Kategoriya:Kompyuterler

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kaa">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>kaawiki</dbname>
    <base>https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Arnawlı</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Talqılaw</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Paydalanıwshı</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Paydalanıwshı talqılawı</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia talqılawı</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fayl talqılawı</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki talqılawı</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Úlgi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Úlgi talqılawı</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Járdem</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Járdem talqılawı</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoriya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriya talqılawı</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal talqılawı</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul talqılawı</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Kategoriya:Kompyuterler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>59</id>
    <revision>
      <id>275513</id>
      <parentid>275422</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Esaplaw texnikası|Esaplaw texnikası]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="ezhjr3s89dukh05w87j0tfi2kdcdm43" xml:space="preserve">{{Commons kategoriya|Computers}}

[[Kategoriya:Texnologiya]]
[[Kategoriya:Esaplaw texnikası]]

[[be:Катэгорыя:Камп'ютар]]</text>
      <sha1>ezhjr3s89dukh05w87j0tfi2kdcdm43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Maqalalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>421</id>
    <revision>
      <id>275569</id>
      <parentid>168829</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <origin>275569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205" sha1="fh8s2na3h98uj1ief9dmdylfxileqb0" xml:space="preserve">{{Commons kategoriya|Articles}}
Bul enciklopediya maqalalarınıń '''joqarǵı dárejeli''' kategoriyası.

[[Kategoriya:Bas kategoriyalar]]
[[Kategoriya:Mazmun]]
[[Kategoriya:Wikipedia atlar keńisligi]]</text>
      <sha1>fh8s2na3h98uj1ief9dmdylfxileqb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geografiya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3887</id>
    <revision>
      <id>275732</id>
      <parentid>175686</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>B.NIROSHAN</username>
        <id>16818</id>
      </contributor>
      <origin>275732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1030" sha1="toqmz3n8vzbkti5x5ydx9wo59p2a0b1" xml:space="preserve">[[Fayl:Human physical geography.svg|alt=Ekonom-sociallıq geografiya hám tábiyiy geografiyanıń kesilisken pánler sisteması|nobaý|Ekonomikalıq-sociallıq geografiya hám tábiyiy geografiyanıń kesilisken pánler sisteması]]
'''Geografiya''' ({{lang-grc|γεωγραφία}} — «jerdi úyreniw», {{lang-grc2|γῆ}} — jer hám {{lang-grc2|γράφειν}} — «jazıw», «bayanlaw») — [[Jer]]diń [[geografikalıq qabıq]]tı úyrenetuǵın hám keńislik, waqıt qaǵıydaların júzege shıǵarıwshı [[ilim]]ler kompleksi. Geografiya ilimleriniń úyrenetin tiykarǵı obyektleri [[geosfera]]lar ([[biosfera]], [[atmosfera]], [[litosfera]], [[gidrosfera]]) hámde [[geoulgam]]lar ([[landshaft]]lar, [[tábiyiy zona]]lar, [[biogeosenoz]]lar…) esaplanadı.

Geografiya tiykarınan eki tarmaqqa ekonomikalıq-sociallıq geografiya hám tábiyiy geografiya tarmaqlarına ajıraladı.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:Geografiya| ]]
[[Kategoriya:Tiykarǵı tema maqalaları]]</text>
      <sha1>toqmz3n8vzbkti5x5ydx9wo59p2a0b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elektronika injenerligi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4024</id>
    <revision>
      <id>275514</id>
      <parentid>135538</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Kompyuter injiniring|Kompyuter injiniring]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="830" sha1="eop6wt40k6a05xrdmdy0nvitq50fsfi" xml:space="preserve">[[Fayl:Componentes.JPG|thumb|right|[[Elektronika bólekleri]]]]
[[Fayl:Transistorer (croped).jpg|thumb|upright|[[tranzistor]]iń túrli-túrli Xarakteristikali súwretleri.]]
[[Fayl:HitachiJ100A.jpg|thumb|150px|right|]]
[[Fayl:MC68HC11 microcontroller.jpg|thumb|150px|[[Mikrokontrolyor]]]]
'''Elektronika injenerligi''' injenerliktiń bir kórinisi bolip, liner-bolmaǵan hám [[aktiv elektrik bólek]]leri (máselen [[elektron truba]]lar hám [[yarim kesiliwshi ánjam]]lar, kóbinshe [[tranzistor]]lar,[[diyod]]lar hám [[integral shama]]lar) hám basqa elektronika bóleklerin konstruksiya etiw menen shuǵilanatuǵin injenerlik ilimi.

== Siltemeler==
* [http://www.ieee.org/about/index.html Institute of Electrical and Electronics Engineers]

[[Kategoriya:Bilim]]
[[Kategoriya:Injenerlik]]
[[Kategoriya:Kompyuter injiniring]]</text>
      <sha1>eop6wt40k6a05xrdmdy0nvitq50fsfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verner Alfred</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4415</id>
    <revision>
      <id>275734</id>
      <parentid>212149</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1627" sha1="bokjotaezhq6hgw32zmdpflvkcfhn7x" xml:space="preserve">{{Alım infoqutısı|atı=Alfred Werner|súwret=Alfred Werner ETH-Bib Portr 09965.jpg|tuwılǵan jeri=[[Mulhouse]], [[Haut-Rhin]], [[Alsace]], Franciya|súwret táriypi=''Werner, 1915''|ómirlik joldası=Emma Werner&lt;ref&gt;{{Web deregi| bet = Alfred Werner - Nobel Prize for Chemistry 1913| url = https://www.uzh.ch/cmsssl/dam/jcr:ffffffff-e413-61a1-0000-0000429867b5/werner_en.pdf| jumıs = University of Zurich| qaralǵan sáne = 2022-jıl 9-dekabr| citata = He moved there with his wife, Emma Wilhelmine, née Giesker, whom he had married on 1 October 1894.| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240413061850/https://www.uzh.ch/cmsssl/dam/jcr:ffffffff-e413-61a1-0000-0000429867b5/werner_en.pdf| arxivsáne = 13 April 2024}}&lt;/ref&gt;|sıylıqları=[[Ximiya boyınsha Nobel sıylıǵı]]}}
'''VERNER''' (Werner) Alfred (1866.12.12, Myuluz, Elzas — 1919.15.11, Syurix) — shveytsariyalıq anorganik ximiyashı, kompleks birikpeler ximyası tiykarshılarınan biri. Syurix universiteti professorı. (1893-jıldan). V. Belgili bolǵan hám ele belgili bolmaǵan júda kóp birikpelerdi sintez qilǵan, olardı tartipke hám, bir dizimge salǵan. Bul birikpeler dúzilisini ispat qılıw maqsetinde ámeliy usıllar islep shıqqan. V.diń ishki kompleks birikpeler tuwrısındaǵı qarasları kópǵana organik zatlar (xlorofill, gemoglobin hám b.)diń dúzilisin aniqlawǵa járdem berdi. Onıń koordinatsion nazarıyası kompleks birikpeler ximiyasına tiykar saldı hám bilimniń túrli pán túrlerinde keń qollanıldı. Nobel sıylıǵı laureatı (1913).

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{shala}}

[[Kategoriya:Ximikler]]</text>
      <sha1>bokjotaezhq6hgw32zmdpflvkcfhn7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xoja Axmet Yasawiy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7856</id>
    <revision>
      <id>275484</id>
      <parentid>92973</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nobatali</username>
        <id>16812</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>275484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="5ili8mjtqzcynlnsxif8weeokdz6nch" xml:space="preserve">[[File:Hoca Ahmet Yesevi.png|thumb|middle|220px|Common Turkic: Xoca Ahmed Yesevi]]
{{Shaxs infoqutısı}}

Orta Aziyadaǵı sufizm táliymatınıń eń kózge kóringen wákillerinen biri Xoja Axmet Yassawiy Túrkiy xalıqlar arasınan 
shıqqan belgili danıshpanlardan biri. Ol 1105-jılı tuwılǵan dep esaplansa, al ólgen jılı námálim. Xoja Axmettiń Yassawiy atanıwı negizi Yassi qalasınıń tariyxı menen baylanıslı. Sebebi, Yassi Sırdáryà boyındaǵı eń eski qala bolıp, X ásirden baslap [[Túrkístan]] bolıp ózgergen. Yassawiy júdá ulama afam bolıp, ol Qur'an tafsifin pútkil Túrkiy dúnyasına tanıtqan adam. Sonıń ushın da, «Mekkede-Muhammed, Túrkstanda — Xoja Axmet» — dep atalǵan. Hátte Ámir Temúrdıń ózi de bul ullı Háziret 
aldında bas iyip, onıń qábirine úlken maqbara qurǵızǵan. 
Bul maqbara házir de bar. Muhammed payǵambar óliminen keyin, basqa sahabalar musılman dinine de ayırım ózgerisler kirite baslaǵan. Dindi mámleketlik basqarıw menen pútkilley aralastırıp jibergen. Usınday jaǵdaylarǵa baylanıslı ómirde ayırım narazılıqlar payda bolǵan. Din iyeleri: «Bul dúnyadaǵı biybastaqlıqlardı tek o dúnyada ǵana jazalaydı»,—degen sheshimge kelgen. Usınday sebepler menen sufizm táliymatı kelip shıqqan. Lekin, sufizm táliymatınıń tiykarı, tárki dúnyashılıq emes edı. Sebebi, sufistler sap musılmanshılıqtı, onıń qaǵıydaların buzbawdı úgitleydi. Qur'an súrelerine ámel 
etiwdi ótindi. Biraq xalıqtıń sawatsızlıǵınan paydalanıp, ayırım hákimlık toparlar ózlerine paydalı bolǵan ózgerisler kirgizdi. [[Sufizm]] sonday adalatsızlıqlarǵa qarsı narazılıq tiykarındà kelip shıqtı. Xoja Axmet Yassawiy tap usı dáwirde jasadı. Ol Qur'an táliymatın tereń iyelegen talantlı ulama bolǵanı ushın da, bul táliymattı pak halında Túrkiy dúnyasına tanıstırǵandı abzal kórdi. Sonıń ushın ol, óziniń shayırlıq sheberligin de Islam dúnyasına baǵıshladı.</text>
      <sha1>5ili8mjtqzcynlnsxif8weeokdz6nch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275485</id>
      <parentid>275484</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jeż0216</username>
        <id>16813</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/Nobatali|Nobatali]] ([[User talk:Nobatali|talqılaw]]) tárepinen islengen [[Special:Diff/275484|275484]] sanlı ózgeris biykarlandı. AI generated image</comment>
      <origin>275485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1945" sha1="3ihxu3iy2ogfsho01cycs3q5ec6thzj" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı}}

Orta Aziyadaǵı sufizm táliymatınıń eń kózge kóringen wákillerinen biri Xoja Axmet Yassawiy Túrkiy xalıqlar arasınan 
shıqqan belgili danıshpanlardan biri. Ol 1105-jılı tuwılǵan dep esaplansa, al ólgen jılı námálim. Xoja Axmettiń Yassawiy atanıwı negizi Yassi qalasınıń tariyxı menen baylanıslı. Sebebi, Yassi Sırdáryà boyındaǵı eń eski qala bolıp, X ásirden baslap [[Túrkístan]] bolıp ózgergen. Yassawiy júdá ulama afam bolıp, ol Qur'an tafsifin pútkil Túrkiy dúnyasına tanıtqan adam. Sonıń ushın da, «Mekkede-Muhammed, Túrkstanda — Xoja Axmet» — dep atalǵan. Hátte Ámir Temúrdıń ózi de bul ullı Háziret 
aldında bas iyip, onıń qábirine úlken maqbara qurǵızǵan. 
Bul maqbara házir de bar. Muhammed payǵambar óliminen keyin, basqa sahabalar musılman dinine de ayırım ózgerisler kirite baslaǵan. Dindi mámleketlik basqarıw menen pútkilley aralastırıp jibergen. Usınday jaǵdaylarǵa baylanıslı ómirde ayırım narazılıqlar payda bolǵan. Din iyeleri: «Bul dúnyadaǵı biybastaqlıqlardı tek o dúnyada ǵana jazalaydı»,—degen sheshimge kelgen. Usınday sebepler menen sufizm táliymatı kelip shıqqan. Lekin, sufizm táliymatınıń tiykarı, tárki dúnyashılıq emes edı. Sebebi, sufistler sap musılmanshılıqtı, onıń qaǵıydaların buzbawdı úgitleydi. Qur'an súrelerine ámel 
etiwdi ótindi. Biraq xalıqtıń sawatsızlıǵınan paydalanıp, ayırım hákimlık toparlar ózlerine paydalı bolǵan ózgerisler kirgizdi. [[Sufizm]] sonday adalatsızlıqlarǵa qarsı narazılıq tiykarındà kelip shıqtı. Xoja Axmet Yassawiy tap usı dáwirde jasadı. Ol Qur'an táliymatın tereń iyelegen talantlı ulama bolǵanı ushın da, bul táliymattı pak halında Túrkiy dúnyasına tanıstırǵandı abzal kórdi. Sonıń ushın ol, óziniń shayırlıq sheberligin de Islam dúnyasına baǵıshladı.</text>
      <sha1>3ihxu3iy2ogfsho01cycs3q5ec6thzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Programmalıq injiniring</title>
    <ns>14</ns>
    <id>16888</id>
    <revision>
      <id>275515</id>
      <parentid>78590</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Kompyuter injiniring|Kompyuter injiniring]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="2efe3plgtri7v849jd7dbva2c982o38" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Kompyuter injiniring]]</text>
      <sha1>2efe3plgtri7v849jd7dbva2c982o38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Finlyandiya densawlıqtı saqlaw sisteması</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17459</id>
    <revision>
      <id>275698</id>
      <parentid>207832</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4895" sha1="mr6i3meb5se2df6h1gxx2dh7e77717w" xml:space="preserve">[[Fayl:Life_expectancy_in_Finland.svg|nobaý|350x350 nükte| Finlandiyada ortasha ómir kóriwdiń tariyxiy rawajlanıwı]]
Finlyandiyada ólimniń tiykarǵı sebepleri júrek-qan tamır kesellikleri, qáwipli ósimteler, demans hám Altsgeymer keselligi, dem alıw kesellikleri, spirtli ishimlikler menen baylanıslı kesellikler hám spirtli ishimlikler menen tosınarlı záhárleniw bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.stat.fi/til/ksyyt/2009/01/ksyyt_2009_01_2011-02-22_kat_002_en.html| bet = Causes of Death 2009| jumıs = Statistics Finland}}&lt;/ref&gt;. 2010-jılda 15 jastan 64 jasqa deyingi er adamlar óliminiń tiykarǵı sebepleri alkogol menen baylanıslı ólimler, júrek ishemik keselligi, baxtsız hádiyseler, óz janına qas qılıw, ókpe saratanı hám miy qan tamır kesellikleri edi&lt;ref name=&quot;Leading causes of death among men aged 15 to 64 in 2010&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://tilastokeskus.fi/til/ksyyt/2010/ksyyt_2010_2011-12-16_kuv_001_en.html| bet = Leading causes of death among men aged 15 to 64 in 2010| jumıs = Official Statistics of Finland}}&lt;/ref&gt;.Hayallar arasında tiykarǵı sebepler tós saratanı, spirtli ishimlikler menen baylanıslı ólimler, baxtsız hádiyseler, óz janına qas qılıw, júrek ishemik keselligi hám ókpe saratonı&lt;ref name=&quot;Leading causes of death among women aged 15 to 64 in 2010&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://tilastokeskus.fi/til/ksyyt/2010/ksyyt_2010_2011-12-16_kuv_002_en.html| bet = Leading causes of death among women aged 15 to 64 in 2010| jumıs = Official Statistics of Finland}}&lt;/ref&gt;.

== Densawlıqtı saqlaw sisteması ==
Finlyandiya óziniń joqarı sapalı medicinalıq járdemi menen dúnyada ataqlı. Mámleket densawlıqtı saqlaw xızmetlerin mámlekette jasawshı hárbir kisi ushın bar. Finlyandiyada da mámleket densawlıqtı saqlaw xızmetlerin, de menshikli densawlıqtı saqlaw xızmetleri bar. Finlyandiya Social jumıslar hám densawlıqtı saqlaw ministrligi Finlyandiyadaǵı adamlardıń párawanlıǵın social hám densawlıqtı saqlaw xızmetlerin hám dáramat qáwipsizligin támiyinlew arqalı qollap-quwatlaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://stm.fi/en/promotion-of-welfare| bet = Welfare and health promotion| jumıs = MINISTRY OF SOCIAL AFFAIRS AND HEALTH| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210915131218/https://stm.fi/en/promotion-of-welfare| arxivsáne = 2021-09-15| access-date = 2024-05-28}}&lt;/ref&gt;. Jergilikli húkimet hám munitsipalitetler xalıqqa jaqsı social hám densawlıqtı saqlaw xızmetlerin shólkemlestiriw ushın juwapker.

Finlyandiya densawlıqtı saqlaw sisteması keselliklerdiń aldın alıw hám salamatlıqtı bekkemlewge itibar qaratadı. Baslawısh medicinalıq-sanitariya járdemi túrli jas gruppaları ushın profilaktikalıq medicinalıq járdem sistemasın óz ishine aladı : hámledar hayallar ushın ana sawlıǵın saqlaw, jańa tuwǵan bópe hám balanı mektep jasına shekem densawlıqtı saqlaw hám baqlaw. Finlyandiyada jumıs beretuǵınlar óz xızmetkerlerine densawlıqtı saqlaw xızmetlerin usınıwı nızam tárepinen belgilengen&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://stm.fi/en/primary-health-care| bet = Primary health care| jumıs = Ministry of Social Affairs and Health| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211018064303/https://stm.fi/en/primary-health-care| arxivsáne = 2021-10-18| access-date = 2024-05-28}}&lt;/ref&gt;.

Finlyandiyada joqarı sapalı qánigelestirilgen medicinalıq járdem bar hám ol ádette emlewxanalarda kórsetiledi. Eń qatal emleniw emlewxana rayonlarında ámelge asırıladı hám Xelsinki, Turku, Tampere, Oulu hám Kuopio universitet emlewxanaları bolǵan besew jıynaw aymaǵı bar. Hárbir densawlıqtı saqlaw qánigesi litsenziyaǵa iye yamasa qorǵalǵan kásip ataǵına iye bolǵan qánige bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.eu-healthcare.fi/healthcare-in-finland/healthcare-system-in-finland/| bet = Healthcare system in Finland| jumıs = EU Healthcare}}&lt;/ref&gt;.

=== Shegiw stavkaları ===
[[Fayl:Smokers-as-a-percentage-of-adult-pop.jpg|nobaý|300x300 nükte| 2011-jılda shegetuǵın úlkenler Finlandiya payızı.]]
Kóplegen OECD mámleketlerinde sońǵı otız jıl ishinde úlkenler arasında [[shegiw]] sezilerli dárejede tómenlegenin kórsetti. Finlyandiyada da bul tómenlewdiń kópshiligi jámiyetshilikti xabardar qılıw kampaniyaları, reklama qadaǵan etri hám salıqlardı asırıw arqalı temeki tutınıwın kemeytiwge qaratılǵan siyasat penen baylanıslı. Finlyandiyada shegiw kemeydi hám házirde Finlyandiyada úlkenler arasında shegiw dárejesi 2009-jılda 18, 6 % ti quradı&lt;ref name=&quot;oecd2011&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.oecd.org/dataoecd/42/44/40904932.pdf| bet = How Does Finland Compare| jumıs = OECD Health Data 2011}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

[[Kategoriya:Finlyandiya]]
[[Kategoriya:Finlyandiya xalqı]]</text>
      <sha1>mr6i3meb5se2df6h1gxx2dh7e77717w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kompyuter qáwipsizligi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21114</id>
    <revision>
      <id>275521</id>
      <parentid>274172</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Kompyuter qáwipsizligi proceduraları|Kompyuter qáwipsizligi proceduraları]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90970" sha1="42edo0fygpp6qryf5xecbz4lsgcioqx" xml:space="preserve">[[Fayl:Computer_locked.jpg|oñğa|nobaý|Fizikalıq qáwipsizlik ilajınıń mısalı: [[Apparatlıq támiynat|apparatlıq támiyinlewge]] aralasıwdıń aldın alıw ushın jeke kompyuterdiń artqı tárepindegi metall qulıp.]]
'''Kompyuter qáwipsizligi''' (sonday-aq '''kiberqáwipsizlik''', '''cifrlı qáwipsizlik''' yamasa '''informaciyalıq texnologiyalar (IT) qáwipsizligi''') ‒ bul [[Programmalıq támiynat|kompyuter programmalıq támiynatı]], sistemaları hám [[Kompyuter tarmaǵı|tarmaqların]] ruqsatsız [[Informaciya túsinigi|informaciya]] ashılıwına, [[apparatlıq támiynat]], [[programmalıq támiynat]] yamasa [[maǵlıwmat]]lardı urlaw yaki zıyan keltiriwge alıp keliwi múmkin bolǵan qáwiplerden, sonday-aq olar kórsetetuǵın xızmetlerdiń buzılıwı yamasa burmalanıwınan qorǵaw bolıp tabıladı&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Schatz|first1=Daniel|last2=Bashroush|first2=Rabih|last3=Wall|first3=Julie|date=2017|title=Towards a More Representative Definition of Cyber Security|url=https://commons.erau.edu/jdfsl/vol12/iss2/8/|journal=Journal of Digital Forensics, Security and Law| til =en|volume=12|issue=2|issn=1558-7215}}&lt;/ref&gt;.

Bul tarawdıń áhmiyeti [[Kompyuter|kompyuter sistemaları]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Tate|first=Nick|date=7 May 2013|title=Reliance spells end of road for ICT amateurs|newspaper=The Australian|url=https://www.theaustralian.com.au/news/reliance-spells-end-of-road-for-ict-amateurs/news-story/6f84ad403b8721100f5957a472a945eb}}&lt;/ref&gt;, [[Internet]] hám sımsız tarmaq standartlarına bolǵan isenimniń artıwınan kelip shıǵadı. Onıń áhmiyeti smartfonlar, [[Televideniye|televizorlar]] hám Zatlar Internetin (IoT) qurawshı hár qıylı qurılmalardıń rawajlanıwı menen jáne de artadı. Kiberqáwipsizlik házirgi zaman dúnyası dus kelip atırǵan eń áhmiyetli jańa mashqalalardıń birine aylandı, sebebi [[Informaciyalıq sistema|informaciyalıq sistemalar]] hám olar qollap-quwatlaytuǵın jámiyetlerdiń quramalılıǵı. Qáwipsizlik, ásirese, elektr energiyasın tarqatıw, saylawlar hám finans sıyaqlı keń kólemli fizikalıq tásirge iye bolǵan úlken sistemalardı basqaratuǵın sistemalar ushın ayrıqsha áhmiyetli&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kianpour|first=Mazaher|date=2021|title=Systematically Understanding Cybersecurity Economics: A Survey}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Stevens|first=Tim|date=11 June 2018|title=Global Cybersecurity: New Directions in Theory and Methods|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/files/97261726/PaG_6_2_Global_Cybersecurity_New_Directions_in_Theory_and_Methods.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Kompyuter qáwipsizliginiń kóp tárepleri elektron paroller hám shifrlaw sıyaqlı [[cifrlı]] qáwipsizlikti óz ishine alsa da, ruqsatsız aralasıwdıń aldın alıw ushın metall qulıplar sıyaqlı fizikalıq qáwipsizlik ilajları ele de qollanıladı. IT qáwipsizligi [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizliginiń]] tolıq dizimi emes, sonlıqtan qáwipsizliktiń birlesiw sxemasına tolıq sáykes kelmeydi.

== Hálsizlikler hám hújimler ==
Hálsizlik - bul kompyuter yamasa sistemanıń qáwipsizligine zıyan keltiretuǵın qurılısındaǵı, orınlanıwındaǵı, islewindegi yamasa ishki baqlawındaǵı kemshilik. Tabılǵan hálsizliklerdiń kópshiligi Ulıwma hálsizlikler hám ashılıwlar (CVE) [[maǵlıwmatlar bazası]]nda hújjetlestirilgen&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cve.org/About/Overview| bet = About the CVE Program| jumıs = www.cve.org| qaralǵan sáne = 2023-jıl 12-aprel }}&lt;/ref&gt;. Paydalanıwǵa bolatuǵın hálsizlik - bul keminde bir isleytuǵın hújim yamasa eksployt bar bolǵan hálsizlik. Hálsizliklerdi zıyanlı túrde izleytuǵın subyektler qáwip-qáterler dep ataladı. Hálsizliklerdi avtomatlastırılǵan qurallar yamasa arnawlı skriptler járdeminde izertlew, keri-injeneriya etiw, izlew yamasa paydalanıw múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.nsa.gov/resources/everyone/ghidra/| bet = Ghidra| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200815201448/https://www.nsa.gov/resources/everyone/ghidra/| arxivsáne = 2020-jıl 15-avgust | sáne = 2018-jıl 1-avgust | jumıs = nsa.gov| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&amp;px=Syzbot-Linux-Kernel-Fuzzing/| bet = Syzbot: Google Continuously Fuzzing The Linux Kernel| avtor = Larabel| at = Michael| sáne = 2017-jıl 28-dekabr | til = en-US| jumıs = www.phoronix.com/| qaralǵan sáne = 2021-jıl 25-mart }}&lt;/ref&gt;.

Hár túrli adamlar yamasa tárepler kiberhújimlerge ushırawı múmkin; biraq hár qıylı toparlar basqalarǵa qaraǵanda hár qıylı túrdegi hújimlerge kóbirek ushırawı múmkin&lt;ref name=&quot;crowdstrike.com&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.crowdstrike.com/solutions/small-business/cyber-attacks-on-smbs/| bet = Cyber attacks on SMBs: Current Stats and How to Prevent Them| til = en| jumıs = crowdstrike.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;.

2023-jıldıń aprel ayında [[Birlesken Korollik|Birikken Korolliktiń]] Ilim, Innovaciya hám Texnologiyalar Departamenti sońǵı 12 ay ishindegi kiberhújimler haqqında esabat járiyaladı&lt;ref name=&quot;Cyber breaches 2023&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.gov.uk/government/statistics/cyber-security-breaches-survey-2023/cyber-security-breaches-survey-2023| bet = Cyber security breaches survey 2023| til = en| jumıs = GOV.UK| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Olar Birikken Korolliktegi 2,263 biznes, 1,174 dizimge alınǵan qayırqomlıq shólkemleri hám 554 bilimlendiriw mákemesin sorawnama ótkerdi. Izertlew nátiyjeleri boyınsha &quot;bizneslerdiń 32% hám qayırqomlıq shólkemleriniń 24% sońǵı 12 ay ishinde qanday da bir buzıw yamasa hújimlerdi esleydi&quot;. Bul kórsetkishler &quot;orta biznes (59%), iri biznes (69%) hám jıllıq tabısı £500,000 yamasa onnan kóp bolǵan joqarı tabıslı qayırqomlıq shólkemleri (56%)&quot; ushın ádewir joqarı boldı&lt;ref name=&quot;Cyber breaches 2023&quot; /&gt; Degen menen, orta yamasa iri biznesler kóbirek qurban bolsa da, iri kompaniyalar sońǵı on jıl ishinde ulıwma ózleriniń qáwipsizligin jaqsılaǵanlıqtan, kishi hám orta biznes (KOB) te &quot;biznesti qorǵaw ushın rawajlanǵan qurallarǵa iye bolmaǵanlıqtan&quot; barǵan sayın hálsiz bolıp barmaqta.&lt;ref name=&quot;crowdstrike.com&quot;/&gt;. KOBlar kóbinese zıyanlı baǵdarlama, tólem talap etiwshi baǵdarlama, fishing, ortalıqtaǵı adam hújimi hám xızmet kórsetiwden bas tartıw (DoS) hújimlerine ushıraydı.&lt;ref name=&quot;crowdstrike.com&quot; /&gt;

Ádettegi internet paydalanıwshıları kóbinese maqsetsiz kiberhújimlerge ushıraydı&lt;ref name=&quot;Cyber attacks&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/information/how-cyber-attacks-work| bet = How cyber attacks work| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Bunda hújim jasawshılar múmkin bolǵanınsha kóbirek qurılmalardı, xızmetlerdi yamasa paydalanıwshılardı kemsitpesten hújimge aladı. Olar bunı Internettiń ashıqlıǵınan paydalanatuǵın usıllar arqalı ámelge asıradı. Bul strategiyalar tiykarınan fishing, tólem talap etiwshi baǵdarlama, suw orınların hám skanerlewdi óz ishine aladı.&lt;ref name=&quot;Cyber attacks&quot; /&gt;

Kompyuter sistemasın qáwipsiz etiw ushın oǵan qarsı islengen múmkin bolǵan hújimlerdi túsiniw áhmiyetli, hám bul qáwipler ádette tómendegi kategoriyalardıń birine kirgiziliwi múmkin:

=== Artqı esik ===
Kompyuter sistemasındaǵı, kriptosistemadaǵı yamasa [[algoritm]]degi artqı esik - bul ádettegi [[autentifikaciya]] yamasa qáwipsizlik baqlawlarınan ótiwdiń hár qanday jasırın usılı. Bul hálsizlikler dáslepki dizayn yamasa jaman konfiguraciya qatarlı kóp sebeplerge baylanıslı bolıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://nordvpn.com/blog/backdoor-attack/| bet = What is a backdoor attack? Definition and prevention {{!}} NordVPN| sáne = 2023-jıl 30-noyabr | til = en| jumıs = nordvpn.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 3-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Artqı esiklerdiń tábiyatına baylanıslı, olar jeke adamlarǵa qaraǵanda kompaniyalar hám maǵlıwmatlar bazaları ushın úlkenirek táshiwish tuwdıradı.

Artqı esikler nızamlı kiriwge ruqsat beriw ushın ruqsat etilgen tárep tárepinen yamasa zıyankes maqsetlerde hújim etiwshi tárepinen qosılıwı múmkin. Jınayatshılar kóbinese sistemaǵa uzaqtan administratorlıq kiriw múmkinshiligin beriw ushın [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlamalardan]] paydalanadı&lt;ref name=&quot;McAfee-2023&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.mcafee.com/learn/backdoor-threat/| bet = What is a backdoor attack?| sáne = 2023-jıl 4-dekabr | jumıs = McAfee| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Olar kiriw múmkinshiligine iye bolǵannan keyin, kiberjınayatshılar &quot;fayllardı ózgertiwi, jeke [[Informaciya túsinigi|informaciyanı]] urlawı, kereksiz [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamalardı]] ornatıwı, hátte pútkil kompyuterdi óz baqlawına alıwı múmkin.&quot;&lt;ref name=&quot;McAfee-2023&quot; /&gt;

Artqı esiklerdi anıqlaw júdá qıyın bolıwı múmkin hám ádette olardı [[Kompyuter programması|baǵdarlama]] [[derek kodı]]na kiriw múmkinshiligi bar yamasa kompyuterdiń [[Operatsion sistema|operaciyalıq sisteması]] haqqında tereń bilimge iye bolǵan adam tárepinen tabıladı.

=== Xızmet kórsetiwden bas tartıw hújimi ===
Xızmet kórsetiwden bas tartıw hújimleri (DoS) mashina yamasa tarmaq resursın onıń názerde tutılǵan paydalanıwshıları ushın jetiksiz etiw ushın dúzilgen&lt;ref name=&quot;DoS guidance&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/denial-service-dos-guidance-collection| bet = Denial of Service (DoS) guidance| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Hújim jasawshılar jeke qurbanlarǵa xızmet kórsetiwden bas tartıwı múmkin, mısalı, qurbannıń akkauntı bloklanǵansha qátelik paroldi qastan izbe-iz bir neshe márte kirgiziw arqalı, yamasa olar mashina yamasa tarmaqtıń múmkinshiliklerin asırıp jiberiw hám birden barlıq paydalanıwshılardı bloklawı múmkin. Bir IP adresten kelgen tarmaq hújimin jańa brandmauer qaǵıydasın qosıw arqalı bloklaw múmkin bolsa da, tarqatılǵan xızmet kórsetiwden bas tartıw (DDoS) hújimleriniń kóp túrleri bar, bunda hújim kóp noqatlardan keledi. Bunday jaǵdayda, bul hújimlerden qorǵanıw ádewir qıyın. Bunday hújimler botnettiń zombi kompyuterlerinen yamasa tarqatılǵan reflektiv xızmet kórsetiwden bas tartıw (DRDoS) qatarlı basqa da múmkin bolǵan usıllardan kelip shıǵıwı múmkin, bunda ayıpsız sistemalar qurbanǵa trafik jiberiwge aldanadı.&lt;ref name=&quot;DoS guidance&quot; /&gt; Bunday hújimlerde kúsheytiw faktorı hújim jasawshıǵa hújimdi ańsatlastıradı, sebebi olar ózleri az ótkizgishlik sızıǵın paydalanıwı kerek.

=== Tikkeley kiriw hújimleri ===
Tikkeley kiriw hújimi - bul ruqsatsız paydalanıwshı (hújim etiwshi) kompyuterge fizikalıq kiriw múmkinshiligin alıp, kóbinese onnan tikkeley maǵlıwmatlardı kóshirip alıw yamasa informaciyanı urlaw&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.interelectronix.com/computer-security.html| bet = Computer Security| jumıs = www.interelectronix.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Hújim etiwshiler jáne de operaciyalıq sistemaǵa ózgerisler kirgiziw, baǵdarlamalıq qurtlardı, klavishler basılıwın jazıp alıwshılardı, jasırın tıńlaw qurılmaların ornatıw yamasa sımsız mikrofonlardı paydalanıw arqalı qáwipsizlikti buzıwı múmkin. Hátte sistema standart qáwipsizlik ilajları menen qorǵalǵan bolsa da, CD-ROM yamasa basqa júklew múmkin bolǵan mediadan basqa operaciyalıq sistema yamasa quraldı júklew arqalı bulardan ótip ketiwi múmkin. Disklerdi shifrlaw hám Isenimli Platforma Moduli standartı bul hújimlerdiń aldın alıw ushın dúzilgen.

=== Jasırın tıńlaw ===
Jasırın tıńlaw - bul ádette tarmaqtaǵı xostlar arasındaǵı jeke kompyuter sáwbetin (kommunikaciyasın) jasırın tıńlaw háreketi. Bul ádette paydalanıwshı trafigi qáwipsiz etilmegen yamasa shifrlanbaǵan tarmaqqa qosılıp, áhmiyetli biznes maǵlıwmatların xızmetlesine jibergende júz beredi, bunı hújim etiwshi tıńlap, paydalanıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Fortinet&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.fortinet.com/resources/cyberglossary/eavesdropping| bet = What Are Eavesdropping Attacks?| til = en| jumıs = Fortinet| qaralǵan sáne = 2023-jıl 5-dekabr }}&lt;/ref&gt;. &quot;Ashıq tarmaq&quot; arqalı berilgen maǵlıwmatlar hújim etiwshige hálsizlikten paydalanıw hám onı hár qıylı usıllar menen uslap alıw múmkinshiligin beredi.

[[Zıyanlı programma|Zıyanlı baǵdarlamalar]], tikkeley kiriw hújimleri yamasa kiberhújimlerdiń basqa túrlerinen parqlı, jasırın tıńlaw hújimleri tarmaqlar yamasa qurılmalardıń islewine unamsız tásir etiwi itimal emes, bul olardı bayqawdı qıyınlastıradı&lt;ref name=&quot;Fortinet&quot;/&gt;. Haqıyqatında, &quot;hújim jasawshıǵa baǵdarlama menen dawamlı baylanısta bolıwdıń hesh qanday keregi joq. Hújim jasawshı baǵdarlamanı buzılǵan qurılmaǵa, múmkin tikkeley kirgiziw arqalı yamasa virus ya basqa zıyanlı baǵdarlama arqalı kirgizip, keyinirek tabılǵan hár qanday maǵlıwmatlardı alıw ushın qaytıp keliwi yamasa baǵdarlamanı belgili bir waqıtta maǵlıwmatlardı jiberiwge tártiplewi múmkin.&quot;&lt;ref&gt;{{Citation |last=York |first=Dan |title=Chapter 3 – Eavesdropping and Modification | sáne =2010-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B978159749547900003X |work=Seven Deadliest Unified Communications Attacks |pages=41–69 |editor-last=York |editor-first=Dan |access-date=2023-12-05 |place=Boston |publisher=Syngress |isbn=978-1-59749-547-9}}&lt;/ref&gt;

Eki noqat arasındaǵı maǵlıwmatlardı shifrlaytuǵın [[Vpn|virtual jeke tarmaqtı]] (VPN) paydalanıw - jasırın tıńlawdan qorǵanıwdıń eń keń tarqalǵan usıllarınıń biri. Sımsız tarmaqlar ushın múmkin bolǵan shifrlawdıń eń jaqsı túrin paydalanıw, sonday-aq shifrlanbaǵan HTTP ornına HTTPS ti paydalanıw eń jaqsı ámeliyat bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://enterprise.verizon.com/resources/articles/s/what-are-eavesdropping-attacks/| bet = What Are Eavesdropping Attacks &amp; How To Prevent Them| til = en| jumıs = Verizon Enterprise| qaralǵan sáne = 2023-jıl 5-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

Carnivore hám NarusInSight sıyaqlı baǵdarlamalar Federal Tergew Byurosı (FBI) hám NSA tárepinen internet xızmet kórsetiwshileriniń sistemaların jasırın tıńlaw ushın paydalanılǵan. Hátte jabıq sistema sıpatında isleytuǵın (yaǵnıy, sırtqı dúnya menen baylanıssız) mashinalardı da [[apparatlıq támiynat]] payda etken hálsiz [[Elektromagnetizm|elektromagnit]] nurlanıwların baqlaw arqalı jasırın tıńlaw múmkin. TEMPEST - bul NSA tárepinen usı hújimlerge tiyisli specifikaciya.

=== Zıyanlı baǵdarlama ===
[[Zıyanlı programma|Zıyanlı baǵdarlama]] (ingl. malware) - bul &quot;kompyuter sistemasına yamasa onıń paydalanıwshılarına zıyan keltiriw ushın qastan jazılǵan&quot; hár qanday baǵdarlamalıq kod yamasa kompyuter baǵdarlaması&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ibm.com/topics/malware| bet = What is Malware? {{!}} IBM| sáne = 2022-jıl 14-aprel | til = en-us| jumıs = www.ibm.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Kompyuterde payda bolǵannan keyin, ol jeke informaciya, biznes informaciyası hám paroller sıyaqlı sezgir táreplerdi sırtqa shıǵarıwı, sistemanı hújim etiwshiniń baqlawına beriwi hám maǵlıwmatlardı birotala buzıwı yamasa óshiriwi múmkin. Zıyanlı baǵdarlamanıń jáne bir túri - tólem talap etiwshi baǵdarlama, bunda &quot;zıyanlı baǵdarlama qurbannıń mashinasına ózin ornatadı, olardıń faylların shifrlaydı, sońınan sol maǵlıwmatlardı paydalanıwshıǵa qaytarıw ushın tólem talap etedi.&quot;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.mcafee.com/en-gb/antivirus/malware.html| bet = What is malware?| jumıs = McAfee| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;

Zıyanlı baǵdarlamanıń túrlerine tómendegilerdiń ayırımları kiredi:

* Viruslar - bul zıyanlı baǵdarlamanıń belgili bir túri bolıp, ádette &quot;zıyan keltiriw hám óziniń kóshirmelerin tarqatıw&quot; maqsetinde baǵdarlamanı basıp alatuǵın zıyanlı kod. Kóshirmeler kompyuterdegi basqa baǵdarlamalarǵa tarqatıw maqsetinde islenedi&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot;/&gt;.
* Qurtlar ''([[Inglis tili|ingl]]. worms)'' viruslarǵa uqsas, biraq viruslar tek paydalanıwshı buzılǵan baǵdarlamanı iske túsirgende (ashqanda) ǵana isley aladı. Qurtlar - bul adamnıń qatnasıwın talap etpesten baǵdarlamalar, qosımshalar hám qurılmalar arasında tarqalatuǵın ózin-ózi kóbeytetuǵın zıyanlı baǵdarlama.&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot; /&gt;
* Troyan atları ''(ingl. trojan horses)'' - bul paydalı bolıp kóriniwge urınatuǵın yamasa &quot;paydalanıwshılardı olardı ornatıwǵa aldaw&quot; ushın qálegen yamasa nızamlı baǵdarlamalar ishine jasırınatuǵın baǵdarlamalar. Ornatılǵannan keyin, RAT (uzaqtan kiriw troyanı) zıyan keltiriw ushın tásir etilgen qurılmada jasırın artqı esik jaratıwı múmkin.&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot; /&gt;
* Tıńshı baǵdarlama ''(yamasa shpion programma; ingl. spyware)'' - bul juqtırılǵan kompyuterden informaciyanı jasırın jıynaytuǵın hám sezgir informaciyanı hújim jasawshıǵa qaytarıp jiberetuǵın [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlamanıń]] bir túri. Tıńshı baǵdarlamanıń eń keń tarqalǵan túrleriniń biri - &quot;xakerlerge paydalanıwshı atları, paroller, bank esap-sanaǵı hám kredit karta nomerlerin jıynawǵa múmkinshilik beretuǵın&quot; paydalanıwshınıń barlıq klavishler basıwın jazıp alatuǵın klavishler basılıwın jazıwshılar.&quot;&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot; /&gt;
* Qorqıtıwshı baǵdarlama ''(ingl. scareware)'', atı aytıp turǵanınday, paydalanıwshılardı qálemegen baǵdarlamanı satıp alıwǵa yamasa ornatıwǵa májbúrlew ushın sociallıq injeneriya (manipulyaciya) arqalı qorqıtıw, shok qılıw, táshwish payda etiw yamasa qáwip bar degen sezimdi payda etiw ushın qollanılatuǵın zıyanlı baǵdarlamanıń bir túri. Bul hújimler kóbinese &quot;ádette paydalanıwshıǵa nızamdı buzǵanı yamasa onıń qurılmasında virus bar ekenligi haqqında eskertetuǵın keskin payda bolǵan qıstawlı xabar&quot; menen baslanadı.&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot; /&gt;

=== Ortalıqtaǵı adam hújimleri ===
Ortalıqtaǵı adam hújimleri (MITM) - bul zıyankes hújim etiwshiniń bir yamasa eki táreptiń de sáykesligin aldap, ózin ortaǵa kirgiziw arqalı eki tárep arasındaǵı baylanıslardı uslap alıwǵa, baqlawǵa yamasa ózgertiwge urınıwın óz ishine aladı.&lt;ref name=&quot;verizon-mitm&quot;&gt;
{{Web deregi | url = https://www.verizon.com/business/resources/articles/s/what-is-a-man-in-the-middle-attack-and-how-can-i-protect-my-organization/| bet = What is a man-in-the-middle attack and how can I protect my organization?| jumıs = [[verizon|verizon.com]]}}
&lt;/ref&gt; MITM hújimleriniń túrlerine tómendegiler kiredi:

* IP adresin aldaw - bunda hújim etiwshi trafikti uslap alıw yamasa kirgiziw ushın kózlewlerdiń trafigin hálsiz tarmaq túyinine qayta jiberiw ushın marshrutlaw protokolların basıp aladı.
* Xabar aldaw (email, SMS yamasa OTT xabar almasıw arqalı) - bunda hújim etiwshi obyekt email, SMS yamasa OTT (IP tiykarlanǵan) xabar almasıw qosımshaları sıyaqlı xabar almasıw protokolların paydalanıp atırǵanda sáykeslik yamasa tasıwshı xızmetti aldaydı. Sońınan hújim etiwshi sáwbetlerdi baqlawı, sociallıq hújimlerdi baslawı yamasa keleshektegi hújimlerge jol ashıw ushın nol-kúnlik-hálsizliklerdi iske túsiriwi múmkin.
* WiFi SSID aldaw - bunda hújim etiwshi internet trafigin hám tranzakciyalardı uslap alıw hám ózgertiw ushın WIFI tiykarǵı stanciya SSID sin simulyaciya etedi. Hújim etiwshi jáne de belgili hálsizliklerdi buzıw arqalı obyekttiń brandmauerine kiriw ushın jergilikli tarmaq adreslewin hám kemeytilgen tarmaq qorǵanıwların paydalanıwı múmkin. Keń tarqalǵan qurılmaǵa baylanıslı geyde Ananas hújimi dep te ataladı. Jáne de Zıyanlı baylanıstı qarań.
* DNS aldaw - bunda hújim etiwshiler trafikti baqlaw yamasa basqa hújimlerdi baslaw ushın trafikti hújim etiwshiler baqlawındaǵı sistemalarǵa qayta baǵdarlaw ushın domen atı tayınlawların basıp aladı.
* SSL basıp alıw, ádette basqa media-dárejeli MITM hújimi menen birge, bunda hújim etiwshi trafikti shifrın sheshiw, baqlaw hám ózgertiw ushın Sertifikat Organın kirgiziw arqalı SSL autentifikaciya hám shifrlaw protokolın aldaydı. Jáne de TLS uslap alıwdı qarań.&lt;ref name=&quot;verizon-mitm&quot;/&gt;

=== Kóp vektorlı, polimorflı hújimler ===
2017-jılı payda bolǵan kóp vektorlı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.msspalert.com/analysis/multi-vector-attacks-demand-multi-vector-protection| bet = Multi-Vector Attacks Demand Multi-Vector Protection| sáne = 2017-jıl 24-iyul | jumıs = MSSP Alert}}&lt;/ref&gt;, polimorflı kiberqáwiplerdiń jańa klassı bir neshe túrdegi hújimlerdi birgelikte alıp baradı hám tarqalıw barısında kiberqáwipsizlik baqlawlarınan qashıw ushın formasın ózgertedi.

Kóp vektorlı polimorflı hújimler, atı aytıp turǵanınday, hám kóp vektorlı, hám polimorflı&lt;ref name=&quot;Tounsi-2019&quot;&gt;{{Citation |last=Tounsi |first=Wiem |title=What is Cyber Threat Intelligence and How is it Evolving? | sáne =2019-05-15 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781119618393.ch1 |work=Cyber-Vigilance and Digital Trust |pages=1–49 |editor-last=Tounsi |editor-first=Wiem |access-date=2023-12-06 |edition=1 |publisher=Wiley | til =en |doi=10.1002/9781119618393.ch1 |isbn=978-1-78630-448-3 |s2cid=187294508}}&lt;/ref&gt;. Birinshi gezekte, olar bir neshe hújim usılların óz ishine alatuǵın bir hújim. Bul mániste, olar &quot;kóp vektorlı (yaǵnıy, hújim Veb, email hám qosımshalar arqalı sıyaqlı tarqalıwdıń bir neshe usılların paydalanıwı múmkin)&quot;. Biraq olar jáne de kóp basqıshlı, yaǵnıy &quot;olar tarmaqlarǵa kirip, tarmaq ishinde qaptalǵa jıljıy aladı.”&lt;ref name=&quot;Tounsi-2019&quot; /&gt; Hújimler polimorflı bolıwı múmkin, yaǵnıy qollanılǵan viruslar, qurtlar yamasa troyanlar sıyaqlı kiberhújimler &quot;úziliksiz ózgeredi ('morf'), bul olardı qol qoyıw tiykarındaǵı qorǵanıwlar járdeminde anıqlawdı derlik múmkin emes etedi.”&lt;ref name=&quot;Tounsi-2019&quot; /&gt;

=== Fishing ===
[[Fayl:PhishingTrustedBank.png|nobaý|Fishing elektron xatınıń mısalı, (oydan shıǵarılǵan) banktiń rásmiy xatı sıpatında maskalanǵan. Jiberiwshi alıwshını fisherdiń veb-saytında tastıyıqlaw arqalı qupıya informaciyanı ashıwǵa aldawǵa háreket etip atır. &quot;Received&quot; hám &quot;discrepancy&quot; sózleriniń &quot;recieved&quot; hám &quot;discrepency&quot; dep qáte jazılǵanına itibar beriń. Bank veb-betiniń URL mánzili haqıyqıy bolıp kórinse de, gipersilteme fisherdiń veb-betine baǵdarlanǵan.]]
Fishing - bul paydalanıwshılardı aldaw arqalı paydalanıwshı atları, paroller hám kredit karta maǵlıwmatları sıyaqlı sezgir informaciyanı tikkeley paydalanıwshılardan alıwǵa urınıw&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.case.edu/its/kba/its-kba-27196-phishing-attempt/| bet = Identifying Phishing Attempts| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150913200707/http://www.case.edu/its/kba/its-kba-27196-phishing-attempt/| arxivsáne = 2015-jıl 13-sentyabr | baspaxana = Case| qaralǵan sáne = 2016-jıl 4-iyul }}&lt;/ref&gt;. Fishing ádette elektron pochta, operativ xabar almasıw, tekst xabarı yamasa telefon qońırawı arqalı ámelge asırıladı. Olar kóbinese paydalanıwshılardı sırtqı kórinisi hám sezimi haqıyqıy saytqa derlik uqsas bolǵan jalǵan veb-saytqa maǵlıwmat kirgiziwge baǵdarlaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://support.microsoft.com/en-us/windows/protect-yourself-from-phishing-0c7ea947-ba98-3bd9-7184-430e1f860a44| bet = Protect yourself from phishing – Microsoft Support| jumıs = support.microsoft.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Jalǵan veb-sayt kóbinese login maǵlıwmatları hám paroller sıyaqlı jeke maǵlıwmatlardı soraydı. Bul informaciya keyin haqıyqıy veb-sayttaǵı adamnıń haqıyqıy akkauntına kiriw ushın paydalanılıwı múmkin.

Qurbannıń isenimine súyenip, fishingti sociallıq injeneriyanıń bir túri dep klassifikaciyalawǵa boladı. Hújim etiwshiler haqıyqıy akkauntlarǵa kiriw ushın dóretiwshilik usılların qollanıwı múmkin. Keń tarqalǵan aldaw usılı - hújim etiwshiler adamlarǵa jaqında muzıka, qosımshalar yamasa basqa nárselerdi satıp alǵanın kórsetetuǵın jalǵan elektron esap-fakturalardı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.consumer.ftc.gov/blog/2018/02/phishers-send-fake-invoices| bet = Phishers send fake invoices| avtor = Lazarus| at = Ari| sáne = 2018-jıl 23-fevral | til = en| jumıs = Consumer Information| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-fevral }}&lt;/ref&gt; jiberiw hám eger satıp alıwlar ruqsat etilmegen bolsa, siltemeni basıwdı usınıs etiw. Fishingtiń jáne bir strategiyalıq túri - hújim etiwshige isenimli derek sıyaqlı kóriniw ushın jeke yamasa shólkemge tiyisli maǵlıwmatlardı paydalanatuǵın nayzalı fishing. Nayzalı fishing hújimleri fishing háreketleri tárepinen taslanǵan keń torǵa qaraǵanda, belgili bir adamlardı kózley aladı&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.trellix.com/en-us/platform/email-security.html| bet = Email Security| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220522081555/https://www.trellix.com/en-us/platform/email-security.html| arxivsáne = 2022-jıl 22-may | sáne = 2022-jıl 17-may | jumıs = Trellix| qaralǵan sáne = 2022-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

=== Artıqmashılıqlardı arttırıw ===
Artıqmashılıqlardı arttırıw sheklengen kiriw múmkinshiligine iye hújim etiwshiniń ruqsatsız óz artıqmashılıqların yamasa kiriw dárejesin joqarılata alatuǵın jaǵdaydı táriyipledi&lt;ref name=&quot;Privilege escalation&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.crowdstrike.com/cybersecurity-101/privilege-escalation/| bet = What is Privilege Escalation? – CrowdStrike| til = en| jumıs = crowdstrike.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 7-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Mısalı, standart kompyuter paydalanıwshısı sistemadaǵı hálsizlikti paydalanıp, sheklengen maǵlıwmatlarǵa kiriw múmkinshiligin alıwı múmkin; yamasa hátte tamır bolıp, sistemaǵa tolıq sheklenbegen kiriw múmkinshiligine iye bolıwı múmkin. Hújimlerdiń awırlıǵı ápiwayı sorawsız elektron xat jiberiwden baslap, úlken kólemdegi maǵlıwmatlarǵa qarsı virus hújimine shekem bolıwı múmkin. Artıqmashılıqlardı arttırıw ádette sociallıq injeneriya usılları, kóbinese fishingten baslanadı.&lt;ref name=&quot;Privilege escalation&quot; /&gt;

Artıqmashılıqlardı arttırıwdı eki strategiyaǵa bóliwge boladı, gorizontal hám vertikal artıqmashılıqlardı arttırıw:

* Gorizontal arttırıw (yamasa akkaunttı basıp alıw) - bul hújim etiwshiniń salıstırmalı tómen dárejeli artıqmashılıqlarǵa iye ádettegi paydalanıwshı akkauntına kiriw múmkinshiligin alıwı. Bul paydalanıwshınıń logini hám parolin urlaw arqalı bolıwı múmkin. Kiriw múmkinshiligin alǵannan keyin, olar &quot;tirek noqatın&quot; aladı hám bul tirek noqatın paydalanıp, hújim etiwshi usı tómengi dárejedegi paydalanıwshılar tarmaǵı boylap júriwi, usınday artıqmashılıqqa iye informaciyaǵa kiriw múmkinshiligin alıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Privilege escalation&quot;/&gt;.
* Biraq, vertikal arttırıw kompaniyada joqarı lawazımdaǵı hám kóbinese kóbirek administrativlik huqıqqa iye adamlardı, mısalı, joqarı artıqmashılıqqa iye IT xızmetkerin kózlewge aladı. Bul artıqmashılıqqa iye akkaunttı paydalanıw arqalı hújim etiwshi basqa akkauntlarǵa kiriw múmkinshiligin aladı.&lt;ref name=&quot;Privilege escalation&quot; /&gt;

=== Qaptaldaǵı kanal hújimi ===
Hár qanday esaplaw sisteması óz átirapına qanday da bir formada tásir etedi. Onıń átirapına tásiri elektromagnit nurlanıwınan baslap, Suwıq júklew hújimin múmkin etetuǵın RAM yacheykalarına qaldıq tásirge shekem, yamasa ádette erisiw múmkin bolmaǵan basqa mánislerge kiriw yamasa boljaw múmkinshiligin beretuǵın apparatlıq ámelge asırıw kemshiliklerine shekem bolıwı múmkin. Qaptaldaǵı kanal hújimi scenariylerinde, hújim etiwshi sistema yamasa tarmaq haqqında usınday informaciyanı jıynap, onıń ishki jaǵdayın boljawǵa hám nátiyjede qurban tárepinen qáwipsiz dep esaplanǵan informaciyaǵa kiriw múmkinshiligin alıwǵa háreket etedi. Qaptaldaǵı kanaldaǵı kózlew informaciyanı basqa signallar menen birleskende onıń tómen amplitudası sebepli anıqlaw qıyın bolıwı múmkin.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Spence|first1=Aaron|last2=Bangay|first2=Shaun| sáne =June 2022|title=Security beyond cybersecurity: side-channel attacks against non-cyber systems and their countermeasures|url=https://link.springer.com/10.1007/s10207-021-00563-6|journal=International Journal of Information Security| til =en|volume=21|issue=3|pages=437–453|doi=10.1007/s10207-021-00563-6|issn=1615-5262}}&lt;/ref&gt;

=== Sociallıq injeneriya ===
Kompyuter qáwipsizligi kontekstinde sociallıq injeneriya paydalanıwshını paroller, karta nomerleri hám t.b. sıyaqlı qupıyalardı ashıwǵa yamasa mısalı, joqarı lawazımlı basshı, bank, podryadchik yamasa klient bolıp kóriniw arqalı fizikalıq kiriw múmkinshiligin beriwge isendiriwge baǵdarlanǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://upcommons.upc.edu/pfc/bitstream/2099.1/12289/1/73827.pdf| bet = Social Engineering| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131203043630/http://upcommons.upc.edu/pfc/bitstream/2099.1/12289/1/73827.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 3-dekabr | avtor = Arcos Sergio| jumıs = upc.edu| qaralǵan sáne = 2019-jıl 16-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bul ulıwma adamlardıń isenimin paydalanıwdı hám olardıń kognitiv qátelerine súyeniwdi óz ishine aladı. Keń tarqalǵan aldaw usılı - buxgalteriya hám finans bólimi xızmetkerlerine olardıń bas direktorı bolıp kórinip, tez arada qanday da bir háreketti talap etip jiberilgen elektron xatlardı óz ishine aladı. Sociallıq injeneriyanıń tiykarǵı usıllarınıń biri - fishing hújimleri.

2016-jıldıń basında FTB usınday biznes elektron pochtasın komprometaciyalaw (BEC) aldawları shama menen eki jıl ishinde AQSH biznesine 2 milliard dollardan kóbirek zıyan keltirgenin xabarladı&lt;ref&gt;{{Cite news|title=CEO email scam costs companies $2bn|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/83b4e9be-db16-11e5-a72f-1e7744c66818.html#axzz41pN5YBV4|access-date=7 May 2016}}&lt;/ref&gt;.

2016-jıldıń may ayında NBA ligasınıń Milwaukee Bucks komandası usı tiptegi kiberhújimniń qurbanı boldı, onda jınayatshı komanda prezidenti Piter Feygin bolıp kórinip, komandanıń barlıq xızmetkerleriniń 2015-jılǵı W-2 salıq formaların beriwge eristi&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Bucks leak tax info of players, employees as result of email scam|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/15615363/milwaukee-bucks-leak-tax-information-players-employees-result-email-scam|access-date=20 May 2016}}&lt;/ref&gt;.

=== Aldaw (Spoofing) ===
Aldaw - bul basqa jaǵdayda alıwǵa ruqsat etilmegen informaciya yamasa resurslarǵa kiriw múmkinshiligin alıw ushın maǵlıwmatlardı (mısalı, IP mánzil yamasa paydalanıwshı atı) jalǵanlastırıw arqalı jaramlı subyekt bolıp kóriniw háreketi. Aldaw fishing penen tıǵız baylanıslı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.techopedia.com/definition/5398/spoofing| bet = What is Spoofing? – Definition from Techopedia| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160630134737/https://www.techopedia.com/definition/5398/spoofing| arxivsáne = 2016-jıl 30-iyun | jumıs = techopedia.com| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Aldawdıń bir neshe túrleri bar, sonıń ishinde:

* Elektron pochta aldawı - bunda hújim etiwshi elektron xattıń jiberiwshi (From yamasa derek) mánzilin jalǵanlastıradı.
* IP mánzil aldawı - bunda hújim etiwshi óz sáykesligin jasırıw yamasa basqa esaplaw sisteması bolıp kóriniw ushın tarmaq paketindegi derek IP mánzilin ózgertedi.
* MAC aldawı - bunda hújim etiwshi óz sáykesligin jasırıw yamasa basqa bolıp kóriniw ushın óziniń tarmaq interfeysi kontrolleriniń Media Access Control (MAC) mánzilin modifikaciyalaydı.
* Biometrikalıq aldaw - bunda hújim etiwshi basqa paydalanıwshı bolıp kóriniw ushın jalǵan biometrikalıq úlgi jaratadı.[1]
* Address Resolution Protocol (ARP) aldawı, bunda hújimlewshi jergilikli tarmaqqa jalǵan mánzil sheshiw protokolın jiberedi, óziniń Media Access Control mánzilin basqa xosttıń IP mánzili menen baylanıstırıw ushın. Bul maǵlıwmatlardıń belgilengen xostqa emes, al hújimlewshige jiberiliwine alıp keledi.

2018-jılı Trellix kiberqáwipsizlik kompaniyası medicina tarawında aldawdıń ómirge qáwip salatuǵın qáwpi haqqında izertlew járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.trellix.com/en-us/about/newsroom/stories/research/80-to-0-in-under-5-seconds-falsifying-a-medical-patients-vitals.html| bet = 80 to 0 in Under 5 Seconds: Falsifying a Medical Patient's Vitals| til = en| jumıs = www.trellix.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;.

=== Buzıp kiriw ===
Buzıp kiriw maǵlıwmatlardı zıyanlı túrde ózgertiw yamasa almastırıwdı súwretleydi. Bul sistemanı, sistema komponentlerin, onıń belgilengen háreketin yamasa maǵlıwmatların ózgertiwge alıp keletuǵın bilip turıp aldınnan, biraq ruqsatsız is-háreket. Sonıń ishinde &quot;Jawız xızmetshi&quot; hújimleri hám qáwipsizlik xızmetleriniń marshrutizatorlarǵa baqlaw múmkinshiligin ornatıwı mısal bola aladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/tech-policy/2014/05/photos-of-an-nsa-upgrade-factory-show-cisco-router-getting-implant/| bet = Photos of an NSA &quot;upgrade&quot; factory show Cisco router getting implant| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140804130416/http://arstechnica.com/tech-policy/2014/05/photos-of-an-nsa-upgrade-factory-show-cisco-router-getting-implant/| arxivsáne = 2014-jıl 4-avgust | avtor = Gallagher| at = Sean| sáne = 2014-jıl 14-may | jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-avgust }}&lt;/ref&gt;.

=== HTML kontrabandası ===
[[HTML]] kontrabandası hújimlewshige zıyanlı kodtı belgili bir [[HTML]] yamasa veb-betke &quot;jasırın kirgiziwge&quot; múmkinshilik beredi&lt;ref name=&quot;Intelligence-2021&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2021/11/11/html-smuggling-surges-highly-evasive-loader-technique-increasingly-used-in-banking-malware-targeted-attacks/| bet = HTML smuggling surges: Highly evasive loader technique increasingly used in banking malware, targeted attacks| avtor = Intelligence| at = Microsoft Threat| sáne = 2021-jıl 11-noyabr | til = en-US| jumıs = Microsoft Security Blog| qaralǵan sáne = 2023-jıl 7-dekabr }}&lt;/ref&gt;. HTML faylları mazmun filtrlerin jeńiw ushın zıyansız, passiv maǵlıwmatlar túrinde jasırılǵan júklemelerdi alıp júre aladı. Bul júklemeler filtrdiń arǵı tárepinde qayta qurılıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://attack.mitre.org/techniques/T1027/006/| bet = Obfuscated Files or Information: HTML Smuggling, Sub-technique T1027.006 – Enterprise {{!}} MITRE ATT&amp;CK®| jumıs = attack.mitre.org| qaralǵan sáne = 2023-jıl 22-fevral }}&lt;/ref&gt;.

Maqsetli paydalanıwshı HTML-di ashqanda, zıyanlı kod aktivlesedi; veb-brauzer skriptti &quot;dekodlaydı&quot;, sońınan [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlama]] maqsetliniń qurılmasına jayıladı&lt;ref name=&quot;Intelligence-2021&quot;/&gt;.

== Informaciya qáwipsizligi ámeliyatları ==
Xızmetkerlerdiń minez-qulqı shólkemlerdegi [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizligine]] úlken tásir etiwi múmkin. Mádeniy túsinikler shólkemniń hár qıylı bólimlerine shólkem ishindegi informaciya qáwipsizligine qaray nátiyjeli islewge yamasa nátiyjelilikke qarsı islewge járdem bere aladı. Informaciya qáwipsizligi mádeniyatı - bul &quot;shólkemdegi hár qıylı informaciyalardı qorǵawǵa úles qosatuǵın minez-qulıq úlgileriniń jıyındısı.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Lim|first1=Joo S.|last2=Chang|first2=Shanton|title=Exploring the Relationship between Organizational Culture and Information Security Culture|journal=Proceedings of the 7th Australian Information Security Management Conference| sáne =2009|volume=Perth|doi=10.4225/75/57B4065130DEF|url=http://ro.ecu.edu.au/ism/12}}&lt;/ref&gt;

Andersson hám Reymers (2014) xızmetkerler kóbinese ózlerin shólkemniń informaciya qáwipsizligi háreketiniń bir bólegi dep esaplamaytuǵının hám kóbinese shólkemlik ózgerislerge kesent etetuǵın háreketlerdi isleytuǵının anıqladı. Haqıyqatında da, 3,950 qáwipsizlik buzılıwların izertlegen Verizon Data Breach Investigations Report 2020 kiberqáwipsizlik waqıyalarınıń 30% kompaniya ishindegi aktyorlerdi óz ishine alatuǵının anıqladı. Izertlewler informaciya qáwipsizligi mádeniyatın úziliksiz jaqsılaw kerekligin kórsetedi. &quot;Analizden ózgeriske deyin informaciya qáwipsizligi mádeniyatı&quot; atlı miynette avtorlar: &quot;Bul hesh qashan toqtamaytuǵın process, bahalaw hám ózgeris yamasa saqlap qalıw dáwiri&quot; dep atap ótti. Informaciya qáwipsizligi mádeniyatın basqarıw ushın bes qádem ámelge asırılıwı kerek: dáslepki bahalaw, strategiyalıq jobalastırıw, operativ jobalastırıw, ámelge asırıw hám keyingi bahalaw&lt;ref name=&quot;Schlienger, Thomas 2003&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Schlienger|first1=Thomas|last2=Teufel|first2=Stephanie|year=2003|title=Information security culture-from analysis to change|journal=South African Computer Journal|volume=31|pages=46–52}}&lt;/ref&gt;.

* Dáslepki bahalaw: Xızmetkerler arasında informaciya qáwipsizligi haqqında xabardarlıqtı anıqlaw hám házirgi qáwipsizlik siyasatın analizlew.
* Strategiyalıq jobalastırıw: Jaqsıraq xabardarlıq baǵdarlamasın islep shıǵıw ushın anıq maqsetler belgileniwi kerek. Buǵan erisiw ushın tájiriybeli qánigeler komandasın jıynaw paydalı.
* Operativ jobalastırıw: Jaqsı qáwipsizlik mádeniyatı ishki baylanıs, basshılıqtıń qollap-quwatlawı, qáwipsizlik haqqında xabardarlıq hám oqıtıw baǵdarlaması tiykarında ornatılıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Schlienger, Thomas 2003&quot;/&gt;.
* Ámelge asırıw: Informaciya qáwipsizligi mádeniyatın engiziw ushın tórt basqısh qollanılıwı kerek. Olar:

:# Basqarıwdıń minnetlenmesi
:# Shólkem aǵzaları menen baylanıs
:# Barlıq shólkem aǵzaları ushın kurslar
:# Xızmetkerlerdiń minnetlenmesi&lt;ref name=&quot;Schlienger, Thomas 2003&quot;/&gt;

* Keyingi bahalaw: Jobalastırıw hám ámelge asırıwdıń tabıslılıǵın bahalaw hám sheshilmegen táshwishli tarawlardı anıqlaw.

== Kompyuterdi qorǵaw (qarsı ilajlar) ==
Kompyuter qáwipsizliginde qarsı ilaj - bul qáwip, hálsizlik yamasa hújimdi joq etiw yamasa aldın alıw, onıń keltiriwi múmkin bolǵan zıyandı minimumǵa túsiriw yamasa onı anıqlaw hám xabar beriw arqalı dúzetiw ilajları kóriliwi ushın qollanılatuǵın háreket, qurılma, procedura yamasa usıl&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.cnss.gov/Assets/pdf/cnssi_4009.pdf| bet = CNSS Instruction No. 4009| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120227163121/http://www.cnss.gov/Assets/pdf/cnssi_4009.pdf| arxivsáne = 2012-jıl 27-fevral | sáne = 2010-jıl 26-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.infosectoday.com/Articles/Glossary.pdf| bet = InfosecToday Glossary| arxivurl = https://web.archive.org/web/20141120041536/http://www.infosectoday.com/Articles/Glossary.pdf| arxivsáne = 2014-jıl 20-noyabr }}&lt;/ref&gt;.

Ayırım ulıwma qarsı ilajlar tómendegi bólimlerde keltirilgen:

=== Dizayn boyınsha qáwipsizlik ===
Dizayn boyınsha qáwipsizlik yamasa basqasha aytqanda, dizayn boyınsha qorǵanıslı bolıw - baǵdarlamalıq támiyinlewdiń basınan-aq qáwipsiz bolıwı ushın jobalastırılǵanın ańlatadı. Bul jaǵdayda qáwipsizlik tiykarǵı ózgeshelik sıpatında qaraladı.

Ullıbritaniya húkimetiniń Milliy kiberqáwipsizlik orayı qáwipsiz kiberdizayn principlerin bes bólimge bóledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/cyber-security-design-principles/cyber-security-design-principles| bet = Cyber security design principles| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-dekabr }}&lt;/ref&gt;:

# Qáwipsiz sistema jaratılǵanǵa yamasa jańalanbasınan aldın, kompaniyalar olar jaratıwǵa háreket etip atırǵan sistema dógeregindegi tiykarlardı hám kontekstti túsiniwin hám sistemadaǵı hár qanday hálsizliklerdi anıqlawın támiyinlewi kerek.
# Kompaniyalar ózleriniń qáwipsizligin olardıń maǵlıwmatlarına yamasa sistemalarına hújim etiwdi hújimshiler ushın tiykarınan qıyınlastıratuǵın usıllar hám qorǵanıwlar dógereginde jobalastırıwı hám oraylastırıwı kerek.
# Kompaniyalar texnologiyaǵa tiykarlanǵan tiykarǵı xızmetleriniń qorǵalǵanın támiyinlewi kerek, solay etip sistemalar tiykarınan hesh qashan islemey qalmaydı.
# Sistemalar kóplegen hújimlerge qarsı qáwipsiz etip jaratılıwı múmkin bolsa da, bul hújimler háreket etilmeydi degendi ańlatpaydı. Óziniń qáwipsizligine qaramastan, barlıq kompaniyalardıń sistemaları olarǵa eń nátiyjeli juwap beriwdi támiyinlew ushın hújimlerdi dárhal anıqlaw hám bayqaw imkaniyatına iye bolıwǵa umtılıwı kerek.
# Kompaniyalar &quot;tabıslı&quot; bolǵan hár qanday hújimniń minimal awırlıqqa iye bolıwı ushın jobalastırılǵan qáwipsiz sistemalardı jaratıwı kerek.

Dizayn boyınsha qáwipsizliktiń bul dizayn principleri tómendegi usıllardı óz ishine alıwı múmkin:

* Eń az artıqmashılıq principi, bunda sistemanıń hárbir bólimi tek óz funkciyası ushın zárúr bolǵan artıqmashılıqlarǵa iye boladı. Sol arqalı, hátte hújimlewshi sol bólimge kirip alǵan jaǵdayda da, olar pútkil sistemaǵa sheklengen kiriw múmkinshiligine iye boladı.
* Áhmiyetli baǵdarlamalıq támiyinlew qosımsha sistemalarınıń durıslıǵın dálillew ushın avtomatlastırılǵan teorema dálillew.
* Kod sholıwları hám birlik testleri, formal durıslıq dálilleri múmkin bolmaǵan jaǵdaylarda modullerdi qáwipsizirek etiw usılları.
* Tereń qorǵanıw, bunda dizayn sistemanıń pútinligin hám ol saqlaytuǵın informaciyanı buzıw ushın birden kóp qosımsha sistemanı buzıw kerek bolatuǵınday etip islenedi.
* Ádettegi qáwipsiz sazlawlar hám qáwipsiz emes jaǵdayda emes, al qáwipsiz jaǵdayda islep shıǵıwǵa jobalastırıw (qáwipsizlik injeneriyasındaǵı sáykes nárse ushın qáwipsiz islep shıǵıwdı qarań). Ideal jaǵdayda, qáwipsiz sistema onı qáwipsiz emes etiw ushın nızamlı biylikler tárepinen bilip turıp, sanalı, bilimli hám erkin sheshim qabıl etiwdi talap etiwi kerek.
* Audit jolları sistema aktivligin qadaǵalaydı, solay etip qáwipsizlik buzılǵan jaǵdayda buzılıwdıń mexanizmi hám kólemi anıqlanıwı múmkin. Audit jolların aralıqtan, tek qosımsha kirgiziw múmkin bolǵan jerde saqlaw basıp kiriwshilerdiń óz izlerin jasırıwınıń aldın alıwı múmkin.
* Barlıq hálsizliklerdi tolıq ashıp beriw, qáteler anıqlanǵanda hálsizlik aralıǵı múmkin bolǵanınsha qısqa saqlanıwın támiyinlew ushın.

=== Qáwipsizlik arxitekturası ===
Qáwipsizlik arxitekturasın &quot;qáwipsizlik maqsetlerine erisiw ushın kompyuter sistemaların jobalastırıw ámeliyatı&quot; dep anıqlaw múmkin&lt;ref name=&quot;NSCS security arch&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/blog-post/how-ncsc-thinks-about-security-architecture| bet = How the NCSC thinks about security architecture| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Bul maqsetler joqarıda izertlengen &quot;dizayn boyınsha qáwipsizlik&quot; principleri menen birge keledi, sonıń ishinde &quot;sistemanıń dáslepki buzılıwın qıyınlastırıw&quot; hám &quot;hár qanday buzılıwdıń tásirin sheklew.&quot;&lt;ref name=&quot;NSCS security arch&quot; /&gt; Ámeliyatta qáwipsizlik arxitektorınıń wazıypası sistemanıń qurılısı sistemanıń qáwipsizligin kúsheytiwin hám jańa ózgerislerdiń qáwipsiz ekenin hám shólkemniń qáwipsizlik talaplarına juwap beretuǵının támiyinlew bolar edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ukcybersecuritycouncil.org.uk/careers-and-learning/cyber-career-framework/secure-system-architecture-design| bet = Secure System Architecture and Design| sáne = 2024 | til = en| jumıs = UK Cyber Security Council| qaralǵan sáne = 2024-jıl 4-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://csrc.nist.gov/glossary/term/security_architecture| bet = security architecture – Glossary {{!}} CSRC| til = EN-US| jumıs = csrc.nist.gov| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

Sol sıyaqlı, Techopedia qáwipsizlik arxitekturasın &quot;belgili bir scenariy yamasa ortalıqta qatnasatuǵın zárúrlikler hám potencial qáwiplerdi sheshetuǵın birdey qáwipsizlik dizaynı&quot; dep anıqlaydı. Ol jáne de qáwipsizlik basqarıwların qashan hám qay jerde qollanıw kerekligin kórsetedi. Dizayn processi ulıwma qayta islep shıǵarılıwı múmkin.&quot; Qáwipsizlik arxitekturasınıń tiykarǵı qásiyetleri&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.techopedia.com/definition/72/security-architecture| bet = Security Architecture| arxivurl = https://web.archive.org/web/20141003064643/http://www.techopedia.com/definition/72/security-architecture| arxivsáne = 2014-jıl 3-oktyabr | avtor = Jannsen| at = Cory| jumıs = Techopedia| baspaxana = Janalta Interactive Inc| qaralǵan sáne = 2014-jıl 9-oktyabr }}&lt;/ref&gt;:

* hár qıylı komponentlerdiń óz-ara baylanısı hám olardıń bir-birine ǵárezliligi.
* qáwip-qáterdi bahalaw, jaqsı tájiriybeler, finans hám nızamlıq máseleler tiykarında qadaǵalawlardı anıqlaw.
* qadaǵalawlardı standartlastırıw.

Qáwipsizlik arxitekturasın ámelge asırıw shólkemde biznes, IT hám qáwipsizlik máselelerin sistemalı túrde sheshiw ushın durıs tiykar beredi.

=== Qáwipsizlik ilajları ===
Kompyuter qáwipsizliginiń jaǵdayı - bul úsh process arqalı ámelge asırılatuǵın konceptual ideal: qáwip-qáterdiń aldın alıw, anıqlaw hám juwap qaytarıw. Bul processler hár qıylı siyasatlar hám sistema komponentlerine tiykarlanǵan, olar tómendegilerdi óz ishine aladı:

* Paydalanıwshı akkauntına kiriw qadaǵalawları arqalı jeke adamlardıń kiriwin sheklew hám kriptografiyanı qollanıw sistema faylları hám maǵlıwmatlardı qorǵay aladı.
* Tártipke salınǵan jaǵdayda ishki tarmaq xızmetlerine kiriwdi qorǵay alatuǵın hám paketlerdi filtrlew arqalı belgili hújimlerdiń aldın ala alatuǵın bolǵanlıqtan, tarmaq qáwipsizligi kóz-qarasınan qaraǵanda fayrvollar eń keń tarqalǵan aldın alıw sistemaları bolıp esaplanadı. Fayrvollar hám [[Apparatlıq támiynat|apparatlıq]], hám [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] túrinde bolıwı múmkin. Fayrvollar kompyuter tarmaǵına kiriwshi hám shıǵıwshı trafikti baqlaydı hám basqaradı hám isenimli tarmaq penen isenimsiz tarmaq arasında tosqınlıq dúzedi&lt;ref name=&quot;Oppliger-1997&quot;&gt;{{Cite journal|title=Internet security: firewalls and beyond}}&lt;/ref&gt;.
* Tarmaqqa kiriw anıqlaw sisteması (IDS) ónimleri bolıp atırǵan tarmaq hújimlerin anıqlaw hám hújimnen keyingi kriminalistikaǵa járdem beriw ushın islengen, al tekseriw izleri hám jurnallar ayırım sistemalar ushın usınday funkciyanı atqaradı.
* Juwap qaytarıw ayırım sistemanıń bahalanǵan qáwipsizlik talaplarına baylanıslı anıqlanadı hám qorǵanıwdı ápiwayı jaqsılawdan baslap, nızam organlarına xabar beriw, qarsı hújimler hám soǵan uqsaslardı óz ishine alıwı múmkin. Ayırım ayrıqsha jaǵdaylarda, komprometaciyalanǵan barlıq resurslar anıqlanbawı múmkin bolǵanlıqtan, komprometaciyalanǵan sistemanı tolıq joq qılıw maqul kóriledi.
* Kiberqáwipsizlik qáwip-qáterleri hám hújimleri menen gúresiw ushın kiberqáwipsizlik boyınsha xabardarlıqtı arttırıw treningi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.isaca.org/resources/isaca-journal/issues/2019/volume-2/how-to-increase-cybersecurity-awareness| bet = How to Increase Cybersecurity Awareness| jumıs = ISACA| qaralǵan sáne = 2023-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;.
* Aldıńǵı veb-proksi sheshimleri klienttiń zıyanlı veb-betlerge kiriwiniń aldın alıwı hám maǵlıwmatlardı klient kompyuterlerine júklep alıwdan aldın tekseriwi múmkin.

Búgingi kúnde kompyuter qáwipsizligi tiykarınan fayrvollar yamasa shıǵıw procedurası sıyaqlı aldın alıw ilajlarınan turadı. Fayrvol xost penen tarmaq arasındaǵı yamasa basqa tarmaq, mısalı, [[Internet]] arasındaǵı tarmaq [[Cifrlı maǵlıwmatlar|maǵlıwmatların]] filtrlew usılı sıpatında anıqlanıwı múmkin. Olar haqıyqıy waqıt rejiminde filtrlew hám bloklawdı támiyinlew ushın mashinada isleytuǵın, tarmaq stekine qosılatuǵın [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] túrinde (yamasa [[Linux]] sıyaqlı kópshilik [[Unix|UNIX]] tiykarındaǵı operaciyalıq sistemalar jaǵdayında operaciyalıq sistema yadrosına kiritilgen) ámelge asırılıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Oppliger-1997&quot;/&gt;. Basqa ámelge asırılıwı - bul tarmaq trafigin filtrleytuǵın ayırım mashinadan ibarat fizikalıq fayrvol dep ataladı. Fayrvollar turaqlı túrde Internetke qosılǵan mashinalar arasında keń tarqalǵan.

Ayırım shólkemler aldın ala turaqlı qáwip-qáterlerdi anıqlaw ushın maǵlıwmatlarǵa kiriw múmkinshiligin keńeytiw hám [[mashinalıq oqıtıw]] ushın Apache Hadoop sıyaqlı úlken maǵlıwmatlar platformalarına ótpekte&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Woodie|first=Alex| sáne =9 May 2016|title=Why ONI May Be Our Best Hope for Cyber Security Now|url=http://www.datanami.com/2016/05/09/oni-may-best-hope-cyber-security-now/|access-date=13 July 2016}}&lt;/ref&gt;.

Jetkilikli qáwipsizlikti támiyinlew ushın, tarmaqtıń konfidenciallıǵı, pútinligi hám jetkilikliligi, yaǵnıy CIA úshligi dep jaqsıraq belgili bolǵan nárse qorǵalıwı kerek hám ol [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizliginiń]] tiykarı dep esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.f5.com/labs/articles/education/what-is-the-cia-triad.html| bet = What Is The CIA Triad?| avtor = Walkowski| at = Debbie| sáne = 2019-jıl 9-iyul | til = en| jumıs = F5 Labs| qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;. Bul maqsetlerge erisiw ushın administrativlik, fizikalıq hám texnikalıq qáwipsizlik ilajları qollanılıwı kerek. Aktiv ushın ajıratılatuǵın qáwipsizlik muǵdarı tek onıń qádiri belgili bolǵan jaǵdayda ǵana anıqlanıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.securityweek.com/knowing-value-data-assets-crucial-cybersecurity-risk-management| bet = Knowing Value of Data Assets is Crucial to Cybersecurity Risk Management {{!}} SecurityWeek.Com| sáne = 2018-jıl 3-dekabr | jumıs = www.securityweek.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;.

=== Hálsizlikti basqarıw ===
Hálsizlikti basqarıw - bul ásirese [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] hám mikroprogrammalıq támiyinleniwdegi hálsizliklerdi anıqlaw, dúzetiw yamasa jumsartıw cikli&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Foreman|first=Park|title=Vulnerability Management|year=2010|url=https://archive.org/details/vulnerabilityman0000fore| sáne =2009}}&lt;/ref&gt;. Hálsizlikti basqarıw kompyuter qáwipsizligi hám tarmaq qáwipsizliginiń ajıralmas bólegi bolıp esaplanadı.

Hálsizlikler hálsizlikti skanerlewshi arqalı anıqlanıwı múmkin, ol ashıq portlar, qáwipsiz emes programmalıq konfiguraciya hám [[Zıyanlı programma|zıyanlı programmalıq támiyinleniwge]] beyimlilik sıyaqlı belgili hálsizliklerdi izlew ushın kompyuter sistemasın analizleydi&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Johnson|first=A.|url=https://books.google.com/books?id=FxRbDwAAQBAJ&amp;q=Vulnerabilities+can+be+discovered+with+a+vulnerability+scanner,+which+analyzes+a+computer+system+in+search+of+known+vulnerabilities&amp;pg=SA5-PA83|title=CCNA Cybersecurity Operations Companion Guide|date=2018|publisher=Cisco Press|isbn=978-0135166246| til =en}}&lt;/ref&gt;. Bul qurallardıń nátiyjeli bolıwı ushın, olar jetkizip beriwshiniń hárbir jańa jańalanıwı menen jańalanıp turıwı kerek. Ádette, bul jańalanıwlar jaqında payda bolǵan jańa hálsizliklerdi tekseredi.

Hálsizlikti skanerlewden tısqarı, kóp shólkemler óz sistemalarındaǵı hálsizliklerdi anıqlaw ushın sırttan qáwipsizlik auditorların tartıp, úziliksiz kiriw testlerin ótkizedi. Ayırım sektorlarda bul shártnama talabı bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Calder|first=Alan|title=PCI DSS: A Pocket Guide}}&lt;/ref&gt;.

=== Hálsizliklerdi azaytıw ===
Kiberhújimlerge qarsı hálsizliklerdi bahalaw hám azaytıw háreketi ádette informaciyalıq texnologiyalar qáwipsizligin bahalaw dep ataladı. Olar sistemalardı qáwip-qáter ushın bahalaw hám olardıń hálsizliklerin boljaw hám tekseriw maqsetin kózleydi. Kompyuter sistemalarınıń durıslıǵın formal tekseriw múmkin bolsa da, ol ele keń tarqalmaǵan. Formal tekserilgen operaciyalıq sistemalarǵa seL4&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://sel4.systems/Docs/seL4-spec.pdf| bet = Abstract Formal Specification of the seL4/ARMv6 API| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150521171234/https://sel4.systems/Docs/seL4-spec.pdf| arxivsáne = 2015-jıl 21-may | qaralǵan sáne = 2015-jıl 19-may }}&lt;/ref&gt;, hám SYSGO kompaniyasınıń PikeOS&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.ganssle.com/rants/gettingitright.htm| bet = Getting it Right| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130504191958/http://www.ganssle.com/rants/gettingitright.htm| arxivsáne = 2013-jıl 4-may | avtor = Ganssle| at = Jack}}&lt;/ref&gt; sistemaları kiredi - biraq bular bazardıń júdá kishi procentin quraydı.

Sistemalardı qáwipsizlik patchları hám jańalanıwları menen jańalap turıw hám qáwipsizlik boyınsha qánigelerdi jumısqa alıw arqalı hújim etiwshiniń múmkinshiliklerin azaytıw múmkin. Úlken qáwip-qáterlerge iye iri kompaniyalar Qáwipsizlik operaciyaları orayı (SOC) analizshilerin jumısqa ala aladı. Bular kiberqorǵanıw boyınsha qánigeler bolıp, olardıń xızmeti &quot;qáwip-qáterdi analizlewden baslap hár qanday jańa máseleler boyınsha xabarlardı tergew hám apattan keyin tikleniw rejelerin tayarlaw hám tekseriwge&quot; shekem sozıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cybersecurityjobsite.com/staticpages/10300/everything-you-need-for-a-career-as-a-soc-analyst/| bet = Everything you need for a career as a SOC analyst| jumıs = www.cybersecurityjobsite.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

Hesh qanday ilaj hújimniń aldın alıwǵa tolıq kepillik bere almasa da, bul ilajlar múmkin bolǵan hújimlerdiń zıyanın jumsartıwǵa járdem bere aladı. Maǵlıwmatlardı joǵaltıw/zıyanlanıwdıń nátiyjeleri abaylap rezerv kóshirme jasaw hám qamsızlandırıw arqalı da azaytılıwı múmkin.

Formal bahalawlardan tısqarı, hálsizliklerdi azaytıwdıń hár qıylı usılları bar. Eki faktorlı autentifikaciya - bul sistemaǵa yamasa sezgir informaciyaǵa ruqsatsız kiriwdi jumsartıw usılı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/top-tips-for-staying-secure-online/activate-2-step-verification-on-your-email| bet = Turn on 2-step verification (2SV)| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Ol siziń biletuǵın nárseńizdi: parol yamasa PIN, hám sizde bar nárseni: karta, dongl, uyalı telefon yamasa basqa apparatlıq quraldı talap etedi. Bul ruqsatsız adamǵa kiriw ushın bulardıń ekewi de kerek bolǵanlıǵı sebepli qáwipsizlikti arttıradı.

Sociallıq injeneriya hám kompyuterge tikkeley kiriw (fizikalıq) hújimlerinen qorǵanıw tek kompyuterden tıs usıllar menen ámelge asırılıwı múmkin, bul informaciyanıń sezgirligine baylanıslı ámelge asırıw qıyın bolıwı múmkin. Adamlardıń ózlerin qorǵaw usılları haqqındaǵı bilimlerin jaqsılaw hám qáwip-qáterler haqqında xabardarlıǵın arttırıw arqalı bul qáwipti jumsartıw ushın kóbinese treningler ótkiziledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/blog-post/ncsc-cyber-security-training-for-staff-now-available| bet = NCSC's cyber security training for staff now available| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Degen menen, hátte joqarı tártipli ortalıqlarda da (mısalı, áskeriy shólkemlerde) sociallıq injeneriya hújimlerin aldın ala kóriw hám aldın alıw qıyın bolıwı múmkin.

Immunizaciyadan kelip shıqqan immunizaciya teoriyası usınday yamasa baylanıslı háreketlerge dus keliw arqalı isendiriw háreketlerine qarsı turıwshılıqtı payda etiw arqalı sociallıq injeneriya hám basqa da aldaw usılları hám duzaqlarınıń aldın alıwǵa umtıladı.

=== Apparatlıq qorǵaw mexanizmleri ===
Apparatlıq tiykarlanǵan yamasa járdemshi kompyuter qáwipsizligi tek programmalıq támiyinleniw kompyuter qáwipsizligine alternativa usınadı. Dongller, isenimli platforma modulleri, kirgenin sezetuǵın korpusler, disklerdi qulıplaw, USB portların óshirip qoyıw hám mobil qurılmalar arqalı kiriw sıyaqlı qurılmalar hám usıllardı qollanıw, komprometaciyalanıw ushın fizikalıq kiriw (yamasa quramalı artqı esik arqalı kiriw) talap etiletuǵınlıǵı sebepli qáwipsizirek dep esaplanıwı múmkin. Bulardıń hárbiri tómende tolıǵıraq qaralǵan.

