriniń qıyılısında shayırdıń ómiri hám dóretiwshiligine baǵıshlanǵan [[Ilyas Jansúgirov atındaǵı ádebiy muzey|ádebiy-memoriallıq muzey]] ashıldı. Muzeydiń kireberisinde Jansúgirovtıń byustı ornatılǵan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{commons kategoriya|Ilyas Zhansugurov}}

{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:Alash partiyası aǵzaları]]
[[Kategoriya:Qazaq shayırları]]
[[Kategoriya:Qazaq jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Qazaq dramaturgları]]
[[Kategoriya:Qazaq jurnalistleri]]
[[Kategoriya:Qazaq satirikleri]]
[[Kategoriya:SSRAda repressiyaǵa ushıraǵan mádeniyat hám kórkem óner ǵayratkerleri]]
[[Kategoriya:Qazaq SSRde atıp óltirilgenler]]
[[Kategoriya:SSRAda qaytıs bolǵannan keyin aqlanǵanlar]]
[[Kategoriya:1938-jılı óltirilgenler]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>64ebisoqvbihxk80etvc9rt6q8nmiw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:Severslav</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41042</id>
    <revision>
      <id>227737</id>
      <parentid>227586</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T03:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SHB2000</username>
        <id>10633</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>SHB2000 atlı paydalanıwshı [[Paydalanıwshı talqılawı:TovarishchZelenov]] betin [[Paydalanıwshı talqılawı:Severslav]] betine kóshirdi: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/TovarishchZelenov|TovarishchZelenov]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Severslav|Severslav]]&quot;</comment>
      <origin>227586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5689" sha1="gidlka81axdognk4wqnz93oxucp3mo4" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 16:36, 2026-jıl 4-may (UTC)</text>
      <sha1>gidlka81axdognk4wqnz93oxucp3mo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sáken Seyfullin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41078</id>
    <revision>
      <id>227731</id>
      <parentid>227644</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T16:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri|Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>227731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4716" sha1="79wwj1etg1c8p1kx6iegykcl07z46s8" xml:space="preserve">{{Jazıwshı infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı       = Sáken Seyfullin
| negizgi atı             = {{lang-kk|Сәкен (Сәдуақас) Сейфуллин}}
| súwret                  = Saken Seifullin.jpg
| súwret táriypi          = Sáken Seyfullinniń portreti
| tuwılǵan sánesi         = 
| tuwılǵan jeri           = [[Qaraǵandı wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]]
| qaytıs bolǵan sánesi    = 
| qaytıs bolǵan jeri      = [[Almatı]], [[Qazaq SSR]], [[SSSR]]
| puqaralıǵı              = {{SSRA}}
| milleti                 = [[Qazaqlar|qazaq]]
| kásibi                  = [[shayır]], [[jazıwshı]], mámleketlik isker
| oqıǵan jeri             = [[Omsk]] oqıtıwshılar seminariyası
| dóretiwshilik jılları   = 1913–1938
| janrı                   = [[poeziya]], [[drama]], [[proza]]
| shıǵarmalarınıń tili    = [[qazaq tili]]
| sıylıqları              = [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] (1936)
}}
'''Sáken (Sáduakas) Seyfullin''' ({{lang-kk|Сәкен (Сәдуақас) Сейфуллин}}; [[1894|1894-jıl]] [[15-oktyabr]] — [[1938|1938-jıl]] [[25-aprel]]) — zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshısı, shayır, jazıwshı hám milliy belsendi&lt;ref name=bse&gt;[http://bse.sci-lib.com/article100831.html Сейфуллин Сакен]. Great Soviet Encyclopedia&lt;/ref&gt;. Ol Qazaqstan Jazıwshılar awqamınıń tiykarshısı hám birinshi baslıǵı bolǵan. Seyfullin qazaq xalqın keńeslik hám rossiyalıq basımnan azat etiwge baǵıshlanǵan dóretpeleri menen tanılǵan. Keńeslik repressiyaǵa ushırap, 1938-jılı atıp taslandı. 1957-jılı destalinizaciya dáwirinde qaytıs bolǵanından soń rásmiy túrde aqlanǵan.