* USB dongller ádette programmalıq támiyinleniw múmkinshiliklerin ashıw ushın programmalıq támiyinleniw licenziyalaw sxemalarında qollanıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.revenera.com/software-monetization/glossary/license-dongle| bet = What is a license dongle?| til = en| jumıs = www.revenera.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-iyun }}&lt;/ref&gt;, biraq olar kompyuterge yamasa basqa qurılmanıń programmalıq támiyinleniwine ruqsatsız kiriwdiń aldın alıw usılı sıpatında da qaralıwı múmkin. Dongl, yamasa gilt, tiykarınan programmalıq támiyinleniw qollanbası menen gilt arasında qáwipsiz shifrlanǵan tunnel dúzedi. Princip sonnan ibarat, dongldegi Advanced Encryption Standard (AES) sıyaqlı shifrlaw sxeması tiykarǵı programmalıq támiyinleniwdi ápiwayı túrde basqa mashinaǵa kóshirip alıp qollanıwǵa qaraǵanda dongldi tákirarlaw hám kóbeytiw qıyınıraq bolǵanlıǵı sebepli qáwipsizliktiń kúshlirek ilajın usınadı. Dongller ushın basqa qáwipsizlik qollanbası - olardı bultlı programmalıq támiyinleniw yamasa Virtual Private Networks (VPNs) sıyaqlı vebke-tiykarlanǵan mazmunǵa kiriw ushın qollanıw&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.safenet-inc.com/multi-factor-authentication/authenticators/pki-usb-authentication/etoken-5200-token-based-authentication/| bet = Token-based authentication| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320234026/http://www.safenet-inc.com/multi-factor-authentication/authenticators/pki-usb-authentication/etoken-5200-token-based-authentication/| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | baspaxana = SafeNet.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}&lt;/ref&gt;. Bunnan tısqarı, USB dongl kompyuterdi qulıplaw yamasa qulpın ashıw ushın konfiguraciyalanıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.thewindowsclub.com/lock-protect-your-windows-pc-using-a-usb-drive-with-predator| bet = Lock and protect your Windows PC| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320220321/http://www.thewindowsclub.com/lock-protect-your-windows-pc-using-a-usb-drive-with-predator| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2010-jıl 10-fevral | baspaxana = TheWindowsClub.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}&lt;/ref&gt;.
* Isenimli platforma modulleri (TPMs) mikroprocessorlar yamasa chiptegi kompyuterler dep atalatuǵın qurılmalar arqalı kriptografiyalıq múmkinshiliklerdi kiriw qurılmalarına biriktiriw arqalı qurılmalardı qorǵaydı. Server táreptegi programmalıq támiyinleniw menen birge qollanılatuǵın TPMs apparatlıq qurılmalardı anıqlaw hám autentifikaciyalaw usılın usınıp, ruqsatsız tarmaq hám maǵlıwmatlarǵa kiriwdiń aldın aladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/white-papers/trusted-execution-technology-security-paper.pdf| bet = Intel Trusted Execution Technology: White Paper| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140611161421/http://www.intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/white-papers/trusted-execution-technology-security-paper.pdf| arxivsáne = 2014-jıl 11-iyun | avtor = James Greene| jıl = 2012| baspaxana = Intel Corporation| qaralǵan sáne = 2013-jıl 18-dekabr }}&lt;/ref&gt;.
* Kompyuter korpusına kirgenin anıqlaw ádette basılatuǵın túyme óshirgish bolǵan qurılmanı ańlatadı, ol kompyuter korpusı ashılǵanda anıqlaydı. Mikroprogrammalıq támiyinleniw yamasa BIOS kompyuter keyingi ret júklegende operatorǵa signal kórsetiw ushın programmalastırılǵan.
* Disk qulıpları tiykarınan qattı disklerdi shifrlaw ushın programmalıq qurallar bolıp, olardı urılardıń kiriwine jol qoymaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.scmagazine.com/safenet-protectdrive-84/review/2596/| bet = SafeNet ProtectDrive 8.4| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320220133/http://www.scmagazine.com/safenet-protectdrive-84/review/2596/| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2008-jıl 4-oktyabr | baspaxana = SCMagazine.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}&lt;/ref&gt;. Sırtqı disklerdi shifrlaw ushın da arnawlı qurallar bar&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2342798,00.asp| bet = Secure Hard Drives: Lock Down Your Data| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170621202140/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2342798,00.asp| arxivsáne = 2017-jıl 21-iyun | sáne = 2009-jıl 11-may | baspaxana = PCMag.com}}&lt;/ref&gt;.
* USB portların óshirip qoyıw - basqasha qáwipsiz kompyuterge ruqsatsız hám zıyanlı kiriwdiń aldın alıw ushın qáwipsizlik opciyası. Network World jurnalı fayrvol ishindegi kompyuterden tarmaqqa qosılǵan juqtırılǵan USB dongllardı kompyuter tarmaqlarına tuwrı keletuǵın eń keń tarqalǵan apparatlıq qáwip dep esaplaydı.
* Qollanılmaytuǵın sırtqı qurılmalardı (máselen, kamera, GPS, alıp taslanatuǵın saqlaw qurılması hám t.b.) ajıratıw yamasa óshirip qoyıw&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Souppaya|first=Murugiah P.| sáne =2013|title=Guidelines for Managing the Security of Mobile Devices in the Enterprise|url=https://www.nist.gov/publications/guidelines-managing-security-mobile-devices-enterprise}}&lt;/ref&gt;.
* Mobil telefonlardıń keń tarqalǵanlıǵı sebepli, mobil baylanıs múmkinshiligi bar qurılmalar barǵan sayın keń qollanılmaqta&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://entrycare.com/access-control-statistics/| bet = Access Control Statistics: Trends &amp; Insights| sáne = 2024-jıl 23-fevral | til = en-US| qaralǵan sáne = 2024-jıl 26-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bluetooth, jańaraq Bluetooth tómen energiya (LE), [[IOS|iOS]] emes qurılmalarda jaqın maydan baylanısı (NFC) hám barmaq izi oqıwshıları sıyaqlı biometrikalıq tastıyıqlaw usılları sıyaqlı kiritilgen múmkinshilikler, sonıń menen birge mobil qurılmalar ushın islengen [[QR kod]]ın oqıw [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamalıq támiyinatı]] mobil telefonlardıń kiriw baqlaw sistemalarına qosılıwınıń jańa, qáwipsiz usılların usınadı. Bul baqlaw sistemaları kompyuter qáwipsizligin támiyinleydi hám qorǵalǵan imaratlarǵa kiriwdi baqlaw ushın da qollanılıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://video.foxbusiness.com/v/2804966490001/forget-ids-use-your-phone-as-credentials/?playlist_id=937116503001#sp=show-clips| bet = Forget IDs, use your phone as credentials| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320215829/http://video.foxbusiness.com/v/2804966490001/forget-ids-use-your-phone-as-credentials/?playlist_id=937116503001#sp=show-clips| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2013-jıl 4-noyabr | baspaxana = [[Fox Business Network]]| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}&lt;/ref&gt;.
* IOMMUlar tikkeley yadqa kiriw qorǵanıwların paydalanıp, mobil hám stol kompyuterlerindegi komponentlerdi apparatlıq izolyaciyalawǵa múmkinshilik beredi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://support.apple.com/guide/security/direct-memory-access-protections-seca4960c2b5/1/web/1| bet = Direct memory access protections for Mac computers| jumıs = Apple| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-noyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.intel.com/content/dam/develop/external/us/en/documents/intel-whitepaper-using-iommu-for-dma-protection-in-uefi-820238.pdf| bet = Using IOMMU for DMA Protection in UEFI Firmware| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211209062425/https://www.intel.com/content/dam/develop/external/us/en/documents/intel-whitepaper-using-iommu-for-dma-protection-in-uefi-820238.pdf| arxivsáne = 2021-jıl 9-dekabr | baspaxana = Intel Corporation| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-noyabr }}&lt;/ref&gt;.
* Fizikalıq kóshirip bolmaytuǵın funkciyalar (PUFs) integral sxemalar hám [[apparatlıq támiynat]] ushın [[cifrlı]] barmaq izi yamasa unikal identifikator sıpatında qollanılıwı múmkin, bul paydalanıwshılarǵa óz sistemalarına kiretuǵın apparatlıq támiyinlew shınjırların qáwipsizlendiriw múmkinshiligin beredi&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Babaei|first=Armin| sáne =2022-07-26|title=Reconfigurable Security Architecture (RESA) Based on PUF for FPGA-Based IoT Devices}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hassija|first=Vikas|date=2021-04-15|title=A Survey on Supply Chain Security: Application Areas, Security Threats, and Solution Architectures|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/9203862}}&lt;/ref&gt;.

=== Qáwipsiz operaciyalıq sistemalar ===
Kompyuter qáwipsizligi termininiń bir qollanılıwı qáwipsiz operaciyalıq sistemalardı ámelge asırıw ushın qollanılatuǵın texnologiyaǵa tiyisli. Qáwipsiz [[Operatsion sistema|operaciyalıq sistemalardı]] qollanıw [[kompyuter]] qáwipsizligin támiyinlewdiń jaqsı usılı bolıp tabıladı. Bular sırtqı qáwipsizlik-audit shólkemlerinen sertifikaciyadan ótken sistemalar bolıp, eń keń tarqalǵan bahalawlar - Ulıwma Kriteriyler (CC) bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://tech.co/antivirus-software/what-is-the-most-secure-os| bet = The Most Secure OS: What is the Safest OS Available?| til = en-US| jumıs = Tech.co| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

=== Qáwipsiz kodlaw ===
[[Programmalıq injiniring|Programmalıq támiynat injeneriyasında]] qáwipsiz kodlaw qáwipsizlik hálsizlikleriniń tosınnan payda bolıwınan qorǵawǵa baǵdarlanǵan. Sonday-aq, basınan-aq qáwipsiz bolıwǵa arnalǵan [[programmalıq támiynat]]tı jaratıw múmkin. Bunday sistemalar dizaynı boyınsha qáwipsiz boladı. Bunnan tısqarı, formal tekseriw sistemanıń tiykarındaǵı algoritmlerdiń durıslıǵın dálillewge umtıladı; bul, mısalı, kriptografiyalıq protokollar ushın áhmiyetli&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sanghavi|first=Alok| sáne =21 May 2010|title=What is formal verification?|journal=EE Times_Asia}}&lt;/ref&gt;.

=== Imkaniyatlar hám kiriw ruqsatnamaları dizimi ===
Kompyuter sistemaları ishinde artıqmashılıqlardı bóliwdi ámelge asıra alatuǵın eki tiykarǵı qáwipsizlik modeli - bul kiriw ruqsatnamaları dizimi (ACLs) hám rolge tiykarlanǵan kiriw basqarıwı (RBAC).

Kiriw ruqsatnamaları dizimi (ACL), kompyuter fayl sistemasına qatnaslı, obyekt penen baylanıslı ruqsatnamalar dizimi bolıp tabıladı. ACL qaysı paydalanıwshılar yamasa sistema processleriniń obyektlerge kiriwge ruqsat etilgenin, sonday-aq berilgen obyektlerde qanday operaciyalarǵa ruqsat etilgenin kórsetedi.

Rolge tiykarlanǵan kiriw basqarıwı - bul sistema kiriwin ruqsat etilgen paydalanıwshılarǵa sheklewge baǵdarlanǵan usıl&lt;ref&gt;{{Cite journal|author1=Ferraiolo, D.F.|author2=Kuhn, D.R.|date=October 1992|title=Role-Based Access Control|url=http://csrc.nist.gov/groups/SNS/rbac/documents/ferraiolo-kuhn-92.pdf|pages=554–563}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|author1=Sandhu|author2=Coyne|date=August 1996|title=Role-Based Access Control Models|url=http://csrc.nist.gov/rbac/sandhu96.pdf|pages=38–47}}&lt;/ref&gt;, ol 500 den artıq xızmetkeri bar kópshilik kárxanalar tárepinen qollanıladı&lt;ref name=&quot;autogenerated2002&quot;&gt;{{Cite book|url=http://csrc.nist.gov/groups/SNS/rbac/documents/20101219_RBAC2_Final_Report.pdf|title=Economic Analysis of Role-Based Access Control|author2=R.J. Loomis|date=2002|publisher=Research Triangle Institute|pages=145}}&lt;/ref&gt;, hám májbúriy kiriw basqarıwın (MAC) yamasa diskreciyalıq kiriw basqarıwın (DAC) ámelge asıra aladı

Qosımsha usıl, imkaniyatlarǵa tiykarlanǵan qáwipsizlik kóbinese izertlew operaciyalıq sistemaları menen sheklengen. Biraq, imkaniyatlar til dárejesinde de ámelge asırılıwı múmkin, bul standart obyektke baǵdarlanǵan dizaynnıń jetilistirilgen túrine alıp keledi. Bul tarawdaǵı [[ashıq kodlı]] proekt - E tili bolıp tabıladı.

=== Paydalanıwshı qáwipsizligi boyınsha oqıtıw ===
Aqırǵı paydalanıwshı qáwipsizlik shınjırındaǵı eń hálsiz buwın sıpatında keń tán alınǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.csoonline.com/article/2137210/security-awareness/studies-prove-once-again-that-users-are-the-weakest-link-in-the-security-chain.html| bet = Studies prove once again that users are the weakest link in the security chain| sáne = 2014-jıl 22-yanvar | jumıs = CSO Online| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt; hám qáwipsizlik waqıyaları hám buzılıwlardıń 90% ten kóbireginde qanday da bir adamlıq qáte bar ekenligi bahalanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://securityintelligence.com/the-role-of-human-error-in-successful-security-attacks/| bet = The Role of Human Error in Successful Security Attacks| sáne = 2014-jıl 2-sentyabr | jumıs = IBM Security Intelligence| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.computerworld.com/article/2910316/90-of-security-incidents-trace-back-to-pebkac-and-id10t-errors.html| bet = 90% of security incidents trace back to PEBKAC and ID10T errors| sáne = 2015-jıl 15-aprel | jumıs = Computerworld| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Eń jiyi ushırasatuǵın qáteler hám nadurıs sheshimler arasında tómendegiler bar: parollerdi jaman (qolaysız) basqarıw, sezgir maǵlıwmatlar hám qosımshaları bar elektron xatlardı nadurıs alıwshıǵa jiberiw, jalǵan URL mákan-jayların tanıy almaw hám jalǵan veb-saytlar menen qáwipli elektron xat qosımshaların anıqlay almaw. Paydalanıwshılar jiyi jiberetuǵın qáte - bank saytlarına kiriwdi ańsatlastırıw ushın ózleriniń paydalanıwshı identifikatorı/parolin brauzerlerine saqlaw. Bul qanday da bir jol menen mashinaǵa kiriw múmkinshiligin alǵan hújimshiler ushın sawǵa boladı. Bul qáwip eki faktorlı autentifikaciyanı qollanıw arqalı jumsartılıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://www.nzba.org.nz/2018/10/08/protect-your-online-banking-with-2fa/| bet = Protect your online banking with 2FA| sáne = 2018-jıl 7-oktyabr | jumıs = NZ Bankers Association| qaralǵan sáne = 2019-jıl 7-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200121073825/https://www.nzba.org.nz/2018/10/08/protect-your-online-banking-with-2fa/| arxivsáne = 2020-jıl 21-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

Kiberqáwip-qáterdiń adamlıq komponenti shólkemniń dus kelip atırǵan ulıwma kiberqáwip-qáterin anıqlawda ayrıqsha áhmiyetli bolǵanlıqtan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://pcsite.co.uk/computer-security/IBM_Security_Services_2014_Cyber_Security_Intelligence_Index.pdf| bet = IBM Security Services 2014 Cyber Security Intelligence Index| jıl = 2014| jumıs = PcSite| qaralǵan sáne = 2020-jıl 9-oktyabr }}&lt;/ref&gt;, barlıq dárejelerdegi qáwipsizlik boyınsha xabardarlıqtı arttırıw oqıwı tek nızamlı hám industriyalıq talaplarǵa rásmiy sáykeslik penen ǵana sheklenbesten, kiberqáwip-qáterdi azaytıw hám jeke adamlar menen kompaniyalardı kiberqáwiplerdiń úlken kópshiliginen qorǵawda zárúr dep esaplanadı&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Risky business: why security awareness is crucial for employees|url=https://www.theguardian.com/media-network/media-network-blog/2013/feb/12/business-cyber-security-risks-employees|access-date=8 October 2018}}&lt;/ref&gt;.

Aqırǵı paydalanıwshıǵa itibar qaratıw kóplegen qáwipsizlik ámeliyatshıları ushın tereń mádeniy ózgeris bolıp tabıladı, olar dástúrli túrde kiberqáwipsizlikke tek texnikalıq kózqarastan qaraǵan, hám bul shólkem ishinde kiberxabardarlıq mádeniyatın rawajlandırıw boyınsha tiykarǵı qáwipsizlik orayları&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cpni.gov.uk/developing-security-culture| bet = Developing a Security Culture| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181009013120/https://www.cpni.gov.uk/developing-security-culture| arxivsáne = 2018-jıl 9-oktyabr | jumıs = CPNI – Centre for the Protection of National Infrastructure| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt; usınǵan baǵdarlar boyınsha júredi, qáwipsizlikten xabardar paydalanıwshı kiberhújimlerge qarsı áhmiyetli qorǵanıw sızıǵın támiyinleytuǵının moyınlaydı.

=== Cifrlı gigiena ===
Aqırǵı paydalanıwshını oqıtıwǵa baylanıslı, '''cifrlı gigiena''' yamasa '''kibergigiena''' [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizligine]] baylanıslı tiykarǵı princip bolıp, jeke gigiena menen salıstırǵanda, kiberqáwiplerden kelip shıǵatuǵın qáwip-qáterlerdi minimumǵa túsiriw ushın ápiwayı kúndelikli ilajlardı belgilewge uqsaydı. Jaqsı kibergigiena ámeliyatları tarmaq paydalanıwshılarına qosımsha qorǵanıw qatlamın bere aladı dep boljanadı, bul bir hálsiz túyinniń hújimler shólkemlestiriw yamasa basqa túyin yaki tarmaqtı buzıw ushın paydalanılıw qáwpin, ásirese ulıwma kiberhújimlerden azaytadı&lt;ref name=&quot;Cyber Hygiene&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.enisa.europa.eu/publications/cyber-hygiene| bet = Cyber Hygiene – ENISA| til = en-gb| qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-sentyabr }}&lt;/ref&gt;. Kibergigienanı áskeriy termin bolǵan proaktiv kiberqorǵanıw menen aljastırmaw kerek&lt;ref name=&quot;Kaljulaid-2017&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://president.ee/en/official-duties/speeches/13671-president-of-the-republic-at-the-aftenpostens-technology-conference/index.html| bet = President of the Republic at the Aftenposten's Technology Conference| avtor = Kaljulaid| at = Kersti| sáne = 2017-jıl 16-oktyabr | qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

Cifrlı gigienanıń eń keń tarqalǵan háreketlerine zıyanlı baǵdarlamalardan qorǵanıwdı jańalaw, bult saqlaw kóshirmeleri, paroller hám sheklengen admin huqıqları menen tarmaq brandmauerlerin támiyinlew kiredi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.gov.uk/government/statistics/cyber-security-breaches-survey-2023/cyber-security-breaches-survey-2023| bet = Cyber security breaches survey 2023| til = en| qaralǵan sáne = 2023-jıl 27-dekabr | jumıs = GOV.UK}}&lt;/ref&gt;. Qáwiplerge qarsı tek texnologiyaǵa tiykarlanǵan qorǵanıwǵa qarama-qarsı, kibergigiena kóbinese texnikalıq jaqtan ámelge asırıwı ańsat bolǵan hám tiykarınan tártip&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kuchler|first=Hannah| sáne =27 April 2015|title=Security execs call on companies to improve 'cyber hygiene'|work=Financial Times|url=https://www.ft.com/content/8468cfda-e9e3-11e4-a687-00144feab7de|url-access=subscription|access-date=27 September 2018|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/8468cfda-e9e3-11e4-a687-00144feab7de|archive-date=10 December 2022}}&lt;/ref&gt; yamasa bilimlendiriwge&lt;ref&gt;{{Cite news|title=From AI to Russia, Here's How Estonia's President Is Planning for the Future| til =en-US|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/from-ai-to-russia-heres-how-estonias-president-is-planning-for-the-future/|access-date=28 September 2018}}&lt;/ref&gt; baylanıslı bolǵan kúndelikli ilajlarǵa tiyisli. Onı jeke yamasa kollektiv cifrlı qáwipsizligine unamlı tásir kórsetken keńesler yamasa ilajlardıń abstrakt dizimi sıpatında qarawǵa boladı. Sonlıqtan, bul ilajlardı tek qáwipsizlik ekspertleri emes, al qápelimde adamlar da orınlay aladı.

Kibergigiena jeke gigienaǵa kompyuter virusları biologiyalıq viruslarǵa (yamasa patogenlerge) qatnası boyınsha baylanıslı. Biraq, &quot;kompyuter virusı&quot; termini dáslepki jumıs isleytuǵın kompyuter virusları menen birge derlik payda bolǵan bolsa da&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Professor Len Adleman explains how he coined the term &quot;computer virus&quot;|url=https://www.welivesecurity.com/2017/11/01/professor-len-adleman-explains-computer-virus-term/|access-date=28 September 2018}}&lt;/ref&gt;, &quot;kibergigiena&quot; termini ádewir keyinirek, múmkin 2000-jıllarda&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.jec.senate.gov/archive/Documents/Hearings/cerf22300.htm| bet = Statement of Dr. Vinton G. Cerf| jumıs = www.jec.senate.gov| qaralǵan sáne = 2018-jıl 28-sentyabr }}&lt;/ref&gt; Internet pioneri Vint Serf tárepinen oylap tabılǵan. Sonnan beri bul termin AQSH Kongressi hám Senatı&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Analysis {{!}} The Cybersecurity 202: Agencies struggling with basic cybersecurity despite Trump's pledge to prioritize it|url=https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/paloma/the-cybersecurity-202/2018/07/26/the-cybersecurity-202-agencies-struggling-with-basic-cybersecurity-despite-trump-s-pledge-to-prioritize-it/5b58a84e1b326b1e64695548/|access-date=28 September 2018}}&lt;/ref&gt;, FBR&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fbi.gov/investigate/counterintelligence/foreign-influence/protected-voices| bet = Protected Voices| til = en-us| jumıs = Federal Bureau of Investigation| qaralǵan sáne = 2018-jıl 28-sentyabr }}&lt;/ref&gt;, [[Evropa Awqamı]] institutları&lt;ref name=&quot;Cyber Hygiene&quot;/&gt; hám mámleket basshıları&lt;ref name=&quot;Kaljulaid-2017&quot;/&gt; tárepinen qabıl etilgen.

=== Buzıwlarǵa juwap beriwdiń qıyınshılıǵı ===
Qáwipsizlikti buzıw háreketlerine juwap beriw kóbinese hár qıylı sebeplerge baylanıslı júdá qıyın, sonıń ishinde:

* Hújim etiwshilerdi anıqlaw qıyın, sebebi olar proksi-serverler, waqıtsha anonim baylanıs akkauntları, sımsız baylanıslar hám basqa da anonimlestiriw proceduraları arqalı isley aladı, bul olardıń izin qaytadan tabıwdı qıyınlastıradı – hám olar kóbinese basqa yurisdikciyada jaylasqan boladı. Eger olar qáwipsizlikti sátli buzsa, olar kóbinese óz izlerin jasırıw ushın jurnallardı óshiriwge jetkilikli administratorlıq ruqsattı da alǵan boladı.
* Hújim háreketleriniń sanı, kóbinese avtomatlastırılǵan hálsizlikti skanerlew quralları hám kompyuter qurtları tárepinen ámelge asırılatuǵın, sonshelli kóp bolǵanlıqtan, shólkemler hárbir hújimdi izertlewge waqıt ajırata almaydı.
* Tarmaq boyınsha hújim etiwshilerdi anıqlaw ushın tarmaqtıń hár qıylı orınlarınan hám hár túrli ellerden jurnallardı jıynaw kerek bolıwı múmkin, bul process qıyın hám kóp waqıt talap etedi.

Hújim sátli bolıp, buzılıw júz bergen jaǵdayda, kóplegen yurisdikciyalarda házirgi waqıtta qáwipsizliktiń buzılǵanlıǵı haqqında májbúriy xabarlaw nızamları bar.

== Qáwipli sistemalar ==
Kompyuter sistemalarınıń sanınıń ósiwi hám olarǵa jeke adamlar, biznesler, sanaatlar hám húkimetler tárepinen artıp baratırǵan isenim - qáwip astındaǵı sistemalardıń sanınıń kóbeyiwine alıp kelmekte.

=== Finanslıq sistemalar ===
[[AQSh]] Bahalı qaǵazlar hám birja komissiyası, SWIFT, investiciya bankleri hám kommerciyalıq bankler sıyaqlı finanslıq regulyatorlar hám finanslıq mákemelerdiń kompyuter sistemaları bazarlardı manipulyaciyalaw hám nızamsız payda tabıw menen qızıǵıwshı kiberqılmıskerler ushın áhmiyetli xakerlik maqsetleri bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The New Market Manipulation|first=Tom C. W.|last=Lin| sáne =3 July 2017|journal=Emory Law Journal|volume=66|page=1253}}&lt;/ref&gt;. Kredit karta nomerlerin, brokerlik esap-sanaqlardı hám bank esap-sanaq informaciyasın qabıl etiwshi yaki saqlawshı veb-saytlar hám qosımshalar da, aqsha awdarıw, satıp alıw yaki informaciyanı qara bazarda satıw arqalı dárhal finanslıq payda tabıw múmkinshiligi sebepli, áhmiyetli xakerlik maqsetleri bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Financial Weapons of War|journal=Minnesota Law Review|last=Lin|first=Tom C. W.}}&lt;/ref&gt;. Dúkanlardaǵı tólem sistemaları hám bankomatlar da tutınıwshılardıń esap-sanaq maǵlıwmatların hám PIN kodların jıynaw ushın buzıp kirilgen.

UCLA Internet Esabatı: Cifrlı Keleshekti Izertlew (2000) jeke maǵlıwmatlardıń qupıyalılıǵı onlayn satıwlarǵa tosqınlıq jasaytuǵının hám internet paydalanıwshılardıń onnan toǵızınan kóbireginiń kredit karta qáwipsizligi haqqında biraz yaki júdá táshwishlenetuǵının anıqladı.

Brauzerler menen [[Websayt|veb-saytlar]] arasındaǵı qáwipsizlikti jaqsılaw ushın eń keń tarqalǵan veb-texnologiyalar SSL (Qáwipsiz Baylanıs Qatlamı) hám onıń izinshe kelgen TLS (Transport Qatlamı Qáwipsizligi) dep ataladı, sonday-aq [[Identifikaciya|identifikaciya]] basqarıw hám [[autentifikaciya]] xızmetleri, hám domen atı xızmetleri kompaniyalar menen tutınıwshılarǵa qáwipsiz baylanıs hám sawda-satıq júrgiziwge múmkinshilik beredi. Búgingi kúnde SSL hám TLS-tiń bir neshe versiyaları veb-brauzing, elektron pochta, internet faks, operativ xabar almasıw hám VoIP (IP arqalı dawıs) sıyaqlı qollanıwlarda keń qollanıladı. Bul texnologiyalardıń hár qıylı óz-ara islesiwshi ámelge asırıwları bar, olardıń ishinde keminde birewi [[ashıq kodlı]] bolıp tabıladı. Ashıq kod hár kimge qosımshanıń [[derek kodı]]n kóriwge hám hálsizliklerdi tabıw hám xabarlawǵa múmkinshilik beredi.

Visa hám MasterCard kredit karta kompaniyaları kredit kartalarına ornatılǵan qáwipsiz EMV chipin islep shıǵıw ushın birge islesti. Keyingi rawajlanıwlar arasında Chip Autentifikaciya Baǵdarlaması bar, onda bankler klientlerge onlayn qáwipsiz operaciyalardı orınlaw ushın qol kompyuterlerin beredi. Bul tarawdaǵı basqa rawajlanıwlar arasında Operativ Shıǵarıw texnologiyasınıń rawajlanıwı bar, ol sawda oraylarındaǵı kiosklerge bankler atınan qızıǵıwshılıq bildirgen klientlerge dárhal kredit kartaların shıǵarıwǵa múmkinshilik berdi.

== Tariyxı ==
[[Internet]]tiń payda bolıwı hám sońǵı jıllardaǵı cifrlı transformaciya menen, kiberqáwipsizlik túsinigi biziń kásiplik hám jeke ómirimizde tanıs temaǵa aylandı. Kiberqáwipsizlik hám kiberqáwip-qáterler texnologiyalıq ózgerislerdiń sońǵı 60 jılı dawamında úziliksiz bolıp kelgen. 1970-1980-jıllarda kompyuter qáwipsizligi tiykarınan Internettiń payda bolıwına shekem akademiyalıq ortalıqlar menen sheklengen edi, al Internettiń payda bolıwı menen baylanıstıń artıwı sebepli kompyuter virusları hám tarmaq buzıwshılıqları payda bola basladı. 1990-jıllarda viruslardıń tarqalıwınan keyin 2000-jıllar bólistirilgen xızmet kórsetiwden bas tartıw sıyaqlı shólkemlestirilgen hújimlerdiń institucionallasıwın belgiledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.isaca.org/resources/news-and-trends/industry-news/2022/a-brief-history-of-the-cybersecurity-profession| bet = A Brief History of the Cybersecurity Profession| jumıs = ISACA| qaralǵan sáne = 2023-jıl 13-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Bul kiberqáwipsizliktiń kásiplik tártip sıpatında rásmiylestiriliwine alıp keldi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.rit.edu/news/one-step-ahead-computing-security| bet = One step ahead in computing security| til = en| jumıs = RIT| qaralǵan sáne = 2023-jıl 13-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

1967-jıldıń aprel ayında Uillis Uer tárepinen Báhárgi Birlesken Kompyuter Konferenciyasında shólkemlestirilgen sessiya hám keyinirek járiyalanǵan Uer Bayanlaması kompyuter qáwipsizligi tarawı tariyxındaǵı tiykarǵı waqıyalar boldı&lt;ref name=&quot;MAHC.2016.48&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Misa|first1=Thomas J.|year=2016|title=Computer Security Discourse at RAND, SDC, and NSA (1958-1970)|url=https://dl.acm.org/doi/10.1109/MAHC.2016.48|journal=IEEE Annals of the History of Computing|volume=38|issue=4|pages=12–25|doi=10.1109/MAHC.2016.48}}&lt;/ref&gt;. Uerdiń jumısı materiallıq, mádeniy, siyasiy hám jámiyetlik máselelerdiń kesilisiwinde turdı.&lt;ref name=&quot;MAHC.2016.48&quot; /&gt;

1977-jılǵı NIST baspası&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nbsspecialpublication500-19.pdf| bet = Post-processing audit tools and techniques| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161010044638/http://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nbsspecialpublication500-19.pdf| arxivsáne = 2016-jıl 10-oktyabr | avtor = A. J. Neumann, N. Statland and R. D. Webb| sáne = 1977 | til = en-US| jumıs = nist.gov| betler = 11–3–11–4| baspaxana = US Department of Commerce, National Bureau of Standards| qaralǵan sáne = 2020-jıl 19-iyun }}&lt;/ref&gt; qáwipsizliktiń tiykarǵı maqsetlerin anıq hám ápiwayı usılda súwretlew ushın qupıyalılıq, pútinlik hám qoljetimlilik CIA úshligin usındı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://blog.itgovernanceusa.com/blog/how-nist-can-protect-the-cia-triad-including-the-often-overlooked-i-integrity| bet = How NIST can protect the CIA triad, including the often overlooked 'I' – integrity| avtor = Irwin| at = Luke| sáne = 2018-jıl 5-aprel | jumıs = www.itgovernanceusa.com| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20221126181307/https://blog.itgovernanceusa.com/blog/how-nist-can-protect-the-cia-triad-including-the-often-overlooked-i-integrity| arxivsáne = 2022-jıl 26-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Bul ele de áhmiyetli bolsa da, sonnan berli kóbirek keń kólemli sxemalar usınıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.techrepublic.com/blog/security/the-cia-triad/488| bet = The CIA Triad| avtor = Perrin| at = Chad| sáne = 2008-jıl 30-iyun | jumıs = techrepublic.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 31-may }}&lt;/ref&gt;.

Degen menen, 1970-1980-jıllarda úlken kompyuter qáwip-qáterleri joq edi, sebebi kompyuterler hám internet ele rawajlanıp atırǵan edi, al qáwipsizlik qáwipleri ańsat anıqlanatuǵın edi. Kóbinese qáwip-qáterler sezimtal hújjetler hám fayllarǵa ruqsatsız kiriw múmkinshiligin alǵan zıyankes insayderlerden keletuǵın edi. Dáslepki jıllarda zıyanlı baǵdarlamalar hám tarmaq buzılıwları bar bolsa da, olar finanslıq payda alıw ushın qollanılmaǵan edi. 1970-jıllardıń ekinshi yarımında [[IBM]] sıyaqlı belgili kompyuter firmaları kommerciyalıq kiriwdi qadaǵalaw sistemaların hám kompyuter qáwipsizligi baǵdarlamalıq ónimlerin usına basladı&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Yost|first=Jeffrey R.| sáne =April 2015|title=The Origin and Early History of the Computer Security Software Products Industry|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/7116464|journal=IEEE Annals of the History of Computing|volume=37|issue=2|pages=46–58|doi=10.1109/MAHC.2015.21|issn=1934-1547}}&lt;/ref&gt;.

Kompyuter tarmaǵına jasalǵan hújimniń eń dáslepki mısallarınıń biri - 1971-jılı BBN kompaniyasında Bob Tomas tárepinen jazılǵan hám ARPANET arqalı tarqalǵan Creeper kompyuter qurtı boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.kaspersky.com/resource-center/threats/a-brief-history-of-computer-viruses-and-what-the-future-holds| bet = A Brief History of Computer Viruses &amp; What the Future Holds| sáne = 2023-jıl 19-aprel | til = en| jumıs = www.kaspersky.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-iyun }}&lt;/ref&gt;. Bul baǵdarlama tek eksperimental tábiyatqa iye bolıp, hesh qanday zıyanlı júk tasımadı. Keyinirek, 1972-jılı Rey Tomlinson tárepinen jaratılǵan Reaper atlı baǵdarlama Creeper-di joq etiw ushın paydalanıldı.

1986-jıldıń sentyabr ayınan 1987-jıldıń iyun ayına shekem nemis xakerler toparı kiber shpionajlıqtıń birinshi hújjetlestirilgen waqıyasın ámelge asırdı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/612868-first-incident-of-cyber-espionage| bet = First incident of cyber-espionage| jumıs = Guinness World Records| qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

1988-jılı, Internet arqalı tarqalǵan dáslepki kompyuter qurtlarınıń biri - Morris qurtı dep atalǵan qurt úlken kólemde medianıń dıqqatın tarttı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fbi.gov/news/stories/morris-worm-30-years-since-first-major-attack-on-internet-110218| bet = The Morris Worm - 30 Years Since First Major Attack on the Internet| avtor = FBI News| sáne = 2018-jıl 2-noyabr | jumıs = fbi.gov| qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

1993-jılı, Milliy Superkompyuterlik Qollanıwlar Orayı (NCSA) birinshi veb-brauzer Mosaic 1.0-di shıǵarǵannan keyin, Netscape SSL protokolın islep shıǵıwdı basladı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://webdevelopmenthistory.com/1993-mosaic-launches-and-the-web-is-set-free/| bet = 1993: Mosaic Launches and the Web is Set Free| sáne = 2021-jıl 8-dekabr | jumıs = Web Development History| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240612123716/https://webdevelopmenthistory.com/1993-mosaic-launches-and-the-web-is-set-free/| arxivsáne = 2024-jıl 12-iyun | qaralǵan sáne = 2024-jıl 24-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Netscape kompaniyası 1994-jılı SSL 1.0 versiyasın tayarladı, biraq kóplegen qáwipsizlik kemshilikleri sebepli ol hesh qashan jámiyetshilikke járiyalanbadı. Bul kemshiliklerge qaytalanıw hújimleri hám xakerlerge paydalanıwshılar jibergen shifrlanbaǵan baylanıslardı ózgertiwge múmkinshilik beretuǵın hálsizlik kiredi. Degen menen, 1995-jıldıń fevral ayında Netscape 2.0 versiyasın iske qostı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.webdesignmuseum.org/web-design-history/netscape-navigator-2-0-1995| bet = Web Design Museum - Netscape Navigator 2.0| sáne = 2023-jıl 10-mart | qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==

{{Derekler}}
__BÖLİDİMÖNDEMEW__

[[Kategoriya:Programmalıq injiniring]]
[[Kategoriya:Kompyuter qáwipsizligi proceduraları]]</text>
      <sha1>42edo0fygpp6qryf5xecbz4lsgcioqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275722</id>
      <parentid>275521</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91182" sha1="h86ey137btedysmc203wj6hfih8u322" xml:space="preserve">[[Fayl:Computer_locked.jpg|oñğa|nobaý|Fizikalıq qáwipsizlik ilajınıń mısalı: [[Apparatlıq támiynat|apparatlıq támiyinlewge]] aralasıwdıń aldın alıw ushın jeke kompyuterdiń artqı tárepindegi metall qulıp.]]
'''Kompyuter qáwipsizligi''' (sonday-aq '''kiberqáwipsizlik''', '''cifrlı qáwipsizlik''' yamasa '''informaciyalıq texnologiyalar (IT) qáwipsizligi''') ‒ bul [[Programmalıq támiynat|kompyuter programmalıq támiynatı]], sistemaları hám [[Kompyuter tarmaǵı|tarmaqların]] ruqsatsız [[Informaciya túsinigi|informaciya]] ashılıwına, [[apparatlıq támiynat]], [[programmalıq támiynat]] yamasa [[maǵlıwmat]]lardı urlaw yaki zıyan keltiriwge alıp keliwi múmkin bolǵan qáwiplerden, sonday-aq olar kórsetetuǵın xızmetlerdiń buzılıwı yamasa burmalanıwınan qorǵaw bolıp tabıladı&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Schatz|first1=Daniel|last2=Bashroush|first2=Rabih|last3=Wall|first3=Julie|date=2017|title=Towards a More Representative Definition of Cyber Security|url=https://commons.erau.edu/jdfsl/vol12/iss2/8/|journal=Journal of Digital Forensics, Security and Law| til =en|volume=12|issue=2|issn=1558-7215}}&lt;/ref&gt;.

Bul tarawdıń áhmiyeti [[Kompyuter|kompyuter sistemaları]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Tate|first=Nick|date=7 May 2013|title=Reliance spells end of road for ICT amateurs|newspaper=The Australian|url=https://www.theaustralian.com.au/news/reliance-spells-end-of-road-for-ict-amateurs/news-story/6f84ad403b8721100f5957a472a945eb}}&lt;/ref&gt;, [[Internet]] hám sımsız tarmaq standartlarına bolǵan isenimniń artıwınan kelip shıǵadı. Onıń áhmiyeti smartfonlar, [[Televideniye|televizorlar]] hám Zatlar Internetin (IoT) qurawshı hár qıylı qurılmalardıń rawajlanıwı menen jáne de artadı. Kiberqáwipsizlik házirgi zaman dúnyası dus kelip atırǵan eń áhmiyetli jańa mashqalalardıń birine aylandı, sebebi [[Informaciyalıq sistema|informaciyalıq sistemalar]] hám olar qollap-quwatlaytuǵın jámiyetlerdiń quramalılıǵı. Qáwipsizlik, ásirese, elektr energiyasın tarqatıw, saylawlar hám finans sıyaqlı keń kólemli fizikalıq tásirge iye bolǵan úlken sistemalardı basqaratuǵın sistemalar ushın ayrıqsha áhmiyetli&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kianpour|first=Mazaher|date=2021|title=Systematically Understanding Cybersecurity Economics: A Survey}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Stevens|first=Tim|date=11 June 2018|title=Global Cybersecurity: New Directions in Theory and Methods|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/files/97261726/PaG_6_2_Global_Cybersecurity_New_Directions_in_Theory_and_Methods.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Kompyuter qáwipsizliginiń kóp tárepleri elektron paroller hám shifrlaw sıyaqlı [[cifrlı]] qáwipsizlikti óz ishine alsa da, ruqsatsız aralasıwdıń aldın alıw ushın metall qulıplar sıyaqlı fizikalıq qáwipsizlik ilajları ele de qollanıladı. IT qáwipsizligi [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizliginiń]] tolıq dizimi emes, sonlıqtan qáwipsizliktiń birlesiw sxemasına tolıq sáykes kelmeydi.

== Hálsizlikler hám hújimler ==
Hálsizlik - bul kompyuter yamasa sistemanıń qáwipsizligine zıyan keltiretuǵın qurılısındaǵı, orınlanıwındaǵı, islewindegi yamasa ishki baqlawındaǵı kemshilik. Tabılǵan hálsizliklerdiń kópshiligi Ulıwma hálsizlikler hám ashılıwlar (CVE) [[maǵlıwmatlar bazası]]nda hújjetlestirilgen&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cve.org/About/Overview| bet = About the CVE Program| jumıs = www.cve.org| qaralǵan sáne = 2023-jıl 12-aprel }}&lt;/ref&gt;. Paydalanıwǵa bolatuǵın hálsizlik - bul keminde bir isleytuǵın hújim yamasa eksployt bar bolǵan hálsizlik. Hálsizliklerdi zıyanlı túrde izleytuǵın subyektler qáwip-qáterler dep ataladı. Hálsizliklerdi avtomatlastırılǵan qurallar yamasa arnawlı skriptler járdeminde izertlew, keri-injeneriya etiw, izlew yamasa paydalanıw múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.nsa.gov/resources/everyone/ghidra/| bet = Ghidra| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200815201448/https://www.nsa.gov/resources/everyone/ghidra/| arxivsáne = 2020-jıl 15-avgust | sáne = 2018-jıl 1-avgust | jumıs = nsa.gov| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&amp;px=Syzbot-Linux-Kernel-Fuzzing/| bet = Syzbot: Google Continuously Fuzzing The Linux Kernel| avtor = Larabel| at = Michael| sáne = 2017-jıl 28-dekabr | til = en-US| jumıs = www.phoronix.com/| qaralǵan sáne = 2021-jıl 25-mart }}&lt;/ref&gt;.

Hár túrli adamlar yamasa tárepler kiberhújimlerge ushırawı múmkin; biraq hár qıylı toparlar basqalarǵa qaraǵanda hár qıylı túrdegi hújimlerge kóbirek ushırawı múmkin&lt;ref name=&quot;crowdstrike.com&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.crowdstrike.com/solutions/small-business/cyber-attacks-on-smbs/| bet = Cyber attacks on SMBs: Current Stats and How to Prevent Them| til = en| jumıs = crowdstrike.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;.

2023-jıldıń aprel ayında [[Birlesken Korollik|Birikken Korolliktiń]] Ilim, Innovaciya hám Texnologiyalar Departamenti sońǵı 12 ay ishindegi kiberhújimler haqqında esabat járiyaladı&lt;ref name=&quot;Cyber breaches 2023&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.gov.uk/government/statistics/cyber-security-breaches-survey-2023/cyber-security-breaches-survey-2023| bet = Cyber security breaches survey 2023| til = en| jumıs = GOV.UK| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Olar Birikken Korolliktegi 2,263 biznes, 1,174 dizimge alınǵan qayırqomlıq shólkemleri hám 554 bilimlendiriw mákemesin sorawnama ótkerdi. Izertlew nátiyjeleri boyınsha &quot;bizneslerdiń 32% hám qayırqomlıq shólkemleriniń 24% sońǵı 12 ay ishinde qanday da bir buzıw yamasa hújimlerdi esleydi&quot;. Bul kórsetkishler &quot;orta biznes (59%), iri biznes (69%) hám jıllıq tabısı £500,000 yamasa onnan kóp bolǵan joqarı tabıslı qayırqomlıq shólkemleri (56%)&quot; ushın ádewir joqarı boldı&lt;ref name=&quot;Cyber breaches 2023&quot; /&gt; Degen menen, orta yamasa iri biznesler kóbirek qurban bolsa da, iri kompaniyalar sońǵı on jıl ishinde ulıwma ózleriniń qáwipsizligin jaqsılaǵanlıqtan, kishi hám orta biznes (KOB) te &quot;biznesti qorǵaw ushın rawajlanǵan qurallarǵa iye bolmaǵanlıqtan&quot; barǵan sayın hálsiz bolıp barmaqta.&lt;ref name=&quot;crowdstrike.com&quot;/&gt;. KOBlar kóbinese zıyanlı baǵdarlama, tólem talap etiwshi baǵdarlama, fishing, ortalıqtaǵı adam hújimi hám xızmet kórsetiwden bas tartıw (DoS) hújimlerine ushıraydı.&lt;ref name=&quot;crowdstrike.com&quot; /&gt;

Ádettegi internet paydalanıwshıları kóbinese maqsetsiz kiberhújimlerge ushıraydı&lt;ref name=&quot;Cyber attacks&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/information/how-cyber-attacks-work| bet = How cyber attacks work| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Bunda hújim jasawshılar múmkin bolǵanınsha kóbirek qurılmalardı, xızmetlerdi yamasa paydalanıwshılardı kemsitpesten hújimge aladı. Olar bunı Internettiń ashıqlıǵınan paydalanatuǵın usıllar arqalı ámelge asıradı. Bul strategiyalar tiykarınan fishing, tólem talap etiwshi baǵdarlama, suw orınların hám skanerlewdi óz ishine aladı.&lt;ref name=&quot;Cyber attacks&quot; /&gt;

Kompyuter sistemasın qáwipsiz etiw ushın oǵan qarsı islengen múmkin bolǵan hújimlerdi túsiniw áhmiyetli, hám bul qáwipler ádette tómendegi kategoriyalardıń birine kirgiziliwi múmkin:

=== Artqı esik ===
Kompyuter sistemasındaǵı, kriptosistemadaǵı yamasa [[algoritm]]degi artqı esik - bul ádettegi [[autentifikaciya]] yamasa qáwipsizlik baqlawlarınan ótiwdiń hár qanday jasırın usılı. Bul hálsizlikler dáslepki dizayn yamasa jaman konfiguraciya qatarlı kóp sebeplerge baylanıslı bolıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://nordvpn.com/blog/backdoor-attack/| bet = What is a backdoor attack? Definition and prevention {{!}} NordVPN| sáne = 2023-jıl 30-noyabr | til = en| jumıs = nordvpn.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 3-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Artqı esiklerdiń tábiyatına baylanıslı, olar jeke adamlarǵa qaraǵanda kompaniyalar hám maǵlıwmatlar bazaları ushın úlkenirek táshiwish tuwdıradı.

Artqı esikler nızamlı kiriwge ruqsat beriw ushın ruqsat etilgen tárep tárepinen yamasa zıyankes maqsetlerde hújim etiwshi tárepinen qosılıwı múmkin. Jınayatshılar kóbinese sistemaǵa uzaqtan administratorlıq kiriw múmkinshiligin beriw ushın [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlamalardan]] paydalanadı&lt;ref name=&quot;McAfee-2023&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.mcafee.com/learn/backdoor-threat/| bet = What is a backdoor attack?| sáne = 2023-jıl 4-dekabr | jumıs = McAfee| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Olar kiriw múmkinshiligine iye bolǵannan keyin, kiberjınayatshılar &quot;fayllardı ózgertiwi, jeke [[Informaciya túsinigi|informaciyanı]] urlawı, kereksiz [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamalardı]] ornatıwı, hátte pútkil kompyuterdi óz baqlawına alıwı múmkin.&quot;&lt;ref name=&quot;McAfee-2023&quot; /&gt;

Artqı esiklerdi anıqlaw júdá qıyın bolıwı múmkin hám ádette olardı [[Kompyuter programması|baǵdarlama]] [[derek kodı]]na kiriw múmkinshiligi bar yamasa kompyuterdiń [[Operatsion sistema|operaciyalıq sisteması]] haqqında tereń bilimge iye bolǵan adam tárepinen tabıladı.

=== Xızmet kórsetiwden bas tartıw hújimi ===
Xızmet kórsetiwden bas tartıw hújimleri (DoS) mashina yamasa tarmaq resursın onıń názerde tutılǵan paydalanıwshıları ushın jetiksiz etiw ushın dúzilgen&lt;ref name=&quot;DoS guidance&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/denial-service-dos-guidance-collection| bet = Denial of Service (DoS) guidance| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Hújim jasawshılar jeke qurbanlarǵa xızmet kórsetiwden bas tartıwı múmkin, mısalı, qurbannıń akkauntı bloklanǵansha qátelik paroldi qastan izbe-iz bir neshe márte kirgiziw arqalı, yamasa olar mashina yamasa tarmaqtıń múmkinshiliklerin asırıp jiberiw hám birden barlıq paydalanıwshılardı bloklawı múmkin. Bir IP adresten kelgen tarmaq hújimin jańa brandmauer qaǵıydasın qosıw arqalı bloklaw múmkin bolsa da, tarqatılǵan xızmet kórsetiwden bas tartıw (DDoS) hújimleriniń kóp túrleri bar, bunda hújim kóp noqatlardan keledi. Bunday jaǵdayda, bul hújimlerden qorǵanıw ádewir qıyın. Bunday hújimler botnettiń zombi kompyuterlerinen yamasa tarqatılǵan reflektiv xızmet kórsetiwden bas tartıw (DRDoS) qatarlı basqa da múmkin bolǵan usıllardan kelip shıǵıwı múmkin, bunda ayıpsız sistemalar qurbanǵa trafik jiberiwge aldanadı.&lt;ref name=&quot;DoS guidance&quot; /&gt; Bunday hújimlerde kúsheytiw faktorı hújim jasawshıǵa hújimdi ańsatlastıradı, sebebi olar ózleri az ótkizgishlik sızıǵın paydalanıwı kerek.

=== Tikkeley kiriw hújimleri ===
Tikkeley kiriw hújimi - bul ruqsatsız paydalanıwshı (hújim etiwshi) kompyuterge fizikalıq kiriw múmkinshiligin alıp, kóbinese onnan tikkeley maǵlıwmatlardı kóshirip alıw yamasa informaciyanı urlaw&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.interelectronix.com/computer-security.html| bet = Computer Security| jumıs = www.interelectronix.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Hújim etiwshiler jáne de operaciyalıq sistemaǵa ózgerisler kirgiziw, baǵdarlamalıq qurtlardı, klavishler basılıwın jazıp alıwshılardı, jasırın tıńlaw qurılmaların ornatıw yamasa sımsız mikrofonlardı paydalanıw arqalı qáwipsizlikti buzıwı múmkin. Hátte sistema standart qáwipsizlik ilajları menen qorǵalǵan bolsa da, CD-ROM yamasa basqa júklew múmkin bolǵan mediadan basqa operaciyalıq sistema yamasa quraldı júklew arqalı bulardan ótip ketiwi múmkin. Disklerdi shifrlaw hám Isenimli Platforma Moduli standartı bul hújimlerdiń aldın alıw ushın dúzilgen.

=== Jasırın tıńlaw ===
Jasırın tıńlaw - bul ádette tarmaqtaǵı xostlar arasındaǵı jeke kompyuter sáwbetin (kommunikaciyasın) jasırın tıńlaw háreketi. Bul ádette paydalanıwshı trafigi qáwipsiz etilmegen yamasa shifrlanbaǵan tarmaqqa qosılıp, áhmiyetli biznes maǵlıwmatların xızmetlesine jibergende júz beredi, bunı hújim etiwshi tıńlap, paydalanıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Fortinet&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.fortinet.com/resources/cyberglossary/eavesdropping| bet = What Are Eavesdropping Attacks?| til = en| jumıs = Fortinet| qaralǵan sáne = 2023-jıl 5-dekabr }}&lt;/ref&gt;. &quot;Ashıq tarmaq&quot; arqalı berilgen maǵlıwmatlar hújim etiwshige hálsizlikten paydalanıw hám onı hár qıylı usıllar menen uslap alıw múmkinshiligin beredi.

[[Zıyanlı programma|Zıyanlı baǵdarlamalar]], tikkeley kiriw hújimleri yamasa kiberhújimlerdiń basqa túrlerinen parqlı, jasırın tıńlaw hújimleri tarmaqlar yamasa qurılmalardıń islewine unamsız tásir etiwi itimal emes, bul olardı bayqawdı qıyınlastıradı&lt;ref name=&quot;Fortinet&quot;/&gt;. Haqıyqatında, &quot;hújim jasawshıǵa baǵdarlama menen dawamlı baylanısta bolıwdıń hesh qanday keregi joq. Hújim jasawshı baǵdarlamanı buzılǵan qurılmaǵa, múmkin tikkeley kirgiziw arqalı yamasa virus ya basqa zıyanlı baǵdarlama arqalı kirgizip, keyinirek tabılǵan hár qanday maǵlıwmatlardı alıw ushın qaytıp keliwi yamasa baǵdarlamanı belgili bir waqıtta maǵlıwmatlardı jiberiwge tártiplewi múmkin.&quot;&lt;ref&gt;{{Citation |last=York |first=Dan |title=Chapter 3 – Eavesdropping and Modification | sáne =2010-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B978159749547900003X |work=Seven Deadliest Unified Communications Attacks |pages=41–69 |editor-last=York |editor-first=Dan |access-date=2023-12-05 |place=Boston |publisher=Syngress |isbn=978-1-59749-547-9}}&lt;/ref&gt;

Eki noqat arasındaǵı maǵlıwmatlardı shifrlaytuǵın [[Vpn|virtual jeke tarmaqtı]] (VPN) paydalanıw - jasırın tıńlawdan qorǵanıwdıń eń keń tarqalǵan usıllarınıń biri. Sımsız tarmaqlar ushın múmkin bolǵan shifrlawdıń eń jaqsı túrin paydalanıw, sonday-aq shifrlanbaǵan HTTP ornına HTTPS ti paydalanıw eń jaqsı ámeliyat bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://enterprise.verizon.com/resources/articles/s/what-are-eavesdropping-attacks/| bet = What Are Eavesdropping Attacks &amp; How To Prevent Them| til = en| jumıs = Verizon Enterprise| qaralǵan sáne = 2023-jıl 5-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

Carnivore hám NarusInSight sıyaqlı baǵdarlamalar Federal Tergew Byurosı (FBI) hám NSA tárepinen internet xızmet kórsetiwshileriniń sistemaların jasırın tıńlaw ushın paydalanılǵan. Hátte jabıq sistema sıpatında isleytuǵın (yaǵnıy, sırtqı dúnya menen baylanıssız) mashinalardı da [[apparatlıq támiynat]] payda etken hálsiz [[Elektromagnetizm|elektromagnit]] nurlanıwların baqlaw arqalı jasırın tıńlaw múmkin. TEMPEST - bul NSA tárepinen usı hújimlerge tiyisli specifikaciya.

=== Zıyanlı baǵdarlama ===
[[Zıyanlı programma|Zıyanlı baǵdarlama]] (ingl. malware) - bul &quot;kompyuter sistemasına yamasa onıń paydalanıwshılarına zıyan keltiriw ushın qastan jazılǵan&quot; hár qanday baǵdarlamalıq kod yamasa kompyuter baǵdarlaması&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ibm.com/topics/malware| bet = What is Malware? {{!}} IBM| sáne = 2022-jıl 14-aprel | til = en-us| jumıs = www.ibm.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Kompyuterde payda bolǵannan keyin, ol jeke informaciya, biznes informaciyası hám paroller sıyaqlı sezgir táreplerdi sırtqa shıǵarıwı, sistemanı hújim etiwshiniń baqlawına beriwi hám maǵlıwmatlardı birotala buzıwı yamasa óshiriwi múmkin. Zıyanlı baǵdarlamanıń jáne bir túri - tólem talap etiwshi baǵdarlama, bunda &quot;zıyanlı baǵdarlama qurbannıń mashinasına ózin ornatadı, olardıń faylların shifrlaydı, sońınan sol maǵlıwmatlardı paydalanıwshıǵa qaytarıw ushın tólem talap etedi.&quot;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.mcafee.com/en-gb/antivirus/malware.html| bet = What is malware?| jumıs = McAfee| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}&lt;/ref&gt;

Zıyanlı baǵdarlamanıń túrlerine tómendegilerdiń ayırımları kiredi:

* Viruslar - bul zıyanlı baǵdarlamanıń belgili bir túri bolıp, ádette &quot;zıyan keltiriw hám óziniń kóshirmelerin tarqatıw&quot; maqsetinde baǵdarlamanı basıp alatuǵın zıyanlı kod. Kóshirmeler kompyuterdegi basqa baǵdarlamalarǵa tarqatıw maqsetinde islenedi&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot;/&gt;.
* Qurtlar ''([[Inglis tili|ingl]]. worms)'' viruslarǵa uqsas, biraq viruslar tek paydalanıwshı buzılǵan baǵdarlamanı iske túsirgende (ashqanda) ǵana isley aladı. Qurtlar - bul adamnıń qatnasıwın talap etpesten baǵdarlamalar, qosımshalar hám qurılmalar arasında tarqalatuǵın ózin-ózi kóbeytetuǵın zıyanlı baǵdarlama.&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot; /&gt;
* Troyan atları ''(ingl. trojan horses)'' - bul paydalı bolıp kóriniwge urınatuǵın yamasa &quot;paydalanıwshılardı olardı ornatıwǵa aldaw&quot; ushın qálegen yamasa nızamlı baǵdarlamalar ishine jasırınatuǵın baǵdarlamalar. Ornatılǵannan keyin, RAT (uzaqtan kiriw troyanı) zıyan keltiriw ushın tásir etilgen qurılmada jasırın artqı esik jaratıwı múmkin.&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot; /&gt;
* Tıńshı baǵdarlama ''(yamasa shpion programma; ingl. spyware)'' - bul juqtırılǵan kompyuterden informaciyanı jasırın jıynaytuǵın hám sezgir informaciyanı hújim jasawshıǵa qaytarıp jiberetuǵın [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlamanıń]] bir túri. Tıńshı baǵdarlamanıń eń keń tarqalǵan túrleriniń biri - &quot;xakerlerge paydalanıwshı atları, paroller, bank esap-sanaǵı hám kredit karta nomerlerin jıynawǵa múmkinshilik beretuǵın&quot; paydalanıwshınıń barlıq klavishler basıwın jazıp alatuǵın klavishler basılıwın jazıwshılar.&quot;&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot; /&gt;
* Qorqıtıwshı baǵdarlama ''(ingl. scareware)'', atı aytıp turǵanınday, paydalanıwshılardı qálemegen baǵdarlamanı satıp alıwǵa yamasa ornatıwǵa májbúrlew ushın sociallıq injeneriya (manipulyaciya) arqalı qorqıtıw, shok qılıw, táshwish payda etiw yamasa qáwip bar degen sezimdi payda etiw ushın qollanılatuǵın zıyanlı baǵdarlamanıń bir túri. Bul hújimler kóbinese &quot;ádette paydalanıwshıǵa nızamdı buzǵanı yamasa onıń qurılmasında virus bar ekenligi haqqında eskertetuǵın keskin payda bolǵan qıstawlı xabar&quot; menen baslanadı.&lt;ref name=&quot;Malware-IBM&quot; /&gt;

=== Ortalıqtaǵı adam hújimleri ===
Ortalıqtaǵı adam hújimleri (MITM) - bul zıyankes hújim etiwshiniń bir yamasa eki táreptiń de sáykesligin aldap, ózin ortaǵa kirgiziw arqalı eki tárep arasındaǵı baylanıslardı uslap alıwǵa, baqlawǵa yamasa ózgertiwge urınıwın óz ishine aladı.&lt;ref name=&quot;verizon-mitm&quot;&gt;
{{Web deregi | url = https://www.verizon.com/business/resources/articles/s/what-is-a-man-in-the-middle-attack-and-how-can-i-protect-my-organization/| bet = What is a man-in-the-middle attack and how can I protect my organization?| jumıs = [[verizon|verizon.com]]}}
&lt;/ref&gt; MITM hújimleriniń túrlerine tómendegiler kiredi:

* IP adresin aldaw - bunda hújim etiwshi trafikti uslap alıw yamasa kirgiziw ushın kózlewlerdiń trafigin hálsiz tarmaq túyinine qayta jiberiw ushın marshrutlaw protokolların basıp aladı.
* Xabar aldaw (email, SMS yamasa OTT xabar almasıw arqalı) - bunda hújim etiwshi obyekt email, SMS yamasa OTT (IP tiykarlanǵan) xabar almasıw qosımshaları sıyaqlı xabar almasıw protokolların paydalanıp atırǵanda sáykeslik yamasa tasıwshı xızmetti aldaydı. Sońınan hújim etiwshi sáwbetlerdi baqlawı, sociallıq hújimlerdi baslawı yamasa keleshektegi hújimlerge jol ashıw ushın nol-kúnlik-hálsizliklerdi iske túsiriwi múmkin.
* WiFi SSID aldaw - bunda hújim etiwshi internet trafigin hám tranzakciyalardı uslap alıw hám ózgertiw ushın WIFI tiykarǵı stanciya SSID sin simulyaciya etedi. Hújim etiwshi jáne de belgili hálsizliklerdi buzıw arqalı obyekttiń brandmauerine kiriw ushın jergilikli tarmaq adreslewin hám kemeytilgen tarmaq qorǵanıwların paydalanıwı múmkin. Keń tarqalǵan qurılmaǵa baylanıslı geyde Ananas hújimi dep te ataladı. Jáne de Zıyanlı baylanıstı qarań.
* DNS aldaw - bunda hújim etiwshiler trafikti baqlaw yamasa basqa hújimlerdi baslaw ushın trafikti hújim etiwshiler baqlawındaǵı sistemalarǵa qayta baǵdarlaw ushın domen atı tayınlawların basıp aladı.
* SSL basıp alıw, ádette basqa media-dárejeli MITM hújimi menen birge, bunda hújim etiwshi trafikti shifrın sheshiw, baqlaw hám ózgertiw ushın Sertifikat Organın kirgiziw arqalı SSL autentifikaciya hám shifrlaw protokolın aldaydı. Jáne de TLS uslap alıwdı qarań.&lt;ref name=&quot;verizon-mitm&quot;/&gt;

=== Kóp vektorlı, polimorflı hújimler ===
2017-jılı payda bolǵan kóp vektorlı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.msspalert.com/analysis/multi-vector-attacks-demand-multi-vector-protection| bet = Multi-Vector Attacks Demand Multi-Vector Protection| sáne = 2017-jıl 24-iyul | jumıs = MSSP Alert}}&lt;/ref&gt;, polimorflı kiberqáwiplerdiń jańa klassı bir neshe túrdegi hújimlerdi birgelikte alıp baradı hám tarqalıw barısında kiberqáwipsizlik baqlawlarınan qashıw ushın formasın ózgertedi.

Kóp vektorlı polimorflı hújimler, atı aytıp turǵanınday, hám kóp vektorlı, hám polimorflı&lt;ref name=&quot;Tounsi-2019&quot;&gt;{{Citation |last=Tounsi |first=Wiem |title=What is Cyber Threat Intelligence and How is it Evolving? | sáne =2019-05-15 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781119618393.ch1 |work=Cyber-Vigilance and Digital Trust |pages=1–49 |editor-last=Tounsi |editor-first=Wiem |access-date=2023-12-06 |edition=1 |publisher=Wiley | til =en |doi=10.1002/9781119618393.ch1 |isbn=978-1-78630-448-3 |s2cid=187294508}}&lt;/ref&gt;. Birinshi gezekte, olar bir neshe hújim usılların óz ishine alatuǵın bir hújim. Bul mániste, olar &quot;kóp vektorlı (yaǵnıy, hújim Veb, email hám qosımshalar arqalı sıyaqlı tarqalıwdıń bir neshe usılların paydalanıwı múmkin)&quot;. Biraq olar jáne de kóp basqıshlı, yaǵnıy &quot;olar tarmaqlarǵa kirip, tarmaq ishinde qaptalǵa jıljıy aladı.”&lt;ref name=&quot;Tounsi-2019&quot; /&gt; Hújimler polimorflı bolıwı múmkin, yaǵnıy qollanılǵan viruslar, qurtlar yamasa troyanlar sıyaqlı kiberhújimler &quot;úziliksiz ózgeredi ('morf'), bul olardı qol qoyıw tiykarındaǵı qorǵanıwlar járdeminde anıqlawdı derlik múmkin emes etedi.”&lt;ref name=&quot;Tounsi-2019&quot; /&gt;

=== Fishing ===
[[Fayl:PhishingTrustedBank.png|nobaý|Fishing elektron xatınıń mısalı, (oydan shıǵarılǵan) banktiń rásmiy xatı sıpatında maskalanǵan. Jiberiwshi alıwshını fisherdiń veb-saytında tastıyıqlaw arqalı qupıya informaciyanı ashıwǵa aldawǵa háreket etip atır. &quot;Received&quot; hám &quot;discrepancy&quot; sózleriniń &quot;recieved&quot; hám &quot;discrepency&quot; dep qáte jazılǵanına itibar beriń. Bank veb-betiniń URL mánzili haqıyqıy bolıp kórinse de, gipersilteme fisherdiń veb-betine baǵdarlanǵan.]]
Fishing - bul paydalanıwshılardı aldaw arqalı paydalanıwshı atları, paroller hám kredit karta maǵlıwmatları sıyaqlı sezgir informaciyanı tikkeley paydalanıwshılardan alıwǵa urınıw&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.case.edu/its/kba/its-kba-27196-phishing-attempt/| bet = Identifying Phishing Attempts| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150913200707/http://www.case.edu/its/kba/its-kba-27196-phishing-attempt/| arxivsáne = 2015-jıl 13-sentyabr | baspaxana = Case| qaralǵan sáne = 2016-jıl 4-iyul }}&lt;/ref&gt;. Fishing ádette elektron pochta, operativ xabar almasıw, tekst xabarı yamasa telefon qońırawı arqalı ámelge asırıladı. Olar kóbinese paydalanıwshılardı sırtqı kórinisi hám sezimi haqıyqıy saytqa derlik uqsas bolǵan jalǵan veb-saytqa maǵlıwmat kirgiziwge baǵdarlaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://support.microsoft.com/en-us/windows/protect-yourself-from-phishing-0c7ea947-ba98-3bd9-7184-430e1f860a44| bet = Protect yourself from phishing – Microsoft Support| jumıs = support.microsoft.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Jalǵan veb-sayt kóbinese login maǵlıwmatları hám paroller sıyaqlı jeke maǵlıwmatlardı soraydı. Bul informaciya keyin haqıyqıy veb-sayttaǵı adamnıń haqıyqıy akkauntına kiriw ushın paydalanılıwı múmkin.

Qurbannıń isenimine súyenip, fishingti sociallıq injeneriyanıń bir túri dep klassifikaciyalawǵa boladı. Hújim etiwshiler haqıyqıy akkauntlarǵa kiriw ushın dóretiwshilik usılların qollanıwı múmkin. Keń tarqalǵan aldaw usılı - hújim etiwshiler adamlarǵa jaqında muzıka, qosımshalar yamasa basqa nárselerdi satıp alǵanın kórsetetuǵın jalǵan elektron esap-fakturalardı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.consumer.ftc.gov/blog/2018/02/phishers-send-fake-invoices| bet = Phishers send fake invoices| avtor = Lazarus| at = Ari| sáne = 2018-jıl 23-fevral | til = en| jumıs = Consumer Information| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-fevral }}&lt;/ref&gt; jiberiw hám eger satıp alıwlar ruqsat etilmegen bolsa, siltemeni basıwdı usınıs etiw. Fishingtiń jáne bir strategiyalıq túri - hújim etiwshige isenimli derek sıyaqlı kóriniw ushın jeke yamasa shólkemge tiyisli maǵlıwmatlardı paydalanatuǵın nayzalı fishing. Nayzalı fishing hújimleri fishing háreketleri tárepinen taslanǵan keń torǵa qaraǵanda, belgili bir adamlardı kózley aladı&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.trellix.com/en-us/platform/email-security.html| bet = Email Security| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220522081555/https://www.trellix.com/en-us/platform/email-security.html| arxivsáne = 2022-jıl 22-may | sáne = 2022-jıl 17-may | jumıs = Trellix| qaralǵan sáne = 2022-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

=== Artıqmashılıqlardı arttırıw ===
Artıqmashılıqlardı arttırıw sheklengen kiriw múmkinshiligine iye hújim etiwshiniń ruqsatsız óz artıqmashılıqların yamasa kiriw dárejesin joqarılata alatuǵın jaǵdaydı táriyipledi&lt;ref name=&quot;Privilege escalation&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.crowdstrike.com/cybersecurity-101/privilege-escalation/| bet = What is Privilege Escalation? – CrowdStrike| til = en| jumıs = crowdstrike.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 7-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Mısalı, standart kompyuter paydalanıwshısı sistemadaǵı hálsizlikti paydalanıp, sheklengen maǵlıwmatlarǵa kiriw múmkinshiligin alıwı múmkin; yamasa hátte tamır bolıp, sistemaǵa tolıq sheklenbegen kiriw múmkinshiligine iye bolıwı múmkin. Hújimlerdiń awırlıǵı ápiwayı sorawsız elektron xat jiberiwden baslap, úlken kólemdegi maǵlıwmatlarǵa qarsı virus hújimine shekem bolıwı múmkin. Artıqmashılıqlardı arttırıw ádette sociallıq injeneriya usılları, kóbinese fishingten baslanadı.&lt;ref name=&quot;Privilege escalation&quot; /&gt;

Artıqmashılıqlardı arttırıwdı eki strategiyaǵa bóliwge boladı, gorizontal hám vertikal artıqmashılıqlardı arttırıw:

* Gorizontal arttırıw (yamasa akkaunttı basıp alıw) - bul hújim etiwshiniń salıstırmalı tómen dárejeli artıqmashılıqlarǵa iye ádettegi paydalanıwshı akkauntına kiriw múmkinshiligin alıwı. Bul paydalanıwshınıń logini hám parolin urlaw arqalı bolıwı múmkin. Kiriw múmkinshiligin alǵannan keyin, olar &quot;tirek noqatın&quot; aladı hám bul tirek noqatın paydalanıp, hújim etiwshi usı tómengi dárejedegi paydalanıwshılar tarmaǵı boylap júriwi, usınday artıqmashılıqqa iye informaciyaǵa kiriw múmkinshiligin alıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Privilege escalation&quot;/&gt;.
* Biraq, vertikal arttırıw kompaniyada joqarı lawazımdaǵı hám kóbinese kóbirek administrativlik huqıqqa iye adamlardı, mısalı, joqarı artıqmashılıqqa iye IT xızmetkerin kózlewge aladı. Bul artıqmashılıqqa iye akkaunttı paydalanıw arqalı hújim etiwshi basqa akkauntlarǵa kiriw múmkinshiligin aladı.&lt;ref name=&quot;Privilege escalation&quot; /&gt;

=== Qaptaldaǵı kanal hújimi ===
Hár qanday esaplaw sisteması óz átirapına qanday da bir formada tásir etedi. Onıń átirapına tásiri elektromagnit nurlanıwınan baslap, Suwıq júklew hújimin múmkin etetuǵın RAM yacheykalarına qaldıq tásirge shekem, yamasa ádette erisiw múmkin bolmaǵan basqa mánislerge kiriw yamasa boljaw múmkinshiligin beretuǵın apparatlıq ámelge asırıw kemshiliklerine shekem bolıwı múmkin. Qaptaldaǵı kanal hújimi scenariylerinde, hújim etiwshi sistema yamasa tarmaq haqqında usınday informaciyanı jıynap, onıń ishki jaǵdayın boljawǵa hám nátiyjede qurban tárepinen qáwipsiz dep esaplanǵan informaciyaǵa kiriw múmkinshiligin alıwǵa háreket etedi. Qaptaldaǵı kanaldaǵı kózlew informaciyanı basqa signallar menen birleskende onıń tómen amplitudası sebepli anıqlaw qıyın bolıwı múmkin.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Spence|first1=Aaron|last2=Bangay|first2=Shaun| sáne =June 2022|title=Security beyond cybersecurity: side-channel attacks against non-cyber systems and their countermeasures|url=https://link.springer.com/10.1007/s10207-021-00563-6|journal=International Journal of Information Security| til =en|volume=21|issue=3|pages=437–453|doi=10.1007/s10207-021-00563-6|issn=1615-5262}}&lt;/ref&gt;

=== Sociallıq injeneriya ===
Kompyuter qáwipsizligi kontekstinde sociallıq injeneriya paydalanıwshını paroller, karta nomerleri hám t.b. sıyaqlı qupıyalardı ashıwǵa yamasa mısalı, joqarı lawazımlı basshı, bank, podryadchik yamasa klient bolıp kóriniw arqalı fizikalıq kiriw múmkinshiligin beriwge isendiriwge baǵdarlanǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://upcommons.upc.edu/pfc/bitstream/2099.1/12289/1/73827.pdf| bet = Social Engineering| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131203043630/http://upcommons.upc.edu/pfc/bitstream/2099.1/12289/1/73827.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 3-dekabr | avtor = Arcos Sergio| jumıs = upc.edu| qaralǵan sáne = 2019-jıl 16-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bul ulıwma adamlardıń isenimin paydalanıwdı hám olardıń kognitiv qátelerine súyeniwdi óz ishine aladı. Keń tarqalǵan aldaw usılı - buxgalteriya hám finans bólimi xızmetkerlerine olardıń bas direktorı bolıp kórinip, tez arada qanday da bir háreketti talap etip jiberilgen elektron xatlardı óz ishine aladı. Sociallıq injeneriyanıń tiykarǵı usıllarınıń biri - fishing hújimleri.

2016-jıldıń basında FTB usınday biznes elektron pochtasın komprometaciyalaw (BEC) aldawları shama menen eki jıl ishinde AQSH biznesine 2 milliard dollardan kóbirek zıyan keltirgenin xabarladı&lt;ref&gt;{{Cite news|title=CEO email scam costs companies $2bn|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/83b4e9be-db16-11e5-a72f-1e7744c66818.html#axzz41pN5YBV4|access-date=7 May 2016}}&lt;/ref&gt;.

2016-jıldıń may ayında NBA ligasınıń Milwaukee Bucks komandası usı tiptegi kiberhújimniń qurbanı boldı, onda jınayatshı komanda prezidenti Piter Feygin bolıp kórinip, komandanıń barlıq xızmetkerleriniń 2015-jılǵı W-2 salıq formaların beriwge eristi&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Bucks leak tax info of players, employees as result of email scam|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/15615363/milwaukee-bucks-leak-tax-information-players-employees-result-email-scam|access-date=20 May 2016}}&lt;/ref&gt;.

=== Aldaw (Spoofing) ===
Aldaw - bul basqa jaǵdayda alıwǵa ruqsat etilmegen informaciya yamasa resurslarǵa kiriw múmkinshiligin alıw ushın maǵlıwmatlardı (mısalı, IP mánzil yamasa paydalanıwshı atı) jalǵanlastırıw arqalı jaramlı subyekt bolıp kóriniw háreketi. Aldaw fishing penen tıǵız baylanıslı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.techopedia.com/definition/5398/spoofing| bet = What is Spoofing? – Definition from Techopedia| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160630134737/https://www.techopedia.com/definition/5398/spoofing| arxivsáne = 2016-jıl 30-iyun | jumıs = techopedia.com| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Aldawdıń bir neshe túrleri bar, sonıń ishinde:

* Elektron pochta aldawı - bunda hújim etiwshi elektron xattıń jiberiwshi (From yamasa derek) mánzilin jalǵanlastıradı.
* IP mánzil aldawı - bunda hújim etiwshi óz sáykesligin jasırıw yamasa basqa esaplaw sisteması bolıp kóriniw ushın tarmaq paketindegi derek IP mánzilin ózgertedi.
* MAC aldawı - bunda hújim etiwshi óz sáykesligin jasırıw yamasa basqa bolıp kóriniw ushın óziniń tarmaq interfeysi kontrolleriniń Media Access Control (MAC) mánzilin modifikaciyalaydı.
* Biometrikalıq aldaw - bunda hújim etiwshi basqa paydalanıwshı bolıp kóriniw ushın jalǵan biometrikalıq úlgi jaratadı.[1]
* Address Resolution Protocol (ARP) aldawı, bunda hújimlewshi jergilikli tarmaqqa jalǵan mánzil sheshiw protokolın jiberedi, óziniń Media Access Control mánzilin basqa xosttıń IP mánzili menen baylanıstırıw ushın. Bul maǵlıwmatlardıń belgilengen xostqa emes, al hújimlewshige jiberiliwine alıp keledi.

2018-jılı Trellix kiberqáwipsizlik kompaniyası medicina tarawında aldawdıń ómirge qáwip salatuǵın qáwpi haqqında izertlew járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.trellix.com/en-us/about/newsroom/stories/research/80-to-0-in-under-5-seconds-falsifying-a-medical-patients-vitals.html| bet = 80 to 0 in Under 5 Seconds: Falsifying a Medical Patient's Vitals| til = en| jumıs = www.trellix.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;.

=== Buzıp kiriw ===
Buzıp kiriw maǵlıwmatlardı zıyanlı túrde ózgertiw yamasa almastırıwdı súwretleydi. Bul sistemanı, sistema komponentlerin, onıń belgilengen háreketin yamasa maǵlıwmatların ózgertiwge alıp keletuǵın bilip turıp aldınnan, biraq ruqsatsız is-háreket. Sonıń ishinde &quot;Jawız xızmetshi&quot; hújimleri hám qáwipsizlik xızmetleriniń marshrutizatorlarǵa baqlaw múmkinshiligin ornatıwı mısal bola aladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/tech-policy/2014/05/photos-of-an-nsa-upgrade-factory-show-cisco-router-getting-implant/| bet = Photos of an NSA &quot;upgrade&quot; factory show Cisco router getting implant| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140804130416/http://arstechnica.com/tech-policy/2014/05/photos-of-an-nsa-upgrade-factory-show-cisco-router-getting-implant/| arxivsáne = 2014-jıl 4-avgust | avtor = Gallagher| at = Sean| sáne = 2014-jıl 14-may | jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-avgust }}&lt;/ref&gt;.

=== HTML kontrabandası ===
[[HTML]] kontrabandası hújimlewshige zıyanlı kodtı belgili bir [[HTML]] yamasa veb-betke &quot;jasırın kirgiziwge&quot; múmkinshilik beredi&lt;ref name=&quot;Intelligence-2021&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2021/11/11/html-smuggling-surges-highly-evasive-loader-technique-increasingly-used-in-banking-malware-targeted-attacks/| bet = HTML smuggling surges: Highly evasive loader technique increasingly used in banking malware, targeted attacks| avtor = Intelligence| at = Microsoft Threat| sáne = 2021-jıl 11-noyabr | til = en-US| jumıs = Microsoft Security Blog| qaralǵan sáne = 2023-jıl 7-dekabr }}&lt;/ref&gt;. HTML faylları mazmun filtrlerin jeńiw ushın zıyansız, passiv maǵlıwmatlar túrinde jasırılǵan júklemelerdi alıp júre aladı. Bul júklemeler filtrdiń arǵı tárepinde qayta qurılıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://attack.mitre.org/techniques/T1027/006/| bet = Obfuscated Files or Information: HTML Smuggling, Sub-technique T1027.006 – Enterprise {{!}} MITRE ATT&amp;CK®| jumıs = attack.mitre.org| qaralǵan sáne = 2023-jıl 22-fevral }}&lt;/ref&gt;.

Maqsetli paydalanıwshı HTML-di ashqanda, zıyanlı kod aktivlesedi; veb-brauzer skriptti &quot;dekodlaydı&quot;, sońınan [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlama]] maqsetliniń qurılmasına jayıladı&lt;ref name=&quot;Intelligence-2021&quot;/&gt;.

== Informaciya qáwipsizligi ámeliyatları ==
Xızmetkerlerdiń minez-qulqı shólkemlerdegi [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizligine]] úlken tásir etiwi múmkin. Mádeniy túsinikler shólkemniń hár qıylı bólimlerine shólkem ishindegi informaciya qáwipsizligine qaray nátiyjeli islewge yamasa nátiyjelilikke qarsı islewge járdem bere aladı. Informaciya qáwipsizligi mádeniyatı - bul &quot;shólkemdegi hár qıylı informaciyalardı qorǵawǵa úles qosatuǵın minez-qulıq úlgileriniń jıyındısı.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Lim|first1=Joo S.|last2=Chang|first2=Shanton|title=Exploring the Relationship between Organizational Culture and Information Security Culture|journal=Proceedings of the 7th Australian Information Security Management Conference| sáne =2009|volume=Perth|doi=10.4225/75/57B4065130DEF|url=http://ro.ecu.edu.au/ism/12}}&lt;/ref&gt;

Andersson hám Reymers (2014) xızmetkerler kóbinese ózlerin shólkemniń informaciya qáwipsizligi háreketiniń bir bólegi dep esaplamaytuǵının hám kóbinese shólkemlik ózgerislerge kesent etetuǵın háreketlerdi isleytuǵının anıqladı. Haqıyqatında da, 3,950 qáwipsizlik buzılıwların izertlegen Verizon Data Breach Investigations Report 2020 kiberqáwipsizlik waqıyalarınıń 30% kompaniya ishindegi aktyorlerdi óz ishine alatuǵının anıqladı. Izertlewler informaciya qáwipsizligi mádeniyatın úziliksiz jaqsılaw kerekligin kórsetedi. &quot;Analizden ózgeriske deyin informaciya qáwipsizligi mádeniyatı&quot; atlı miynette avtorlar: &quot;Bul hesh qashan toqtamaytuǵın process, bahalaw hám ózgeris yamasa saqlap qalıw dáwiri&quot; dep atap ótti. Informaciya qáwipsizligi mádeniyatın basqarıw ushın bes qádem ámelge asırılıwı kerek: dáslepki bahalaw, strategiyalıq jobalastırıw, operativ jobalastırıw, ámelge asırıw hám keyingi bahalaw&lt;ref name=&quot;Schlienger, Thomas 2003&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Schlienger|first1=Thomas|last2=Teufel|first2=Stephanie|year=2003|title=Information security culture-from analysis to change|journal=South African Computer Journal|volume=31|pages=46–52}}&lt;/ref&gt;.

* Dáslepki bahalaw: Xızmetkerler arasında informaciya qáwipsizligi haqqında xabardarlıqtı anıqlaw hám házirgi qáwipsizlik siyasatın analizlew.
* Strategiyalıq jobalastırıw: Jaqsıraq xabardarlıq baǵdarlamasın islep shıǵıw ushın anıq maqsetler belgileniwi kerek. Buǵan erisiw ushın tájiriybeli qánigeler komandasın jıynaw paydalı.
* Operativ jobalastırıw: Jaqsı qáwipsizlik mádeniyatı ishki baylanıs, basshılıqtıń qollap-quwatlawı, qáwipsizlik haqqında xabardarlıq hám oqıtıw baǵdarlaması tiykarında ornatılıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Schlienger, Thomas 2003&quot;/&gt;.
* Ámelge asırıw: Informaciya qáwipsizligi mádeniyatın engiziw ushın tórt basqısh qollanılıwı kerek. Olar:

:# Basqarıwdıń minnetlenmesi
:# Shólkem aǵzaları menen baylanıs
:# Barlıq shólkem aǵzaları ushın kurslar
:# Xızmetkerlerdiń minnetlenmesi&lt;ref name=&quot;Schlienger, Thomas 2003&quot;/&gt;

* Keyingi bahalaw: Jobalastırıw hám ámelge asırıwdıń tabıslılıǵın bahalaw hám sheshilmegen táshwishli tarawlardı anıqlaw.

== Kompyuterdi qorǵaw (qarsı ilajlar) ==
Kompyuter qáwipsizliginde qarsı ilaj - bul qáwip, hálsizlik yamasa hújimdi joq etiw yamasa aldın alıw, onıń keltiriwi múmkin bolǵan zıyandı minimumǵa túsiriw yamasa onı anıqlaw hám xabar beriw arqalı dúzetiw ilajları kóriliwi ushın qollanılatuǵın háreket, qurılma, procedura yamasa usıl&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.cnss.gov/Assets/pdf/cnssi_4009.pdf| bet = CNSS Instruction No. 4009| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120227163121/http://www.cnss.gov/Assets/pdf/cnssi_4009.pdf| arxivsáne = 2012-jıl 27-fevral | sáne = 2010-jıl 26-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.infosectoday.com/Articles/Glossary.pdf| bet = InfosecToday Glossary| arxivurl = https://web.archive.org/web/20141120041536/http://www.infosectoday.com/Articles/Glossary.pdf| arxivsáne = 2014-jıl 20-noyabr }}&lt;/ref&gt;.

Ayırım ulıwma qarsı ilajlar tómendegi bólimlerde keltirilgen:

=== Dizayn boyınsha qáwipsizlik ===
Dizayn boyınsha qáwipsizlik yamasa basqasha aytqanda, dizayn boyınsha qorǵanıslı bolıw - baǵdarlamalıq támiyinlewdiń basınan-aq qáwipsiz bolıwı ushın jobalastırılǵanın ańlatadı. Bul jaǵdayda qáwipsizlik tiykarǵı ózgeshelik sıpatında qaraladı.

Ullıbritaniya húkimetiniń Milliy kiberqáwipsizlik orayı qáwipsiz kiberdizayn principlerin bes bólimge bóledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/cyber-security-design-principles/cyber-security-design-principles| bet = Cyber security design principles| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-dekabr }}&lt;/ref&gt;:

# Qáwipsiz sistema jaratılǵanǵa yamasa jańalanbasınan aldın, kompaniyalar olar jaratıwǵa háreket etip atırǵan sistema dógeregindegi tiykarlardı hám kontekstti túsiniwin hám sistemadaǵı hár qanday hálsizliklerdi anıqlawın támiyinlewi kerek.
# Kompaniyalar ózleriniń qáwipsizligin olardıń maǵlıwmatlarına yamasa sistemalarına hújim etiwdi hújimshiler ushın tiykarınan qıyınlastıratuǵın usıllar hám qorǵanıwlar dógereginde jobalastırıwı hám oraylastırıwı kerek.
# Kompaniyalar texnologiyaǵa tiykarlanǵan tiykarǵı xızmetleriniń qorǵalǵanın támiyinlewi kerek, solay etip sistemalar tiykarınan hesh qashan islemey qalmaydı.
# Sistemalar kóplegen hújimlerge qarsı qáwipsiz etip jaratılıwı múmkin bolsa da, bul hújimler háreket etilmeydi degendi ańlatpaydı. Óziniń qáwipsizligine qaramastan, barlıq kompaniyalardıń sistemaları olarǵa eń nátiyjeli juwap beriwdi támiyinlew ushın hújimlerdi dárhal anıqlaw hám bayqaw imkaniyatına iye bolıwǵa umtılıwı kerek.
# Kompaniyalar &quot;tabıslı&quot; bolǵan hár qanday hújimniń minimal awırlıqqa iye bolıwı ushın jobalastırılǵan qáwipsiz sistemalardı jaratıwı kerek.

Dizayn boyınsha qáwipsizliktiń bul dizayn principleri tómendegi usıllardı óz ishine alıwı múmkin:

* Eń az artıqmashılıq principi, bunda sistemanıń hárbir bólimi tek óz funkciyası ushın zárúr bolǵan artıqmashılıqlarǵa iye boladı. Sol arqalı, hátte hújimlewshi sol bólimge kirip alǵan jaǵdayda da, olar pútkil sistemaǵa sheklengen kiriw múmkinshiligine iye boladı.
* Áhmiyetli baǵdarlamalıq támiyinlew qosımsha sistemalarınıń durıslıǵın dálillew ushın avtomatlastırılǵan teorema dálillew.
* Kod sholıwları hám birlik testleri, formal durıslıq dálilleri múmkin bolmaǵan jaǵdaylarda modullerdi qáwipsizirek etiw usılları.
* Tereń qorǵanıw, bunda dizayn sistemanıń pútinligin hám ol saqlaytuǵın informaciyanı buzıw ushın birden kóp qosımsha sistemanı buzıw kerek bolatuǵınday etip islenedi.
* Ádettegi qáwipsiz sazlawlar hám qáwipsiz emes jaǵdayda emes, al qáwipsiz jaǵdayda islep shıǵıwǵa jobalastırıw (qáwipsizlik injeneriyasındaǵı sáykes nárse ushın qáwipsiz islep shıǵıwdı qarań). Ideal jaǵdayda, qáwipsiz sistema onı qáwipsiz emes etiw ushın nızamlı biylikler tárepinen bilip turıp, sanalı, bilimli hám erkin sheshim qabıl etiwdi talap etiwi kerek.
* Audit jolları sistema aktivligin qadaǵalaydı, solay etip qáwipsizlik buzılǵan jaǵdayda buzılıwdıń mexanizmi hám kólemi anıqlanıwı múmkin. Audit jolların aralıqtan, tek qosımsha kirgiziw múmkin bolǵan jerde saqlaw basıp kiriwshilerdiń óz izlerin jasırıwınıń aldın alıwı múmkin.
* Barlıq hálsizliklerdi tolıq ashıp beriw, qáteler anıqlanǵanda hálsizlik aralıǵı múmkin bolǵanınsha qısqa saqlanıwın támiyinlew ushın.

=== Qáwipsizlik arxitekturası ===
Qáwipsizlik arxitekturasın &quot;qáwipsizlik maqsetlerine erisiw ushın kompyuter sistemaların jobalastırıw ámeliyatı&quot; dep anıqlaw múmkin&lt;ref name=&quot;NSCS security arch&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/blog-post/how-ncsc-thinks-about-security-architecture| bet = How the NCSC thinks about security architecture| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Bul maqsetler joqarıda izertlengen &quot;dizayn boyınsha qáwipsizlik&quot; principleri menen birge keledi, sonıń ishinde &quot;sistemanıń dáslepki buzılıwın qıyınlastırıw&quot; hám &quot;hár qanday buzılıwdıń tásirin sheklew.&quot;&lt;ref name=&quot;NSCS security arch&quot; /&gt; Ámeliyatta qáwipsizlik arxitektorınıń wazıypası sistemanıń qurılısı sistemanıń qáwipsizligin kúsheytiwin hám jańa ózgerislerdiń qáwipsiz ekenin hám shólkemniń qáwipsizlik talaplarına juwap beretuǵının támiyinlew bolar edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ukcybersecuritycouncil.org.uk/careers-and-learning/cyber-career-framework/secure-system-architecture-design| bet = Secure System Architecture and Design| sáne = 2024 | til = en| jumıs = UK Cyber Security Council| qaralǵan sáne = 2024-jıl 4-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://csrc.nist.gov/glossary/term/security_architecture| bet = security architecture – Glossary {{!}} CSRC| til = EN-US| jumıs = csrc.nist.gov| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

Sol sıyaqlı, Techopedia qáwipsizlik arxitekturasın &quot;belgili bir scenariy yamasa ortalıqta qatnasatuǵın zárúrlikler hám potencial qáwiplerdi sheshetuǵın birdey qáwipsizlik dizaynı&quot; dep anıqlaydı. Ol jáne de qáwipsizlik basqarıwların qashan hám qay jerde qollanıw kerekligin kórsetedi. Dizayn processi ulıwma qayta islep shıǵarılıwı múmkin.&quot; Qáwipsizlik arxitekturasınıń tiykarǵı qásiyetleri&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.techopedia.com/definition/72/security-architecture| bet = Security Architecture| arxivurl = https://web.archive.org/web/20141003064643/http://www.techopedia.com/definition/72/security-architecture| arxivsáne = 2014-jıl 3-oktyabr | avtor = Jannsen| at = Cory| jumıs = Techopedia| baspaxana = Janalta Interactive Inc| qaralǵan sáne = 2014-jıl 9-oktyabr }}&lt;/ref&gt;:

* hár qıylı komponentlerdiń óz-ara baylanısı hám olardıń bir-birine ǵárezliligi.
* qáwip-qáterdi bahalaw, jaqsı tájiriybeler, finans hám nızamlıq máseleler tiykarında qadaǵalawlardı anıqlaw.
* qadaǵalawlardı standartlastırıw.

Qáwipsizlik arxitekturasın ámelge asırıw shólkemde biznes, IT hám qáwipsizlik máselelerin sistemalı túrde sheshiw ushın durıs tiykar beredi.

=== Qáwipsizlik ilajları ===
Kompyuter qáwipsizliginiń jaǵdayı - bul úsh process arqalı ámelge asırılatuǵın konceptual ideal: qáwip-qáterdiń aldın alıw, anıqlaw hám juwap qaytarıw. Bul processler hár qıylı siyasatlar hám sistema komponentlerine tiykarlanǵan, olar tómendegilerdi óz ishine aladı:

* Paydalanıwshı akkauntına kiriw qadaǵalawları arqalı jeke adamlardıń kiriwin sheklew hám kriptografiyanı qollanıw sistema faylları hám maǵlıwmatlardı qorǵay aladı.
* Tártipke salınǵan jaǵdayda ishki tarmaq xızmetlerine kiriwdi qorǵay alatuǵın hám paketlerdi filtrlew arqalı belgili hújimlerdiń aldın ala alatuǵın bolǵanlıqtan, tarmaq qáwipsizligi kóz-qarasınan qaraǵanda fayrvollar eń keń tarqalǵan aldın alıw sistemaları bolıp esaplanadı. Fayrvollar hám [[Apparatlıq támiynat|apparatlıq]], hám [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] túrinde bolıwı múmkin. Fayrvollar kompyuter tarmaǵına kiriwshi hám shıǵıwshı trafikti baqlaydı hám basqaradı hám isenimli tarmaq penen isenimsiz tarmaq arasında tosqınlıq dúzedi&lt;ref name=&quot;Oppliger-1997&quot;&gt;{{Cite journal|title=Internet security: firewalls and beyond}}&lt;/ref&gt;.
* Tarmaqqa kiriw anıqlaw sisteması (IDS) ónimleri bolıp atırǵan tarmaq hújimlerin anıqlaw hám hújimnen keyingi kriminalistikaǵa járdem beriw ushın islengen, al tekseriw izleri hám jurnallar ayırım sistemalar ushın usınday funkciyanı atqaradı.
* Juwap qaytarıw ayırım sistemanıń bahalanǵan qáwipsizlik talaplarına baylanıslı anıqlanadı hám qorǵanıwdı ápiwayı jaqsılawdan baslap, nızam organlarına xabar beriw, qarsı hújimler hám soǵan uqsaslardı óz ishine alıwı múmkin. Ayırım ayrıqsha jaǵdaylarda, komprometaciyalanǵan barlıq resurslar anıqlanbawı múmkin bolǵanlıqtan, komprometaciyalanǵan sistemanı tolıq joq qılıw maqul kóriledi.
* Kiberqáwipsizlik qáwip-qáterleri hám hújimleri menen gúresiw ushın kiberqáwipsizlik boyınsha xabardarlıqtı arttırıw treningi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.isaca.org/resources/isaca-journal/issues/2019/volume-2/how-to-increase-cybersecurity-awareness| bet = How to Increase Cybersecurity Awareness| jumıs = ISACA| qaralǵan sáne = 2023-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;.
* Aldıńǵı veb-proksi sheshimleri klienttiń zıyanlı veb-betlerge kiriwiniń aldın alıwı hám maǵlıwmatlardı klient kompyuterlerine júklep alıwdan aldın tekseriwi múmkin.

Búgingi kúnde kompyuter qáwipsizligi tiykarınan fayrvollar yamasa shıǵıw procedurası sıyaqlı aldın alıw ilajlarınan turadı. Fayrvol xost penen tarmaq arasındaǵı yamasa basqa tarmaq, mısalı, [[Internet]] arasındaǵı tarmaq [[Cifrlı maǵlıwmatlar|maǵlıwmatların]] filtrlew usılı sıpatında anıqlanıwı múmkin. Olar haqıyqıy waqıt rejiminde filtrlew hám bloklawdı támiyinlew ushın mashinada isleytuǵın, tarmaq stekine qosılatuǵın [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] túrinde (yamasa [[Linux]] sıyaqlı kópshilik [[Unix|UNIX]] tiykarındaǵı operaciyalıq sistemalar jaǵdayında operaciyalıq sistema yadrosına kiritilgen) ámelge asırılıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Oppliger-1997&quot;/&gt;. Basqa ámelge asırılıwı - bul tarmaq trafigin filtrleytuǵın ayırım mashinadan ibarat fizikalıq fayrvol dep ataladı. Fayrvollar turaqlı túrde Internetke qosılǵan mashinalar arasında keń tarqalǵan.

Ayırım shólkemler aldın ala turaqlı qáwip-qáterlerdi anıqlaw ushın maǵlıwmatlarǵa kiriw múmkinshiligin keńeytiw hám [[mashinalıq oqıtıw]] ushın Apache Hadoop sıyaqlı úlken maǵlıwmatlar platformalarına ótpekte&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Woodie|first=Alex| sáne =9 May 2016|title=Why ONI May Be Our Best Hope for Cyber Security Now|url=http://www.datanami.com/2016/05/09/oni-may-best-hope-cyber-security-now/|access-date=13 July 2016}}&lt;/ref&gt;.

Jetkilikli qáwipsizlikti támiyinlew ushın, tarmaqtıń konfidenciallıǵı, pútinligi hám jetkilikliligi, yaǵnıy CIA úshligi dep jaqsıraq belgili bolǵan nárse qorǵalıwı kerek hám ol [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizliginiń]] tiykarı dep esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.f5.com/labs/articles/education/what-is-the-cia-triad.html| bet = What Is The CIA Triad?| avtor = Walkowski| at = Debbie| sáne = 2019-jıl 9-iyul | til = en| jumıs = F5 Labs| qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;. Bul maqsetlerge erisiw ushın administrativlik, fizikalıq hám texnikalıq qáwipsizlik ilajları qollanılıwı kerek. Aktiv ushın ajıratılatuǵın qáwipsizlik muǵdarı tek onıń qádiri belgili bolǵan jaǵdayda ǵana anıqlanıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.securityweek.com/knowing-value-data-assets-crucial-cybersecurity-risk-management| bet = Knowing Value of Data Assets is Crucial to Cybersecurity Risk Management {{!}} SecurityWeek.Com| sáne = 2018-jıl 3-dekabr | jumıs = www.securityweek.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;.

=== Hálsizlikti basqarıw ===
Hálsizlikti basqarıw - bul ásirese [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] hám mikroprogrammalıq támiyinleniwdegi hálsizliklerdi anıqlaw, dúzetiw yamasa jumsartıw cikli&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Foreman|first=Park|title=Vulnerability Management|year=2010|url=https://archive.org/details/vulnerabilityman0000fore| sáne =2009}}&lt;/ref&gt;. Hálsizlikti basqarıw kompyuter qáwipsizligi hám tarmaq qáwipsizliginiń ajıralmas bólegi bolıp esaplanadı.

Hálsizlikler hálsizlikti skanerlewshi arqalı anıqlanıwı múmkin, ol ashıq portlar, qáwipsiz emes programmalıq konfiguraciya hám [[Zıyanlı programma|zıyanlı programmalıq támiyinleniwge]] beyimlilik sıyaqlı belgili hálsizliklerdi izlew ushın kompyuter sistemasın analizleydi&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Johnson|first=A.|url=https://books.google.com/books?id=FxRbDwAAQBAJ&amp;q=Vulnerabilities+can+be+discovered+with+a+vulnerability+scanner,+which+analyzes+a+computer+system+in+search+of+known+vulnerabilities&amp;pg=SA5-PA83|title=CCNA Cybersecurity Operations Companion Guide|date=2018|publisher=Cisco Press|isbn=978-0135166246| til =en}}&lt;/ref&gt;. Bul qurallardıń nátiyjeli bolıwı ushın, olar jetkizip beriwshiniń hárbir jańa jańalanıwı menen jańalanıp turıwı kerek. Ádette, bul jańalanıwlar jaqında payda bolǵan jańa hálsizliklerdi tekseredi.

Hálsizlikti skanerlewden tısqarı, kóp shólkemler óz sistemalarındaǵı hálsizliklerdi anıqlaw ushın sırttan qáwipsizlik auditorların tartıp, úziliksiz kiriw testlerin ótkizedi. Ayırım sektorlarda bul shártnama talabı bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Calder|first=Alan|title=PCI DSS: A Pocket Guide}}&lt;/ref&gt;.

=== Hálsizliklerdi azaytıw ===
Kiberhújimlerge qarsı hálsizliklerdi bahalaw hám azaytıw háreketi ádette informaciyalıq texnologiyalar qáwipsizligin bahalaw dep ataladı. Olar sistemalardı qáwip-qáter ushın bahalaw hám olardıń hálsizliklerin boljaw hám tekseriw maqsetin kózleydi. Kompyuter sistemalarınıń durıslıǵın formal tekseriw múmkin bolsa da, ol ele keń tarqalmaǵan. Formal tekserilgen operaciyalıq sistemalarǵa seL4&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://sel4.systems/Docs/seL4-spec.pdf| bet = Abstract Formal Specification of the seL4/ARMv6 API| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150521171234/https://sel4.systems/Docs/seL4-spec.pdf| arxivsáne = 2015-jıl 21-may | qaralǵan sáne = 2015-jıl 19-may }}&lt;/ref&gt;, hám SYSGO kompaniyasınıń PikeOS&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.ganssle.com/rants/gettingitright.htm| bet = Getting it Right| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130504191958/http://www.ganssle.com/rants/gettingitright.htm| arxivsáne = 2013-jıl 4-may | avtor = Ganssle| at = Jack}}&lt;/ref&gt; sistemaları kiredi - biraq bular bazardıń júdá kishi procentin quraydı.

Sistemalardı qáwipsizlik patchları hám jańalanıwları menen jańalap turıw hám qáwipsizlik boyınsha qánigelerdi jumısqa alıw arqalı hújim etiwshiniń múmkinshiliklerin azaytıw múmkin. Úlken qáwip-qáterlerge iye iri kompaniyalar Qáwipsizlik operaciyaları orayı (SOC) analizshilerin jumısqa ala aladı. Bular kiberqorǵanıw boyınsha qánigeler bolıp, olardıń xızmeti &quot;qáwip-qáterdi analizlewden baslap hár qanday jańa máseleler boyınsha xabarlardı tergew hám apattan keyin tikleniw rejelerin tayarlaw hám tekseriwge&quot; shekem sozıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cybersecurityjobsite.com/staticpages/10300/everything-you-need-for-a-career-as-a-soc-analyst/| bet = Everything you need for a career as a SOC analyst| jumıs = www.cybersecurityjobsite.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

Hesh qanday ilaj hújimniń aldın alıwǵa tolıq kepillik bere almasa da, bul ilajlar múmkin bolǵan hújimlerdiń zıyanın jumsartıwǵa járdem bere aladı. Maǵlıwmatlardı joǵaltıw/zıyanlanıwdıń nátiyjeleri abaylap rezerv kóshirme jasaw hám qamsızlandırıw arqalı da azaytılıwı múmkin.

Formal bahalawlardan tısqarı, hálsizliklerdi azaytıwdıń hár qıylı usılları bar. Eki faktorlı autentifikaciya - bul sistemaǵa yamasa sezgir informaciyaǵa ruqsatsız kiriwdi jumsartıw usılı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/top-tips-for-staying-secure-online/activate-2-step-verification-on-your-email| bet = Turn on 2-step verification (2SV)| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Ol siziń biletuǵın nárseńizdi: parol yamasa PIN, hám sizde bar nárseni: karta, dongl, uyalı telefon yamasa basqa apparatlıq quraldı talap etedi. Bul ruqsatsız adamǵa kiriw ushın bulardıń ekewi de kerek bolǵanlıǵı sebepli qáwipsizlikti arttıradı.

Sociallıq injeneriya hám kompyuterge tikkeley kiriw (fizikalıq) hújimlerinen qorǵanıw tek kompyuterden tıs usıllar menen ámelge asırılıwı múmkin, bul informaciyanıń sezgirligine baylanıslı ámelge asırıw qıyın bolıwı múmkin. Adamlardıń ózlerin qorǵaw usılları haqqındaǵı bilimlerin jaqsılaw hám qáwip-qáterler haqqında xabardarlıǵın arttırıw arqalı bul qáwipti jumsartıw ushın kóbinese treningler ótkiziledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/blog-post/ncsc-cyber-security-training-for-staff-now-available| bet = NCSC's cyber security training for staff now available| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Degen menen, hátte joqarı tártipli ortalıqlarda da (mısalı, áskeriy shólkemlerde) sociallıq injeneriya hújimlerin aldın ala kóriw hám aldın alıw qıyın bolıwı múmkin.

Immunizaciyadan kelip shıqqan immunizaciya teoriyası usınday yamasa baylanıslı háreketlerge dus keliw arqalı isendiriw háreketlerine qarsı turıwshılıqtı payda etiw arqalı sociallıq injeneriya hám basqa da aldaw usılları hám duzaqlarınıń aldın alıwǵa umtıladı.

=== Apparatlıq qorǵaw mexanizmleri ===
Apparatlıq tiykarlanǵan yamasa járdemshi kompyuter qáwipsizligi tek programmalıq támiyinleniw kompyuter qáwipsizligine alternativa usınadı. Dongller, isenimli platforma modulleri, kirgenin sezetuǵın korpusler, disklerdi qulıplaw, USB portların óshirip qoyıw hám mobil qurılmalar arqalı kiriw sıyaqlı qurılmalar hám usıllardı qollanıw, komprometaciyalanıw ushın fizikalıq kiriw (yamasa quramalı artqı esik arqalı kiriw) talap etiletuǵınlıǵı sebepli qáwipsizirek dep esaplanıwı múmkin. Bulardıń hárbiri tómende tolıǵıraq qaralǵan.

* USB dongller ádette programmalıq támiyinleniw múmkinshiliklerin ashıw ushın programmalıq támiyinleniw licenziyalaw sxemalarında qollanıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.revenera.com/software-monetization/glossary/license-dongle| bet = What is a license dongle?| til = en| jumıs = www.revenera.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-iyun }}&lt;/ref&gt;, biraq olar kompyuterge yamasa basqa qurılmanıń programmalıq támiyinleniwine ruqsatsız kiriwdiń aldın alıw usılı sıpatında da qaralıwı múmkin. Dongl, yamasa gilt, tiykarınan programmalıq támiyinleniw qollanbası menen gilt arasında qáwipsiz shifrlanǵan tunnel dúzedi. Princip sonnan ibarat, dongldegi Advanced Encryption Standard (AES) sıyaqlı shifrlaw sxeması tiykarǵı programmalıq támiyinleniwdi ápiwayı túrde basqa mashinaǵa kóshirip alıp qollanıwǵa qaraǵanda dongldi tákirarlaw hám kóbeytiw qıyınıraq bolǵanlıǵı sebepli qáwipsizliktiń kúshlirek ilajın usınadı. Dongller ushın basqa qáwipsizlik qollanbası - olardı bultlı programmalıq támiyinleniw yamasa Virtual Private Networks (VPNs) sıyaqlı vebke-tiykarlanǵan mazmunǵa kiriw ushın qollanıw&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.safenet-inc.com/multi-factor-authentication/authenticators/pki-usb-authentication/etoken-5200-token-based-authentication/| bet = Token-based authentication| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320234026/http://www.safenet-inc.com/multi-factor-authentication/authenticators/pki-usb-authentication/etoken-5200-token-based-authentication/| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | baspaxana = SafeNet.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}&lt;/ref&gt;. Bunnan tısqarı, USB dongl kompyuterdi qulıplaw yamasa qulpın ashıw ushın konfiguraciyalanıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.thewindowsclub.com/lock-protect-your-windows-pc-using-a-usb-drive-with-predator| bet = Lock and protect your Windows PC| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320220321/http://www.thewindowsclub.com/lock-protect-your-windows-pc-using-a-usb-drive-with-predator| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2010-jıl 10-fevral | baspaxana = TheWindowsClub.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}&lt;/ref&gt;.
* Isenimli platforma modulleri (TPMs) mikroprocessorlar yamasa chiptegi kompyuterler dep atalatuǵın qurılmalar arqalı kriptografiyalıq múmkinshiliklerdi kiriw qurılmalarına biriktiriw arqalı qurılmalardı qorǵaydı. Server táreptegi programmalıq támiyinleniw menen birge qollanılatuǵın TPMs apparatlıq qurılmalardı anıqlaw hám autentifikaciyalaw usılın usınıp, ruqsatsız tarmaq hám maǵlıwmatlarǵa kiriwdiń aldın aladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/white-papers/trusted-execution-technology-security-paper.pdf| bet = Intel Trusted Execution Technology: White Paper| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140611161421/http://www.intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/white-papers/trusted-execution-technology-security-paper.pdf| arxivsáne = 2014-jıl 11-iyun | avtor = James Greene| jıl = 2012| baspaxana = Intel Corporation| qaralǵan sáne = 2013-jıl 18-dekabr }}&lt;/ref&gt;.
* Kompyuter korpusına kirgenin anıqlaw ádette basılatuǵın túyme óshirgish bolǵan qurılmanı ańlatadı, ol kompyuter korpusı ashılǵanda anıqlaydı. Mikroprogrammalıq támiyinleniw yamasa BIOS kompyuter keyingi ret júklegende operatorǵa signal kórsetiw ushın programmalastırılǵan.
* Disk qulıpları tiykarınan qattı disklerdi shifrlaw ushın programmalıq qurallar bolıp, olardı urılardıń kiriwine jol qoymaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.scmagazine.com/safenet-protectdrive-84/review/2596/| bet = SafeNet ProtectDrive 8.4| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320220133/http://www.scmagazine.com/safenet-protectdrive-84/review/2596/| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2008-jıl 4-oktyabr | baspaxana = SCMagazine.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}&lt;/ref&gt;. Sırtqı disklerdi shifrlaw ushın da arnawlı qurallar bar&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2342798,00.asp| bet = Secure Hard Drives: Lock Down Your Data| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170621202140/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2342798,00.asp| arxivsáne = 2017-jıl 21-iyun | sáne = 2009-jıl 11-may | baspaxana = PCMag.com}}&lt;/ref&gt;.
* USB portların óshirip qoyıw - basqasha qáwipsiz kompyuterge ruqsatsız hám zıyanlı kiriwdiń aldın alıw ushın qáwipsizlik opciyası. Network World jurnalı fayrvol ishindegi kompyuterden tarmaqqa qosılǵan juqtırılǵan USB dongllardı kompyuter tarmaqlarına tuwrı keletuǵın eń keń tarqalǵan apparatlıq qáwip dep esaplaydı.
* Qollanılmaytuǵın sırtqı qurılmalardı (máselen, kamera, GPS, alıp taslanatuǵın saqlaw qurılması hám t.b.) ajıratıw yamasa óshirip qoyıw&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Souppaya|first=Murugiah P.| sáne =2013|title=Guidelines for Managing the Security of Mobile Devices in the Enterprise|url=https://www.nist.gov/publications/guidelines-managing-security-mobile-devices-enterprise}}&lt;/ref&gt;.
* Mobil telefonlardıń keń tarqalǵanlıǵı sebepli, mobil baylanıs múmkinshiligi bar qurılmalar barǵan sayın keń qollanılmaqta&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://entrycare.com/access-control-statistics/| bet = Access Control Statistics: Trends &amp; Insights| sáne = 2024-jıl 23-fevral | til = en-US| qaralǵan sáne = 2024-jıl 26-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bluetooth, jańaraq Bluetooth tómen energiya (LE), [[IOS|iOS]] emes qurılmalarda jaqın maydan baylanısı (NFC) hám barmaq izi oqıwshıları sıyaqlı biometrikalıq tastıyıqlaw usılları sıyaqlı kiritilgen múmkinshilikler, sonıń menen birge mobil qurılmalar ushın islengen [[QR kod]]ın oqıw [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamalıq támiyinatı]] mobil telefonlardıń kiriw baqlaw sistemalarına qosılıwınıń jańa, qáwipsiz usılların usınadı. Bul baqlaw sistemaları kompyuter qáwipsizligin támiyinleydi hám qorǵalǵan imaratlarǵa kiriwdi baqlaw ushın da qollanılıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://video.foxbusiness.com/v/2804966490001/forget-ids-use-your-phone-as-credentials/?playlist_id=937116503001#sp=show-clips| bet = Forget IDs, use your phone as credentials| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320215829/http://video.foxbusiness.com/v/2804966490001/forget-ids-use-your-phone-as-credentials/?playlist_id=937116503001#sp=show-clips| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2013-jıl 4-noyabr | baspaxana = [[Fox Business Network]]| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}&lt;/ref&gt;.
* IOMMUlar tikkeley yadqa kiriw qorǵanıwların paydalanıp, mobil hám stol kompyuterlerindegi komponentlerdi apparatlıq izolyaciyalawǵa múmkinshilik beredi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://support.apple.com/guide/security/direct-memory-access-protections-seca4960c2b5/1/web/1| bet = Direct memory access protections for Mac computers| jumıs = Apple| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-noyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.intel.com/content/dam/develop/external/us/en/documents/intel-whitepaper-using-iommu-for-dma-protection-in-uefi-820238.pdf| bet = Using IOMMU for DMA Protection in UEFI Firmware| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211209062425/https://www.intel.com/content/dam/develop/external/us/en/documents/intel-whitepaper-using-iommu-for-dma-protection-in-uefi-820238.pdf| arxivsáne = 2021-jıl 9-dekabr | baspaxana = Intel Corporation| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-noyabr }}&lt;/ref&gt;.
* Fizikalıq kóshirip bolmaytuǵın funkciyalar (PUFs) integral sxemalar hám [[apparatlıq támiynat]] ushın [[cifrlı]] barmaq izi yamasa unikal identifikator sıpatında qollanılıwı múmkin, bul paydalanıwshılarǵa óz sistemalarına kiretuǵın apparatlıq támiyinlew shınjırların qáwipsizlendiriw múmkinshiligin beredi&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Babaei|first=Armin| sáne =2022-07-26|title=Reconfigurable Security Architecture (RESA) Based on PUF for FPGA-Based IoT Devices}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hassija|first=Vikas|date=2021-04-15|title=A Survey on Supply Chain Security: Application Areas, Security Threats, and Solution Architectures|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/9203862}}&lt;/ref&gt;.

=== Qáwipsiz operaciyalıq sistemalar ===
Kompyuter qáwipsizligi termininiń bir qollanılıwı qáwipsiz operaciyalıq sistemalardı ámelge asırıw ushın qollanılatuǵın texnologiyaǵa tiyisli. Qáwipsiz [[Operatsion sistema|operaciyalıq sistemalardı]] qollanıw [[kompyuter]] qáwipsizligin támiyinlewdiń jaqsı usılı bolıp tabıladı. Bular sırtqı qáwipsizlik-audit shólkemlerinen sertifikaciyadan ótken sistemalar bolıp, eń keń tarqalǵan bahalawlar - Ulıwma Kriteriyler (CC) bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://tech.co/antivirus-software/what-is-the-most-secure-os| bet = The Most Secure OS: What is the Safest OS Available?| til = en-US| jumıs = Tech.co| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

=== Qáwipsiz kodlaw ===
[[Programmalıq injiniring|Programmalıq támiynat injeneriyasında]] qáwipsiz kodlaw qáwipsizlik hálsizlikleriniń tosınnan payda bolıwınan qorǵawǵa baǵdarlanǵan. Sonday-aq, basınan-aq qáwipsiz bolıwǵa arnalǵan [[programmalıq támiynat]]tı jaratıw múmkin. Bunday sistemalar dizaynı boyınsha qáwipsiz boladı. Bunnan tısqarı, formal tekseriw sistemanıń tiykarındaǵı algoritmlerdiń durıslıǵın dálillewge umtıladı; bul, mısalı, kriptografiyalıq protokollar ushın áhmiyetli&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sanghavi|first=Alok| sáne =21 May 2010|title=What is formal verification?|journal=EE Times_Asia}}&lt;/ref&gt;.

=== Imkaniyatlar hám kiriw ruqsatnamaları dizimi ===
Kompyuter sistemaları ishinde artıqmashılıqlardı bóliwdi ámelge asıra alatuǵın eki tiykarǵı qáwipsizlik modeli - bul kiriw ruqsatnamaları dizimi (ACLs) hám rolge tiykarlanǵan kiriw basqarıwı (RBAC).

Kiriw ruqsatnamaları dizimi (ACL), kompyuter fayl sistemasına qatnaslı, obyekt penen baylanıslı ruqsatnamalar dizimi bolıp tabıladı. ACL qaysı paydalanıwshılar yamasa sistema processleriniń obyektlerge kiriwge ruqsat etilgenin, sonday-aq berilgen obyektlerde qanday operaciyalarǵa ruqsat etilgenin kórsetedi.

Rolge tiykarlanǵan kiriw basqarıwı - bul sistema kiriwin ruqsat etilgen paydalanıwshılarǵa sheklewge baǵdarlanǵan usıl&lt;ref&gt;{{Cite journal|author1=Ferraiolo, D.F.|author2=Kuhn, D.R.|date=October 1992|title=Role-Based Access Control|url=http://csrc.nist.gov/groups/SNS/rbac/documents/ferraiolo-kuhn-92.pdf|pages=554–563}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|author1=Sandhu|author2=Coyne|date=August 1996|title=Role-Based Access Control Models|url=http://csrc.nist.gov/rbac/sandhu96.pdf|pages=38–47}}&lt;/ref&gt;, ol 500 den artıq xızmetkeri bar kópshilik kárxanalar tárepinen qollanıladı&lt;ref name=&quot;autogenerated2002&quot;&gt;{{Cite book|url=http://csrc.nist.gov/groups/SNS/rbac/documents/20101219_RBAC2_Final_Report.pdf|title=Economic Analysis of Role-Based Access Control|author2=R.J. Loomis|date=2002|publisher=Research Triangle Institute|pages=145}}&lt;/ref&gt;, hám májbúriy kiriw basqarıwın (MAC) yamasa diskreciyalıq kiriw basqarıwın (DAC) ámelge asıra aladı

Qosımsha usıl, imkaniyatlarǵa tiykarlanǵan qáwipsizlik kóbinese izertlew operaciyalıq sistemaları menen sheklengen. Biraq, imkaniyatlar til dárejesinde de ámelge asırılıwı múmkin, bul standart obyektke baǵdarlanǵan dizaynnıń jetilistirilgen túrine alıp keledi. Bul tarawdaǵı [[ashıq kodlı]] proekt - E tili bolıp tabıladı.

=== Paydalanıwshı qáwipsizligi boyınsha oqıtıw ===
Aqırǵı paydalanıwshı qáwipsizlik shınjırındaǵı eń hálsiz buwın sıpatında keń tán alınǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.csoonline.com/article/2137210/security-awareness/studies-prove-once-again-that-users-are-the-weakest-link-in-the-security-chain.html| bet = Studies prove once again that users are the weakest link in the security chain| sáne = 2014-jıl 22-yanvar | jumıs = CSO Online| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt; hám qáwipsizlik waqıyaları hám buzılıwlardıń 90% ten kóbireginde qanday da bir adamlıq qáte bar ekenligi bahalanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://securityintelligence.com/the-role-of-human-error-in-successful-security-attacks/| bet = The Role of Human Error in Successful Security Attacks| sáne = 2014-jıl 2-sentyabr | jumıs = IBM Security Intelligence| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.computerworld.com/article/2910316/90-of-security-incidents-trace-back-to-pebkac-and-id10t-errors.html| bet = 90% of security incidents trace back to PEBKAC and ID10T errors| sáne = 2015-jıl 15-aprel | jumıs = Computerworld| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Eń jiyi ushırasatuǵın qáteler hám nadurıs sheshimler arasında tómendegiler bar: parollerdi jaman (qolaysız) basqarıw, sezgir maǵlıwmatlar hám qosımshaları bar elektron xatlardı nadurıs alıwshıǵa jiberiw, jalǵan URL mákan-jayların tanıy almaw hám jalǵan veb-saytlar menen qáwipli elektron xat qosımshaların anıqlay almaw. Paydalanıwshılar jiyi jiberetuǵın qáte - bank saytlarına kiriwdi ańsatlastırıw ushın ózleriniń paydalanıwshı identifikatorı/parolin brauzerlerine saqlaw. Bul qanday da bir jol menen mashinaǵa kiriw múmkinshiligin alǵan hújimshiler ushın sawǵa boladı. Bul qáwip eki faktorlı autentifikaciyanı qollanıw arqalı jumsartılıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://www.nzba.org.nz/2018/10/08/protect-your-online-banking-with-2fa/| bet = Protect your online banking with 2FA| sáne = 2018-jıl 7-oktyabr | jumıs = NZ Bankers Association| qaralǵan sáne = 2019-jıl 7-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200121073825/https://www.nzba.org.nz/2018/10/08/protect-your-online-banking-with-2fa/| arxivsáne = 2020-jıl 21-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

Kiberqáwip-qáterdiń adamlıq komponenti shólkemniń dus kelip atırǵan ulıwma kiberqáwip-qáterin anıqlawda ayrıqsha áhmiyetli bolǵanlıqtan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://pcsite.co.uk/computer-security/IBM_Security_Services_2014_Cyber_Security_Intelligence_Index.pdf| bet = IBM Security Services 2014 Cyber Security Intelligence Index| jıl = 2014| jumıs = PcSite| qaralǵan sáne = 2020-jıl 9-oktyabr }}&lt;/ref&gt;, barlıq dárejelerdegi qáwipsizlik boyınsha xabardarlıqtı arttırıw oqıwı tek nızamlı hám industriyalıq talaplarǵa rásmiy sáykeslik penen ǵana sheklenbesten, kiberqáwip-qáterdi azaytıw hám jeke adamlar menen kompaniyalardı kiberqáwiplerdiń úlken kópshiliginen qorǵawda zárúr dep esaplanadı&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Risky business: why security awareness is crucial for employees|url=https://www.theguardian.com/media-network/media-network-blog/2013/feb/12/business-cyber-security-risks-employees|access-date=8 October 2018}}&lt;/ref&gt;.

Aqırǵı paydalanıwshıǵa itibar qaratıw kóplegen qáwipsizlik ámeliyatshıları ushın tereń mádeniy ózgeris bolıp tabıladı, olar dástúrli túrde kiberqáwipsizlikke tek texnikalıq kózqarastan qaraǵan, hám bul shólkem ishinde kiberxabardarlıq mádeniyatın rawajlandırıw boyınsha tiykarǵı qáwipsizlik orayları&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cpni.gov.uk/developing-security-culture| bet = Developing a Security Culture| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181009013120/https://www.cpni.gov.uk/developing-security-culture| arxivsáne = 2018-jıl 9-oktyabr | jumıs = CPNI – Centre for the Protection of National Infrastructure| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt; usınǵan baǵdarlar boyınsha júredi, qáwipsizlikten xabardar paydalanıwshı kiberhújimlerge qarsı áhmiyetli qorǵanıw sızıǵın támiyinleytuǵının moyınlaydı.

=== Cifrlı gigiena ===
Aqırǵı paydalanıwshını oqıtıwǵa baylanıslı, '''cifrlı gigiena''' yamasa '''kibergigiena''' [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizligine]] baylanıslı tiykarǵı princip bolıp, jeke gigiena menen salıstırǵanda, kiberqáwiplerden kelip shıǵatuǵın qáwip-qáterlerdi minimumǵa túsiriw ushın ápiwayı kúndelikli ilajlardı belgilewge uqsaydı. Jaqsı kibergigiena ámeliyatları tarmaq paydalanıwshılarına qosımsha qorǵanıw qatlamın bere aladı dep boljanadı, bul bir hálsiz túyinniń hújimler shólkemlestiriw yamasa basqa túyin yaki tarmaqtı buzıw ushın paydalanılıw qáwpin, ásirese ulıwma kiberhújimlerden azaytadı&lt;ref name=&quot;Cyber Hygiene&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.enisa.europa.eu/publications/cyber-hygiene| bet = Cyber Hygiene – ENISA| til = en-gb| qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-sentyabr }}&lt;/ref&gt;. Kibergigienanı áskeriy termin bolǵan proaktiv kiberqorǵanıw menen aljastırmaw kerek&lt;ref name=&quot;Kaljulaid-2017&quot;&gt;{{Web deregi| url = https://president.ee/en/official-duties/speeches/13671-president-of-the-republic-at-the-aftenpostens-technology-conference/index.html| bet = President of the Republic at the Aftenposten's Technology Conference| avtor = Kaljulaid| at = Kersti| sáne = 2017-jıl 16-oktyabr| qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-sentyabr| arxivurl = https://web.archive.org/web/20250614044342/https://president.ee/en/official-duties/speeches/13671-president-of-the-republic-at-the-aftenpostens-technology-conference/index.html| arxivsáne = 2025-06-14 }}&lt;/ref&gt;.

Cifrlı gigienanıń eń keń tarqalǵan háreketlerine zıyanlı baǵdarlamalardan qorǵanıwdı jańalaw, bult saqlaw kóshirmeleri, paroller hám sheklengen admin huqıqları menen tarmaq brandmauerlerin támiyinlew kiredi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.gov.uk/government/statistics/cyber-security-breaches-survey-2023/cyber-security-breaches-survey-2023| bet = Cyber security breaches survey 2023| til = en| qaralǵan sáne = 2023-jıl 27-dekabr | jumıs = GOV.UK}}&lt;/ref&gt;. Qáwiplerge qarsı tek texnologiyaǵa tiykarlanǵan qorǵanıwǵa qarama-qarsı, kibergigiena kóbinese texnikalıq jaqtan ámelge asırıwı ańsat bolǵan hám tiykarınan tártip&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kuchler|first=Hannah| sáne =27 April 2015|title=Security execs call on companies to improve 'cyber hygiene'|work=Financial Times|url=https://www.ft.com/content/8468cfda-e9e3-11e4-a687-00144feab7de|url-access=subscription|access-date=27 September 2018|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/8468cfda-e9e3-11e4-a687-00144feab7de|archive-date=10 December 2022}}&lt;/ref&gt; yamasa bilimlendiriwge&lt;ref&gt;{{Cite news|title=From AI to Russia, Here's How Estonia's President Is Planning for the Future| til =en-US|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/from-ai-to-russia-heres-how-estonias-president-is-planning-for-the-future/|access-date=28 September 2018}}&lt;/ref&gt; baylanıslı bolǵan kúndelikli ilajlarǵa tiyisli. Onı jeke yamasa kollektiv cifrlı qáwipsizligine unamlı tásir kórsetken keńesler yamasa ilajlardıń abstrakt dizimi sıpatında qarawǵa boladı. Sonlıqtan, bul ilajlardı tek qáwipsizlik ekspertleri emes, al qápelimde adamlar da orınlay aladı.

Kibergigiena jeke gigienaǵa kompyuter virusları biologiyalıq viruslarǵa (yamasa patogenlerge) qatnası boyınsha baylanıslı. Biraq, &quot;kompyuter virusı&quot; termini dáslepki jumıs isleytuǵın kompyuter virusları menen birge derlik payda bolǵan bolsa da&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Professor Len Adleman explains how he coined the term &quot;computer virus&quot;|url=https://www.welivesecurity.com/2017/11/01/professor-len-adleman-explains-computer-virus-term/|access-date=28 September 2018}}&lt;/ref&gt;, &quot;kibergigiena&quot; termini ádewir keyinirek, múmkin 2000-jıllarda&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.jec.senate.gov/archive/Documents/Hearings/cerf22300.htm| bet = Statement of Dr. Vinton G. Cerf| jumıs = www.jec.senate.gov| qaralǵan sáne = 2018-jıl 28-sentyabr }}&lt;/ref&gt; Internet pioneri Vint Serf tárepinen oylap tabılǵan. Sonnan beri bul termin AQSH Kongressi hám Senatı&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Analysis {{!}} The Cybersecurity 202: Agencies struggling with basic cybersecurity despite Trump's pledge to prioritize it|url=https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/paloma/the-cybersecurity-202/2018/07/26/the-cybersecurity-202-agencies-struggling-with-basic-cybersecurity-despite-trump-s-pledge-to-prioritize-it/5b58a84e1b326b1e64695548/|access-date=28 September 2018}}&lt;/ref&gt;, FBR&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fbi.gov/investigate/counterintelligence/foreign-influence/protected-voices| bet = Protected Voices| til = en-us| jumıs = Federal Bureau of Investigation| qaralǵan sáne = 2018-jıl 28-sentyabr }}&lt;/ref&gt;, [[Evropa Awqamı]] institutları&lt;ref name=&quot;Cyber Hygiene&quot;/&gt; hám mámleket basshıları&lt;ref name=&quot;Kaljulaid-2017&quot;/&gt; tárepinen qabıl etilgen.

=== Buzıwlarǵa juwap beriwdiń qıyınshılıǵı ===
Qáwipsizlikti buzıw háreketlerine juwap beriw kóbinese hár qıylı sebeplerge baylanıslı júdá qıyın, sonıń ishinde:

* Hújim etiwshilerdi anıqlaw qıyın, sebebi olar proksi-serverler, waqıtsha anonim baylanıs akkauntları, sımsız baylanıslar hám basqa da anonimlestiriw proceduraları arqalı isley aladı, bul olardıń izin qaytadan tabıwdı qıyınlastıradı – hám olar kóbinese basqa yurisdikciyada jaylasqan boladı. Eger olar qáwipsizlikti sátli buzsa, olar kóbinese óz izlerin jasırıw ushın jurnallardı óshiriwge jetkilikli administratorlıq ruqsattı da alǵan boladı.
* Hújim háreketleriniń sanı, kóbinese avtomatlastırılǵan hálsizlikti skanerlew quralları hám kompyuter qurtları tárepinen ámelge asırılatuǵın, sonshelli kóp bolǵanlıqtan, shólkemler hárbir hújimdi izertlewge waqıt ajırata almaydı.
* Tarmaq boyınsha hújim etiwshilerdi anıqlaw ushın tarmaqtıń hár qıylı orınlarınan hám hár túrli ellerden jurnallardı jıynaw kerek bolıwı múmkin, bul process qıyın hám kóp waqıt talap etedi.

Hújim sátli bolıp, buzılıw júz bergen jaǵdayda, kóplegen yurisdikciyalarda házirgi waqıtta qáwipsizliktiń buzılǵanlıǵı haqqında májbúriy xabarlaw nızamları bar.

== Qáwipli sistemalar ==
Kompyuter sistemalarınıń sanınıń ósiwi hám olarǵa jeke adamlar, biznesler, sanaatlar hám húkimetler tárepinen artıp baratırǵan isenim - qáwip astındaǵı sistemalardıń sanınıń kóbeyiwine alıp kelmekte.

=== Finanslıq sistemalar ===
[[AQSh]] Bahalı qaǵazlar hám birja komissiyası, SWIFT, investiciya bankleri hám kommerciyalıq bankler sıyaqlı finanslıq regulyatorlar hám finanslıq mákemelerdiń kompyuter sistemaları bazarlardı manipulyaciyalaw hám nızamsız payda tabıw menen qızıǵıwshı kiberqılmıskerler ushın áhmiyetli xakerlik maqsetleri bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The New Market Manipulation|first=Tom C. W.|last=Lin| sáne =3 July 2017|journal=Emory Law Journal|volume=66|page=1253}}&lt;/ref&gt;. Kredit karta nomerlerin, brokerlik esap-sanaqlardı hám bank esap-sanaq informaciyasın qabıl etiwshi yaki saqlawshı veb-saytlar hám qosımshalar da, aqsha awdarıw, satıp alıw yaki informaciyanı qara bazarda satıw arqalı dárhal finanslıq payda tabıw múmkinshiligi sebepli, áhmiyetli xakerlik maqsetleri bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Financial Weapons of War|journal=Minnesota Law Review|last=Lin|first=Tom C. W.}}&lt;/ref&gt;. Dúkanlardaǵı tólem sistemaları hám bankomatlar da tutınıwshılardıń esap-sanaq maǵlıwmatların hám PIN kodların jıynaw ushın buzıp kirilgen.

UCLA Internet Esabatı: Cifrlı Keleshekti Izertlew (2000) jeke maǵlıwmatlardıń qupıyalılıǵı onlayn satıwlarǵa tosqınlıq jasaytuǵının hám internet paydalanıwshılardıń onnan toǵızınan kóbireginiń kredit karta qáwipsizligi haqqında biraz yaki júdá táshwishlenetuǵının anıqladı.

Brauzerler menen [[Websayt|veb-saytlar]] arasındaǵı qáwipsizlikti jaqsılaw ushın eń keń tarqalǵan veb-texnologiyalar SSL (Qáwipsiz Baylanıs Qatlamı) hám onıń izinshe kelgen TLS (Transport Qatlamı Qáwipsizligi) dep ataladı, sonday-aq [[Identifikaciya|identifikaciya]] basqarıw hám [[autentifikaciya]] xızmetleri, hám domen atı xızmetleri kompaniyalar menen tutınıwshılarǵa qáwipsiz baylanıs hám sawda-satıq júrgiziwge múmkinshilik beredi. Búgingi kúnde SSL hám TLS-tiń bir neshe versiyaları veb-brauzing, elektron pochta, internet faks, operativ xabar almasıw hám VoIP (IP arqalı dawıs) sıyaqlı qollanıwlarda keń qollanıladı. Bul texnologiyalardıń hár qıylı óz-ara islesiwshi ámelge asırıwları bar, olardıń ishinde keminde birewi [[ashıq kodlı]] bolıp tabıladı. Ashıq kod hár kimge qosımshanıń [[derek kodı]]n kóriwge hám hálsizliklerdi tabıw hám xabarlawǵa múmkinshilik beredi.

Visa hám MasterCard kredit karta kompaniyaları kredit kartalarına ornatılǵan qáwipsiz EMV chipin islep shıǵıw ushın birge islesti. Keyingi rawajlanıwlar arasında Chip Autentifikaciya Baǵdarlaması bar, onda bankler klientlerge onlayn qáwipsiz operaciyalardı orınlaw ushın qol kompyuterlerin beredi. Bul tarawdaǵı basqa rawajlanıwlar arasında Operativ Shıǵarıw texnologiyasınıń rawajlanıwı bar, ol sawda oraylarındaǵı kiosklerge bankler atınan qızıǵıwshılıq bildirgen klientlerge dárhal kredit kartaların shıǵarıwǵa múmkinshilik berdi.

== Tariyxı ==
[[Internet]]tiń payda bolıwı hám sońǵı jıllardaǵı cifrlı transformaciya menen, kiberqáwipsizlik túsinigi biziń kásiplik hám jeke ómirimizde tanıs temaǵa aylandı. Kiberqáwipsizlik hám kiberqáwip-qáterler texnologiyalıq ózgerislerdiń sońǵı 60 jılı dawamında úziliksiz bolıp kelgen. 1970-1980-jıllarda kompyuter qáwipsizligi tiykarınan Internettiń payda bolıwına shekem akademiyalıq ortalıqlar menen sheklengen edi, al Internettiń payda bolıwı menen baylanıstıń artıwı sebepli kompyuter virusları hám tarmaq buzıwshılıqları payda bola basladı. 1990-jıllarda viruslardıń tarqalıwınan keyin 2000-jıllar bólistirilgen xızmet kórsetiwden bas tartıw sıyaqlı shólkemlestirilgen hújimlerdiń institucionallasıwın belgiledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.isaca.org/resources/news-and-trends/industry-news/2022/a-brief-history-of-the-cybersecurity-profession| bet = A Brief History of the Cybersecurity Profession| jumıs = ISACA| qaralǵan sáne = 2023-jıl 13-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Bul kiberqáwipsizliktiń kásiplik tártip sıpatında rásmiylestiriliwine alıp keldi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.rit.edu/news/one-step-ahead-computing-security| bet = One step ahead in computing security| til = en| jumıs = RIT| qaralǵan sáne = 2023-jıl 13-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

1967-jıldıń aprel ayında Uillis Uer tárepinen Báhárgi Birlesken Kompyuter Konferenciyasında shólkemlestirilgen sessiya hám keyinirek járiyalanǵan Uer Bayanlaması kompyuter qáwipsizligi tarawı tariyxındaǵı tiykarǵı waqıyalar boldı&lt;ref name=&quot;MAHC.2016.48&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Misa|first1=Thomas J.|year=2016|title=Computer Security Discourse at RAND, SDC, and NSA (1958-1970)|url=https://dl.acm.org/doi/10.1109/MAHC.2016.48|journal=IEEE Annals of the History of Computing|volume=38|issue=4|pages=12–25|doi=10.1109/MAHC.2016.48}}&lt;/ref&gt;. Uerdiń jumısı materiallıq, mádeniy, siyasiy hám jámiyetlik máselelerdiń kesilisiwinde turdı.&lt;ref name=&quot;MAHC.2016.48&quot; /&gt;

1977-jılǵı NIST baspası&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nbsspecialpublication500-19.pdf| bet = Post-processing audit tools and techniques| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161010044638/http://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nbsspecialpublication500-19.pdf| arxivsáne = 2016-jıl 10-oktyabr | avtor = A. J. Neumann, N. Statland and R. D. Webb| sáne = 1977 | til = en-US| jumıs = nist.gov| betler = 11–3–11–4| baspaxana = US Department of Commerce, National Bureau of Standards| qaralǵan sáne = 2020-jıl 19-iyun }}&lt;/ref&gt; qáwipsizliktiń tiykarǵı maqsetlerin anıq hám ápiwayı usılda súwretlew ushın qupıyalılıq, pútinlik hám qoljetimlilik CIA úshligin usındı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://blog.itgovernanceusa.com/blog/how-nist-can-protect-the-cia-triad-including-the-often-overlooked-i-integrity| bet = How NIST can protect the CIA triad, including the often overlooked 'I' – integrity| avtor = Irwin| at = Luke| sáne = 2018-jıl 5-aprel | jumıs = www.itgovernanceusa.com| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20221126181307/https://blog.itgovernanceusa.com/blog/how-nist-can-protect-the-cia-triad-including-the-often-overlooked-i-integrity| arxivsáne = 2022-jıl 26-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Bul ele de áhmiyetli bolsa da, sonnan berli kóbirek keń kólemli sxemalar usınıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.techrepublic.com/blog/security/the-cia-triad/488| bet = The CIA Triad| avtor = Perrin| at = Chad| sáne = 2008-jıl 30-iyun | jumıs = techrepublic.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 31-may }}&lt;/ref&gt;.

Degen menen, 1970-1980-jıllarda úlken kompyuter qáwip-qáterleri joq edi, sebebi kompyuterler hám internet ele rawajlanıp atırǵan edi, al qáwipsizlik qáwipleri ańsat anıqlanatuǵın edi. Kóbinese qáwip-qáterler sezimtal hújjetler hám fayllarǵa ruqsatsız kiriw múmkinshiligin alǵan zıyankes insayderlerden keletuǵın edi. Dáslepki jıllarda zıyanlı baǵdarlamalar hám tarmaq buzılıwları bar bolsa da, olar finanslıq payda alıw ushın qollanılmaǵan edi. 1970-jıllardıń ekinshi yarımında [[IBM]] sıyaqlı belgili kompyuter firmaları kommerciyalıq kiriwdi qadaǵalaw sistemaların hám kompyuter qáwipsizligi baǵdarlamalıq ónimlerin usına basladı&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Yost|first=Jeffrey R.| sáne =April 2015|title=The Origin and Early History of the Computer Security Software Products Industry|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/7116464|journal=IEEE Annals of the History of Computing|volume=37|issue=2|pages=46–58|doi=10.1109/MAHC.2015.21|issn=1934-1547}}&lt;/ref&gt;.

Kompyuter tarmaǵına jasalǵan hújimniń eń dáslepki mısallarınıń biri - 1971-jılı BBN kompaniyasında Bob Tomas tárepinen jazılǵan hám ARPANET arqalı tarqalǵan Creeper kompyuter qurtı boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.kaspersky.com/resource-center/threats/a-brief-history-of-computer-viruses-and-what-the-future-holds| bet = A Brief History of Computer Viruses &amp; What the Future Holds| sáne = 2023-jıl 19-aprel | til = en| jumıs = www.kaspersky.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-iyun }}&lt;/ref&gt;. Bul baǵdarlama tek eksperimental tábiyatqa iye bolıp, hesh qanday zıyanlı júk tasımadı. Keyinirek, 1972-jılı Rey Tomlinson tárepinen jaratılǵan Reaper atlı baǵdarlama Creeper-di joq etiw ushın paydalanıldı.

1986-jıldıń sentyabr ayınan 1987-jıldıń iyun ayına shekem nemis xakerler toparı kiber shpionajlıqtıń birinshi hújjetlestirilgen waqıyasın ámelge asırdı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/612868-first-incident-of-cyber-espionage| bet = First incident of cyber-espionage| jumıs = Guinness World Records| qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

1988-jılı, Internet arqalı tarqalǵan dáslepki kompyuter qurtlarınıń biri - Morris qurtı dep atalǵan qurt úlken kólemde medianıń dıqqatın tarttı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fbi.gov/news/stories/morris-worm-30-years-since-first-major-attack-on-internet-110218| bet = The Morris Worm - 30 Years Since First Major Attack on the Internet| avtor = FBI News| sáne = 2018-jıl 2-noyabr | jumıs = fbi.gov| qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

1993-jılı, Milliy Superkompyuterlik Qollanıwlar Orayı (NCSA) birinshi veb-brauzer Mosaic 1.0-di shıǵarǵannan keyin, Netscape SSL protokolın islep shıǵıwdı basladı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://webdevelopmenthistory.com/1993-mosaic-launches-and-the-web-is-set-free/| bet = 1993: Mosaic Launches and the Web is Set Free| sáne = 2021-jıl 8-dekabr | jumıs = Web Development History| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240612123716/https://webdevelopmenthistory.com/1993-mosaic-launches-and-the-web-is-set-free/| arxivsáne = 2024-jıl 12-iyun | qaralǵan sáne = 2024-jıl 24-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Netscape kompaniyası 1994-jılı SSL 1.0 versiyasın tayarladı, biraq kóplegen qáwipsizlik kemshilikleri sebepli ol hesh qashan jámiyetshilikke járiyalanbadı. Bul kemshiliklerge qaytalanıw hújimleri hám xakerlerge paydalanıwshılar jibergen shifrlanbaǵan baylanıslardı ózgertiwge múmkinshilik beretuǵın hálsizlik kiredi. Degen menen, 1995-jıldıń fevral ayında Netscape 2.0 versiyasın iske qostı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.webdesignmuseum.org/web-design-history/netscape-navigator-2-0-1995| bet = Web Design Museum - Netscape Navigator 2.0| sáne = 2023-jıl 10-mart | qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==

{{Derekler}}
__BÖLİDİMÖNDEMEW__

[[Kategoriya:Programmalıq injiniring]]
[[Kategoriya:Kompyuter qáwipsizligi proceduraları]]</text>
      <sha1>h86ey137btedysmc203wj6hfih8u322</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Djeyms Kemeron</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21339</id>
    <revision>
      <id>275695</id>
      <parentid>273943</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146124" sha1="697wa13srhp47a8fpjdm6b56ftpotid" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı|atı=Djeyms Kemeron|portret=James_Cameron_by_Gage_Skidmore.jpg|kásibi=Film rejissyorı, prodyuser, scenarist, redaktor, filantrop, teńiz izertlewshisi|táriypi=Kemeron 2016-jılı|tuwılǵan waqtındaǵı atı=Djeyms Frensis Kemeron|iskerlik jılları=1978-jıldan házirgi waqıtqa shekem|tuwılǵan sánesi=16.08.1954|tuwılǵan jeri=Kapuskasing, Ontario, Kanada|ómirlik joldası=Sheron Uilyams
(1978-j. úylengen; 1984-j. ajırasqan)
Geyl Enn Xyord
(1985-j. úylengen; 1989-j. ajırasqan)
Ketrin Bigelou
(1989-j. úylengen; 1991-j. ajırasqan)
Linda Xemilton
(1997-j. úylengen; 1999-j. ajırasqan)
Syuzi Eymis (2000-j. úylengen)|balaları=4}}'''Djeyms Frensis Kemeron''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''James Francis Cameron''; [[1954]]-jılı 16-avgustta tuwılǵan) ‒ kanadalı kinorejissyor. Ol Jańa [[Gollivud]] dáwirinen keyingi áhmiyetli tulǵa bolıp, kóbinese klassikalıq kino islew stilin jańa texnologiyalar menen birge qollanadı. Ol dáslep «&lt;nowiki/&gt;[[Terminator]]&lt;nowiki/&gt;» (1984) filmin jazıp hám rejissyorlıq etip ataqlılıqqa eristi, keyin «Basqa planetalılar» (1986), «Túpsizlik» (1989), «Terminator 2: Húkim kúni» (1991) hám «Haqıyqıy ótirik» (1994), sonday-aq «Avatar» (2009) hám onıń dawamları menen úlken jetiskenlikke eristi. Ol «&lt;nowiki/&gt;[[Titanik]]&lt;nowiki/&gt;» (1997) filmine rejissyorlıq etti, jazdı, birge prodyuser boldı hám birge montaj qıldı, bul film ushın Eń jaqsı súwret, Eń jaqsı rejissyor hám Eń jaqsı film montajı nominaciyaları boyınsha [[Oscar|Oskar]] sıylıqlarınıń jeńimpazı boldı. Ol kino industriyasınıń basqa da kóplegen sıylıqların alǵan, al onıń úsh filmi [[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]] Kongress kitapxanası tárepinen Milliy film reestrinde saqlaw ushın tańlanǵan.

Kemeron Lightstorm Entertainment, Digital Domain hám Earthship Productions óndiris kompaniyaların birge shólkemlestirgen. Film islewden tısqarı, ol National Geographic-tiń izertlewshi-rezidenti bolıp, tereń okean izertlewleri haqqında kóp hújjetli filmler islegen, sonıń ishinde «Tuńǵıyıq elesleri» (2003) hám «Tereń suwdaǵı basqa planetalılar» (2005) bar. Kemeron suw astı syomkaları hám aralıqtan basqarılatuǵın apparatlar texnologiyalarına úles qosqan hám cifrlı 3D Fusion kamera sistemasın jaratıwǵa járdem bergen. 2012-jılı Kemeron Deepsea Challenger suw astı apparatında Jer okeanınıń eń tereń jeri Mariana oypatınıń túbine jalǵız ózi súńgigen birinshi adam boldı.

Kemeronnıń filmleri dúnya júzi boyınsha 8 milliard dollardan aslam payda keltirgen, bul onı házirgi waqıtta eń kóp tabıs keltirgen ekinshi rejissyorǵa aylandırdı. Kemeronnıń úsh filmi házirgi waqıtta eń kóp tabıs keltirgen tórt filmniń qatarına kiredi; «Avatar» (2009), «Avatar: Suw jolı» (2022) hám «Titanik» (1997) sáykes túrde házirgi waqıtta eń kóp, úshinshi eń kóp hám tórtinshi eń kóp tabıs keltirgen filmler bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/chart/ww_top_lifetime_gross/?area=XWW| bet = Top Lifetime Grosses| qaralǵan sáne = 2023-jıl 23-iyun | jumıs = BoxOfficeMojo}}&lt;/ref&gt;. ] Kemeron 1 milliard dollardan kóp tabıs keltirgen birinshi filmdi, 2 milliard dollardan kóp tabıs keltirgen birinshi eki filmdi rejissyorlıq etken hám 2 milliard dollardan kóp tabıs keltirgen úsh filmi bolǵan jalǵız rejissyor bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/marisadellatto/2023/01/06/avatar-sequel-will-break-2-billion-in-next-few-days-cameron-says---likely-becoming-one-of-highest-grossing-films-of-all-time/| bet = 'Avatar' Sequel Will Break $2 Billion in Next Few Days, Cameron Says—Gaining on Other Highest Grossing Films of All Time| jumıs = [[Forbes]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = James Cameron becomes first director in history to have three films reach $1.5 billion at the box office| url = https://www.unilad.com/film-and-tv/james-cameron-becomes-first-director-in-history-to-have-three-films-re-858200-20230106| qaralǵan sáne = 2023-jıl 8-yanvar | jumıs = UNILAD| sáne = 2023-jıl 6-yanvar | til = en}}&lt;/ref&gt;. 2010-jılı Time jurnalı Kemerondı dúnyadaǵı eń tásirli 100 adamnıń qatarına kirgizgen. Kemeron jáne de ekologist bolıp, bir neshe turaqlı rawajlanıw bizneslerin basqaradı.

== Erte jaslıq dáwiri ==
Djeyms Frensis Kemeron&lt;ref&gt;[[Space Foundation]]. (n.d.). [https://web.archive.org/web/20110221194549/http://astro.cornell.edu/~randerson/TheCaseForSpace.pdf America's vision: The case for space exploration] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110221194549/http://astro.cornell.edu/~randerson/TheCaseForSpace.pdf|date=February 21, 2011}}, p. 42. Retrieved December 12, 2009.&lt;/ref&gt; 1954-jılı 16-avgustta Ontario shtatınıń Kapuskasing qalasında elektr injeneri Filip Kemeron hám súwretshi hám miyirbiyke Shirli (qızlıq familiyası Lou) shańaraǵında tuwılǵan&lt;ref name=&quot;nytimesref&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/01/17/books/excerpt-the-futurist.html|title=The Futurist: The Life and Films of James Cameron|last=Keegan|first=Rebecca|date=January 15, 2010|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=February 18, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018082849/https://www.nytimes.com/2010/01/17/books/excerpt-the-futurist.html|archive-date=October 18, 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ol bes balalı shańaraqtıń birinshi perzenti bolıp, eki ájaǵası hám eki qarındası bar&lt;ref name=&quot;nytimesref&quot; /&gt; Onıń ákesiniń úlken babası 1825-jılı Shotlandiyanıń Balkuxidder qalasınan kóship kelgen.&lt;ref&gt;{{Cite news|agency=[[Associated Press]]|date=December 16, 2013|title=James Cameron compares upcoming Avatar sequels to The Godfather from his walnut farm in New Zealand|newspaper=[[National Post]]|url=https://nationalpost.com/entertainment/movies/james-cameron-compares-three-part-avatar-film-series-to-the-godfather-from-his-walnut-farm-in-new-zealand|access-date=September 24, 2021}}&lt;/ref&gt;. Kemeron jazǵı demalısların Ontarionıń qubla tárepindegi atasınıń fermasında ótkizgen. Ol Niagara suwı qulaǵındaǵı Stemford kolledjinde oqıǵan. 17 jasında Kemeron shańaraǵı menen Chippavadan Kaliforniya shtatınıń Brea qalasına kóship kelgen&lt;ref&gt;{{Cite magazine | last = Goodyear | first = Dana | title = Man of Extremes: The Return of James Cameron | magazine = [[The New Yorker]] | date = October 26, 2009 | url = https://www.newyorker.com/reporting/2009/10/26/091026fa_fact_goodyear | access-date = January 29, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190913233059/https://www.newyorker.com/magazine/2009/10/26/man-of-extremes | archive-date = September 13, 2019 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;. Ol dáslep Sonora joqarı mektebinde, keyin Brea Olinda joqarı mektebinde oqıǵan. Klaslasları onıń sportshı emes, al «ya hawaǵa kóteriletuǵın, ya tereń suwǵa túsetuǵın» nárselerdi qurıwdı jaqsı kóretuǵının eske túsiredi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/the-impossible-reality-of-james-cameron-56560/|title=The Impossible Reality of James Cameron|last1=Hedegaard|first1=Erik|date=December 24, 2009|magazine=[[Rolling Stone]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018193534/https://www.rollingstone.com/music/music-news/the-impossible-reality-of-james-cameron-56560/|archive-date=October 18, 2019|access-date=October 19, 2019}}&lt;/ref&gt;.

Joqarı mektepti pitkergennen soń, Kemeron 1973-jılı fizika pánin úyreniw ushın Fullerton kolledjine oqıwǵa kirgen. Ol keyin inglis tilin oqıwǵa ótken, biraq 1974-jıldıń aqırında kolledjdi taslaǵan&lt;ref&gt;{{cite book | last=Shaprio | first=M. | title=James Cameron: An Unauthorized Biography Of The Filmmaker | url=https://archive.org/details/jamescameronunau0000shap | publisher=St. Martin's Press | year=2000 | isbn=978-1-58063-124-2 | pages=[https://archive.org/details/jamescameronunau0000shap/page/44 44]–47}}&lt;/ref&gt;. Kemeron júk mashinasınıń aydawshısı hám joqarı mektep xızmetkeri sıyaqlı hár túrli jumıslarda islegen&lt;ref&gt;[https://rollingstoneindia.com/james-cameron/ The Impossible Reality of James Cameron - Rolling Stone India]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filmmakers.com&quot;&gt;{{Web deregi | avtor = Media Pro Tech Inc.| url = http://www.filmmakers.com/artists/cameron/biography/page2.htm| bet = James Cameron Biography by FilmMakers Magazine| baspaxana = Filmmakers.com| qaralǵan sáne = 2010-jıl 27-avgust | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100617162554/http://www.filmmakers.com/artists/cameron/biography/page2.htm| arxivsáne = 2010-jıl 17-iyun }}&lt;/ref&gt;. Usı dáwirde ol USC kitapxanasında basqa studentlerdiń «optikalıq basıp shıǵarıw, aldıńǵı ekran proekciyası, boyaw kóshiriw hám film texnologiyasına baylanıslı basqa da» jumısların oqıw arqalı arnawlı effektler haqqında bilim alǵan&lt;ref name=&quot;Syd Field&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.sydfield.com/interviews/james-cameron/| bet = Terminator 2: Judgment Day (Part I)| avtor = Field, Syd| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190418090751/https://sydfield.com/syd_resources/james-cameron/| arxivsáne = 2019-jıl 18-aprel | qaralǵan sáne = 2015-jıl 7-fevral }}&lt;/ref&gt;. 1977-jılı «Juldızlı urıslar» filmin kórgennen keyingi qozǵalıstan soń, Kemeron júk mashinası aydawshısı jumısın taslap, kino industriyasına kirgen&lt;ref&gt;''The Force Is With Them: The Legacy of Star Wars'', 2004.&lt;/ref&gt;.

== Kino karerası ==

=== Erte jumısları hám 1980-jıllar ===
[[Fayl:James Cameron.jpg|thumb|upright|right|Kemeron, sentyabr 1986|alt=Cameron in September 1986]]
Kemeronnıń rejissyorlıq karerası 1978-jılı baslandı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = James Cameron: &quot;Simply do it. Simply pick up a camera and begin shooting something.&quot;| sáne = 2021-jıl 6-sentyabr | url = https://www.swagathamcanada.com/inspirational/james-cameron-simply-do-it-simply-pick-up-a-camera-and-begin-shooting-something/| qaralǵan sáne = 2021-jıl 19-noyabr | til = en-GB}}&lt;/ref&gt;. ] Stomatologlar konsorciumınan qarız alǵannan keyin, ol dostı menen birge óziniń birinshi qısqa metrajlı filmi «Ksenogenez»ti (1978) rejissyorlıq etiwdi, jazıwdı hám prodyuserlik etiwdi úyrendi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.denofgeek.com/movies/james-cameron/33928/the-unmade-films-of-james-cameron| bet = James Cameron and his unmade films| sáne = 2015-jıl 4-fevral | jumıs = Den of Geek| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191019133823/https://www.denofgeek.com/movies/james-cameron/33928/james-cameron-and-his-unmade-films| arxivsáne = 2019-jıl 19-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Is barısında úyrenip, Kemeron ózin birinshi xirurgiyalıq operaciyasın islep atırǵan xirurgdey sezgenin ayttı&lt;ref name=&quot;Syd Field&quot; /&gt; Keyin ol «Rok-n-roll joqarı mektebi» (1979) filminde óndiris járdemshisi bolıp isledi. Film islew texnikasın óz betinshe úyreniw menen birge, Kemeron Rodjer Korman studiyasında miniatyura model jasawshı bolıp jumısqa kirdi.&lt;ref name=&quot;filmmakers.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.achievement.org/achiever/james-cameron/#interview| bet = James Cameron Biography and Interview| jumıs = www.achievement.org| baspaxana = [[American Academy of Achievement]]| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190228102929/https://www.achievement.org/achiever/james-cameron/| arxivsáne = 2019-jıl 28-fevral }}&lt;/ref&gt;. Tez arada ol ilimiy-fantastikalıq «Juldızlardan tısqarı sawash» (1980) filminiń kórkem dizayneri bolıp jumısqa alındı. Ol Djon Karpenterdiń «Nyu-Yorkten qashıw» (1981) filminiń arnawlı effektlerin isledi, «Qorqınısh galaktikası» (1981) filminiń óndiris dizayneri boldı hám «Android» (1982) filminiń dizaynı boyınsha másláhát berdi.

Kemeron 1982-jılı «Piranya» (1978) filminiń dawamı «Piranya II: Uwıldırıq shashıw» filminiń arnawlı effektler rejissyorı etip jumısqa alındı. Dáslepki rejissyor Miller Dreyk prodyuser Ovidio Assonitis penen dóretiwshilik kelispewshilikler sebepli proektti taslap ketti. Rim, Italiya hám Úlken Kayman atawında túsirilgen bul film Kemeronǵa birinshi ret iri filmniń rejissyorı bolıw múmkinshiligin berdi. Keyinirek Kemeron Assonitis penen bolǵan biylik gúresi sebepli bunı óziniń birinshi filmi dep sezbegenin ayttı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.terminatorfiles.com/media/articles/cameron_005.htm| bet = US: James Cameron Interview| jumıs = www.terminatorfiles.com| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190809150400/http://www.terminatorfiles.com/media/articles/cameron_005.htm| arxivsáne = 2019-jıl 9-avgust | qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. «Piranya II: Uwıldırıq shashıw» filmi shıqqannan keyin sınshılar onnan tásirlenbedi; avtor Tim Xili onı «hár qıylı dereklerden alınǵan klishelerdi biriktirgen ájayıp jaman film» dep atadı&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The world's worst movies|year=1986|url=https://archive.org/details/worldsworstmovie0000heal|last=Healey, Tim.| sáne =1986|publisher=Octopus|isbn=0706425057|location=London|pages=[https://archive.org/details/worldsworstmovie0000heal/page/7 7]|oclc=59676875}}&lt;/ref&gt;.

1982-jılı Djon Karpenterdiń «Xellouin» (1978) qorqınıshlı filminen ilhamlanıp&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.denofgeek.com/movies/the-terminator/31391/why-the-terminator-is-a-horror-classic#ixzz38LjAc8Xn| bet = Why The Terminator is a horror classic| familiya = Lambie| at = Ryan| jumıs = [[Den of Geek]]| sáne = 2014-jıl 23-iyul | qaralǵan sáne = 2014-jıl 23-iyul | arxivsáne = 2020-jıl 7-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200107155042/https://www.denofgeek.com/movies/the-terminator/31391/why-the-terminator-is-a-horror-classic#ixzz38LjAc8Xn| url-status = live}}&lt;/ref&gt;, sonday-aq onı óltiriw ushın keleshekten jiberilgen jeńilmes robot-killer haqqındaǵı qorqınıshlı tústen keyin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.businessinsider.com/james-cameron-came-up-terminator-during-dream-2015-6| bet = James Cameron came up with the idea for 'Terminator' during a fever dream| familiya = Phillips| at = Ian| jumıs = Business Insider| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190717154023/https://www.businessinsider.com/james-cameron-came-up-terminator-during-dream-2015-6| arxivsáne = 2019-jıl 17-iyul | qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-oktyabr }}&lt;/ref&gt;, Kemeron «Terminator» (1984) scenariyin jazdı. Bul ilimiy-fantastikalıq ekshn film óltiriwshi missiyanı orınlaw ushın keleshekten jiberilgen kiborg haqqında edi. Kemeron scenariydi satıp, filmdi ózi rejissyorlıq etiwdi qáledi. Geypara kinostudiyalar bul joybarǵa qızıǵıwshılıq bildirgen bolsa da, kóp basshılar jańa hám belgisiz rejissyordiń film islewine ruqsat beriwge qarsı boldı. Pacific Western Productions kompaniyasınıń sherigi hám tiykarın salıwshısı Geyl Enn Xyord Kemeronnıń scenariyin bir dollarǵa satıp alıwǵa kelisti, biraq Kemeron filmdi rejissyorlıq etiwi shárt edi. Ol Hemdale Pictures prezidentin film islewge, Kemerondı rejissyor, al Xyordtı prodyuser sıpatında tayınlawǵa isendirdi. «Piranya II: Uwıldırıq shashıw» filminde oynaǵan Lens Xenriksen bas rolge kandidat boldı, biraq Kemeron [[Arnold Schwarzenegger|Arnold Shvarceneggerdi]] onıń dene qurılısı sebepli kiborg-zulımǵa kóbirek sáykes keledi dep sheshti&lt;ref name=&quot;Futurist&quot;&gt;{{cite book|last=Keegan|first=Rebecca Winters|url={{Google books|g8hOUZ99h8cC|page=PA8|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=The Futurist: The Life and Films of James Cameron|publisher=Crown Publishers|year=2009|isbn=978-0-307-46031-8|pages=8, 37, 53|access-date=February 21, 2011}}&lt;/ref&gt;. Xenriksenge kishirek rol berildi. Maykl Bin hám Linda Xemilton da aktyorlar quramına qosıldı. «Terminator» prokatta úlken tabısqa eristi, Orion Pictures kompaniyasınıń kútkeninen de ozıp ketti&lt;ref name=&quot;Futurist&quot; /&gt; hám dúnya júzi boyınsha 78 million dollardan kóbirek payda taptı.&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://boxofficemojo.com/movies/?id=terminator.htm| bet = The Terminator (1984)| jumıs = [[Box Office Mojo]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 6-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191018020109/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=terminator.htm| arxivsáne = 2019-jıl 18-oktyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;, BBC kanalınıń jurnalisti Djordj Perri Kemeronnıń rejissyorlıǵın maqtap, «Kemeron háreketti ironiyalıq háziller menen aralastıradı, biraq qorqınıshtıń hár qanday waqıtta bolıwı múmkinligin sezdiriwdi toqtatpaydı» dep jazdı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.bbc.co.uk/films/2001/03/05/the_terminator_1984_review.shtml| bet = BBC - Films - review - The Terminator| familiya = Perry| at = George| sáne = 2001-jıl 5-mart | jumıs = www.bbc.co.uk| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190530091149/http://www.bbc.co.uk/films/2001/03/05/the_terminator_1984_review.shtml| arxivsáne = 2019-jıl 30-may | qaralǵan sáne = 2020-jıl 26-aprel }}&lt;/ref&gt;. 2008-jılı film «mádeniy, tariyxıy yaki estetikalıq jaqtan áhmiyetli» dep tanılıp, AQSH Milliy Film Reestrine saqlaw ushın kirgizildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7804404.stm|title=Terminator joins movie archive|date=December 30, 2008|access-date=October 19, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191019183424/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7804404.stm|archive-date=October 19, 2019| til =en-GB}}&lt;/ref&gt;.

1984-jılı Kemeron «Birinshi qan» filmine dawamın jazıw ushın jumısqa alındı; keyin ol Silvestr Stallone tárepinen qayta jazılıp, «Rembo: Birinshi qan. 2-bólim» sıpatında shıǵarıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Crocker| at = Jonathan| sáne = 2009-jıl 19-noyabr | bet = James Cameron Interview: On His Own Movies| url = https://www.totalfilm.com/features/james-cameron-interview-on-his-own-movies/rambo-first-blood-part-ii-1985| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130722153924/https://www.totalfilm.com/features/james-cameron-interview-on-his-own-movies/rambo-first-blood-part-ii-1985| arxivsáne = 2013-jıl 22-iyul | qaralǵan sáne = 2023-jıl 21-yanvar | jumıs = Total Film}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1985/05/22/movies/screen-sylvester-stallone-returns-as-rambo.html|title=Screen: Sylvester Stallone Returns as Rambo|last=Canby|first=Vincent|date=May 22, 1985|work=The New York Times|access-date=October 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190920055754/https://www.nytimes.com/1985/05/22/movies/screen-sylvester-stallone-returns-as-rambo.html|archive-date=September 20, 2019| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Sońınan Kemeron Ridli Skott rejissyorlıq etken «Bóten» (1979) ilimiy-fantastikalıq qorqınıshlı filmine dawamın jazıw hám rejissyorlıq etiw ushın jumısqa alındı. Dáslepki film sıyaqlı, «Bótenler» (1986) atlı dawamında da [[Sigourney Weaver|Sigurni Uiver]] Ellen Ripli rolin oynadı. «Bótenler» filminde Ripli bir topar teńiz piyada áskerlerine bóten maqluqlarǵa qarsı gúresiwge járdem beredi. Film islew barısında aktyorlar hám syomka toparı menen kelispewshilikler bolǵanına hám bas aktyorlardıń birin - Djeyms Remardı Maykl Bin menen almastırıwǵa tuwrı kelgenine qaramastan, «Bótenler» prokatta úlken tabısqa eristi hám dúnya júzi boyınsha 130 million dollardan kóbirek payda taptı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/release/rl3309340161/weekend/| bet = Aliens| jumıs = Box Office Mojo| qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191024170514/https://www.boxofficemojo.com/release/rl3309340161/weekend/| arxivsáne = 2019-jıl 24-oktyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. Film 1987-jılı jeti «Oskar» sıylıǵına usınıldı: Eń jaqsı aktrisa, Eń jaqsı kórkem bezeliw, Eń jaqsı montaj, Eń jaqsı original saz hám Eń jaqsı ses. Ol Eń jaqsı ses montajı hám Eń jaqsı vizuallıq effektler nominaciyalarında jeńimpaz boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1987| bet = The 59th Academy Awards {{!}} 1987| jumıs = Oscars.org {{!}} Academy of Motion Picture Arts and Sciences| til = en| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170102081445/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1987| arxivsáne = 2017-jıl 2-yanvar | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. Sonıń menen bir qatarda, Uiver hám film 1986-jıldıń iyul ayında Time jurnalınıń muqabasında járiyalandı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.tcm.com/thismonth/article/?cid=87922| bet = Aliens| sáne = 2018-jıl 16-dekabr | jumıs = Turner Classic Movies| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181216163340/http://www.tcm.com/this-month/article/87922%7C0/Aliens.html| arxivsáne = 2018-jıl 16-dekabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

[[Fayl:Gale Ann Hurd and James Cameron.jpg|thumb|Kemeron Geyl Enn Xyord penen birge, 1986-jıl|alt=Cameron with Gale Anne Hurd, 1986]]

«Bótenler» filminen keyin, Kemeron hám Geyl Enn Xyord «Túpsizlik» filmin islewge qarar etti. Bul film okeanda ájayıp aqıllı janzatlardı tapqan neft platforması jumısshıları haqqında edi. Kemeronnıń joqarı mektepte payda bolǵan ideyasına tiykarlanǵan bul filmniń dáslepki byudjeti 41 million dollar etip belgilengen edi, biraq aqırında bul summa ádewir asıp ketti. Filmde Ed Xarris, Meri Elizabet Mastrantonio hám Maykl Bin bas rollerdi oynadı. Film islew processi Kayman atawlarında hám Qubla Karolinada, pitpey qalǵan atom elektr stanciyasınan «qayta alınǵan» eki úlken suw rezervuarlarında baslandı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://blogs.amctv.com/movie-blog/2010/11/james-cameron-best-movies.php| bet = Flashback Five – James Cameron's Best Movies| baspaxana = Amctv.com| sáne = 2010-jıl 5-oktyabr | qaralǵan sáne = 2010-jıl 7-oktyabr | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20101107071253/http://blogs.amctv.com/movie-blog/2010/11/james-cameron-best-movies.php| arxivsáne = 2010-jıl 7-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Aktyorlar hám syomka toparı Kemeronnıń diktatorlıq minez-qulqın hám ruwxıy hám fizikalıq jaqtan qıyın bolǵan suw saxnaların túsiriwdi eske túsiredi&lt;ref name=&quot;Harmetz-1989&quot; /&gt; Film shıqqannan keyin, «Túpsizlik» óziniń arnawlı effektleri ushın maqtaldı hám dúnya júzilik prokatta 90 million dollar tabıs taptı.&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/release/rl205555201/weekend/| bet = The Abyss| jumıs = Box Office Mojo| qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191025003645/https://www.boxofficemojo.com/release/rl205555201/weekend/| arxivsáne = 2019-jıl 25-oktyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. «Túpsizlik» tórt «Oskar» sıylıǵına usınıldı hám Eń jaqsı vizuallıq effektler nominaciyasında jeńimpaz boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1990| bet = The 62nd Academy Awards {{!}} 1990| jumıs = Oscars.org {{!}} Academy of Motion Picture Arts and Sciences| sáne = 2014-jıl 5-oktyabr | til = en| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200411113423/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1990| arxivsáne = 2020-jıl 11-aprel | url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

=== 1990-jıllar ===

1990-jılı Kemeron Lourens Kasanoff penen birge Lightstorm Entertainment kompaniyasın qurdı. 1991-jılı Kemeron Ketrin Bigelou rejissyorlıq etken «Point Break» (1991) filminiń atqarıwshı prodyuseri boldı. «Terminator» filminiń tabısınan keyin, dawamı haqqında sóz boldı hám 1980-jıllardıń aqırında Carolco Pictures kompaniyasınıń wákili Mario Kassar dawamǵa huqıqlardı aldı, bul Kemeronǵa «Terminator 2: Húkim kúni» (1991) filmin islewge múmkinshilik berdi. Kemeron hám Uilyam Uisher kishiniń scenariyi boyınsha túsirilgen filmde Shvarcenegger hám Linda Xemilton óz rollerin qaytaladı. Syujet «Terminator» filminiń dawamı bolıp, formasın ózgerte alatuǵın jańa dushpandı (T-1000) kórsetedi, ol Sara Konnordıń ulı Djondı (Edvard Furlong) izleydi. Kemeron T-1000 roline Robert Patrikti onıń arıq hám jińishke kórinisi ushın tańladı - bul Shvarceneggerge biraz qarama-qarsılıq edi. Kemeron bılay túsindirdi: «Men júdá tez hám shaqqan birewdi qáledim. Eger T-800 adam Panzer tanki bolsa, onda T-1000 - Porshe»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.terminatorfiles.com/media/articles/t2_008.htm| bet = The Story About Making T2| jumıs = www.terminatorfiles.com| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190228001539/http://www.terminatorfiles.com/media/articles/t2_008.htm| arxivsáne = 2019-jıl 28-fevral | qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. «Terminator 2» eń qımbat filmlerdiń biri boldı, onıń qunı keminde 94 million dollar boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.newsweek.com/conan-humanitarian-205026| bet = Conan The Humanitarian| avtor = David Ansen| sáne = 1991-jıl 7-iyul | jumıs = Newsweek| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140726112104/http://www.newsweek.com/conan-humanitarian-205026| arxivsáne = 2014-jıl 26-iyul | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt; (2023-jılda 210 million dollar&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2017/08/24/terminator-2-is-one-of-the-biggest-and-bleakest-summer-movies-ever/| bet = 'Terminator 2' Is One Of The Biggest And Bleakest Summer Movies Ever| familiya = Mendelson| at = Scott| jumıs = Forbes| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180323082450/https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2017/08/24/terminator-2-is-one-of-the-biggest-and-bleakest-summer-movies-ever/?s=trending#529ae5f21365| arxivsáne = 2018-jıl 23-mart | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;). Kompyuter járdeminde dóretilgen súwretlerdi (CGI) qollanıwdıń qıyınshılıqlarına qaramastan, film waqtında pitkerilip, 1991-jılı 3-iyulde ekranlarǵa shıqtı. «Terminator 2» kassalıq rekordlardı buzdı (sonıń ishinde R reytingli film ushın birinshi háptelik rekordtı), Arqa Amerikada 200 million dollardan kóbirek tabıs taptı hám dúnya júzi boyınsha 300 million dollardan asqan birinshi film boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1992| bet = The 64th Academy Awards {{!}} 1992| jumıs = Oscars.org {{!}} Academy of Motion Picture Arts and Sciences| sáne = 2014-jıl 9-oktyabr | til = en| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200422151646/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1992| arxivsáne = 2020-jıl 22-aprel | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. (2023-jılǵı esapta sáykesinshe 447 million hám 671 million dollar). Ol tórt «Oskar» sıylıǵın uttı: Eń jaqsı grim, Eń jaqsı ses mikshirlew, Eń jaqsı ses montajı hám Eń jaqsı vizuallıq effektler. Sonday-aq, ol Eń jaqsı operatorlıq jumıs hám Eń jaqsı montaj nominaciyalarına usınıldı, biraq ekewinde de siyasiy triller «JFK» (1991) filmine jeńildi

Keyingi jılları Kemeron úshinshi «Terminator» filmin islewdi jobalastırdı, biraq bul jobalar ámelge aspadı. «Terminator» franshizasınıń huqıqları aqır-aqıbetinde Kassar tárepinen Karolkonıń aktivleriniń bankrotlıq satıwınan satıp alındı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2007/film/markets-festivals/more-terminator-on-the-way-1117964592/|title=More 'Terminator' on the way|author=Michael Fleming|date=May 9, 2007|work=Variety|access-date=May 8, 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324083906/http://variety.com/2007/film/markets-festivals/more-terminator-on-the-way-1117964592/|archive-date=March 24, 2017}}&lt;/ref&gt;. Kemeron basqa joybarlarǵa ótti hám 1993-jılı vizuallıq effektler óndiriw kompaniyası Digital Domain kompaniyasın birge shólkemlestirdi. 1994-jılı Kemeron hám Shvarcenegger ózleriniń úshinshi birlesken jumısı, 1991-jılǵı francuz komediyası «La Totale!» filminiń qayta túsirilgen nusqası «True Lies» filmi ústinde birge islesti. Syujet úylengen er adam sıpatında qos ómir súrip atırǵan Amerika jasırın agentiniń haqqında, onıń hayalı onı kompyuter satıwshısı dep oylaydı. Filmde Djeymi Li Kertis, Eliza Dushku hám Tom Arnold bas rollerde oynadı. Kemeronnıń Lightstorm Entertainment kompaniyası «True Lies» filmin islep shıǵarıw ushın 20th Century Fox penen kelisim dúzdi. Keminde 100 million dollar byudjet penen islengen film AQSH hám Kanadada 146 million dollar tabıs taptı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-07-18-ca-17141-story.html| bet = Powerhouses Fuel Sales at Box Office : Movies: 'True Lies,' 'Forrest Gump' and 'The Lion King' are on target to break a record for non-holiday weekend ticket sales.| sáne = 1994-jıl 18-iyul | jumıs = Los Angeles Times| til = en-US| url-status = live| arxivurl = http://archive.wikiwix.com/cache/20100726023014/http://articles.latimes.com/1994-07-18/entertainment/ca-17141_1_true-lies| arxivsáne = 2010-jıl 26-iyul | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/release/rl3614934529/weekend/| bet = True Lies| jumıs = Box Office Mojo| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191024124420/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0111503/?ref_=bo_se_r_1| arxivsáne = 2019-jıl 24-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Film Eń jaqsı vizuallıq effektler nominaciyası boyınsha «&lt;nowiki/&gt;[[Oscar|Oskar]]&lt;nowiki/&gt;» sıylıǵına usınıldı, al Kertis Eń jaqsı aktrisa nominaciyasında «&lt;nowiki/&gt;[[Altın Globus|Altın globus]]&lt;nowiki/&gt;» sıylıǵın uttı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.goldenglobes.com/film/true-lies| bet = True Lies - Winners and Nominees| jumıs = www.goldenglobes.com| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200410191448/https://www.goldenglobes.com/film/true-lies| arxivsáne = 2020-jıl 10-aprel | qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1995| bet = The 67th Academy Awards {{!}} 1995| jumıs = Oscars.org {{!}} Academy of Motion Picture Arts and Sciences| sáne = 2014-jıl 5-oktyabr | til = en| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190510075255/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1995| arxivsáne = 2019-jıl 10-may | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. «True Lies» filmin islep shıǵarıw barısında ol Fox kompaniyası ushın filmniń óndirisin qadaǵalaǵan Djon Landau menen birinshi márte ushırastı&lt;ref name=cameronspeaks&gt;{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jon-landau-dead-hollywood-tributes-1235940368/|title=James Cameron, Leonardo DiCaprio, Kate Winslet and More Remember Jon Landau: &quot;He Gave Everyone a Sense of Purpose and Belonging&quot;|first=Carly|last=Thomas|publisher=The Hollywood Reporter|date=July 8, 2024|accessdate=July 8, 2024}}&lt;/ref&gt;. 2024-jıldıń iyul ayında Kemeron Landaudı Fox kompaniyasınan Lightstorm kompaniyasına «aldap alıp kelgenin» málim etti.&lt;ref name=cameronspeaks /&gt;
 
1995-jılı Kemeron ilimiy-fantastikalıq triller «Strange Days» filmin birge islep shıǵardı. Katrin Bigelou rejissyorlıǵında hám Djey Koks penen birge jazılǵan «Strange Days» filmi sın hám finanslıq jaqtan sátsiz boldı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/act-four/wp/2015/09/03/strange-days-is-a-20-year-old-flop-perfectly-in-tune-with-our-time/|title=Opinion {{!}} 'Strange Days' is a 20-year-old flop perfectly in tune with our time|newspaper=Washington Post|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413194542/https://www.washingtonpost.com/news/act-four/wp/2015/09/03/strange-days-is-a-20-year-old-flop-perfectly-in-tune-with-our-time/|archive-date=April 13, 2019|access-date=November 21, 2017}}&lt;/ref&gt;. 1996-jılı Kemeron «Terminator 2» filminiń aktyorlar quramı menen qayta birikti hám Universal Studios Florida hám dúnyanıń basqa parklerinde kórsetiletuǵın «T2 3-D: Battle Across Time» attrakcionın túsirdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-1996-05-10-9605080465-story.html| bet = '3-D' is a true continuation, not a rehash| familiya = Boyar| at = Jay| jumıs = OrlandoSentinel.com| sáne = 1996-jıl 10-may | til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191024193626/https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-1996-05-10-9605080465-story.html| arxivsáne = 2019-jıl 24-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

Onıń kelesi úlken joybarı 1912-jılı aysberg penen dúgisip batqan RMS Titanic kemesi haqqındaǵı epikalıq «Titanik» (1997) filmi boldı. 200 million dollar óndiris byudjeti menen, ol sol waqıtta eń qımbat film boldı. 1995-jıldan baslap, Kemeron keyin filmde paydalanılatuǵın keme qaldıqlarınıń video súwretin alıw ushın Atlantika okeanınıń túbine bir neshe márte súńgidi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.npr.org/2012/03/30/149635287/james-cameron-diving-deep-dredging-up-titanic|title=James Cameron: Diving Deep, Dredging Up Titanic|work=NPR.org|access-date=November 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024125736/https://www.npr.org/2012/03/30/149635287/james-cameron-diving-deep-dredging-up-titanic?t=1571921814903|archive-date=October 24, 2019| til =en}}&lt;/ref&gt;. Kemeniń kóshirmesi Rosarito jaǵasında qurıldı hám tiykarǵı túsirilimler 1996-jıldıń sentyabr ayında baslandı. «Titanik» filmi shıǵarılıwınan aldın byudjetten asıp ketiwi hám kesteden keshigiwi sebepli gazeta betlerine shıqtı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/features/titanic-inside-story-making-movie-996430|title=The Rollercoaster Drama Behind 'Titanic': An Out-of-Control Budget, Two Warring Studios and a Near-Fistfight|work=The Hollywood Reporter|access-date=November 21, 2017| til =en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114034637/http://www.hollywoodreporter.com/features/titanic-inside-story-making-movie-996430|archive-date=November 14, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/news/james-camerons-titanic-secrets-time-i-gave-my-version-what-happened-996442| bet = James Cameron's 'Titanic' Secrets: &quot;It's Time I Gave My Version of What Happened&quot;| jumıs = The Hollywood Reporter| sáne = 2017-jıl 24-aprel | til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191024131739/https://www.hollywoodreporter.com/news/james-camerons-titanic-secrets-time-i-gave-my-version-what-happened-996442| arxivsáne = 2019-jıl 24-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Kemeronnıń tolıq scenariyi tragediya fonında bir-birine ashıq bolıp qalǵan hár qıylı sociallıq klasslardan shıqqan eki jas jigit hám qızdıń ([[Leonardo DiCaprio|Leonardo Di Kaprio]] hám [[Kate Winslet|Keyt Uinslet]] oynaǵan) haqqında; bul onıń aldıńǵı jumıslarınan túp-tiykarınan ózgeshelenedi. Qosımsha rollerde Billi Zeyn, Keti Beyts, Frensis Fisher, Gloriya Styuart, Bernard Xill, Djonatan Xayd, Viktor Garber, Denni Nuchchi, Devid Uorner hám Bill Pakston oynadı. Bul film jáne de Kemeronnıń Landau menen birge prodyuser sıpatında islegen birinshi iri kólemli óndirisi boldı.&lt;ref name=cameronspeaks /&gt;

[[Fayl:JamesCameronCCJuly09.jpg|thumb|upright|left|Kemeron 2009-jılı San-Diego Comic-Con is-ilajında «Avatar» filmin reklama etip atır|alt=Cameron promoting Avatar during the 2009 San Diego Comic-Con]]

Bir neshe ay keshigiwden soń, «Titanik» 1997-jıldıń 19-dekabrinde premerasın kórsetti. Film kúshli sın maqtawlarına iye boldı hám eń kóp tabıs tapqan film boldı, bul orındı on eki jıl dawamında saqlap, 2010-jılı Kemeronnıń «Avatar» filmi bul rekordtı buzǵanǵa shekem uslap turdı&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.newsday.com/entertainment/movies/cameron-does-it-again-as-avatar-surpasses-titanic-1.1741190|title=Cameron does it again as 'Avatar' surpasses 'Titanic'|date=February 3, 2010|work=[[Newsday]]|access-date=December 3, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190629052535/https://www.newsday.com/entertainment/movies/cameron-does-it-again-as-avatar-surpasses-titanic-1.1741190|archive-date=June 29, 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160224184355/http://www.newsday.com/entertainment/movies/cameron-does-it-again-as-avatar-surpasses-titanic-1.1741190|archivedate=February 24, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Elias |first=Justine |date=December 14, 1997 |title=FILM; The Taskmaster Of 'The Titanic' |url=https://www.nytimes.com/1997/12/14/movies/film-the-taskmaster-of-the-titanic.html |access-date=June 27, 2024 |work=The New York Times | til =en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| bet = 'Titanic,' 'L.A. Confidential' early Oscar favorites| url = http://edition.cnn.com/SHOWBIZ/9801/05/oscars/| sáne = 1998-jıl 5-yanvar | qaralǵan sáne = 2024-jıl 27-iyun | jumıs = CNN| arxivurl = https://web.archive.org/web/20010529080255/http://edition.cnn.com/SHOWBIZ/9801/05/oscars/| arxivsáne = 2001-jıl 29-may }}&lt;/ref&gt;. Kostyumler hám dekoraciyalar maqtawǵa ılayıq dep tabıldı, al The Washington Post gazetası CGI grafikasın ájayıp dep bahaladı&lt;ref name=&quot;Keller-2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/movies/oscars/titanicrecord.htm|title='Titanic' Weighs Anchor With Record-Tying 11 Oscars at Academy Awards|date=March 23, 1998|newspaper=The Washington Post|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018082655/https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/movies/oscars/titanicrecord.htm|archive-date=October 18, 2018|access-date=October 24, 2019}}&lt;/ref&gt;. «Titanik» 1998-jılǵı «Oskar» sıylıǵında rekord dárejesinde on tórt nominaciyaǵa usınıs aldı (1950-jılǵı «All About Eve» filmi menen teńlesip). Ol on bir sıylıqtı utıp alıp, 1959-jılǵı «Ben-Gur» hám 2003-jılǵı «Saqıynalar áwladınıń qaytıwı: Patshanıń qaytıwı» filmleri menen birge eń kóp jeńis alǵan film boldı. Utıp alǵan sıylıqları: Eń jaqsı film, Eń jaqsı rejissyor, Eń jaqsı kórkem bezeliw, Eń jaqsı operatorlıq jumıs, Eń jaqsı vizuallıq effektler, Eń jaqsı montaj, Eń jaqsı kostyum dizaynı, Eń jaqsı ses miksherlew, Eń jaqsı ses montajı, Eń jaqsı original saz hám Eń jaqsı original qosıq&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1998/03/24/movies/titanic-ties-record-with-11-oscars-including-best-picture.html|title='Titanic' Ties Record With 11 Oscars, Including Best Picture|last=Weinraub|first=Bernard|date=March 24, 1998|work=The New York Times|access-date=October 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915172853/https://www.nytimes.com/1998/03/24/movies/titanic-ties-record-with-11-oscars-including-best-picture.html|archive-date=September 15, 2019| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Eń jaqsı film sıylıǵın alǵanda, Kemeron hám prodyuser Djon Landau keme batqanda qaytıs bolǵan 1500 adamdı eske alıw ushın bir minut únsizlik soradı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.history.com/this-day-in-history/james-camerons-titanic-wins-11-academy-awards|title=James Cameron's Titanic wins 11 Academy Awards - Mar 23, 1998 - HISTORY.com|work=HISTORY.com|access-date=November 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527091239/http://www.history.com/this-day-in-history/james-camerons-titanic-wins-11-academy-awards|archive-date=May 27, 2019}}&lt;/ref&gt;. Film sınshısı Rodjer Ebert Kemeronnıń waqıyanı bayanlaw sheberligin maqtap: «Ol minsiz islengen, aqıllı qurılǵan, kúshli oynalǵan hám sáwlelendirgen» dep jazdı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.rogerebert.com/reviews/titanic-1997| bet = Titanic movie review &amp; film summary (1997) {{!}} Roger Ebert| familiya = Ebert| at = Roger| jumıs = www.rogerebert.com| til = en| qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191027011145/https://www.rogerebert.com/reviews/titanic-1997| arxivsáne = 2019-jıl 27-oktyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. Avtorlar Kevin Sendler hám Geylin Stadler 1999-jılı romantika, tariyxıy nostalgiya hám Djeyms Xornerdiń muzıkası filmniń mádeniy fenomenine úles qosqanın jazdı&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Titanic : anatomy of a blockbuster| sáne =1999|publisher=Rutgers University Press| last1=Sandler | first1=Kevin S. | last2=Studlar | first2=Gaylyn|isbn=081352668X|location=New Brunswick, N.J.|page=16|oclc=40545439|url=https://archive.org/details/titanicanatomyof0000unse/page/16}}&lt;/ref&gt;. 2017-jılı, óziniń 20 jıllıǵında, «Titanik» Kemeronnıń AQSH Milliy film reestrinde saqlaw ushın tańlanǵan ekinshi filmi boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Complete National Film Registry Listing| url = https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/| jumıs = Library of Congress| qaralǵan sáne = 2020-jıl 24-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160507094100/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/| arxivsáne = 2016-jıl 7-may | url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

«Titanik»tiń úlken tabısınan keyin, Kemeron tómen profilde qaldı. 1998-jılı ol hám onıń ájaǵası Djon, Kemeronnıń qızıǵıwshılıqlarınıń biri bolǵan tereń teńiz haqqında hújjetli filmlerdi translyaciyalaw ushın Earthship Productions kompaniyasın shólkemlestirdi&lt;ref name=&quot;Seering&quot;&gt;{{Web deregi | familiya = Seering| at = Lauryn| bet = James Cameron - Freedom From Religion Foundation| url = https://ffrf.org/ftod-cr/item/17524-james-cameron| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191019230807/https://ffrf.org/news/day/dayitems/item/17524-james-cameron| arxivsáne = 2019-jıl 19-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-oktyabr | jumıs = ffrf.org| sáne = 1980-jıl 16-avgust | til = en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2001-nov-13-ca-3456-story.html| bet = 20,000 Stories Under the Sea| sáne = 2001-jıl 13-noyabr | jumıs = Los Angeles Times| til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191024195413/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2001-nov-13-ca-3456-story.html| arxivsáne = 2019-jıl 24-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. 1998-jılı jáne de Kemeron belgisiz jazıwshınıń úlken kólemli texnologiyalıq/diniy filmin islewdi qarastırdı, biraq úsh márte háreketten soń «óziniń dúnyalıq tábiyatı» sebepli joybardan bas tartıwǵa májbúr boldı&lt;ref&gt;{{citation |url=https://archive.org/details/ASG-Conceptual-Image-II|title=Conceptual Image|publisher=Internet Archive|date=July 9, 2023|access-date=June 27, 2024}}&lt;/ref&gt;. Kemeron sonday-aq Cannon Films kompaniyasınıń Menaxem Golanı tárepinen rawajlandırılǵan Órmekshi adam haqqında film islewdi jobalastırǵan edi. Columbia Devid Koeppti Kemeronnıń ideyaların scenariyge beyimlew ushın jumısqa aldı, biraq hár túrli kelispewshilikler sebepli Kemeron joybardan bas tarttı&lt;ref&gt;{{cite news|title=King of the World: The Complete Works of James Cameron|newspaper=Total Film (special supplement; pub. December 2009)| date=January 2010 |quote=&quot;After the success of The Terminator, Cameron was announced as writer and director of a $60 m big-screen adaptation of the comic book classic. But thanks to a tangled web of litigation, studio bankruptcies, and wrangling over screenplay credits, that movie never saw light ... What remains, however, is Cameron's tantalising 47-page Spidey 'scriptment', a compacted screenplay-cum-narrative that mapped out his entire film in brief ... Koepp's first draft is taken often word-for-word from Cameron's story, though later versions were heavily rewritten by numerous screenwriters. Despite this—and much to Cameron's chagrin— Koepp's name is the only one on the screenplay.&quot;}}&lt;/ref&gt;. 2002-jılı «Órmekshi adam» filmi shıqtı, onda scenariy avtorlıǵı tek Koeppke tiyisli boldı&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hollywood.com/news/detail/id/311891|title=Who Is Spider-Man?|date=March 19, 2001|work=Hollywood.com|access-date=August 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20180303120956/http://www.hollywood.com/general/who-is-spider-man-57159110/|archive-date=March 3, 2018}}&lt;/ref&gt;.