== Biografiyası ==
Sáken Seyfullin házirgi [[Qaraǵandı wálayatı]] aymaǵındaǵı kóshpeli awıllardıń birinde tuwılǵan&lt;ref name=r1/&gt;.

=== Bilimi ===
1905-jıldan 1908-jılǵa shekem Seyfullin Spassk mıs zavodındaǵı rus-qazaq mektebinde oqıdı. Keyinirek [[Aqmola]] qalasındaǵı baslanǵısh mektepte hám úsh klastıq qala mektebinde bilimin dawam ettirdi. Sonıń menen birge, ol musılman medresesinde rus tilinen sabaq berdi. 1913-jıl 21-avgustta Seyfullin [[Omsk]] oqıtıwshılar seminariyasına oqıwǵa kirdi. Onıń birinshi maqalası «Ay Qap» ({{lang-kk|«Айқап»}}) jurnalınıń noyabr sanında járiyalandı. Sol waqıttan baslap onı Omsk jasırın policiyası (oxranka) baqlawǵa aldı.

1914-jılı Seyfullin Omsktegi qazaq jaslarınıń birinshi mádeniy-aǵartıwshılıq shólkemi bolǵan «Birlik»tiń jetekshilerinen biri boldı. Sol jılı onıń «Ótken kúnler» ({{lang-kk|«Өткен күндер»}}) atlı qosıqlar toplamı basılıp shıqtı&lt;ref name=r1/&gt;.

1917-jılı ol [[Aqmola]]ǵa kóship kelip, «Jas qazaq» ({{lang-kk|«Жас қазақ»}}) siyasiy-mádeniy shólkemin qurdı hám «Tirshilik» ({{lang-kk|«Тіршілік»}}) gazetasın shıǵarıwǵa kómeklesti. [[1917-jılǵı Rossiya revolyuciyası]]nan soń, Seyfullin Aqmola okruginiń bilimlendiriw komissarı etip tayınlandı. 1918-jıl 1-mayda onıń «Baxıt jolına» ({{lang-kk|«Бақыт жолына»}}) atlı pyesası birinshi márte saxnalastırıldı&lt;ref name=r1&gt;[https://www.inform.kz/ru/seyfullin-saken_a2202424 СЕЙФУЛЛИН САКЕН]. inform.kz. 5 October 2009&lt;/ref&gt;.

=== Puqaralıq urısı hám ólimi ===
1918-jıl 4-iyunda [[Aq gvardiyashılar]] revolyuciya islegen waqıtta, Seyfullin tutqınǵa alınıp, [[Petropavl]] qamaqxanasına jiberildi. Ol ataman Boris Annenkovtıń «ajal vagonında» 47 kún ótkerdi. Keyinirek [[Kolchak]] qamaqxanasınan qashıp shıǵıp, iyul ayında óz awılına jetip keldi&lt;ref name=r1/&gt;.

Sáken Seyfullin 1938-jıl 25-aprelde Moskvadan kelgen NKVD agentleri tárepinen «milletshi» hám «jámiyetke qáwipli tulǵa» degen ayıp penen tutqınǵa alındı hám [[Almatı]]da atıp taslandı. 1957-jılı rásmiy aqlanǵan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{commons kategoriya|Saken Seifullin}}
* [https://adebiportal.kz/kz/authors/view/786 Sáken Seyfullin] «Ádebiyat portalı» saytında
* [https://sputnik.kz/spravka/20190708/10861330/Qazaq-qyrgyz-emes-Tungysh-premer-Saken-Seyfullin-zhayly-qyzyqty-derekter.html Sáken Seyfullin] Sputnik.kz saytında
* [https://abai.kz/post/15825 Sáken Seyfullin: «Men Sábit Muqanovtı adam etip edim. Ol meni usınday kúyge dushar etti. Jazıqsız basıma bále saldı»]