=== 2000-jıllar ===
2000-jılı Kemeron televideniede debyut isledi hám Charlz X. Egli menen birge Dark Angel teleserialın dóretti. Bul teleserial kiberpank, biopank, zamanagóy super qaharmanlar hám úshinshi tolqın feminizminen tásirlengen edi. Dark Angel serialında Djessika Alba Maks Gevara rolin oynadı, ol jasırın shólkem tárepinen jaratılǵan genetikalıq jaqtan jetilistirilgen super ásker edi. Birinshi sezon ortasha tabıslı bolsa da, ekinshi sezon onsha jaqsı bolmadı, bul onıń biykar etiliwine alıp keldi&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Michaels| at = Taylor| sáne = 2002-jıl 28-iyul | bet = - &quot;Dark Angel&quot; was canceled due to...| url = https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2002-07-28-0207280237-story.html| qaralǵan sáne = 2020-jıl 7-sentyabr | jumıs = chicagotribune.com| til = en-US}}&lt;/ref&gt;.

2002-jılı Kemeron Stiven Soderberg rejissyorlıq etken «Solyaris» ilimiy-fantastikalıq dramasınıń prodyuseri boldı. Film aralas pikirler aldı hám prokatta sátsiz boldı&lt;ref&gt;{{Citation |title=Solaris |date=November 27, 2002 |url=https://www.rottentomatoes.com/m/solaris |publisher=Rotten Tomatoes | til =en |access-date=November 26, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Solaris| url = https://www.boxofficemojo.com/release/rl1668318721/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 26-noyabr | jumıs = Box Office Mojo}}&lt;/ref&gt;. Hújjetli filmler islewge qızıqqan Kemeron nemis áskeriy kemesi «Bismark» haqqında «Ekspediciya: Bismark» filmine rejissyorlıq etti. 2003-jılı ol Walt Disney Pictures hám Walden Media tárepinen shıǵarılǵan hám 3D kinoteatrlar ushın jobalastırılǵan «RMS Titanik» haqqındaǵı «Túpsizliktiń elesleri» hújjetli filmine rejissyorlıq etti. Kemeron «The Guardian» gazetasına hámmesin 3D formatta túsiriw niyetin ayttı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://film.guardian.co.uk/interview/interviewpages/0,,942591,00.html|title=James Cameron&amp;nbsp;– part two|last=Wootton|first=Adrian| sáne =April 24, 2003|work=The Guardian|access-date=April 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213084047/https://www.theguardian.com/film/2003/apr/13/guardianinterviewsatbfisouthbank1|archive-date=December 13, 2017|location=London}}&lt;/ref&gt;. 2005-jılı Kemeron okeandaǵı hár qıylı tirishilik formaları haqqındaǵı «Tereń suwlardıń bóten planetalıları» hújjetli filmine birge rejissyorlıq etti. Ol jáne de «Titanik» keme apatı haqqındaǵı basqa hújjetli film «Toni Robinson menen Titanik sayaxatı»nda bas rolde oynadı. 2006-jılı Kemeron Mısırdan qashıwdıń Bibliyalıq waqıyasın izertlegen «Mısırdan qashıwdıń sırı ashıldı» hújjetli filmin birge dóretti hám bayanladı. 2007-jılı Kemeron hám onıń kásiplesi rejissyor Simxa Yakobovichi «Iysanıń joǵalǵan qábiri» filmin islep shıǵardı. Ol 2007-jıldıń 4-martında Discovery Channel arqalı kórsetildi; hújjetli film Talpiot qábiriniń Nazaretli Iysanıń jerlew ornı ekenin tastıyıqlaǵanı ushın dawlı boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.jashow.org/articles/the-lost-tomb-of-jesus-a-response-to-the-discovery-channel-documentary/| bet = The Lost Tomb of Jesus: A Response to the Discovery-Channel Documentary| familiya = Ankerberg| at = John| jumıs = John Ankerberg Show| sáne = 2007-jıl 3-sentyabr | til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191024201749/https://www.jashow.org/articles/the-lost-tomb-of-jesus-a-response-to-the-discovery-channel-documentary/| arxivsáne = 2019-jıl 24-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/03/03/arts/television/03stan.html|title=The Lost Tomb of Jesus - TV - Review|last=Stanley|first=Alessandra|date=March 3, 2007|work=The New York Times|access-date=October 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131010532/http://www.nytimes.com/2007/03/03/arts/television/03stan.html|archive-date=January 31, 2018| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;.

[[Fayl:James Cameron 2010.jpg|thumb|upright|Kemeron 2010-jıl fevral ayında TED konferenciyasında shıǵıp sóylewi|alt=Cameron speaking at a TED talk in February 2010]]

2000-jıllardıń ortasına kelip, Kemeron «Titanik»ten keyin taǵı bir ápiwayı tamashagóy ushın filmge rejissyorlıq etiw hám prodyuserlik etiwge qayttı. Kemeron 2005-jıldıń iyun ayında-aq «Avatar» (2009) hám «Alita: Sawash perishtesi» (2019) filmlerin islewge qızıǵıwshılıq bildirgen edi, eki film de 3D texnologiyası menen túsiriliwi kerek edi&lt;ref&gt;{{cite news |author=Anne Thompson and Sheigh Crabtree |url=https://hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1000956665 |title=Cameron turns to new project |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=June 14, 2005 |access-date=August 27, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090828100455/http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1000956665 |archive-date=August 28, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090828100455/http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1000956665 |archivedate=August 28, 2009 }}&lt;/ref&gt;. Ol dáslep «Alita: Sawash perishtesi»n, keyin «Avatar»dı túsirmekshi boldı, biraq 2006-jıldıń fevral ayında tártibin ózgertti. Kemeron 1995-jılı «Avatar» ushın 80 betlik scenariy jazǵan bolsa da, óndiristi baslawdan aldın zárúr texnologiyanıń jetilisiwin kútpekshi bolǵanın ayttı&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://ew.com/ew/article/0,,20007998,00.html|title=James Cameron talks ''Avatar''|last=Jensen|first=Jeff|date=January 15, 2007|magazine=Entertainment Weekly|archive-url=https://web.archive.org/web/20190817074343/https://ew.com/article/2007/01/15/james-cameron-talks-avatar/|archive-date=August 17, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/01/09/movies/09came.html|title=Computers Join Actors in Hybrids On Screen|last=Waxman|first=Sharon|date=January 9, 2007|work=The New York Times|access-date=April 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710040537/http://www.nytimes.com/2007/01/09/movies/09came.html|archive-date=July 10, 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Waqıyası XXII ásirdiń ortasında ótetuǵın «Avatar»dıń smetalıq byudjeti 300 million dollardan asıp ketti. Aktyorlar quramına Sem Uortington, Zoi Saldana, Stiven Leng, Mishel Rodriges hám [[Sigourney Weaver|Sigurni Uiver]] kiredi. Film haqıyqıy túsirilgen kórinisler menen kompyuterde islengen animaciyanıń aralaspasınan ibarat bolıp, burın rejissyor Robert Zemekis «Polyarlı ekspress» filminde qollanǵan háreketti túsiriw texnikasınıń rawajlanǵan versiyası qollanıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://aintitcool.com/node/31191| bet = Harry interviews James Cameron regarding AVATAR&amp;nbsp;– No, Not that one, The One You're Dying To See! – Part 1!| avtor = Harry Knowles| sáne = 2007-jıl 9-yanvar | baspaxana = [[Ain't It Cool News]]| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190815152354/http://legacy.aintitcool.com/node/31191| arxivsáne = 2019-jıl 15-avgust | qaralǵan sáne = 2007-jıl 10-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Kemeron dáslep «Avatar»dı tek 3D formatta kórsetiwdi jobalastırǵan edi, biraq keyin onı ádettegi formatta da kórsetiwge qarar etti&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/6840357/Avatar-changing-the-face-of-film-for-ever.html|title=Avatar: changing the face of film for ever|last=Robey|first=Tim|date=December 19, 2009|access-date=January 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706050218/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/6840357/Avatar-changing-the-face-of-film-for-ever.html|archive-date=July 6, 2018|publisher=[[Telegraph.co.uk]]|location=London}}&lt;/ref&gt;.

«Avatar» 2009-jıldıń may ayında kórsetiliwi jobalastırılǵan bolsa da, 2009-jıldıń 18-dekabr kúni premerası boldı. Bul keshigiw postprodukciya ushın kóbirek waqıt hám kinoteatrlarǵa 3D proektorlardı ornatıw múmkinshiligin berdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2007/film/markets-festivals/fox-shifts-avatar-museum-1117977544/|title=Fox shifts 'Avatar,' 'Museum'|last1=McClintock|first1=Pamela|date=December 11, 2007|work=Variety|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115014723/http://variety.com/2007/film/markets-festivals/fox-shifts-avatar-museum-1117977544/|archive-date=January 15, 2016}}&lt;/ref&gt;. «Avatar» dáslepki kórsetiliw dáwirinde bir neshe kassalıq rekordlardı buzdı. AQSH hám Kanadada 749.7 million dollar, al pútkil dúnya boyınsha 2.74 milliard dollardan kóbirek tabıs keltirip, AQSH hám Kanadada eń kóp tabıs keltirgen film boldı hám «Titanik»ten ozıp ketti&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2010/01/26/2010-01-26_avatar_ends_titanics_reign_as_highest_grossing_movie_ever.html |title='Avatar' ends 'Titanic's reign as highest grossing movie ever |date=January 26, 2010 |work=NY Daily News |access-date=January 26, 2010 |location=New York |first=Olivia |last=Smith |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100129214408/http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2010/01/26/2010-01-26_avatar_ends_titanics_reign_as_highest_grossing_movie_ever.html |archive-date=January 29, 2010 }}&lt;/ref&gt;. Bul dúnya júzi boyınsha 2 milliard dollardan kóp tabıs keltirgen birinshi film boldı. «Avatar» toǵız «Oskar» sıylıǵına, sonıń ishinde «Eń jaqsı film» hám «Eń jaqsı rejissyor» nominaciyalarına usınıldı hám úshewin uttı: «Eń jaqsı kórkem bezeliw», «Eń jaqsı operatorlıq jumıs» hám «Eń jaqsı vizuallıq effektler»&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/SHOWBIZ/Movies/02/02/academy.award.nominations.list/index.html|title=List of Academy Award nominations|date=February 2, 2010|work=CNN|access-date=February 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20190522082425/http://www.cnn.com/2010/SHOWBIZ/Movies/02/02/academy.award.nominations.list/index.html|archive-date=May 22, 2019}}&lt;/ref&gt;. 2010-jıldıń iyul ayında keńeytilgen teatr qayta kórsetiliwi dúnya júzi boyınsha qosımsha 33.2 million dollar (2023-jılǵı 45,300,000 dollarǵa teń) kassalıq tabıs keltirdi. Óziniń aralas pikirinde, «The Telegraph» gazetasınıń Sukxdev Sandxu 3D-ni maqtadı, biraq «Kemeron montajda ayawsızıraq bolıwı kerek edi» dep pikir bildirdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Sandhu|first=Sukhdev|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/6832593/Avatar-full-review.html|title=Avatar, full review|journal=Daily Telegraph|date=December 17, 2009|access-date=April 26, 2020| til =en-GB|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603151703/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/6832593/Avatar-full-review.html|archive-date=June 3, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Sol jılı «Vanity Fair» jurnalı Kemeronnıń tabısı 257 million AQSH dolları bolǵanın xabarlap, onı Gollivudtaǵı eń kóp tabıs tapqan adam dep atadı&lt;ref&gt;&quot;[http://au.ibtimes.com/articles/108218/20110203/james-cameron-tops-vanity-fair-s-hollywood-richest-survey.htm James Cameron tops Hollywood's richest survey] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110410060820/http://au.ibtimes.com/articles/108218/20110203/james-cameron-tops-vanity-fair-s-hollywood-richest-survey.htm |date=April 10, 2011 }}&quot; published by the ''[http://au.ibtimes.com/ International Business Times AU] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110714034624/http://au.ibtimes.com/ |date=July 14, 2011 }}''. Retrieved February 2, 2011.&lt;/ref&gt;. 2022-jılǵa kelip, «Avatar» hám «Titanik» dúnya júzi boyınsha 2 milliard dollardan aslamıraq tabıs keltirgen tariyxtaǵı altı filmniń dáslepki ekewi bolıw jetiskenligin saqlap turıptı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = All Time Worldwide Box Office Grosses| url = https://boxofficemojo.com/alltime/world/| qaralǵan sáne = 2019-jıl 5-may | baspaxana = Boxofficemojo.com| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100530000224/http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/| arxivsáne = 2010-jıl 30-may | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. «Titanik»tegi sıyaqlı, Landau «Avatar» filmleriniń de birge-prodyuseri sıpatında Kemeronǵa úlken járdem berdi.&lt;ref name=cameronspeaks /&gt;

=== 2010-jıllar hám 2020-jıllar ===
[[Fayl:James Cameron October 2012.jpg|upright|thumb|2012-jıldıń oktyabr ayındaǵı Kemeron|left]]
2011-jılı Kemeron «Sanktum» atlı qáwipli jaǵdayǵa aylanǵan úńgir súńgiwshilik ekspediciyası haqqındaǵı apattan aman qalıw filminiń atqarıwshı prodyuseri boldı. Aralas pikirler alsa da, film dúnya júzilik prokatta 108 million dollar tabıs taptı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/title/tt0881320/?ref_=bo_se_r_1| bet = Sanctum| jumıs = Box Office Mojo| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-aprel }}&lt;/ref&gt;. Kemeron 2012-jılı segiz ekspert penen birge «Titanik» kemesiniń batıwın qayta izertledi hám bul «Titanik: Djeyms Kemeron menen aqırǵı sóz» atlı televiziyalıq hújjetli filmde kórsetildi. Film 8-aprel kúni National Geographic kanalında premerasın ótkerdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://channel.nationalgeographic.com/channel/titanic/final-word-with-james-cameron/| bet = Titanic: 100 Years| jıl = 2012| jumıs = Titanic: The Final Word with James Cameron| baspaxana = [[National Geographic Channel]]| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120420025643/http://channel.nationalgeographic.com/channel/titanic/final-word-with-james-cameron/| arxivsáne = 2012-jıl 20-aprel | qaralǵan sáne = 2012-jıl 23-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bul shıǵarmada eksperlter 1995-jılı dóretilgen kemeniń batıwı haqqındaǵı CGI animaciyasın qayta kórip shıqtı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.filmofilia.com/titanic-the-final-word-with-james-cameron-new-footage-demonstrating-exactly-how-the-titanic-sank-96970/| bet = Titanic: The Final Word with James Cameron: New Footage Demonstrating Exactly How the Titanic Sank| familiya = Ford| at = Allan| sáne = 2012-jıl 5-aprel | baspaxana = FilmoFilia| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180529031730/http://www.filmofilia.com/titanic-the-final-word-with-james-cameron-new-footage-demonstrating-exactly-how-the-titanic-sank-96970/| arxivsáne = 2018-jıl 29-may | qaralǵan sáne = 2012-jıl 23-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thefastertimes.com/tv/2012/04/08/titanic-the-final-word-with-james-cameron/|title=Titanic: The Final Word with James Cameron|last=Moss|first=Gabrielle|date=April 8, 2012|access-date=April 23, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422073014/http://www.thefastertimes.com/tv/2012/04/08/titanic-the-final-word-with-james-cameron/|archive-date=April 22, 2012|publisher=The Faster Times}}&lt;/ref&gt;. 2010-jıldıń mart ayında Kemeron «Titanik»tiń tragediyasınıń júz jıllıǵın belgilew ushın 3D formatqa ózgertilip, qayta kórsetiletuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://content.usatoday.com/communities/technologylive/post/2010/03/james-cameron/1| bet = 'Avatar' director James Cameron: 3D promising, but caution needed| jumıs = USATODAY.COM| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190324154014/http://content.usatoday.com/communities/technologylive/post/2010/03/james-cameron/1| arxivsáne = 2019-jıl 24-mart | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. 2012-jıldıń 27-mart kúni «Titanik 3D» Londondaǵı Korollik Albert zalında premerasın ótkerdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17526845|title=Stars attend Titanic 3D premiere| sáne =March 28, 2012|access-date=October 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203062749/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-17526845|archive-date=December 3, 2018| til =en-GB}}&lt;/ref&gt;. Ol jáne de 2012-hám 2014-jıllarda «Cirque du Soleil: Worlds Away» hám «Deepsea Challenge 3D» filmleriniń atqarıwshı prodyuseri boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Lehmann| at = Megan| sáne = 2012-jıl 20-oktyabr | bet = Cirque du Soleil: Worlds Away: Tokyo Review| url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/cirque-du-soleil-worlds-away-381450/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 26-noyabr | jumıs = The Hollywood Reporter| til = en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Foundas| at = Scott| sáne = 2014-jıl 1-avgust | bet = Film Review: 'Deepsea Challenge'| url = https://variety.com/2014/film/reviews/film-review-deepsea-challenge-1201272529/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 26-noyabr | jumıs = Variety| til = en-US}}&lt;/ref&gt;.

Kemeron 2017-jılı sherigi Simcha Yakobovichi menen birge «Atlantidanıń kóteriliwi» hújjetli filminde bas rolde oynadı. Olar Atlantida qalasınıń bar bolǵanın izertlew ushın sayaxatqa shıǵadı. Baǵdarlama 29-yanvar kúni National Geographic kanalında efirge shıqtı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.vulture.com/2017/01/james-cameron-atlantis-rising-alien-covenant.html| bet = James Cameron Is Worried About Atlantis, America, and Alien: Covenant| familiya = Riesman| at = Abraham| sáne = 2017-jıl 27-yanvar | jumıs = www.vulture.com| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190727004157/https://www.vulture.com/2017/01/james-cameron-atlantis-rising-alien-covenant.html| arxivsáne = 2019-jıl 27-iyul | qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Keyin Kemeron ilimiy fantastikanıń tariyxı haqqında hújjetli film islep shıǵardı hám onda qatnastı. «Djeyms Kemeronnıń ilimiy fantastika tariyxı» dep atalǵan altı bólimli serial 2018-jılı AMC kanalında kórsetildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://collider.com/james-cameron-sci-fi-series-review/| bet = 'James Cameron's Story of Science Fiction': A Must-Watch for Cinephiles &amp; Sci-Fi Enthusiasts| familiya = Trumbore| at = Dave| sáne = 2018-jıl 30-aprel | jumıs = Collider| til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191017161728/https://collider.com/james-cameron-sci-fi-series-review/| arxivsáne = 2019-jıl 17-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Serialda Ridli Skott, Stiven Spilberg, Djordj Lukas hám Kristofer Nolan sıyaqlı qonaqlar menen sáwbetler bar edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.indiewire.com/2018/04/james-cameron-story-of-science-fiction-review-avatar-2-amc-1201958882/| bet = 'James Cameron's Story of Science Fiction' Can't Possibly Be the Start of the 'Avatar' Hype Machine… Right?| familiya = Travers| at = Ben| sáne = 2018-jıl 1-may | jumıs = IndieWire| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191017161731/https://www.indiewire.com/2018/04/james-cameron-story-of-science-fiction-review-avatar-2-amc-1201958882/| arxivsáne = 2019-jıl 17-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Ol bılay dedi: «Jyul Vern hám G. G. Uelssiz Rey Bredberi yamasa Robert A. Xaynlayn bolmaǵan bolar edi, al olar bolmaǵanda [Djordj] Lukas, [Stiven] Spilberg, Ridli Skott yamasa men bolmaǵan bolar edik»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.radiotimes.com/news/2017-01-16/titanic-and-avatar-director-james-cameron-is-making-a-history-of-sci-fi-documentary/| bet = Titanic and Avatar director James Cameron is making a history of sci-fi documentary| jumıs = Radio Times| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190403220001/https://www.radiotimes.com/news/2017-01-16/titanic-and-avatar-director-james-cameron-is-making-a-history-of-sci-fi-documentary/| arxivsáne = 2019-jıl 3-aprel | qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

«Alita: Sawash perishtesi» filmi aqırında 2019-jılı ekranǵa shıqtı, ol «Avatar» menen qatar rawajlandırılıp atırǵan edi. Kemeron hám onıń dostı Djon Landau tárepinen jazılǵan scenariy boyınsha túsirilgen filmdi Robert Rodriges rejissyorlıq etti, al Kemeron prodyuser boldı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/james-camerons-alita-battle-angel-928822|title=James Cameron's 'Alita: Battle Angel' Casts Jackie Earle Haley (Exclusive)|work=The Hollywood Reporter|access-date=November 23, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106010821/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/james-camerons-alita-battle-angel-casts-jackie-earle-haley-928822|archive-date=January 6, 2019| til =en}}&lt;/ref&gt;. Film 1990-jıllardaǵı yaponlardıń «Battle Angel Alita» manga seriyasına tiykarlanǵan bolıp, óz ótmishin esley almaytuǵın hám haqıyqattı biliwge urınıp atırǵan kiborg haqqında sóz etiledi. «Avatar» filmindegi usıllar hám texnologiyalar menen islep shıǵarılǵan bul filmde Rosa Salazar, Kristof Valc, Djennifer Konnelli, Maxershala Ali, Ed Skreyn, Djeki Erl Xeyli hám Kian Djonson rol oynadı. Film 2019-jıldıń 31-yanvarında premerasın ótkerdi hám ulıwma unamlı pikirler aldı hám dúnya júzi boyınsha $404 million (2023-jılǵı $474,900,000 ekvivalentinde) tabıs taptı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/release/rl1887340033/?landingModalImageUrl=https%3A%2F%2Fm.media-amazon.com%2Fimages%2FG%2F01%2FIMDbPro%2Fimages%2Fhome%2FwelcomeToBomojov2._CB1571421611_.png| bet = Alita: Battle Angel| jumıs = Box Office Mojo| qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191109233032/https://www.boxofficemojo.com/release/rl1887340033/?landingModalImageUrl=https%3A%2F%2Fm.media-amazon.com%2Fimages%2FG%2F01%2FIMDbPro%2Fimages%2Fhome%2FwelcomeToBomojov2._CB1571421611_.png| arxivsáne = 2019-jıl 9-noyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. Óz sınında RogerEbert.com saytınıń Monika Kastilosı onı «[Rodriges] ushın tańqalarlıq sekiriw» hám «vizual bayram» dep atadı, degen menen scenariydiń awırlıǵın da atap ótti&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.rogerebert.com/reviews/alita-battle-angel-2019| bet = Alita: Battle Angel movie review (2019) {{!}} Roger Ebert| familiya = Castillo| at = Monica| jumıs = www.rogerebert.com| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190610051229/https://www.rogerebert.com/reviews/alita-battle-angel-2019| arxivsáne = 2019-jıl 10-iyun | qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Bunnan soń Kemeron «Terminator» franshizasına prodyuser hám scenarist sıpatında qaytıp keldi hám Tim Millerdiń «Terminator: Qarańǵı táǵdir» (2019) filmi ústinde isledi&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://deadline.com/2017/01/terminator-james-cameron-deadpool-tim-miller-david-ellison-skydance-1201890848/|title=He's Back! James Cameron To Godfather 'Terminator' With 'Deadpool' Helmer Tim Miller|magazine=Deadline|author=Mike Fleming Jr| sáne =January 20, 2017|access-date=December 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191121120114/https://deadline.com/2017/01/terminator-james-cameron-deadpool-tim-miller-david-ellison-skydance-1201890848/|archive-date=November 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2013-jıldıń avgust ayında Kemeron «Avatar» filmine úsh dawamın bir waqıtta túsiriw jobasın járiyaladı, olardı 2016, 2017 hám 2018-jıllardıń dekabr aylarında kórsetiwdi jobaladı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2013/08/fox-james-cameron-set-group-of-writers-to-spearhead-trio-of-avatar-sequels-554531/|title='Avatar; Sequels Upped To Three; Fox, James Cameron Set Trio Of Writers To Spearhead|access-date=December 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20140619151447/http://www.deadline.com/2013/08/fox-james-cameron-set-group-of-writers-to-spearhead-trio-of-avatar-sequels/|archive-date=June 19, 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Biraq, Kemeronnıń basqa da áhmiyetli jumısları sebepli, kórsetiliw waqıtları ózgertildi, «Avatar 3», «Avatar 4» hám «Avatar 5» filmleriniń sáykes túrde 2024-jıl 20-dekabr, 2026-jıl 18-dekabr hám 2028-jıl 22-dekabrde kórsetiliwi rejelestirildi&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Reimann|first=Tom|date=July 23, 2020|title=The 'Avatar' Sequels Have Been Delayed Again, So I Guess Things Are Returning to Normal| til =en-US|work=Collider|url=https://collider.com/avatar-sequels-new-release-dates-delayed/|access-date=December 21, 2020}}&lt;/ref&gt;. Deadline Hollywood bul filmlerdiń byudjeti 1 milliard dollardan asıp ketedi dep bahaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = 'Avatar' Starts Production Today On Four Consecutive Sequels At Over $1 Billion Budget| url = https://deadline.com/2017/09/avatar-james-cameron-four-consecutive-sequels-1-billion-budget-1202176798/| jumıs = [[Deadline Hollywood]]| familiya = Fleming| at = Mike Jr.| sáne = 2017-jıl 25-sentyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 6-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191206042719/https://deadline.com/2017/09/avatar-james-cameron-four-consecutive-sequels-1-billion-budget-1202176798/| arxivsáne = 2019-jıl 6-dekabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. «Avatar 2» (keyinirek «Suw jolı» dep atalǵan) hám «Avatar 3» (keyinirek «Ot hám kúl» dep atalǵan) filmleriniń bir waqıttaǵı túsiriliwi 2017-jıl 15-avgustta Kaliforniyadaǵı Manxetten-Bich qalasında baslandı. Tiykarǵı túsiriliw jumısları 2017-jıl 25-sentyabrde Jańa Zelandiyada baslandı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://comicbook.com/popculturenow/2017/02/26/avatar-2-filming-date-revealed-james-cameron/|title=Avatar 2 Production Start Date Revealed|work=Comicbook.com|date=February 26, 2018|access-date=March 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309065137/http://comicbook.com/popculturenow/2017/02/26/avatar-2-filming-date-revealed-james-cameron/|archive-date=March 9, 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170309065137/http://comicbook.com/popculturenow/2017/02/26/avatar-2-filming-date-revealed-james-cameron/|archivedate=March 9, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.christianpost.com/news/avatar-2-latest-news-sequel-to-begin-filming-in-august-176133/|title='Avatar 2' Latest News: Sequel to Begin Filming in August|work=[[The Christian Post]]|date=February 28, 2017|access-date=March 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309063630/http://www.christianpost.com/news/avatar-2-latest-news-sequel-to-begin-filming-in-august-176133/|archive-date=March 9, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.stuff.co.nz/entertainment/film/89585849/avatar-2-sam-worthington-confirms-start-date-for-james-cameron-sequels|title=Avatar 2: Sam Worthington confirms start date for James Cameron sequels|work=Stuff.co|date=February 20, 2017|access-date=March 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170315090100/http://www.stuff.co.nz/entertainment/film/89585849/avatar-2-sam-worthington-confirms-start-date-for-james-cameron-sequels|archive-date=March 15, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://denofgeek.com/uk/movies/avatar-2/45544/avatar-2-production-start-date-set-for-august|title='Avatar 2 production start date set for August|work=Den of Geek|date=February 28, 2017|access-date=March 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307053048/http://www.denofgeek.com/uk/movies/avatar-2/45544/avatar-2-production-start-date-set-for-august|archive-date=March 7, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/avatar-2-filming-august-2017-james-cameron-game-ubisoft-a7605341.html|title=Avatar 2 officially starts filming in August, James Cameron teams up with Ubisoft for Avatar game|work=The Independent|date=March 1, 2017|access-date=March 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307040947/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/avatar-2-filming-august-2017-james-cameron-game-ubisoft-a7605341.html|archive-date=March 7, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.superherohype.com/news/404935-avatar-2-filming-starts-this-week#/slide/1| bet = Avatar 2 Filming Starts This Week!| baspaxana = [[CraveOnline|SuperHeroHype]]| sáne = 2017-jıl 25-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 25-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190713002330/https://www.superherohype.com/news/404935-avatar-2-filming-starts-this-week#/slide/1| arxivsáne = 2019-jıl 13-iyul | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. Usı dáwirde «Avatar 4» filminiń de ayırım bólimleri túsirildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = 'Avatar 4': Most of First Act Complete, Reveals Producer Jon Landau| url = https://variety.com/2022/film/global/avatar-4-jon-landau-busan-1235394555/| jumıs = Variety| at = Naman| familiya = Ramachandran| sáne = 2022-jıl 7-oktyabr | qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Kemeron 2017-jılǵı intervyusinde bılay dedi: «Keliń, ashıǵın aytayıq, eger «Avatar 2» hám «Avatar 3» jeterli dárejede tabıs tappasa, 4-hám 5-filmler bolmaydı»&lt;ref&gt;{{cite magazine |magazine=Vanity Fair |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2017/11/james-cameron-titanic-20th-anniversary-avatar-terminator-fox-studios-sale |first=Rebecca |last=Keegan |title=James Cameron on Titanic's Legacy and the Impact of a Fox Studio Sale |date=November 26, 2017 |access-date=November 27, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127161946/https://www.vanityfair.com/hollywood/2017/11/james-cameron-titanic-20th-anniversary-avatar-terminator-fox-studios-sale |archive-date=November 27, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. «Avatar: Suw jolı» filminiń dúnya júzilik premerası 2022-jıl 6-dekabrde Londonda bolıp ótti&lt;ref&gt;{{Web deregi | last1 = Utichi| first1 = Joe| last2 = Tartaglione| first2 = Nancy| sáne = 2022-jıl 6-dekabr | bet = James Cameron Intros 'Avatar: The Way Of Water' At London World Premiere: &quot;To Me Tonight Is Not About A New 'Avatar', It's About Cinema&quot; – Watch The Video| url = https://deadline.com/2022/12/avatar-the-way-of-water-world-premiere-james-cameron-speech-1235190658/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 8-dekabr | jumıs = Deadline| til = en-US}}&lt;/ref&gt;. Ol 2022-jılı kórsetilgen filmler arasında eń kóp tabıs tapqan film boldı hám 2023-jılǵa kelip, pútkil dáwirlerdegi eń kóp tabıs tapqan filmler diziminde 3-orındı iyeledi, tek «Avatar» hám «Qasıretshiler: Final» filmlerinen keyin turıp, «Titanik» filminen aldıda turdı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = All Time Worldwide Box Office| baspaxana = The Numbers| url = https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/all-time| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Top Lifetime Grosses| baspaxana = Box Office Mojo| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-oktyabr | url = https://www.boxofficemojo.com/chart/ww_top_lifetime_gross/?area=XWW&amp;ref_=bo_cso_ac}}&lt;/ref&gt;.

Lightstorm Entertainment Teylor Stivenstiń «Informator» atlı romanınıń film huqıqların satıp aldı, bul Afrikada ótetuǵın triller bolıp, Kemeron onı rejissyorlıq etiwdi jobalaǵan&lt;ref&gt;{{cite news |title=James Cameron to direct 'The Informationist' |first=Rebecca |last=Keegan |url=https://latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-james-cameron-to-direct-novel-the-informationist-20121023,0,2965655.story |newspaper=[[Los Angeles Times]] | sáne =October 23, 2012 |access-date=March 13, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130414021804/http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-james-cameron-to-direct-novel-the-informationist-20121023,0,2965655.story |archive-date=April 14, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2010-jılı ol Charlz R. Pellegrinonıń «Xirosimadan ketken sońǵı poezd» kitabın ekranlastırıwdı niyet etkenin bildirdi, bul kitap Xirosima hám Nagasakidegi atom bombalarınan aman qalǵanlar haqqında. Kemeron 2010-jılı qaytıs bolıwınan aldın aman qalǵan Cutomu Yamaguchi menen ushırasqan&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://popwatch.ew.com/2010/08/12/james-cameron-avatar-hiroshima/| title=James Cameron on his 'Hiroshima' movie – due 'sometime before the next nuclear war'| publisher=Entertainment Weekly I| access-date=January 2, 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20101012005114/http://popwatch.ew.com/2010/08/12/james-cameron-avatar-hiroshima/| archive-date=October 12, 2010| url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2024-jılı Deadline Hollywood Kemeronnıń tek «Xirosimadan ketken sońǵı poezd» kitabınıń ǵana emes, Pellegrinonıń keleshekte jarıq kóretuǵın «Xirosimanıń árwaqları» kitabınıń da huqıqların satıp alǵanın tastıyıqladı. Bul [[Ekinshi jáhán urısı]]nıń eń qızıǵan paytında Xirosimadaǵı bombalawdan aman qalǵan, keyin Nagasakidegi bombalawǵa poezd penen barǵan yapon adamı haqqında «Xirosimadan ketken sońǵı poezd» dep atalǵan «kompromisssiz teatrallıq epikalıq kórkem film» túsiriw ushın islengen. Ol bunı «Avatar» filminiń dawamların túsiriw jumısları imkaniyat bergen waqıtta túsiredi. Kemeron hám Pellegrino Yamaguchiniń óz jeke tariyxın olarǵa isenip tapsırǵanı hám onıń unikal hám azaplı tájiriybesin keleshek áwladlarǵa jetkeriw imkaniyatın bergeni ushın oǵan qarızdar ekenin sezip, Kemeronǵa «Avatar» filminiń dawamlarınıń birge-scenaristi Sheyn Salerno hám burın «Titanik» hám «Avatar» filmlerinde Kemeronnıń ilimiy másláhátshisi bolǵan Pellegrino járdem berdi&lt;ref name=&quot;CameronsNextNonAvatarFilm!&quot;&gt;{{cite news| url=https://deadline.com/2024/09/james-cameron-new-movie-atomic-bomb-japanese-perspective-1236090198/| title=James Cameron Buys 'Ghosts Of Hiroshima' Book And Commits To Film As His Next Project As Soon As 'Avatar' Production Permits| publisher=Deadline Hollywood| author=Fleming, Mike Jr.| date=September 16, 2024| access-date=September 16, 2024| archive-url=https://web.archive.org/web/20240916162908/https://deadline.com/2024/09/james-cameron-new-movie-atomic-bomb-japanese-perspective-1236090198/| archive-date=September 16, 2024| url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2010-jıldıń iyun ayında Kemeron Qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw agentliginiń wákilleri menen ushırasıp, Meksika qoltıǵındaǵı neft tógiliwi mashqalasın sheshiwdiń múmkin bolǵan jolları haqqında talqılaw ótkerdi. Onıń neft qudıǵınıń aǵıwın toqtatıwǵa járdem beriwdi usınǵanı haqqında xabar berildi&lt;ref name=&quot;guardian2010&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/oilandgas/7719941/Gulf-of-Mexico-oil-spill-James-Cameron-offers-private-submarines-to-help-BP-clean-up.html|title=Gulf of Mexico oil spill: James Cameron offers private submarines to help BP clean-up|author=James Quinn|date=May 13, 2010|work=The Telegraph|access-date=March 29, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120218/https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/oilandgas/7719941/Gulf-of-Mexico-oil-spill-James-Cameron-offers-private-submarines-to-help-BP-clean-up.html|archive-date=November 10, 2018|location=London}}&lt;/ref&gt;. Ol NASA Másláhát keńesiniń aǵzası bolıp, kosmos agentligi menen birge Marsqa jiberilgen Curiosity marsoxodı ushın kameralar islep shıǵarıw boyınsha jumıs alıp bardı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.space.com/entertainment/ft_cameron_mars_050209.html| bet = Director James Cameron Works with NASA on Future Mars Mission| jumıs = Space.com| sáne = 2005-jıl 10-fevral | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190103081107/https://www.space.com/783-director-james-cameron-works-nasa-future-mars-mission.html| arxivsáne = 2019-jıl 3-yanvar | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. NASA sınaw waqtında waqıttıń jetispewshiligi sebepli marsoxodtı Kemeronnıń texnologiyasısız ushırdı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/science/space/8410317/Nasa-ditches-James-Camerons-3-D-cameras-from-Mars-mission.html|title=Nasa ditches James Cameron's 3-D cameras from Mars mission|journal=Daily Telegraph|date=March 28, 2011|access-date=October 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191017223534/https://www.telegraph.co.uk/news/science/space/8410317/Nasa-ditches-James-Camerons-3-D-cameras-from-Mars-mission.html|archive-date=October 17, 2019| til =en-GB|issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;. Ol Mars haqqındaǵı joybarǵa qızıǵıwshılıq bildirip, bılay dedi: «Men Adamzattı Marsqa jiberiw háreketine úlken qızıǵıwshılıq bildirip kelemen ... hám roman, miniserial hám 3D film ushın úlken kólemde jeke izertlew jumısların alıp bardım»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.astrobio.net/news/article813.html| bet = James Cameron's Mars Reference Design| sáne = 2004-jıl 30-yanvar | jumıs = [[Astrobiology (journal)|Astrobiology]]| url-status = usurped| arxivurl = https://web.archive.org/web/20061223162324/http://www.astrobio.net/news/article813.html| arxivsáne = 2006-jıl 23-dekabr | qaralǵan sáne = 2007-jıl 10-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Kemeron Marstı koloniyalaw ushın lobbilik etiwshi kommerciyalıq emes shólkem Mars jámiyetiniń aǵzası&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.economist.com/science-and-technology/2000/03/09/the-fans-of-mars|title=The fans of Mars|date=March 9, 2000|newspaper=The Economist|access-date=October 25, 2019|issn=0013-0613|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025100247/https://www.economist.com/science-and-technology/2000/03/09/the-fans-of-mars|archive-date=October 25, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newyorker.com/books/double-take/james-cameron-goes-deep|title=James Cameron Goes Deep|last=Michaud|first=Jon|magazine=The New Yorker|date=March 8, 2012|access-date=October 25, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216145003/https://www.newyorker.com/books/double-take/james-cameron-goes-deep|archive-date=December 16, 2017| til =en|issn=0028-792X}}&lt;/ref&gt;. Kemeron 2016-jılǵı AQSH prezidentlik saylawında Demokratiyalıq partiya kandidatı Xillari Klintondı qollap-quwatladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2016/biz/news/hillary-clinton-donald-trump-hollywood-1201878938/| bet = Clinton vs. Trump in Hollywood: Who's Giving| familiya = Johnson| at = Ted| sáne = 2016-jıl 7-oktyabr | jumıs = Variety| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190408020041/https://variety.com/2016/biz/news/hillary-clinton-donald-trump-hollywood-1201878938/| arxivsáne = 2019-jıl 8-aprel | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

=== Tereń teńiz izertlewleri ===
Kemeronnıń «The Abyss», «Titanik» hám «Avatar: Suw jolı» filmleri ústinde islegeni sebepli hám balalıq dáwirindegi keme apatlarına bolǵan qızıǵıwshılıǵı arqasında tereń teńiz izertlewleri boyınsha tájiriybesi bar&lt;ref name=&quot;guardian2010&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2010/jun/02/james-cameron-underwater-oil-spill|title=Top kill meets Titanic: James Cameron enters fight against oil spill|author=Ed Pilkington|date=June 27, 2010|work=guardian.co.uk|access-date=March 29, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190806112004/https://www.theguardian.com/film/2010/jun/02/james-cameron-underwater-oil-spill|archive-date=August 6, 2019|location=London}}&lt;/ref&gt;. Ol suw astı syomkaları hám aralıqtan basqarılatuǵın apparatlar boyınsha rawajlanıwǵa úles qostı hám 3D Fusion kamera sistemasın islep shıǵıwǵa járdem berdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Greenfield| at = Rebecca| sáne = 2011-jıl 28-yanvar | bet = Celebrity Invention: James Cameron's Underwater Dolly| url = https://www.theatlantic.com/technology/archive/2011/01/celebrity-invention-james-camerons-underwater-dolly/70370/| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20111208205825/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2011/01/celebrity-invention-james-camerons-underwater-dolly/70370/| arxivsáne = 2011-jıl 8-dekabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-oktyabr | jumıs = The Atlantic| til = en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Thompson A (2009). [https://web.archive.org/web/20101118092417/http://www.foxnews.com/scitech/2009/12/11/innovative-new-d-tech-james-camerons-avatar/ &quot;The innovative new 3D tech behind James Cameron's ''Avatar''&quot;.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20101118092417/http://www.foxnews.com/scitech/2009/12/11/innovative-new-d-tech-james-camerons-avatar/|date=November 18, 2010}} [[Fox News]]. Retrieved December 25, 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The films of James Cameron : critical essays|date=2011|publisher=McFarland &amp; Co., Publishers| last1=Kapell | first1=Matthew Wilhelm | last2=McVeigh | first2=Stephen|isbn=9780786487547|location=Jefferson, N.C.|oclc=756484492}}&lt;/ref&gt;. 2011-jılı Kemeron National Geographic jurnalınıń izertlewshisi boldı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-13903891|title=Cameron receives explorer honour|date=June 24, 2011|work=BBC|access-date=October 25, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911164216/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13903891|archive-date=September 11, 2014| til =en-GB}}&lt;/ref&gt;. Usı lawazımda 2012-jıldıń 7-martında ol Deepsea Challenger menen Jańa Britaniya oypatınıń túbine bes mil tereńlikke shúmdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Cameron| at = James| bet = You'd have loved it| url = http://deepseachallenge.com/latest-news/cameron-to-walsh-on-record-8k-dive-youd-have-loved-it/| sáne = 2012-jıl 8-mart | baspaxana = [[National Geographic Society]]| qaralǵan sáne = 2012-jıl 26-mart | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120323140931/http://deepseachallenge.com/latest-news/cameron-to-walsh-on-record-8k-dive-youd-have-loved-it/| arxivsáne = 2012-jıl 23-mart }}&lt;/ref&gt;. 19 kúnnen soń Kemeron Mariana oypatınıń eń tereń jeri Chellendjer shuqırına jetti&lt;ref name=&quot;NGS-20120325&quot;&gt;{{Web deregi | familiya = Than| at = Ker| sáne = 2012-jıl 25-mart | bet = James Cameron Completes Record-Breaking Mariana Trench Dive| url = http://news.nationalgeographic.com/news/2012/03/120325-james-cameron-mariana-trench-challenger-deepest-returns-science-sub/| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190919151244/https://www.nationalgeographic.com/news/2012/3/120325-james-cameron-mariana-trench-challenger-deepest-returns-science-sub/| arxivsáne = 2019-jıl 19-sentyabr | qaralǵan sáne = 2012-jıl 25-mart | baspaxana = [[National Geographic Society]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2012/03/120326091202.htm| bet = James Cameron makes first ever successful solo dive to Mariana Trench{{mdash}}ocean's deepest point| jumıs = ScienceDaily| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191020132642/https://www.sciencedaily.com/releases/2012/03/120326091202.htm| arxivsáne = 2019-jıl 20-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Broad|first=William J.| sáne =March 25, 2012|title=Filmmaker in Submarine Voyages to Bottom of Sea|newspaper=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2012/03/26/science/james-camerons-submarine-trip-to-challenger-deep.html|access-date=March 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328192244/https://www.nytimes.com/2012/03/26/science/james-camerons-submarine-trip-to-challenger-deep.html|archive-date=March 28, 2019}}&lt;/ref&gt;. Ol okean túbin úsh saattan aslam waqıt dawamında izertlep, bul sapardı jalǵız ózi ámelge asırǵan birinshi adam boldı&lt;ref name=&quot;NGS-20120325&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17503395|title=James Cameron back on surface after deepest ocean dive|last=Morelle|first=Rebecca|author-link=Rebecca Morelle|date=March 26, 2012|work=BBC News|access-date=March 26, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20191008225419/https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17503395|archive-date=October 8, 2019}}&lt;/ref&gt;. Chellendjer shuqırına shúmgen waqtında ol teńiz qıyarınıń, qalmar qurtınıń hám úlken bir kletkalı amyobanıń jańa túrlerin ashtı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.livescience.com/27354-cameron-video-analysis-new-species.html| bet = Video from Cameron's Dive Reveals New Species| jumıs = livescience.com| sáne = 2013-jıl 22-fevral | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190914130923/https://www.livescience.com/27354-cameron-video-analysis-new-species.html| arxivsáne = 2019-jıl 14-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-iyul }}&lt;/ref&gt;. Onnan aldın 1995 hám 2009-jılları adamsız shúmiwler, sonday-aq 1960-jılı Jak Pikar hám Don Uolsh Trieste batiskafında Mariana oypatınıń túbine jetken birinshi adamlar bolǵan edi&lt;ref&gt;[http://deepseachallenge.com/the-expedition/1960-dive/ &quot;Man's Deepest Dive&quot;] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120327151518/http://deepseachallenge.com/the-expedition/1960-dive/|date=March 27, 2012}}. Jacques Piccard. ''[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]''. August 1960.&lt;/ref&gt;.

Titan suw astı kemesiniń apatınan keyin, Kemeron bir neshe jańalıqlar qurallarında payda bolıp, OceanGate kompaniyasın hám onıń tiykarshısı Stokton Rashtı kompaniyanıń suw astı kemelerin qáwipsizlik boyınsha sertifikatlamaǵanı ushın sınǵa aldı. Ol jáne de kompaniyanıń Titan suw astı kemesinde kómir talshıqlı kompozittiń qollanılıwın sınǵa aldı, bul materialdıń tereń teńiz ortalıǵındaǵı basımǵa shıdam beriwde «sırtqı basımǵa hesh qanday kúshi joq» ekenin ayttı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Broad |first1=William |title=The director and deep-sea explorer James Cameron points to flaws in the Titan submersible's design. |url=https://www.nytimes.com/2023/06/22/science/james-cameron-titanic-submersible.html |work=The New York Times |date=June 22, 2023 |access-date=June 23, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title='I knew Titanic submarine imploded on Monday and rescue was a 'charade', says James Cameron | date=June 23, 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=LEBCc-Qpilw |access-date=June 30, 2023 | til =en}}&lt;/ref&gt;. 15-iyulde Kemeron OceanGate haqqında hújjetli film túsiriw jobası joq ekenin bildirdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = James Cameron Breaks Silence On OceanGate Film Rumours. He Says...| url = https://www.ndtv.com/world-news/titanic-director-james-cameron-breaks-silence-on-rumoured-oceangate-film-4210844| jumıs = NDTV.com| sáne = 2023-jıl 15-iyul | qaralǵan sáne = 2023-jıl 29-iyul }}&lt;/ref&gt;.

== Jeke ómiri ==
Kemeron bes ret úylengen&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/7345843/Linda-Hamilton-life-with-James-Cameron-was-terrible-on-every-level.html|title=Linda Hamilton: life with James Cameron was 'terrible on every level'|last=Singh|first=Anita|date=March 1, 2010|work=The Telegraph|access-date=October 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190910044230/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/7345843/Linda-Hamilton-life-with-James-Cameron-was-terrible-on-every-level.html|archive-date=September 10, 2019| til =en-GB|issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;. Ol 1978-jıldan 1984-jılǵa shekem Sharon Uilyamsqa úylengen bolǵan. Uilyams penen ajırasqannan bir jıl ótkennen soń, Kemeron 1980-jıllardaǵı filmleriniń jaqın sherigi bolǵan film prodyuseri Geyl Enn Xerdke úylendi. Olar 1989-jılı ajırastı. Xerdten ajırasqannan keyin tez arada Kemeron rejissyor Ketrin Bigelou menen tanıstı hám 1989-jılı oǵan úylendi; olar 1991-jılı ajırastı. Sońınan Kemeron «Terminator» seriyasınıń bas aktrisası Linda Gamilton menen qarım qatnas ornattı. Olardıń qızı 1993-jılı tuwıldı. Kemeron 1997-jılı Gamiltonǵa úylendi. Kemeron menen aktrisa Syuzi Emis arasında baylanıs bar degen gúmanlar ortasında, Kemeron hám Gamilton eki jıllıq nekeden soń ajırastı, Gamilton 50 million dollar tólem aldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/linda-hamilton-interview-terminator-dark-fate-james-cameron-sarah-connor-release-date-a9165636.html| bet = Linda Hamilton: 'Everyone's terrified of James Cameron. I'm not'| sáne = 2019-jıl 21-oktyabr | jumıs = The Independent| til = en| qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191022214226/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/linda-hamilton-interview-terminator-dark-fate-james-cameron-sarah-connor-release-date-a9165636.html| arxivsáne = 2019-jıl 22-oktyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://huffingtonpost.com/2010/02/05/one-of-james-camerons-ex_n_450769.html|title=One Of James Cameron's Ex-Wives Tells Tales Of His Huge Ego|last=Hall|first=Katy|date=February 5, 2010|access-date=March 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904145435/https://www.huffpost.com/entry/one-of-james-camerons-ex_n_450769|archive-date=September 4, 2019|publisher=Huffingtonpost.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.nbcwashington.com/entertainment/celebrity/Avatar-Director-Goes-Through-His-Women-Like-His-Work--83674587.html| bet = Cameron's Ex-Wife Shares Details on Failed Marriage| familiya = Persaud| at = Vishal| jumıs = NBC4 Washington| sáne = 2010-jıl 5-fevral | til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191018100751/https://www.nbcwashington.com/entertainment/celebrity/Avatar-Director-Goes-Through-His-Women-Like-His-Work--83674587.html| arxivsáne = 2019-jıl 18-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Ol 2000-jılı besinshi hayalı Emiske úylendi. Olardıń birge bir ulı hám eki qızı bar&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Etingoff, Kim.|url=https://www.worldcat.org/oclc/726621685|title=James Cameron : from truck driver to director|date=2013|publisher=Mason Crest Publishers|isbn=978-1-4222-2481-6|location=Philadelphia|pages=48–52|oclc=726621685}}&lt;/ref&gt;.

Kemeron 2004-jılı Amerika puqaralıǵına ótinish berdi, biraq [[George W. Bush|Djordj U. Bush]] prezident saylawında jeńiske eriskennen keyin óz ótinishin qaytıp aldı&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Goodyear|first=Dana|date=October 26, 2009|title=Man of Extremes: The Return of James Cameron|url=https://www.newyorker.com/reporting/2009/10/26/091026fa_fact_goodyear|magazine=[[The New Yorker]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913233059/https://www.newyorker.com/magazine/2009/10/26/man-of-extremes|archive-date=September 13, 2019|access-date=August 31, 2010}}&lt;/ref&gt;. Kemeron AQSHta jasadı, biraq «Avatar» filmin Jańa Zelandiyada túsirgennen keyin, 2012-jılı sol jerde úy hám ferma satıp aldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.stuff.co.nz/entertainment/film/7182524/James-Camerons-house-ready-for-family| bet = James Cameron's house ready for family| jumıs = Stuff| sáne = 2012-jıl 29-iyun | til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120904062903/http://www.stuff.co.nz/entertainment/film/7182524/James-Camerons-house-ready-for-family| arxivsáne = 2012-jıl 4-sentyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nzherald.co.nz/wairarapa-times-age/news/article.cfm?c_id=1503414&amp;objectid=11053133|title=James 'Avatar' Cameron to live in Wairarapa|last=Crombie|first=Nathan|date=February 1, 2012|work=NZ Herald|access-date=October 25, 2019| til =en-NZ|issn=1170-0777}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.nzedge.com/news/james-cameron-stars-in-tourism-nz-campaign/| bet = James Cameron Stars in Tourism NZ Campaign - New Zealand, News, Travel &amp; Tourism| sáne = 2016-jıl 16-iyul | jumıs = NZEDGE| til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190510193832/https://www.nzedge.com/news/james-cameron-stars-in-tourism-nz-campaign/| arxivsáne = 2019-jıl 10-may | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Ol 2020-jılǵa shekem óz waqtın Kaliforniyadaǵı Malibu hám Jańa Zelandiya arasında ótkerdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2017/aug/24/james-cameron-well-never-be-able-to-reproduce-the-shock-of-terminator-2|title=James Cameron: 'The downside of being attracted to independent women is that they don't need you'|last=Freeman|first=Hadley|date=August 24, 2017|work=The Guardian|access-date=October 25, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024014527/https://www.theguardian.com/film/2017/aug/24/james-cameron-well-never-be-able-to-reproduce-the-shock-of-terminator-2|archive-date=October 24, 2019| til =en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;, sońınan Malibudaǵı úyin satıp, Jańa Zelandiyada turaqlı jasawǵa qarar etti&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = David| at = Mark| sáne = 2021-jıl 9-iyun | bet = James Cameron Gets $8.2 Million for Half of Malibu Compound| url = https://www.dirt.com/gallery/showbiz/directors/james-cameron-house-malibu-1203386107/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 14-may | jumıs = DIRT| til = en-US}}&lt;/ref&gt;. Ol 2020-jıldıń avgust ayında bılay dedi: «Men keleshektegi barlıq filmlerimdi Jańa Zelandiyada túsiriwdi jobalastırıp atırman hám bul eldiń xalıqaralıq kino industriyasına jumısqa qáwipsiz qaytıwdıń jolın kórsetiw múmkinshiligi bar dep esaplayman. Bunı 'Avatar' [dawamları] menen islew, bul [&lt;nowiki/&gt;[[COVID-19 pandemiyası]]] tamam bolǵanda, Jańa Zelandiyaǵa kóbirek óndiris tartatuǵın hám ekran industriyası menen ekonomikanı jıllar dawamında rawajlandırıwdı dawam etetuǵın shıraq boladı»&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Hunt| at = Tom| sáne = 2020-jıl 8-avgust | bet = James Cameron: I want to make all my films in New Zealand| url = https://www.stuff.co.nz/entertainment/122362185/james-cameron-i-want-to-make-all-my-films-in-new-zealand| qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-may | jumıs = Stuff.co.nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Blake-Persen| at = Nita| sáne = 2021-jıl 16-aprel | bet = Film director James Cameron explains dairy cows on his Wairarapa farm| url = https://www.nzherald.co.nz/nz/film-director-james-cameron-explains-dairy-cows-on-his-wairarapa-farm/27VGS6LLWNLRIYYYJXNIMRVEDA/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-may | jumıs = New Zealand Herald}}&lt;/ref&gt;.

Kemeronnıń Mir hám Xalıqaralıq kosmos stanciyası (XKS) sıyaqlı kosmos stanciyalarına barıwǵa kúshli qızıǵıwshılıǵı bolǵan&lt;ref name=&quot;GQ1&quot; /&gt; Ol 2000-jıldıń jazın Moskvada kosmosqa múmkin bolǵan sayaxatqa tayarlanıw menen ótkizdi hám NASA tárepinen barıw múmkinshiligi usınıldı.&lt;ref name=&quot;GQ1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=James Cameron trained for space trip |url=https://www.express.co.uk/celebrity-news/316884/James-Cameron-trained-for-space-trip |access-date=April 3, 2024 |work=Express.co.uk |date=April 27, 2012 | til =en}}&lt;/ref&gt;. Biraq, bul sayaxat kosmos stanciyasına barıwdı óz ishine almaǵanlıqtan, ol óz shártlerine tuwrı kelmegeni sebepli bul usınıstı qabıl etpedi. Ol bas tartqan shattl ushıwı 2003-jılǵı qayǵılı Kolumbiya kosmos shattlı apatı edi. Kemeron apat qurbanlarınıń estelik xızmetine qatnastı&lt;ref name=&quot;GQ1&quot;&gt;{{cite news |author1=Zach Baron |title=The Return of James Cameron, Box Office King |url=https://www.gq.com/story/james-cameron-profile-men-of-the-year-2022 |access-date=April 3, 2024 |agency=[[Condé Nast]] |publisher=[[GQ]] |date=November 21, 2022}}&lt;/ref&gt;.

2013-jıldıń iyun ayında britaniyalı suwretshi Rodjer Din Kemeronǵa qarsı 50 million dollar (2023-jılǵı 64,500,000 dollarǵa teńles) zıyan keltiriw haqqında avtorlıq huqıq shaǵımın berdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-23117197|title=James Cameron sued by artist Roger Dean over Avatar|date=June 30, 2013|work=BBC News|access-date=June 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626192609/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-23117197|archive-date=June 26, 2019}}&lt;/ref&gt;. «Avatar»ǵa baylanıslı, Kemeron Dinniń dóretpelerin «bilip turıp hám aldınnan kóshirip alıw, tarqatıw hám paydalanıw»da ayıplandı; 2014-jılı AQSH rayon sudyası Djessi Furman tárepinen bul is jabıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.courthousenews.com/2014/09/18/71521.htm| bet = Courthouse News Service| qaralǵan sáne = 2015-jıl 27-aprel | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150405124810/http://www.courthousenews.com/2014/09/18/71521.htm| arxivsáne = 2015-jıl 5-aprel }}&lt;/ref&gt;. 2016-jılı RMS Titanik artefaktlarınıń kópshiliginiń iyesi Premier Exhibitions bankrot boldı. Kemeron Ullıbritaniyanıń Milliy teńiz muzeyi hám Arqa Irlandiya Milliy muzeyleriniń artefaktlardı satıp alıw ushın bergen tenderin qolladı, biraq olar rásmiy tender bolmastan aldın investiciyalıq topar tárepinen satıp alındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.nationalgeographic.com/science/2018/07/news-titanic-uk-belfast-bankruptcy-cameron/| bet = James Cameron: Getting Titanic Artifacts to U.K. Would Be 'a Dream'| familiya = Greshko| at = Michael| sáne = 2018-jıl 24-iyul | jumıs = Science| til = en| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190405233906/https://www.nationalgeographic.com/science/2018/07/news-titanic-uk-belfast-bankruptcy-cameron/| arxivsáne = 2019-jıl 5-aprel | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.jaxdailyrecord.com/article/the-basch-report-hedge-funds-buy-titanic-artifacts-for-dollar19-5-million| bet = The Basch Report: Hedge funds buy Titanic artifacts for $19.5 million {{!}} Jax Daily Record| sáne = 2018-jıl 25-oktyabr | jumıs = Financial News &amp; Daily Record - Jacksonville, Florida| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181107012757/https://www.jaxdailyrecord.com/article/the-basch-report-hedge-funds-buy-titanic-artifacts-for-dollar19-5-million| arxivsáne = 2018-jıl 7-noyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

Kemeron 2024-jıldıń sentyabr ayında Stability AI jasalma intellekt kompaniyasınıń direktorlar keńesine qosıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/james-cameron-joins-board-ai-firm-stability-stable-diffusion-1236010034/| bet = James Cameron Joins Board of Stability AI in Coup for Tech Firm| sáne = 2024-jıl 24-sentyabr | jumıs = [[Hollywood Reporter]]| til = en| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

== Film dóretiw stili ==

=== Temalar ===
Kemeronnıń filmleri kóbinese aqıllı mashinalar menen adamzat yamasa tábiyat arasındaǵı qarama-qarsılıqlardı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://etatsdulieu.wordpress.com/2009/12/27/de-star-wars-a-avatar-prouesse-technologique-et-science-fiction-politique/| bet = De Star Wars à Avatar : prouesse technologique et science-fiction politique| familiya = P Vlad| sáne = 2009-jıl 27-dekabr | til = fr| qaralǵan sáne = 2010-jıl 2-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20110718093009/http://etatsdulieu.wordpress.com/2009/12/27/de-star-wars-a-avatar-prouesse-technologique-et-science-fiction-politique/| arxivsáne = 2011-jıl 18-iyul | url-status = live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.cinelinx.com/movie-news/movie-stuff/directors-trademarks-james-cameron/| bet = Directors' Trademarks: James Cameron| familiya = Perno| at = G. S.| sáne = 2017-jıl 5-iyun | jumıs = Cinelinx| til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191020102631/http://www.cinelinx.com/movie-news/movie-stuff/directors-trademarks-james-cameron/| arxivsáne = 2019-jıl 20-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-oktyabr }}&lt;/ref&gt;, korporativ nápsiqawlıqtıń qáwiplerin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.celluloidfun.com/avatar-in-3d-scifi-fantasy-action-drama-film-review/| bet = Avatar in 3D; sci-fi fantasy action drama film review| familiya = Linh| sáne = 2009-jıl 17-dekabr | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091218030826/http://www.celluloidfun.com/avatar-in-3d-scifi-fantasy-action-drama-film-review/| arxivsáne = 2009-jıl 18-dekabr | qaralǵan sáne = 2010-jıl 2-yanvar }}&lt;/ref&gt;, kúshli hayal-qız obrazların hám romantikalıq syujet sızıqların&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://popculturezoo.com/archives/5016| bet = Review: James Cameron's 'Avatar'| familiya = Joseph Dilworth Jr.| sáne = 2009-jıl 18-dekabr | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091221072023/http://popculturezoo.com/archives/5016| arxivsáne = 2009-jıl 21-dekabr | qaralǵan sáne = 2010-jıl 2-yanvar }}&lt;/ref&gt;. izertleytuǵın temalarǵa tiykarlanǵan. Kemeron The Talks penen bolǵan intervyusinde «Meniń barlıq filmlerim - súyispenshilik haqqında gúrrińler» dep aytqan&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = James Cameron: &quot;All my movies are love stories&quot;| url = https://the-talks.com/interview/james-cameron/| jumıs = The Talks| sáne = 2017-jıl 22-fevral | qaralǵan sáne = 2021-jıl 9-iyul }}&lt;/ref&gt;. «Titanik» hám «Avatar» filmleriniń ekewi de baxıtsız ashıqlar haqqında ekenligi menen belgili&lt;ref&gt;{{Web deregi | avtor = Eric Ditzian, with reporting by Josh Horowitz| bet = James Cameron Compares His 'Avatar' And 'Titanic' Couples. The director notes the similarities between Sully and Neytiri, and Jack and Rose.| baspaxana = [[MTV]]| sáne = 2010-jıl 7-yanvar | qaralǵan sáne = 2010-jıl 9-yanvar | url = http://www.mtv.com/movies/news/articles/1629226/story.jhtml| url-status = unfit| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100206013516/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1629226/story.jhtml| arxivsáne = 2010-jıl 6-fevral }}&lt;/ref&gt;. Teńiz shólistanındaǵı emocional jaqtan intensiv hám dramalıq ortalıqlarda azap shegetuǵın personajlar «Tuńǵıyıq» hám «Titanik» filmlerinde izertlenedi. «Terminator» seriyası texnologiyanı adamzattı joq etiwge alıp keliwi múmkin bolǵan dushpan sıpatında kúsheytip kórsetedi. Usıǵan uqsas, «Avatar» qáwimlik xalıqlardı hadal topar retinde kórsetse, «texnologiyalıq jaqtan rawajlanǵan imperiyalıq mádeniyattı tiykarınan jawız» etip súwretleydi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://brightlightsfilm.com/some-cameroning-part-2-cameron-as-auteur/|title=Some Cameroning, Part 2 - Cameron as Auteur|date=January 28, 2010|website=Bright Lights Film Journal| til =en-US|access-date=October 20, 2019|last1=Kutner |first1=C. Jerry }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-mar-16-me-29454-story.html |newspaper=[[Los Angeles Times]] | title='Titanic' Refuses to Sink, Passes 'Star Wars' as Top Moneymaker | first=John M. | last=Glionna | date=March 16, 1998 | access-date=May 24, 2010}}&lt;/ref&gt;. «Terminator», «Terminator 2: Húkim kúni» filmlerinde hám onıń keleshektegi «Xirosimadan sońǵı poezd» filminde kórsetilgenindey, yadrolıq urıstıń qáwpi, Kemeronnıń segiz jasında Kuba raketa krizisiniń rawajlanıwın kórgennen beri onıń qorqınıshlarınıń biri bolıp kelgen.&lt;ref name=&quot;CameronsNextNonAvatarFilm!&quot; /&gt;

[[Fayl:James_Cameron_in_Moscow,_April_2012.jpg|thumb|Kemeron 2012-jılı]]

=== Metod ===
Kemeron sanaatta innovaciyalıq film dóretiwshi, klassikalıq film dóretiw stiline iye, sonday-aq onıń menen islesiw ańsat emes dep esaplanadı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Slater-Williams|first=Josh|title=Where to begin with James Cameron|url=https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-with-james-cameron|access-date=November 17, 2023|work=[[British Film Institute|BFI]]|date=December 12, 2022|quote=He has a considerable flair for spectacle, his editing and framing of set-pieces favouring clean, classical modes...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Keegan-2010&quot;&gt;{{Cite news|url=https://hbr.org/2010/03/how-james-cameron-leads|title=Firing Is Too Merciful: How James Cameron Leads|last=Keegan|first=Rebecca|date=March 5, 2010|work=Harvard Business Review|access-date=October 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018102635/https://hbr.org/2010/03/how-james-cameron-leads|archive-date=October 18, 2019|issn=0017-8012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=James Cameron|url=https://archive.org/details/jamescameron0000mack|last=MacKay|first= Jenny|date=2014|publisher=Lucent Books, a part of Gale, Cengage Learning|isbn=9781420511741|location=Detroit|pages=[https://archive.org/details/jamescameron0000mack/page/81 81]|oclc=862151367}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/theobserver/2009/oct/25/observer-profile-james-cameron|title=James Cameron: Hard man with a soft centre {{!}} Vanessa Thorpe|last=Thorpe|first=Vanessa|date=October 24, 2009|work=The Guardian|access-date=October 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018113840/https://www.theguardian.com/theobserver/2009/oct/25/observer-profile-james-cameron|archive-date=October 18, 2019| til =en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;. Radio Times sınshısı Djon Fergyuson Kemerondı «joqarı texnologiyalı trillerler patshası» dep táriyiplegen&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.radiotimes.com/film/zwtn/the-abyss/| bet = The Abyss| jumıs = Radio Times| at = John| familiya = Ferguson| qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-oktyabr | arxivsáne = 2021-jıl 17-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20211017205737/https://www.radiotimes.com/film/zwtn/the-abyss/| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;. /Film saytınıń Dalin Rowelli bılay degen: «Óziniń úlken kólemli dóretpeleri hám unikal film dóretiw stili menen tanılǵan rejissyor Djeyms Kemeron óz aldına bir liga. Óziniń janrlar aralıǵındaǵı jumısları, biyik maqsetleri hám sheksiz energiyası menen Kemeron ózin Gollivudta óz kóz-qarasın ámelge asırıw ushın hár nársege tayar bolǵan xudojnik sıpatında tanıttı»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.slashfilm.com/617886/every-james-cameron-film-ranked-from-worst-to-best/| bet = Every James Cameron Film Ranked From Worst To Best| jumıs = [[/Film]]| at = Dalin| familiya = Rowell| sáne = 2021-jıl 28-sentyabr | qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. «Futurist: Djeyms Kemeronnıń ómiri hám filmleri» kitabınıń avtorı Rebekka Kigan Kemerondı «kúlkili dárejede hámme nársege ózi aralasatuǵın» dep táriyipleydi hám ol syomka maydanındaǵı hárbir jumıstı ózi islewge urınatuǵının aytadı&lt;ref name=&quot;Keegan-2010&quot; /&gt; The Independent gazetasınıń Endryu Gambeli bılay deydi: «Onıń menen islesiw - bir qıyınshılıq. Studiyalar onıń jumıs kestesinen hám byudjetten ádewir shıǵıp ketiw ádetinen qorqadı. Ol syomka maydanında óziniń kompromisske barmaytuǵın hám diktatorlıq minez-qulqı, sonday-aq jalınlı ǵázebi menen belgili».&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.independent.co.uk/world/americas/article2144052.ece|title=The Return of James Cameron|last=Gumbel|first=Andrew|date=January 11, 2007|work=[[The Independent]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071214191737/http://news.independent.co.uk/world/americas/article2144052.ece|archive-date=December 14, 2007|location=London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071214191737/http://news.independent.co.uk/world/americas/article2144052.ece|archivedate=December 14, 2007|access-date=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt;. Avtor Aleksandra Keller Kemerondı egoman, kóz-qarasına júdá berilgen dep jazadı, biraq onıń «texnologiyalıq dóretiwshiligin» hám «sezimlerge tásir etetuǵın kóriw tájiriybesin» jaratıw uqıbın maqtaydı&lt;ref name=&quot;Keller-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=James Cameron|last=Keller |first=Alexandra |publisher=Routledge|year=2014|isbn=9781134700141|location=Abingdon, Oxon|pages=3, 32|oclc=879383254}}&lt;/ref&gt;.

Kemeronnıń «The Abyss» filminde bas rolde oynaǵan Ed Xarristiń aytıwınsha, Kemeron avtokratlıq minez-qulıq kórsetken&lt;ref name=&quot;Harmetz-1989&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1989/08/06/movies/film-the-abyss-a-foray-into-deep-waters.html?sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all|title=A Foray into Deep Waters|last=Harmetz|first=Aljean|date=August 6, 1989|work=[[The New York Times]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101027195842/http://www.nytimes.com/1989/08/06/movies/film-the-abyss-a-foray-into-deep-waters.html?sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all|archive-date=October 27, 2010|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt;. «The Abyss» filminiń romanın jazǵan Orson Skott Kard bılay degen: «Ol átirapındaǵı hámme adamdı baxıtsız etti, al onıń miyrimsizligi filmdi hesh qanday jaqsılamadı. Bul adamlardı tezirek yamasa jaqsıraq islewge de túrtki etti.»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://timp.net/osclistgallery/transcript990831.htm| bet = Barnes and Noble Chat 8/31/99| sáne = 1999-jıl 31-avgust | jumıs = Barnes and Noble| baspaxana = [[Barnes &amp; Noble]]| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/19991128201359/http://timp.net/osclistgallery/transcript990831.htm| arxivsáne = 1999-jıl 28-noyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-oktyabr }}&lt;/ref&gt; Keyinirek Xarris bılay dedi: «Men Djimdi jaqsı kóremen. Ol ayrıqsha talantlı, aqıllı adam», hám qosıp ayttı: «keyingi jılları onı kóriw hámme waqıtta jaqsı edi»&lt;ref&gt;{{cite magazine | url= https://ew.com/article/2016/11/29/ed-harris-movies/ | title= Ed Harris discusses his 9 best movie roles | magazine=[[Entertainment Weekly]] | first=James | last=Hibberd | date=November 29, 2016 | access-date=November 15, 2021}}&lt;/ref&gt;. «Titanik» filmindegi tájiriybesi haqqında sóylep, Keyt Uinslet Kemeronǵa húrmet penen qaraytuǵının, biraq «geyde onnan haqıyqattan da qorqqanın» ayttı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-05-11-ca-57559-story.html| bet = Back From the Abyss| sáne = 1997-jıl 11-may | jumıs = Los Angeles Times| til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204164303/http://articles.latimes.com/1997-05-11/entertainment/ca-57559_1_winslet-characterized-cameron| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Onı «isenbeytuǵınday ǵázepli» dep táriyiplep, ol «úlken aqsha ushın bolmasa» onıń menen jáne islespeytuǵının aytqan edi&lt;ref name=&quot;tim walker&quot;/&gt; Soǵan qaramastan, Uinslet penen Kemeron jáne de birge islew joybarların izlestirdi hám aqır-aqıbetinde Uinslet «Avatar 2» filmine shaqırıldı.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Mike Fleming Jr |url=https://deadline.com/2017/10/kate-winslet-avatar-2-titanic-reunion-titanic-helmer-james-cameron-1202181471/ |title=Kate Winslet Joins 'Avatar' Universe For 'Titanic' Reunion With James Cameron |website=[[Deadline Hollywood]] |date=October 3, 2017 |access-date=December 11, 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004015402/http://deadline.com/2017/10/kate-winslet-avatar-2-titanic-reunion-titanic-helmer-james-cameron-1202181471/ |archive-date=October 4, 2017}}&lt;/ref&gt;. Onıń kásiplesi Leonardo Di Kaprio Esquire jurnalına bılay dedi: «Eger kim de bir syomka maydanında basqasha oylasa, sózsiz qarama-qarsılıq bolatuǵın edi. Ol óz sezimlerin anıq bildiredi», biraq Kemerondı maqtap: «ol Djon Fordtıń áwladınan. Ol óz filminiń qanday bolıwın qáleytuǵının biledi» dep ayttı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.esquire.com/the-side/qa/dicaprio-interview-0310| bet = 10 Essential Lessons from Leo DiCaprio| sáne = 2010-jıl 11-fevral | jumıs = Esquire| til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151002071351/https://www.esquire.com/entertainment/interviews/g456/dicaprio-interview-0310/?slide=2| arxivsáne = 2015-jıl 2-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Sem Uortington, «Avatar» filminde bas rolde oynaǵan aktyor, bılay dedi: eger túsiriliw waqtında kimniń de birewdiń mobil telefonı shıńǵırlasa, Kemeron «onı diywalǵa shegelep taslaytuǵın edi»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/james-cameron-dont-get-high-on-your-own-supply-8650777.html| bet = James Cameron: 'Don't get high on your own supply'| sáne = 2013-jıl 9-iyun | jumıs = The Independent| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180928142313/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/james-cameron-dont-get-high-on-your-own-supply-8650777.html| arxivsáne = 2018-jıl 28-sentyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Kompozitor Djeyms Xorner de Kemeronnıń talaplarınan qutıla almaǵan; ol «Aliens» filmi ushın qısqa waqıt ishinde muzıka jazıwǵa májbúr bolǵanın eske túsiredi''.''&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://jameshorner-filmmusic.com/the-reconciliation-between-james-horner-and-james-cameron-for-titanic/| bet = The Reconciliation Between James Horner and James Cameron for Titanic| familiya = Martin| at = Jean-Baptiste| sáne = 2019-jıl 21-iyun | jumıs = James Horner Film Music| til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191018222207/http://jameshorner-filmmusic.com/the-reconciliation-between-james-horner-and-james-cameron-for-titanic/| arxivsáne = 2019-jıl 18-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-oktyabr }}&lt;/ref&gt; Bul tájiriybeden soń, Xorner on jıl dawamında Kemeron menen birge islemedi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-33252508|title=James Horner: James Cameron pays tribute to composer – BBC News| til =en-GB|access-date=June 6, 2016|work=BBC News|date=June 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825184539/http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-33252508|archive-date=August 25, 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 1996-jılı olar jarasıp, Xorner «Titanik» hám «Avatar» filmleri ushın saundtrekler islep shıǵardı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.awardsdaily.com/2015/06/22/in-memoriam-a-tribute-to-james-horner-1953-2015/| bet = In Memoriam: a Tribute to James Horner (1953–2015)| familiya = Flores| at = Marshall| sáne = 2015-jıl 23-iyun | jumıs = Awards Daily| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180312230531/http://www.awardsdaily.com/2015/06/22/in-memoriam-a-tribute-to-james-horner-1953-2015/| arxivsáne = 2018-jıl 12-mart | qaralǵan sáne = 2016-jıl 6-iyun }}&lt;/ref&gt;.

Bul ataqqa qaramastan, Sigurni Uiver Kemeronnıń quramalılıqqa umtılıwın hám itibarlılıǵın maqtap, bılay dedi: «Ol bizden kadr ushın ómirimiz hám densawlıǵımızdı qáwip astına qoyıwımızdı qáleydi, biraq óziniń de qáwip astına qoyıwdan qorqpaydı»&lt;ref name=&quot;tim walker&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/james-cameron-another-planet-1838793.html|title=James Cameron: Another Planet|last=Walker|first=Tim|date=December 12, 2009|work=[[The Independent]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405054551/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/james-cameron-another-planet-1838793.html|archive-date=April 5, 2019|location=London}}&lt;/ref&gt;. 2015-jılı Uiver hám Djeymi Li Kyortis intervyude Kemerondı maqtadı. Kyortis bılay dedi: «Ol aktyorlıqtan basqa hár qanday jumıstı isley aladı. Men hárbir bólimdi aytıp atırman, kórkem dizaynnan baslap rekvizit, kiyim-kenshek hám kameralarǵa shekem, ol usı jumıstı islep atırǵan hárbir adamnan kóbirek biledi». Kyortis jáne de Kemeronnıń «aktyorlardı jaqsı kóretuǵının» ayttı, al Uiver Kemerondı «aktyorlarǵa júdá jomart» hám «danıshpan» dep atadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.interviewmagazine.com/film/sigourney-weaver/#page2| bet = Jamie Lee Curtis and Kids Arrive for Avatar| sáne = 2015-jıl 18-fevral | jumıs = interviewmagazine.com| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190528231658/https://www.interviewmagazine.com/film/sigourney-weaver| arxivsáne = 2019-jıl 28-may | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Jiyi birge islesetuǵın Maykl Bin de Kemerondı maqtap: «Ol haqıyqattan da qızǵın adam. Ol óz filmlerin basqa rejissyorlar óz filmlerin oylaǵannan da kóbirek oylaydı» dep ayttı hám «Men onıń hesh kimge baqırǵanın kórgen emespen» dep qostı. Bin Kemeronnıń «aktyorlardıń treylerlerine hám aktyorlardıń túsiriw maydanshasına keliwin kútiwge kelgende onsha sezimtal emes» ekenin moyınladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://denofgeek.com/movies/17985/the-ultimate-michael-biehn-interview-the-abyss-tombstone-and-his-directorial-debut-the-victim| bet = The ultimate Michael Biehn interview: The Abyss, Tombstone, and his directorial debut, The Victim| familiya = Bowles| at = Duncan| sáne = 2011-jıl 31-avgust | jumıs = Den of Geek| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190405072056/https://www.denofgeek.com/movies/17985/the-ultimate-michael-biehn-interview-the-abyss-tombstone-and-his-directorial-debut-the-victim| arxivsáne = 2019-jıl 5-aprel | qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Uortington bılay dep pikir bildirdi: «Ol jetiliskenlikti talap etedi. Eger siz oǵan bunı bermeseńiz, sógis esitesiz. Hám bul jaqsı nárse»&lt;ref name=&quot;tim walker&quot;/&gt; 2012-jılı onıń ataǵı haqqında sorawǵa Kemeron qurǵaq túrde: «Endi baqırıwdıń keregi joq, sebebi sóz álleqashan tarqalıp ketken» dep juwap berdi.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/9577594/James-Cameron-I-once-nail-gunned-20-mobiles-to-a-wall.html|title=James Cameron: 'I once nail-gunned 20 mobiles to a wall'|journal=Daily Telegraph|last=Woods|first=Judith|date=October 1, 2012|access-date=October 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616210654/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/9577594/James-Cameron-I-once-nail-gunned-20-mobiles-to-a-wall.html|archive-date=June 16, 2019| til =en-GB|issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;.

2021-jılı, «Avatar» filminiń dawamları ústinde islewden dem alıs waqtında MasterKlass ótkizip atırıp, Kemeron óziniń burınǵı talapshań minez-qulqın moyınladı hám eger waqıttı artqa qaytara alǵanda, ózin «mayda diktator» dep oylap, aktyorlar hám syomka toparı aǵzaları menen jumıs qatnasıqların jaqsılaw ushın avtokratiyalıq minez-qulqın azaytqan bolar edi degen pikirin bildirdi. Kemeron Ron Govardtıń túsiriw maydanshalarınıń birine barǵanda, Govardtıń óz toparın maqtawǵa qansha waqıt ajıratqanına «hayran qalǵanın» hám «ishki Ron Govard» bolıwǵa umtılǵanın ayttı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.slashfilm.com/james-cameron-masterclass-review/| bet = 7 Things We Learned From the James Cameron MasterClass| jumıs = [[/Film]]| familiya = Evangelista| at = Chris| sáne = 2021-jıl 23-iyun | qaralǵan sáne = 2021-jıl 25-iyun }}&lt;/ref&gt;.

=== Tásiri ===
Kemeronnıń jumısı Gollivud kinoindustriyasına úlken tásir etti. Djoss Uidon rejissyorlıq etken «Ósh alıwshılar» (2012) filmi Kemeronnıń háreket saxnalarına degen tásilinen ilhamlanǵan&lt;ref name=&quot;Slash Film-2012&quot; /&gt; Uidon jáne de Kemeronnıń «Bóten planetalılar» filmindegi Ellen Ripli sıyaqlı qaharman hayal-qız obrazların jazıw uqıplılıǵına kewli tolıp, onı «basshı, ustaz hám Yoda» dep ataydı''.''&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/culture/2013/jun/02/joss-whedon-reading-comics-pay-off|title=Joss Whedon: 'I kept telling my mum reading comics would pay off'|last=John|first=Emma|date=June 2, 2013|newspaper=The Guardian|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806024605/https://www.theguardian.com/culture/2013/jun/02/joss-whedon-reading-comics-pay-off|archive-date=August 6, 2018|access-date=July 11, 2017}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;Slash Film-2012&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.slashfilm.com/film-interview-joss-whedon-writer-director-the-avengers/| bet = /Film Interview: Joss Whedon, Writer and Director of 'The Avengers'| sáne = 2012-jıl 23-aprel | jumıs = Slash Film| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190427152432/https://www.slashfilm.com/film-interview-joss-whedon-writer-director-the-avengers/| arxivsáne = 2019-jıl 27-aprel | qaralǵan sáne = 2012-jıl 16-iyul }}&lt;/ref&gt; Kemeronnıń 3D texnologiyasına degen baǵdarı «Ullı Getsbi» (2013) filmin islep shıǵarıw barısında Baz Lurmanǵa ilham berdi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Hogan|first=Mike|title=Baz Luhrmann, 'Great Gatsby' Director, Explains The 3D, The Hip Hop, The Sanitarium And More|url=https://huffingtonpost.com/2013/05/13/baz-luhrmann-great-gatsby_n_3265327.html|work=Huffington Post|date=May 13, 2013|access-date=December 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916064208/http://www.huffingtonpost.com/2013/05/13/baz-luhrmann-great-gatsby_n_3265327.html|archive-date=September 16, 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Kemeronnan ilham alǵan basqa rejissyorlar qatarına Piter Djekson, Nil Blomkamp hám Ksave Dolan kiredi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://tbhl.theonering.net/peter/faq.html| arxivurl = https://web.archive.org/web/20071225035055/http://tbhl.theonering.net/peter/faq.html| arxivsáne = 2007-jıl 25-dekabr | bet = PJ FAQ| qaralǵan sáne = 2013-jıl 5-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.mlive.com/movies/index.ssf/2015/03/chappie_review_director_neill.html| bet = 'Chappie' review: Director Neill Blomkamp stumbles with grating sci-fi comedy| sáne = 2015-jıl 9-mart | jumıs = mlive.com| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191025121753/https://www.mlive.com/movies/2015/03/chappie_review_director_neill.html| arxivsáne = 2019-jıl 25-oktyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-iyul }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/11/director-xavier-dolan-on-titanic|title=How Titanic Changed Director Xavier Dolan's Life|last=Blasberg|first=Derek|date=November 20, 2015|magazine=Vanity Fair|access-date=November 30, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122004955/http://www.vanityfair.com/hollywood/2015/11/director-xavier-dolan-on-titanic|archive-date=November 22, 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Filmografiyası ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Rejissyorlıq etken tolıq metrajlı filmleri
|-
! Jılı
! Ataması
! Tarqatıwshı
|-
|1982
|''Piranya II: Kóbeyiw''
|Saturn International Pictures / Columbia Pictures
|-
|1984
|''The Terminator''
|Orion Pictures
|-
|1986
|''Bóten planetalılar''
|rowspan=2|20th Century Fox
|-
|1989
|''Tuńǵıyıq''
|-
|1991
|''Terminator 2: Húkim kúni''
|TriStar Pictures
|-
|1994
|''Haqıyqıy ótirik''
|20th Century Fox / Universal Pictures
|-
|1997
|''[[Titanik]]''
|Paramount Pictures / 20th Century Fox
|-
|2002
|''Ekspediciya: Bismark''
|Discovery Channel
|-
|2003
|''Tuńǵıyıqtıń árwaqları''
|Buena Vista Pictures Distribution
|-
|2005
|''Tereń suwlardaǵı bóten planetalılar''
|Buena Vista Pictures Distribution
|-
|2009
|''Avatar''
|20th Century Fox
|-
|2022
|''Avatar: Suw jolı''
| rowspan=&quot;3&quot; |20th Century Studios
|-
|2025
|''Avatar: Ot hám kúl''
|-
|2029
|''Avatar 4''
|-
|}

== Sıylıqlar hám xoshamet ==
[[Fayl:JamesCameronStarDec09.jpg|thumb|left|upright|Kemeron 2009-jıldıń dekabr ayında [[Gollivud Dańq alleyası]]nda juldız alıp atır|alt=Cameron receiving a star on the Hollywood Walk of Fame in December 2009]]

Kemeron 1992-jılı «Terminator 2: Húkim kúni» filmi ushın Ilimiy fantastika hám fentezi jazıwshıları Amerika associaciyasınan birinshi Rey Bredberi sıylıǵın aldı&lt;ref name=&quot;SFAwards&quot; /&gt; «Kanadalı kinorejissyor sıpatında ayrıqsha xızmetleri» ushın Karlton universiteti 1998-jıldıń 13-iyuninde Kemeronǵa húrmetli kórkem óner doktorı dárejesin berdi.&lt;ref name=&quot;Barkman-2019&quot;&gt;{{Cite book|title=A critical companion to James Cameron| last1=Barkman | first1=Adam | last2=Sanna | first2=Antonio|year=2019|isbn=9781498572309|publisher=Lexington Books|location=Lanham|pages=xvii|oclc=1048935614}}&lt;/ref&gt;. Kemeron 1998-jılı Amerika Jetiskenlikler akademiyasınıń Altın taxta sıylıǵın aldı, onı Sıylıqlar Keńesiniń aǵzası Djordj Lukas tapsırdı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement| jumıs = www.achievement.org| baspaxana = [[American Academy of Achievement]]| url = https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/| qaralǵan sáne = 2020-jıl 5-oktyabr | arxivsáne = 2016-jıl 15-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161215023909/https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/| url-status = live}}&lt;/ref&gt;. Sonday-aq, ol 1998-jılı Ontario shtatınıń Sent-Katarins qalasındaǵı Brok universitetinen xalıqaralıq kino industriyasındaǵı jetiskenlikleri ushın húrmetli doktorlıq dárejesin aldı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.niagarafallsreview.ca/opinion-story/8184919-appreciating-cameron-s-amazing-run-now-that-it-s-over/|title=Appreciating Cameron's amazing run, now that it's over|last=Law|first=John|sáne=January 8, 2016|work=Niagara Falls Review|access-date=March 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307214749/https://www.niagarafallsreview.ca/opinion-story/8184919-appreciating-cameron-s-amazing-run-now-that-it-s-over/|archive-date=March 7, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180307214749/https://www.niagarafallsreview.ca/opinion-story/8184919-appreciating-cameron-s-amazing-run-now-that-it-s-over/|archivedate=March 7, 2018}}&lt;/ref&gt;. 1998-jılı Kemeron Torontodaǵı Rayerson universitetinen húrmetli dáreje alıw ushın saltanatlı jıynalısqa qatnastı&lt;ref name=&quot;Barkman-2019&quot; /&gt; Universitet óziniń eń joqarı sıylıǵın Kanadada yamasa xalıqaralıq dárejede ayrıqsha úles qosqanlarǵa beredi. Bir jıldan soń, Kemeron Kaliforniya shtat universitetinen (Fullerton) húrmetli kórkem óner doktorı dárejesin aldı.&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.calstate.edu/honorarydegrees/campus.shtml| bet = Honorary Degrees Awarded by Campus &amp;#124; CSU| baspaxana = Calstate.edu| qaralǵan sáne = 2010-jıl 27-avgust | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100810164041/http://www.calstate.edu/honorarydegrees/campus.shtml| arxivsáne = 2010-jıl 10-avgust }}&lt;/ref&gt;. Ol bul dárejeni universitettiń jazǵı jıllıq pitkeriw saltanatında qabıl etti&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-may-28-me-41947-story.html| bet = FULLERTON| sáne = 1999-jıl 28-may | jumıs = Los Angeles Times| til = en-US| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191025124950/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-may-28-me-41947-story.html| arxivsáne = 2019-jıl 25-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

Kemeronnıń jumısı Kino óneri hám ilimleri akademiyası tárepinen moyınlanǵan; ol bir jılda úsh Akademiya sıylıǵın alǵan sanawlı rejissyorlardıń biri. «Titanik» filmi ushın ol Eń jaqsı rejissyor, Eń jaqsı film (Djon Landau menen birge) hám Eń jaqsı film montajı (Konrad Baff hám Richard A. Xarris penen birge) nominaciyalarında jeńimpaz boldı. 2009-jılı ol «Avatar» filmi ushın Eń jaqsı film montajı (Djon Refua hám Stiven E. Rivkin menen birge)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.goldenglobes.org/nominations/| bet = 67th Annual Golden Globe Awards| sáne = 2010-jıl 10-yanvar | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100108115828/http://www.goldenglobes.org/nominations/| arxivsáne = 2010-jıl 8-yanvar | qaralǵan sáne = 2010-jıl 10-yanvar }}&lt;/ref&gt;, Eń jaqsı rejissyor hám Eń jaqsı film nominaciyalarına usınıldı. Kemeron eki Altın globus sıylıǵın jeńip alǵan: «Titanik» hám «Avatar» filmleri ushın Eń jaqsı rejissyor nominaciyasında&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = James Cameron| url = https://www.goldenglobes.com/person/james-cameron| qaralǵan sáne = 2020-jıl 5-oktyabr | jumıs = www.goldenglobes.com| til = en}}&lt;/ref&gt;.

Suw astındaǵı túsiriwlerge hám aralıqtan basqarılatuǵın qurılma texnologiyasına qosqan úlesi ushın, Sautgempton universiteti Kemeronǵa 2004-jıldıń iyul ayında universitettiń húrmetli doktorı dárejesin berdi. Kemeron bul marapattı Milliy okeanografiya orayında qabıl etti&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://noc.ac.uk/news/noc-heralds-cameron-achievement| bet = National Oceanography Centre heralds Cameron achievement| sáne = 2012-jıl 26-mart | baspaxana = National Oceanography Centre| qaralǵan sáne = 2012-jıl 5-iyul | arxivurl = https://web.archive.org/web/20121011014959/http://noc.ac.uk/news/noc-heralds-cameron-achievement| arxivsáne = 2012-jıl 11-oktyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. 2008-jılı Kemeron Kanadanıń Dańq alleyasında juldız aldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.canadaswalkoffame.com/| bet = Canada's Walk of Fame| jumıs = Canada's Walk of Fame| til = en-CA| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20090903033801/http://www.canadaswalkoffame.com/inductee/james-cameron| arxivsáne = 2009-jıl 3-sentyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-oktyabr }}&lt;/ref&gt;, al bir jıl keyin Gollivud Dańq alleyasında 2,396-shı juldızǵa iye boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://cbs2.com/local/titanic.avatar.james.2.1377279.html| bet = 'Avatar' Director Gets Star On Walk Of Fame| qaralǵan sáne = 2009-jıl 19-dekabr | sáne = 2009-jıl 18-dekabr | baspaxana = [[CBS]]| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100202201530/http://cbs2.com/local/titanic.avatar.james.2.1377279.html| arxivsáne = 2010-jıl 2-fevral }}&lt;/ref&gt;. 2010-jıldıń 28-fevralında Kemeron Vizual effektler jámiyeti (VES) tárepinen Ómirlik jetiskenlik sıylıǵı menen xoshametlendi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.visualeffectssociety.com/ayear/8th-annual-ves-awards| bet = 8th Annual VES Awards| sáne = 2015-jıl 24-mart | jumıs = www.visualeffectssociety.com| til = en| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190515021400/https://www.visualeffectssociety.com/ayear/8th-annual-ves-awards| arxivsáne = 2019-jıl 15-may | qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. 2012-jıldıń iyun ayında Kemeron ilimiy fantastika hám fentezi janrlarına qosqan úlesi ushın Pop mádeniyat muzeyindegi Ilimiy fantastika zalı shólkemine kirgizildi&lt;ref name=&quot;sfhof2012&quot; /&gt; Kemeron Uolt Disney Imajiniringke járdem berdi hám Floridadaǵı Disneydiń Haywanatlar patshalıǵı parkindegi «Pandora - Avatar dúnyası» atlı «Avatar» tematikalı aymaqtıń dóretiliwinde kreativ másláhátshi bolıp xızmet etti. Bul aymaq 2017-jıldıń 27-mayında ashıldı.&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://disneyparks.disney.go.com/blog/2017/02/just-announced-pandora-the-world-of-avatar-will-open-may-27-at-disneys-animal-kingdom/| bet = Just Announced: Pandora - The World of Avatar Will Open May 27 at Disney's Animal Kingdom| jumıs = Disney Parks Blog| sáne = 2017-jıl 7-fevral | til = en-US| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190410210448/https://disneyparks.disney.go.com/blog/2017/02/just-announced-pandora-the-world-of-avatar-will-open-may-27-at-disneys-animal-kingdom/| arxivsáne = 2019-jıl 10-aprel | qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/8782056/Disney-to-build-Avatar-attractions-at-its-theme-parks.html|title=Disney to build Avatar attractions at its theme parks|last=Cody|first=Anthony|date=September 22, 2011|newspaper=The Telegraph|access-date=September 23, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329031751/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/film-news/8782056/Disney-to-build-Avatar-attractions-at-its-theme-parks.html|archive-date=March 29, 2019|location=London}}&lt;/ref&gt;. Qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw haqqındaǵı xabardarlıqtı arttırıw hám vegetarianlıqtı qollap-quwatlaw boyınsha alıp barǵan jumısları ushın qurbaqanıń bir túri, Pristimantis jamescameroni, Kemeronnıń atına qoyıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.sci-news.com/biology/science-new-frog-species-venezuela-james-cameron-01515.html| bet = Two New Frog Species Discovered in Venezuela, One Named after James Cameron| avtor = Sergio Prostak| sáne = 2013-jıl 4-noyabr | jumıs = Sci-News.com| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180612211042/http://www.sci-news.com/biology/science-new-frog-species-venezuela-james-cameron-01515.html| arxivsáne = 2018-jıl 12-iyun | qaralǵan sáne = 2013-jıl 5-noyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Kok|first1=Philippe J.R.|year=2013|title=Two new charismatic Pristimantis species (Anura: Craugastoridae) from the tepuis of the &quot;Lost World&quot; (Pantepui region, South America)|url=http://www.europeanjournaloftaxonomy.eu/index.php/ejt/article/view/181|journal=European Journal of Taxonomy|issue=60|doi=10.5852/ejt.2013.60|doi-access=free|access-date=November 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105050228/http://www.europeanjournaloftaxonomy.eu/index.php/ejt/article/view/181|archive-date=November 5, 2013|url-status=live |issn = 2118-9773}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.ecorazzi.com/2014/04/12/director-james-cameron-on-vegan-diet-like-ive-set-the-clock-back-15-years/| bet = Director James Cameron on Vegan Diet: Like I've Set the Clock Back 15 Years.| avtor = Michael Destries| sáne = 2014-jıl 12-aprel | jumıs = Ecorazzi.com| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190929090550/http://www.ecorazzi.com/2014/04/12/director-james-cameron-on-vegan-diet-like-ive-set-the-clock-back-15-years/| arxivsáne = 2019-jıl 29-sentyabr | qaralǵan sáne = 2014-jıl 12-aprel }}&lt;/ref&gt;.

2010-jılı Time jurnalı Kemerondı dúnyadaǵı eń tásirli 100 adamnıń qatarına kirgizdi&lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=The 2010 TIME 100| til =en-US|magazine=Time|url=https://content.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1984685,00.html|access-date=May 8, 2018|issn=0040-781X|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703021915/http://content.time.com/time/specials/packages/completelist/0%2C29569%2C1984685%2C00.html|archive-date=July 3, 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Sol jılı ol The Guardian gazetasınıń «Kino kúshi 100» diziminde birinshi orınǵa&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2010/sep/24/film-power-100-full-list|title=The 2010 Guardian Film Power 100|last1=Bradshaw|first1=Peter|date=September 24, 2010|work=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20190516022609/https://www.theguardian.com/film/2010/sep/24/film-power-100-full-list|archive-date=May 16, 2019|last2=Kermode|first2=Mark|location=London}}&lt;/ref&gt;, al New Statesman jurnalınıń «2010-jıldaǵı dúnyanıń 50 eń tásirli tulǵası» diziminde 30-orınǵa jaylastı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.newstatesman.com/film/2010/09/james-cameron-cinema-blue| bet = 30th James Cameron – 50 People Who Matter 2010| jumıs = NewStatesman| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170701151455/http://www.newstatesman.com/film/2010/09/james-cameron-cinema-blue| arxivsáne = 2017-jıl 1-iyul | qaralǵan sáne = 2010-jıl 2-noyabr }}&lt;/ref&gt;. 2013-jılı Kemeron Skripps okeanografiya institutı tárepinen hár jılı beriletuǵın Jámiyetlik ilim boyınsha Nirenberg sıylıǵın aldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://scripps.ucsd.edu/news/5230| bet = James Cameron Honored with Scripps Nierenberg Prize| sáne = 2013-jıl 15-may | baspaxana = Scripps Institution of Oceanography| qaralǵan sáne = 2019-jıl 16-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191116215457/https://scripps.ucsd.edu/news/5230| arxivsáne = 2019-jıl 16-noyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. 2019-jılı Kemeron Kanadanıń Bas gubernatorı Jyuli Payet tárepinen Kanada ordeniniń joldası etip tayınlandı, bul oǵan ómir boyı «CC» ataǵın berdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cbc.ca/news/politics/order-of-canada-january-2020-1.5409261| bet = Ex-PM, Oscar-winning director, Nobel laureate and Inuk actor and athlete among Order of Canada appointees &amp;#124; CBC News| qaralǵan sáne = 2019-jıl 27-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191227231052/https://www.cbc.ca/news/politics/order-of-canada-january-2020-1.5409261| arxivsáne = 2019-jıl 27-dekabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

2020-jılı Kemeron Epicleff Media kompaniyasınıń «Blockbuster» atlı dramalıq [[Podcast|podkastınıń]] ekinshi máwsiminiń tiykarǵı qaharmanı boldı. Emmi sıylıǵınıń laureatı, jurnalist hám kinorejissyor Mett Shreyder tárepinen dóretilgen hám bayanlanǵan bul audio drama Kemeronnıń ómiri hám karerasın (Titanik filminiń dóretiliwi hám shıǵarılıwına shekem) súwretleydi. Podkastta aktyor Ross Markand Kemeronnıń dawısın sóylewshi baslı roldi oynaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.insideradio.com/podcastnewsdaily/the-director-becomes-the-story-as-blockbuster-tells-story-of-movie-great-james-cameron/article_d5d6877a-b0b9-11ea-847d-bb77ae55734f.html| bet = The Director Becomes the Story as 'Blockbuster' Tells Story of Movie Great James Cameron &amp;#124; InsideRadio| sáne = 2020-jıl 17-iyun | qaralǵan sáne = 2020-jıl 23-avgust }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Kemeronnıń filmleri alǵan sıylıqlar hám nominaciyalar
! rowspan=&quot;2&quot; | Jıl
! rowspan=&quot;2&quot; | Ataması
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; width=160| Akademiya sıylıqları
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; width=160| BAFTA sıylıqları
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; width=160| Altın Globus sıylıqları
|-
! Nominaciyalar
! Jeńisler
! Nominaciyalar
! Jeńisler
! Nominaciyalar
! Jeńisler
|-
|1986
|''Bóten planetalılar''
|align=center|7
|align=center|2
|align=center|4
|align=center|1
|align=center|1
|
|-
|1989
|''Túpsizlik''
|align=center|4
|align=center|1
|
|
|
|
|-
|1991
|''Terminator 2: Húkim kúni''
|align=center|6
|align=center|4
|align=center|3
|align=center|2
|
|
|-
|1994
|''Haqıyqıy ótirik''
|align=center|1
|
|align=center|1
|
|align=center|1
|align=center|1
|-
|1997
|''Titanik''
|align=center|14
|align=center|11
|align=center|10
|
|align=center|8
|align=center|4
|-
|2009
|''Avatar''
|align=center|9
|align=center|3
|align=center|8
|align=center|2
|align=center|4
|align=center|2
|-
|2022
|''Avatar: Suw jolı''
|align=center|4
|align=center|1
|align=center|2
|align=center|1
|align=center|2
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Barlıǵı
!align=center|45
!align=center|22
!align=center|28
!align=center|6
!align=center|16
!align=center|7
|}

== Derekler ==
{{reflist|refs=
&lt;!-- SF awards refs --&gt;
&lt;ref name=SFAwards&gt;[http://www.locusmag.com/SFAwards/Db/NomDrama3.html#766 &quot;Cameron, James&quot;] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130527024724/http://www.locusmag.com/SFAwards/Db/NomDrama3.html |date=May 27, 2013 }}. ''The Locus Index to SF Awards: Index of Dramatic Nominees''. [[Locus Publications]]. Retrieved April 11, 2013.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=sfhof2012&gt;[https://web.archive.org/web/20120722092713/http://www.empmuseum.org/exhibitions/index.asp?categoryID=203 &quot;Science Fiction Hall of Fame: EMP Museum Announces the 2012 Science Fiction Hall of Fame Inductees&quot;]. May/June 2012. EMP Museum (''empmuseum.org''). Archived July 22, 2012. Retrieved March 19, 2013.&lt;/ref&gt;
}}

== Qosımsha oqıw ==
*{{cite book|last=Cameron|first=James|title=James Cameron: Interviews|url=https://books.google.com/books?id=W1-D-Zv3V4oC|year=2012|publisher=Univ. Press of Mississippi|isbn=978-1-61703-131-1}}
*{{cite book|last=Canty|first=James C.|title=James Cameron's Avatar: Things You Might Not Know About Avatar, the Film by James Cameron|url=https://books.google.com/books?id=OJo4Bi7_mMYC|date=29 January 2010|isbn=978-1-4505-4619-5}}
*{{cite book|last=Etingoff|first=Kim|title=James Cameron: From Truck Driver to Director|url=https://archive.org/details/jamescameronfrom0000etin|url-access=registration|date=January 2012|publisher=Mason Crest Publishers|isbn=978-1-4222-2481-6}}
*{{cite book|last=Grabiner|first=Ellen|title=I See You: The Shifting Paradigms of James Cameron's Avatar|url=https://books.google.com/books?id=P49zr4QiBjQC|date=11 June 2012|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-9027-1}}
*{{cite book|last=Hamen|first=Susan E.|title=How to Analyze the Films of James Cameron|url=https://books.google.com/books?id=9IzZa3r-G2EC|date=1 August 2011|publisher=ABDO|isbn=978-1-61787-637-0}}
*{{cite book|last1=Kapell|first1=Matthew Wilhelm|last2=McVeigh|first2=Stephen|title=The Films of James Cameron: Critical Essays|url=https://books.google.com/books?id=MnPb-fXa4ecC|date=12 September 2011|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-6279-7}}
*{{cite book|last=Keegan|first=Rebecca|title=The Futurist: The Life and Films of James Cameron|url=https://books.google.com/books?id=aoiieuxmNdUC|year=2010|publisher=Three Rivers Press|isbn=978-0-307-46032-5}}
*{{cite book|last=Mahoney|first=Kevin Patrick|title=The Ultimate Fan's Guide to Avatar: James Cameron's Epic Movie|url=https://books.google.com/books?id=-ZWhqcOYkwYC|year=2010|publisher=Punked Books|isbn=978-0-9533172-5-7}}
*{{cite book|last=Parisi|first=Paula|title=Titanic and the Making of James Cameron|url=https://books.google.com/books?id=KbKXvTvkALYC|year=1998|publisher=Newmarket Press|isbn=978-1-55704-365-8}}
*{{citation |last=Siegel |first=Alan |date=December 13, 2022 |title=&quot;It's Going to Be Epic&quot;: The Oral History of James Cameron |url=https://www.theringer.com/movies/2022/12/13/23506177/james-cameron-oral-history-titanic-avatar |access-date=October 1, 2023 |website=The Ringer | til =en}}
*{{cite book|last=Yasuda|first=Anita|title=James Cameron|url=https://books.google.com/books?id=Vrx3RAAACAAJ|date=July 2010|publisher=Weigl Publishers, Incorporated|isbn=978-1-61690-175-2}}

{{Commons}}

__BÖLİDİMÖNDEMEW__

{{DEFAULTSORT:Cameron, James}}
[[Kategoriya:Kino álemi]]</text>
      <sha1>697wa13srhp47a8fpjdm6b56ftpotid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Walt Disney Studios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21443</id>
    <revision>
      <id>275706</id>
      <parentid>272176</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56625-91</username>
        <id>16815</id>
      </contributor>
      <origin>275706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90679" sha1="fxdtl8iomp344fr0n4y5osbylhhfwz3" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: large;&quot; |'''The Walt Disney Studios'''
|-
! Burınǵı atı
| Buena Vista Motion Pictures Group (1998–2007)
|-
! Kompaniya túri
| Bólim
|-
! Tarawı
| [[Oyın-zawıq]]
|-
! Aldınǵı atı
| Buena Vista Motion Pictures Group (1998–2007)
|-
! Shólkemlestirilgen
| [[16-oktyabr]], 1923
|-
! Bas keńse
| Walt Disney Studios,
Byorbank, [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]],
[[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]]
|-
! Orınlar sanı
| 8 (2019)
|-
! Xızmet kórsetiw aymaǵı
| Dúnya júzi
|-
! Basshılıq
| Alan Bergman (Disney Entertainment birlesken baslıǵı)
|-
! Ónimleri
| 
* Kinolar
* Sahnalıq shıǵarmalar
|-
! Xızmetleri
| Film óndirisi
|-
! Bas kompaniya
| Disney Entertainment
|-
! Bólimleri
| Walt Disney Animation Studios
|-
! [[Sıńar kompaniya|Sıńar kompaniyalar]]
|
* [[20th Century Studios]]
* Disney Music Group
* Disney Theatrical Group
* Lucasfilm
* Marvel Studios
* Pixar Animation Studios
* Searchlight Pictures
* Walt Disney Pictures
* Walt Disney Studios Home Entertainment
|-
! Veb-saytı
| [https://www.disneystudios.com/ disneystudios.com]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size: smaller;&quot; |'''Siltemeler/Derekler:''' &lt;ref&gt;Littleton, Cynthia (March 19, 2020). &quot;Disney Closes $71 Billion 21st Century Fox Deal&quot;. Variety. Retrieved March 27, 2019.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D'Alessandro, Anthony (October 18, 2018). &quot;Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Emma Watts Confirmed To Run Fox&quot;. Deadline. Retrieved October 22, 2018.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;California Business Corporations - Fox Searchlight Pictures, Inc&quot;. April 4, 2019. Retrieved April 30, 2019.
&lt;/ref&gt;
|}

'''Walt Disney Studios''' – Disney Entertainment biznes segmentiniń The Walt Disney Company&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot_article.asp?ticker=DIS&amp;page=8| bet = Walt Disney Co: Company Description| arxivurl = https://archive.today/20130628203035/http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot_article.asp?ticker=DIS&amp;page=8| arxivsáne = 2013-jıl 28-iyun | baspaxana = [[Bloomberg Businessweek]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 5-may }}&lt;/ref&gt; kompaniyasınıń tiykarǵı bólimi bolıp, ol hár tárepleme kinostudiya bólimleriniń jaylasqan ornı retinde kópshilikke belgili. [[1923]]-jıl [[16-oktyabr|16-oktyabrde]] dúzilgen hám tiykarınan [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniyanıń]] Berbank qalası óziniń atındaǵı studiya maydanında jaylasqan, ol dúnya júzindegi jetinshi eń eski film studiyası hám [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika Qurama Shtatlarındaǵı]] besinshi eń eski, Kinematografiya Associaciyasınıń (MPA) aǵzası&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.motionpictures.org/who-we-are/| bet = Who We Are| jumıs = [[Motion Picture Association]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-sentyabr }}&lt;/ref&gt; hám «Úlken bes» jetekshi kino studiyalarınıń biri bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.thoughtco.com/big-six-movie-studios-4151130| bet = The History of Hollywood's Major Movie Studios| avtor = McKittrick| at = Christopher| sáne = 2019-jıl 9-fevral | jumıs = [[ThoughtCo]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-mart }}&lt;/ref&gt;.

Walt Disney Studiostıń quramına Walt Disney Pictures, Walt Disney Animation Studios, Pixar, Marvel Studios, Lucasfilm, 20th Century Studios hám Searchlight Pictures sıyaqlı ataqlı film óndiriw kompaniyaları kiredi. Walt Disney Studios Motion Pictures bul studiyalar tárepinen islep shıǵarılǵan kontenttiń kópshiligin kinoteatrlarda kórsetiw hám kompaniyanıń striming xızmetleri ushın tarqatadı hám marketingin alıp baradı. 2019-jılı Disney global kinoteatr kassasında 13,2 milliard dollar menen industriya rekordın ornattı&lt;ref name=&quot;DisneyBO2019&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/01/disney-global-box-office-year-record-2019-13-billion-1202819721/| bet = Disney's Global Box Office Year: Mouse Roars To $13.2B; A Record Not Likely To Be Seen Again Soon| avtor = Tartaglione| at = Nancy| sáne = 2020-jıl 2-yanvar | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-may }}&lt;/ref&gt;. Studiya dúnya júzi boyınsha eń kóp tabıs tapqan on filmniń segizine hám hámme waqıtlardaǵı eń kóp tabıs tapqan bir neshe film franshizalarına iyelik etedi.

== Tiykar ==
Walt Disney Productions 1934-jılı óziniń birinshi tolıq metrajlı animaciyalıq filmin islep shıǵarıwdı basladı. Úsh jıl dawamında islenip, «Aq qar hám jeti irgejeyli» 1937-jıldıń dekabr ayında premerası boldı hám 1939-jılǵa kelip sol waqıttaǵı eń kóp tabıs tapqan film boldı. 1940-jılları Disney tolıq metrajlı haqıyqıy aktyorlar qatnasqan filmler menen tájiriybe isley basladı, «The Reluctant Dragon» (1941) hám «Song of the South» (1946) sıyaqlı haqıyqıy aktyorlar hám animaciya aralasqan filmlerdi islep shıǵardı&lt;ref name=&quot;fu&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.fundinguniverse.com/company-histories/the-walt-disney-company-history/| bet = The Walt Disney Company History| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121028212729/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/the-walt-disney-company-history/| arxivsáne = 2012-jıl 28-oktyabr | jumıs = Company Profiles| baspaxana = fundinguniverse.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 6-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Sol on jıllıqta, studiya «Seal Island» (1948) filmi menen tábiyat haqqında hújjetli filmler islep shıǵarıwdı basladı, bul True-Life Adventures seriyasınıń birinshi filmi bolıp, keyin Eń jaqsı qısqa metrajlı haqıyqıy film nominaciyasında [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] sıylıǵın jeńdi.

Walt Disney Productions óziniń birinshi tolıq haqıyqıy aktyorlar qatnasqan filmin 1950-jılı «Treasure Island» ti shıǵarıw menen islep shıǵardı, bul Disney tárepinen házirgi Walt Disney Pictures ke aylanǵan nárseniń rásmiy baslanıwı dep esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://thewaltdisneycompany.com/disney-companies/studio-entertainment| bet = The Walt Disney Studios| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140214044620/http://thewaltdisneycompany.com/disney-companies/studio-entertainment| arxivsáne = 2014-jıl 14-fevral | jumıs = Disney Corporate| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2014-jıl 4-iyun }}&lt;/ref&gt;. 1953-jılǵa kelip, kompaniya RKO Radio Pictures hám United Artists sıyaqlı úshinshi tárep distribyutorları menen kelisimlerin toqtattı hám óziniń distribyutorlıq kompaniyası Buena Vista Distribution dı shólkemlestirdi. Disney Productions 1959-jılı tolıq metrajlı filmler hám televizion seriallar islep shıǵarıw ushın Golden Oak Ranch tı satıp aldı, bul tiykarǵı Berbank studiyasın tolıqtırdı.

== Tariyxı ==
{{multiple image
| caption_align = center
| header_align = center
&lt;!-- Essential parameters --&gt;| align = right
| direction = vertical&lt;!-- Images --&gt;
| width = 220
&lt;!--image 1--&gt;| image1 = Disney studios burbank entrance gate buena vista.jpg
| width1 =
| alt1 =
| caption1 = &lt;!--image 2--&gt;
| image2 = Pixaranimationstudios.jpg
| width2 =
| alt2 =
| caption2 = &lt;!-- Footer --&gt;
| image3 = Letterman Digital Arts Center, Building B (side view).jpg
| width3 =
| alt3 =
| caption3 = &lt;!-- Footer --&gt;
| image4 = Foxstudiosentrance.jpg
| width4 =
| alt4 =
| caption4 = &lt;!-- Footer --&gt;
| footer_background =
| footer_align = &lt;!-- left (default), center, right --&gt;
| footer = Walt Disney Studiostıń bir neshe film bólimleri Kaliforniyanıń hár túrli jerlerinde jaylasqan; tiykarınan Berbanktegi (joqarıda) óz atındaǵı studiya maydanında, Emerivillde (ekinshi), San-Franciskoda (úshinshi) hám Senchuri-Sitidegi (tómende) ijaraǵa alınǵan orınlarda ornalasqan.
}}

=== 1980-jıllar ===
1980-jıllarǵa kelip, Walt Disney Company-dıń film bólimleri toplamı Gollivudtıń iri kinostudiyalarınıń birine aylandı. Bul tiykarınan brending strategiyalarınıń jańa dizaynı, Walt Disney Productions animaciyalıq shıǵarmalarınıń qayta janlanıwı hám ásirese Touchstone Pictures ten kelgen aldın bolmaǵan kassalıq tabıslar arqasında boldı&lt;ref&gt;{{cite book|last=Schatz |first=Tom |title=The Studio System |url=http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |publisher=Blackwell Publishing |chapter=The Studio System and Conglomerate Hollywood |chapter-url=http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |quote=Disney also exploited new technologies and delivery systems, creating synergies that were altogether unique compared to other studios, and that finally enabled the perpetual &quot;mini-major&quot; to ascend to major studio status. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233654/http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |archive-date=October 4, 2013}}&lt;/ref&gt;. Walt Disney Productions film bólimi 1983-jıldıń 1-aprelinde Walt Disney Pictures dep atalıp, óz aldına kompaniya bolıp dizimge alındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Business Entity Detail: Walt Disney Pictures (search on Entity Number: C1138747)| url = http://kepler.sos.ca.gov/| jumıs = California Business Search| baspaxana = California Secretary of State| qaralǵan sáne = 2015-jıl 18-mart | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150315010639/http://kepler.sos.ca.gov/| arxivsáne = 2015-jıl 15-mart }}&lt;/ref&gt;. 1983-jıldıń aprel ayında Richard Berger Disney bas direktorı Ron U. Miller tárepinen film prezidenti etip jumısqa alındı. Berger studiyanıń ónimin «ereseklerge» baǵdarlanǵan filmlerge ruqsat beriw arqalı keńeytti. Nátiyjede, 1984-jıldıń fevral ayında Miller tárepinen Touchstone Films óz filmleri (PG hám joqarı reytingli) ushın leybl sıpatında baslandı, Disney diń jıllıq 6-8 filminiń yarımı usı leybl boyınsha shıǵarıladı dep kútilgen edi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/02/16/movies/touchstone-label-to-replace-disney-name-on-some-films.html|title=Touchstone Label to Replace Disney Name on Some Films|last=Harmetz|first=Aljean| sáne =February 16, 1984|work=The New York Times|access-date=March 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403144539/http://www.nytimes.com/1984/02/16/movies/touchstone-label-to-replace-disney-name-on-some-films.html|archive-date=April 3, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. 1984-jıldıń aqırında Walt Disney Productions ushın jańa bas direktor tayınlanǵannan keyin, Berger lawazımınan bosatıldı. Maykl Eysner óziniń film basshısı Djeffri Katcenberg hám film studiyasınıń prezidenti Richard X. Franktı alıp keldi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/04/09/business/clouds-over-disneyland.html|title=Clouds Over Disneyland|last=Weinraub|first=Bernard|date=April 9, 1995|work=The New York Times|access-date=March 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170331030540/http://www.nytimes.com/1995/04/09/business/clouds-over-disneyland.html?pagewanted=all|archive-date=March 31, 2017|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Touchstone hám Hollywood Pictures usı bólim ishinde sáykes túrde 1984-jıldıń 15-fevralında hám 1989-jıldıń 1-fevralında shólkemlestirildi&lt;ref&gt;{{cite book|last=Kunz|first=William M.|title=Culture Conglomerates: Consolidation in the Motion Picture and Television Industries|date=2007|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780742540668|pages=42, 45 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=OMD4bqQg4iAC&amp;q=Touchstone+Television&amp;pg=PA49|access-date=June 4, 2014|chapter=2}}&lt;/ref&gt;.

1984-jıldıń oktyabr ayında Daily Variety Eysnerdiń Disney basqarma baslıǵı etip tayınlanıwı hám onıń kompaniya ushın jobaları sebepli Disney di jetinshi iri kinostudiya dep atadı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Harmetz |first1=Aljean |title=The Man Re-Animating Disney |url=https://www.nytimes.com/1985/12/29/magazine/the-man-re-animating-disney.html |access-date=May 4, 2020 |work=The New York Times |date=December 29, 1985 |page=Section 6, Page 13}}&lt;/ref&gt;. 1984-jıldıń aqırında Fred Silverman hám onıń InterMedia óndiris kompaniyası Walt Disney Studios penen shártnama dúzdi&lt;ref&gt;{{Cite news|date=December 17, 1984|title=Silverman's return|work=[[Broadcasting &amp; Cable|Broadcasting]]|url=https://worldradiohistory.com/hd2/IDX-Business/Magazines/Archive-BC-IDX/84-OCR/BC-1984-12-17-OCR-Page-0084.pdf|access-date=August 18, 2021}}&lt;/ref&gt;. 1985-jılı shólkemlestirilgen Silver Screen Partners II, L.P. Disney ge 193 million dollar qarjı menen filmler islep shıǵardı. 1987-jıldıń yanvar ayında Silver Screen III Disney ge 300 million dollar jıynap film qarjılandırıwdı basladı, bul E.F. Hutton tárepinen film qarjılandırıw sheklengen sherikligi ushın jıynalǵan eń úlken summa boldı&lt;ref&gt;{{cite news|title=BRIEFLY: E. F. Hutton raised $300 million for Disney. |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-02-03-fi-796-story.html |access-date=July 18, 2012 |newspaper=Los Angeles Times |date=February 3, 1987 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503081344/http://articles.latimes.com/1987-02-03/business/fi-796_1_e-f-hutton |archive-date=May 3, 2014}}&lt;/ref&gt;. Jáne de 1985-jılı, TV óndiris kompaniyası Witt/Thomas/Harris Productions Disney menen tolıq metrajlı filmler hám TV showlar islep shıǵarıw boyınsha shártnama dúziwdi basladı&lt;ref&gt;{{Cite news|date=May 27, 1985|title=Disney-WTH deal|work=[[Broadcasting &amp; Cable|Broadcasting]]|url=https://worldradiohistory.com/hd2/IDX-Business/Magazines/Archive-BC-IDX/85-OCR/BC-1985-05-27-OCR-Page-0089.pdf|access-date=August 8, 2021}}&lt;/ref&gt;.

1987-jılı Walt Disney Studios, usı waqıtqa shekem ǵárezsiz islep shıǵarılǵan filmlerdi arasında satıp alıp kelgen bolsa, endi «tolıq xızmet kórsetiwshi kompaniyaǵa» aylanıw maqsetinde tarqatıw ushın aktivlerdi belsendi túrde satıp alıw jobaların islep shıqtı hám burınǵı Circle Films basshısı Kris Zarpastı jańadan dúzilgen óndiris hám satıp alıwlar boyınsha vice-prezident lawazımına jumısqa aldı. Satıp alıwlar kompaniya ushın jańa áhmiyetke iye boldı, oǵan eki satıp alıw mısal bola aladı: «Benji the Hunted» hám «Ernest Goes to Camp»&lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 22, 1987|title=Disney Gets Bullish On Acquisitions; Taps Zarpas V.P.|pages=4, 7|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.

Sol jılı, 1987-jıldıń iyun ayında, Walt Disney Studios ana kompaniyanıń bólimlerin qayta dúziwge qarar etti, buǵan Walt Disney Pictures hám Television kompaniyalarınıń finans hám basqarıw bólimleri kiretuǵın edi. Olar tórt direktordı jańadan dúzilgen vice-prezident lawazımlarına tayınladı, olarǵa Djon Kovas, Linda Stefansen, Ann Uoldek hám Lloyd Uendkos kiretuǵın edi. Biraq, Kovas Buena Vista Pictures Distribution kompaniyasınıń basqarıw boyınsha jańa vice-prezidenti boldı, al Linda Stefansen Walt Disney Pictures marketing bóliminiń finans direktorı lawazımınan sol kompaniyanıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti lawazımına kóterildi. Ann Uoldek Buena Vista Home Video kompaniyasınıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti lawazımına ótti, al Lloyd Uendkos Buena Vista International kompaniyasınıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news |date=June 10, 1987 |title=Disney Restructures Corporate Divisions; Names Four Veepees |page=21 |work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.

1988-jıldıń aprel ayında Touchstone, jańadan tayınlanǵan basshısı Rikardo Mestres penen birge Walt Disney Pictures bólimi boldı&lt;ref&gt;{{cite news|title=People: Los Angeles County |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-04-13-fi-800-story.html |access-date=March 17, 2015 |work=Los Angeles Times |date=April 13, 1988 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402150333/http://articles.latimes.com/1988-04-13/business/fi-800_1_walt-disney-pictures |archive-date=April 2, 2015}}&lt;/ref&gt;. 1988-jıldıń dekabr ayına kelip bir neshe óndiris kompaniyaları film islep shıǵarıwdan shıǵıp ketkennen yamasa jabılǵannan keyin, Walt Disney Studios bul boslıqtı toltırıw ushın Hollywood Pictures bólimin dúzgenin járiyaladı, ol tek Touchstone penen marketing hám tarqatıwdı bólisetuǵın edi&lt;ref name=&quot;nyt0&quot;&gt;{{cite news|last=Harmetz |first=Aljean |title=COMPANY NEWS; Disney Expansion Set; Film Output to Double |url=https://www.nytimes.com/1988/12/02/business/company-news-disney-expansion-set-film-output-to-double.html |access-date=March 17, 2015 |work=[[The New York Times]] |date=December 2, 1988 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402144802/http://www.nytimes.com/1988/12/02/business/company-news-disney-expansion-set-film-output-to-double.html |archive-date=April 2, 2015}}&lt;/ref&gt;. 1989-jıldıń 18-aprelinde Walt Disney Television hám Touchstone Television kompaniyaları Walt Disney Studios ushın tarmaq televideniesiniń prezidenti sıpatında Gart Ansierdiń basshılıǵında birlestirildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Haitman |first=Diane |title=Disney TV Chief Heads Back to Mainstream |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-03-30-ca-1044-story.html |access-date=June 4, 2014 |work=Los Angeles Times |date=March 30, 1989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606233109/http://articles.latimes.com/1989-03-30/entertainment/ca-1044_1_disney-tv-chief |archive-date=June 6, 2014}}&lt;/ref&gt;.

1980-jıllardıń aqırında Disney Pacific Theatres tarmaqlarınıń birewinde basqarıwshı úlesti satıp aldı&lt;ref&gt;{{cite book|last=Aberdeen |first=J. A. |title=Hollywood Renegades: The Movie Theater Chains of the Media Giants |date=2005 |publisher=Cobblestone Entertainment. |url=http://www.cobbles.com/simpp_archive/studio-theaters_today.htm |access-date=September 4, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923210148/http://www.cobbles.com/simpp_archive/studio-theaters_today.htm |archive-date=September 23, 2015}}&lt;/ref&gt;, bul Disneydiń Buena Vista Theaters hám Pacific kompaniyalarınıń 1989-jılǵa shekem El Capitan Theatre hám Crest kinoteatrların jańalawına alıp keldi&lt;ref&gt;{{cite news |last=Ridenour |first=Al |title=A Chamber of Secrets |url=https://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |access-date=September 4, 2015 |work=Los Angeles Times |date=May 2, 2002 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922112755/http://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |archive-date=September 22, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150922112755/http://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |archivedate=September 22, 2015}}&lt;/ref&gt;. Crest birinshi bolıp pitkerildi, al El Capitan 1991-jıldıń 19-iyuninde «The Rocketeer» filminiń premerası menen ashıldı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Fox |first=David J. |title=At Age 65, the El Capitan Gets a Major Face Lift |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-06-19-ca-925-story.html |access-date=September 7, 2015 |work=Los Angeles Times |date=June 19, 1991 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151211051545/http://articles.latimes.com/1991-06-19/entertainment/ca-925_1_el-capitan-theatre |archive-date=December 11, 2015}}&lt;/ref&gt;.

=== 1990-jıllar ===
1990-jıldıń sentyabr ayında Walt Disney Company Nomura Securities bóliminen Disney ushın islengen Interscope filmlerine 200 million dollarǵa shekem qarjılandırıw shólkemlestirdi. 1990-jıldıń 23-oktyabrde Disney óziniń kino studiyalarınıń tiykarǵı qarjılandırıw deregi sıpatında Silver Screen Partnership seriyasınıń ornın basıw ushın Touchwood Pacific Partners I kompaniyasın dúzdi&lt;ref&gt;{{cite news|title=Disney, Japan Investors Join in Partnership : Movies: Group will become main source of finance for all live-action films at the company's three studios. |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-10-23-fi-3244-story.html |access-date=July 18, 2012 |newspaper=Los Angeles Times |date=October 23, 1990 |agency=Associated Press |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928122752/http://articles.latimes.com/1990-10-23/business/fi-3244_1_financing-partnership |archive-date=September 28, 2013}}&lt;/ref&gt;. 1992-jılı Walt Disney Studios 20th Century Fox kompaniyasınıń ketken baslıǵı Djo Rot ushın Caravan Pictures óndiris kompaniyasın qarjılandırıwǵa kelisti&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fox May Lose Chief To Disney |url=https://www.orlandosentinel.com/1992/11/02/fox-may-lose-chief-to-disney/ |access-date=March 18, 2015 |work=Orlando Sentinel |agency=Los Angeles Times |date=November 2, 1992 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213125613/http://articles.orlandosentinel.com/1992-11-02/news/9211020314_1_rupert-murdoch-roth-walt-disney-studios |archive-date=February 13, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;os&quot;&gt;{{cite news|title=Seasoned Performer Takes Lead Studio Role |url=https://www.orlandosentinel.com/1994/08/28/seasoned-performer-takes-lead-studio-role/ |access-date=February 19, 2013 |newspaper=Orlando Sentinel |date=August 28, 1994 |agency=Los Angeles Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201210952/http://articles.orlandosentinel.com/1994-08-28/business/9408260442_1_joe-roth-caravan-pictures-morgan-creek |archive-date=February 1, 2014}}&lt;/ref&gt;. 1993-jılı Disney Miramax Films kompaniyasın 60 million dollarǵa satıp aldı&lt;ref name=&quot;Mason&quot;&gt;{{Web deregi | familiya = Mason| at = Ian Garrick| bet = When Harvey met Mickey| jumıs = New Statesman| location = UK| sáne = 2004-jıl 11-oktyabr | url = http://www3.sympatico.ca/ian.g.mason/Harvey_Weinstein.htm| qaralǵan sáne = 2007-jıl 11-yanvar | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20070308071806/http://www3.sympatico.ca/ian.g.mason/Harvey_Weinstein.htm| arxivsáne = 2007-jıl 8-mart }}&lt;/ref&gt;.

1992-jıldıń 30-martında Disney Studios KCAL-TV di Pineland, Inc. kompaniyasına satıwǵa kelisti, bunıń ornına Pineland kompaniyasınıń 45% úlesin aldı. Bul eki úlken bazarda, Los-Andjeles hám Nyu-York qalalarında telekanallarǵa qızıǵıwshılıq bildiriwge hám sonıń arqasında original baǵdarlamalardı kóbeytiwge múmkinshilik berdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/03/31/business/new-york-tv-deal-for-disney.html|title=New York TV Deal For Disney|last=Stevenson|first=Richard W.|date=March 31, 1992|work=The New York Times|access-date=November 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118133615/http://www.nytimes.com/1992/03/31/business/new-york-tv-deal-for-disney.html|archive-date=November 18, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Biraq, may ayında Pineland Chris-Craft Industries kompaniyasınıń kútilmegen usınısına kelisti, sonlıqtan Disneydiń KCAL menen jobalanǵan biznes birlesiwi tamamlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/05/09/business/company-news-pinelands-owner-of-wwor-tv-agrees-to-be-acquired.html|title=COMPANY NEWS; Pinelands, Owner of WWOR-TV, Agrees to Be Acquired|last=Bryant|first=Adam|date=May 9, 1992|work=The New York Times|access-date=November 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118133602/http://www.nytimes.com/1992/05/09/business/company-news-pinelands-owner-of-wwor-tv-agrees-to-be-acquired.html|archive-date=November 18, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;.

1994-jıldıń aprel ayında Walt Disney Pictures hám Touchstone prezidenti Devid Xoberman Kacenberg tárepinen Walt Disney Studios kino bóliminiń prezidenti lawazımına kóterildi, al Rikardo Mestres Hollywood Pictures prezidenti lawazımınan óndiris kelisimi ornına bosatıldı&lt;ref name=vty&gt;{{cite news|last1=Welkos |first1=Robert W. |last2=Bates |first2=James |title=Disney Live Action Film Chief Quits |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-01-11-fi-18819-story.html |access-date=September 28, 2015 |work=Variety |date=January 11, 1995 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929144720/http://articles.latimes.com/1995-01-11/business/fi-18819_1_walt-disney-studios |archive-date=September 29, 2015}}&lt;/ref&gt;.

1994-jıldıń 24-avgustında, Kacenbergtiń jumıstan ketiwi menen, Walt Disney Studios qayta shólkemlestirilip, jańa televidenie toparı bólip shıǵarıldı. Richard Frank jańadan dúzilgen Walt Disney Television and Telecommunications (WDTT) basshısı boldı. Rot Caravan Pictures kompaniyasınan Walt Disney Studios qalǵan bólimin basqarıw ushın basshı retinde kóship keldi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/08/25/business/chairman-of-disney-studios-resigns.html|title=Chairman of Disney Studios Resigns|last=Weinraub|first=Bernard|date=August 25, 1994|work=The New York Times|access-date=April 28, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429091619/http://www.nytimes.com/1994/08/25/business/chairman-of-disney-studios-resigns.html|archive-date=April 29, 2014|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Xoberman 1995-jıldıń yanvar ayında prezident lawazımınan ketip, óz óndiris kompaniyası Mandeville Films ushın bes jıllıq, kóp filmli shártnama dúzdi.&lt;ref name=vty/&gt;

Rot 1996-jılı Walt Disney Studios baslıǵı etip tayınlandı&lt;ref name=&quot;nyt1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/01/13/business/disney-studio-chairman-decides-to-step-down.html|title=Disney Studio Chairman Decides to Step Down|last=Lyman|first=Rick|date=January 13, 2000|work=The New York Times|access-date=August 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109213719/http://www.nytimes.com/2000/01/13/business/disney-studio-chairman-decides-to-step-down.html?ref=topics|archive-date=January 9, 2016|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. 1996-jıldıń aprel ayında, Disney-CC/ABC birlesiwinen keyingi qayta dúziw hám onıń prezidentiniń pensiyaǵa shıǵıwı sebepli, WDTT toparınıń bólimleri basqa toparlarǵa qayta bólistirildi, kópshiligi Walt Disney Studios yamasa CC/ABC ǵa ótkerildi. Studiyaǵa qaytarılǵan bólimler Walt Disney Television, Disney Television Animation, Touchstone Television hám Buena Vista Home Entertainment boldı&lt;ref name=&quot;tfl0&quot;&gt;{{cite news|title=Roth, Iger Assume Expanded Responsibilities at the Walt Disney Company|url= http://www.thefreelibrary.com/ROTH%2c+IGER+ASSUME+EXPANDED+RESPONSIBILITIES+AT+THE+WALT+DISNEY+COMPANY-a018198127 |access-date=March 11, 2013 |newspaper=PRNewswire|date=April 16, 1996}}&lt;/ref&gt;.

1997-jılı Buena Vista International - Latın Amerika hám basqa eki kompaniya Argentinada jaylasqan Patagonik Film Group óndiris kompaniyasınıń iyeleri boldı&lt;ref&gt;{{cite news |title=Global vision: key BVI territories and the people who keep 'em humming |url=http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |access-date=September 11, 2015 |work=Film Journal International |date=July 1, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929164800/http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |archive-date=September 29, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929164800/http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |archivedate=September 29, 2015}}&lt;/ref&gt;. 1997-jıldıń aqırında Disney CDR kompaniyasınıń Epic filmler kitapxanasın satıp alıwǵa urındı, biraq PolyGram Filmed Entertainment ge jeńildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Weiner |first=Rex |title=New Epic librarian |url=https://variety.com/1997/film/news/new-epic-librarian-1116678770/ |access-date=June 6, 2016 |work=Variety |date=December 2, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503081436/http://variety.com/1997/film/news/new-epic-librarian-1116678770/ |archive-date=May 3, 2016}}&lt;/ref&gt;.

Disney kompaniyasınıń Buena Vista Distribution hám Cinergi Pictures arasında 25 filmlik tarqatıw kelisimi bar edi, bunda Disney Cinergi akciyalarınıń 5% in aldı. Kelisim boyınsha toǵız film jetkerilgennen soń, Cinergi óziniń 12 filmlik kitapxanasın (20th Century Fox penen birge qarjılandırılǵan «Die Hard with a Vengeance» filminen basqa) 1997-jıldıń 22-noyabrinde Disney ge 20 million dollarǵa sattı. Bunıń ornına Disney óziniń Cinergi akciyaların, 35.4 million dollar óndiris aldın ala tólemlerin hám basqa qarızlardı qaytardı&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Peers |first1=Martin |last2=Busch |first2=Anita M. |last3=Fleming |first3=Michael |last4=Weiner |first4=Rex |title=Mouse House will absorb Cinergi |url=https://variety.com/1997/scene/vpage/mouse-house-will-absorb-cinergi-1117342378/ |access-date=September 10, 2015 |work=Variety |date=March 20, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929203719/http://variety.com/1997/scene/vpage/mouse-house-will-absorb-cinergi-1117342378/ |archive-date=September 29, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Beleaguered Cinergi Pictures OKs Management Buyout |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-sep-05-fi-29007-story.html |access-date=September 10, 2015 |work=Los Angeles Times |agency=AP |date=September 5, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921144124/http://articles.latimes.com/1997/sep/05/business/fi-29007 |archive-date=September 21, 2015}}&lt;/ref&gt;.

1998-jılı Rot tárepinen Disney, Touchstone hám Hollywood film óndiris bólimlerin birlestiriw ushın Buena Vista Motion Pictures Group dúzildi, onıń basshılıǵı Devid Fogelge isenip tapsırıldı&lt;ref&gt;{{cite book|last=Stewart|first=James|title=Disney War|date=2005|publisher=Simon and Schuster|location=New York|isbn=0-684-80993-1|page=[https://archive.org/details/disneywar00jame_0/page/301 301]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/disneywar00jame_0/page/301}}&lt;/ref&gt;. Bul hár qıylı óndiris bólimlerin oraylastırıw hám Disney ishindegi haqıyqıy film óndirisin ekonomikalıq jaqtan nátiyjeli etiw ushın islendi. Rot jáne de studiyanıń jıllıq óndiris jobasın qısqartıw kerekligin anıqladı. 1998-jıldıń avgust ayında, Caravan nıń tiykarshılarınıń biri Rodjer Birnbaum, Rottıń usınısı menen burınǵı Morgan Creek Productions basqarma basshısı hám bas operaciyalıq direktorı Geri Barber menen birge Spyglass Entertainment ti shólkemlestiriw ushın ketti. Bunda Disney Caravan nıń rawajlanıw jobasın, bes jıllıq tarqatıw kelisimin hám aldın ala tólemdi Spyglass ke berdi. Caravan nıń qalǵan úsh filmi shıǵarılǵannan keyin, ol óz jumısın toqtattı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Eller |first=Clauida |title=Spyglass Offers Disney Lower-Risk Deals |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-aug-21-fi-15109-story.html |access-date=March 18, 2015 |work=Los Angeles Times |date=August 21, 1998 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402185902/http://articles.latimes.com/1998/aug/21/business/fi-15109 |archive-date=April 2, 2015}}&lt;/ref&gt;. 2000-jıldıń may ayına kelip, Disney Spyglass tıń úlesin satıp aldı&lt;ref name=&quot;lat&quot;&gt;{{cite news |last=Eller |first=Clauida |title=Spyglass Hopes for More Good 'Sense' in Future Projects |url=https://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |access-date=March 18, 2015 |work=Los Angeles Times |date=May 23, 2000 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402105027/http://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |archive-date=April 2, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402105027/http://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |archivedate=April 2, 2015}}&lt;/ref&gt;.

Piter Shneyder 1999-jıldıń yanvar ayında studiya prezidenti lawazımına kóterildi, al Tomas Shumaxer Walt Disney Feature Animation hám Walt Disney Theatrical Productions prezidenti boldı, ekewi de Disney Theatrical Group tıń birge prezidentleri boldı&lt;ref&gt;{{cite news|author-link1=Robert Simonson|last=Simonson |first=Robert |title=Thomas Schumacher Promoted to Co-President of Disney Theatricals |url=http://www.playbill.com/news/article/thomas-schumacher-promoted-to-co-president-of-disney-theatricals-79402 |access-date=July 28, 2015 |work=Playbill |date=January 12, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924205329/http://www.playbill.com/news/article/thomas-schumacher-promoted-to-co-president-of-disney-theatricals-79402 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt;. Birinshi studiya prezidenti sıpatında Shneyder Disney belgileri astında shıǵarılǵan barlıq filmlerge qadaǵalaw baqlawın ámelge asırdı&lt;ref name=&quot;nyt1&quot; /&gt; Iyul ayında Walt Disney Television, sonıń ishinde Buena Vista Television Productions, Walt Disney Studios tan ABC Television Network ke ótkerildi,&lt;ref&gt;{{cite news|last=Hofmeister |first=Sallie |title=Disney Plans to Consolidate Two of Its Television Groups |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-jul-08-fi-53934-story.html |access-date=July 5, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=July 8, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004224513/http://articles.latimes.com/1999/jul/08/business/fi-53934 |archive-date=October 4, 2013}}&lt;/ref&gt;. ABC diń praym-taym bólimi menen birlesip, ABC Entertainment Television Group ti shólkemlestirdi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Hofmeister |first=Sallie |title=Disney Combining Network TV Operations Into One ABC Unit |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-jul-09-fi-54430-story.html |access-date=July 5, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=July 9, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005011621/http://articles.latimes.com/1999/jul/09/business/fi-54430 |archive-date=October 5, 2013}}&lt;/ref&gt;.

=== 2000-jıllar ===
Rot 2000-jıldıń yanvar ayında óz óndiris kompaniyasın dúziw ushın ketti&lt;ref name=&quot;lat&quot; /&gt; al Shneyder studiya baslıǵı lawazımına kóshti.&lt;ref name=&quot;nyt1&quot; /&gt; Shneyder 2001-jıldıń iyun ayında Walt Disney Studios tan ketip, bir bólimi Disney tárepinen qarjılandırılǵan óz teatr óndiris kompaniyasın dúzdi. Orınbasar tayınlanbaǵan bolsa da, Dick Cook, Walt Disney Motion Pictures Group (tarqatıw) baslıǵı; Thomas Schumacher, Walt Disney Animation prezidenti; hám Nina Jacobson, Buena Vista Motion Pictures Group (óndiris) prezidenti óz házirgi lawazımlarında qala otırıp, Shneyderdiń wazıypaların óz moynına aldı.&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/06/21/business/chairman-of-disney-s-studios-resigns-to-return-to-broadway.html|title=Chairman of Disney's Studios Resigns to Return to Broadway|last=Lyman|first=Rick|date=June 21, 2001|work=The New York Times|access-date=August 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527170629/http://www.nytimes.com/2001/06/21/business/chairman-of-disney-s-studios-resigns-to-return-to-broadway.html|archive-date=May 27, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;, 2002-jıldıń fevral ayında Kuk studiya baslıǵı etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Godfrey |first1=Leigh |title=Walt Disney Studios Ups Richard Cook To Chairman |url=https://www.awn.com/news/walt-disney-studios-ups-richard-cook-chairman |access-date=June 2, 2020 |work=Animation World Network |date=February 22, 2002 | til =en}}&lt;/ref&gt;. 2002-jıldıń yanvar ayında Buena Vista International - Latin America Admira, Telefónica nıń mazmun óndiris hám tarqatıw bólimi menen tiykarınan Braziliya hám Meksika film óndirisi ushın Miravista dep atalǵan birlesken kárxana óndiris kompaniyasın dúzdi&lt;ref&gt;{{cite news|title=Admira, Disney form Miravista film company |url=http://www.telecompaper.com/news/admira-disney-form-miravista-film-company--338338 |access-date=September 11, 2015 |work=Telecompaper |date=January 31, 2002 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109213719/http://www.telecompaper.com/news/admira-disney-form-miravista-film-company--338338 |archive-date=January 9, 2016}}&lt;/ref&gt;.

2003-jıldıń yanvar ayında Disney resurslardan paydalanıwdı jaqsılaw hám jańa personajlar menen franshizalardı rawajlandırıwǵa úziliksiz itibar beriw maqsetinde óziniń teatr hám animaciya bólimlerin qayta shólkemlestiriwdi basladı. Walt Disney Feature Animation — Walt Disney Television Animation nan tısqarı — hám Buena Vista Theatrical Worldwide Walt Disney Studios quramına kirgizildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Godfrey |first=Leigh |title=Disney Streamlines Television Animation Division |url=http://www.awn.com/news/business/disney-streamlines-television-animation-division |access-date=February 27, 2013 |newspaper=AWN News |date=January 3, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102104535/http://www.awn.com/news/business/disney-streamlines-television-animation-division |archive-date=November 2, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Godfrey |first=Leigh |title=David Stainton Named President, Disney Feature Animation |url=http://www.awn.com/news/people/david-stainton-named-president-disney-feature-animation |access-date=February 27, 2013 |newspaper=AWN News |date=January 3, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017170343/http://www.awn.com/news/people/david-stainton-named-president-disney-feature-animation |archive-date=October 17, 2013}}&lt;/ref&gt;. 2003-jılı studiya 3 milliard dollar ulıwma dúnya júzi boyınsha kassalıq rekordın ornattı&lt;ref&gt;{{cite news |last=Streisand |first=Betsy |title=Can Dick Cook Keep Disney Afloat? - April 1, 2004 |url=https://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |access-date=December 22, 2016 |work=Business 2.0 |date=April 1, 2004 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223063301/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |archive-date=December 23, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161223063301/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |archivedate=December 23, 2016}}&lt;/ref&gt;.

2005-jıldıń sentyabr ayında Disney hám Kingdom Films birlesip Magic Films degen birlesken kárxanasın shólkemlestirdi, ol 32 filmdi qarjılandırıw ushın dúzilgen bolıp, bul dizimge dawamlı filmler kirmeytuǵın edi. Kingdom 135 million dollar kapital hám 370 million dollar aylanba kredit sızıǵı menen qarjılandırıwdı támiyinleytuǵın edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-2005-09-24-disney24-story.html| bet = Disney turns to investors to help finance its movies| last1 = Armitage| first1 = Alex| last2 = Weiss| first2 = Miles| baspaxana = Bloomberg News| sáne = 2005-jıl 24-sentyabr | jumıs = Orlando Sentinel| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-iyun }}&lt;/ref&gt;. Disney Channel franshizasınıń bir bólegi bolǵan High School Musical 3 filminen basqa, Kingdom 2008-jıldıń dekabr ayında Disney ge qarsı arza berdi&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Eller |first1=Claudia |title=Disney hit with suit by film financing partner |url=https://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2008/12/kingdom-films-w.html |access-date=June 13, 2019 |newspaper=LA Times |date=December 17, 2008}}&lt;/ref&gt;. 2005-jıldıń dekabr ayında Alan Bergman Walt Disney Studios prezidenti lawazımına kóterildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Alan Bergman profile| url = https://www.bloomberg.com/profile/person/2025517| jumıs = Bloomberg| qaralǵan sáne = 2020-jıl 3-iyun }}&lt;/ref&gt;.

2006-jıldıń yanvar ayında Walt Disney Company kompyuter animaciyası tarawında jetekshi Pixar dı satıp alıwdı járiyaladı&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://money.cnn.com/2006/01/24/news/companies/disney_pixar_deal/ | sáne=January 24, 2006 | work=CNN | title=Disney buys Pixar | first=Paul R. | last=La Monica | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250702015223/https://money.cnn.com/2006/01/24/news/companies/disney_pixar_deal/ | archivedate=July 2, 2025 | access-date=January 18, 2025}}&lt;/ref&gt;. Kelisim 2006-jıldıń may ayında juwmaqlandı. Pixar kompaniyasınıń atqarıwshı direktorı Ed Catmull Pixar hám Disney feature animation studiyalarınıń prezidenti bolıp xızmet etedi. Pixar kompaniyasınıń atqarıwshı vice-prezidenti John Lasseter Pixar hám feature animated studiyaları ushın bas dóretiwshilik direktorı boldı, sonıń menen birge jańa Disney temalıq jaqtan park attrakcionların rawajlandırıwǵa járdem berdi&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Disney Completes Pixar Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/disney-completes-pixar-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=May 5, 2006 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt;.

2006-jıldıń iyul ayında Disney kóbirek Disney brendli (yaǵnıy Walt Disney Pictures) filmlerdi hám azıraq Touchstone atamasındaǵı filmlerdi shıǵarıw strategiyasın ózgertiwdi járiyaladı. Bul qádem Topardıń dúnya júzi boyınsha shama menen 650 jumıs ornın qısqartıwına alıp keliwi kútilgen edi&lt;ref&gt;{{cite news|title=Schaeffer's Upon Further Review Highlights the Following Stocks: Abbott Laboratories, Bank of America, Knight Capital Group, and Walt Disney |url= http://finance.boston.com/boston/news/read/100401/schaeffer's_upon_further_review_highlights_the_following_stocks |archive-url= https://archive.today/20130118082051/http://finance.boston.com/boston/news/read/100401/schaeffer's_upon_further_review_highlights_the_following_stocks |archive-date= January 18, 2013 |access-date=December 6, 2012|newspaper=Boston.com|date=July 19, 2006|agency=Business Wire News Releases/Schaeffer's Investment Research|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Bul shıǵınlardı qısqartıw ilajı bolıp, jıllıq filmler dizimi 12-15 filmnen ibarat bolatuǵın edi&lt;ref name=&quot;vty0a&quot;&gt;{{cite news|url=https://variety.com/2009/film/features/disney-signs-deal-with-dreamworks-1117999836/|title=Disney signs deal with DreamWorks|last1=Graser|first1=Marc|date=February 9, 2009|work=Variety|access-date=November 26, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20091008132321/http://www.variety.com/article/VR1117999836.html?categoryid=13&amp;cs=1|archive-date=October 8, 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2004-jılı satıp alınǵannan keyin hár qıylı bólimlerge ótkerilgen The Muppets Studio 2006-jılı Walt Disney Studios tıń Arnawlı Waqıyalar Toparına qosıldı&lt;ref name=&quot;THRMuppets&quot;&gt;{{cite news|last=Masters |first=Kim |title=Kermit as Mogul, Farting Fozzie Bear: How Disney's Muppets Movie Has Purists Rattled |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-muppets-jason-segel-amy-adams-jim-henson-250805?page=3 |access-date=August 20, 2013 |newspaper=The Hollywood Reporter |date=October 20, 2011 |pages=3 of 4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103224328/http://www.hollywoodreporter.com/news/disney-muppets-jason-segel-amy-adams-jim-henson-250805?page=3 |archive-date=November 3, 2013}}&lt;/ref&gt;. 2007-jıldıń aprel ayında Disney Buena Vista brendin toqtattı. Buena Vista Motion Pictures Group hám Buena Vista Pictures Distribution sáykesinshe Walt Disney Motion Pictures Group hám Walt Disney Studios Motion Pictures dep qayta ataldı. Hollywood Pictures te jabıldı&lt;ref name=&quot;bbg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BW&quot;&gt;{{cite news|title=Company Overview of Walt Disney Motion Pictures Group, Inc.|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=8057784|archive-url=https://archive.today/20140513030438/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=8057784|url-status=dead|archive-date=May 13, 2014|access-date=May 13, 2014|newspaper=Bloomberg Businessweek|quote=Walt Disney Motion Pictures Group, Inc., an entertainment production company, produces and distributes scripts and oversees films for Walt Disney Pictures, Touchstone Pictures, and Hollywood Pictures. The company was formerly known as Buena Vista Motion Pictures Group. The company was founded in 1998 and is based in Burbank, California.}}&lt;/ref&gt;. 2007-jıldıń iyul ayında Disney bas atqarıwshı direktorı Bob Iger Walt Disney Pictures brendli filmlerde shılım shegiw hám temeki ónimlerin kórsetiwge tıyım saldı, sonday-aq Touchstone hám Miramax filmlerinde bunday kórinislerdi sheklep qoydı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://variety.com/2007/film/features/disney-jumps-on-smoking-ban-1117969121/|title=Disney jumps on smoking ban|last1=Gilstrap|first1=Peter|date=July 25, 2007|work=Variety|access-date=June 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630144203/http://variety.com/2007/film/features/disney-jumps-on-smoking-ban-1117969121/|archive-date=June 30, 2016|url-status=live|last2=Triplett|first2=William}}&lt;/ref&gt;.

2008-jıldıń aprel ayında Studiya tábiyat filmlerin islep shıǵarıwshı Disneynature atamasın dúzgenin járiyaladı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-apr-22-fi-disney22-story.html|title=Disney gets back to nature|last1=Eller|first1=Claudia|date=April 22, 2008|work=Los Angeles Times|access-date=October 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105185510/http://articles.latimes.com/2008/apr/22/business/fi-disney22|archive-date=November 5, 2013|url-status=live|last2=Chmielewski|first2=Dawn C.}}&lt;/ref&gt;. Studiya may ayında Kingdom Comics bólimin ashtı, oǵan jazıwshı-aktyor Ahmet Zappa, televidenie atqarıwshısı Harris Katleman hám jazıwshı-redaktor Christian Beranek basshılıq etti. Kingdom jańa ideyalardı payda etiw hám olardı film islep shıǵarıwǵa tayarlaw, sonday-aq Disney kitapxanasındaǵı bar filmlerdi qayta oylap tabıw hám qayta rawajlandırıw ushın dúzilgen edi, bunda Disney Publishing Worldwide birinshi bolıp bul ideyalardı baspadan shıǵarıw múmkinshiligine iye boldı&lt;ref name=&quot;thr&quot;&gt;{{cite news|last=Kit |first=Borys |title=Disney draws up plans for graphic novel biz |url=https://www.reuters.com/article/arts-disney-dc-idUSN2934100420080531 |access-date=October 3, 2012 |newspaper=The Hollywood Reporter |date=May 29, 2008 |agency=Reuters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702001753/https://www.reuters.com/article/2008/05/31/arts-disney-dc-idUSN2934100420080531 |archive-date=July 2, 2013}}&lt;/ref&gt;.

2009-jıldıń 9-fevralında Walt Disney Studios DreamWorks Studios penen 7 jıllıq, 30 filmlik tarqatıw kelisimin dúzdi, usıǵan baylanıslı DreamWorks filmleri Touchstone brendi arqalı shıǵarılatuǵın boldı, al Disney bolsa 10 procent tarqatıw tólemin alatuǵın boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = The Walt Disney Company: 2011 Annual Financial Report| url = http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130325232308/http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 25-mart }} Page 12.&lt;/ref&gt;. Kelisim jáne de Disney tárepinen DreamWorks ke óndiris ushın 175 million dollar birgelikte qarjılandırıw qarızın hám Disneydiń televidenie kelisimindegi orınlarǵa kiriw múmkinshiligin de óz ishine aldı, sol waqıtta bul kelisim Starz benen dúzilgen edi&lt;ref name=&quot;lat22&quot;&gt;{{cite news |last=Eller |first=Claudia | sáne =February 10, 2009 |title=DreamWorks gets Disney cash in distribution deal |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-feb-10-fi-dreamworks10-story.html}}&lt;/ref&gt;. 2009-jıldıń aqırında burın ǵárezsiz Disney film bólimi Miramax Films Walt Disney Studios qa ótkerildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Eller |first=Claudia |title=Disney to slash Miramax Films staff to 20, reduce releases to 3 a year |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-oct-03-fi-ct-miramax3-story.html |access-date=February 11, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=October 3, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121225115258/http://articles.latimes.com/2009/oct/03/business/fi-ct-miramax3 |archive-date=December 25, 2012}}&lt;/ref&gt;, 2010-jılı Filmyard Holdings ke satılǵanǵa shekem&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lang |first=Brent |title=Tutor Gets His Prize as Miramax Deal Closes |url=https://www.thewrap.com/movies/article/exclusive-miramax-deal-closes-22999 |access-date=April 13, 2014 |newspaper=The Wrap |date=December 3, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326114944/http://www.thewrap.com/movies/article/exclusive-miramax-deal-closes-22999 |archive-date=March 26, 2014}}&lt;/ref&gt;. Kingdom Comics bóliminiń dóretiwshileri hám basqarıwshıları óz kelisimlerin ǵárezsiz Monsterfoot Productionsqa kóshirdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.variety.com/graphics/factsonpacts.pdf|title=Facts on Pacts|last1=McNary|first1=Dave|work=Variety|access-date=February 12, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319032300/http://www.variety.com/graphics/factsonpacts.pdf|archive-date=March 19, 2013|url-status=live|last2=Harris|first2=Dana|year=2009|last3=Kroll|first3=Justin|name-list-style=amp}}&lt;/ref&gt;.

2009-jıldıń 18-sentyabrinde Kuk basqarma baslıǵı lawazımınan bosatıldı, sebebi Iger onnan bunı talap etken edi, sebebi Kuk Iger zárúr dep esaplaǵan ózgerislerge qarsılıq kórsetken hám aldıńǵı jıldıń nátiyjeleri jaman bolǵan edi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Finke |first=Nikki |url=https://deadline.com/2009/09/exclusive-dick-cook-fired-from-disney-16183/ |title=EXCLUSIVE! Dick Cook Fired From Disney; Hollywood Registering Shock At News; &quot;Never Saw It Coming&quot; vs &quot;Had A Choice&quot; |website=[[Deadline Hollywood]] |date=September 18, 2009 |access-date=September 21, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211212307/http://www.deadline.com/hollywood/exclusive-dick-cook-fired-from-disney/ |archive-date=February 11, 2010}}&lt;/ref&gt;. Onıń ornına 2009-jıldıń 5-oktyabrinde Disney Channels Worldwide prezidenti Rich Ross tayınlandı&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Rich Ross Named Chairman Of The Walt Disney Studios |url=https://thewaltdisneycompany.com/rich-ross-named-chairman-of-the-walt-disney-studios/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=October 5, 2009 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt;.

=== 2010-jıllar ===
Walt Disney Company 2009-jıldıń dekabr ayında Marvel Entertainment kompaniyasın 4.2 milliard dollarǵa satıp alıwdı juwmaqladı&lt;ref name=&quot;Walt-Disney-Company-Feb-2010-10-Q&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://edgar.secdatabase.com/990/119312510025949/filing-main.htm| bet = Walt Disney Company, Form 10-Q, Quarterly Report, Filing Date Feb 9, 2010| baspaxana = secdatabase.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 13-may }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Disney Completes Marvel Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/disney-completes-marvel-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company | sáne =December 31, 2009 |access-date=May 31, 2020}}&lt;/ref&gt;. Disney 2010-jıldıń oktyabr ayında Paramount Pictures penen Marvel dıń «The Avengers» hám «Iron Man 3» filmleriniń dúnya júzilik marketing hám tarqatıw huqıqların ótkeriw boyınsha shártnama dúzdi&lt;ref name=&quot;hollywoodreporter&quot;&gt;{{cite news|author=Kim Masters |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-distribute-marvels-avengers-iron-31061 |title=Disney to Distribute Marvel's 'The Avengers,' 'Iron Man 3' |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=October 18, 2010 |access-date=October 18, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411101407/http://www.hollywoodreporter.com/news/disney-distribute-marvels-avengers-iron-31061 |archive-date=April 11, 2016}}&lt;/ref&gt;.

2011-jıldıń may ayında Disney India hám UTV Motion Pictures Disney brendindegi shańaraqlıq filmlerdi birgelikte islep shıǵarıw tuwralı kelisti, bunda eki kompaniya da dóretiwshilik funkciyaların atqaradı, al UTV filmlerdi islep shıǵarıw, marketing hám tarqatıwdı ámelge asıradı&lt;ref&gt;{{cite press release|title=The Walt Disney Company India &amp; UTV Join Creative Forces |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aAt5o8k1cUNc |location=Bangalore, INDIA |publisher=The Walt Disney Company (India) |agency=Bloomberg |date=May 19, 2011 |access-date=April 23, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424040655/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aAt5o8k1cUNc |archive-date=April 24, 2014}}&lt;/ref&gt;.

2011-jıldıń avgust ayında Disney qayta shólkemlestiriw barısında Marvel Studios marketing bólimin jumıstan bosattı. Disney keleshektegi Marvel filmleriniń marketing hám tarqatıwın óz moynına aldı, bul 2012-jılı shıǵarılǵan «The Avengers» filminen baslandı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Finke |first=Nikki |title=Disney Fires Marvel's Marketing Department |url=https://deadline.com/2011/08/disney-fires-marvels-marketing-department-162086/ |access-date=June 11, 2015 |date=August 23, 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428200342/http://deadline.com/2011/08/disney-fires-marvels-marketing-department-162086/ |archive-date=April 28, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Palmeri |first=Christopher |title=Disney Bets on 'The Avengers' After 'John Carter' |url=https://www.bloomberg.com/bw/articles/2012-04-19/disney-bets-on-the-avengers-after-john-carter |access-date=June 11, 2015 |date=April 19, 2012 |work=Bloomberg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150613021732/http://www.bloomberg.com/bw/articles/2012-04-19/disney-bets-on-the-avengers-after-john-carter |archive-date=June 13, 2015}}&lt;/ref&gt;.

2012-jıldıń 20-aprelinde Ross studiya baslıǵı lawazımınan bosatıldı&lt;ref name=&quot;dl1&quot;&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2012/04/shocker-rich-ross-out-at-disney-more-259438/|title=Shocker! Rich Ross Out at Disney|last=Finke|first=Nikki|date=April 20, 2012|work=Deadline Hollywood|access-date=December 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161205132452/http://deadline.com/2012/04/shocker-rich-ross-out-at-disney-more-259438/|archive-date=December 5, 2016|url-status=live|publisher=Penske Business Media, LLC}}&lt;/ref&gt;. Burınǵı Warner Bros. baslıǵı Alan Xorn 2012-jıldıń 31-mayında jańa baslıq etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Alan Horn Named Chairman of The Walt Disney Studios |url=https://thewaltdisneycompany.com/alan-horn-named-chairman-of-the-walt-disney-studios/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=May 31, 2012 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt;. 2012-jıldıń 30-oktyabrde Lucasfilm Walt Disney Company tárepinen satıp alınıwǵa kelisim berdi hám jańa «Juldızlar urısı» trilogiyası járiyalandı&lt;ref name=&quot;3nz&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.3news.co.nz/Disney-purchases-Lucasfilm-announces-new-Star-Wars/tabid/418/articleID/274821/Default.aspx| bet = Disney purchases Lucasfilm, announces new Star Wars| familiya = Nakashima| at = Ryan| sáne = 2012-jıl 30-oktyabr | jumıs = 3 News| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130601185030/http://www.3news.co.nz/Disney-purchases-Lucasfilm-announces-new-Star-Wars/tabid/418/articleID/274821/Default.aspx| arxivsáne = 2013-jıl 1-iyun | url-status = dead| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Kelisim 21-dekabrde rásmiylestirildi&lt;ref&gt;{{cite press release |title=The Walt Disney Company Completes Lucasfilm Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/the-walt-disney-company-completes-lucasfilm-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=December 21, 2012 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt;. Sol kúni keyinirek, Disney 2016-jıldan baslap Walt Disney Pictures, Walt Disney Animation Studios, Pixar Animation Studios, Marvel Studios hám Disneynature filmleriniń birinshi kórsetiliwi ushın Netflix ti AQSH taǵı óziniń ayrıqsha televizion jazılıw xızmeti etip belgilewge kelisti, bul 2015-jılı tamamlanatuǵın Starz penen bolǵan kelisimniń ornın bastı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Crowe |first=Deborah |title=Disney, Netflix Sign Distribution Deal |url=http://www.labusinessjournal.com/news/2012/dec/04/disney-netflix-sign-distribution-deal/ |access-date=December 6, 2012 |newspaper=Los Angeles Business Journal |date=December 4, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121209021546/http://www.labusinessjournal.com/news/2012/dec/04/disney-netflix-sign-distribution-deal/ |archive-date=December 9, 2012}}&lt;/ref&gt;.

2013-jıldıń aprel ayında Walt Disney Studios 150 xızmetkerin, sonıń ishinde marketing hám úy oyın-zawıq bólimleriniń xızmetkerlerin jumıstan bosattı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/04/11/business/media/disney-studios-lays-off-150-employees.html|title=Disney Studios Lays Off 150 Employees|last=Barnes|first=Brooks|date=April 10, 2013|work=The New York Times|access-date=April 11, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524180820/http://www.nytimes.com/2013/04/11/business/media/disney-studios-lays-off-150-employees.html?ref=media&amp;_r=0|archive-date=May 24, 2013|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Miller |first=Daniel |title=Walt Disney Co. expected to begin layoffs |url=https://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-walt-disney-co-layoffs-expected-20130405,0,5498621.story |access-date=April 28, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=April 5, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422182335/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-walt-disney-co-layoffs-expected-20130405%2C0%2C5498621.story |archive-date=April 22, 2013}}&lt;/ref&gt;. 2013-jıldıń iyul ayında Disney burın Paramount iyelik etken Marvel Studios tıń «Iron Man», «Iron Man 2», «Thor» hám «Captain America: The First Avenger» filmleriniń barlıq tarqatıw huqıqların satıp aldı&lt;ref&gt;{{cite press release |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |title=Disney Acquires Distribution Rights to Four Marvel Films from Paramount |url=https://www.businesswire.com/news/home/20130702006078/en/Disney-Acquires-Distribution-Rights-Marvel-Films-Paramount |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |agency=Business Wire |date=July 2, 2013 |access-date=May 31, 2020}}&lt;/ref&gt;. Sol jıldıń dekabr ayında Disney keleshektegi «Indiana Jones» filmleriniń tarqatıw hám marketing huqıqların Paramount tan satıp aldı. Paramount dáslepki tórt filmdi tarqatıwdı dawam etedi hám qosımsha filmlerden «finanslıq qatnasıw» aladı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kroll |first=Justin |title=Disney Acquires Rights to Future 'Indiana Jones' Movies |url=https://variety.com/2013/film/news/disney-acquires-indiana-jones-rights-from-paramount-1200927216/#|access-date=December 6, 2013 |newspaper=Variety |date=December 6, 2013}}&lt;/ref&gt;. 2015-jıldıń mart ayında Ayger studiyanıń shılım shegiw hám tameki buyımların qollanıwǵa tıyım salıwın keńeytip, tariyxıy jaqtan áhmiyetli bolmasa, PG-13 reytingli hám onnan tómen filmlerdi qosqanda, studiya tárepinen shıǵarılǵan barlıq filmlerge qollandı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kelley |first=Seth |title=Disney CEO to 'Absolutely Prohibit' Smoking in Films Made for Kids |url=https://variety.com/2015/film/news/disney-ceo-to-absolutely-prohibit-smoking-in-films-made-for-kids-1201451616/ |access-date=June 1, 2016 |work=Variety |date=March 12, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630141419/http://variety.com/2015/film/news/disney-ceo-to-absolutely-prohibit-smoking-in-films-made-for-kids-1201451616/ |archive-date=June 30, 2016}}&lt;/ref&gt;. Studiya hám Shanghai Media Group Pictures 2014-jıldıń 6-martındaǵı járiyalawdan aldın kóp jıllıq film islep shıǵarıw kelisimine qol qoydı, yaǵnıy qıtay temaları Disney brendindegi filmlerge kirgiziledi&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Peters |first1=Chris |last2=Sikka |first2=Kanika |title=Walt Disney, Shanghai Media Group to develop Disney-branded movies |url=https://www.reuters.com/article/us-disney-shanghaimediagroup-idUSBREA2605220140307#tVQJkRY4bB1hgyW9.97 |access-date=November 30, 2015 |work=Reuters.com |publisher=Thomson Reuters |date=March 6, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150827131246/https://www.reuters.com/article/2014/03/07/us-disney-shanghaimediagroup-idUSBREA2605220140307 |archive-date=August 27, 2015}}&lt;/ref&gt;.

2015-jıldıń avgust ayında Marvel Studios Walt Disney Studios quramına kirdi, prezident Kevin Faygi Marvel Entertainment bas direktorı Ayzek Perlmutterdiń ornına Disney studiyasınıń baslıǵı Alan Xornǵa esabat beredi. Perlmutter 2019-jılǵa shekem Marvel Television hám Marvel Animation ge basshılıq etiwdi dawam etti, sol waqıtta olar Marvel Studios quramına qayta qosıldı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/marvel-shake-up-film-chief-819205 |title=Marvel Shake-Up: Film Chief Kevin Feige Breaks Free of CEO Ike Perlmutter (Exclusive) |last1=Masters |first1=Kim |last2=Belloni |first2=Matthew |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=August 31, 2015 |access-date=August 31, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903181746/http://www.hollywoodreporter.com/news/marvel-shake-up-film-chief-819205 |archive-date=September 3, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Fleming |first1=Mike Jr. |title=Marvel Studios President Kevin Feige Adds Marvel Chief Creative Officer Title|url=https://deadline.com/2019/10/kevin-feige-marvel-studios-president-adds-chief-creative-officer-marvel-title-oversees-all-creative-1202760382/ |access-date=October 15, 2019 |work=[[Deadline Hollywood]] |date=October 15, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2016-jıldıń yanvar ayında Disney ózi tarqatqan on tórt DreamWorks filmine iyelik etti, bul DreamWorks tıń Amblin Partners ke qayta qurılıwı barısında tólenbegen qarızlar ornına berildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Rainey |first=James |title=Steven Spielberg Puts His Own Big Bucks Into the New Amblin Partners (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2015/film/news/steven-spielberg-amblin-investment-1201669720/ |access-date=January 1, 2016 |work=Variety |date=December 30, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101071239/http://variety.com/2015/film/news/steven-spielberg-amblin-investment-1201669720/ |archive-date=January 1, 2016}}&lt;/ref&gt;. Sol jıldıń keyinirek waqtında Disney «The Light Between Oceans» filmin tarqattı - bul DreamWorks penen tarqatıw kelisiminiń on tórtinshi hám sońǵı filmi boldı, sonday-aq Touchstone brendinde shıǵarılǵan sońǵı film edi.

2016-jıldıń 19-dekabr kúni Walt Disney Studios dúnya júzilik kinoteatrlarda 7 milliard dollar tabısqa jetken birinshi iri studiya boldı. Bul Universal dıń 2015-jılǵı 6.89 milliard dollarlıq rekordınan ozıp ketti. Disney buǵan jıldıń eń joqarı on filminiń besewi menen eristi, olardıń rekordlı tórtewi - «The Jungle Book», «Finding Dory», «Captain America: Civil War» hám «Rogue One: A Star Wars Story» - ashılıw háptesinde 100 million dollardan artıq tabıs taptı. 2016-jılı tórt film 1 milliard dollardan artıq, al jáne bir film dúnya júzi boyınsha 966 million dollar tabıs taptı. Eki studiya bóliminiń (Pixar hám Marvel Studios) birgeliktegi ómirlik kitapxana tabısları 10 milliard dollardan astı&lt;ref name=dl0&gt;{{cite news|last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Disney, Propelled By 'Rogue One', Becomes First Studio To Cross $7 Billion At Global B.O. |url=https://deadline.com/2017/01/disney-propelled-by-rogue-one-crosses-7-billion-at-global-b-o-setting-new-industry-record-1201873507/ |access-date=December 20, 2016 |website=Deadline Hollywood |date=December 19, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220213103/http://deadline.com/2016/12/disney-propelled-by-rogue-one-crosses-7-billion-at-global-b-o-setting-new-industry-record-1201873507/ |archive-date=December 20, 2016}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń noyabr ayında, studiya Los Angeles Times gazetasınıń jurnalistlerine óz filmleriniń premeradan aldınǵı kórsetiwlerine qatnasıwǵa qısqa múddetli tıyım saldı. Bul gazeta Anaheim aymaǵındaǵı Disney diń siyasiy tásiri haqqında kompaniya «biytárep emes hám nadurıs» dep esaplaǵan maqalalar járiyalaǵan edi. Birqansha belgili sınshılar hám basılımlar arasında boykot háreketi payda bolǵannan keyin (sonıń ishinde Washington Post blogeri Alyssa Rosenberg, The New York Times, hám Boston Globe sınshısı Ty Burr), hám bir neshe iri kino sınshıları jámiyetleri juwap retinde Disney filmlerin ózleriniń jıl aqırındaǵı sıylıqlarınan shıǵarıp taslaw qáwpin payda etkennen soń, Disney kompaniyası «Los Angeles Times tıń jańadan tayınlanǵan basshılıǵı menen biziń anıq qáweterlerimiz boyınsha nátiyjeli sáwbetler ótkergenin» málim etti hám óz tıyımın biykar etti&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2017/nov/07/disney-los-angeles-times-media-boycott|title=Disney's blackout of LA Times triggers boycott from media outlets|last=Carroll|first=Rory|date=November 7, 2017|work=The Guardian|access-date=November 7, 2017| til =en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/act-four/wp/2017/11/06/why-i-wont-be-reviewing-the-last-jedi-or-any-other-disney-movie-in-advance/|title=Why I won't be reviewing 'The Last Jedi,' or any other Disney movie, in advance|newspaper=Washington Post|access-date=November 7, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2017/nov/07/disney-los-angeles-times-media-boycott|title=Disney ends blackout of LA Times after boycott from media outlets|last=Carroll|first=Rory|date=November 7, 2017|work=The Guardian|access-date=November 7, 2017| til =en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń dekabr ayında Disney 21st Century Fox (21CF) tı 52.4 milliard dollarǵa satıp alıw jobasın járiyaladı&lt;ref name=&quot;FoxDisneyPressRelease&quot;&gt;{{Cite press release |title=The Walt Disney Company To Acquire Twenty-First Century Fox, Inc., After Spinoff Of Certain Businesses, For $52.4 Billion In Stock |date=December 14, 2017 |publisher=[[The Walt Disney Company]] |url=https://thewaltdisneycompany.com/walt-disney-company-acquire-twenty-first-century-fox-inc-spinoff-certain-businesses-52-4-billion-stock-2/ |url-status=live |access-date=December 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214141817/https://thewaltdisneycompany.com/walt-disney-company-acquire-twenty-first-century-fox-inc-spinoff-certain-businesses-52-4-billion-stock-2/ |archive-date=December 14, 2017}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń mart ayında 21st Century Fox tıń aktivlerin integraciyalawǵa tayarlıq kóriw maqsetinde, Disney Walt Disney Direct-to-Consumer and International dep atalǵan jańa segment dúzdi, eki segmentti biriktirip hám hár qıylı bólimlerdi, sonıń ishinde Janice Marinelli basqarǵan Walt Disney Studios Home Entertainment ti jańa segmentke ótkerdi&lt;ref name=dl2&gt;{{cite news|last=Chmielewski|first=Dawn C.|title=Disney Announces Reorganization, Names Kevin Mayer Head Of New Direct-To-Consumer Unit, Adds Consumer Products To Bob Chapek's Portfolio|url=https://deadline.com/2018/03/disney-reorganization-kevin-mayer-direct-to-consumer-bob-chapeks-consumer-products-1202337810/|access-date=March 16, 2018|work=Deadline|date=March 14, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń 28-iyun kúni DisneyToon Studios jabıldı&lt;ref name=iw&gt;{{cite news |last=Desowitz |first=Bill |title=Disney Shuts Down Disneytoon Studios in Glendale: Exclusive |url=https://www.indiewire.com/2018/06/disneytoon-studios-shuts-down-disney-glendale-1201979736/ |access-date=June 28, 2018 |work=IndieWire |date=June 28, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Galuppo |first=Mia |title=Disney Shuts Down Animation House Disneytoon Studios |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-shuts-down-animation-house-disneytoon-studios-1124168 |access-date=July 1, 2018 |work=The Hollywood Reporter |date=June 29, 2018}}&lt;/ref&gt;.

2018-jıldıń 8-iyun kúni Disney Lasseter diń jıl aqırına shekem kompaniyadan ketetuǵının, biraq sol waqıtqa shekem másláhátshi xızmetin atqaratuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/06/08/pixar-co-founder-john-lasseter-to-leave-disney-after-missteps.html |title=Pixar co-founder to leave Disney after 'missteps' |last=Barnes |first=Brooks |date=June 8, 2018 |work=CNBC |access-date=June 11, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180610011948/https://www.cnbc.com/2018/06/08/pixar-co-founder-john-lasseter-to-leave-disney-after-missteps.html |archive-date=June 10, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń 19-iyun kúni Pete Docter hám Jennifer Lee sáykes túrde Pixar hám Disney Animation nıń bas dóretiwshilik xızmetkerleri sıpatında Lasseter diń ornın basatuǵını haqqında xabarlandı&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=June 19, 2018 |title=Pete Docter, Jennifer Lee to Lead Pixar, Disney Animation |url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/pete-docter-jennifer-lee-lead-pixar-disney-animation-1121432 |magazine=The Hollywood Reporter |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816163929/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/pete-docter-jennifer-lee-lead-pixar-disney-animation-1121432 |archive-date=August 16, 2018 |access-date=July 27, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2018-jıldıń dekabr ayında studiya kalendar jılı ishinde dúnya júzilik prokatta 7 milliard dollardan asıp ketti. Bul qanday da bir studiyanıń 7 milliard dollar belgisinen asıp ketken ekinshi waqıya boldı, Disney diń óziniń 2016-jılǵı 7.6 milliard dollarlıq dúnya júzilik industriya rekordınan keyin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://thewaltdisneycompany.com/the-walt-disney-studios-hits-7-billion-in-global-box-office-for-2018/| bet = The Walt Disney Studios Hits $7 Billion in Global Box Office for 2018| sáne = 2018-jıl 10-dekabr | jumıs = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2020-jıl 31-may }}&lt;/ref&gt;.

21st Century Fox tı satıp alǵannan keyin, Disney Fox Entertainment Group tıń film bólimleriniń (sonıń ishinde 20th Century Fox, Fox Searchlight Pictures, Fox 2000 Pictures, 20th Century Fox Animation, Blue Sky Studios hám Fox Family) Walt Disney Studios quramına qosılatuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Hipes|first=Patrick|date=March 22, 2019|title=After Trying Day, Disney Sets Film Leadership Lineup|url=https://deadline.com/2019/03/disney-film-executives-post-merger-team-set-1202580586/|magazine=Deadline Hollywood|access-date=March 27, 2019}}&lt;/ref&gt;. Fox tıń film óndirisi boyınsha bas atqarıwshı direktorı Stacey Snider satıp alıwdan keyin lawazımınan ketti. Fox basshıları Emma Watts, Nancy Utley hám Stephen Gilula 2019-jıldıń 20-mart kúni Walt Disney Company ǵa qosıldı&lt;ref name=&quot;dl3&quot;&gt;{{cite news |last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Emma Watts Confirmed To Run Fox |url=https://deadline.com/2018/10/disney-absorbs-fox-executives-emma-watts-elizabeth-gabler-fox-searchlight-1202485406/ |access-date=October 22, 2018 |work=Deadline |date=October 18, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2019-jıldıń 21-mart kúni Disney Fox 2000 belgisiniń óndiristegi filmlerin shıǵarıp bolǵannan keyin jıl aqırına shekem jabılatuǵının járiyaladı. 20th Century Fox Animation de tikkeley basqarma baslıǵı Horn ǵa esap beriwge qayta baǵdarlandı&lt;ref name=&quot;vty1&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2019/film/news/disney-retiring-fox-2000-label-1203169597/| bet = Disney Retiring Fox 2000 Label| familiya = Lang| at = Brent| sáne = 2019-jıl 21-mart | jumıs = Variety| til = en| qaralǵan sáne = 2019-jıl 21-mart }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Disney Film Structure&quot;&gt;{{Cite news|url=https://deadline.com/2019/03/disney-film-executives-post-merger-team-set-1202580586/|title=After Trying Day, Disney Sets Film Leadership Lineup|last=Hipes|first=Patrick|date=March 21, 2019|work=Deadline|access-date=March 27, 2019|quote=Fox Animation (including Blue Sky Studios) will continue to be led by Co-Presidents Andrea Miloro and Robert Baird.}}&lt;/ref&gt;. 20th Century Fox hám onıń baylanıslı studiyaları Fox Corporation nan jeti jıllıq ijara arqalı Century City dagi óz studiya maydanındaǵı bas keńsesin saqlap qaladı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Holloway |first1=Daniel |last2=Lang |first2=Brent |title=Disney to Lease Fox Lot for Seven Years (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2017/biz/news/disney-fox-lot-1202641181/ |access-date=May 3, 2019 |work=Variety |date=December 14, 2017 | til =en}}&lt;/ref&gt;.

2019-jıldıń 1-may kúni prezident Alan Bergman birge-basqarıwshı lawazımına kóterildi. Horn studiyanıń bas dóretiwshilik xızmetkeri degen jańa ataqqa iye boldı&lt;ref&gt;{{cite news |last=Donnelly |first=Matt |title=Disney Promotes Alan Bergman to Studio Co-Chairman as Alan Horn Adds Chief Creative Officer Role |url=https://variety.com/2019/film/news/disney-alan-bergman-cochairman-alan-horn-chief-creative-officer-1203202466/ |access-date=May 3, 2019 |work=Variety |date=May 1, 2019 | til =en}}&lt;/ref&gt;.

Disney studiya ushın, kóbinese 20th Century Fox tıń óndiris hám vizual effektler bólimlerinen, jumıstan bosatıwlar dáwirin járiyaladı. Olar jáne de 2019-jıldıń 31-iyul kúni Fox Izertlew Kitapxanasınıń 2020-jıldıń yanvar ayına shekem Walt Disney Arxivleri hám Imagineering Izertlew Kitapxanasına qosılatuǵının bildirdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/|title=Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)|last1=Lang|first1=Brent|date=August 1, 2019|work=Variety|access-date=August 6, 2019}}&lt;/ref&gt;. Studiya 2019-jıldıń sentyabr ayında Pinewood Group tan London átirapındaǵı Pinewood Studios tıń kópshilik bólegin 2020-jıldan baslap 10 jıllıq múddetke ijaraǵa alatuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Chu |first1=Henry |title=Disney Inks Long-Term Deal to Occupy Most of Pinewood Studios |url=https://variety.com/2019/film/news/disney-long-term-deal-occupy-pinewood-studios-1203327788/ |access-date=September 9, 2019 |work=Variety |date=September 8, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2019-jıldıń avgust ayında Disney bir jıl ishinde dúnya júzi boyınsha kassada 1 milliard dollardan artıq tabıs tawǵan bes filmge iye bolǵan birinshi studiya boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/08/toy-story-4-billion-dollar-box-office-disney-industry-milestone-1202668925/| bet = Disney First Studio Ever To Have 5 Pics Cross $1 Billion In Single Year With 'Toy Story 4'| familiya = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2019-jıl 15-avgust | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-may }}&lt;/ref&gt;. Walt Disney Studios 2019-jıldıń dekabr ayında global kassada 10 milliard dollarǵa jetken birinshi iri studiya bolıp, 2016-jılǵı óz rekordın buzdı&lt;ref name=&quot;dl4&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/12/disney-crosses-10-billion-worldwide-box-office-new-all-time-record-1202803824/| bet = Disney Crossing Record $10 Billion At Worldwide Box Office; First Studio In History To The Mark| familiya = Tartaglione| at = Nancy| sáne = 2019-jıl 8-dekabr | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 29-may }}&lt;/ref&gt;. Studiya 2019-jıldı dúnya júzi boyınsha kassada 13,2 milliard dollar tabıs penen juwmaqladı.&lt;ref name=&quot;DisneyBO2019&quot; /&gt; Disney buǵan Avengers: Endgame, The Lion King, Captain Marvel, Toy Story 4, Aladdin, Frozen II hám Star Wars: The Rise of Skywalker filmleriniń hárbiriniń 1 milliard dollardan artıq tabıs tabıwı arqasında eristi.&lt;ref name=&quot;dl4&quot; /&gt;

=== 2020-jıllar ===
2020-jıldıń 17-yanvar kúni Disney studiyanıń 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures brendlerinen «Fox» atamasın alıp taslaytuǵının járiyaladı. Eki studiya sáykes túrde 20th Century Studios hám Searchlight Pictures dep qayta ataldı&lt;ref name=&quot;FoxNameChange&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-drops-fox-20th-century-searchlight-logos-1270685| bet = Disney Drops &quot;Fox&quot; From 20th Century, Searchlight Logos| familiya = Galuppo| at = Mia| sáne = 2020-jıl 17-yanvar | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Basqa Disney film bólimlerine uqsas, 20th Century Studios quramında islep shıǵarılǵan filmler sol jılı Walt Disney Studios Motion Pictures arqalı tarqatıla baslandı. Searchlight Pictures Arqa Amerikada ózbetinshe tarqatıw bólimin jumıs isletiwdi dawam etti&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://deadline.com/2020/01/emma-watts-leaves-disneys-20th-century-studios-1202846855/|title=Emma Watts Leaves Disney's 20th Century Studios|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=January 30, 2020|work=Deadline|access-date=February 3, 2020}}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń dekabr ayında 2021-jıldıń 1-yanvarınan baslap Bergmannıń predsedatel bolatuǵını, ol dóretiwshilik, óndiris, marketing hám operaciyalar boyınsha basshılıq etetuǵını, al Xorn studiyalardıń Bas Dóretiwshilik direktorı sıpatında qalıp, tek Disneydiń dóretiwshilik processlerine dıqqat awdaratuǵını hám studiyanıń dóretiwshilik jobaları boyınsha Bergman menen birge islesetuǵını haqqında járiyalandı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/12/disney-studios-alan-bergman-chairman-alan-horn-chief-creative-officer-1234660115/| bet = Alan Bergman Elevates To Disney Studios Content Chairman; Alan Horn Staying On As Chief Creative Officer| familiya = D'Alessandro| at = Anthony| jumıs = [[Deadline Hollywood]]| sáne = 2020-jıl 21-dekabr | qaralǵan sáne = 2020-jıl 21-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

2021-jıldıń 9-fevral kúni Disney kompaniyası Blue Sky Studios studiyasınıń 2021-jıldıń aprel ayında jabılatuǵının járiyaladı. Studiyanıń film kitapxanası hám intellektual múlki Disney qolında qalatuǵın boldı&lt;ref name=&quot;Deadline&quot;&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|title=Disney Closing Blue Sky Studios, Fox's Once-Dominant Animation House Behind 'Ice Age' Franchise|work=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|first=Anthony|last=D'Alessandro|date=February 4, 2021|access-date=February 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|archive-date=February 9, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Disney Music Group 2023-jıldıń 8-fevral kúni qaytadan Walt Disney Studios quramına kirgizildi&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Goldberg |first=Lesley |last2=McClintock |first2=Pamela |date=February 9, 2023 |title=Disney Reorg: Dana Walden, Alan Bergman Gain Streaming, International; Rebecca Campbell to Exit |work=The Hollywood Reporter |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/disney-reorganization-streaming-film-tv-dana-walden-alan-bergman-1235321497/ |access-date=February 9, 2023}}&lt;/ref&gt;. 2023-jıldıń 26-aprel kúni 20th Digital Studio taratıldı&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Andreeva |first=Nellie |date=April 26, 2023 |title=Disney Layoffs: 20th Digital Studio Folding, D23 Team Downsizing |work=[[Deadline Hollywood]] |url=https://deadline.com/2023/04/disney-layoffs-20th-digital-studio-d23-day-3-1235338152/}}&lt;/ref&gt;.