{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:1894-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:1938-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Qazaq jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Qazaq shayırları]]
[[Kategoriya:Almatıda qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]</text>
      <sha1>79wwj1etg1c8p1kx6iegykcl07z46s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:1910-jılı tuwılǵanlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>41110</id>
    <revision>
      <id>227709</id>
      <timestamp>2026-05-09T15:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «{{Birthyr}}»</comment>
      <origin>227709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="08sq2yuynda7rkfogwwmv67l0m71ju4" xml:space="preserve">{{Birthyr}}</text>
      <sha1>08sq2yuynda7rkfogwwmv67l0m71ju4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:1874-jılı tuwılǵanlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>41111</id>
    <revision>
      <id>227710</id>
      <timestamp>2026-05-09T15:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «{{Birthyr}}»</comment>
      <origin>227710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="08sq2yuynda7rkfogwwmv67l0m71ju4" xml:space="preserve">{{Birthyr}}</text>
      <sha1>08sq2yuynda7rkfogwwmv67l0m71ju4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:1968-jılı tuwılǵanlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>41112</id>
    <revision>
      <id>227711</id>
      <timestamp>2026-05-09T15:59:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «{{Birthyr}}»</comment>
      <origin>227711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="08sq2yuynda7rkfogwwmv67l0m71ju4" xml:space="preserve">{{Birthyr}}</text>
      <sha1>08sq2yuynda7rkfogwwmv67l0m71ju4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:Youngeagle987</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41113</id>
    <revision>
      <id>227735</id>
      <timestamp>2026-05-09T18:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Xosh keldińiz!</comment>
      <origin>227735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5689" sha1="4netnklhmuxd157ck8a7fj2my0jyhl9" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 18:56, 2026-jıl 9-may (UTC)</text>
      <sha1>4netnklhmuxd157ck8a7fj2my0jyhl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:TovarishchZelenov</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41114</id>
    <redirect title="Paydalanıwshı talqılawı:Severslav" />
    <revision>
      <id>227738</id>
      <timestamp>2026-05-10T03:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SHB2000</username>
        <id>10633</id>
      </contributor>
      <comment>SHB2000 atlı paydalanıwshı [[Paydalanıwshı talqılawı:TovarishchZelenov]] betin [[Paydalanıwshı talqılawı:Severslav]] betine kóshirdi: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/TovarishchZelenov|TovarishchZelenov]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Severslav|Severslav]]&quot;</comment>
      <origin>227738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="cjq542vknoi58gx4mvbcmfl5z04y8sj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Paydalanıwshı talqılawı:Severslav]]</text>
      <sha1>cjq542vknoi58gx4mvbcmfl5z04y8sj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:Issac I Navarro</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41115</id>
    <revision>
      <id>227739</id>
      <timestamp>2026-05-10T06:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Xosh keldińiz!</comment>
      <origin>227739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5690" sha1="bicrq8onfxh77tip1zr641cuywx93nl" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 06:58, 2026-jıl 10-may (UTC)</text>
      <sha1>bicrq8onfxh77tip1zr641cuywx93nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:Liptink0</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41116</id>
    <revision>
      <id>227740</id>
      <timestamp>2026-05-10T09:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Xosh keldińiz!</comment>
      <origin>227740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5690" sha1="npw87hw7njwb68sxcmmhiixw2rkl2h7" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 09:58, 2026-jıl 10-may (UTC)</text>
      <sha1>npw87hw7njwb68sxcmmhiixw2rkl2h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:Pticy uleteli</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41117</id>
    <revision>
      <id>227741</id>
      <timestamp>2026-05-10T11:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Xosh keldińiz!</comment>
      <origin>227741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5690" sha1="33kix2h26bi2yf35xwlvnmhzevgiujn" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 11:58, 2026-jıl 10-may (UTC)</text>
      <sha1>33kix2h26bi2yf35xwlvnmhzevgiujn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>