=== Film óndirisi ===
Walt Disney Pictures - bul óz atamasındaǵı studiya bolıp, ol óziniń tikkeley túsirilgen filmlerin, sonıń menen birge kompaniyanıń animaciya studiyaları, tiykarınan Walt Disney Animation Studios hám Pixar Animation Studios tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi shıǵaradı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = About The Walt Disney Studios| url = http://waltdisneystudios.com/corp/about| jumıs = The Walt Disney Company| baspaxana = The Walt Disney Studios| qaralǵan sáne = 2014-jıl 17-fevral | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140109052726/http://waltdisneystudios.com/corp/about| arxivsáne = 2014-jıl 9-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Marvel Studios - 2009-jılı Disney tárepinen Marvel Entertainment satıp alınıwı arqalı qosıp alınǵan - Marvel Comics personajlarına tiykarlanǵan superqaharman filmlerin, sonıń ishinde Marvel Cinematic Universe franshizasın islep shıǵaradı. Lucasfilm - 2012-jılı Disney tárepinen satıp alınǵan - Star Wars hám Indiana Jones franshizaların qosıp filmlerdi rawajlandıradı hám islep shıǵaradı&lt;ref name=&quot;dl&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2012/12/disneys-lucasfilms-purchase-gets-cleared-by-feds-382647/| bet = Disney-Lucasfilm Deal Cleared By Feds| familiya = Patten| at = Dominic| jumıs = Deadline Hollywood| sáne = 2012-jıl 4-dekabr | qaralǵan sáne = 2012-jıl 5-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121206033848/http://www.deadline.com/2012/12/disneys-lucasfilms-purchase-gets-cleared-by-feds/| arxivsáne = 2012-jıl 6-dekabr }}&lt;/ref&gt;. 20th Century Studios hám Searchlight Pictures - 2019-jılı Disney tárepinen satıp alınǵan hám burınǵı «Úlken altılıq» studiyalardıń aǵzaları - hár túrli filmlerdi islep shıǵaradı, sońǵısı arnawlı hám dárejesi joqarı filmlerge itibar beredi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2019/biz/news/disney-fox-deal-complete-1203167374/|title=Disney Completes 21st Century Fox Acquisition|last=Littleton|first=Cynthia|date=March 19, 2019|work=Variety|access-date=March 19, 2019}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;vty1&quot; /&gt; 20th Century jáne de 20th Century Animation animaciyalıq film bólimi tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi shıǵaradı. Disneynature tábiyat haqqındaǵı hújjetli filmlerdi islep shıǵarıwǵa baǵıshlanǵan ǵárezsiz film markası bolıp tabıladı.

Walt Disney Studios Motion Pictures joqarıda atalǵan studiyalar tárepinen islep shıǵarılǵan mazmundı hám kinoteatrlarda kórsetiw, hám kompaniyanıń tikkeley efir xızmetleri ushın tarqatadı hám marketingin alıp baradı, Searchlight markasınan basqa, ol óziniń avtonom kinoteatrlarda kórsetiw hám marketing bólimin basqaradı&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=January 4, 2022 |title=Disney Claims $1.17B, While Sony Says $1B+: The Conundrum Of The 2021 Domestic Box Office Marketshare |work=Deadline |url=https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/ |url-status=live |access-date=January 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104235512/https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/ |archive-date=January 4, 2022}}&lt;/ref&gt;. Disney jáne de El Capitan Theatre hám Hollywood Masonic Temple-ge iyelik etedi hám basqaradı.

=== Disney Music Group ===
Disney Music Group - bul eki menshikli jazıw markalarınan - Walt Disney Records hám Hollywood Records - quralǵan muzıka jazıw bólimi, sonıń menen birge Disney Music Publishing, kompaniyanıń muzıkasın basqaratuǵın baspa subekti, hám de Disney Concerts kiredi.

=== Disney Theatrical Group ===
Disney Theatrical Group - bul janlı teatr hám saxna waqıyaların islep shıǵaratuǵın bólim. Házirgi waqıtta ol Thomas Schumacher basshılıǵında. Disney Theatrical Productions bólimi kóp túrli myuzikller, gastrol waqıyaları, muz shouları hám basqa da janlı teatr waqıyaların islep shıǵarıw ushın juwapker bolǵan. Olardıń shouları qatarına: «Gózzal hám Ayıw», «Arıslan Patsha», «Aida», «Tarzan», «Meri Poppins», «Newsies» hám Disney on Ice tıń kóp túrli kórinisleri kiredi.

== Burınǵı bólimler ==
Óz tariyxında Disney basqa film markaların dúzgen yaki satıp alǵan, keyin olar jabılǵan, satılǵan yamasa toqtatılǵan.

=== Film islep shıǵarıw ===

==== Tikkeley háreket ====
* Buena Vista Motion Pictures Group/Walt Disney Motion Pictures Group (1998–c. 2006) tikkeley háreketli islep shıǵarıw kompaniyaları ushın qamtıwshı birlik&lt;ref name=&quot;nyt2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BW&quot;/&gt; (jabılǵan)
* Touchstone Pictures (1984–2016) kóbirek eresek auditoriyaǵa baǵdarlanǵan filmlerdi shıǵarıw ushın dúzilgen, keyin kinoteatrlarda kórsetiwden shıǵarılǵan; sońǵı ret 2011-jıldan 2016-jılǵa shekem Disney diń DreamWorks penen distribuciya kelisimi ushın qollanılǵan.&lt;ref name=&quot;vty0&quot; /&gt;
* Hollywood Pictures (1989–2001, 2006–2007) Touchstone sıyaqlı ereseklerge baǵdarlanǵan islep shıǵarıw bólimi sıpatında dúzilgen, keyin qısqa waqıt tómen byudjetli janr filmleri markası sıpatında qayta tiklengen, sońınan háreketsiz halǵa kelgen.
* Caravan Pictures (1992–1999) islep shıǵarıw kestesin toltırıw ushın dúzilgen islep shıǵarıw bólimi, keyin Spyglass Entertainment penen sırttan kelisim menen almastırılǵan.
* Miramax Films (1993–2010) 1993-jılı ǵárezsiz film studiyası sıpatında satıp alınǵan hám 2009-jılǵa shekem avtonom birlik sıpatında jumıs islegen, sońınan Walt Disney Studios quramına kirgizilgen; 2010-jılı Disney tárepinen Filmyard Holdings ke satılǵanǵa shekem distribuciya markası sıpatında xızmet etken&lt;ref name=&quot;WDS&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.lowellsun.com/movies/ci_14294787|title=Miramax offices close, Disney says brand continues|date=January 29, 2010|newspaper=[[The Sun (Lowell)|Lowell Sun]]|archive-url=https://archive.today/20130104021535/http://www.lowellsun.com/movies/ci_14294787|archive-date=January 4, 2013|url-status=dead|agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://variety.com/2010/film/features/rich-ross-reshapes-disney-film-studios-1118014464/|title=Rich Ross reshapes Disney film studios|last=Graser|first=Marc|date=January 29, 2010|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.
** Dimension Films (1993–2005) Miramax tı satıp alıw arqalı menshikli janr filmleri markası, Weinstein tuwısqanları Disneyden ketkenshe hám 2005-jılı The Weinstein Company (markanıń kelesi iyesi) di dúzgende markanı ózleri menen alıp ketkenshe&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-feb-22-fi-miramax22-story.html|title=Disney's Miramax Unit to Get a Makeover|last1=Eller|first1=Claudia|date=February 22, 2005|work=Los Angeles Times|access-date=September 29, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922131943/http://articles.latimes.com/2005/feb/22/business/fi-miramax22|archive-date=September 22, 2013|url-status=live|last2=Munoz|first2=Lorenza}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WDS&quot;&gt;{{Web deregi | bet = The Walt Disney Company: 2011 Annual Financial Report| url = http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130325232308/http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 25-mart | page = 2}}&lt;/ref&gt;.
* Fox 2000 Pictures (2019–2021) 20th Century Studios tıń orta byudjetli bólimi. (jabılǵan)
* 20th Digital Studio (2019–2023) 20th Century Studios tıń veb-seriallar hám veb-filmler cifrlı media islep shıǵarıw markası

==== Animaciya ====
* Skellington Productions (1986–1996)
* Circle Seven Animation (2004–2006) filmler islep shıǵarmastan jabılǵan.
* ImageMovers Digital (2007–2010) keyin jabılǵan, birgelikte menshikli háreket etiw animaciya qurılısı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/idUSN0545679120070206|title=Disney, &quot;Polar Express&quot; director in animation deal| sáne =February 5, 2007|access-date=November 21, 2010|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2010/03/disney-closing-zemeckis-digital-studio-in-2011-28214/|title=Disney Closing Zemeckis' Digital Studio|last=Finke|first=Nikki|date=March 12, 2010|access-date=November 21, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125023657/http://www.deadline.com/2010/03/disney-closing-zemeckis-digital-studio-in-2011/|archive-date=November 25, 2010|url-status=live|website=Deadline Hollywood}}&lt;/ref&gt;.
* Disney Television Animation (1985–2003) Disney Channel ge ótkerilgen
* Disneytoon Studios (2003–2018) Disney Television Animation nan ótkerilgen (1990-2003).&lt;ref name=iw/&gt;
* Blue Sky Studios (2019–2021) 21st Century Fox satıp alıwı sheńberinde menshikli bolǵan. 2021-jıldıń fevral ayında jabılıwı járiyalanǵan, 2021-jıldıń aprel ayında jabılǵan.&lt;ref name=&quot;Deadline&quot;/&gt;
* Marvel Animation (2019–2020) 2019-jılı Marvel Television nan Marvel Studios qa ótkerilgen, 2020-jılı jabılǵan.

=== Televidenie ===
* Walt Disney Television (1983–1994) Walt Disney Television and Telecommunications qa ótkerilgen. (1994–1996)
* Touchstone Television, Walt Disney Television and Telecommunications qa ótkerilgen hám keyinirek ABC Studios dep qayta atalǵan.

=== Tarqatıw hám marketing ===
* Walt Disney Motion Pictures Group (1998–c. 2001) tarqatıw hám marketing ushın baslı bólimi.&lt;ref name=&quot;nyt2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BW&quot;/&gt; (jabılǵan)
* Walt Disney Studios Home Entertainment (1978–2018) Walt Disney Direct-to-Consumer &amp; International ǵa ótkerilgen hám keyinirek Disney Platform Distribution ǵa ótkerilgen.&lt;ref name=dl2/&gt;

=== Basqalar ===
* Kingdom Comics (2009–2013) basshıları óndiris kelisimi&lt;ref name=&quot;thr&quot;/&gt;
* The Muppets Studio (2006–2014) Disney Consumer Products tan Disney Studios' Special Events Group qa ótkerilgen, sońınan qaytadan Disney Consumer Products and Interactive Media ǵa ótkerilgen
* Fox VFX Lab (2019) 21st Century Fox satıp alıwı sheńberinde iyelik etken. 2019-jıldıń avgust ayında jabılıwı járiyalanǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/| bet = Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)| jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| til = en| sáne = 2019-jıl 1-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.vfxvoice.com/bringing-buck-and-the-sleddogs-to-digital-life-in-call-of-the-wild/| bet = Bringing Buck and The sleddogs to digital life in Call of The Wild| sáne = 2020-jıl 21-aprel | jumıs = VoicesVFX| til = en-US| qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-mart }}&lt;/ref&gt;.
== Derekler ==

[[Kategoriya:Kino álemi]]

{{Derekler}}
&lt;references group=&quot;N&quot; /&gt;
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>fxdtl8iomp344fr0n4y5osbylhhfwz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275707</id>
      <parentid>275706</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56625-91</username>
        <id>16815</id>
      </contributor>
      <origin>275707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91504" sha1="7mis0hvizohdn8rqkaie99hrn2dqxhz" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size: large;&quot; |'''The Walt Disney Studios'''
|-
! Burınǵı atı
| Buena Vista Motion Pictures Group (1998–2007)
|-
! Kompaniya túri
| Bólim
|-
! Tarawı
| [[Oyın-zawıq]]
|-
! Aldınǵı atı
| Buena Vista Motion Pictures Group (1998–2007)
|-
! Shólkemlestirilgen
| [[16-oktyabr]], 1923
|-
! Bas keńse
| Walt Disney Studios,
Byorbank, [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]],
[[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]]
|-
! Orınlar sanı
| 8 (2019)
|-
! Xızmet kórsetiw aymaǵı
| Dúnya júzi
|-
! Basshılıq
| Alan Bergman (Disney Entertainment birlesken baslıǵı)
|-
! Ónimleri
| 
* Kinolar
* Sahnalıq shıǵarmalar
|-
! Xızmetleri
| Film óndirisi
|-
! Bas kompaniya
| Disney Entertainment
|-
! Bólimleri
| Walt Disney Animation Studios
|-
! [[Sıńar kompaniya|Sıńar kompaniyalar]]
|
* [[20th Century Studios]]
* Disney Music Group
* Disney Theatrical Group
* Lucasfilm
* Marvel Studios
* Pixar Animation Studios
* Searchlight Pictures
* Walt Disney Pictures
* Walt Disney Studios Home Entertainment
|-
! Veb-saytı
| [https://www.disneystudios.com/ disneystudios.com]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size: smaller;&quot; |'''Siltemeler/Derekler:''' &lt;ref&gt;Littleton, Cynthia (March 19, 2020). &quot;Disney Closes $71 Billion 21st Century Fox Deal&quot;. Variety. Retrieved March 27, 2019.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D'Alessandro, Anthony (October 18, 2018). &quot;Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Emma Watts Confirmed To Run Fox&quot;. Deadline. Retrieved October 22, 2018.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;California Business Corporations - Fox Searchlight Pictures, Inc&quot;. April 4, 2019. Retrieved April 30, 2019.
&lt;/ref&gt;
|}

'''Walt Disney Studios''' – Disney Entertainment biznes segmentiniń The Walt Disney Company&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot_article.asp?ticker=DIS&amp;page=8| bet = Walt Disney Co: Company Description| arxivurl = https://archive.today/20130628203035/http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot_article.asp?ticker=DIS&amp;page=8| arxivsáne = 2013-jıl 28-iyun | baspaxana = [[Bloomberg Businessweek]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 5-may }}&lt;/ref&gt; kompaniyasınıń tiykarǵı bólimi bolıp, ol hár tárepleme kinostudiya bólimleriniń jaylasqan ornı retinde kópshilikke belgili. [[1923]]-jıl [[16-oktyabr|16-oktyabrde]] dúzilgen hám tiykarınan [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniyanıń]] Berbank qalası óziniń atındaǵı studiya maydanında jaylasqan, ol dúnya júzindegi jetinshi eń eski film studiyası hám [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika Qurama Shtatlarındaǵı]] besinshi eń eski, Kinematografiya Associaciyasınıń (MPA) aǵzası&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.motionpictures.org/who-we-are/| bet = Who We Are| jumıs = [[Motion Picture Association]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-sentyabr }}&lt;/ref&gt; hám «Úlken bes» jetekshi kino studiyalarınıń biri bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.thoughtco.com/big-six-movie-studios-4151130| bet = The History of Hollywood's Major Movie Studios| avtor = McKittrick| at = Christopher| sáne = 2019-jıl 9-fevral | jumıs = [[ThoughtCo]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-mart }}&lt;/ref&gt;.

Walt Disney Studiostıń quramına Walt Disney Pictures, Walt Disney Animation Studios, Pixar, Marvel Studios, Lucasfilm, 20th Century Studios hám Searchlight Pictures sıyaqlı ataqlı film óndiriw kompaniyaları kiredi. Walt Disney Studios Motion Pictures bul studiyalar tárepinen islep shıǵarılǵan kontenttiń kópshiligin kinoteatrlarda kórsetiw hám kompaniyanıń striming xızmetleri ushın tarqatadı hám marketingin alıp baradı. 2019-jılı Disney global kinoteatr kassasında 13,2 milliard dollar menen industriya rekordın ornattı&lt;ref name=&quot;DisneyBO2019&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/01/disney-global-box-office-year-record-2019-13-billion-1202819721/| bet = Disney's Global Box Office Year: Mouse Roars To $13.2B; A Record Not Likely To Be Seen Again Soon| avtor = Tartaglione| at = Nancy| sáne = 2020-jıl 2-yanvar | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-may }}&lt;/ref&gt;. Studiya dúnya júzi boyınsha eń kóp tabıs tapqan on filmniń segizine hám hámme waqıtlardaǵı eń kóp tabıs tapqan bir neshe film franshizalarına iyelik etedi.

== Tiykar ==
Walt Disney Productions 1934-jılı óziniń birinshi tolıq metrajlı animaciyalıq filmin islep shıǵarıwdı basladı. Úsh jıl dawamında islenip, «Aq qar hám jeti irgejeyli» 1937-jıldıń dekabr ayında premerası boldı hám 1939-jılǵa kelip sol waqıttaǵı eń kóp tabıs tapqan film boldı. 1940-jılları Disney tolıq metrajlı haqıyqıy aktyorlar qatnasqan filmler menen tájiriybe isley basladı, «The Reluctant Dragon» (1941) hám «Song of the South» (1946) sıyaqlı haqıyqıy aktyorlar hám animaciya aralasqan filmlerdi islep shıǵardı&lt;ref name=&quot;fu&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.fundinguniverse.com/company-histories/the-walt-disney-company-history/| bet = The Walt Disney Company History| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121028212729/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/the-walt-disney-company-history/| arxivsáne = 2012-jıl 28-oktyabr | jumıs = Company Profiles| baspaxana = fundinguniverse.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 6-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Sol on jıllıqta, studiya «Seal Island» (1948) filmi menen tábiyat haqqında hújjetli filmler islep shıǵarıwdı basladı, bul True-Life Adventures seriyasınıń birinshi filmi bolıp, keyin Eń jaqsı qısqa metrajlı haqıyqıy film nominaciyasında [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] sıylıǵın jeńdi.

Walt Disney Productions óziniń birinshi tolıq haqıyqıy aktyorlar qatnasqan filmin 1950-jılı «Treasure Island» ti shıǵarıw menen islep shıǵardı, bul Disney tárepinen házirgi Walt Disney Pictures ke aylanǵan nárseniń rásmiy baslanıwı dep esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://thewaltdisneycompany.com/disney-companies/studio-entertainment| bet = The Walt Disney Studios| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140214044620/http://thewaltdisneycompany.com/disney-companies/studio-entertainment| arxivsáne = 2014-jıl 14-fevral | jumıs = Disney Corporate| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2014-jıl 4-iyun }}&lt;/ref&gt;. 1953-jılǵa kelip, kompaniya RKO Radio Pictures hám United Artists sıyaqlı úshinshi tárep distribyutorları menen kelisimlerin toqtattı hám óziniń distribyutorlıq kompaniyası Buena Vista Distribution dı shólkemlestirdi. Disney Productions 1959-jılı tolıq metrajlı filmler hám televizion seriallar islep shıǵarıw ushın Golden Oak Ranch tı satıp aldı, bul tiykarǵı Berbank studiyasın tolıqtırdı.

== Tariyxı ==
{{multiple image
| caption_align = center
| header_align = center
&lt;!-- Essential parameters --&gt;| align = right
| direction = vertical&lt;!-- Images --&gt;
| width = 220
&lt;!--image 1--&gt;| image1 = Disney studios burbank entrance gate buena vista.jpg
| width1 =
| alt1 =
| caption1 = &lt;!--image 2--&gt;
| image2 = Pixaranimationstudios.jpg
| width2 =
| alt2 =
| caption2 = &lt;!-- Footer --&gt;
| image3 = Letterman Digital Arts Center, Building B (side view).jpg
| width3 =
| alt3 =
| caption3 = &lt;!-- Footer --&gt;
| image4 = Foxstudiosentrance.jpg
| width4 =
| alt4 =
| caption4 = &lt;!-- Footer --&gt;
| footer_background =
| footer_align = &lt;!-- left (default), center, right --&gt;
| footer = Walt Disney Studiostıń bir neshe film bólimleri Kaliforniyanıń hár túrli jerlerinde jaylasqan; tiykarınan Berbanktegi (joqarıda) óz atındaǵı studiya maydanında, Emerivillde (ekinshi), San-Franciskoda (úshinshi) hám Senchuri-Sitidegi (tómende) ijaraǵa alınǵan orınlarda ornalasqan.
}}

=== 1980-jıllar ===
1980-jıllarǵa kelip, Walt Disney Company-dıń film bólimleri toplamı Gollivudtıń iri kinostudiyalarınıń birine aylandı. Bul tiykarınan brending strategiyalarınıń jańa dizaynı, Walt Disney Productions animaciyalıq shıǵarmalarınıń qayta janlanıwı hám ásirese Touchstone Pictures ten kelgen aldın bolmaǵan kassalıq tabıslar arqasında boldı&lt;ref&gt;{{cite book|last=Schatz |first=Tom |title=The Studio System |url=http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |publisher=Blackwell Publishing |chapter=The Studio System and Conglomerate Hollywood |chapter-url=http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |quote=Disney also exploited new technologies and delivery systems, creating synergies that were altogether unique compared to other studios, and that finally enabled the perpetual &quot;mini-major&quot; to ascend to major studio status. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233654/http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |archive-date=October 4, 2013}}&lt;/ref&gt;. Walt Disney Productions film bólimi 1983-jıldıń 1-aprelinde Walt Disney Pictures dep atalıp, óz aldına kompaniya bolıp dizimge alındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Business Entity Detail: Walt Disney Pictures (search on Entity Number: C1138747)| url = http://kepler.sos.ca.gov/| jumıs = California Business Search| baspaxana = California Secretary of State| qaralǵan sáne = 2015-jıl 18-mart | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150315010639/http://kepler.sos.ca.gov/| arxivsáne = 2015-jıl 15-mart }}&lt;/ref&gt;. 1983-jıldıń aprel ayında Richard Berger Disney bas direktorı Ron U. Miller tárepinen film prezidenti etip jumısqa alındı. Berger studiyanıń ónimin «ereseklerge» baǵdarlanǵan filmlerge ruqsat beriw arqalı keńeytti. Nátiyjede, 1984-jıldıń fevral ayında Miller tárepinen Touchstone Films óz filmleri (PG hám joqarı reytingli) ushın leybl sıpatında baslandı, Disney diń jıllıq 6-8 filminiń yarımı usı leybl boyınsha shıǵarıladı dep kútilgen edi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/02/16/movies/touchstone-label-to-replace-disney-name-on-some-films.html|title=Touchstone Label to Replace Disney Name on Some Films|last=Harmetz|first=Aljean| sáne =February 16, 1984|work=The New York Times|access-date=March 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403144539/http://www.nytimes.com/1984/02/16/movies/touchstone-label-to-replace-disney-name-on-some-films.html|archive-date=April 3, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. 1984-jıldıń aqırında Walt Disney Productions ushın jańa bas direktor tayınlanǵannan keyin, Berger lawazımınan bosatıldı. Maykl Eysner óziniń film basshısı Djeffri Katcenberg hám film studiyasınıń prezidenti Richard X. Franktı alıp keldi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/04/09/business/clouds-over-disneyland.html|title=Clouds Over Disneyland|last=Weinraub|first=Bernard|date=April 9, 1995|work=The New York Times|access-date=March 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170331030540/http://www.nytimes.com/1995/04/09/business/clouds-over-disneyland.html?pagewanted=all|archive-date=March 31, 2017|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Touchstone hám Hollywood Pictures usı bólim ishinde sáykes túrde 1984-jıldıń 15-fevralında hám 1989-jıldıń 1-fevralında shólkemlestirildi&lt;ref&gt;{{cite book|last=Kunz|first=William M.|title=Culture Conglomerates: Consolidation in the Motion Picture and Television Industries|date=2007|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780742540668|pages=42, 45 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=OMD4bqQg4iAC&amp;q=Touchstone+Television&amp;pg=PA49|access-date=June 4, 2014|chapter=2}}&lt;/ref&gt;.

1984-jıldıń oktyabr ayında Daily Variety Eysnerdiń Disney basqarma baslıǵı etip tayınlanıwı hám onıń kompaniya ushın jobaları sebepli Disney di jetinshi iri kinostudiya dep atadı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Harmetz |first1=Aljean |title=The Man Re-Animating Disney |url=https://www.nytimes.com/1985/12/29/magazine/the-man-re-animating-disney.html |access-date=May 4, 2020 |work=The New York Times |date=December 29, 1985 |page=Section 6, Page 13}}&lt;/ref&gt;. 1984-jıldıń aqırında Fred Silverman hám onıń InterMedia óndiris kompaniyası Walt Disney Studios penen shártnama dúzdi&lt;ref&gt;{{Cite news|date=December 17, 1984|title=Silverman's return|work=[[Broadcasting &amp; Cable|Broadcasting]]|url=https://worldradiohistory.com/hd2/IDX-Business/Magazines/Archive-BC-IDX/84-OCR/BC-1984-12-17-OCR-Page-0084.pdf|access-date=August 18, 2021}}&lt;/ref&gt;. 1985-jılı shólkemlestirilgen Silver Screen Partners II, L.P. Disney ge 193 million dollar qarjı menen filmler islep shıǵardı. 1987-jıldıń yanvar ayında Silver Screen III Disney ge 300 million dollar jıynap film qarjılandırıwdı basladı, bul E.F. Hutton tárepinen film qarjılandırıw sheklengen sherikligi ushın jıynalǵan eń úlken summa boldı&lt;ref&gt;{{cite news|title=BRIEFLY: E. F. Hutton raised $300 million for Disney. |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-02-03-fi-796-story.html |access-date=July 18, 2012 |newspaper=Los Angeles Times |date=February 3, 1987 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503081344/http://articles.latimes.com/1987-02-03/business/fi-796_1_e-f-hutton |archive-date=May 3, 2014}}&lt;/ref&gt;. Jáne de 1985-jılı, TV óndiris kompaniyası Witt/Thomas/Harris Productions Disney menen tolıq metrajlı filmler hám TV showlar islep shıǵarıw boyınsha shártnama dúziwdi basladı&lt;ref&gt;{{Cite news|date=May 27, 1985|title=Disney-WTH deal|work=[[Broadcasting &amp; Cable|Broadcasting]]|url=https://worldradiohistory.com/hd2/IDX-Business/Magazines/Archive-BC-IDX/85-OCR/BC-1985-05-27-OCR-Page-0089.pdf|access-date=August 8, 2021}}&lt;/ref&gt;.

1987-jılı Walt Disney Studios, usı waqıtqa shekem ǵárezsiz islep shıǵarılǵan filmlerdi arasında satıp alıp kelgen bolsa, endi «tolıq xızmet kórsetiwshi kompaniyaǵa» aylanıw maqsetinde tarqatıw ushın aktivlerdi belsendi túrde satıp alıw jobaların islep shıqtı hám burınǵı Circle Films basshısı Kris Zarpastı jańadan dúzilgen óndiris hám satıp alıwlar boyınsha vice-prezident lawazımına jumısqa aldı. Satıp alıwlar kompaniya ushın jańa áhmiyetke iye boldı, oǵan eki satıp alıw mısal bola aladı: «Benji the Hunted» hám «Ernest Goes to Camp»&lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 22, 1987|title=Disney Gets Bullish On Acquisitions; Taps Zarpas V.P.|pages=4, 7|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.

Sol jılı, 1987-jıldıń iyun ayında, Walt Disney Studios ana kompaniyanıń bólimlerin qayta dúziwge qarar etti, buǵan Walt Disney Pictures hám Television kompaniyalarınıń finans hám basqarıw bólimleri kiretuǵın edi. Olar tórt direktordı jańadan dúzilgen vice-prezident lawazımlarına tayınladı, olarǵa Djon Kovas, Linda Stefansen, Ann Uoldek hám Lloyd Uendkos kiretuǵın edi. Biraq, Kovas Buena Vista Pictures Distribution kompaniyasınıń basqarıw boyınsha jańa vice-prezidenti boldı, al Linda Stefansen Walt Disney Pictures marketing bóliminiń finans direktorı lawazımınan sol kompaniyanıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti lawazımına kóterildi. Ann Uoldek Buena Vista Home Video kompaniyasınıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti lawazımına ótti, al Lloyd Uendkos Buena Vista International kompaniyasınıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news |date=June 10, 1987 |title=Disney Restructures Corporate Divisions; Names Four Veepees |page=21 |work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.

1988-jıldıń aprel ayında Touchstone, jańadan tayınlanǵan basshısı Rikardo Mestres penen birge Walt Disney Pictures bólimi boldı&lt;ref&gt;{{cite news|title=People: Los Angeles County |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-04-13-fi-800-story.html |access-date=March 17, 2015 |work=Los Angeles Times |date=April 13, 1988 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402150333/http://articles.latimes.com/1988-04-13/business/fi-800_1_walt-disney-pictures |archive-date=April 2, 2015}}&lt;/ref&gt;. 1988-jıldıń dekabr ayına kelip bir neshe óndiris kompaniyaları film islep shıǵarıwdan shıǵıp ketkennen yamasa jabılǵannan keyin, Walt Disney Studios bul boslıqtı toltırıw ushın Hollywood Pictures bólimin dúzgenin járiyaladı, ol tek Touchstone penen marketing hám tarqatıwdı bólisetuǵın edi&lt;ref name=&quot;nyt0&quot;&gt;{{cite news|last=Harmetz |first=Aljean |title=COMPANY NEWS; Disney Expansion Set; Film Output to Double |url=https://www.nytimes.com/1988/12/02/business/company-news-disney-expansion-set-film-output-to-double.html |access-date=March 17, 2015 |work=[[The New York Times]] |date=December 2, 1988 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402144802/http://www.nytimes.com/1988/12/02/business/company-news-disney-expansion-set-film-output-to-double.html |archive-date=April 2, 2015}}&lt;/ref&gt;. 1989-jıldıń 18-aprelinde Walt Disney Television hám Touchstone Television kompaniyaları Walt Disney Studios ushın tarmaq televideniesiniń prezidenti sıpatında Gart Ansierdiń basshılıǵında birlestirildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Haitman |first=Diane |title=Disney TV Chief Heads Back to Mainstream |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-03-30-ca-1044-story.html |access-date=June 4, 2014 |work=Los Angeles Times |date=March 30, 1989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606233109/http://articles.latimes.com/1989-03-30/entertainment/ca-1044_1_disney-tv-chief |archive-date=June 6, 2014}}&lt;/ref&gt;.

1980-jıllardıń aqırında Disney Pacific Theatres tarmaqlarınıń birewinde basqarıwshı úlesti satıp aldı&lt;ref&gt;{{cite book|last=Aberdeen |first=J. A. |title=Hollywood Renegades: The Movie Theater Chains of the Media Giants |date=2005 |publisher=Cobblestone Entertainment. |url=http://www.cobbles.com/simpp_archive/studio-theaters_today.htm |access-date=September 4, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923210148/http://www.cobbles.com/simpp_archive/studio-theaters_today.htm |archive-date=September 23, 2015}}&lt;/ref&gt;, bul Disneydiń Buena Vista Theaters hám Pacific kompaniyalarınıń 1989-jılǵa shekem El Capitan Theatre hám Crest kinoteatrların jańalawına alıp keldi&lt;ref&gt;{{cite news |last=Ridenour |first=Al |title=A Chamber of Secrets |url=https://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |access-date=September 4, 2015 |work=Los Angeles Times |date=May 2, 2002 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922112755/http://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |archive-date=September 22, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150922112755/http://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |archivedate=September 22, 2015}}&lt;/ref&gt;. Crest birinshi bolıp pitkerildi, al El Capitan 1991-jıldıń 19-iyuninde «The Rocketeer» filminiń premerası menen ashıldı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Fox |first=David J. |title=At Age 65, the El Capitan Gets a Major Face Lift |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-06-19-ca-925-story.html |access-date=September 7, 2015 |work=Los Angeles Times |date=June 19, 1991 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151211051545/http://articles.latimes.com/1991-06-19/entertainment/ca-925_1_el-capitan-theatre |archive-date=December 11, 2015}}&lt;/ref&gt;.

=== 1990-jıllar ===
1990-jıldıń sentyabr ayında Walt Disney Company Nomura Securities bóliminen Disney ushın islengen Interscope filmlerine 200 million dollarǵa shekem qarjılandırıw shólkemlestirdi. 1990-jıldıń 23-oktyabrde Disney óziniń kino studiyalarınıń tiykarǵı qarjılandırıw deregi sıpatında Silver Screen Partnership seriyasınıń ornın basıw ushın Touchwood Pacific Partners I kompaniyasın dúzdi&lt;ref&gt;{{cite news|title=Disney, Japan Investors Join in Partnership : Movies: Group will become main source of finance for all live-action films at the company's three studios. |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-10-23-fi-3244-story.html |access-date=July 18, 2012 |newspaper=Los Angeles Times |date=October 23, 1990 |agency=Associated Press |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928122752/http://articles.latimes.com/1990-10-23/business/fi-3244_1_financing-partnership |archive-date=September 28, 2013}}&lt;/ref&gt;. 1992-jılı Walt Disney Studios 20th Century Fox kompaniyasınıń ketken baslıǵı Djo Rot ushın Caravan Pictures óndiris kompaniyasın qarjılandırıwǵa kelisti&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fox May Lose Chief To Disney |url=https://www.orlandosentinel.com/1992/11/02/fox-may-lose-chief-to-disney/ |access-date=March 18, 2015 |work=Orlando Sentinel |agency=Los Angeles Times |date=November 2, 1992 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213125613/http://articles.orlandosentinel.com/1992-11-02/news/9211020314_1_rupert-murdoch-roth-walt-disney-studios |archive-date=February 13, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;os&quot;&gt;{{cite news|title=Seasoned Performer Takes Lead Studio Role |url=https://www.orlandosentinel.com/1994/08/28/seasoned-performer-takes-lead-studio-role/ |access-date=February 19, 2013 |newspaper=Orlando Sentinel |date=August 28, 1994 |agency=Los Angeles Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201210952/http://articles.orlandosentinel.com/1994-08-28/business/9408260442_1_joe-roth-caravan-pictures-morgan-creek |archive-date=February 1, 2014}}&lt;/ref&gt;. 1993-jılı Disney Miramax Films kompaniyasın 60 million dollarǵa satıp aldı&lt;ref name=&quot;Mason&quot;&gt;{{Web deregi | familiya = Mason| at = Ian Garrick| bet = When Harvey met Mickey| jumıs = New Statesman| location = UK| sáne = 2004-jıl 11-oktyabr | url = http://www3.sympatico.ca/ian.g.mason/Harvey_Weinstein.htm| qaralǵan sáne = 2007-jıl 11-yanvar | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20070308071806/http://www3.sympatico.ca/ian.g.mason/Harvey_Weinstein.htm| arxivsáne = 2007-jıl 8-mart }}&lt;/ref&gt;.

1992-jıldıń 30-martında Disney Studios KCAL-TV di Pineland, Inc. kompaniyasına satıwǵa kelisti, bunıń ornına Pineland kompaniyasınıń 45% úlesin aldı. Bul eki úlken bazarda, Los-Andjeles hám Nyu-York qalalarında telekanallarǵa qızıǵıwshılıq bildiriwge hám sonıń arqasında original baǵdarlamalardı kóbeytiwge múmkinshilik berdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/03/31/business/new-york-tv-deal-for-disney.html|title=New York TV Deal For Disney|last=Stevenson|first=Richard W.|date=March 31, 1992|work=The New York Times|access-date=November 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118133615/http://www.nytimes.com/1992/03/31/business/new-york-tv-deal-for-disney.html|archive-date=November 18, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Biraq, may ayında Pineland Chris-Craft Industries kompaniyasınıń kútilmegen usınısına kelisti, sonlıqtan Disneydiń KCAL menen jobalanǵan biznes birlesiwi tamamlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/05/09/business/company-news-pinelands-owner-of-wwor-tv-agrees-to-be-acquired.html|title=COMPANY NEWS; Pinelands, Owner of WWOR-TV, Agrees to Be Acquired|last=Bryant|first=Adam|date=May 9, 1992|work=The New York Times|access-date=November 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118133602/http://www.nytimes.com/1992/05/09/business/company-news-pinelands-owner-of-wwor-tv-agrees-to-be-acquired.html|archive-date=November 18, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;.

1994-jıldıń aprel ayında Walt Disney Pictures hám Touchstone prezidenti Devid Xoberman Kacenberg tárepinen Walt Disney Studios kino bóliminiń prezidenti lawazımına kóterildi, al Rikardo Mestres Hollywood Pictures prezidenti lawazımınan óndiris kelisimi ornına bosatıldı&lt;ref name=vty&gt;{{cite news|last1=Welkos |first1=Robert W. |last2=Bates |first2=James |title=Disney Live Action Film Chief Quits |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-01-11-fi-18819-story.html |access-date=September 28, 2015 |work=Variety |date=January 11, 1995 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929144720/http://articles.latimes.com/1995-01-11/business/fi-18819_1_walt-disney-studios |archive-date=September 29, 2015}}&lt;/ref&gt;.

1994-jıldıń 24-avgustında, Kacenbergtiń jumıstan ketiwi menen, Walt Disney Studios qayta shólkemlestirilip, jańa televidenie toparı bólip shıǵarıldı. Richard Frank jańadan dúzilgen Walt Disney Television and Telecommunications (WDTT) basshısı boldı. Rot Caravan Pictures kompaniyasınan Walt Disney Studios qalǵan bólimin basqarıw ushın basshı retinde kóship keldi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/08/25/business/chairman-of-disney-studios-resigns.html|title=Chairman of Disney Studios Resigns|last=Weinraub|first=Bernard|date=August 25, 1994|work=The New York Times|access-date=April 28, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429091619/http://www.nytimes.com/1994/08/25/business/chairman-of-disney-studios-resigns.html|archive-date=April 29, 2014|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Xoberman 1995-jıldıń yanvar ayında prezident lawazımınan ketip, óz óndiris kompaniyası Mandeville Films ushın bes jıllıq, kóp filmli shártnama dúzdi.&lt;ref name=vty/&gt;

Rot 1996-jılı Walt Disney Studios baslıǵı etip tayınlandı&lt;ref name=&quot;nyt1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/01/13/business/disney-studio-chairman-decides-to-step-down.html|title=Disney Studio Chairman Decides to Step Down|last=Lyman|first=Rick|date=January 13, 2000|work=The New York Times|access-date=August 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109213719/http://www.nytimes.com/2000/01/13/business/disney-studio-chairman-decides-to-step-down.html?ref=topics|archive-date=January 9, 2016|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. 1996-jıldıń aprel ayında, Disney-CC/ABC birlesiwinen keyingi qayta dúziw hám onıń prezidentiniń pensiyaǵa shıǵıwı sebepli, WDTT toparınıń bólimleri basqa toparlarǵa qayta bólistirildi, kópshiligi Walt Disney Studios yamasa CC/ABC ǵa ótkerildi. Studiyaǵa qaytarılǵan bólimler Walt Disney Television, Disney Television Animation, Touchstone Television hám Buena Vista Home Entertainment boldı&lt;ref name=&quot;tfl0&quot;&gt;{{cite news|title=Roth, Iger Assume Expanded Responsibilities at the Walt Disney Company|url= http://www.thefreelibrary.com/ROTH%2c+IGER+ASSUME+EXPANDED+RESPONSIBILITIES+AT+THE+WALT+DISNEY+COMPANY-a018198127 |access-date=March 11, 2013 |newspaper=PRNewswire|date=April 16, 1996}}&lt;/ref&gt;.

1997-jılı Buena Vista International - Latın Amerika hám basqa eki kompaniya Argentinada jaylasqan Patagonik Film Group óndiris kompaniyasınıń iyeleri boldı&lt;ref&gt;{{cite news |title=Global vision: key BVI territories and the people who keep 'em humming |url=http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |access-date=September 11, 2015 |work=Film Journal International |date=July 1, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929164800/http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |archive-date=September 29, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929164800/http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |archivedate=September 29, 2015}}&lt;/ref&gt;. 1997-jıldıń aqırında Disney CDR kompaniyasınıń Epic filmler kitapxanasın satıp alıwǵa urındı, biraq PolyGram Filmed Entertainment ge jeńildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Weiner |first=Rex |title=New Epic librarian |url=https://variety.com/1997/film/news/new-epic-librarian-1116678770/ |access-date=June 6, 2016 |work=Variety |date=December 2, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503081436/http://variety.com/1997/film/news/new-epic-librarian-1116678770/ |archive-date=May 3, 2016}}&lt;/ref&gt;.

Disney kompaniyasınıń Buena Vista Distribution hám Cinergi Pictures arasında 25 filmlik tarqatıw kelisimi bar edi, bunda Disney Cinergi akciyalarınıń 5% in aldı. Kelisim boyınsha toǵız film jetkerilgennen soń, Cinergi óziniń 12 filmlik kitapxanasın (20th Century Fox penen birge qarjılandırılǵan «Die Hard with a Vengeance» filminen basqa) 1997-jıldıń 22-noyabrinde Disney ge 20 million dollarǵa sattı. Bunıń ornına Disney óziniń Cinergi akciyaların, 35.4 million dollar óndiris aldın ala tólemlerin hám basqa qarızlardı qaytardı&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Peers |first1=Martin |last2=Busch |first2=Anita M. |last3=Fleming |first3=Michael |last4=Weiner |first4=Rex |title=Mouse House will absorb Cinergi |url=https://variety.com/1997/scene/vpage/mouse-house-will-absorb-cinergi-1117342378/ |access-date=September 10, 2015 |work=Variety |date=March 20, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929203719/http://variety.com/1997/scene/vpage/mouse-house-will-absorb-cinergi-1117342378/ |archive-date=September 29, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Beleaguered Cinergi Pictures OKs Management Buyout |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-sep-05-fi-29007-story.html |access-date=September 10, 2015 |work=Los Angeles Times |agency=AP |date=September 5, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921144124/http://articles.latimes.com/1997/sep/05/business/fi-29007 |archive-date=September 21, 2015}}&lt;/ref&gt;.

1998-jılı Rot tárepinen Disney, Touchstone hám Hollywood film óndiris bólimlerin birlestiriw ushın Buena Vista Motion Pictures Group dúzildi, onıń basshılıǵı Devid Fogelge isenip tapsırıldı&lt;ref&gt;{{cite book|last=Stewart|first=James|title=Disney War|date=2005|publisher=Simon and Schuster|location=New York|isbn=0-684-80993-1|page=[https://archive.org/details/disneywar00jame_0/page/301 301]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/disneywar00jame_0/page/301}}&lt;/ref&gt;. Bul hár qıylı óndiris bólimlerin oraylastırıw hám Disney ishindegi haqıyqıy film óndirisin ekonomikalıq jaqtan nátiyjeli etiw ushın islendi. Rot jáne de studiyanıń jıllıq óndiris jobasın qısqartıw kerekligin anıqladı. 1998-jıldıń avgust ayında, Caravan nıń tiykarshılarınıń biri Rodjer Birnbaum, Rottıń usınısı menen burınǵı Morgan Creek Productions basqarma basshısı hám bas operaciyalıq direktorı Geri Barber menen birge Spyglass Entertainment ti shólkemlestiriw ushın ketti. Bunda Disney Caravan nıń rawajlanıw jobasın, bes jıllıq tarqatıw kelisimin hám aldın ala tólemdi Spyglass ke berdi. Caravan nıń qalǵan úsh filmi shıǵarılǵannan keyin, ol óz jumısın toqtattı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Eller |first=Clauida |title=Spyglass Offers Disney Lower-Risk Deals |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-aug-21-fi-15109-story.html |access-date=March 18, 2015 |work=Los Angeles Times |date=August 21, 1998 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402185902/http://articles.latimes.com/1998/aug/21/business/fi-15109 |archive-date=April 2, 2015}}&lt;/ref&gt;. 2000-jıldıń may ayına kelip, Disney Spyglass tıń úlesin satıp aldı&lt;ref name=&quot;lat&quot;&gt;{{cite news |last=Eller |first=Clauida |title=Spyglass Hopes for More Good 'Sense' in Future Projects |url=https://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |access-date=March 18, 2015 |work=Los Angeles Times |date=May 23, 2000 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402105027/http://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |archive-date=April 2, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402105027/http://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |archivedate=April 2, 2015}}&lt;/ref&gt;.

Piter Shneyder 1999-jıldıń yanvar ayında studiya prezidenti lawazımına kóterildi, al Tomas Shumaxer Walt Disney Feature Animation hám Walt Disney Theatrical Productions prezidenti boldı, ekewi de Disney Theatrical Group tıń birge prezidentleri boldı&lt;ref&gt;{{cite news|author-link1=Robert Simonson|last=Simonson |first=Robert |title=Thomas Schumacher Promoted to Co-President of Disney Theatricals |url=http://www.playbill.com/news/article/thomas-schumacher-promoted-to-co-president-of-disney-theatricals-79402 |access-date=July 28, 2015 |work=Playbill |date=January 12, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924205329/http://www.playbill.com/news/article/thomas-schumacher-promoted-to-co-president-of-disney-theatricals-79402 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt;. Birinshi studiya prezidenti sıpatında Shneyder Disney belgileri astında shıǵarılǵan barlıq filmlerge qadaǵalaw baqlawın ámelge asırdı&lt;ref name=&quot;nyt1&quot; /&gt; Iyul ayında Walt Disney Television, sonıń ishinde Buena Vista Television Productions, Walt Disney Studios tan ABC Television Network ke ótkerildi,&lt;ref&gt;{{cite news|last=Hofmeister |first=Sallie |title=Disney Plans to Consolidate Two of Its Television Groups |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-jul-08-fi-53934-story.html |access-date=July 5, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=July 8, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004224513/http://articles.latimes.com/1999/jul/08/business/fi-53934 |archive-date=October 4, 2013}}&lt;/ref&gt;. ABC diń praym-taym bólimi menen birlesip, ABC Entertainment Television Group ti shólkemlestirdi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Hofmeister |first=Sallie |title=Disney Combining Network TV Operations Into One ABC Unit |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-jul-09-fi-54430-story.html |access-date=July 5, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=July 9, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005011621/http://articles.latimes.com/1999/jul/09/business/fi-54430 |archive-date=October 5, 2013}}&lt;/ref&gt;.

=== 2000-jıllar ===
Rot 2000-jıldıń yanvar ayında óz óndiris kompaniyasın dúziw ushın ketti&lt;ref name=&quot;lat&quot; /&gt; al Shneyder studiya baslıǵı lawazımına kóshti.&lt;ref name=&quot;nyt1&quot; /&gt; Shneyder 2001-jıldıń iyun ayında Walt Disney Studios tan ketip, bir bólimi Disney tárepinen qarjılandırılǵan óz teatr óndiris kompaniyasın dúzdi. Orınbasar tayınlanbaǵan bolsa da, Dick Cook, Walt Disney Motion Pictures Group (tarqatıw) baslıǵı; Thomas Schumacher, Walt Disney Animation prezidenti; hám Nina Jacobson, Buena Vista Motion Pictures Group (óndiris) prezidenti óz házirgi lawazımlarında qala otırıp, Shneyderdiń wazıypaların óz moynına aldı.&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/06/21/business/chairman-of-disney-s-studios-resigns-to-return-to-broadway.html|title=Chairman of Disney's Studios Resigns to Return to Broadway|last=Lyman|first=Rick|date=June 21, 2001|work=The New York Times|access-date=August 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527170629/http://www.nytimes.com/2001/06/21/business/chairman-of-disney-s-studios-resigns-to-return-to-broadway.html|archive-date=May 27, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;, 2002-jıldıń fevral ayında Kuk studiya baslıǵı etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Godfrey |first1=Leigh |title=Walt Disney Studios Ups Richard Cook To Chairman |url=https://www.awn.com/news/walt-disney-studios-ups-richard-cook-chairman |access-date=June 2, 2020 |work=Animation World Network |date=February 22, 2002 | til =en}}&lt;/ref&gt;. 2002-jıldıń yanvar ayında Buena Vista International - Latin America Admira, Telefónica nıń mazmun óndiris hám tarqatıw bólimi menen tiykarınan Braziliya hám Meksika film óndirisi ushın Miravista dep atalǵan birlesken kárxana óndiris kompaniyasın dúzdi&lt;ref&gt;{{cite news|title=Admira, Disney form Miravista film company |url=http://www.telecompaper.com/news/admira-disney-form-miravista-film-company--338338 |access-date=September 11, 2015 |work=Telecompaper |date=January 31, 2002 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109213719/http://www.telecompaper.com/news/admira-disney-form-miravista-film-company--338338 |archive-date=January 9, 2016}}&lt;/ref&gt;.

2003-jıldıń yanvar ayında Disney resurslardan paydalanıwdı jaqsılaw hám jańa personajlar menen franshizalardı rawajlandırıwǵa úziliksiz itibar beriw maqsetinde óziniń teatr hám animaciya bólimlerin qayta shólkemlestiriwdi basladı. Walt Disney Feature Animation — Walt Disney Television Animation nan tısqarı — hám Buena Vista Theatrical Worldwide Walt Disney Studios quramına kirgizildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Godfrey |first=Leigh |title=Disney Streamlines Television Animation Division |url=http://www.awn.com/news/business/disney-streamlines-television-animation-division |access-date=February 27, 2013 |newspaper=AWN News |date=January 3, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102104535/http://www.awn.com/news/business/disney-streamlines-television-animation-division |archive-date=November 2, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Godfrey |first=Leigh |title=David Stainton Named President, Disney Feature Animation |url=http://www.awn.com/news/people/david-stainton-named-president-disney-feature-animation |access-date=February 27, 2013 |newspaper=AWN News |date=January 3, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017170343/http://www.awn.com/news/people/david-stainton-named-president-disney-feature-animation |archive-date=October 17, 2013}}&lt;/ref&gt;. 2003-jılı studiya 3 milliard dollar ulıwma dúnya júzi boyınsha kassalıq rekordın ornattı&lt;ref&gt;{{cite news |last=Streisand |first=Betsy |title=Can Dick Cook Keep Disney Afloat? - April 1, 2004 |url=https://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |access-date=December 22, 2016 |work=Business 2.0 |date=April 1, 2004 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223063301/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |archive-date=December 23, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161223063301/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |archivedate=December 23, 2016}}&lt;/ref&gt;.

2005-jıldıń sentyabr ayında Disney hám Kingdom Films birlesip Magic Films degen birlesken kárxanasın shólkemlestirdi, ol 32 filmdi qarjılandırıw ushın dúzilgen bolıp, bul dizimge dawamlı filmler kirmeytuǵın edi. Kingdom 135 million dollar kapital hám 370 million dollar aylanba kredit sızıǵı menen qarjılandırıwdı támiyinleytuǵın edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-2005-09-24-disney24-story.html| bet = Disney turns to investors to help finance its movies| last1 = Armitage| first1 = Alex| last2 = Weiss| first2 = Miles| baspaxana = Bloomberg News| sáne = 2005-jıl 24-sentyabr | jumıs = Orlando Sentinel| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-iyun }}&lt;/ref&gt;. Disney Channel franshizasınıń bir bólegi bolǵan High School Musical 3 filminen basqa, Kingdom 2008-jıldıń dekabr ayında Disney ge qarsı arza berdi&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Eller |first1=Claudia |title=Disney hit with suit by film financing partner |url=https://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2008/12/kingdom-films-w.html |access-date=June 13, 2019 |newspaper=LA Times |date=December 17, 2008}}&lt;/ref&gt;. 2005-jıldıń dekabr ayında Alan Bergman Walt Disney Studios prezidenti lawazımına kóterildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Alan Bergman profile| url = https://www.bloomberg.com/profile/person/2025517| jumıs = Bloomberg| qaralǵan sáne = 2020-jıl 3-iyun }}&lt;/ref&gt;.

2006-jıldıń yanvar ayında Walt Disney Company kompyuter animaciyası tarawında jetekshi Pixar dı satıp alıwdı járiyaladı&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://money.cnn.com/2006/01/24/news/companies/disney_pixar_deal/ | sáne=January 24, 2006 | work=CNN | title=Disney buys Pixar | first=Paul R. | last=La Monica | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250702015223/https://money.cnn.com/2006/01/24/news/companies/disney_pixar_deal/ | archivedate=July 2, 2025 | access-date=January 18, 2025}}&lt;/ref&gt;. Kelisim 2006-jıldıń may ayında juwmaqlandı. Pixar kompaniyasınıń atqarıwshı direktorı Ed Catmull Pixar hám Disney feature animation studiyalarınıń prezidenti bolıp xızmet etedi. Pixar kompaniyasınıń atqarıwshı vice-prezidenti John Lasseter Pixar hám feature animated studiyaları ushın bas dóretiwshilik direktorı boldı, sonıń menen birge jańa Disney temalıq jaqtan park attrakcionların rawajlandırıwǵa járdem berdi&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Disney Completes Pixar Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/disney-completes-pixar-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=May 5, 2006 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt;.

2006-jıldıń iyul ayında Disney kóbirek Disney brendli (yaǵnıy Walt Disney Pictures) filmlerdi hám azıraq Touchstone atamasındaǵı filmlerdi shıǵarıw strategiyasın ózgertiwdi járiyaladı. Bul qádem Topardıń dúnya júzi boyınsha shama menen 650 jumıs ornın qısqartıwına alıp keliwi kútilgen edi&lt;ref&gt;{{cite news|title=Schaeffer's Upon Further Review Highlights the Following Stocks: Abbott Laboratories, Bank of America, Knight Capital Group, and Walt Disney |url= http://finance.boston.com/boston/news/read/100401/schaeffer's_upon_further_review_highlights_the_following_stocks |archive-url= https://archive.today/20130118082051/http://finance.boston.com/boston/news/read/100401/schaeffer's_upon_further_review_highlights_the_following_stocks |archive-date= January 18, 2013 |access-date=December 6, 2012|newspaper=Boston.com|date=July 19, 2006|agency=Business Wire News Releases/Schaeffer's Investment Research|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Bul shıǵınlardı qısqartıw ilajı bolıp, jıllıq filmler dizimi 12-15 filmnen ibarat bolatuǵın edi&lt;ref name=&quot;vty0a&quot;&gt;{{cite news|url=https://variety.com/2009/film/features/disney-signs-deal-with-dreamworks-1117999836/|title=Disney signs deal with DreamWorks|last1=Graser|first1=Marc|date=February 9, 2009|work=Variety|access-date=November 26, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20091008132321/http://www.variety.com/article/VR1117999836.html?categoryid=13&amp;cs=1|archive-date=October 8, 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2004-jılı satıp alınǵannan keyin hár qıylı bólimlerge ótkerilgen The Muppets Studio 2006-jılı Walt Disney Studios tıń Arnawlı Waqıyalar Toparına qosıldı&lt;ref name=&quot;THRMuppets&quot;&gt;{{cite news|last=Masters |first=Kim |title=Kermit as Mogul, Farting Fozzie Bear: How Disney's Muppets Movie Has Purists Rattled |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-muppets-jason-segel-amy-adams-jim-henson-250805?page=3 |access-date=August 20, 2013 |newspaper=The Hollywood Reporter |date=October 20, 2011 |pages=3 of 4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103224328/http://www.hollywoodreporter.com/news/disney-muppets-jason-segel-amy-adams-jim-henson-250805?page=3 |archive-date=November 3, 2013}}&lt;/ref&gt;. 2007-jıldıń aprel ayında Disney Buena Vista brendin toqtattı. Buena Vista Motion Pictures Group hám Buena Vista Pictures Distribution sáykesinshe Walt Disney Motion Pictures Group hám Walt Disney Studios Motion Pictures dep qayta ataldı. Hollywood Pictures te jabıldı&lt;ref name=&quot;bbg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BW&quot;&gt;{{cite news|title=Company Overview of Walt Disney Motion Pictures Group, Inc.|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=8057784|archive-url=https://archive.today/20140513030438/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=8057784|url-status=dead|archive-date=May 13, 2014|access-date=May 13, 2014|newspaper=Bloomberg Businessweek|quote=Walt Disney Motion Pictures Group, Inc., an entertainment production company, produces and distributes scripts and oversees films for Walt Disney Pictures, Touchstone Pictures, and Hollywood Pictures. The company was formerly known as Buena Vista Motion Pictures Group. The company was founded in 1998 and is based in Burbank, California.}}&lt;/ref&gt;. 2007-jıldıń iyul ayında Disney bas atqarıwshı direktorı Bob Iger Walt Disney Pictures brendli filmlerde shılım shegiw hám temeki ónimlerin kórsetiwge tıyım saldı, sonday-aq Touchstone hám Miramax filmlerinde bunday kórinislerdi sheklep qoydı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://variety.com/2007/film/features/disney-jumps-on-smoking-ban-1117969121/|title=Disney jumps on smoking ban|last1=Gilstrap|first1=Peter|date=July 25, 2007|work=Variety|access-date=June 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630144203/http://variety.com/2007/film/features/disney-jumps-on-smoking-ban-1117969121/|archive-date=June 30, 2016|url-status=live|last2=Triplett|first2=William}}&lt;/ref&gt;.

2008-jıldıń aprel ayında Studiya tábiyat filmlerin islep shıǵarıwshı Disneynature atamasın dúzgenin járiyaladı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-apr-22-fi-disney22-story.html|title=Disney gets back to nature|last1=Eller|first1=Claudia|date=April 22, 2008|work=Los Angeles Times|access-date=October 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105185510/http://articles.latimes.com/2008/apr/22/business/fi-disney22|archive-date=November 5, 2013|url-status=live|last2=Chmielewski|first2=Dawn C.}}&lt;/ref&gt;. Studiya may ayında Kingdom Comics bólimin ashtı, oǵan jazıwshı-aktyor Ahmet Zappa, televidenie atqarıwshısı Harris Katleman hám jazıwshı-redaktor Christian Beranek basshılıq etti. Kingdom jańa ideyalardı payda etiw hám olardı film islep shıǵarıwǵa tayarlaw, sonday-aq Disney kitapxanasındaǵı bar filmlerdi qayta oylap tabıw hám qayta rawajlandırıw ushın dúzilgen edi, bunda Disney Publishing Worldwide birinshi bolıp bul ideyalardı baspadan shıǵarıw múmkinshiligine iye boldı&lt;ref name=&quot;thr&quot;&gt;{{cite news|last=Kit |first=Borys |title=Disney draws up plans for graphic novel biz |url=https://www.reuters.com/article/arts-disney-dc-idUSN2934100420080531 |access-date=October 3, 2012 |newspaper=The Hollywood Reporter |date=May 29, 2008 |agency=Reuters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702001753/https://www.reuters.com/article/2008/05/31/arts-disney-dc-idUSN2934100420080531 |archive-date=July 2, 2013}}&lt;/ref&gt;.

2009-jıldıń 9-fevralında Walt Disney Studios DreamWorks Studios penen 7 jıllıq, 30 filmlik tarqatıw kelisimin dúzdi, usıǵan baylanıslı DreamWorks filmleri Touchstone brendi arqalı shıǵarılatuǵın boldı, al Disney bolsa 10 procent tarqatıw tólemin alatuǵın boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = The Walt Disney Company: 2011 Annual Financial Report| url = http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130325232308/http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 25-mart }} Page 12.&lt;/ref&gt;. Kelisim jáne de Disney tárepinen DreamWorks ke óndiris ushın 175 million dollar birgelikte qarjılandırıw qarızın hám Disneydiń televidenie kelisimindegi orınlarǵa kiriw múmkinshiligin de óz ishine aldı, sol waqıtta bul kelisim Starz benen dúzilgen edi&lt;ref name=&quot;lat22&quot;&gt;{{cite news |last=Eller |first=Claudia | sáne =February 10, 2009 |title=DreamWorks gets Disney cash in distribution deal |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-feb-10-fi-dreamworks10-story.html}}&lt;/ref&gt;. 2009-jıldıń aqırında burın ǵárezsiz Disney film bólimi Miramax Films Walt Disney Studios qa ótkerildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Eller |first=Claudia |title=Disney to slash Miramax Films staff to 20, reduce releases to 3 a year |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-oct-03-fi-ct-miramax3-story.html |access-date=February 11, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=October 3, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121225115258/http://articles.latimes.com/2009/oct/03/business/fi-ct-miramax3 |archive-date=December 25, 2012}}&lt;/ref&gt;, 2010-jılı Filmyard Holdings ke satılǵanǵa shekem&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lang |first=Brent |title=Tutor Gets His Prize as Miramax Deal Closes |url=https://www.thewrap.com/movies/article/exclusive-miramax-deal-closes-22999 |access-date=April 13, 2014 |newspaper=The Wrap |date=December 3, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326114944/http://www.thewrap.com/movies/article/exclusive-miramax-deal-closes-22999 |archive-date=March 26, 2014}}&lt;/ref&gt;. Kingdom Comics bóliminiń dóretiwshileri hám basqarıwshıları óz kelisimlerin ǵárezsiz Monsterfoot Productionsqa kóshirdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.variety.com/graphics/factsonpacts.pdf|title=Facts on Pacts|last1=McNary|first1=Dave|work=Variety|access-date=February 12, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319032300/http://www.variety.com/graphics/factsonpacts.pdf|archive-date=March 19, 2013|url-status=live|last2=Harris|first2=Dana|year=2009|last3=Kroll|first3=Justin|name-list-style=amp}}&lt;/ref&gt;.

2009-jıldıń 18-sentyabrinde Kuk basqarma baslıǵı lawazımınan bosatıldı, sebebi Iger onnan bunı talap etken edi, sebebi Kuk Iger zárúr dep esaplaǵan ózgerislerge qarsılıq kórsetken hám aldıńǵı jıldıń nátiyjeleri jaman bolǵan edi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Finke |first=Nikki |url=https://deadline.com/2009/09/exclusive-dick-cook-fired-from-disney-16183/ |title=EXCLUSIVE! Dick Cook Fired From Disney; Hollywood Registering Shock At News; &quot;Never Saw It Coming&quot; vs &quot;Had A Choice&quot; |website=[[Deadline Hollywood]] |date=September 18, 2009 |access-date=September 21, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211212307/http://www.deadline.com/hollywood/exclusive-dick-cook-fired-from-disney/ |archive-date=February 11, 2010}}&lt;/ref&gt;. Onıń ornına 2009-jıldıń 5-oktyabrinde Disney Channels Worldwide prezidenti Rich Ross tayınlandı&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Rich Ross Named Chairman Of The Walt Disney Studios |url=https://thewaltdisneycompany.com/rich-ross-named-chairman-of-the-walt-disney-studios/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=October 5, 2009 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt;.

=== 2010-jıllar ===
Walt Disney Company 2009-jıldıń dekabr ayında Marvel Entertainment kompaniyasın 4.2 milliard dollarǵa satıp alıwdı juwmaqladı&lt;ref name=&quot;Walt-Disney-Company-Feb-2010-10-Q&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://edgar.secdatabase.com/990/119312510025949/filing-main.htm| bet = Walt Disney Company, Form 10-Q, Quarterly Report, Filing Date Feb 9, 2010| baspaxana = secdatabase.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 13-may }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Disney Completes Marvel Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/disney-completes-marvel-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company | sáne =December 31, 2009 |access-date=May 31, 2020}}&lt;/ref&gt;. Disney 2010-jıldıń oktyabr ayında Paramount Pictures penen Marvel dıń «The Avengers» hám «Iron Man 3» filmleriniń dúnya júzilik marketing hám tarqatıw huqıqların ótkeriw boyınsha shártnama dúzdi&lt;ref name=&quot;hollywoodreporter&quot;&gt;{{cite news|author=Kim Masters |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-distribute-marvels-avengers-iron-31061 |title=Disney to Distribute Marvel's 'The Avengers,' 'Iron Man 3' |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=October 18, 2010 |access-date=October 18, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411101407/http://www.hollywoodreporter.com/news/disney-distribute-marvels-avengers-iron-31061 |archive-date=April 11, 2016}}&lt;/ref&gt;.

2011-jıldıń may ayında Disney India hám UTV Motion Pictures Disney brendindegi shańaraqlıq filmlerdi birgelikte islep shıǵarıw tuwralı kelisti, bunda eki kompaniya da dóretiwshilik funkciyaların atqaradı, al UTV filmlerdi islep shıǵarıw, marketing hám tarqatıwdı ámelge asıradı&lt;ref&gt;{{cite press release|title=The Walt Disney Company India &amp; UTV Join Creative Forces |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aAt5o8k1cUNc |location=Bangalore, INDIA |publisher=The Walt Disney Company (India) |agency=Bloomberg |date=May 19, 2011 |access-date=April 23, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424040655/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aAt5o8k1cUNc |archive-date=April 24, 2014}}&lt;/ref&gt;.

2011-jıldıń avgust ayında Disney qayta shólkemlestiriw barısında Marvel Studios marketing bólimin jumıstan bosattı. Disney keleshektegi Marvel filmleriniń marketing hám tarqatıwın óz moynına aldı, bul 2012-jılı shıǵarılǵan «The Avengers» filminen baslandı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Finke |first=Nikki |title=Disney Fires Marvel's Marketing Department |url=https://deadline.com/2011/08/disney-fires-marvels-marketing-department-162086/ |access-date=June 11, 2015 |date=August 23, 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428200342/http://deadline.com/2011/08/disney-fires-marvels-marketing-department-162086/ |archive-date=April 28, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Palmeri |first=Christopher |title=Disney Bets on 'The Avengers' After 'John Carter' |url=https://www.bloomberg.com/bw/articles/2012-04-19/disney-bets-on-the-avengers-after-john-carter |access-date=June 11, 2015 |date=April 19, 2012 |work=Bloomberg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150613021732/http://www.bloomberg.com/bw/articles/2012-04-19/disney-bets-on-the-avengers-after-john-carter |archive-date=June 13, 2015}}&lt;/ref&gt;.

2012-jıldıń 20-aprelinde Ross studiya baslıǵı lawazımınan bosatıldı&lt;ref name=&quot;dl1&quot;&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2012/04/shocker-rich-ross-out-at-disney-more-259438/|title=Shocker! Rich Ross Out at Disney|last=Finke|first=Nikki|date=April 20, 2012|work=Deadline Hollywood|access-date=December 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161205132452/http://deadline.com/2012/04/shocker-rich-ross-out-at-disney-more-259438/|archive-date=December 5, 2016|url-status=live|publisher=Penske Business Media, LLC}}&lt;/ref&gt;. Burınǵı Warner Bros. baslıǵı Alan Xorn 2012-jıldıń 31-mayında jańa baslıq etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Alan Horn Named Chairman of The Walt Disney Studios |url=https://thewaltdisneycompany.com/alan-horn-named-chairman-of-the-walt-disney-studios/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=May 31, 2012 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt;. 2012-jıldıń 30-oktyabrde Lucasfilm Walt Disney Company tárepinen satıp alınıwǵa kelisim berdi hám jańa «Juldızlar urısı» trilogiyası járiyalandı&lt;ref name=&quot;3nz&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.3news.co.nz/Disney-purchases-Lucasfilm-announces-new-Star-Wars/tabid/418/articleID/274821/Default.aspx| bet = Disney purchases Lucasfilm, announces new Star Wars| familiya = Nakashima| at = Ryan| sáne = 2012-jıl 30-oktyabr | jumıs = 3 News| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130601185030/http://www.3news.co.nz/Disney-purchases-Lucasfilm-announces-new-Star-Wars/tabid/418/articleID/274821/Default.aspx| arxivsáne = 2013-jıl 1-iyun | url-status = dead| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Kelisim 21-dekabrde rásmiylestirildi&lt;ref&gt;{{cite press release |title=The Walt Disney Company Completes Lucasfilm Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/the-walt-disney-company-completes-lucasfilm-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=December 21, 2012 |access-date=May 30, 2020}}&lt;/ref&gt;. Sol kúni keyinirek, Disney 2016-jıldan baslap Walt Disney Pictures, Walt Disney Animation Studios, Pixar Animation Studios, Marvel Studios hám Disneynature filmleriniń birinshi kórsetiliwi ushın Netflix ti AQSH taǵı óziniń ayrıqsha televizion jazılıw xızmeti etip belgilewge kelisti, bul 2015-jılı tamamlanatuǵın Starz penen bolǵan kelisimniń ornın bastı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Crowe |first=Deborah |title=Disney, Netflix Sign Distribution Deal |url=http://www.labusinessjournal.com/news/2012/dec/04/disney-netflix-sign-distribution-deal/ |access-date=December 6, 2012 |newspaper=Los Angeles Business Journal |date=December 4, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121209021546/http://www.labusinessjournal.com/news/2012/dec/04/disney-netflix-sign-distribution-deal/ |archive-date=December 9, 2012}}&lt;/ref&gt;.

2013-jıldıń aprel ayında Walt Disney Studios 150 xızmetkerin, sonıń ishinde marketing hám úy oyın-zawıq bólimleriniń xızmetkerlerin jumıstan bosattı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/04/11/business/media/disney-studios-lays-off-150-employees.html|title=Disney Studios Lays Off 150 Employees|last=Barnes|first=Brooks|date=April 10, 2013|work=The New York Times|access-date=April 11, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524180820/http://www.nytimes.com/2013/04/11/business/media/disney-studios-lays-off-150-employees.html?ref=media&amp;_r=0|archive-date=May 24, 2013|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Miller |first=Daniel |title=Walt Disney Co. expected to begin layoffs |url=https://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-walt-disney-co-layoffs-expected-20130405,0,5498621.story |access-date=April 28, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=April 5, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422182335/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-walt-disney-co-layoffs-expected-20130405%2C0%2C5498621.story |archive-date=April 22, 2013}}&lt;/ref&gt;. 2013-jıldıń iyul ayında Disney burın Paramount iyelik etken Marvel Studios tıń «Iron Man», «Iron Man 2», «Thor» hám «Captain America: The First Avenger» filmleriniń barlıq tarqatıw huqıqların satıp aldı&lt;ref&gt;{{cite press release |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |title=Disney Acquires Distribution Rights to Four Marvel Films from Paramount |url=https://www.businesswire.com/news/home/20130702006078/en/Disney-Acquires-Distribution-Rights-Marvel-Films-Paramount |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |agency=Business Wire |date=July 2, 2013 |access-date=May 31, 2020}}&lt;/ref&gt;. Sol jıldıń dekabr ayında Disney keleshektegi «Indiana Jones» filmleriniń tarqatıw hám marketing huqıqların Paramount tan satıp aldı. Paramount dáslepki tórt filmdi tarqatıwdı dawam etedi hám qosımsha filmlerden «finanslıq qatnasıw» aladı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kroll |first=Justin |title=Disney Acquires Rights to Future 'Indiana Jones' Movies |url=https://variety.com/2013/film/news/disney-acquires-indiana-jones-rights-from-paramount-1200927216/#|access-date=December 6, 2013 |newspaper=Variety |date=December 6, 2013}}&lt;/ref&gt;. 2015-jıldıń mart ayında Ayger studiyanıń shılım shegiw hám tameki buyımların qollanıwǵa tıyım salıwın keńeytip, tariyxıy jaqtan áhmiyetli bolmasa, PG-13 reytingli hám onnan tómen filmlerdi qosqanda, studiya tárepinen shıǵarılǵan barlıq filmlerge qollandı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kelley |first=Seth |title=Disney CEO to 'Absolutely Prohibit' Smoking in Films Made for Kids |url=https://variety.com/2015/film/news/disney-ceo-to-absolutely-prohibit-smoking-in-films-made-for-kids-1201451616/ |access-date=June 1, 2016 |work=Variety |date=March 12, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630141419/http://variety.com/2015/film/news/disney-ceo-to-absolutely-prohibit-smoking-in-films-made-for-kids-1201451616/ |archive-date=June 30, 2016}}&lt;/ref&gt;. Studiya hám Shanghai Media Group Pictures 2014-jıldıń 6-martındaǵı járiyalawdan aldın kóp jıllıq film islep shıǵarıw kelisimine qol qoydı, yaǵnıy qıtay temaları Disney brendindegi filmlerge kirgiziledi&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Peters |first1=Chris |last2=Sikka |first2=Kanika |title=Walt Disney, Shanghai Media Group to develop Disney-branded movies |url=https://www.reuters.com/article/us-disney-shanghaimediagroup-idUSBREA2605220140307#tVQJkRY4bB1hgyW9.97 |access-date=November 30, 2015 |work=Reuters.com |publisher=Thomson Reuters |date=March 6, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150827131246/https://www.reuters.com/article/2014/03/07/us-disney-shanghaimediagroup-idUSBREA2605220140307 |archive-date=August 27, 2015}}&lt;/ref&gt;.

2015-jıldıń avgust ayında Marvel Studios Walt Disney Studios quramına kirdi, prezident Kevin Faygi Marvel Entertainment bas direktorı Ayzek Perlmutterdiń ornına Disney studiyasınıń baslıǵı Alan Xornǵa esabat beredi. Perlmutter 2019-jılǵa shekem Marvel Television hám Marvel Animation ge basshılıq etiwdi dawam etti, sol waqıtta olar Marvel Studios quramına qayta qosıldı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/marvel-shake-up-film-chief-819205 |title=Marvel Shake-Up: Film Chief Kevin Feige Breaks Free of CEO Ike Perlmutter (Exclusive) |last1=Masters |first1=Kim |last2=Belloni |first2=Matthew |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=August 31, 2015 |access-date=August 31, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903181746/http://www.hollywoodreporter.com/news/marvel-shake-up-film-chief-819205 |archive-date=September 3, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Fleming |first1=Mike Jr. |title=Marvel Studios President Kevin Feige Adds Marvel Chief Creative Officer Title|url=https://deadline.com/2019/10/kevin-feige-marvel-studios-president-adds-chief-creative-officer-marvel-title-oversees-all-creative-1202760382/ |access-date=October 15, 2019 |work=[[Deadline Hollywood]] |date=October 15, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2016-jıldıń yanvar ayında Disney ózi tarqatqan on tórt DreamWorks filmine iyelik etti, bul DreamWorks tıń Amblin Partners ke qayta qurılıwı barısında tólenbegen qarızlar ornına berildi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Rainey |first=James |title=Steven Spielberg Puts His Own Big Bucks Into the New Amblin Partners (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2015/film/news/steven-spielberg-amblin-investment-1201669720/ |access-date=January 1, 2016 |work=Variety |date=December 30, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101071239/http://variety.com/2015/film/news/steven-spielberg-amblin-investment-1201669720/ |archive-date=January 1, 2016}}&lt;/ref&gt;. Sol jıldıń keyinirek waqtında Disney «The Light Between Oceans» filmin tarqattı - bul DreamWorks penen tarqatıw kelisiminiń on tórtinshi hám sońǵı filmi boldı, sonday-aq Touchstone brendinde shıǵarılǵan sońǵı film edi.

2016-jıldıń 19-dekabr kúni Walt Disney Studios dúnya júzilik kinoteatrlarda 7 milliard dollar tabısqa jetken birinshi iri studiya boldı. Bul Universal dıń 2015-jılǵı 6.89 milliard dollarlıq rekordınan ozıp ketti. Disney buǵan jıldıń eń joqarı on filminiń besewi menen eristi, olardıń rekordlı tórtewi - «The Jungle Book», «Finding Dory», «Captain America: Civil War» hám «Rogue One: A Star Wars Story» - ashılıw háptesinde 100 million dollardan artıq tabıs taptı. 2016-jılı tórt film 1 milliard dollardan artıq, al jáne bir film dúnya júzi boyınsha 966 million dollar tabıs taptı. Eki studiya bóliminiń (Pixar hám Marvel Studios) birgeliktegi ómirlik kitapxana tabısları 10 milliard dollardan astı&lt;ref name=dl0&gt;{{cite news|last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Disney, Propelled By 'Rogue One', Becomes First Studio To Cross $7 Billion At Global B.O. |url=https://deadline.com/2017/01/disney-propelled-by-rogue-one-crosses-7-billion-at-global-b-o-setting-new-industry-record-1201873507/ |access-date=December 20, 2016 |website=Deadline Hollywood |date=December 19, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220213103/http://deadline.com/2016/12/disney-propelled-by-rogue-one-crosses-7-billion-at-global-b-o-setting-new-industry-record-1201873507/ |archive-date=December 20, 2016}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń noyabr ayında, studiya Los Angeles Times gazetasınıń jurnalistlerine óz filmleriniń premeradan aldınǵı kórsetiwlerine qatnasıwǵa qısqa múddetli tıyım saldı. Bul gazeta Anaheim aymaǵındaǵı Disney diń siyasiy tásiri haqqında kompaniya «biytárep emes hám nadurıs» dep esaplaǵan maqalalar járiyalaǵan edi. Birqansha belgili sınshılar hám basılımlar arasında boykot háreketi payda bolǵannan keyin (sonıń ishinde Washington Post blogeri Alyssa Rosenberg, The New York Times, hám Boston Globe sınshısı Ty Burr), hám bir neshe iri kino sınshıları jámiyetleri juwap retinde Disney filmlerin ózleriniń jıl aqırındaǵı sıylıqlarınan shıǵarıp taslaw qáwpin payda etkennen soń, Disney kompaniyası «Los Angeles Times tıń jańadan tayınlanǵan basshılıǵı menen biziń anıq qáweterlerimiz boyınsha nátiyjeli sáwbetler ótkergenin» málim etti hám óz tıyımın biykar etti&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2017/nov/07/disney-los-angeles-times-media-boycott|title=Disney's blackout of LA Times triggers boycott from media outlets|last=Carroll|first=Rory|date=November 7, 2017|work=The Guardian|access-date=November 7, 2017| til =en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/act-four/wp/2017/11/06/why-i-wont-be-reviewing-the-last-jedi-or-any-other-disney-movie-in-advance/|title=Why I won't be reviewing 'The Last Jedi,' or any other Disney movie, in advance|newspaper=Washington Post|access-date=November 7, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2017/nov/07/disney-los-angeles-times-media-boycott|title=Disney ends blackout of LA Times after boycott from media outlets|last=Carroll|first=Rory|date=November 7, 2017|work=The Guardian|access-date=November 7, 2017| til =en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń dekabr ayında Disney 21st Century Fox (21CF) tı 52.4 milliard dollarǵa satıp alıw jobasın járiyaladı&lt;ref name=&quot;FoxDisneyPressRelease&quot;&gt;{{Cite press release |title=The Walt Disney Company To Acquire Twenty-First Century Fox, Inc., After Spinoff Of Certain Businesses, For $52.4 Billion In Stock |date=December 14, 2017 |publisher=[[The Walt Disney Company]] |url=https://thewaltdisneycompany.com/walt-disney-company-acquire-twenty-first-century-fox-inc-spinoff-certain-businesses-52-4-billion-stock-2/ |url-status=live |access-date=December 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214141817/https://thewaltdisneycompany.com/walt-disney-company-acquire-twenty-first-century-fox-inc-spinoff-certain-businesses-52-4-billion-stock-2/ |archive-date=December 14, 2017}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń mart ayında 21st Century Fox tıń aktivlerin integraciyalawǵa tayarlıq kóriw maqsetinde, Disney Walt Disney Direct-to-Consumer and International dep atalǵan jańa segment dúzdi, eki segmentti biriktirip hám hár qıylı bólimlerdi, sonıń ishinde Janice Marinelli basqarǵan Walt Disney Studios Home Entertainment ti jańa segmentke ótkerdi&lt;ref name=dl2&gt;{{cite news|last=Chmielewski|first=Dawn C.|title=Disney Announces Reorganization, Names Kevin Mayer Head Of New Direct-To-Consumer Unit, Adds Consumer Products To Bob Chapek's Portfolio|url=https://deadline.com/2018/03/disney-reorganization-kevin-mayer-direct-to-consumer-bob-chapeks-consumer-products-1202337810/|access-date=March 16, 2018|work=Deadline|date=March 14, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń 28-iyun kúni DisneyToon Studios jabıldı&lt;ref name=iw&gt;{{cite news |last=Desowitz |first=Bill |title=Disney Shuts Down Disneytoon Studios in Glendale: Exclusive |url=https://www.indiewire.com/2018/06/disneytoon-studios-shuts-down-disney-glendale-1201979736/ |access-date=June 28, 2018 |work=IndieWire |date=June 28, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Galuppo |first=Mia |title=Disney Shuts Down Animation House Disneytoon Studios |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-shuts-down-animation-house-disneytoon-studios-1124168 |access-date=July 1, 2018 |work=The Hollywood Reporter |date=June 29, 2018}}&lt;/ref&gt;.

2018-jıldıń 8-iyun kúni Disney Lasseter diń jıl aqırına shekem kompaniyadan ketetuǵının, biraq sol waqıtqa shekem másláhátshi xızmetin atqaratuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/06/08/pixar-co-founder-john-lasseter-to-leave-disney-after-missteps.html |title=Pixar co-founder to leave Disney after 'missteps' |last=Barnes |first=Brooks |date=June 8, 2018 |work=CNBC |access-date=June 11, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180610011948/https://www.cnbc.com/2018/06/08/pixar-co-founder-john-lasseter-to-leave-disney-after-missteps.html |archive-date=June 10, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń 19-iyun kúni Pete Docter hám Jennifer Lee sáykes túrde Pixar hám Disney Animation nıń bas dóretiwshilik xızmetkerleri sıpatında Lasseter diń ornın basatuǵını haqqında xabarlandı&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=June 19, 2018 |title=Pete Docter, Jennifer Lee to Lead Pixar, Disney Animation |url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/pete-docter-jennifer-lee-lead-pixar-disney-animation-1121432 |magazine=The Hollywood Reporter |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816163929/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/pete-docter-jennifer-lee-lead-pixar-disney-animation-1121432 |archive-date=August 16, 2018 |access-date=July 27, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2018-jıldıń dekabr ayında studiya kalendar jılı ishinde dúnya júzilik prokatta 7 milliard dollardan asıp ketti. Bul qanday da bir studiyanıń 7 milliard dollar belgisinen asıp ketken ekinshi waqıya boldı, Disney diń óziniń 2016-jılǵı 7.6 milliard dollarlıq dúnya júzilik industriya rekordınan keyin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://thewaltdisneycompany.com/the-walt-disney-studios-hits-7-billion-in-global-box-office-for-2018/| bet = The Walt Disney Studios Hits $7 Billion in Global Box Office for 2018| sáne = 2018-jıl 10-dekabr | jumıs = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2020-jıl 31-may }}&lt;/ref&gt;.

21st Century Fox tı satıp alǵannan keyin, Disney Fox Entertainment Group tıń film bólimleriniń (sonıń ishinde 20th Century Fox, Fox Searchlight Pictures, Fox 2000 Pictures, 20th Century Fox Animation, Blue Sky Studios hám Fox Family) Walt Disney Studios quramına qosılatuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Hipes|first=Patrick|date=March 22, 2019|title=After Trying Day, Disney Sets Film Leadership Lineup|url=https://deadline.com/2019/03/disney-film-executives-post-merger-team-set-1202580586/|magazine=Deadline Hollywood|access-date=March 27, 2019}}&lt;/ref&gt;. Fox tıń film óndirisi boyınsha bas atqarıwshı direktorı Stacey Snider satıp alıwdan keyin lawazımınan ketti. Fox basshıları Emma Watts, Nancy Utley hám Stephen Gilula 2019-jıldıń 20-mart kúni Walt Disney Company ǵa qosıldı&lt;ref name=&quot;dl3&quot;&gt;{{cite news |last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Emma Watts Confirmed To Run Fox |url=https://deadline.com/2018/10/disney-absorbs-fox-executives-emma-watts-elizabeth-gabler-fox-searchlight-1202485406/ |access-date=October 22, 2018 |work=Deadline |date=October 18, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2019-jıldıń 21-mart kúni Disney Fox 2000 belgisiniń óndiristegi filmlerin shıǵarıp bolǵannan keyin jıl aqırına shekem jabılatuǵının járiyaladı. 20th Century Fox Animation de tikkeley basqarma baslıǵı Horn ǵa esap beriwge qayta baǵdarlandı&lt;ref name=&quot;vty1&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2019/film/news/disney-retiring-fox-2000-label-1203169597/| bet = Disney Retiring Fox 2000 Label| familiya = Lang| at = Brent| sáne = 2019-jıl 21-mart | jumıs = Variety| til = en| qaralǵan sáne = 2019-jıl 21-mart }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Disney Film Structure&quot;&gt;{{Cite news|url=https://deadline.com/2019/03/disney-film-executives-post-merger-team-set-1202580586/|title=After Trying Day, Disney Sets Film Leadership Lineup|last=Hipes|first=Patrick|date=March 21, 2019|work=Deadline|access-date=March 27, 2019|quote=Fox Animation (including Blue Sky Studios) will continue to be led by Co-Presidents Andrea Miloro and Robert Baird.}}&lt;/ref&gt;. 20th Century Fox hám onıń baylanıslı studiyaları Fox Corporation nan jeti jıllıq ijara arqalı Century City dagi óz studiya maydanındaǵı bas keńsesin saqlap qaladı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Holloway |first1=Daniel |last2=Lang |first2=Brent |title=Disney to Lease Fox Lot for Seven Years (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2017/biz/news/disney-fox-lot-1202641181/ |access-date=May 3, 2019 |work=Variety |date=December 14, 2017 | til =en}}&lt;/ref&gt;.

2019-jıldıń 1-may kúni prezident Alan Bergman birge-basqarıwshı lawazımına kóterildi. Horn studiyanıń bas dóretiwshilik xızmetkeri degen jańa ataqqa iye boldı&lt;ref&gt;{{cite news |last=Donnelly |first=Matt |title=Disney Promotes Alan Bergman to Studio Co-Chairman as Alan Horn Adds Chief Creative Officer Role |url=https://variety.com/2019/film/news/disney-alan-bergman-cochairman-alan-horn-chief-creative-officer-1203202466/ |access-date=May 3, 2019 |work=Variety |date=May 1, 2019 | til =en}}&lt;/ref&gt;.

Disney studiya ushın, kóbinese 20th Century Fox tıń óndiris hám vizual effektler bólimlerinen, jumıstan bosatıwlar dáwirin járiyaladı. Olar jáne de 2019-jıldıń 31-iyul kúni Fox Izertlew Kitapxanasınıń 2020-jıldıń yanvar ayına shekem Walt Disney Arxivleri hám Imagineering Izertlew Kitapxanasına qosılatuǵının bildirdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/|title=Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)|last1=Lang|first1=Brent|date=August 1, 2019|work=Variety|access-date=August 6, 2019}}&lt;/ref&gt;. Studiya 2019-jıldıń sentyabr ayında Pinewood Group tan London átirapındaǵı Pinewood Studios tıń kópshilik bólegin 2020-jıldan baslap 10 jıllıq múddetke ijaraǵa alatuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Chu |first1=Henry |title=Disney Inks Long-Term Deal to Occupy Most of Pinewood Studios |url=https://variety.com/2019/film/news/disney-long-term-deal-occupy-pinewood-studios-1203327788/ |access-date=September 9, 2019 |work=Variety |date=September 8, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2019-jıldıń avgust ayında Disney bir jıl ishinde dúnya júzi boyınsha kassada 1 milliard dollardan artıq tabıs tawǵan bes filmge iye bolǵan birinshi studiya boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/08/toy-story-4-billion-dollar-box-office-disney-industry-milestone-1202668925/| bet = Disney First Studio Ever To Have 5 Pics Cross $1 Billion In Single Year With 'Toy Story 4'| familiya = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2019-jıl 15-avgust | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-may }}&lt;/ref&gt;. Walt Disney Studios 2019-jıldıń dekabr ayında global kassada 10 milliard dollarǵa jetken birinshi iri studiya bolıp, 2016-jılǵı óz rekordın buzdı&lt;ref name=&quot;dl4&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/12/disney-crosses-10-billion-worldwide-box-office-new-all-time-record-1202803824/| bet = Disney Crossing Record $10 Billion At Worldwide Box Office; First Studio In History To The Mark| familiya = Tartaglione| at = Nancy| sáne = 2019-jıl 8-dekabr | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 29-may }}&lt;/ref&gt;. Studiya 2019-jıldı dúnya júzi boyınsha kassada 13,2 milliard dollar tabıs penen juwmaqladı.&lt;ref name=&quot;DisneyBO2019&quot; /&gt; Disney buǵan Avengers: Endgame, The Lion King, Captain Marvel, Toy Story 4, Aladdin, Frozen II hám Star Wars: The Rise of Skywalker filmleriniń hárbiriniń 1 milliard dollardan artıq tabıs tabıwı arqasında eristi.&lt;ref name=&quot;dl4&quot; /&gt;

=== 2020-jıllar ===
2020-jıldıń 17-yanvar kúni Disney studiyanıń 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures brendlerinen «Fox» atamasın alıp taslaytuǵının járiyaladı. Eki studiya sáykes túrde 20th Century Studios hám Searchlight Pictures dep qayta ataldı&lt;ref name=&quot;FoxNameChange&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-drops-fox-20th-century-searchlight-logos-1270685| bet = Disney Drops &quot;Fox&quot; From 20th Century, Searchlight Logos| familiya = Galuppo| at = Mia| sáne = 2020-jıl 17-yanvar | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Basqa Disney film bólimlerine uqsas, 20th Century Studios quramında islep shıǵarılǵan filmler sol jılı Walt Disney Studios Motion Pictures arqalı tarqatıla baslandı. Searchlight Pictures Arqa Amerikada ózbetinshe tarqatıw bólimin jumıs isletiwdi dawam etti&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://deadline.com/2020/01/emma-watts-leaves-disneys-20th-century-studios-1202846855/|title=Emma Watts Leaves Disney's 20th Century Studios|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=January 30, 2020|work=Deadline|access-date=February 3, 2020}}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń dekabr ayında 2021-jıldıń 1-yanvarınan baslap Bergmannıń predsedatel bolatuǵını, ol dóretiwshilik, óndiris, marketing hám operaciyalar boyınsha basshılıq etetuǵını, al Xorn studiyalardıń Bas Dóretiwshilik direktorı sıpatında qalıp, tek Disneydiń dóretiwshilik processlerine dıqqat awdaratuǵını hám studiyanıń dóretiwshilik jobaları boyınsha Bergman menen birge islesetuǵını haqqında járiyalandı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/12/disney-studios-alan-bergman-chairman-alan-horn-chief-creative-officer-1234660115/| bet = Alan Bergman Elevates To Disney Studios Content Chairman; Alan Horn Staying On As Chief Creative Officer| familiya = D'Alessandro| at = Anthony| jumıs = [[Deadline Hollywood]]| sáne = 2020-jıl 21-dekabr | qaralǵan sáne = 2020-jıl 21-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

2021-jıldıń 9-fevral kúni Disney kompaniyası Blue Sky Studios studiyasınıń 2021-jıldıń aprel ayında jabılatuǵının járiyaladı. Bir wákilbunıń sol waqıttaǵı ekonomikalıq jaǵday sebepli etilgenin málim etti.&lt;ref name=&quot;DeadlineStudioClose&quot;&gt;{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|last2=D'Alessandro|first2=Anthony|date=2021-02-09|title=Disney Closing Blue Sky Studios, Fox’s Once-Dominant Animation House Behind ‘Ice Age’ Franchise|url=https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|archive-date=February 9, 2021|access-date=2021-02-09|website=Deadline}}&lt;/ref&gt; Studiyanıń film kitapxanası hám intellektual múlki Disney tarapınan [[20th Century Animation]] arqalı saqlanıp qalatugʻın boldı, al Blue Sky Studios ózi [[20th Century Animation]] quramına qosıp jiberildi.&lt;ref name=&quot;Deadline&quot;&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|title=Disney Closing Blue Sky Studios, Fox's Once-Dominant Animation House Behind 'Ice Age' Franchise|work=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|first=Anthony|last=D'Alessandro|date=February 4, 2021|access-date=February 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|archive-date=February 9, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Disney Music Group]] 2023-jıldıń 8-fevral kúni qaytadan Walt Disney Studios quramına qayta shólkemlestirildi&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Goldberg |first=Lesley |last2=McClintock |first2=Pamela |date=February 9, 2023 |title=Disney Reorg: Dana Walden, Alan Bergman Gain Streaming, International; Rebecca Campbell to Exit |work=The Hollywood Reporter |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/disney-reorganization-streaming-film-tv-dana-walden-alan-bergman-1235321497/ |access-date=February 9, 2023}}&lt;/ref&gt;. 2023-jıldıń 26-aprel kúni [[20th Digital Studio]] taratıldı&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Andreeva |first=Nellie |date=April 26, 2023 |title=Disney Layoffs: 20th Digital Studio Folding, D23 Team Downsizing |work=[[Deadline Hollywood]] |url=https://deadline.com/2023/04/disney-layoffs-20th-digital-studio-d23-day-3-1235338152/}}&lt;/ref&gt;.

=== Film óndirisi ===
Walt Disney Pictures - bul óz atamasındaǵı studiya bolıp, ol óziniń tikkeley túsirilgen filmlerin, sonıń menen birge kompaniyanıń animaciya studiyaları, tiykarınan Walt Disney Animation Studios hám Pixar Animation Studios tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi shıǵaradı&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = About The Walt Disney Studios| url = http://waltdisneystudios.com/corp/about| jumıs = The Walt Disney Company| baspaxana = The Walt Disney Studios| qaralǵan sáne = 2014-jıl 17-fevral | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140109052726/http://waltdisneystudios.com/corp/about| arxivsáne = 2014-jıl 9-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Marvel Studios - 2009-jılı Disney tárepinen Marvel Entertainment satıp alınıwı arqalı qosıp alınǵan - Marvel Comics personajlarına tiykarlanǵan superqaharman filmlerin, sonıń ishinde Marvel Cinematic Universe franshizasın islep shıǵaradı. Lucasfilm - 2012-jılı Disney tárepinen satıp alınǵan - Star Wars hám Indiana Jones franshizaların qosıp filmlerdi rawajlandıradı hám islep shıǵaradı&lt;ref name=&quot;dl&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2012/12/disneys-lucasfilms-purchase-gets-cleared-by-feds-382647/| bet = Disney-Lucasfilm Deal Cleared By Feds| familiya = Patten| at = Dominic| jumıs = Deadline Hollywood| sáne = 2012-jıl 4-dekabr | qaralǵan sáne = 2012-jıl 5-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121206033848/http://www.deadline.com/2012/12/disneys-lucasfilms-purchase-gets-cleared-by-feds/| arxivsáne = 2012-jıl 6-dekabr }}&lt;/ref&gt;. 20th Century Studios hám Searchlight Pictures - 2019-jılı Disney tárepinen satıp alınǵan hám burınǵı «Úlken altılıq» studiyalardıń aǵzaları - hár túrli filmlerdi islep shıǵaradı, sońǵısı arnawlı hám dárejesi joqarı filmlerge itibar beredi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2019/biz/news/disney-fox-deal-complete-1203167374/|title=Disney Completes 21st Century Fox Acquisition|last=Littleton|first=Cynthia|date=March 19, 2019|work=Variety|access-date=March 19, 2019}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;vty1&quot; /&gt; 20th Century jáne de 20th Century Animation animaciyalıq film bólimi tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi shıǵaradı. Disneynature tábiyat haqqındaǵı hújjetli filmlerdi islep shıǵarıwǵa baǵıshlanǵan ǵárezsiz film markası bolıp tabıladı.

Walt Disney Studios Motion Pictures joqarıda atalǵan studiyalar tárepinen islep shıǵarılǵan mazmundı hám kinoteatrlarda kórsetiw, hám kompaniyanıń tikkeley efir xızmetleri ushın tarqatadı hám marketingin alıp baradı, Searchlight markasınan basqa, ol óziniń avtonom kinoteatrlarda kórsetiw hám marketing bólimin basqaradı&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=January 4, 2022 |title=Disney Claims $1.17B, While Sony Says $1B+: The Conundrum Of The 2021 Domestic Box Office Marketshare |work=Deadline |url=https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/ |url-status=live |access-date=January 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104235512/https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/ |archive-date=January 4, 2022}}&lt;/ref&gt;. Disney jáne de El Capitan Theatre hám Hollywood Masonic Temple-ge iyelik etedi hám basqaradı.

=== Disney Music Group ===
Disney Music Group - bul eki menshikli jazıw markalarınan - Walt Disney Records hám Hollywood Records - quralǵan muzıka jazıw bólimi, sonıń menen birge Disney Music Publishing, kompaniyanıń muzıkasın basqaratuǵın baspa subekti, hám de Disney Concerts kiredi.

=== Disney Theatrical Group ===
Disney Theatrical Group - bul janlı teatr hám saxna waqıyaların islep shıǵaratuǵın bólim. Házirgi waqıtta ol Thomas Schumacher basshılıǵında. Disney Theatrical Productions bólimi kóp túrli myuzikller, gastrol waqıyaları, muz shouları hám basqa da janlı teatr waqıyaların islep shıǵarıw ushın juwapker bolǵan. Olardıń shouları qatarına: «Gózzal hám Ayıw», «Arıslan Patsha», «Aida», «Tarzan», «Meri Poppins», «Newsies» hám Disney on Ice tıń kóp túrli kórinisleri kiredi.

== Burınǵı bólimler ==
Óz tariyxında Disney basqa film markaların dúzgen yaki satıp alǵan, keyin olar jabılǵan, satılǵan yamasa toqtatılǵan.

=== Film islep shıǵarıw ===

==== Tikkeley háreket ====
* Buena Vista Motion Pictures Group/Walt Disney Motion Pictures Group (1998–c. 2006) tikkeley háreketli islep shıǵarıw kompaniyaları ushın qamtıwshı birlik&lt;ref name=&quot;nyt2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BW&quot;/&gt; (jabılǵan)
* Touchstone Pictures (1984–2016) kóbirek eresek auditoriyaǵa baǵdarlanǵan filmlerdi shıǵarıw ushın dúzilgen, keyin kinoteatrlarda kórsetiwden shıǵarılǵan; sońǵı ret 2011-jıldan 2016-jılǵa shekem Disney diń DreamWorks penen distribuciya kelisimi ushın qollanılǵan.&lt;ref name=&quot;vty0&quot; /&gt;
* Hollywood Pictures (1989–2001, 2006–2007) Touchstone sıyaqlı ereseklerge baǵdarlanǵan islep shıǵarıw bólimi sıpatında dúzilgen, keyin qısqa waqıt tómen byudjetli janr filmleri markası sıpatında qayta tiklengen, sońınan háreketsiz halǵa kelgen.
* Caravan Pictures (1992–1999) islep shıǵarıw kestesin toltırıw ushın dúzilgen islep shıǵarıw bólimi, keyin Spyglass Entertainment penen sırttan kelisim menen almastırılǵan.
* Miramax Films (1993–2010) 1993-jılı ǵárezsiz film studiyası sıpatında satıp alınǵan hám 2009-jılǵa shekem avtonom birlik sıpatında jumıs islegen, sońınan Walt Disney Studios quramına kirgizilgen; 2010-jılı Disney tárepinen Filmyard Holdings ke satılǵanǵa shekem distribuciya markası sıpatında xızmet etken&lt;ref name=&quot;WDS&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.lowellsun.com/movies/ci_14294787|title=Miramax offices close, Disney says brand continues|date=January 29, 2010|newspaper=[[The Sun (Lowell)|Lowell Sun]]|archive-url=https://archive.today/20130104021535/http://www.lowellsun.com/movies/ci_14294787|archive-date=January 4, 2013|url-status=dead|agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://variety.com/2010/film/features/rich-ross-reshapes-disney-film-studios-1118014464/|title=Rich Ross reshapes Disney film studios|last=Graser|first=Marc|date=January 29, 2010|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.
** Dimension Films (1993–2005) Miramax tı satıp alıw arqalı menshikli janr filmleri markası, Weinstein tuwısqanları Disneyden ketkenshe hám 2005-jılı The Weinstein Company (markanıń kelesi iyesi) di dúzgende markanı ózleri menen alıp ketkenshe&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-feb-22-fi-miramax22-story.html|title=Disney's Miramax Unit to Get a Makeover|last1=Eller|first1=Claudia|date=February 22, 2005|work=Los Angeles Times|access-date=September 29, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922131943/http://articles.latimes.com/2005/feb/22/business/fi-miramax22|archive-date=September 22, 2013|url-status=live|last2=Munoz|first2=Lorenza}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WDS&quot;&gt;{{Web deregi | bet = The Walt Disney Company: 2011 Annual Financial Report| url = http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130325232308/http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 25-mart | page = 2}}&lt;/ref&gt;.
* Fox 2000 Pictures (2019–2021) 20th Century Studios tıń orta byudjetli bólimi. (jabılǵan)
* 20th Digital Studio (2019–2023) 20th Century Studios tıń veb-seriallar hám veb-filmler cifrlı media islep shıǵarıw markası

==== Animaciya ====
* Skellington Productions (1986–1996)
* Circle Seven Animation (2004–2006) filmler islep shıǵarmastan jabılǵan.
* ImageMovers Digital (2007–2010) keyin jabılǵan, birgelikte menshikli háreket etiw animaciya qurılısı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/idUSN0545679120070206|title=Disney, &quot;Polar Express&quot; director in animation deal| sáne =February 5, 2007|access-date=November 21, 2010|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2010/03/disney-closing-zemeckis-digital-studio-in-2011-28214/|title=Disney Closing Zemeckis' Digital Studio|last=Finke|first=Nikki|date=March 12, 2010|access-date=November 21, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125023657/http://www.deadline.com/2010/03/disney-closing-zemeckis-digital-studio-in-2011/|archive-date=November 25, 2010|url-status=live|website=Deadline Hollywood}}&lt;/ref&gt;.
* Disney Television Animation (1985–2003) Disney Channel ge ótkerilgen
* Disneytoon Studios (2003–2018) Disney Television Animation nan ótkerilgen (1990-2003).&lt;ref name=iw/&gt;
* Blue Sky Studios (2019–2021) 21st Century Fox satıp alıwı sheńberinde menshikli bolǵan. 2021-jıldıń fevral ayında jabılıwı járiyalanǵan, 2021-jıldıń aprel ayında jabılǵan.&lt;ref name=&quot;Deadline&quot;/&gt;
* Marvel Animation (2019–2020) 2019-jılı Marvel Television nan Marvel Studios qa ótkerilgen, 2020-jılı jabılǵan.

=== Televidenie ===
* Walt Disney Television (1983–1994) Walt Disney Television and Telecommunications qa ótkerilgen. (1994–1996)
* Touchstone Television, Walt Disney Television and Telecommunications qa ótkerilgen hám keyinirek ABC Studios dep qayta atalǵan.

=== Tarqatıw hám marketing ===
* Walt Disney Motion Pictures Group (1998–c. 2001) tarqatıw hám marketing ushın baslı bólimi.&lt;ref name=&quot;nyt2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BW&quot;/&gt; (jabılǵan)
* Walt Disney Studios Home Entertainment (1978–2018) Walt Disney Direct-to-Consumer &amp; International ǵa ótkerilgen hám keyinirek Disney Platform Distribution ǵa ótkerilgen.&lt;ref name=dl2/&gt;

=== Basqalar ===
* Kingdom Comics (2009–2013) basshıları óndiris kelisimi&lt;ref name=&quot;thr&quot;/&gt;
* The Muppets Studio (2006–2014) Disney Consumer Products tan Disney Studios' Special Events Group qa ótkerilgen, sońınan qaytadan Disney Consumer Products and Interactive Media ǵa ótkerilgen
* Fox VFX Lab (2019) 21st Century Fox satıp alıwı sheńberinde iyelik etken. 2019-jıldıń avgust ayında jabılıwı járiyalanǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/| bet = Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)| jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| til = en| sáne = 2019-jıl 1-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.vfxvoice.com/bringing-buck-and-the-sleddogs-to-digital-life-in-call-of-the-wild/| bet = Bringing Buck and The sleddogs to digital life in Call of The Wild| sáne = 2020-jıl 21-aprel | jumıs = VoicesVFX| til = en-US| qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-mart }}&lt;/ref&gt;.
== Derekler ==

[[Kategoriya:Kino álemi]]

{{Derekler}}
&lt;references group=&quot;N&quot; /&gt;
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>7mis0hvizohdn8rqkaie99hrn2dqxhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>20th Century Studios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21445</id>
    <revision>
      <id>275701</id>
      <parentid>274424</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56625-91</username>
        <id>16815</id>
      </contributor>
      <origin>275701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93511" sha1="m6ldy6kvuyo6b8d8nqpchlprmud4bey" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #f8f9fa&quot; | 20th Century Studios, Inc.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | [[Fayl:20th Century Studios (2020).svg|250px]]&lt;br/&gt;2020-jıldan berli logotip
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | [[Fayl:Foxstudiosentrance.jpg|250px]]&lt;br/&gt;[[Los-Andjeles|Los-Andjelestegi]] Century City Fox Studio Lot
|-
! Sawda belgisi
| 20th Century Studios
|-
! Burınǵı atları
| 
* Twentieth Century-Fox Film Corporation&lt;br/&gt;(1935–1985)
* Twentieth Century Fox Film Corporation&lt;br/&gt;(1985–2020)
|-
! Kompaniya túri
| [[Sıńar kompaniya]]
|-
! Tarawı
| [[Film|Kino]]
|-
! Aldıńǵı kompaniyalar
| 
* Fox Film
* Twentieth Century Pictures
|-
! Dúzilgen waqtı
| 31-may, 1935
|-
! Shólkemlestiriwshiler
| 
* Djozef M. Shenk
* Derril F. Zanuk
* Uilyam Foks
|-
! Bas keńsesi
| Fox Studio Lot Building 88, 10201 West Pico Boulevard,&lt;br/&gt;Century City, [[Los-Andjeles]], [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]],&lt;br/&gt;[[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]]
|-
! Xızmet kórsetiw aymaǵı
| Dúnya júzi
|-
! Tiykarǵı adamları
| 
* Devid Grinbaum (prezident)
* Stiv Asbell (óndiris prezidenti)
|-
! Ónimleri
| Filmler
|-
! Jumısshılar sanı
| 2,300 (2018)
|-
! Bas kompaniya
| 
* News Corporation&lt;br/&gt;(1985–1990)
* Fox Entertainment Group&lt;br/&gt;(1990–2019)
* Walt Disney Studios&lt;br/&gt;(2019–házirge deyin)
|-
! Bólimleri
| 
* 20th Century Animation
* 20th Century Family
* 20th Century Games
* 20th Century Comics
|-
! Veb-saytı
| [http://www.20thcenturystudios.com www.20thcenturystudios.com]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Derekler
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;ref&gt;«Entity Search: C4566059 – 20th Century Studios, Inc». California Business Search. February 27, 2020. Archived from the original on October 1, 2021. Retrieved October 19, 2023.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D'Alessandro, Anthony (October 18, 2018). «Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Gerard Bevan and Emma Watts Confirmed To Run Fox». Deadline. Retrieved March 20, 2019.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fritz, Ben (August 10, 2018). «It's Getting Awkward at Fox's Movie Studio as Disney Deal Looms». The Wall Street Journal. Retrieved February 28, 2019.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Szalai, Georg; Bond, Paul (March 20, 2019). «Disney Closes $71.3 Billion Fox Deal, Creating Global Content Powerhouse». The Hollywood Reporter. Retrieved April 11, 2022.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McClintock, Pamela; Bond, Paul (February 6, 2019). «Anxiety, AWOL Executives and »Bloodshed«: How Disney Is Making 21st Century Fox Disappear». The Hollywood Reporter. Retrieved April 11, 2022.
&lt;/ref&gt;
|}

'''20th Century Studios, Inc.''', burınǵı '''20th Century Fox''', ‒ bul [[Amerika Qurama Shtatları|Amerikanıń]] [[Walt Disney Studios|Walt Disney Studiyalarına]], Walt Disney Kompaniyasınıń Disney Entertainment biznes segmenti film studiyaları bólimine qaraslı film islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp tabıladı. Onıń bas ofisi [[Los-Andjeles|Los-Andjelestiń]] Sentyuri Siti rayonındaǵı Foks Studiya Lotında jaylasqan, ol Foks Korporaciyasınan ijaraǵa alınǵan. Walt Disney Studiyalarınıń Kinofilmleri bul studiya tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi kinoteatr bazarlarında tarqatadı hám satadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://sites.disney.com/lifeatdisney/life-at-disney-podcast/2022/09/20/the-walt-disney-studios-global-marketing-and-virtual-production/| bet = Episode 2: The Walt Disney Studios – Global Marketing and Virtual Production| sáne = 2022-jıl 20-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

80 jıldan aslam waqıt dawamında 20th Century Amerikadaǵı iri kino studiyalarınıń biri bolıp kelgen. Ol 1935-jılı Fox Film Corporation hám Twentieth Century Pictures kompaniyalarınıń birlesiwi nátiyjesinde '''Twentieth Century-Fox Film Corporation''' sıpatında shólkemlestirilgen hám [[Gollivud|Gollivudtıń]] Altın dáwirindegi segiz iri studiyalardıń arasındaǵı dáslepki «Bes úlken» studiyalardıń biri bolǵan. 1985-jılı Rupert Merdoktıń News Corporation kompaniyası tárepinen satıp alınǵannan keyin, studiya atındaǵı defisti alıp tasladı ('''Twentieth Century Fox Film Corporation''' bolıp ózgerdi), al News Corporation 2013-jılı baspa aktivlerin ajıratqannan keyin 21st Century Fox dep qayta ataldı. Disney 2019-jıldıń 20-martında 21st Century Fox kompaniyasınıń aktivleriniń kópshilik bólegin, sonıń ishinde 20th Century Fox ti satıp aldı&lt;ref name=&quot;Approval&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.thewrap.com/fox-disney-shareholders-vote-approve-merger/| bet = Fox and Disney Shareholders Vote to Approve $71.3 Billion Merger| avtor = Williams| at = Trey| sáne = 2018-jıl 27-iyul | jumıs = The Wrap| qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-iyul }}&lt;/ref&gt;. Studiya 2020-jıldıń 17-yanvarında Fox Corporation menen aljastırmaw ushın óziniń házirgi atın qabıl etti hám keyin 4-dekabrde 20th Century hám Searchlight Pictures ónimleriniń avtorlıq huqıqları ushın onı qollanıwdı basladı&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2020/film/news/disney-dropping-fox-20th-century-studios-1203470349/| bet = Disney Drops Fox Name, Will Rebrand as 20th Century Studios, Searchlight Pictures| avtor = Vary| at = Adam B.| sáne = 2020-jıl 17-yanvar | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Házirgi waqıtta 20th Century [[Walt Disney Studios]] quramındaǵı bes janlı háreketli film studiyalarınıń biri bolıp, Walt Disney Pictures, Marvel Studios, Lucasfilm hám onıń qánigelesken sıńar bólimi Searchlight Pictures penen birge jumıs alıp baradı. 20th Century sonday-aq óziniń animaciya bólimi 20th Century Animation tárepinen islep shıǵarılǵan animaciyalıq filmlerdi de shıǵaradı.

20th Century Studios tıń kommerciyalıq jaqtan eń tabıslı film franshizaları qatarına dáslepki altı Star Wars filmi, X-Men, Ice Age, Avatar hám Planet of the Apes kiredi''.'' Bunnan tısqarı, studiyanıń kitapxanasında The Sound of Music hám Titanic sıyaqlı kóplegen ayrıqsha filmler bar, olardıń ekewi de Eń jaqsı film nominaciyası boyınsha Oskar sıylıǵın jeńip alǵan hám ózleriniń dáslepki shıǵarılıwı waqtında eń kóp tabıs tapqan filmler bolǵan&lt;ref name=&quot;Bauer 2017 o507&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.britannica.com/topic/The-Sound-of-Music-film-by-Wise| bet = Plot, Cast, Awards, &amp; Facts| avtor = Bauer| at = Pat| sáne = 2017-jıl 4-avgust | jumıs = Encyclopedia Britannica| qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

== Tariyxı ==

=== Dúziliwden 1956-jılǵa shekem ===
[[Fayl:Gangs_all_here_trailer.jpg|oñğa|nobaý|300x300 nükte|Karmen Miranda The Gang's All Here filmindegi Dorita roli menen. 1946-jılı ol Qurama Shtatlardaǵı eń kóp haqı alatuǵın aktrisa bolǵan.{{Sfn|Livingston|Caracas Garcia|2005|p=101}}]]
[[Fayl:Photo_Don_Ameche,_Alice_Faye,_and_Carmen_Miranda_in_THAT_NIGHT_IN_RIO_(1941).jpg|oñğa|nobaý|271x271 nükte|Alis Fey Baronessa Sesiliya Duarte rolinde, Don Amichi Larri Martin hám Baron Manuel Duarte rolinde, hám Karmen Miranda Karmen rolinde That Night in Rio filminde, 1941-jılı Fox tárepinen islep shıǵarılǵan.]]
[[Fayl:Again_in_1939_..._20th_Century_Fox.jpg|nobaý|1939-jılǵı Boxoffice jurnalındaǵı reklamada kórsetilgen 20th Century-Fox logotipi.]]
[[Fayl:Viva_Zapata_movie_trailer_screenshot_(3).jpg|oñğa|nobaý|220x220 nükte|1952-jılǵı Viva Zapata! filminen.]]
Twentieth Century Pictures kompaniyasınıń Djozef Shenk hám Derril F. Zanuk akciya boyınsha kelispewshilikten United Artists kompaniyasınan ketti hám finanslıq qıyınshılıqlarǵa ushıraǵan Fox Film kompaniyasınıń basshılıǵı menen birlesiw boyınsha sóylesiwler basladı, sol waqıtta kompaniya prezidenti Sidni Kent edi&lt;ref name=&quot;Cobbles&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.cobbles.com/simpp_archive/zanuck-schenck.htm| bet = The Formation of Twentieth Century-Fox| jumıs = Cobbles| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;.{{Sfn|Lev|2014|p=7|loc=https://books.google.co.uk/books?id=dA3LcAd5O5gC&amp;pg=PA7#v=onepage}}

Fox West Coast Theaters basqarıwshısı bolǵan Spiros Skuras bunıń ámelge asıwına járdem berdi (hám keyin jańa kompaniyanıń prezidenti boldı)&lt;ref name=&quot;Cobbles&quot;/&gt;. Kompaniya shólkemlestiriwshisi Uilyam Foks 1930-jılı kompaniya ústinen baqlawdı joytqannan berli qıyınshılıqlarǵa ushırap atırǵan edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/lists/a-look-at-83-years-20th-century-fox-1131133/item/eulogy-a-studio-1935-1940-1131136| bet = 1935–1940 – Life in the Foxhole: Insiders Recall 83 Years of Scandal and Stardom at 20th Century Fox| sáne = 2018-jıl 2-avgust | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2019-jıl 5-mart }}&lt;/ref&gt;.

Fox Film Corporation hám Twentieth Century Pictures 1935-jılı birlesti. Dáslep, The New York Times gazetasında jańa birlesken kompaniyanıń atı «Fox-Twentieth Century» bolıwı múmkin dep boljanǵan edi. Jańa kompaniya, Twentieth Century-Fox Film Corporation, 1935-jıldıń 31-mayında sawda islewdi basladı. Kent kompaniyada qaldı, Shenk hám Zanukke qosıldı. Zanuk kompaniyanıń óndiris basshısı sıpatında Uinfild Shixannıń ornın iyeledi.

Kompaniya arnawlı oqıw mektebin dúzdi. Linn Bari, Patrisiya Farr hám Enn Nagel 1935-jıldıń 6-avgustında «film juldızlıǵı jolına túsken» 14 jaslı hayal arasında edi, olar mektepte 18 ay oqıǵannan soń 20th Century-Fox penen altı aylıq shártnama dúzdi. Kelisimler studiya variantın jeti jılǵa shekem uzaytıw múmkinshiligin berdi.

Kóp jıllar dawamında, 20th Century Fox ózleriniń 1915-jılı, yaǵnıy Fox Film qurılǵan jılı tiykarlanǵanın aytıp keldi. Mısalı, 1945-jıldı óziniń 30 jıllıǵı sıpatında belgiledi. Biraq, sońǵı jıllarda 1935-jılǵı birlesiwdi óziniń tiykarlanǵan jılı dep esaplaydı, geypara kino tariyxshıları 1915-jılı qurılǵan dep kelisetuǵın bolsa da&lt;ref name=&quot;NY Post&quot;&gt;{{Cite news| sáne =February 10, 2010|title=Is Fox really 75 this year? Somewhere, the fantastic Mr. (William) Fox begs to differ|work=[[New York Post]]|publisher=[[News Corp]]|url=https://nypost.com/2010/02/10/is-fox-really-75-this-year-somewhere-the-fantastic-mr-william-fox-begs-to-differ|access-date=December 19, 2014}}&lt;/ref&gt;. Kompaniyanıń filmleri baslawshı titrlerinde 20th Century Pictures projektor logotipin hám baslawshı fanfaranı saqlap qaldı, biraq atı 20th Century-Fox dep ózgertildi.

Birlesiw juwmaqlanǵannan keyin, Zanuk 20th Century-Fox kompaniyasına járdem beriw ushın jas aktyorlardı jumısqa aldı: Tayron Pauer, Linda Darnell, Karmen Miranda, Don Amiche, Genri Fonda, Djin Tirni, Sonya Xeni hám Betti Greybl. 20th Century-Fox jáne de Elis Fey hám Shirli Templdi jumısqa aldı, olar 1930-jılları studiyanıń bir neshe úlken filmlerinde oynadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/1998/film/news/fox-tuner-faye-dies-at-83-1117470631/| bet = Fox tuner Faye dies at 83| avtor = Natale| at = Richard| sáne = 1998-jıl 11-may | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2019-jıl 13-mart }}&lt;/ref&gt;.

[[Ekinshi jáhán urısı]] waqtında kinoteatrlarǵa barıwshılar sanınıń kóbeyiwi 20th Century-Fox kompaniyasına RKO hám Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyalarınan ozıp, úshinshi eń paydalı kino studiyası bolıwǵa járdem berdi. 1941-jılı Zanuk AQSH Signal korpusında podpolkovnik lawazımına tayınlandı hám AQSH Armiyasınıń oqıw filmlerin islep shıǵarıwdı qadaǵalawǵa jiberildi. Onıń sherigi Uilyam Getc 20th Century-Fox kompaniyasında onıń ornın toltırdı&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8y9K8-ucZAsC&amp;q=william+goetz+took+over+while+zanuck+served+overseas&amp;pg=PA63|title=Memo from Darryl F. Zanuck: The Golden Years at Twentieth Century-Fox}}&lt;/ref&gt;.

1942-jılı Spiros Skuras studiyanıń prezidenti lawazımında Kentti almastırdıo.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|p=29|loc=https://books.google.co.uk/books?id=JLCzDgAAQBAJ&amp;pg=PA29#v=onepage}} Kelesi bir neshe jıl ishinde, «Wilson» (1944), «The Razor's Edge» (1946), «Boomerang», «Gentleman's Agreement» (ekewi de 1947), «The Snake Pit» (1948) hám «Pinky» (1949) sıyaqlı filmler menen ereseklerge arnalǵan filmler islep shıǵarıw boyınsha jetiskenlikke eristi. 20th Century-Fox jáne de eń kóp satılǵan kitaplardıń ekranlastırıwına qánigelesti, mısalı, Ben Eyms Uilyamstıń «Leave Her to Heaven» (1945) shıǵarması, bas rolde Djin Tirni oynaǵan, bul 1940-jıllardaǵı 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń kóp tabıs keltirgen filmi boldı. Studiya jáne de Brodvey myuzikllarınıń film versiyaların islep shıǵardı, sonıń ishinde Rodjers hám Xammerstayn filmleri bar, «State Fair» (1945) myuzikliniń film versiyasınan baslap, tek ǵana filmler ushın arnawlı jazǵan jalǵız shıǵarması edi.

Urıstan keyin, tamashagóy áste-aqırın uzaqlasıp basladı. 20th Century-Fox óz kinoteatrların sud buyrıǵı menen &quot;ajırasıwǵa« májbúr bolǵansha uslap turdı; olar 1953-jılı Fox National Theaters dep atap bólip shıǵarıldı.{{Sfn|Lev|2013|p=162}} Sol jılı, tamashagóy sanı 1946-jılǵı dárejeniń yarımına túskende, 20th Century-Fox tájiriybeden ótpegen processke táwekel etti. 1952-jıldıń eki kino sensaciyası - úsh proektor arqalı úlken iymek ekrandı toltırıwdı talap etetuǵın Cinerama hám polyarizaciyalanǵan kózáyneklerdi qollanıwdı talap etetuǵın tereń tásir beretuǵın »Natural Vision« 3D ekenin esapqa alıp, 20th Century-Fox studiyasın girewge qoyıp, kózáyneksiz azǵana tereń illyuziya beretuǵın francuz anamorflıq proekciya sistemasınıń huqıqların satıp aldı. Prezident Spiros Skuras oylap tabıwshı Anri Kreten menen shártnama dúzdi, basqa kino studiyaların qurı qaldırıp, 1953-jılı studiyanıń ayrıqsha »The Robe« filminde CinemaScope texnologiyasın engizdi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://wahooschools.socs.net/vnews/display.v/SEC/Community%7CWahoo%27s%20Famous%20Sons%3E%3EDarryl%20Zanuck| bet = Zanuck Remembered as a Hollywood Powerhouse| sáne = 2008-jıl 1-mart | jumıs = [[Wahoo, Nebraska|Wahoo School District]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20250116085629/https://wahooschools.socs.net/vnews/display.v/SEC/Community%7CWahoo%27s%20Famous%20Sons%3E%3EDarryl%20Zanuck| arxivsáne = 2025-jıl 16-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

1953-jılı fevral ayında Zanuk endigiden bılay barlıq 20th Century-Fox filmleri CinemaScope formatında túsiriletuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://www.northwestchicagofilmsociety.org/2012/07/16/moving-pictures-that-move-house-of-bamboo-in-cinemascope/| bet = Moving Pictures That Move: House of Bamboo in CinemaScope| sáne = 2012-jıl 16-iyun | jumıs = Northwest Chicago Film Society| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160610113249/http://www.northwestchicagofilmsociety.org/2012/07/16/moving-pictures-that-move-house-of-bamboo-in-cinemascope/| arxivsáne = 2016-jıl 10-iyun }}&lt;/ref&gt;. Kinoteatr iyelerin bul jańa processti ornatıwǵa isendiriw ushın, 20th Century-Fox konversiya qárejetlerin tólewge járdem beriwge kelisti (hár ekran ushın shama menen 25,000 dollar); hám jetkilikli ónim bolıwın támiyinlew ushın, 20th Century-Fox CinemaScope texnologiyasın qollanıwdı qálegen básekiles studiyaǵa onı paydalanıw múmkinshiligin berdi. Dáslepki eki CinemaScope filminiń - »The Robe« hám »How to Marry a Millionaire« (ekewi de 1953-jıl) kassalıq tabısın kórip, Warner Bros., MGM, RKO, Universal-International, Columbia, UA, Allied Artists hám [[Walt Disney Studios|Disney]] tez arada bul processti qabıl etti. 1956-jılı 20th Century-Fox Robert Lippertti CinemaScope formatında B kategoriyalı filmler túsiriw ushın sıńar kompaniya - Regal Pictures, keyinirek Associated Producers Incorporated dúziwge baǵdarladı (biraq »RegalScope« dep ataldı). 20th Century-Fox CinemaScope processin qollanıp »Carousel« hám »The King and I« (ekewi de 1956-jıl) sıyaqlı jańa myuzikller islep shıǵardı.

CinemaScope kórermen sanınıń qısqa múddetli ósiwine alıp keldi, biraq 1956-jılǵa kelip sanlar jáne tómenley basladı.{{Sfn|Watson|2015|p=290}}&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.davidbordwell.net/books/poetics_10cinemascope.pdf| bet = 'The Modern Miracle You See Without Glasses' – CinemaScope: 1953–1954: 'Twentieth Century-Fox presents A CinemaScope Production': 1953–1954 (Films made in CinemaScope from 1953 to 1956)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130430113332/http://www.davidbordwell.net/books/poetics_10cinemascope.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 30-aprel | jumıs = David Bordwell| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; Sol jılı Derril Zanuk óndiris basshısı lawazımınan ketiwin járiyaladı. Zanuk Parijge kóship, ǵárezsiz prodyuser sıpatında jumıs basladı hám kóp jıllar dawamında AQShta siyrek boldı.

=== Óndiris hám finanslıq mashqalalar ===
[[Fayl:20th_Century_Fox_logo.svg|oñğa|nobaý|1986-jıldan 2020-jılǵa shekem 20th Century Fox retinde qollanılǵan logotip.]]
Zanuktı almastırǵan prodyuser Baddi Adler bir jıldan soń qaytıs boldı.{{Sfn|Harris|2011|p=1900}} Prezident Spiros Skuras bir qatar óndiris basshıların alıp keldi, biraq olardıń hesh biri Zanuk jetken jetiskenlikke erise almadı. 1960-jıllardıń basına kelip, 20th Century-Fox qıyınshılıqqa ushıradı. »Kleopatra&quot;nıń (1963) jańa versiyasınıń óndirisi 1959-jılı Djoan Kollinz bas rolde baslandı. Járiya etiw usılı sıpatında, prodyuser Uolter Vanger Elizabet Teylorǵa, eger ol bas roldi oynasa, 1 million dollar usındı;&lt;ref name=&quot;Kamp&quot; /&gt; ol kelisti hám «Kleopatra» filminiń qárejetleri óse basladı. Richard Bertonnıń Teylor menen syomka maydanındaǵı romanı medianıń dıqqat orayında boldı. Biraq, Skurastıń ózimshil qálewleri hám film óndirisindegi tájiriybesiz mikrobasqarıwı «Kleopatra» filminiń óndirisin tezletiwge hesh qanday tásir etpedi.

Usı waqıtta, 20th Century-Fox kompaniyasın qutqarıw ushın tez payda alıw maqsetinde Keri Grant xitiniń - «Meniń súyikli hayalım» (1940) filminiń jańa versiyası tez arada óndiriske kirgizildi. «Bir nárse bolıwı kerek» dep atalǵan romantikalıq komediya 1950-jıllardaǵı 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń tabıslı juldızı [[Marilyn Monroe|Merilin Monronı]] Din Martin hám rejissyor Djordj Kyukor menen birgelikte túsirdi. Mashqalalı Monro kún sayın keshigiwlerge sebep boldı, hám bul tez arada qımbat qátege aylandı. «Kleopatra» filminiń byudjeti 10 million dollardan asıp, nátiyjesinde 40 million dollarǵa jaqınlasqanda, 20th Century-Fox qarjı jıynaw ushın 1961-jılı óziniń artqı maydanshasın (házirgi Century City ornı) Alcoa kompaniyasına sattı. Monro filminiń scenariyin bir neshe hápte qayta jazıwdan keyin hám kóbinese rejissyor Djordj Kyukordıń túsiriw usılları sebepli, sonıń menen birge Monronıń sozılmalı sinusiti sebepli, progress bolmaǵannan soń, Monro «Bir nárse bolıwı kerek» filminen bosatıldı[1] hám eki aydan soń ol óli tabıldı. 20th Century-Fox hújjetlerine muwapıq, ol bir neshe hápteden soń ulıwma qunı 1 million dollar bolǵan eki filmlik kelisim ushın qayta jumısqa alınǵan, 500,000 dollar «Bir nárse bolıwı kerek» filmin pitkeriw ushın (qosımsha sıylıq penen) hám jáne 500,000 dollar «Qanday ketiw jolı» filmi ushın. Elizabet Teylordıń «Kleopatra» maydanshasındaǵı buzıwshı húkimdarlıǵı 1960-jıldan 1962-jılǵa shekem dawam etti, 20th Century-Fox kompaniyasınıń úsh basshısı 1962-jıldıń iyun ayında onı jumıstan bosatıw ushın [[Rim|Rimge]] barǵan bolsa da. Olar rejissyor Djozef L. Mankevichtiń izbe-izliksiz túsirgenin hám tek intererlerdi ǵana túsirgenin bildi, sonlıqtan 20th Century-Fox Teylorǵa jáne bir neshe hápte túsiriwge ruqsat beriwge májbúr boldı. Usı waqıt ishinde, 1962-jıldıń jazında, Fox ósip baratırǵan shıǵınlardı qaplaw ushın Djeyn Mensfild qosıp alǵanda, derlik barlıq shártnamalı juldızların bosattı.{{Sfn|Ferruccio|2010|p=117}}{{Sfn|Strait|1992|p=86}}

Kestede az ǵana film bolǵanlıqtan, Skouras Zanukktıń úlken byudjetli urıs epopeyası «Eń uzaq kún» (1962) di tez arada shıǵarıwdı qáledi. Bul film 1944-jılı 6-iyunde bolǵan Normandiyaǵa Awqamlaslardıń basıp kiriwiniń dál súwretlengen hám xalıqaralıq úlken aktyorlar quramı menen túsirilgen film edi. Ol bunı tez pul tabıwdıń jáne bir deregi sıpatında kórdi. Bul 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń iri akcioneri Zanuktı qapa etti. Onıń ushın «Eń uzaq kún» kóp jıllar dawamında óndiriwdi qálegen súyikli jumısı edi. «Something's Got to Give» filminiń Monrossız alǵa ilgeriley almaytuǵını anıq bolǵannan keyin (Martin basqa hesh kim menen islesiwden bas tarttı), Skouras sońında onı qayta jumısqa alıwdıń sózsiz ekenin túsindi. Biraq túsiriw jumısları qayta baslanıwına bir neshe kún qalǵanda, ol Los-Andjelestegi úyinde óli tabıldı hám súwretke alıw «Move Over, Darling» degen at penen, bas rollerde Doris Dey hám Djeyms Garner menen qayta baslandı. 1963-jılı shıqqan bul film úlken tabısqa eristi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://www.dorisday.net/move-over-darling/| bet = Move Over, Darling| sáne = 2015-jıl 25-iyul | jumıs = Doris Day| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160421043026/http://www.dorisday.net/move-over-darling/| arxivsáne = 2016-jıl 21-aprel }}&lt;/ref&gt;. «Something's Got to Give» ten túsirilgen pitpegen saxnalar 40 jılǵa jaqın waqıt saqlanıp turdı. «Eń uzaq kún» B-kategoriyalı film sıyaqlı asıǵıs túrde shıǵarılmastan, Zanuktıń baqlawı astında súyispenshilik penen hám itibar menen islep shıǵarıldı. Ol aqırında úsh saatlıq uzınlıqta shıǵarıldı hám jaqsı qabıl etildi.

Keyingi direktorlar keńesi jıynalısında Zanuk segiz saat sóyledi, direktorlardı Skourastıń kompaniyanı durıs basqara almay atırǵanına hám óziniń jalǵız múmkin bolǵan miyrasxor ekenine isendirdi. Zanuk baslıq etip tayınlandı, sońınan óz ulı Richard Zanuktı prezident etip belgiledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3670633/The-Napoleon-of-Sunset-Boulevard.html| bet = The Napoleon of Sunset Boulevard| arxivurl = https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3670633/The-Napoleon-of-Sunset-Boulevard.html| arxivsáne = 2022-jıl 10-yanvar | avtor = Preston| at = John| sáne = 2008-jıl 20-yanvar | jumıs = [[The Daily Telegraph]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bul jańa basqarıw toparı «Kleopatra» filmin qolǵa alıp, onı tez pitkerdi, studiyanı japtı, pul únemlew ushın barlıq xızmetkerlerdi jumıstan bosattı, uzaq jıllar dawam etken Movietone Newsreel di toqtattı (onıń arxivleri házir Fox News ke tiyisli) hám 20th Century-Fox tı jáne bir iri studiyaǵa aylandırǵan arzan, keń kólemde qızıǵıwshılıq tuwdırǵan bir qatar filmler islep shıǵardı. Studiyanıń abırayın qutqarǵan nárse «Muzıka sazı» (1965)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://herocomplex.latimes.com/uncategorized/richard-d-zanuck-a-hollywood-legend-too-busy-to-look-back/| bet = Richard D. Zanuck, a Hollywood legend too busy for nostalgia| sáne = 2010-jıl 13-aprel | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; filminiń úlken jetiskenlikke erisiwi boldı. Bul film qımbat hám jaqsı islep shıǵarılǵan, joqarı bahalanǵan Rodjers hám Xammersteynniń Brodvey myuzikliniń ekranlastırılıwı edi. Ol kinoteatrlarda ádewir tabısqa eristi hám bes [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] sıylıǵın, sonıń ishinde Eń jaqsı rejissyor (Robert Uayz) hám Jıldıń eń jaqsı filmi sıylıqların jeńip aldı.

20th Century-Fox sonday-aq on jıllıqta eki úlken ilimiy-fantastikalıq xit filmlerin shıǵardı: «Fantastikalıq sayaxat» (1966) hám dáslepki «Maymıllar planetası» (1968), onıń bas rollerinde Charlton Xeston, Kim Xanter hám Roddi MakDouell oynadı. «Fantastikalıq sayaxat» CinemaScope formatında túsirilgen sońǵı film boldı; studiya bul formattı basqa jerlerde Panavision linzaları qollanılıp atırǵan waqıtta da saqlap qalǵan edi.

Zanuk 1971-jılǵa shekem baslıq lawazımında qaldı, biraq onıń sońǵı jıllarında bir neshe qımbat sátsiz filmleri boldı, nátiyjede 20th Century-Fox 1969-jıldan 1971-jılǵa shekem zıyan kórdi. Onıń ornınan alınıwı hám ornına Dennis Stanfilldiń baslıq etip tayınlanıwınan keyin, belgisiz bir dáwirden soń, jańa basqarıw 20th Century-Fox tı jáne alǵa ilgerletti. Prezident Gordon T. Stulberg hám óndiris baslıǵı Alan Ladd kishiniń basshılıǵında 20th Century-Fox filmleri házirgi auditoriya menen baylanıs ornattı. Direktorlar keńesiniń baslıǵı Dennis Stanfill paydanı kurort múlklerin, salqın ishimlikler quyıw zavodların, Avstraliya kinoteatrların hám basqa da múlklerdi satıp alıwǵa jumsadı, bul arqalı film islep shıǵarıwdıń gúlleniw-yamasa-qulaw ciklin teńlestiriw ushın jetkilikli dárejede diversifikaciya jasawǵa urındı.

Keleshektegi film óndirisi úlgisin aldın ala kórsetip, 1973-jıldıń aqırında 20th Century-Fox, Warner Bros. penen birgelikte prodyuser Irvin Allenniń barlıq juldızları qatnasqan «Jalınlaǵan minara» (1974)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://awardswatch.com/predictions/best-supporting-studio-warner-bros-pictures-track-record-in-the-best-supporting-actor-category/| bet = Best Supporting Studio: Warner Bros. Pictures' Track Record in the Best Supporting Actor Category| avtor = Anderson| at = Erik| sáne = 2013-jıl 28-sentyabr | jumıs = Awards Watch| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; blokbasterin birge islep shıǵarıw ushın kúsh birlestirdi. Eki studiya da janıp atırǵan kóp qabatlı imaratlar haqqındaǵı kitaplardıń huqıqlarına iye bolıp shıqtı. Allen eki studiyanıń basshıları menen ushırasıwdı talap etti hám 20th Century-Fox álleqashan óz múlki menen aldıǵa shıqqanın, básekiles filmler túsiriwdiń kásiplik ózin-ózi joq qılıw bolatuǵının bildirdi. Solay etip, birinshi birlesken studiya kelisimi dúzildi. Házir bul ádettegi nárse bolıp kórinse de, 1970-jıllardıń basında bul qáwipli, biraq revolyuciyalıq ideya edi, ol pútkil dúnya boyınsha ishki hám xalıqaralıq kinoteatrlarda úlken tabıs alıp keldi.

20th Century-Fox tıń tabısı sol waqıtqa shekem islep shıǵarılǵan eń paydalı film «Juldızlar urısı» (1977) nı qollap-quwatlaw arqalı jańa biyikliklerge jetti. Filmniń burın bolmaǵan tabısı nátiyjesinde aytarlıqtay finanslıq payda alındı: 1976-jıldıń iyun ayında 6 dollar bolǵan akciya bahası «Juldızlar urısı» shıqqannan keyin tórt ese kóbeyip, 27 dollarǵa jetti; 1976-jılǵı 195 million dollar tabıs 1977-jılı 301 million dollarǵa kóterildi.{{Sfn|Solomon|2002|pp=19–20}}

=== Marvin Devis hám Rupert Merdok ===
[[Fayl:Foxplazafromolympicblvd.jpg|alt=|nobaý|
Fox Plaza, 1987-jılı pitkerilgen Century City bas keńsesi]]
Finanslıq turaqlılıq penen birge jańa iyeler keldi, 20 ásir Fox 1981-jılı 8-iyunda 720 million dollarǵa investorlar Mark Rich hám Marvin Deviske satıldı. 20th Century-Fox tıń aktivlerine Pebble Beach Golf Links, Aspen Skiing Company hám Century City de jaylasqan múlk kiretuǵın edi, onda Devis Fox Plaza nı qurıp, eki márte sattı.

1982-jılı kompaniya video oyın industriyasınan payda tabıwǵa urınıw maqsetinde kompaniyanıń birinshi video oyın bólimin, Fox Video Games ti dúzdi. Bul bólim konsol hám kompyuterler ushın kartridjlerdi «Ásirdiń oyınları» uranı menen satıw ushın dúzilgen edi, biraq 1983-jılǵı video oyınlar krizisi sebepli bul bólim sátsizlikke ushıradı&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news|last1=Harmetz|first1=Aljean|last2=Times|first2=Special To the New York| sáne =1982-07-01|title=VIDEO GAMES TO TO HOLLYWOOD| til =en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1982/07/01/business/video-games-to-to-hollywood.html|access-date=2023-10-02|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;.

1984-jılǵa kelip, Rich sudtan qashtı, yaǵnıy AQSH federal prokurorları tárepinen salıq tólewden taysalıw, reket hám Iran tutqınlıq krizisi waqtında Iran menen nızamsız sawda islew ayıpları qoyılǵannan keyin Shveycariyaǵa qashıp ketti. Richtiń aktivleri AQSH hákimiyatı tárepinen muzlatıldı. 1984-jılı Marvin Devis Mark Richtiń 20-ásir Fox Film Corporation daǵı 50% úlesin belgisiz muǵdarǵa, aytıwlarǵa qaraǵanda 116 million dollarǵa satıp aldı.&lt;ref name=&quot;Hayes&quot; /&gt; Devis bul úlesti 1985-jıldıń mart ayında Rupert Merdoktıń News Corporation ına 250 million dollarǵa sattı. Keyinirek Devis Merdok penen Djon Klugtıń Metromedia televizion stanciyaların satıp alıw boyınsha kelisimnen bas tarttı. Merdok jalǵız ózi alǵa barıp, stanciyalardı satıp aldı, hám keyinirek Devistiń 20-ásir Fox taǵı qalǵan úlesin 325 million dollarǵa satıp aldı. 1985-jıldan baslap, brend atındaǵı defis birotala alıp taslandı, 20th Century-Fox tan 20th Century Fox qa ózgertildi.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|p=29|loc=https://books.google.co.uk/books?id=JLCzDgAAQBAJ&amp;pg=PA537#v=onepage}}

20th Century-Fox tıń Metromedia nıń televizion aktivlerin, burınǵı tarqatılǵan DuMont tarmaǵınıń stanciyaların satıp alıwın FCC tárepinen maqullaw ushın, Merdok AQSH puqarası bolıwı kerek edi. Ol bunı 1985-jılı isledi, al 1986-jılı jańa Fox Broadcasting Company efirge shıqtı. Kelesi 20 jıl dawamında tarmaq hám iyelik etilgen stanciyalar toparı keńeyip, News Corporation ushın ayrıqsha paydalı boldı. Keyin 1993-jılı 20th Century Fox X-Men superqaharmanlarınıń huqıqların satıp aldı, al Fantastic Four 1998-jılı satıp alındı. Sońınan Brayan Singer dáslepki filmge hám ekinshi filmge rejissyorlıq etti, al Brett Ratner dáslepki trilogiyanıń úshinshi filmine rejissyorlıq etiw ushın jumısqa alındı.

1994-jılı 20th Century Fox tórt jańa bólim dúzdi: Fox Searchlight Pictures, Fox Family Films, Fox Animation Studios hám Fox 2000 Pictures. Fox Searchlight arnawlı hám ǵárezsiz film bazarında qánigelesetuǵın edi, The Samuel Goldwyn Company daǵı óndiris prezidenti bolǵan Tomas Rotman jańa studiyanı basqarıw ushın shaqırıldı. Kóp ótpey oǵan Rotman tiykarın salıwshı prezident sıpatında atı berildi.{{Sfn|Tzioumakis|2013|pp=135}}&lt;ref name=&quot;BW6&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/person.asp?personId=1498356&amp;privcapId=6441777&amp;previousCapId=91031&amp;previousTitle=NEWS%20CORP-CLASS%20B| bet = Executive Profile: Thomas E. Rothman| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100518133545/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/person.asp?personId=1498356&amp;privcapId=6441777&amp;previousCapId=91031&amp;previousTitle=NEWS%20CORP-CLASS%20B| arxivsáne = 2010-jıl 18-may | qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt; Fox Family Films Djon Matoian basshılıǵında shańaraqlarǵa baǵdarlanǵan filmler islep shıǵarıw wazıypasın aldı. Fox Animation Studios 1994-jıl 9-avgustta dúzildi, ol Uolt Disney Renessansında tabısqa erisken Walt Disney Feature Animation menen básekilesiw ushın jobalastırılǵan edi. Qıyınshılıq kórip atırǵan Sullivan Bluth Studios nıń Don Blut hám Geri Goldman jańa 100 million dollarlıq animaciya studiyasın basqarıw ushın tayınlandı. Fox 2000 Pictures xızmet kórsetilmegen auditoriya toparlarına baǵdarlanǵan ortasha byudjetli filmlerge qánigelesiw ushın dúzildi, Laura Ziskin prezident etip alıp kelindi.

1997-jıldıń avgust ayında, Fox tıń Los-Andjelestegi vizual effektler kompaniyası VIFX, Blue Sky Studios tıń kópshilik úlesin satıp alıp, jańa vizual effektler hám animaciya kompaniyasın dúzdi, ol waqıtsha «Blue Sky/VIFX» dep ataldı&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/1997/film/news/imaginative-pix-takes-interest-in-blue-sky-1116678868/|title=Imaginative Pix takes interest in Blue Sky| sáne =August 27, 1997|work=Variety|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Blue Sky burın MTV Films tıń birinshi filmi «Joe's Apartment» tıń personaj animaciyasın islegen edi. Studiyanıń keńeyiwinen keyin, Blue Sky «Alien Resurrection», «A Simple Wish», «Mouse Hunt», «Star Trek: Insurrection» hám «Fight Club» filmleri ushın personaj animaciyasın islep shıǵardı&lt;ref name=&quot;ArtOfBlueSky&quot;&gt;{{Cite book|title=The Art of Blue Sky Studios|date=2014|last1=Friedman|first1=Jake S.}}&lt;/ref&gt;. VIFX keyinirek, 1999-jıldıń mart ayında, basqa VFX studiyası Rhythm and Hues Studios ǵa satıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/1999/digital/news/fox-to-sell-visual-f-x-division-to-r-h-1117491896/| bet = Fox to sell visual F/X division to R&amp;H| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219010257/https://variety.com/1999/digital/news/fox-to-sell-visual-f-x-division-to-r-h-1117491896/| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Graser| at = Marc| sáne = 1999-jıl 3-mart | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Blue Sky tıń tiykarın salıwshısı Kris Vedjdiń aytıwınsha, 2000-jılǵa kelip Fox ulıwma vizual effektler industriyasındaǵı finanslıq qıyınshılıqlar sebepli Blue Sky dı da satıwdı qarastırǵan.

1998-jıldıń fevral ayında, Fox Animation Studios tıń birinshi filmi «Anastasia» nıń tabısınan keyin, Fox Family Films óz atın Fox Animation Studios qa ózgertti hám tikkeley túsiriletuǵın filmler óndirisin toqtattı, bul basqa óndiris bólimleri tárepinen qolǵa alınatuǵın boldı. Haqıyqıy Fox Animation Studios burınǵı Fox Family Films tıń bir bólimine aylanıp, Feniks studiyası dep ataldı. Biraq, Los-Andjelestegi Fox Animation Studios 1998 hám 1999-jıllar aralıǵında 20th Century Fox Animation dep qayta ataldı. Feniks studiyası finanslıq mashqalalarǵa ushırap, aqıbetinde Fox «filmlerdi kóbirek nátiyjeli islep shıǵarıw» ushın Feniks studiyasında isleytuǵın shama menen 380 adamnıń 300 in jumıstan bosattı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.awn.com/animationworld/conversation-new-don-bluth| bet = A Conversation With The New Don Bluth| avtor = Lauria| at = Larry| baspaxana = [[Animation World Network]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;. «Titan A.E.» filminiń kassada áwmetsizlikke ushırawınan keyin, Fox Animation Studios 2000-jıldıń 26-iyun kúni jabıldı. Olardıń sońǵı islenbey qalǵan filmi Ueyn Barloudıń súwretlengen romanı «Barlowe's Inferno» nıń ekranlastırıwı bolıp, ol tolıǵı menen kompyuter animaciyası menen isleniwi kerek edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://content.usatoday.com/communities/gamehunters/post/2010/02/concept-artist-wayne-barlowe-on-dantes-inferno-hell-and-video-games/1| bet = Concept artist Wayne Barlowe on 'Dante's Inferno', Hell and video games| avtor = Snider| at = Mike| sáne = 2010-jıl 9-fevral | qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Olar islep shıǵarıwı múmkin bolǵan jáne bir film - Stiv Edekerk rejissyorlıǵındaǵı ereseklerge arnalǵan animaciyalıq film «The Little Beauty King» bolıp, ol Disney diń Renessans dáwirindegi filmleriniń parodiyası bolıwı kerek edi. Bul «Shrek» (2001) filminen aldın islengen bolar edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://sites.google.com/site/steveoedekerkinfo/animation/the-little-beauty-king| bet = The Little Beauty King - Oedekerk Report - Unofficial fan site of director, producer, writer Steve Oedekerk| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220210140645/https://sites.google.com/site/steveoedekerkinfo/animation/the-little-beauty-king| arxivsáne = 2022-jıl 10-fevral | avtor = Snider| at = Mike| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;.

Kris Uedj, film prodyuseri Lori Forte hám Fox Animation kompaniyasınıń basshısı Kris Meledandri Fox ke «Ice Age» atlı komediyalıq filmniń scenariyin usındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2008/film/features/fox-animation-soars-under-blue-sky-1117984996/| bet = Fox animation soars under Blue Sky| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170628130716/https://variety.com/2008/film/features/fox-animation-soars-under-blue-sky-1117984996/| arxivsáne = 2017-jıl 28-iyun | avtor = Fritz| at = Ben| sáne = 2008-jıl 2-may | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Studiya basshılıǵı xızmetkerlerge tolıq metrajlı filmler ústinde jumıs islewdi dawam ettiriw wádesi menen qalǵan akciyaları menen opcionların Fox ke satıwǵa basım jasadı. Studiya Uayt-Pleyns qalasına (Nyu-York shtatı) kóshti hám «Ice Age» filmi ústinde jumıstı basladı. Film pitken waqıtta, Fox kompaniyası filmge isenimi az bolǵanlıqtan, onıń prokatta áwmetsizlikke ushırawınan qorqtı. Fox óndiris xızmetkerleriniń yarımın jumıstan bosattı hám film menen studiyaǵa satıp alıwshı tabıwǵa nátiyjesiz háreket etti. Bunıń ornına, «Ice Age» 2002-jıldıń 15-mart kúni Fox tárepinen 20th Century Fox Animation menen birgelikte shıǵarıldı hám sınshılar hám kommerciyalıq jaqtan úlken tabısqa eristi, 2003-jılǵı 75-Oskar sıylıqları saltanatında Eń jaqsı animaciyalıq film nominaciyasına usınıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003| bet = The 75th Academy Awards, 2003| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180417092738/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003| arxivsáne = 2018-jıl 17-aprel | sáne = 2014-jıl 5-oktyabr | baspaxana = Academy of Motion Picture Arts and Sciences| qaralǵan sáne = 2018-jıl 10-iyun }}&lt;/ref&gt;. «Ice Age» franshizaǵa aylanıp, Blue Sky studiyasın tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıwǵa hám animaciya tarawında ataqlı atqa aylanıwına túrtki boldı.
[[Fayl:Foxstudios.jpg|solğa|nobaý|2005-jılı Fox Broadcasting Company-dıń Los-Andjelestegi studiyaları]]
2000-jıldan 2010-jılǵa shekem 20th Century Fox kompaniyası MGM/UA shıǵarǵan filmlerdiń xalıqaralıq distribyutorı boldı. 1980-jılları 20th Century Fox – CBS penen birlesken CBS/Fox Video kárxanası arqalı – ayırım UA filmlerin video formatında tarqatqan edi; solay etip UA video tarqatıw ushın qaytadan 20th Century Fox ke qayttı. 20th Century Fox jáne de kishi ǵárezsiz film kompaniyalarınıń filmlerin tarqatıw arqalı payda tabadı.

2006-jılı 20th Century Fox kompaniyası Bad Hat Harry Productions penen bolǵan 5 jıllıq óndiris kelisimin toqtattı, sebebi Brayan Singer «X-Men: The Last Stand» filminen ketip, Warner Bros. Pictures ushın «Superman Returns» (2006) filmin rejissyorlawǵa ketti, keyin ol 2011-jılı baslanǵan prikvel trilogiyasınıń birinshi filmin prodyuserlaw hám ekinshi filmin rejissyorlaw ushın qaytıp keldi.

2006-jıldıń aqırında Fox Searchlight basshısı Piter Rays hám bas operaciyalıq direktor Djon Xegemannıń basshılıǵında Fox Atomic shólkemlestirildi&lt;ref name=&quot;omd&quot;&gt;{{Cite news|last1=Walsh|first1=Mark| sáne =July 20, 2006|title=Fox Atomic Unveils Broadband Site|work=Online Media Daily|url=https://www.mediapost.com/publications/article/45787/fox-atomic-unveils-broadband-site.html|access-date=August 8, 2019}}&lt;/ref&gt;. Ol Fox Filmed Entertainment qaramaǵındaǵı sıńar óndiris bólimi sıpatında jumıs basladı. 2008-jıldıń basında, Xegeman New Regency Productions kompaniyasına ótkende, Atomic kompaniyasınıń marketing bólimi Fox Searchlight hám 20th Century Fox ke ótkerildi. Debbi Libling prezident bolıp tayınlandı. Eki ortasha tabıslı film hám basqa filmlerdiń sátsizliginen soń, bólim 2009-jıldıń aprel ayında jabıldı. Atomic markası astında óndirilip atırǵan hám post-produkciya basqıshındaǵı qalǵan filmler 20th Century Fox hám Fox Spotlight ke ótkerildi, olarǵa Libling basshılıq etti&lt;ref name=&quot;rtr&quot;&gt;{{Cite news|last1=Kilday|first1=Gregg|last2=Fernandez|first2=Jay A.|date=April 20, 2009|title=Fox shutting down youth-focused film unit|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.reuters.com/article/us-fox-idUSTRE53K0HE20090421|access-date=June 24, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2008-jılı 20th Century Fox Aziyadaǵı sıńar kompaniyası, News Corporation menshigindegi STAR TV menen birlesken kárxana Fox STAR Studios tı dúzgenin járiyaladı. Fox STAR dáslep Bollivud bazarı ushın filmler islep baslap, keyin bir neshe Aziya bazarlarına keńeyetuǵını xabar etildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2008/09/fox-sets-asian.html| bet = Fox sets Asian movie venture| sáne = 2008-jıl 10-sentyabr | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;. Sol jılı 20th Century Fox Fox International Productions ti basladı, biraq bul bólim 2017-jılı jabıldı&lt;ref name=&quot;hwr1&quot;&gt;{{Cite news|last=Siegel|first=Tatiana| sáne =April 13, 2015|title=Sanford Panitch Leaving Fox for Top Post at Sony|magazine=The Hollywood Reporter}}&lt;/ref&gt;.

Chernin Entertainment kompaniyası Piter Chernin tárepinen 2009-jılı 20th Century Fox tıń sol waqıttaǵı bas kompaniyası News Corporation nıń prezidenti lawazımınan ketkennen keyin dúzildi. Chernin Entertainment tıń bes jıllıq birinshi qarar shártnaması film hám televidenie tarawları boyınsha 20th Century Fox hám 20th Century Fox TV menen 2009-jılı qol qoyıldı.

=== 21st Century Fox dáwiri ===
2012-jıl 28-iyunda Rupert Merdok News Corporation kompaniyasınıń baspa hám mediaǵa baǵdarlanǵan eki kompaniyaǵa bólinetuǵının járiyaladı: jańa News Corporation hám Fox Entertainment Group hám 20th Century Fox tı basqaratuǵın 21st Century Fox. Merdok jańa kompaniyanıń atın 20th Century Fox miyrasın saqlaw usılı dep esapladı&lt;ref name=&quot;verge-21stlogo&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/5/9/4316444/21st-century-fox-logo-revealed-by-rupert-murdoch| bet = 21st Century Fox logo unveiled ahead of News Corp split| avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2013-jıl 9-may | jumıs = [[The Verge]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 9-may }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuardianLogo&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/media/2013/jun/18/rupert-murdoch-split-empire-news-corp| bet = Rupert Murdoch splits empire but keeps faith in tomorrow's newspapers| avtor = Rushe| at = Dominic| sáne = 2013-jıl 18-iyun | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 18-iyun }}&lt;/ref&gt;.

Fox Stage Productions 2013-jıldıń iyun ayında dúzildi. Sol jıldıń avgust ayında 20th Century Fox úsh prodyuser menen teatr tarawında birlesken kárxana dúzdi, olar film hám teatr prodyuserleri Kevin Makkollum, Djon Devis hám Tom Makgrat edi&lt;ref name=&quot;vty-cox&quot;&gt;{{Cite news|last=Cox|first=Gordon| sáne =August 8, 2013|title=Kevin McCollum: Fox Finds Its Stage Coach|work=Variety|url=https://variety.com/2013/film/news/kevin-mccollum-fox-finds-its-stage-coach-1200575611/|access-date=March 28, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń 20-sentyabrinde Locksmith Animation 20th Century Fox penen kóp jıllıq óndiris kelisimin dúzdi, oǵan muwapıq 20th Century Fox Animation brendi tiykarında Locksmith tıń filmlerin tarqatatuǵın boldı, Locksmith hár 12-18 ay sayın bir film shıǵarıwdı maqset etti. Bul kelisim Blue Sky dıń ónimin arttırıw hám házirgi Universal Pictures iyeliginde bolǵan hám tarqatatuǵın DreamWorks Animation filmlerin joǵaltıwdıń ornın toltırıw ushın dúzilgen edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2017/film/news/fox-locksmith-animation-ink-multi-year-production-development-deal-exclusive-1202563541/| bet = Fox, Locksmith Animation Ink Multi-Year Production, Development Deal| avtor = Lang| at = Brent| sáne = 2017-jıl 20-sentyabr | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2018-jıl 15-fevral }}&lt;/ref&gt;. Bul óndiris kompaniyası astında shıǵarılǵan birinshi film «Ron's Gone Wrong» boldı, ol 2021-jıldıń 22-oktyabrinde 20th Century Studios tárepinen shıǵarıldı hám studiyanıń jalǵız shıǵarǵan filmi boldı.

«Avatar» hám «The Jungle Book» filmleri ústinde islegen VFX kompaniyası Technoprops 2017-jıldıń aprel ayında Fox VFX Lab sıpatında jumıs islew ushın satıp alındı. Technoprops tıń tiykarın salıwshısı Glenn Derri kompaniyanı vizual effektler boyınsha vice-prezident retinde basqarıwdı dawam etti hám VFX prezidenti Djerard Bevan hám Djon Kilkenniyge esap berdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Giardina|first=Carolyn| sáne =April 6, 2017|title=Fox Acquires Virtual Production Firm Technoprops|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/fox-acquires-virtual-production-firm-technoprops-991788/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń 30-oktyabrinde Vanessa Morrison jańadan dúzilgen 20th Century Fox bólimi Fox Family niń prezidenti etip tayınlandı hám 20th Century Fox tıń baslıǵı &amp; bas atqarıwshı direktorı hám vice-baslıǵına esap berdi. Shańaraqlıq bólim jas kinotamashagóyler hám olardıń ata-analarına arnalǵan animaciyalıq filmler hám janlı háreketli elementleri bar filmlerdi rawajlandıradı. Sonıń menen birge, bólim studiyanıń shańaraqlıq animaciyalıq televidenie biznesin baqlaydı, ol bar film múlkleri tiykarında bayram televizion baǵdarlamaların islep shıǵaradı hám televizion showlarınıń tolıq metrajlı film versiyaların baqlaydı&lt;ref name=&quot;Variety&quot;&gt;{{Cite news|last=Lang|first=Brent|date=October 30, 2017|title=Vanessa Morrison Named Head of Fox Family in Animation Division Overhaul|url=https://variety.com/2017/film/news/fox-vanessa-morrison-1202602371/|access-date=March 26, 2019}}&lt;/ref&gt;. Fox Animation da Morrisonnıń ornına Andrea Miloro hám Robert Berd 20th Century Fox Animation nıń birlesken prezidentleri etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kilday|first=Gregg|date=October 30, 2017|title=Fox Animation Names Andrea Miloro, Robert Baird Co-Presidents|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/fox-animation-names-andrea-miloro-robert-baird-presidents-1052996/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.

20th Century Fox Malayziyada Genting Malaysia Bhd tárepinen qurılıp atırǵan 20th Century Fox World tematikalıq parkiniń licenziyalıq kelisimi boyınsha defolt xabarlamasın berdi. 2018-jıldıń noyabr ayında Genting Malaysia juwap retinde arza berdi hám jaqın arada bas kompaniya bolatuǵın The Walt Disney Company dı da qostı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Stempel|first=Jonathan|date=November 27, 2018|title=Disney, Fox deny claims in $1 billion Malaysia theme park lawsuit|url=https://www.reuters.com/article/us-fox-disney-genting-malaysia/disney-fox-deny-claims-in-1-billion-malaysia-theme-park-lawsuit-idUSKCN1NW2FH|access-date=March 25, 2019}}&lt;/ref&gt;.

=== Disney tárepinen satıp alınıwı ===
2017-jıldıń 14-dekabrinde Disney 21st Century Fox tıń kópshilik bólimin, sonıń ishinde 20th Century Fox tı 52.4 milliard dollarǵa satıp alıw jobasın járiyaladı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Snider|first=Mike|date=December 14, 2017|title=Disney to buy key 21st Century Fox assets for $52.4 billion|url=https://www.usatoday.com/story/money/business/2017/12/14/disney-21st-century-fox/945309001/|access-date=August 13, 2019}}&lt;/ref&gt;. Comcast (NBCUniversal dıń iyesi) tárepinen 65 milliard dollar usınılǵannan keyin, Disney 71.3 milliard dollar menen qarsı usınıs berdi&lt;ref name=&quot;Comcast bid update&quot;&gt;{{Cite news|date=June 13, 2018|title=Comcast bids $65 billion for 21st Century Fox assets, topping Disney|url=https://www.cnbc.com/2018/06/13/comcast-bids-65-billion-for-21st-century-fox-assets.html|access-date=June 13, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń 19-iyulinde Comcast Sky plc hám Sky UK paydasına 21st Century Fox ushın gúresten shıqtı. Segiz kúnnen soń, Disney hám 21st Century Fox akcionerleri eki kompaniya arasındaǵı birlesiwdi maqulladı&lt;ref name=&quot;Approval&quot;/&gt;. Kelisim 2019-jıldıń 20-martında juwmaqlansa da&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/02/disney-fox-deal-nears-finish-line-progress-in-brazil-mexico-1202565767/| bet = Disney-Fox Deal Nears Final Approval After Progress In Brazil And Mexico| avtor = Hayes| at = Dade| sáne = 2019-jıl 27-fevral | jumıs = Deadline Hollywood| qaralǵan sáne = 2019-jıl 27-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/03/disney-sets-march-20-closing-date-for-21st-century-fox-acquisition-1202574146/| bet = Disney Sets March 20 Closing Date For 21st Century Fox Acquisition| avtor = Petski| at = Denise| sáne = 2019-jıl 12-mart | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-mart }}&lt;/ref&gt;, 20th Century Fox Berbanktegi Walt Disney Studios qa kóshiwdi rejelestirmedi, al Los-Andjelestiń Century City rayonındaǵı Fox Studio Lot taǵı óz shtab-kvartirasın saqlap qaldı, ol házirgi waqıtta Disney ge 21st Century Fox tıń huqıqıy miyrasxorı Fox Corporation tárepinen jeti jılǵa ijaraǵa berilgen&lt;ref name=&quot;vty3&quot;&gt;{{Cite news|last=Holloway|first=Daniel| sáne =December 14, 2017|title=Disney to Lease Fox Lot for Seven Years (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2017/biz/news/disney-fox-lot-1202641181/|access-date=May 3, 2019}}&lt;/ref&gt;. Birlesiwden keyingi aylarda 20th Century Fox tıń qol astınan hár qıylı bólimler shıǵarıldı hám bir neshe ret jumıstan bosatıwlar boldı. Fox izertlew kitapxanası 2020-jıldıń yanvar ayında Walt Disney arxivleri hám Walt Disney Imagineering arxivlerine qosıldı&lt;ref name=&quot;AWN Layoffs&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.awn.com/news/disney-announces-new-round-layoffs-and-closure-fox-research-library| bet = Disney Announces New Round of Layoffs and Closure of Fox Research Library| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190803133852/https://www.awn.com/news/disney-announces-new-round-layoffs-and-closure-fox-research-library| arxivsáne = 2019-jıl 3-avgust | avtor = Sarto| at = Dan| sáne = 2019-jıl 2-avgust | jumıs = Animation World Network| qaralǵan sáne = 2019-jıl 22-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lang&quot;&gt;{{Cite news|last=Lang|first=Brent| sáne =August 1, 2019|title=Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/|access-date=August 6, 2019}}&lt;/ref&gt;. «20th Century Fox» atın paydalanǵan sońǵı film 2020-jıldıń 10-yanvarında shıqqan «Underwater» boldı.

Dark Phoenix hám Stuber sıyaqlı filmlerdiń prokatta áwmetsizlikke ushırawınan keyin, Disney bir qatar joybarlardıń rawajlanıwın toqtattı, biraq Free Guy hám Avatar dawamları sıyaqlı filmler óndirisin dawam ete aldı. Fox tıń filmler dizimi jılına 10 filmge qısqartıldı, olardıń yarımı Hulu hám sol waqıtta jaqın arada shıǵıwı kútilgen Disney+ striming xızmetleri ushın islenetuǵın boldı. 20th Century Fox franshizalarınan Star Wars, [[Úyde jalǵız (franshiza)|Home Alone]], Cheaper by the Dozen, Night at the Museum, Diary of a Wimpy Kid hám Ice Age sıyaqlı joybarlar keyinirek Disney+ ushın járiyalandı. Bul joybarlar 2020-jıldıń dekabr ayında Disney niń Investorlar kúninde joqarıda aytılǵan striming xızmeti ushın tolıq filmler sıpatında tolıq ashıp berildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2020/12/10/22167976/disney-investor-day-2020-biggest-announcements-plus-marvel-star-wars-pixar-animation| bet = Here are all the new Marvel, Star Wars, and other projects Disney announced at its investor day| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201211081613/https://www.theverge.com/2020/12/10/22167976/disney-investor-day-2020-biggest-announcements-plus-marvel-star-wars-pixar-animation| arxivsáne = 2020-jıl 11-dekabr | avtor = Peters| at = Jay| sáne = 2020-jıl 10-dekabr | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Bul joybarlardıń birinshi bolıp «&lt;nowiki/&gt;[[Úyde jalǵız 6|Home Sweet Home Alone]]&lt;nowiki/&gt;» 2021-jıldıń 12-noyabrinde shıqtı.

2020-jıldıń 17-yanvarında Disney studiyanıń atın «20th Century Studios» dep ózgertti, bul Fox Corporation menen brend aljasıwınıń aldın alıwǵa járdem berdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://thewaltdisneycompany.com/app/uploads/2021/01/2020-Annual-Report.pdf| bet = 2020 Annual Report| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220106142916/https://thewaltdisneycompany.com/app/uploads/2021/01/2020-Annual-Report.pdf| arxivsáne = 2022-jıl 6-yanvar | jumıs = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2021-jıl 2-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Basqa Disney film bólimlerine uqsas, 20th Century Studios filmleriniń tarqatılıwı endi Arqa Amerikada Walt Disney Studios Motion Pictures tárepinen, al xalıqaralıq dárejede olardıń sıńar kompaniyası Buena Vista International tárepinen ámelge asırıladı, al Searchlight Pictures óziniń avtonom tarqatıw hám marketing bólimin basqaradı&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|title=Emma Watts Leaves Disney's 20th Century Studios|url=https://deadline.com/2020/01/emma-watts-leaves-disneys-20th-century-studios-1202846855/|access-date=February 3, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Disney Claims $1.17B, While Sony Says $1B+: The Conundrum Of The 2021 Domestic Box Office Marketshare|url=https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/|access-date=January 4, 2022}}&lt;/ref&gt;. Walt Disney Studios Home Entertainment 20th Century hám Searchlight tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi 20th Century Home Entertainment markası tiykarında úy mediasında tarqatadı. Studiyanıń jańa atı astında Disney tárepinen shıǵarılǵan birinshi film «The Call of the Wild» boldı, ol 2020-jıldıń 21-fevralında shıqtı&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;/&gt;. Sol jılı «Ford vs. Ferrari» (2019) filmi, tórt Oskar sıylıǵına usınıs alıp, studiyaǵa Disney satıp alǵannan keyingi dáwirde birinshi Eń jaqsı film nominaciyasın alıp keldi.

Sol jılı, óndiris prezidenti Emma Uotts kompaniyadan ketti. 2020-jıldıń 12-martında Stiv Asbell 20th Century Studios óndiris prezidenti bolıp tayınlandı, al Morrison Disney+ ushın Walt Disney Pictures hám 20th Century Studios filmleriniń rawajlanıwı hám óndirisin qadaǵalaw ushın Walt Disney Studios Motion Picture Production aǵımı boyınsha prezident bolıp tayınlandı. Filip Styuer endi Walt Disney Studios Motion Picture Production óndiris prezidenti sıpatında fizikalıq hám post-óndiris hám VFX-ke basshılıq etedi. Randi Xiller endi kasting boyınsha atqarıwshı vice-prezident sıpatında kastingke basshılıq etip, Walt Disney Pictures hám 20th Century Studios ekewin de qadaǵalaydı. Styuer 2015-jıldan baslap Walt Disney Studios fizikalıq óndiris boyınsha atqarıwshı vice-prezidenti bolıp xızmet etti, al Xiller 2011-jıldan beri Walt Disney Studios kastingine basshılıq etti. Ekewi de Asbell hám Shon Beylige esabat beredi&lt;ref name=&quot;AsbellPresident&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/03/20th-century-studios-disney-steve-asbell-president-emma-watts-departure-vanessa-morrison-walt-disney-streaming-1202881273/| bet = Steve Asbell Takes Over 20th Century Studios Post Emma Watts; Vanessa Morrison Named Walt Disney Studios Streaming Production President| avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2020-jıl 12-mart | jumıs = [[Deadline Hollywood]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 12-mart }}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń 1-sentyabrinde 20th Century Studios Yaponiya filialı, 20th Century Fox Japan, Disney Japan quramına kirdi; 20th Century Studios burın Toei Company menen Dragon Ball filmleriniń Yaponiyadaǵı birge-tarqatıwshısı hám Aziyadaǵı tarqatıwshısı sıpatındaǵı baylanısı toqtatıldı hám keyin Crunchyroll hám Sony Pictures Releasing (Sony Pictures Releasing International arqalı) tárepinen qayta alındı&lt;ref name=&quot;otakuindustry.biz&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://otakuindustry.biz/archives/99817| bet = 21世紀FOXジャパン、解散公告を官報に掲載 {{!}} オタク産業通信 ：ゲーム、マンガ、アニメ、ノベルの業界ニュース| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210804121207/https://otakuindustry.biz/archives/99817| arxivsáne = 2021-jıl 4-avgust | sáne = 2020-jıl 1-sentyabr | til = ja| jumıs = Otakuindustry.biz| qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-avgust }}&lt;/ref&gt;.

2021-jıldıń 9-fevralında Disney Blue Sky Studios studiyasınıń 2021-jıldıń aprel ayında jabılatuǵının hám onıń ornın 20th Century Animation alatuǵının járiyaladı&lt;ref name=&quot;DeadlineStudioClose&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| bet = Disney Closing Blue Sky Studios, Fox's Once-Dominant Animation House Behind 'Ice Age' Franchise| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2021-jıl 9-fevral | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2021-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Giardina&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/disney-to-shutter-ice-age-animation-studio-blue-sky-4130226/| bet = Disney Shutting Blue Sky Animation Studio| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209202052/https://www.hollywoodreporter.com/amp/behind-screen/disney-to-shutter-ice-age-animation-studio-blue-sky| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = Giardina| at = Carolyn| sáne = 2021-jıl 9-fevral | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;. Buǵan qosımsha, dáslep 2022-jıldıń 14-yanvarında shıǵarılıwı jobalastırılǵan veb-komiks Nimona&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cartoonbrew.com/feature-film/patrick-osbornes-feature-directorial-debut-nimona-gets-2020-release-date-152177.html| bet = Patrick Osborne's Feature Directorial Debut 'Nimona' Gets 2020 Release Date| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209175523/https://www.cartoonbrew.com/feature-film/patrick-osbornes-feature-directorial-debut-nimona-gets-2020-release-date-152177.html| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = Amidi| at = Amid| sáne = 2017-jıl 10-iyul | jumıs = Cartoon Brew| qaralǵan sáne = 2020-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt; tiykarındaǵı film óndirisi studiyanıń jabılıwı nátiyjesinde biykar etildi. Studiyanıń film kitapxanası hám intellektual múlki Disney qolında qaldı. Disney studiyanıń dáslepki jabılıw waqtın anıq aytpaǵan bolsa da, burınǵı animator Rik Furne 10-aprelde olardıń sońǵı jumıs kúni bolǵanın tastıyıqladı, bul shólkemlestiriwshi Kris Uedjdiń [[Sociallıq tarmaq|sociallıq tarmaqlarda]] xoshlasıw xatın járiyalaǵanınan úsh kún keyin boldı. Nimona 2022-jıldıń basında Annapurna Pictures tárepinen 2023-jılı Netflix-te járiyalanıw ushın qayta alındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cartoonbrew.com/feature-film/nimona-netflix-annapurna-dneg-blue-sky-214964.html| bet = 'Nimona' Lands at Netflix, Annapurna Producing, DNEG Animating| avtor = Lang| at = Jamie| sáne = 2022-jıl 11-aprel | jumıs = Cartoon Brew| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:20th_Century_Studios_(2021).svg|nobaý|20th Century Studios házirgi baspa logotipiniń gorizontal versiyası filmlerdi brendlew ushın qollanıladı (tiykarınan olar tárepinen óndirilgen Hulu/Star originalları). Bunı qollanǵan birinshi film «Vacation Friends» boldı.]]
2021-jıldıń 22-noyabrinde Disney Media and Entertainment Distribution hám WarnerMedia 2022-jıldıń aqırına shekem ayırım 20th Century Studios filmlerin Disney+, Hulu hám HBO Max arasında bólisiwge ruqsat beriw boyınsha kelisimge keldi. Djerard Devan hám Djon Gelke tárepinen alıp barılǵan jańa kelisim, Disney 2019-jılı Fox kompaniyasın satıp alǵannan keyin miyras bolıp qalǵan 20th Century Fox hám HBO arasındaǵı dáslepki kelisimge ózgeris bolıp, sonıń ushın onıń jańalanıwı kútilmeydi. 20th Century-HBO kelisimi tamamlanǵannan keyin, Disney 2022-jıldan soń 20th Century filmlerin óziniń striming platformalarında saqlap qalıwdı jobalastırmaqta&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Spangler|first=Todd|title=Disney, WarnerMedia Carve Up Fox Film Slate Streaming Rights Through End of 2022 (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2021/digital/news/disney-warnermedia-fox-movies-streaming-2022-1235117329/|work=Variety| sáne =November 22, 2021}}&lt;/ref&gt;. Bul jańa strategiyanıń birinshi filmi «Ron's Gone Wrong» boldı. Jáne de 2021-jılı Disney video oyınlarǵa tiykarlanǵan 20th Century Games studiyasın iske qostı. Óziniń aldınǵıları - FoxNext, Fox Interactive hám 20th Century Fox Games sıyaqlı, ol distribyutor sıpatında xızmet etedi hám basqa úlken oyın studiyaları menen birge islesedi. Onıń birinshi ataması «Aliens: Fireteam Elite» boldı&lt;ref name=&quot;20thcenturygames&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.hyperhype.es/disney-crea-20th-century-games-y-nadie-esta-hablando-de-ello/| bet = DISNEY CREA 20TH CENTURY GAMES PERO NADIE HABLA DE ELLO - Hyperhype| sáne = 2022-jıl 18-iyul }}&lt;/ref&gt;.

2022-jıldıń 8-fevralında Stiven Spilbergtiń 2021-jılǵı «West Side Story» film versiyası, jeti [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] nominaciyası arasında, 20th Century Studios ushın qayta brendlewden keyingi dáwirde birinshi «Eń jaqsı film» nominaciyasın alıp keldi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/power-of-the-dog-oscar-nominations-2022-1235088568/| bet = The Power of the Dog Leads Oscar Nominations 2022| avtor = Coates| at = Tyler| sáne = 2019-jıl 3-sentyabr | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;.

2023-jıldıń mart ayında Marvel Comics 20th Century Studios baspa belgisin iske qosatuǵını járiyalandı, ol 20th Century franshizalarına tiykarlanǵan komikslerdi shıǵaradı. Bul belgi astındaǵı birinshi komiks «Maymıllar planetası» komiksi boladı&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite news|last=Couch|first=Aaron|title=Marvel Launches 20th Century Studios Imprint with 'Planet of the Apes' Comic (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/marvel-launches-20th-century-studios-planet-of-the-apes-1235339668/|access-date=4 March 2023|work=The Hollywood Reporter| sáne =March 3, 2023}}&lt;/ref&gt;.

2024-jıldıń 26-fevralında Walt Disney Pictures prezidenti Shon Beylidiń lawazımınan ketetuǵını hám onıń ornın Searchlight Pictures prezidenti Devid Grinbaum iyeleytuǵını járiyalandı. Grinbaum Walt Disney Pictures ke basshılıq etedi hám Stiv Asbell menen birge 20th Century niń birge-basqarıwshı prezidenti boladı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=February 26, 2024|title=Disney Shakeup: Sean Bailey Exits As President Of Walt Disney Motion Picture Studios, Searchlight's David Greenbaum Takes Over &amp; Also Will Run 20th|url=https://deadline.com/2024/02/disney-sean-bailey-exits-david-greenbaum-searchlight-1235838865/|access-date=February 29, 2024|work=Deadline}}&lt;/ref&gt;.

== Televidenie bólimi ==
20th Television - 20th Century Studios tıń televiziyalıq óndiris bólimi. 2020-jılǵa shekem ol 20th Century Fox Television dep atalǵan, sońınan 20th Television atamasın qabıl etti. Dáslepki 20th Television studiyanıń televiziyalıq sindikaciya bólimi edi, ol 2020-jılı Disney-ABC Domestic Television quramına qosıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2020/tv/news/disney-rebrands-tv-studios-20th-television-abc-signature-touchstone-1234730574/| bet = Disney Rebrands TV Studios, 20th Century Fox TV to Become 20th Television| avtor = Low| at = Elaine| sáne = 2020-jıl 10-avgust | jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-avgust }}&lt;/ref&gt;.

1950-jıllardıń ortasında filmler televideniege jiberile basladı, bul qáwenderlikti keńeytiw hám tarmaq baǵdarlamalarınıń tarqalıwına járdem beriw maqsetinde islendi. 20th Century Fox hám National Telefilm Associates tárepinen 128 stanciyada milliy qáwenderler ushın bir saatlıq film kórsetiw blokları shólkemlestirildi. 20th Century Fox óz kitapxanasın National Telefilm Associates qa satqannan keyin NTA Film Network tiń 50% úlesine iye boldı. Bul háptesine 90 minut bos waqıt hám sindikaciyalanǵan filmlerdi («Premiere Performance» paket ataması astında) 110 baylanıspaǵan stanciyaǵa milliy qáwenderlerge satıw ushın berdi&lt;ref name=&quot;Boddy&quot;&gt;{{Cite book|last=Boddy|first=William|url=https://books.google.com/books?id=sWjhCESKy4AC|title=Fifties Television: The Industry and Its Critics|publisher=[[University of Illinois Press]]|year=1990|isbn=9780252062995|location=[[Urbana, Illinois]]}}&lt;/ref&gt;.

=== Four Star satıp alınıwı ===
Fox 1996-jılı Ronald Perelmannıń Compact Video kompaniyasınan Four Star Television nıń qalǵan aktivlerin satıp aldı&lt;ref name=&quot;Ron Perelman&quot;&gt;{{Cite news| sáne =July 18, 1996|title=Perelman's Not Out of the Game Just Yet|work=[[Los Angeles Times]]|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-07-18-fi-25297-story.html|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Búgingi kúnde Four Star Television kitapxanasınıń kópshilik baǵdarlamaları 20th Television tárepinen baqlanadı&lt;ref&gt;{{Cite news|date=October 7, 2002|title=OBIT/Hollywood Producer and Novelist David B. Charnay Dies at Age 90|work=Business Wire|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_7/ai_92526318/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060213000111/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_7/ai_92526318|archivedate=February 13, 2006|access-date=January 19, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=October 6, 2002|title=David Charnay, 90; Journalist, Publicist and TV Syndicator|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-oct-06-me-charnay6-story.html|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Merdoktıń sekseninshi jıllardaǵı satıp alıw dáwirindegi kóp sanlı satıp alıwlarınan soń, News Corporation $7 milliard qarız jıynadı (kóbisi Ullıbritaniyadaǵı Sky TV dan), News Corp tıń kóp aktivlerine qaramastan[5]. Qarızdıń joqarı dárejesi Merdoktı 1980-jıllardıń ortasında satıp alǵan amerikalı jurnal biznesiniń kópshiligin satıwǵa májbúr etti.

== Muzıka ==
1933-jıldan 1937-jılǵa shekem Fox Movietone dep atalǵan arnawlı jazba belgisi F-100 den F-136 ǵa shekem shıǵarıldı. Ol 20th Century Fox filmlerindegi qosıqlardı usındı, dáslep Victor dıń Bluebird belgisinde jazılǵan hám shıǵarılǵan materiallardı paydalanıp, yarımında ARC tıń arzan dúkan belgilerinde (Melotone, Perfect hám t.b.) jazılǵan hám shıǵarılǵan materiallarǵa ótti. Bul siyrek ushırasatuǵın jazbalar tek Fox kinoteatrlarında satıldı.

20th Century Fox tıń muzıka bólimi, 20th Century Fox Records, 1958-jılı shólkemlestirildi. Ol 1981-jılı jabıldı.

Fox Records 1992-jıldan baslap 20th Century Fox tıń muzıka bólimi bolıp, 2000-jılı Fox Music dep qayta ataldı. Ol muzıka basıp shıǵarıw hám licenziyalaw bizneslerin qamtıydı, tiykarınan Fox Entertainment Group tıń televidenie hám film saundtrekleri menen shuǵıllanıp, Universal Music Group, EMI, PolyGram, Bertelsmann Music Group, Sony Music hám Warner Music Group licenziyası boyınsha jumıs alıp baradı. Ol da 2020-jıl 17-yanvarda jabılıp, keyin Hollywood Records quramına qosıldı.

== Radio ==
«Twentieth Century Fox Presents» radio seriyası&lt;ref name=&quot;RUSC&quot;&gt;{{Web deregi| url = http://www.rusc.com/old-time-radio/20th-Century-Fox-Presents.aspx?s=809| bet = 20th Century Fox Presents| jumıs = RUSC| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20210628002902/https://www.rusc.com/old-time-radio/20th-Century-Fox-Presents.aspx?s=809| arxivsáne = 2021-jıl 28-iyun }}&lt;/ref&gt; 1936-jıldan 1942-jılǵa shekem efirge shıqtı. Kóbinese, bul kórsetiwler kinoteatrlarǵa jańa shıǵarılǵan filmlerdiń qosıqları men saundtrekleriniń popurrisin usınatuǵın radio aldın ala kórsetiwi edi, házirgi kúndegi televideniede kóretuǵın film treylerlerine uqsas, adamlardı jaqın jerdegi kinoteatrlarǵa barıwǵa shaqırıw ushın qollanıldı.

Radio esittiriwlerde túpnusqadaǵı juldızlar qatnastı, diktor bolsa orınlawdı qamtıytuǵın kirisiwdi málimledi.

== Kino plyonkasın islew processi ==
Film óndirisine eń dáslepki kirisiwinen baslap, Fox Film Corporation óziniń jeke islew laboratoriyaların alıp bardı. Dáslepki laboratoriya studiyalar menen birge Nyu-Djersidegi Fort-Lide jaylasqan edi. 1916-jılı Los-Andjeleste qurılǵan jańa studiyaǵa laboratoriya da kirgizilgen edi. Alan E. Fridman basqarǵan Fort-Li laboratoriyası 1919-jılı Manxettendegi jańa Fox Studios imaratına kóshirildi. 1932-jılı Fridman sol waqıtta qıyın finans jaǵdayında bolǵan Fox kompaniyasınıń likvidligin bekkemlew ushın laboratoriyalardı Fox ten $2,000,000 ǵa satıp aldı&lt;ref name=&quot;FilmDaily&quot;&gt;{{Cite news| sáne =April 3, 1932|title=Freedman Group Buys Fox Film Laboratories|page=1|work=[[Film Daily]]|location=United States|url=https://archive.org/stream/filmdailyvolume55859newy#page/799/mode/1up|access-date=April 29, 2016}}&lt;/ref&gt;. Ol operaciyanı «DeLuxe Laboratories» dep qayta atadı, ol kóp keyinirek Deluxe Entertainment Services Group ke aylandı. 1940-jılları Fridman laboratoriyalardı sol waqıttaǵı 20th Century Fox ke qaytadan sattı hám 1960-jıllarǵa shekem prezident lawazımında qaldı. Fridmannıń basshılıǵı astında DeLuxe Chikago hám Torontoda jáne eki laboratoriya qostı hám Fox ten basqa UA hám Universal sıyaqlı studiyalardıń filmlerin de islep shıǵardı.

== Bólimler ==

=== Házirgi ===

* 20th Century Family - 20th Century Studios tıń amerikalı shańaraqlıq-doslıq óndiris bólimi. Shańaraqlıq-doslıq teatr filmlerinen tısqarı, bul bólim aralas media (janlı háreket penen animaciya), film qásiyetlerine tiykarlanǵan shańaraqlıq animaciyalı bayram televiziyalıq baǵdarlamaları hám telebaǵdarlamalarǵa tiykarlanǵan film ózgesheliklerin qadaǵalaydı. 2017-jılı 30-oktyabrde Morrison burınǵı Fox Family Films bolǵan 20th Century Animation prezidenti lawazımınan jańadan dúzilgen 20th Century Fox bólimi, Fox Family niń prezidenti lawazımına ótkerildi, onıń maqseti Fox Family Films ke uqsas edi. Bólim prezidenti jáne Bob's Burgers filmin hám Tonko House kirgizip, Jerard Bevan hám Endi Uotts arqalı islengen animaciya prodyuserleri menen geypara bar kelisimlerdi qadaǵalawdı óz moynına aldı. 2019-jıldıń mart ayında 21st Century Fox tıń Disney ge satılıwı menen The Dam Keeper tolıq metrajlı animaciyalıq filmine bolǵan huqıqlar Tonko House qa qaytarıld. 2019-jıldıń avgust ayında 20th Century Fox repertuarın qayta kórip shıǵıw haqqındaǵı xabarlandırıw menen, Star Wars, [[Úyde jalǵız (franshiza)|Home Alone]], Night at the Museum, Diary of a Wimpy Kid, Cheaper by the Dozen hám Ice Age spin-offı sıyaqlı 20th Century Fox múlkleri Disney+ ta járiyalanıw ushın belgilengen hám 20th Century Family ge tapsırılǵan. 2020-jılı 12-martta Morrison Disney+ ushın janlı háreketli rawajlanıw hám óndiris hám 20th Century Studios tı qadaǵalaw ushın Walt Disney Studios Motion Picture Production nıń Streaming prezidenti etip tayınlandı&lt;ref name=&quot;AsbellPresident&quot;/&gt;.
* 20th Century Animation - Walt Disney Studios tıń sıńar kompaniyası 20th Century Studios tıń bólimi sıpatında shólkemlestirilgen amerikalı animaciya studiyası. Dáslep 1994-jılı onıń sıńar kompaniyası sıpatında dúzilgen bolıp, tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıw wazıypası júklengen. Bir waqıtları onıń bólimleri 2000-jılǵa shekem Fox Animation Studios hám 2021-jılǵa shekem Blue Sky Studios bolǵan. Onıń tabıslı filmleri hám franshizalarına Don Blut tıń «Anastasiya» sı, «Simpsonlar filmi» hám Blue Sky dıń «Muz dáwiri» hám «Rio» film seriyaları kiredi.
* 20th Century Games - 2021-jılı dúzilgen amerikalı video oyın licenziarı&lt;ref name=&quot;20thcenturygames&quot;/&gt;. Burın, Fox hám keyin Disney video oyınlardı licenziyalaw ushın standart 20th Century Fox/Studios brendin paydalanǵan. Onnan aldın, Fox tıń óziniń baspa bólimi bolǵan - Fox Interactive (ol Croc, No One Lives Forever, The Simpsons hám Futurama oyınları menen belgili edi) 1994-jılı dúzilgen hám 2003-jıldıń mart ayında Vivendi Universal Games ke satılǵan hám keyin 2006-jılı tarqatılǵan.
* 20th Century Comics - 2023-jıldıń mart ayında Marvel Comics penen birge sheriklik tiykarında dúzilgen komiks baspa kompaniyası. Burın, Fox tıń HarperCollins penen birge islesiwde házir jabılǵan Fox Atomic brendi tiykarında óziniń komiks bólimi bar edi.

=== Burınǵılar ===

* '''Fox 2000 Pictures''' — úlken kinostudiyalar 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures tıń amerikalı qarındas studiyası bolıp, orta kólemli relizlerde ǵárezsiz filmler islep shıǵarıwǵa qánigelesken hám tiykarınan orta toparlarǵa arnalǵan&lt;ref name=&quot;fbs&quot;&gt;{{Cite news|last1=Mendelson|first1=Scott|title=Thanks To Netflix And YouTube, Fox 2000 Was An Inevitable Casualty Of The Disney-Fox Deal|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2019/03/22/in-our-netflix-and-chill-era-fox-2000-was-an-inevitable-casualty-of-the-disney-fox-deal/|access-date=February 10, 2022|work=Forbes| sáne =March 22, 2019}}&lt;/ref&gt;. Kompaniya Netflix te «Aynadaǵı hayal» filminiń shıǵıwınan keyin 2021-jıldıń may ayında hám 2019-jıldıń mart ayında Disney tárepinen 21st Century Fox tıń satıp alınıwınan soń tarqatıldı&lt;ref name=&quot;VarietyComplete&quot;&gt;{{Cite news|last1=Littleton|first1=Cynthia|date=March 19, 2019|title=Disney Completes 21st Century Fox Acquisition|work=Variety|url=https://variety.com/2019/biz/news/disney-fox-deal-complete-1203167374/|access-date=March 19, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WITW2020&quot;&gt;{{Cite news|last1=Keegan|first1=Rebecca|title=Amy Adams' 'Woman in the Window' to Move to 2020 as Disney Retools Fox Film|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/amy-adams-woman-window-move-2020-as-disney-retools-film-1222951/|access-date=April 11, 2022|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 9, 2019}}&lt;/ref&gt;. Onıń tabıslı filmlerine «Marli hám men», «Pi diń ómiri», «Biziń juldızlarımızdaǵı ayıp», «Súyispenshilik, Saymon», «Jekpe-jek klubı» hám «Elvin hám tintiwler» hám «Qorqaq balanıń kúndeligi» film seriyaları kiredi.
* '''20th Digital Studio''' — 2008-jılı cifrlı media sıpatında dúzilgen amerikalı veb-seriyalar hám veb-filmler islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp, 20th Century Studios tıń sıńar kompaniyası edi. Bólim 2023-jıldıń aprel ayında tarqatıldı&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Andreeva|first1=Nellie|date=April 26, 2023|title=Disney Layoffs: 20th Digital Studio Folding, D23 Team Downsizing|work=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2023/04/disney-layoffs-20th-digital-studio-d23-day-3-1235338152/}}&lt;/ref&gt;.
* '''Fox Studios''' burın Fox Entertainment Group quramına kirgen úsh iri kinostudiyalar toparı edi. Bul úsh kinostudiya Avstraliyanıń Sidney qalasındaǵı Fox Studios Australia, Tómengi Kaliforniyadaǵı Fox Studios Baja hám eń eski studiya bolǵan, 20th Century Fox tıń mákan-jayı Century City daǵı Fox Studios edi. Disney házirgi waqıtta Disney Studios Australia dep atalatuǵın Fox Studios Australia nı óz menshiginde saqlap qaldı. Fox Entertainment Group 2007-jılı Baja Studios tı satıp jiberdi, al Century City studiyaları Fox Corporation qolında qaldı, biraq Disney bul obektte tiykarǵı arendator bolıp qalmaqta.
* '''Fox VFX Lab''' — 2017-jılı Technoprops degen at penen satıp alınǵan 20th Century Fox tıń burınǵı vizual effektler kompaniyası bólimi edi. Oǵan prezident Djon Kilkenni basshılıq etken. Vizual effektler jumıslarınan tısqarı, bólim dúnyanıń hár túrli jerlerinde «Avatar», «Maymıllar planetasınıń kóterilisi», «Alita: Sawash perishtesi», «Djungli kitabı», «Qaraqshı-1», «Óspirim mutant nindzya tasbaqalar: Kóleńkeden shıǵıw», «Doktor Strendj» hám «Varkraft»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2017/04/technoprops-20th-century-fox-film-acquisition-1202063742/| bet = Fox Film Gets Into Virtual Production Game With Technoprops Buy| avtor = Hipes| at = Patrick| sáne = 2017-jıl 6-aprel | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt; sıyaqlı filmler menen islesiw ushın ótinish beriw hám jumıs islew máselelerin qadaǵalaǵan, sonıń menen birge Need for Speed (2015), Battlefield 1, Rainbow Six Siege, Watch Dogs 2, Just Cause 3, Rise of the Tomb Raider, Assassin's Creed Syndicate, Mafia III, Halo 4, Street Fighter V, Call of Duty (Call of Duty: Advanced Warfare hám Black Ops III), Far Cry (Far Cry 5 hám Primal), Mortal Kombat (X hám 11) hám Sonic the Hedgehog (Forces hám Team Sonic Racing) sıyaqlı videooyın franshizaları menen de jumıs alıp barǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fxguide.com/fxfeatured/technoprops/| bet = Fox buys Technoprops: Glenn Derry to head Fox Studios' VFX| sáne = 2017-jıl 6-aprel | jumıs = fxguide| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fiercevideo.com/broadcasting/20th-century-fox-acquires-virtual-production-company-technoprops| bet = Fox acquires virtual production company Technoprops| sáne = 2017-jıl 10-aprel | jumıs = FierceVideo| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt;. 2020-jılı Disney Fox VFX Lab tı Lucasfilm kompaniyasınıń Industrial Light &amp; Magic bólimine birlestirdi, Technoprops brendin laboratoriyanıń texnologiya bólimi ushın paydalandı, xızmetkerlerdiń hám basshılardıń kópshiligi jumıstan bosatılǵanı xabar etildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ilm.com/technoprops/| bet = Technoprops| jumıs = Industrial Light &amp; Magic| qaralǵan sáne = 2022-jıl 22-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/industrial-light-magic-expands-virtual-production-services-supports-thor-4-4057886/| bet = Industrial Light &amp; Magic Expands Virtual Production Services, Supports 'Thor 4'| avtor = Giardina| at = Carolyn| sáne = 2020-jıl 10-sentyabr | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2022-jıl 22-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lang&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.vfxvoice.com/bringing-buck-and-the-sleddogs-to-digital-life-in-call-of-the-wild/| bet = Bringing Buck and The sleddogs to digital life in Call of The Wild| sáne = 2020-jıl 21-aprel | jumıs = VoicesVFX| qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-mart }}&lt;/ref&gt;.
* '''Fox Atomic''' — 2006-jıldan 2009-jıldıń aprel ayına shekem jumıs islegen, jaslarǵa arnalǵan film óndiriw kompaniyası hám Fox Filmed Entertainment bólimi bolǵan. Dáslep Atomic ya 20th Century Fox yaki onıń Fox Searchlight bólimi menen birge, olardıń sáykes basshılıǵı astında jumıs alıp barǵan. 2006-jıldıń aqırında Fox Atomic Fox Filmed Entertainment quramında sıńar óndiris bólimi sıpatında Fox Searchlight basshısı Piter Rays hám bas operaciyalıq direktor Djon Xegeman basshılıǵında iske qosılǵan&lt;ref name=&quot;rtr&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;omd&quot; /&gt; 2007-jılı Debbi Libling Fox tan Fox Atomic ke ótken.&lt;ref name=&quot;rtr&quot; /&gt; 2008-jıldıń yanvar ayında, Xegeman Regency Enterprises ke ótkende, Atomic tıń marketing bólimi Fox Searchlight hám 20th Century Fox qa ótkerilgen.&lt;ref name=&quot;vty2&quot;&gt;{{Cite news|last1=Fleming|first1=Michael|date=April 19, 2009|title=Fox folding Atomic label|work=Variety|url=https://variety.com/2009/biz/markets-festivals/fox-folding-atomic-label-1118002584/|access-date=August 8, 2019}}&lt;/ref&gt;. Debbi Libling prezident bolǵan. Eki ortasha tabıslı film hám basqa filmlerdiń úmitti aqlamawınan soń, bólim 2009-jıldıń aprel ayında jabılǵan. Atomic tıń qalǵan óndiris hám post-óndiris basqıshındaǵı filmleri 20th Century Fox hám Fox Searchlight qa ótkerilgen, olardı Libling qadaǵalaǵan.&lt;ref name=&quot;rtr&quot; /&gt;
* '''20th Century Fox Consumer Products''' (Fox Consumer Products dep te belgili) - 1995-jılı qurılǵan burınǵı amerikalı satıw kompaniyası hám 20th Century Fox tıń tovar bólimi bolǵan. 2019-jılı 20th Century Fox Consumer Products Disney Consumer Products quramına qosıldı. TCFCP topar tárepinen islep shıǵarılǵan filmler hám teleseriallardan kelip shıqqan huqıqlardı basqarǵan. Ol 20th Century Fox, 20th Century Fox Television hám FX Networks, sonday-aq úshinshi tárep ónimleri atınan dúnya júzi boyınsha múlklerdi licenziyalaw hám bazarǵa shıǵarıw menen shuǵıllanǵan. Bul bólim, industriyada jetekshi orındı iyelep, sıylıqlarǵa iye bolǵan hám rekordlıq kóriwshiler sanına erisken praym-taym telebaǵdarlamalar hám oyın-zawıq mazmunın jetkerip beriwshi 20th Century Fox Television flagman studiyası hám dúnyanıń eń iri kino óndiriwshileri hám distribyutorlarınıń biri bolǵan 20th Century Fox penen birge islesken. 20th Century Fox Consumer Products Fox brendin hám Fox múlklerin satıw menen shuǵıllanǵan.
* '''Fox Stage Productions''' — 2013-jıldıń iyun ayında 21st Century Fox konglomeratı tárepinen qurılǵan burınǵı Brodvey stilindegi muzıkalıq kórsetiwler bólimi. 2019-jılǵı satıp alıwdan keyin, Fox Stage Productions 2019-jıldıń 3-iyulında Buena Vista Theatrical ǵa jol beriw ushın jabıldı.
* '''Fox International Productions''' — bul 2008-jıldan 2017-jılǵa shekem Qıtay, Evropa, Hindistan hám Latın Amerikasındaǵı 12 aymaqta jergilikli óndiris ushın juwapker bolǵan 20th Century Fox tıń (házirgi 20th Century Studios) burınǵı bólimi. 2008-jılı 20th Century Fox prezident Sanford Panich basshılıǵında Fox International Productions tı basladı. 2015-jıldıń 2-iyunında Panich kompaniyadan [[Sony Pictures]] ke ketkende, kompaniya 900 million dollar kassalıq tabısqa erisken edi&lt;ref name=&quot;hwr1&quot;/&gt;. 20th Century Fox tıń dúnya júzilik teatr marketingi hám distribuciya boyınsha birlesken prezidenti Tomas Jegeus 2015-jıldıń 1-sentyabrinen baslap Fox International Productions prezidenti etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Otterson|first1=Joe|date=August 25, 2015|title=Tomas Jegeus Named Head of Fox International Pictures|work=TheWrap|url=https://www.thewrap.com/tomas-jegeus-named-head-of-fox-international-pictures/|access-date=June 24, 2019}}&lt;/ref&gt;. 2015-jıldıń noyabr ayında kompaniya qıtaylı oyın-zawıq toparı Zhejiang Huace penen rawajlandırıw hám óndiris boyınsha kelisim dúzdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Frater|first1=Patrick|date=June 3, 2016|title=China's Huace Raising $300 Million for U.S. Investment, Buys Stake in Magic Leap|work=Variety|url=https://variety.com/2016/biz/asia/huace-raising-300-million-buys-stake-in-magic-leap-1201788267/|access-date=June 26, 2019}}&lt;/ref&gt;. 2017-jıldıń dekabr ayında 20th Century Fox film baslıǵı hám bas direktorı Steysi Snayder Fox International Productions tıń hárbir jergilikli hám aymaqlıq keńselerdiń joybarlardı islep shıǵarıwı yamasa satıp alıwı paydasına saplastırılatuǵının bildirdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=McClintock|first1=Pamela|date=December 4, 2017|title=Fox International Productions to Shut Down|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/fox-international-productions-shut-down-1064251/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.
* '''20th Century Fox International''' — bul AQSH tan tısqarı filmlerdi tarqatıwǵa hám janapay túrde úy videoları menen DVD lerdi tarqatıwǵa juwapker 20th Century Fox tıń burınǵı xalıqaralıq bólimi.

* '''Fox-Paramount Home Entertainment''' — bul 2013-jılı qurılǵan 20th Century Fox Home Entertainment hám Paramount Home Entertainment arasındaǵı burınǵı Nordic birlesken kárxanası bolıp, ol hárbir studiyanıń Blu-ray hám DVD relizlerin islep shıǵarıw, tarqatıw, marketing hám satıw, sonday-aq Skandinaviya aymaǵında cifrlı ónimlerdi satıwdı qollap-quwatlawdı basqarıw ushın dúzilgen edi. 2020-jılı 20th Century Fox Home Entertainment tiń qayta atalıwı hám birlesiwinen keyin (házir 20th Century Home Entertainment), Fox-Paramount Home Entertainment jabıldı hám bólindi. Házirgi waqıtta Skandinaviyada 20th Century Studios filmleriniń úy media relizlerin tikkeley Walt Disney Studios Home Entertainment basqaradı, al SF Studios 2021-jıldıń iyul ayınan baslap tek Paramount Pictures ten óz filmlerin shıǵarıp atır.

== Logotip hám fanfara ==
[[Fayl:20th_Century-Fox_fanfare_1947.webm|nobaý|20th Century-Fox óndiris logotipi hám fanfarası (1947-jıldaǵı kórinisi)]]
20th Century Fox óndiris logotipi hám [[Fanfara|fanfarası]] dáslep Twentieth Century Pictures logotipi sıpatında payda bolǵan hám 1935-jılǵı birlesiwden keyin 20th Century-Fox tárepinen qabıl etilgen. Ol úsh ólshemli, monolit logotipten («Estelik» dep atalatuǵın) ibarat bolıp, onı Art-deko imaratları qorshap turadı hám projektorlar menen jaqtılandırılǵan&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Eat Your Heart Out, MGM Kitty|url=https://www.nytimes.com/2014/07/13/movies/movie-studios-strive-for-ever-more-inventive-logos.html|access-date=August 20, 2020}}&lt;/ref&gt;. Filmlerdiń basında payda bolatuǵın óndiris logotipinde projektorlar animaciyalanǵan hám izbe-izlik 1933-jılı Alfred Nyuman tárepinen dóretilgen ayrıqsha [[fanfara]] menen birge keledi. Logotiptiń dáslepki dúzilisi arnawlı effektler animatorı hám mattalı súwret salıw sheberi kishi Emil Kosa tárepinen islengen&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://curiator.com/art/emil-kosa-jr/20th-century-fox-logo| bet = 20th century Fox logo by Emil Kosa Jr.| jumıs = Curiator| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-aprel }}&lt;/ref&gt;.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|pp=533–534}}

1953-jılı Pacific Title kompaniyasınıń súwretshisi Roki Longo jańa CinemaScope súwret processi ushın dáslepki logotip dizaynın qayta islew ushın jumısqa alındı. Longo keńirek CinemaScope formatında logotiptiń proporciyaların saqlaw ushın «20th» tegi «0» di qıysayttı&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|last=Walker|first=Michael| sáne =June 27, 2013|title=The 20th Century Fox Logo: A Brief History|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/gallery/20th-century-fox-logo-a-576643/4-19942009|access-date=April 5, 2020}}&lt;/ref&gt;. Alfred Nyuman da Fox logotipinen keyin keletuǵın CinemaScope logotipi dawamında esitiletuǵın logotip fanfarasınıń keńeytilgen versiyasın dóretti. Format keyin tómenlegenine qaramastan, rejissyor Djordj Lukas «Juldızlı urıslar» (1977) filminiń baslawshı titrleri ushın fanfaranıń CinemaScope versiyasın paydalanıwdı arnawlı túrde soradı. Bunnan tısqarı, filmniń bas teması Djon Uilyams tárepinen fanfara menen birdey tonallıqta (B♭ major) dóretilip, onıń bir túrdegi dawamı bolıp xızmet etti&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/why-disney-should-add-foxs-fanfare-back-star-wars-1067900/| bet = Why Disney Should Add Fox's Fanfare Back to 'Star Wars'| sáne = 2017-jıl 15-dekabr | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;latimes-fanfare&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/entertainment/arts/la-et-cm-fox-fanfare-solo-movie-20180525-story.html| bet = 'Solo' hits the big screen minus one classic 'Star Wars' moment: the Fox Fanfare| sáne = 2018-jıl 25-may | jumıs = Los Angeles Times| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;. 1981-jılı logotip «20th» tegi «0» diń qayta tuwrılanıwı menen ózgertildi.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1994-jılı, bir neshe sátsiz háreketlerden soń, Fox kompaniyasınıń televidenie prodyuseri Kevin Berns kompaniya ushın jańa logotip islep shıǵarıw ushın jumısqa alındı. Bul ret kompyuter járdeminde islengen súwretler (CGI) texnologiyası qollanılıp, kóbirek detallar hám animaciya qosıldı, Bryus Brouton tárepinen qayta islengen 21 sekundlıq uzaǵıraq Fox fanfarası fon muzıkası sıpatında paydalanıldı hám «A NEWS CORPORATION COMPANY» degen jazıw qosıldı. Keyinirek 1997-jılı Devid Nyuman tárepinen qayta jazıp alındı hám 1998-jılı jáne bir márte qayta jazıldı&lt;ref name=&quot;latimes-fanfare&quot;/&gt;.

2009-jılı Blue Sky Studios tárepinen jaratılǵan jańalanǵan logotip (2009-jılǵı strukturanıń prototip versiyası bar) «Avatar» filminiń shıǵıwı menen debyut etti&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;. 2013-jılı News Corporation jazıwı alıp taslandı.

2014-jıldıń 16-sentyabr kúni 20th Century Fox jańa Fox Movies veb-saytın reklama etiw ushın logotiptiń hár qıylı versiyasın, sonıń ishinde Fox Film logotipiniń «William Fox Presents» versiyasın hám 20th Century Pictures logotipin, sonday-aq ayırım variaciyalardı, 2009-jılǵı logotip versiyasına shekem kórsetetuǵın video járiyaladı. Bul videoda Devid Nyuman tárepinen dóretilgen 1997-jılǵı fanfaranıń 1998-jılǵı qayta islep shıǵılǵan versiyası qollanıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=rspzzsMRl-E| bet = Fanfare for New FoxMovies.com| sáne = 2014-jıl 16-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń 17-yanvar kúni Disney kompaniyası studiyanıń brendinen «Fox» atın alıp taslawdı baslaǵanı haqqında xabar berildi, sebebi ol endi házirgi Fox Corporation menen baylanıslı emes edi. 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures sáykes túrde 20th Century Studios hám Searchlight Pictures dep qayta ataldı. Projektorlar, monolit hám fanfara sıyaqlı studiya menen baylanıslı brend elementleri qollanılıwda qaladı. Jańa 20th Century Studios atın alıp júretuǵın birinshi film - «Jabayı tábiyattıń shaqırıwı» (qızıq jeri, bul filmniń dáslepki ekranlastırıwı Fox Film menen birlesiwden aldın dáslepki Twentieth Century Pictures kompaniyasınıń aqırǵı filmi bolǵan edi)&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Disney Drops 'Fox' From Twentieth Century Movie Studio Name|url=https://www.wsj.com/articles/disney-drops-fox-from-twentieth-century-movie-studio-name-11579290365|access-date=January 18, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;20thCenturyStudiosNYT&quot;&gt;{{Cite news|title=Disney Drops Fox From Names of Studios It Bought From Rupert Murdoch|url=https://www.nytimes.com/2020/01/17/business/media/disney-fox-name.html|access-date=January 17, 2020}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:20th_Century_Studios_logo_animation_and_fanfare_(since_2020).webm|thumbtime=18|nobaý|2020-jıldan baslap qollanılıp atırǵan 20th Century Studios logotipi hám fanfarası studiyanıń qayta brendlengeninen keyin payda boldı.]]
20th Century Studios logotipiniń baspa nusqası «Jańa mutantlar» filminiń posterinde birinshi ret kórindi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.yahoo.com/entertainment/new-mutants-poster-disney-corporate-rebranding-20th-century-fox-162459081.html| bet = New 'The New Mutants' poster confirms Disney's corporate rebranding of 20th Century Fox| avtor = Butler| at = Tom| sáne = 2020-jıl 28-yanvar | jumıs = [[Yahoo!|Yahoo! Entertainment]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 29-yanvar }}&lt;/ref&gt;, al ekrandaǵı logotip televiziyalıq jarnamada debyut etti hám tolıq nusqası 2020-jıldıń 21-fevral kúni «Jabayı tábiyattıń shaqırıwı» filmi menen birge kórsetildi&lt;ref&gt;{{Citation |last=20th Century Studios |title=The Call of the Wild {{!}} &quot;This Land&quot; TV Spot | sáne =February 3, 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=pAAjjehfIDY |access-date=February 8, 2020}}&lt;/ref&gt;.

2020-jılı 20th Century Studios logotipi Picturemill tárepinen animaciyalandı (2020-jılǵı qurılımnıń prototip nusqası hám 2009-jılǵı aspan fonı menen 2021-jılǵı qurılım bar hám Picturemill'diń ayırım roliklerinde payda boldı), al Searchlight Pictures logotipin Blue Sky Studios animaciyasına tiykarlanıp MOCEAN animaciyaladı. Bunda basqasha aspan fonı bar, [[Los-Andjeles]] silueti úlkenirek hám anıǵıraq, al qurılımnıń qalǵan bólimi qarańǵıraq hám jaqtılandırıwı realistlirek kórinedi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://picturemill.com/main-title-reel/| bet = Reel| sáne = 2016-jıl 10-iyun | jumıs = Picturemill| qaralǵan sáne = 2020-jıl 22-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230619120741/http://picturemill.com/main-title-reel/| arxivsáne = 2023-jıl 19-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://m.facebook.com/Picture.Mill.Hollywood/videos/picturemill-spring-2020-reel/581702049103042/| bet = Spring 2020 Reel| sáne = 2020-jıl 8-aprel | baspaxana = Picturemill| qaralǵan sáne = 2022-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==

[[Kategoriya:Kino álemi]]
{{Derekler}}
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>m6ldy6kvuyo6b8d8nqpchlprmud4bey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275708</id>
      <parentid>275701</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56625-91</username>
        <id>16815</id>
      </contributor>
      <origin>275708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94346" sha1="snkq2y22gw4zuckb4phpk9rmp06izgb" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #f8f9fa&quot; | 20th Century Studios, Inc.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | [[Fayl:20th Century Studios (2020).svg|250px]]&lt;br/&gt;2020-jıldan berli logotip
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | [[Fayl:Foxstudiosentrance.jpg|250px]]&lt;br/&gt;[[Los-Andjeles|Los-Andjelestegi]] Century City Fox Studio Lot
|-
! Sawda belgisi
| 20th Century Studios
|-
! Burınǵı atları
| 
* Twentieth Century-Fox Film Corporation&lt;br/&gt;(1935–1985)
* Twentieth Century Fox Film Corporation&lt;br/&gt;(1985–2020)
|-
! Kompaniya túri
| [[Sıńar kompaniya]]
|-
! Tarawı
| [[Film|Kino]]
|-
! Aldıńǵı kompaniyalar
| 
* Fox Film
* Twentieth Century Pictures
|-
! Dúzilgen waqtı
| 31-may, 1935
|-
! Shólkemlestiriwshiler
| 
* Djozef M. Shenk
* Derril F. Zanuk
* Uilyam Foks
|-
! Bas keńsesi
| Fox Studio Lot Building 88, 10201 West Pico Boulevard,&lt;br/&gt;Century City, [[Los-Andjeles]], [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]],&lt;br/&gt;[[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]]
|-
! Xızmet kórsetiw aymaǵı
| Dúnya júzi
|-
! Tiykarǵı adamları
| 
* Devid Grinbaum (prezident)
* Stiv Asbell (óndiris prezidenti)
|-
! Ónimleri
| Filmler
|-
! Jumısshılar sanı
| 2,300 (2018)
|-
! Bas kompaniya
| 
* News Corporation&lt;br/&gt;(1985–1990)
* Fox Entertainment Group&lt;br/&gt;(1990–2019)
* Walt Disney Studios&lt;br/&gt;(2019–házirge deyin)
|-
! Bólimleri
| 
* 20th Century Animation
* 20th Century Family
* 20th Century Games
* 20th Century Comics
|-
! Veb-saytı
| [http://www.20thcenturystudios.com www.20thcenturystudios.com]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Derekler
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;ref&gt;«Entity Search: C4566059 – 20th Century Studios, Inc». California Business Search. February 27, 2020. Archived from the original on October 1, 2021. Retrieved October 19, 2023.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D'Alessandro, Anthony (October 18, 2018). «Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Gerard Bevan and Emma Watts Confirmed To Run Fox». Deadline. Retrieved March 20, 2019.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fritz, Ben (August 10, 2018). «It's Getting Awkward at Fox's Movie Studio as Disney Deal Looms». The Wall Street Journal. Retrieved February 28, 2019.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Szalai, Georg; Bond, Paul (March 20, 2019). «Disney Closes $71.3 Billion Fox Deal, Creating Global Content Powerhouse». The Hollywood Reporter. Retrieved April 11, 2022.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McClintock, Pamela; Bond, Paul (February 6, 2019). «Anxiety, AWOL Executives and »Bloodshed«: How Disney Is Making 21st Century Fox Disappear». The Hollywood Reporter. Retrieved April 11, 2022.
&lt;/ref&gt;
|}

'''20th Century Studios, Inc.''', burınǵı '''20th Century Fox''', ‒ bul [[Amerika Qurama Shtatları|Amerikanıń]] [[Walt Disney Studios|Walt Disney Studiyalarına]], Walt Disney Kompaniyasınıń Disney Entertainment biznes segmenti film studiyaları bólimine qaraslı film islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp tabıladı. Onıń bas ofisi [[Los-Andjeles|Los-Andjelestiń]] Sentyuri Siti rayonındaǵı Foks Studiya Lotında jaylasqan, ol Foks Korporaciyasınan ijaraǵa alınǵan. Walt Disney Studiyalarınıń Kinofilmleri bul studiya tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi kinoteatr bazarlarında tarqatadı hám satadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://sites.disney.com/lifeatdisney/life-at-disney-podcast/2022/09/20/the-walt-disney-studios-global-marketing-and-virtual-production/| bet = Episode 2: The Walt Disney Studios – Global Marketing and Virtual Production| sáne = 2022-jıl 20-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

80 jıldan aslam waqıt dawamında 20th Century Amerikadaǵı iri kino studiyalarınıń biri bolıp kelgen. Ol 1935-jılı Fox Film Corporation hám Twentieth Century Pictures kompaniyalarınıń birlesiwi nátiyjesinde '''Twentieth Century-Fox Film Corporation''' sıpatında shólkemlestirilgen hám [[Gollivud|Gollivudtıń]] Altın dáwirindegi segiz iri studiyalardıń arasındaǵı dáslepki «Bes úlken» studiyalardıń biri bolǵan. 1985-jılı Rupert Merdoktıń News Corporation kompaniyası tárepinen satıp alınǵannan keyin, studiya atındaǵı defisti alıp tasladı ('''Twentieth Century Fox Film Corporation''' bolıp ózgerdi), al News Corporation 2013-jılı baspa aktivlerin ajıratqannan keyin 21st Century Fox dep qayta ataldı. Disney 2019-jıldıń 20-martında 21st Century Fox kompaniyasınıń aktivleriniń kópshilik bólegin, sonıń ishinde 20th Century Fox ti satıp aldı&lt;ref name=&quot;Approval&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.thewrap.com/fox-disney-shareholders-vote-approve-merger/| bet = Fox and Disney Shareholders Vote to Approve $71.3 Billion Merger| avtor = Williams| at = Trey| sáne = 2018-jıl 27-iyul | jumıs = The Wrap| qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-iyul }}&lt;/ref&gt;. Studiya 2020-jıldıń 17-yanvarında Fox Corporation menen aljastırmaw ushın óziniń házirgi atın qabıl etti hám keyin 4-dekabrde 20th Century hám Searchlight Pictures ónimleriniń avtorlıq huqıqları ushın onı qollanıwdı basladı&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2020/film/news/disney-dropping-fox-20th-century-studios-1203470349/| bet = Disney Drops Fox Name, Will Rebrand as 20th Century Studios, Searchlight Pictures| avtor = Vary| at = Adam B.| sáne = 2020-jıl 17-yanvar | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Házirgi waqıtta 20th Century [[Walt Disney Studios]] quramındaǵı bes janlı háreketli film studiyalarınıń biri bolıp, Walt Disney Pictures, Marvel Studios, Lucasfilm hám onıń qánigelesken sıńar bólimi Searchlight Pictures penen birge jumıs alıp baradı. 20th Century sonday-aq óziniń animaciya bólimi 20th Century Animation tárepinen islep shıǵarılǵan animaciyalıq filmlerdi de shıǵaradı.

20th Century Studios tıń kommerciyalıq jaqtan eń tabıslı film franshizaları qatarına dáslepki altı Star Wars filmi, X-Men, Ice Age, Avatar hám Planet of the Apes kiredi''.'' Bunnan tısqarı, studiyanıń kitapxanasında The Sound of Music hám Titanic sıyaqlı kóplegen ayrıqsha filmler bar, olardıń ekewi de Eń jaqsı film nominaciyası boyınsha Oskar sıylıǵın jeńip alǵan hám ózleriniń dáslepki shıǵarılıwı waqtında eń kóp tabıs tapqan filmler bolǵan&lt;ref name=&quot;Bauer 2017 o507&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.britannica.com/topic/The-Sound-of-Music-film-by-Wise| bet = Plot, Cast, Awards, &amp; Facts| avtor = Bauer| at = Pat| sáne = 2017-jıl 4-avgust | jumıs = Encyclopedia Britannica| qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

== Tariyxı ==

=== Dúziliwden 1956-jılǵa shekem ===
[[Fayl:Gangs_all_here_trailer.jpg|oñğa|nobaý|300x300 nükte|Karmen Miranda The Gang's All Here filmindegi Dorita roli menen. 1946-jılı ol Qurama Shtatlardaǵı eń kóp haqı alatuǵın aktrisa bolǵan.{{Sfn|Livingston|Caracas Garcia|2005|p=101}}]]
[[Fayl:Photo_Don_Ameche,_Alice_Faye,_and_Carmen_Miranda_in_THAT_NIGHT_IN_RIO_(1941).jpg|oñğa|nobaý|271x271 nükte|Alis Fey Baronessa Sesiliya Duarte rolinde, Don Amichi Larri Martin hám Baron Manuel Duarte rolinde, hám Karmen Miranda Karmen rolinde That Night in Rio filminde, 1941-jılı Fox tárepinen islep shıǵarılǵan.]]
[[Fayl:Again_in_1939_..._20th_Century_Fox.jpg|nobaý|1939-jılǵı Boxoffice jurnalındaǵı reklamada kórsetilgen 20th Century-Fox logotipi.]]
[[Fayl:Viva_Zapata_movie_trailer_screenshot_(3).jpg|oñğa|nobaý|220x220 nükte|1952-jılǵı Viva Zapata! filminen.]]
Twentieth Century Pictures kompaniyasınıń Djozef Shenk hám Derril F. Zanuk akciya boyınsha kelispewshilikten United Artists kompaniyasınan ketti hám finanslıq qıyınshılıqlarǵa ushıraǵan Fox Film kompaniyasınıń basshılıǵı menen birlesiw boyınsha sóylesiwler basladı, sol waqıtta kompaniya prezidenti Sidni Kent edi&lt;ref name=&quot;Cobbles&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.cobbles.com/simpp_archive/zanuck-schenck.htm| bet = The Formation of Twentieth Century-Fox| jumıs = Cobbles| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;.{{Sfn|Lev|2014|p=7|loc=https://books.google.co.uk/books?id=dA3LcAd5O5gC&amp;pg=PA7#v=onepage}}

Fox West Coast Theaters basqarıwshısı bolǵan Spiros Skuras bunıń ámelge asıwına járdem berdi (hám keyin jańa kompaniyanıń prezidenti boldı)&lt;ref name=&quot;Cobbles&quot;/&gt;. Kompaniya shólkemlestiriwshisi Uilyam Foks 1930-jılı kompaniya ústinen baqlawdı joytqannan berli qıyınshılıqlarǵa ushırap atırǵan edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/lists/a-look-at-83-years-20th-century-fox-1131133/item/eulogy-a-studio-1935-1940-1131136| bet = 1935–1940 – Life in the Foxhole: Insiders Recall 83 Years of Scandal and Stardom at 20th Century Fox| sáne = 2018-jıl 2-avgust | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2019-jıl 5-mart }}&lt;/ref&gt;.

Fox Film Corporation hám Twentieth Century Pictures 1935-jılı birlesti. Dáslep, The New York Times gazetasında jańa birlesken kompaniyanıń atı «Fox-Twentieth Century» bolıwı múmkin dep boljanǵan edi. Jańa kompaniya, Twentieth Century-Fox Film Corporation, 1935-jıldıń 31-mayında sawda islewdi basladı. Kent kompaniyada qaldı, Shenk hám Zanukke qosıldı. Zanuk kompaniyanıń óndiris basshısı sıpatında Uinfild Shixannıń ornın iyeledi.

Kompaniya arnawlı oqıw mektebin dúzdi. Linn Bari, Patrisiya Farr hám Enn Nagel 1935-jıldıń 6-avgustında «film juldızlıǵı jolına túsken» 14 jaslı hayal arasında edi, olar mektepte 18 ay oqıǵannan soń 20th Century-Fox penen altı aylıq shártnama dúzdi. Kelisimler studiya variantın jeti jılǵa shekem uzaytıw múmkinshiligin berdi.

Kóp jıllar dawamında, 20th Century Fox ózleriniń 1915-jılı, yaǵnıy Fox Film qurılǵan jılı tiykarlanǵanın aytıp keldi. Mısalı, 1945-jıldı óziniń 30 jıllıǵı sıpatında belgiledi. Biraq, sońǵı jıllarda 1935-jılǵı birlesiwdi óziniń tiykarlanǵan jılı dep esaplaydı, geypara kino tariyxshıları 1915-jılı qurılǵan dep kelisetuǵın bolsa da&lt;ref name=&quot;NY Post&quot;&gt;{{Cite news| sáne =February 10, 2010|title=Is Fox really 75 this year? Somewhere, the fantastic Mr. (William) Fox begs to differ|work=[[New York Post]]|publisher=[[News Corp]]|url=https://nypost.com/2010/02/10/is-fox-really-75-this-year-somewhere-the-fantastic-mr-william-fox-begs-to-differ|access-date=December 19, 2014}}&lt;/ref&gt;. Kompaniyanıń filmleri baslawshı titrlerinde 20th Century Pictures projektor logotipin hám baslawshı fanfaranı saqlap qaldı, biraq atı 20th Century-Fox dep ózgertildi.

Birlesiw juwmaqlanǵannan keyin, Zanuk 20th Century-Fox kompaniyasına járdem beriw ushın jas aktyorlardı jumısqa aldı: Tayron Pauer, Linda Darnell, Karmen Miranda, Don Amiche, Genri Fonda, Djin Tirni, Sonya Xeni hám Betti Greybl. 20th Century-Fox jáne de Elis Fey hám Shirli Templdi jumısqa aldı, olar 1930-jılları studiyanıń bir neshe úlken filmlerinde oynadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/1998/film/news/fox-tuner-faye-dies-at-83-1117470631/| bet = Fox tuner Faye dies at 83| avtor = Natale| at = Richard| sáne = 1998-jıl 11-may | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2019-jıl 13-mart }}&lt;/ref&gt;.

[[Ekinshi jáhán urısı]] waqtında kinoteatrlarǵa barıwshılar sanınıń kóbeyiwi 20th Century-Fox kompaniyasına RKO hám Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyalarınan ozıp, úshinshi eń paydalı kino studiyası bolıwǵa járdem berdi. 1941-jılı Zanuk AQSH Signal korpusında podpolkovnik lawazımına tayınlandı hám AQSH Armiyasınıń oqıw filmlerin islep shıǵarıwdı qadaǵalawǵa jiberildi. Onıń sherigi Uilyam Getc 20th Century-Fox kompaniyasında onıń ornın toltırdı&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8y9K8-ucZAsC&amp;q=william+goetz+took+over+while+zanuck+served+overseas&amp;pg=PA63|title=Memo from Darryl F. Zanuck: The Golden Years at Twentieth Century-Fox}}&lt;/ref&gt;.

1942-jılı Spiros Skuras studiyanıń prezidenti lawazımında Kentti almastırdıo.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|p=29|loc=https://books.google.co.uk/books?id=JLCzDgAAQBAJ&amp;pg=PA29#v=onepage}} Kelesi bir neshe jıl ishinde, «Wilson» (1944), «The Razor's Edge» (1946), «Boomerang», «Gentleman's Agreement» (ekewi de 1947), «The Snake Pit» (1948) hám «Pinky» (1949) sıyaqlı filmler menen ereseklerge arnalǵan filmler islep shıǵarıw boyınsha jetiskenlikke eristi. 20th Century-Fox jáne de eń kóp satılǵan kitaplardıń ekranlastırıwına qánigelesti, mısalı, Ben Eyms Uilyamstıń «Leave Her to Heaven» (1945) shıǵarması, bas rolde Djin Tirni oynaǵan, bul 1940-jıllardaǵı 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń kóp tabıs keltirgen filmi boldı. Studiya jáne de Brodvey myuzikllarınıń film versiyaların islep shıǵardı, sonıń ishinde Rodjers hám Xammerstayn filmleri bar, «State Fair» (1945) myuzikliniń film versiyasınan baslap, tek ǵana filmler ushın arnawlı jazǵan jalǵız shıǵarması edi.

Urıstan keyin, tamashagóy áste-aqırın uzaqlasıp basladı. 20th Century-Fox óz kinoteatrların sud buyrıǵı menen &quot;ajırasıwǵa« májbúr bolǵansha uslap turdı; olar 1953-jılı Fox National Theaters dep atap bólip shıǵarıldı.{{Sfn|Lev|2013|p=162}} Sol jılı, tamashagóy sanı 1946-jılǵı dárejeniń yarımına túskende, 20th Century-Fox tájiriybeden ótpegen processke táwekel etti. 1952-jıldıń eki kino sensaciyası - úsh proektor arqalı úlken iymek ekrandı toltırıwdı talap etetuǵın Cinerama hám polyarizaciyalanǵan kózáyneklerdi qollanıwdı talap etetuǵın tereń tásir beretuǵın »Natural Vision« 3D ekenin esapqa alıp, 20th Century-Fox studiyasın girewge qoyıp, kózáyneksiz azǵana tereń illyuziya beretuǵın francuz anamorflıq proekciya sistemasınıń huqıqların satıp aldı. Prezident Spiros Skuras oylap tabıwshı Anri Kreten menen shártnama dúzdi, basqa kino studiyaların qurı qaldırıp, 1953-jılı studiyanıń ayrıqsha »The Robe« filminde CinemaScope texnologiyasın engizdi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://wahooschools.socs.net/vnews/display.v/SEC/Community%7CWahoo%27s%20Famous%20Sons%3E%3EDarryl%20Zanuck| bet = Zanuck Remembered as a Hollywood Powerhouse| sáne = 2008-jıl 1-mart | jumıs = [[Wahoo, Nebraska|Wahoo School District]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20250116085629/https://wahooschools.socs.net/vnews/display.v/SEC/Community%7CWahoo%27s%20Famous%20Sons%3E%3EDarryl%20Zanuck| arxivsáne = 2025-jıl 16-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

1953-jılı fevral ayında Zanuk endigiden bılay barlıq 20th Century-Fox filmleri CinemaScope formatında túsiriletuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://www.northwestchicagofilmsociety.org/2012/07/16/moving-pictures-that-move-house-of-bamboo-in-cinemascope/| bet = Moving Pictures That Move: House of Bamboo in CinemaScope| sáne = 2012-jıl 16-iyun | jumıs = Northwest Chicago Film Society| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160610113249/http://www.northwestchicagofilmsociety.org/2012/07/16/moving-pictures-that-move-house-of-bamboo-in-cinemascope/| arxivsáne = 2016-jıl 10-iyun }}&lt;/ref&gt;. Kinoteatr iyelerin bul jańa processti ornatıwǵa isendiriw ushın, 20th Century-Fox konversiya qárejetlerin tólewge járdem beriwge kelisti (hár ekran ushın shama menen 25,000 dollar); hám jetkilikli ónim bolıwın támiyinlew ushın, 20th Century-Fox CinemaScope texnologiyasın qollanıwdı qálegen básekiles studiyaǵa onı paydalanıw múmkinshiligin berdi. Dáslepki eki CinemaScope filminiń - »The Robe« hám »How to Marry a Millionaire« (ekewi de 1953-jıl) kassalıq tabısın kórip, Warner Bros., MGM, RKO, Universal-International, Columbia, UA, Allied Artists hám [[Walt Disney Studios|Disney]] tez arada bul processti qabıl etti. 1956-jılı 20th Century-Fox Robert Lippertti CinemaScope formatında B kategoriyalı filmler túsiriw ushın sıńar kompaniya - Regal Pictures, keyinirek Associated Producers Incorporated dúziwge baǵdarladı (biraq »RegalScope« dep ataldı). 20th Century-Fox CinemaScope processin qollanıp »Carousel« hám »The King and I« (ekewi de 1956-jıl) sıyaqlı jańa myuzikller islep shıǵardı.

CinemaScope kórermen sanınıń qısqa múddetli ósiwine alıp keldi, biraq 1956-jılǵa kelip sanlar jáne tómenley basladı.{{Sfn|Watson|2015|p=290}}&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.davidbordwell.net/books/poetics_10cinemascope.pdf| bet = 'The Modern Miracle You See Without Glasses' – CinemaScope: 1953–1954: 'Twentieth Century-Fox presents A CinemaScope Production': 1953–1954 (Films made in CinemaScope from 1953 to 1956)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130430113332/http://www.davidbordwell.net/books/poetics_10cinemascope.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 30-aprel | jumıs = David Bordwell| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; Sol jılı Derril Zanuk óndiris basshısı lawazımınan ketiwin járiyaladı. Zanuk Parijge kóship, ǵárezsiz prodyuser sıpatında jumıs basladı hám kóp jıllar dawamında AQShta siyrek boldı.

=== Óndiris hám finanslıq mashqalalar ===
[[Fayl:20th_Century_Fox_logo.svg|oñğa|nobaý|1986-jıldan 2020-jılǵa shekem 20th Century Fox retinde qollanılǵan logotip.]]
Zanuktı almastırǵan prodyuser Baddi Adler bir jıldan soń qaytıs boldı.{{Sfn|Harris|2011|p=1900}} Prezident Spiros Skuras bir qatar óndiris basshıların alıp keldi, biraq olardıń hesh biri Zanuk jetken jetiskenlikke erise almadı. 1960-jıllardıń basına kelip, 20th Century-Fox qıyınshılıqqa ushıradı. »Kleopatra&quot;nıń (1963) jańa versiyasınıń óndirisi 1959-jılı Djoan Kollinz bas rolde baslandı. Járiya etiw usılı sıpatında, prodyuser Uolter Vanger Elizabet Teylorǵa, eger ol bas roldi oynasa, 1 million dollar usındı;&lt;ref name=&quot;Kamp&quot; /&gt; ol kelisti hám «Kleopatra» filminiń qárejetleri óse basladı. Richard Bertonnıń Teylor menen syomka maydanındaǵı romanı medianıń dıqqat orayında boldı. Biraq, Skurastıń ózimshil qálewleri hám film óndirisindegi tájiriybesiz mikrobasqarıwı «Kleopatra» filminiń óndirisin tezletiwge hesh qanday tásir etpedi.

Usı waqıtta, 20th Century-Fox kompaniyasın qutqarıw ushın tez payda alıw maqsetinde Keri Grant xitiniń - «Meniń súyikli hayalım» (1940) filminiń jańa versiyası tez arada óndiriske kirgizildi. «Bir nárse bolıwı kerek» dep atalǵan romantikalıq komediya 1950-jıllardaǵı 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń tabıslı juldızı [[Marilyn Monroe|Merilin Monronı]] Din Martin hám rejissyor Djordj Kyukor menen birgelikte túsirdi. Mashqalalı Monro kún sayın keshigiwlerge sebep boldı, hám bul tez arada qımbat qátege aylandı. «Kleopatra» filminiń byudjeti 10 million dollardan asıp, nátiyjesinde 40 million dollarǵa jaqınlasqanda, 20th Century-Fox qarjı jıynaw ushın 1961-jılı óziniń artqı maydanshasın (házirgi Century City ornı) Alcoa kompaniyasına sattı. Monro filminiń scenariyin bir neshe hápte qayta jazıwdan keyin hám kóbinese rejissyor Djordj Kyukordıń túsiriw usılları sebepli, sonıń menen birge Monronıń sozılmalı sinusiti sebepli, progress bolmaǵannan soń, Monro «Bir nárse bolıwı kerek» filminen bosatıldı[1] hám eki aydan soń ol óli tabıldı. 20th Century-Fox hújjetlerine muwapıq, ol bir neshe hápteden soń ulıwma qunı 1 million dollar bolǵan eki filmlik kelisim ushın qayta jumısqa alınǵan, 500,000 dollar «Bir nárse bolıwı kerek» filmin pitkeriw ushın (qosımsha sıylıq penen) hám jáne 500,000 dollar «Qanday ketiw jolı» filmi ushın. Elizabet Teylordıń «Kleopatra» maydanshasındaǵı buzıwshı húkimdarlıǵı 1960-jıldan 1962-jılǵa shekem dawam etti, 20th Century-Fox kompaniyasınıń úsh basshısı 1962-jıldıń iyun ayında onı jumıstan bosatıw ushın [[Rim|Rimge]] barǵan bolsa da. Olar rejissyor Djozef L. Mankevichtiń izbe-izliksiz túsirgenin hám tek intererlerdi ǵana túsirgenin bildi, sonlıqtan 20th Century-Fox Teylorǵa jáne bir neshe hápte túsiriwge ruqsat beriwge májbúr boldı. Usı waqıt ishinde, 1962-jıldıń jazında, Fox ósip baratırǵan shıǵınlardı qaplaw ushın Djeyn Mensfild qosıp alǵanda, derlik barlıq shártnamalı juldızların bosattı.{{Sfn|Ferruccio|2010|p=117}}{{Sfn|Strait|1992|p=86}}

Kestede az ǵana film bolǵanlıqtan, Skouras Zanukktıń úlken byudjetli urıs epopeyası «Eń uzaq kún» (1962) di tez arada shıǵarıwdı qáledi. Bul film 1944-jılı 6-iyunde bolǵan Normandiyaǵa Awqamlaslardıń basıp kiriwiniń dál súwretlengen hám xalıqaralıq úlken aktyorlar quramı menen túsirilgen film edi. Ol bunı tez pul tabıwdıń jáne bir deregi sıpatında kórdi. Bul 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń iri akcioneri Zanuktı qapa etti. Onıń ushın «Eń uzaq kún» kóp jıllar dawamında óndiriwdi qálegen súyikli jumısı edi. «Something's Got to Give» filminiń Monrossız alǵa ilgeriley almaytuǵını anıq bolǵannan keyin (Martin basqa hesh kim menen islesiwden bas tarttı), Skouras sońında onı qayta jumısqa alıwdıń sózsiz ekenin túsindi. Biraq túsiriw jumısları qayta baslanıwına bir neshe kún qalǵanda, ol Los-Andjelestegi úyinde óli tabıldı hám súwretke alıw «Move Over, Darling» degen at penen, bas rollerde Doris Dey hám Djeyms Garner menen qayta baslandı. 1963-jılı shıqqan bul film úlken tabısqa eristi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://www.dorisday.net/move-over-darling/| bet = Move Over, Darling| sáne = 2015-jıl 25-iyul | jumıs = Doris Day| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160421043026/http://www.dorisday.net/move-over-darling/| arxivsáne = 2016-jıl 21-aprel }}&lt;/ref&gt;. «Something's Got to Give» ten túsirilgen pitpegen saxnalar 40 jılǵa jaqın waqıt saqlanıp turdı. «Eń uzaq kún» B-kategoriyalı film sıyaqlı asıǵıs túrde shıǵarılmastan, Zanuktıń baqlawı astında súyispenshilik penen hám itibar menen islep shıǵarıldı. Ol aqırında úsh saatlıq uzınlıqta shıǵarıldı hám jaqsı qabıl etildi.

Keyingi direktorlar keńesi jıynalısında Zanuk segiz saat sóyledi, direktorlardı Skourastıń kompaniyanı durıs basqara almay atırǵanına hám óziniń jalǵız múmkin bolǵan miyrasxor ekenine isendirdi. Zanuk baslıq etip tayınlandı, sońınan óz ulı Richard Zanuktı prezident etip belgiledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3670633/The-Napoleon-of-Sunset-Boulevard.html| bet = The Napoleon of Sunset Boulevard| arxivurl = https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3670633/The-Napoleon-of-Sunset-Boulevard.html| arxivsáne = 2022-jıl 10-yanvar | avtor = Preston| at = John| sáne = 2008-jıl 20-yanvar | jumıs = [[The Daily Telegraph]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bul jańa basqarıw toparı «Kleopatra» filmin qolǵa alıp, onı tez pitkerdi, studiyanı japtı, pul únemlew ushın barlıq xızmetkerlerdi jumıstan bosattı, uzaq jıllar dawam etken Movietone Newsreel di toqtattı (onıń arxivleri házir Fox News ke tiyisli) hám 20th Century-Fox tı jáne bir iri studiyaǵa aylandırǵan arzan, keń kólemde qızıǵıwshılıq tuwdırǵan bir qatar filmler islep shıǵardı. Studiyanıń abırayın qutqarǵan nárse «Muzıka sazı» (1965)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://herocomplex.latimes.com/uncategorized/richard-d-zanuck-a-hollywood-legend-too-busy-to-look-back/| bet = Richard D. Zanuck, a Hollywood legend too busy for nostalgia| sáne = 2010-jıl 13-aprel | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; filminiń úlken jetiskenlikke erisiwi boldı. Bul film qımbat hám jaqsı islep shıǵarılǵan, joqarı bahalanǵan Rodjers hám Xammersteynniń Brodvey myuzikliniń ekranlastırılıwı edi. Ol kinoteatrlarda ádewir tabısqa eristi hám bes [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] sıylıǵın, sonıń ishinde Eń jaqsı rejissyor (Robert Uayz) hám Jıldıń eń jaqsı filmi sıylıqların jeńip aldı.

20th Century-Fox sonday-aq on jıllıqta eki úlken ilimiy-fantastikalıq xit filmlerin shıǵardı: «Fantastikalıq sayaxat» (1966) hám dáslepki «Maymıllar planetası» (1968), onıń bas rollerinde Charlton Xeston, Kim Xanter hám Roddi MakDouell oynadı. «Fantastikalıq sayaxat» CinemaScope formatında túsirilgen sońǵı film boldı; studiya bul formattı basqa jerlerde Panavision linzaları qollanılıp atırǵan waqıtta da saqlap qalǵan edi.

Zanuk 1971-jılǵa shekem baslıq lawazımında qaldı, biraq onıń sońǵı jıllarında bir neshe qımbat sátsiz filmleri boldı, nátiyjede 20th Century-Fox 1969-jıldan 1971-jılǵa shekem zıyan kórdi. Onıń ornınan alınıwı hám ornına Dennis Stanfilldiń baslıq etip tayınlanıwınan keyin, belgisiz bir dáwirden soń, jańa basqarıw 20th Century-Fox tı jáne alǵa ilgerletti. Prezident Gordon T. Stulberg hám óndiris baslıǵı Alan Ladd kishiniń basshılıǵında 20th Century-Fox filmleri házirgi auditoriya menen baylanıs ornattı. Direktorlar keńesiniń baslıǵı Dennis Stanfill paydanı kurort múlklerin, salqın ishimlikler quyıw zavodların, Avstraliya kinoteatrların hám basqa da múlklerdi satıp alıwǵa jumsadı, bul arqalı film islep shıǵarıwdıń gúlleniw-yamasa-qulaw ciklin teńlestiriw ushın jetkilikli dárejede diversifikaciya jasawǵa urındı.

Keleshektegi film óndirisi úlgisin aldın ala kórsetip, 1973-jıldıń aqırında 20th Century-Fox, Warner Bros. penen birgelikte prodyuser Irvin Allenniń barlıq juldızları qatnasqan «Jalınlaǵan minara» (1974)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://awardswatch.com/predictions/best-supporting-studio-warner-bros-pictures-track-record-in-the-best-supporting-actor-category/| bet = Best Supporting Studio: Warner Bros. Pictures' Track Record in the Best Supporting Actor Category| avtor = Anderson| at = Erik| sáne = 2013-jıl 28-sentyabr | jumıs = Awards Watch| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; blokbasterin birge islep shıǵarıw ushın kúsh birlestirdi. Eki studiya da janıp atırǵan kóp qabatlı imaratlar haqqındaǵı kitaplardıń huqıqlarına iye bolıp shıqtı. Allen eki studiyanıń basshıları menen ushırasıwdı talap etti hám 20th Century-Fox álleqashan óz múlki menen aldıǵa shıqqanın, básekiles filmler túsiriwdiń kásiplik ózin-ózi joq qılıw bolatuǵının bildirdi. Solay etip, birinshi birlesken studiya kelisimi dúzildi. Házir bul ádettegi nárse bolıp kórinse de, 1970-jıllardıń basında bul qáwipli, biraq revolyuciyalıq ideya edi, ol pútkil dúnya boyınsha ishki hám xalıqaralıq kinoteatrlarda úlken tabıs alıp keldi.

20th Century-Fox tıń tabısı sol waqıtqa shekem islep shıǵarılǵan eń paydalı film «Juldızlar urısı» (1977) nı qollap-quwatlaw arqalı jańa biyikliklerge jetti. Filmniń burın bolmaǵan tabısı nátiyjesinde aytarlıqtay finanslıq payda alındı: 1976-jıldıń iyun ayında 6 dollar bolǵan akciya bahası «Juldızlar urısı» shıqqannan keyin tórt ese kóbeyip, 27 dollarǵa jetti; 1976-jılǵı 195 million dollar tabıs 1977-jılı 301 million dollarǵa kóterildi.{{Sfn|Solomon|2002|pp=19–20}}

=== Marvin Devis hám Rupert Merdok ===
[[Fayl:Foxplazafromolympicblvd.jpg|alt=|nobaý|
Fox Plaza, 1987-jılı pitkerilgen Century City bas keńsesi]]
Finanslıq turaqlılıq penen birge jańa iyeler keldi, 20 ásir Fox 1981-jılı 8-iyunda 720 million dollarǵa investorlar Mark Rich hám Marvin Deviske satıldı. 20th Century-Fox tıń aktivlerine Pebble Beach Golf Links, Aspen Skiing Company hám Century City de jaylasqan múlk kiretuǵın edi, onda Devis Fox Plaza nı qurıp, eki márte sattı.

1982-jılı kompaniya video oyın industriyasınan payda tabıwǵa urınıw maqsetinde kompaniyanıń birinshi video oyın bólimin, Fox Video Games ti dúzdi. Bul bólim konsol hám kompyuterler ushın kartridjlerdi «Ásirdiń oyınları» uranı menen satıw ushın dúzilgen edi, biraq 1983-jılǵı video oyınlar krizisi sebepli bul bólim sátsizlikke ushıradı&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news|last1=Harmetz|first1=Aljean|last2=Times|first2=Special To the New York| sáne =1982-07-01|title=VIDEO GAMES TO TO HOLLYWOOD| til =en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1982/07/01/business/video-games-to-to-hollywood.html|access-date=2023-10-02|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;.

1984-jılǵa kelip, Rich sudtan qashtı, yaǵnıy AQSH federal prokurorları tárepinen salıq tólewden taysalıw, reket hám Iran tutqınlıq krizisi waqtında Iran menen nızamsız sawda islew ayıpları qoyılǵannan keyin Shveycariyaǵa qashıp ketti. Richtiń aktivleri AQSH hákimiyatı tárepinen muzlatıldı. 1984-jılı Marvin Devis Mark Richtiń 20-ásir Fox Film Corporation daǵı 50% úlesin belgisiz muǵdarǵa, aytıwlarǵa qaraǵanda 116 million dollarǵa satıp aldı.&lt;ref name=&quot;Hayes&quot; /&gt; Devis bul úlesti 1985-jıldıń mart ayında Rupert Merdoktıń News Corporation ına 250 million dollarǵa sattı. Keyinirek Devis Merdok penen Djon Klugtıń Metromedia televizion stanciyaların satıp alıw boyınsha kelisimnen bas tarttı. Merdok jalǵız ózi alǵa barıp, stanciyalardı satıp aldı, hám keyinirek Devistiń 20-ásir Fox taǵı qalǵan úlesin 325 million dollarǵa satıp aldı. 1985-jıldan baslap, brend atındaǵı defis birotala alıp taslandı, 20th Century-Fox tan 20th Century Fox qa ózgertildi.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|p=29|loc=https://books.google.co.uk/books?id=JLCzDgAAQBAJ&amp;pg=PA537#v=onepage}}

20th Century-Fox tıń Metromedia nıń televizion aktivlerin, burınǵı tarqatılǵan DuMont tarmaǵınıń stanciyaların satıp alıwın FCC tárepinen maqullaw ushın, Merdok AQSH puqarası bolıwı kerek edi. Ol bunı 1985-jılı isledi, al 1986-jılı jańa Fox Broadcasting Company efirge shıqtı. Kelesi 20 jıl dawamında tarmaq hám iyelik etilgen stanciyalar toparı keńeyip, News Corporation ushın ayrıqsha paydalı boldı. Keyin 1993-jılı 20th Century Fox X-Men superqaharmanlarınıń huqıqların satıp aldı, al Fantastic Four 1998-jılı satıp alındı. Sońınan Brayan Singer dáslepki filmge hám ekinshi filmge rejissyorlıq etti, al Brett Ratner dáslepki trilogiyanıń úshinshi filmine rejissyorlıq etiw ushın jumısqa alındı.

1994-jılı 20th Century Fox tórt jańa bólim dúzdi: Fox Searchlight Pictures, Fox Family Films, Fox Animation Studios hám Fox 2000 Pictures. Fox Searchlight arnawlı hám ǵárezsiz film bazarında qánigelesetuǵın edi, The Samuel Goldwyn Company daǵı óndiris prezidenti bolǵan Tomas Rotman jańa studiyanı basqarıw ushın shaqırıldı. Kóp ótpey oǵan Rotman tiykarın salıwshı prezident sıpatında atı berildi.{{Sfn|Tzioumakis|2013|pp=135}}&lt;ref name=&quot;BW6&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/person.asp?personId=1498356&amp;privcapId=6441777&amp;previousCapId=91031&amp;previousTitle=NEWS%20CORP-CLASS%20B| bet = Executive Profile: Thomas E. Rothman| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100518133545/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/person.asp?personId=1498356&amp;privcapId=6441777&amp;previousCapId=91031&amp;previousTitle=NEWS%20CORP-CLASS%20B| arxivsáne = 2010-jıl 18-may | qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt; Fox Family Films Djon Matoian basshılıǵında shańaraqlarǵa baǵdarlanǵan filmler islep shıǵarıw wazıypasın aldı. Fox Animation Studios 1994-jıl 9-avgustta dúzildi, ol Uolt Disney Renessansında tabısqa erisken Walt Disney Feature Animation menen básekilesiw ushın jobalastırılǵan edi. Qıyınshılıq kórip atırǵan Sullivan Bluth Studios nıń Don Blut hám Geri Goldman jańa 100 million dollarlıq animaciya studiyasın basqarıw ushın tayınlandı. Fox 2000 Pictures xızmet kórsetilmegen auditoriya toparlarına baǵdarlanǵan ortasha byudjetli filmlerge qánigelesiw ushın dúzildi, Laura Ziskin prezident etip alıp kelindi.

1997-jıldıń avgust ayında, Fox tıń Los-Andjelestegi vizual effektler kompaniyası VIFX, Blue Sky Studios tıń kópshilik úlesin satıp alıp, jańa vizual effektler hám animaciya kompaniyasın dúzdi, ol waqıtsha «Blue Sky/VIFX» dep ataldı&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/1997/film/news/imaginative-pix-takes-interest-in-blue-sky-1116678868/|title=Imaginative Pix takes interest in Blue Sky| sáne =August 27, 1997|work=Variety|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Blue Sky burın MTV Films tıń birinshi filmi «Joe's Apartment» tıń personaj animaciyasın islegen edi. Studiyanıń keńeyiwinen keyin, Blue Sky «Alien Resurrection», «A Simple Wish», «Mouse Hunt», «Star Trek: Insurrection» hám «Fight Club» filmleri ushın personaj animaciyasın islep shıǵardı&lt;ref name=&quot;ArtOfBlueSky&quot;&gt;{{Cite book|title=The Art of Blue Sky Studios|date=2014|last1=Friedman|first1=Jake S.}}&lt;/ref&gt;. VIFX keyinirek, 1999-jıldıń mart ayında, basqa VFX studiyası Rhythm and Hues Studios ǵa satıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/1999/digital/news/fox-to-sell-visual-f-x-division-to-r-h-1117491896/| bet = Fox to sell visual F/X division to R&amp;H| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219010257/https://variety.com/1999/digital/news/fox-to-sell-visual-f-x-division-to-r-h-1117491896/| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Graser| at = Marc| sáne = 1999-jıl 3-mart | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Blue Sky tıń tiykarın salıwshısı Kris Vedjdiń aytıwınsha, 2000-jılǵa kelip Fox ulıwma vizual effektler industriyasındaǵı finanslıq qıyınshılıqlar sebepli Blue Sky dı da satıwdı qarastırǵan.

1998-jıldıń fevral ayında, Fox Animation Studios tıń birinshi filmi «Anastasia» nıń tabısınan keyin, Fox Family Films óz atın Fox Animation Studios qa ózgertti hám tikkeley túsiriletuǵın filmler óndirisin toqtattı, bul basqa óndiris bólimleri tárepinen qolǵa alınatuǵın boldı. Haqıyqıy Fox Animation Studios burınǵı Fox Family Films tıń bir bólimine aylanıp, Feniks studiyası dep ataldı. Biraq, Los-Andjelestegi Fox Animation Studios 1998 hám 1999-jıllar aralıǵında 20th Century Fox Animation dep qayta ataldı. Feniks studiyası finanslıq mashqalalarǵa ushırap, aqıbetinde Fox «filmlerdi kóbirek nátiyjeli islep shıǵarıw» ushın Feniks studiyasında isleytuǵın shama menen 380 adamnıń 300 in jumıstan bosattı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.awn.com/animationworld/conversation-new-don-bluth| bet = A Conversation With The New Don Bluth| avtor = Lauria| at = Larry| baspaxana = [[Animation World Network]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;. «Titan A.E.» filminiń kassada áwmetsizlikke ushırawınan keyin, Fox Animation Studios 2000-jıldıń 26-iyun kúni jabıldı. Olardıń sońǵı islenbey qalǵan filmi Ueyn Barloudıń súwretlengen romanı «Barlowe's Inferno» nıń ekranlastırıwı bolıp, ol tolıǵı menen kompyuter animaciyası menen isleniwi kerek edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://content.usatoday.com/communities/gamehunters/post/2010/02/concept-artist-wayne-barlowe-on-dantes-inferno-hell-and-video-games/1| bet = Concept artist Wayne Barlowe on 'Dante's Inferno', Hell and video games| avtor = Snider| at = Mike| sáne = 2010-jıl 9-fevral | qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Olar islep shıǵarıwı múmkin bolǵan jáne bir film - Stiv Edekerk rejissyorlıǵındaǵı ereseklerge arnalǵan animaciyalıq film «The Little Beauty King» bolıp, ol Disney diń Renessans dáwirindegi filmleriniń parodiyası bolıwı kerek edi. Bul «Shrek» (2001) filminen aldın islengen bolar edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://sites.google.com/site/steveoedekerkinfo/animation/the-little-beauty-king| bet = The Little Beauty King - Oedekerk Report - Unofficial fan site of director, producer, writer Steve Oedekerk| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220210140645/https://sites.google.com/site/steveoedekerkinfo/animation/the-little-beauty-king| arxivsáne = 2022-jıl 10-fevral | avtor = Snider| at = Mike| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;.

Kris Uedj, film prodyuseri Lori Forte hám Fox Animation kompaniyasınıń basshısı Kris Meledandri Fox ke «Ice Age» atlı komediyalıq filmniń scenariyin usındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2008/film/features/fox-animation-soars-under-blue-sky-1117984996/| bet = Fox animation soars under Blue Sky| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170628130716/https://variety.com/2008/film/features/fox-animation-soars-under-blue-sky-1117984996/| arxivsáne = 2017-jıl 28-iyun | avtor = Fritz| at = Ben| sáne = 2008-jıl 2-may | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Studiya basshılıǵı xızmetkerlerge tolıq metrajlı filmler ústinde jumıs islewdi dawam ettiriw wádesi menen qalǵan akciyaları menen opcionların Fox ke satıwǵa basım jasadı. Studiya Uayt-Pleyns qalasına (Nyu-York shtatı) kóshti hám «Ice Age» filmi ústinde jumıstı basladı. Film pitken waqıtta, Fox kompaniyası filmge isenimi az bolǵanlıqtan, onıń prokatta áwmetsizlikke ushırawınan qorqtı. Fox óndiris xızmetkerleriniń yarımın jumıstan bosattı hám film menen studiyaǵa satıp alıwshı tabıwǵa nátiyjesiz háreket etti. Bunıń ornına, «Ice Age» 2002-jıldıń 15-mart kúni Fox tárepinen 20th Century Fox Animation menen birgelikte shıǵarıldı hám sınshılar hám kommerciyalıq jaqtan úlken tabısqa eristi, 2003-jılǵı 75-Oskar sıylıqları saltanatında Eń jaqsı animaciyalıq film nominaciyasına usınıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003| bet = The 75th Academy Awards, 2003| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180417092738/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003| arxivsáne = 2018-jıl 17-aprel | sáne = 2014-jıl 5-oktyabr | baspaxana = Academy of Motion Picture Arts and Sciences| qaralǵan sáne = 2018-jıl 10-iyun }}&lt;/ref&gt;. «Ice Age» franshizaǵa aylanıp, Blue Sky studiyasın tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıwǵa hám animaciya tarawında ataqlı atqa aylanıwına túrtki boldı.
[[Fayl:Foxstudios.jpg|solğa|nobaý|2005-jılı Fox Broadcasting Company-dıń Los-Andjelestegi studiyaları]]
2000-jıldan 2010-jılǵa shekem 20th Century Fox kompaniyası MGM/UA shıǵarǵan filmlerdiń xalıqaralıq distribyutorı boldı. 1980-jılları 20th Century Fox – CBS penen birlesken CBS/Fox Video kárxanası arqalı – ayırım UA filmlerin video formatında tarqatqan edi; solay etip UA video tarqatıw ushın qaytadan 20th Century Fox ke qayttı. 20th Century Fox jáne de kishi ǵárezsiz film kompaniyalarınıń filmlerin tarqatıw arqalı payda tabadı.

2006-jılı 20th Century Fox kompaniyası Bad Hat Harry Productions penen bolǵan 5 jıllıq óndiris kelisimin toqtattı, sebebi Brayan Singer «X-Men: The Last Stand» filminen ketip, Warner Bros. Pictures ushın «Superman Returns» (2006) filmin rejissyorlawǵa ketti, keyin ol 2011-jılı baslanǵan prikvel trilogiyasınıń birinshi filmin prodyuserlaw hám ekinshi filmin rejissyorlaw ushın qaytıp keldi.

2006-jıldıń aqırında Fox Searchlight basshısı Piter Rays hám bas operaciyalıq direktor Djon Xegemannıń basshılıǵında Fox Atomic shólkemlestirildi&lt;ref name=&quot;omd&quot;&gt;{{Cite news|last1=Walsh|first1=Mark| sáne =July 20, 2006|title=Fox Atomic Unveils Broadband Site|work=Online Media Daily|url=https://www.mediapost.com/publications/article/45787/fox-atomic-unveils-broadband-site.html|access-date=August 8, 2019}}&lt;/ref&gt;. Ol Fox Filmed Entertainment qaramaǵındaǵı sıńar óndiris bólimi sıpatında jumıs basladı. 2008-jıldıń basında, Xegeman New Regency Productions kompaniyasına ótkende, Atomic kompaniyasınıń marketing bólimi Fox Searchlight hám 20th Century Fox ke ótkerildi. Debbi Libling prezident bolıp tayınlandı. Eki ortasha tabıslı film hám basqa filmlerdiń sátsizliginen soń, bólim 2009-jıldıń aprel ayında jabıldı. Atomic markası astında óndirilip atırǵan hám post-produkciya basqıshındaǵı qalǵan filmler 20th Century Fox hám Fox Spotlight ke ótkerildi, olarǵa Libling basshılıq etti&lt;ref name=&quot;rtr&quot;&gt;{{Cite news|last1=Kilday|first1=Gregg|last2=Fernandez|first2=Jay A.|date=April 20, 2009|title=Fox shutting down youth-focused film unit|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.reuters.com/article/us-fox-idUSTRE53K0HE20090421|access-date=June 24, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2008-jılı 20th Century Fox Aziyadaǵı sıńar kompaniyası, News Corporation menshigindegi STAR TV menen birlesken kárxana Fox STAR Studios tı dúzgenin járiyaladı. Fox STAR dáslep Bollivud bazarı ushın filmler islep baslap, keyin bir neshe Aziya bazarlarına keńeyetuǵını xabar etildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2008/09/fox-sets-asian.html| bet = Fox sets Asian movie venture| sáne = 2008-jıl 10-sentyabr | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;. Sol jılı 20th Century Fox Fox International Productions ti basladı, biraq bul bólim 2017-jılı jabıldı&lt;ref name=&quot;hwr1&quot;&gt;{{Cite news|last=Siegel|first=Tatiana| sáne =April 13, 2015|title=Sanford Panitch Leaving Fox for Top Post at Sony|magazine=The Hollywood Reporter}}&lt;/ref&gt;.

Chernin Entertainment kompaniyası Piter Chernin tárepinen 2009-jılı 20th Century Fox tıń sol waqıttaǵı bas kompaniyası News Corporation nıń prezidenti lawazımınan ketkennen keyin dúzildi. Chernin Entertainment tıń bes jıllıq birinshi qarar shártnaması film hám televidenie tarawları boyınsha 20th Century Fox hám 20th Century Fox TV menen 2009-jılı qol qoyıldı.

=== 21st Century Fox dáwiri ===
2012-jıl 28-iyunda Rupert Merdok News Corporation kompaniyasınıń baspa hám mediaǵa baǵdarlanǵan eki kompaniyaǵa bólinetuǵının járiyaladı: jańa News Corporation hám Fox Entertainment Group hám 20th Century Fox tı basqaratuǵın 21st Century Fox. Merdok jańa kompaniyanıń atın 20th Century Fox miyrasın saqlaw usılı dep esapladı&lt;ref name=&quot;verge-21stlogo&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/5/9/4316444/21st-century-fox-logo-revealed-by-rupert-murdoch| bet = 21st Century Fox logo unveiled ahead of News Corp split| avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2013-jıl 9-may | jumıs = [[The Verge]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 9-may }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuardianLogo&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/media/2013/jun/18/rupert-murdoch-split-empire-news-corp| bet = Rupert Murdoch splits empire but keeps faith in tomorrow's newspapers| avtor = Rushe| at = Dominic| sáne = 2013-jıl 18-iyun | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 18-iyun }}&lt;/ref&gt;.

Fox Stage Productions 2013-jıldıń iyun ayında dúzildi. Sol jıldıń avgust ayında 20th Century Fox úsh prodyuser menen teatr tarawında birlesken kárxana dúzdi, olar film hám teatr prodyuserleri Kevin Makkollum, Djon Devis hám Tom Makgrat edi&lt;ref name=&quot;vty-cox&quot;&gt;{{Cite news|last=Cox|first=Gordon| sáne =August 8, 2013|title=Kevin McCollum: Fox Finds Its Stage Coach|work=Variety|url=https://variety.com/2013/film/news/kevin-mccollum-fox-finds-its-stage-coach-1200575611/|access-date=March 28, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń 20-sentyabrinde Locksmith Animation 20th Century Fox penen kóp jıllıq óndiris kelisimin dúzdi, oǵan muwapıq 20th Century Fox Animation brendi tiykarında Locksmith tıń filmlerin tarqatatuǵın boldı, Locksmith hár 12-18 ay sayın bir film shıǵarıwdı maqset etti. Bul kelisim Blue Sky dıń ónimin arttırıw hám házirgi Universal Pictures iyeliginde bolǵan hám tarqatatuǵın DreamWorks Animation filmlerin joǵaltıwdıń ornın toltırıw ushın dúzilgen edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2017/film/news/fox-locksmith-animation-ink-multi-year-production-development-deal-exclusive-1202563541/| bet = Fox, Locksmith Animation Ink Multi-Year Production, Development Deal| avtor = Lang| at = Brent| sáne = 2017-jıl 20-sentyabr | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2018-jıl 15-fevral }}&lt;/ref&gt;. Bul óndiris kompaniyası astında shıǵarılǵan birinshi film «Ron's Gone Wrong» boldı, ol 2021-jıldıń 22-oktyabrinde 20th Century Studios tárepinen shıǵarıldı hám studiyanıń jalǵız shıǵarǵan filmi boldı.

«Avatar» hám «The Jungle Book» filmleri ústinde islegen VFX kompaniyası Technoprops 2017-jıldıń aprel ayında Fox VFX Lab sıpatında jumıs islew ushın satıp alındı. Technoprops tıń tiykarın salıwshısı Glenn Derri kompaniyanı vizual effektler boyınsha vice-prezident retinde basqarıwdı dawam etti hám VFX prezidenti Djerard Bevan hám Djon Kilkenniyge esap berdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Giardina|first=Carolyn| sáne =April 6, 2017|title=Fox Acquires Virtual Production Firm Technoprops|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/fox-acquires-virtual-production-firm-technoprops-991788/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń 30-oktyabrinde Vanessa Morrison jańadan dúzilgen 20th Century Fox bólimi Fox Family niń prezidenti etip tayınlandı hám 20th Century Fox tıń baslıǵı &amp; bas atqarıwshı direktorı hám vice-baslıǵına esap berdi. Shańaraqlıq bólim jas kinotamashagóyler hám olardıń ata-analarına arnalǵan animaciyalıq filmler hám janlı háreketli elementleri bar filmlerdi rawajlandıradı. Sonıń menen birge, bólim studiyanıń shańaraqlıq animaciyalıq televidenie biznesin baqlaydı, ol bar film múlkleri tiykarında bayram televizion baǵdarlamaların islep shıǵaradı hám televizion showlarınıń tolıq metrajlı film versiyaların baqlaydı&lt;ref name=&quot;Variety&quot;&gt;{{Cite news|last=Lang|first=Brent|date=October 30, 2017|title=Vanessa Morrison Named Head of Fox Family in Animation Division Overhaul|url=https://variety.com/2017/film/news/fox-vanessa-morrison-1202602371/|access-date=March 26, 2019}}&lt;/ref&gt;. Fox Animation da Morrisonnıń ornına Andrea Miloro hám Robert Berd 20th Century Fox Animation nıń birlesken prezidentleri etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kilday|first=Gregg|date=October 30, 2017|title=Fox Animation Names Andrea Miloro, Robert Baird Co-Presidents|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/fox-animation-names-andrea-miloro-robert-baird-presidents-1052996/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.

20th Century Fox Malayziyada Genting Malaysia Bhd tárepinen qurılıp atırǵan 20th Century Fox World tematikalıq parkiniń licenziyalıq kelisimi boyınsha defolt xabarlamasın berdi. 2018-jıldıń noyabr ayında Genting Malaysia juwap retinde arza berdi hám jaqın arada bas kompaniya bolatuǵın The Walt Disney Company dı da qostı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Stempel|first=Jonathan|date=November 27, 2018|title=Disney, Fox deny claims in $1 billion Malaysia theme park lawsuit|url=https://www.reuters.com/article/us-fox-disney-genting-malaysia/disney-fox-deny-claims-in-1-billion-malaysia-theme-park-lawsuit-idUSKCN1NW2FH|access-date=March 25, 2019}}&lt;/ref&gt;.

=== Disney tárepinen satıp alınıwı ===
2017-jıldıń 14-dekabrinde Disney 21st Century Fox tıń kópshilik bólimin, sonıń ishinde 20th Century Fox tı 52.4 milliard dollarǵa satıp alıw jobasın járiyaladı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Snider|first=Mike|date=December 14, 2017|title=Disney to buy key 21st Century Fox assets for $52.4 billion|url=https://www.usatoday.com/story/money/business/2017/12/14/disney-21st-century-fox/945309001/|access-date=August 13, 2019}}&lt;/ref&gt;. Comcast (NBCUniversal dıń iyesi) tárepinen 65 milliard dollar usınılǵannan keyin, Disney 71.3 milliard dollar menen qarsı usınıs berdi&lt;ref name=&quot;Comcast bid update&quot;&gt;{{Cite news|date=June 13, 2018|title=Comcast bids $65 billion for 21st Century Fox assets, topping Disney|url=https://www.cnbc.com/2018/06/13/comcast-bids-65-billion-for-21st-century-fox-assets.html|access-date=June 13, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń 19-iyulinde Comcast Sky plc hám Sky UK paydasına 21st Century Fox ushın gúresten shıqtı. Segiz kúnnen soń, Disney hám 21st Century Fox akcionerleri eki kompaniya arasındaǵı birlesiwdi maqulladı&lt;ref name=&quot;Approval&quot;/&gt;. Kelisim 2019-jıldıń 20-martında juwmaqlansa da&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/02/disney-fox-deal-nears-finish-line-progress-in-brazil-mexico-1202565767/| bet = Disney-Fox Deal Nears Final Approval After Progress In Brazil And Mexico| avtor = Hayes| at = Dade| sáne = 2019-jıl 27-fevral | jumıs = Deadline Hollywood| qaralǵan sáne = 2019-jıl 27-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/03/disney-sets-march-20-closing-date-for-21st-century-fox-acquisition-1202574146/| bet = Disney Sets March 20 Closing Date For 21st Century Fox Acquisition| avtor = Petski| at = Denise| sáne = 2019-jıl 12-mart | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-mart }}&lt;/ref&gt;, 20th Century Fox Berbanktegi Walt Disney Studios qa kóshiwdi rejelestirmedi, al Los-Andjelestiń Century City rayonındaǵı Fox Studio Lot taǵı óz shtab-kvartirasın saqlap qaldı, ol házirgi waqıtta Disney ge 21st Century Fox tıń huqıqıy miyrasxorı Fox Corporation tárepinen jeti jılǵa ijaraǵa berilgen&lt;ref name=&quot;vty3&quot;&gt;{{Cite news|last=Holloway|first=Daniel| sáne =December 14, 2017|title=Disney to Lease Fox Lot for Seven Years (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2017/biz/news/disney-fox-lot-1202641181/|access-date=May 3, 2019}}&lt;/ref&gt;. Birlesiwden keyingi aylarda 20th Century Fox tıń qol astınan hár qıylı bólimler shıǵarıldı hám bir neshe ret jumıstan bosatıwlar boldı. Fox izertlew kitapxanası 2020-jıldıń yanvar ayında Walt Disney arxivleri hám Walt Disney Imagineering arxivlerine qosıldı&lt;ref name=&quot;AWN Layoffs&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.awn.com/news/disney-announces-new-round-layoffs-and-closure-fox-research-library| bet = Disney Announces New Round of Layoffs and Closure of Fox Research Library| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190803133852/https://www.awn.com/news/disney-announces-new-round-layoffs-and-closure-fox-research-library| arxivsáne = 2019-jıl 3-avgust | avtor = Sarto| at = Dan| sáne = 2019-jıl 2-avgust | jumıs = Animation World Network| qaralǵan sáne = 2019-jıl 22-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lang&quot;&gt;{{Cite news|last=Lang|first=Brent| sáne =August 1, 2019|title=Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/|access-date=August 6, 2019}}&lt;/ref&gt;. «20th Century Fox» atın paydalanǵan sońǵı film 2020-jıldıń 10-yanvarında shıqqan «Underwater» boldı.

Dark Phoenix hám Stuber sıyaqlı filmlerdiń prokatta áwmetsizlikke ushırawınan keyin, Disney bir qatar joybarlardıń rawajlanıwın toqtattı, biraq Free Guy hám Avatar dawamları sıyaqlı filmler óndirisin dawam ete aldı. Fox tıń filmler dizimi jılına 10 filmge qısqartıldı, olardıń yarımı Hulu hám sol waqıtta jaqın arada shıǵıwı kútilgen Disney+ striming xızmetleri ushın islenetuǵın boldı. 20th Century Fox franshizalarınan Star Wars, [[Úyde jalǵız (franshiza)|Home Alone]], Cheaper by the Dozen, Night at the Museum, Diary of a Wimpy Kid hám Ice Age sıyaqlı joybarlar keyinirek Disney+ ushın járiyalandı. Bul joybarlar 2020-jıldıń dekabr ayında Disney niń Investorlar kúninde joqarıda aytılǵan striming xızmeti ushın tolıq filmler sıpatında tolıq ashıp berildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2020/12/10/22167976/disney-investor-day-2020-biggest-announcements-plus-marvel-star-wars-pixar-animation| bet = Here are all the new Marvel, Star Wars, and other projects Disney announced at its investor day| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201211081613/https://www.theverge.com/2020/12/10/22167976/disney-investor-day-2020-biggest-announcements-plus-marvel-star-wars-pixar-animation| arxivsáne = 2020-jıl 11-dekabr | avtor = Peters| at = Jay| sáne = 2020-jıl 10-dekabr | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Bul joybarlardıń birinshi bolıp «&lt;nowiki/&gt;[[Úyde jalǵız 6|Home Sweet Home Alone]]&lt;nowiki/&gt;» 2021-jıldıń 12-noyabrinde shıqtı.

2020-jıldıń 17-yanvarında Disney studiyanıń atın «20th Century Studios» dep ózgertti, bul Fox Corporation menen brend aljasıwınıń aldın alıwǵa járdem berdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://thewaltdisneycompany.com/app/uploads/2021/01/2020-Annual-Report.pdf| bet = 2020 Annual Report| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220106142916/https://thewaltdisneycompany.com/app/uploads/2021/01/2020-Annual-Report.pdf| arxivsáne = 2022-jıl 6-yanvar | jumıs = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2021-jıl 2-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Basqa Disney film bólimlerine uqsas, 20th Century Studios filmleriniń tarqatılıwı endi Arqa Amerikada Walt Disney Studios Motion Pictures tárepinen, al xalıqaralıq dárejede olardıń sıńar kompaniyası Buena Vista International tárepinen ámelge asırıladı, al Searchlight Pictures óziniń avtonom tarqatıw hám marketing bólimin basqaradı&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|title=Emma Watts Leaves Disney's 20th Century Studios|url=https://deadline.com/2020/01/emma-watts-leaves-disneys-20th-century-studios-1202846855/|access-date=February 3, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Disney Claims $1.17B, While Sony Says $1B+: The Conundrum Of The 2021 Domestic Box Office Marketshare|url=https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/|access-date=January 4, 2022}}&lt;/ref&gt;. Walt Disney Studios Home Entertainment 20th Century hám Searchlight tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi 20th Century Home Entertainment markası tiykarında úy mediasında tarqatadı. Studiyanıń jańa atı astında Disney tárepinen shıǵarılǵan birinshi film «The Call of the Wild» boldı, ol 2020-jıldıń 21-fevralında shıqtı&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;/&gt;. Sol jılı «Ford vs. Ferrari» (2019) filmi, tórt Oskar sıylıǵına usınıs alıp, studiyaǵa Disney satıp alǵannan keyingi dáwirde birinshi Eń jaqsı film nominaciyasın alıp keldi.

Sol jılı, óndiris prezidenti Emma Uotts kompaniyadan ketti. 2020-jıldıń 12-martında Stiv Asbell 20th Century Studios óndiris prezidenti bolıp tayınlandı, al Morrison Disney+ ushın Walt Disney Pictures hám 20th Century Studios filmleriniń rawajlanıwı hám óndirisin qadaǵalaw ushın Walt Disney Studios Motion Picture Production aǵımı boyınsha prezident bolıp tayınlandı. Filip Styuer endi Walt Disney Studios Motion Picture Production óndiris prezidenti sıpatında fizikalıq hám post-óndiris hám VFX-ke basshılıq etedi. Randi Xiller endi kasting boyınsha atqarıwshı vice-prezident sıpatında kastingke basshılıq etip, Walt Disney Pictures hám 20th Century Studios ekewin de qadaǵalaydı. Styuer 2015-jıldan baslap Walt Disney Studios fizikalıq óndiris boyınsha atqarıwshı vice-prezidenti bolıp xızmet etti, al Xiller 2011-jıldan beri Walt Disney Studios kastingine basshılıq etti. Ekewi de Asbell hám Shon Beylige esabat beredi&lt;ref name=&quot;AsbellPresident&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/03/20th-century-studios-disney-steve-asbell-president-emma-watts-departure-vanessa-morrison-walt-disney-streaming-1202881273/| bet = Steve Asbell Takes Over 20th Century Studios Post Emma Watts; Vanessa Morrison Named Walt Disney Studios Streaming Production President| avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2020-jıl 12-mart | jumıs = [[Deadline Hollywood]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 12-mart }}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń 1-sentyabrinde 20th Century Studios Yaponiya filialı, 20th Century Fox Japan, Disney Japan quramına kirdi; 20th Century Studios burın Toei Company menen Dragon Ball filmleriniń Yaponiyadaǵı birge-tarqatıwshısı hám Aziyadaǵı tarqatıwshısı sıpatındaǵı baylanısı toqtatıldı hám keyin Crunchyroll hám Sony Pictures Releasing (Sony Pictures Releasing International arqalı) tárepinen qayta alındı&lt;ref name=&quot;otakuindustry.biz&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://otakuindustry.biz/archives/99817| bet = 21世紀FOXジャパン、解散公告を官報に掲載 {{!}} オタク産業通信 ：ゲーム、マンガ、アニメ、ノベルの業界ニュース| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210804121207/https://otakuindustry.biz/archives/99817| arxivsáne = 2021-jıl 4-avgust | sáne = 2020-jıl 1-sentyabr | til = ja| jumıs = Otakuindustry.biz| qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-avgust }}&lt;/ref&gt;.

2021-jıldıń 9-fevralında Disney [[Blue Sky Studios]] studiyasınıń 2021-jıldıń aprel ayında jabılatuǵının hám onıń ornı [[20th Century Animation]] tárepinen basılatuǵının járiyaladı&lt;ref name=&quot;DeadlineStudioClose&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| bet = Disney Closing Blue Sky Studios, Fox's Once-Dominant Animation House Behind 'Ice Age' Franchise| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2021-jıl 9-fevral | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2021-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Giardina&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/disney-to-shutter-ice-age-animation-studio-blue-sky-4130226/| bet = Disney Shutting Blue Sky Animation Studio| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209202052/https://www.hollywoodreporter.com/amp/behind-screen/disney-to-shutter-ice-age-animation-studio-blue-sky| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = Giardina| at = Carolyn| sáne = 2021-jıl 9-fevral | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;. Kompaniya wákili bunıń sol waqıttaǵı ekonomikalıq jaǵday sebepli etilgenin málim etti&lt;ref name=&quot;DeadlineStudioClose&quot; /&gt;. Buǵan qosımsha, dáslep 2022-jıldıń 14-yanvarında shıǵarılıwı jobalastırılǵan [[Nimona (film)|Nimona]] web-komiksi tiykarındagʻı film óndirisi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cartoonbrew.com/feature-film/patrick-osbornes-feature-directorial-debut-nimona-gets-2020-release-date-152177.html| bet = Patrick Osborne's Feature Directorial Debut 'Nimona' Gets 2020 Release Date| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209175523/https://www.cartoonbrew.com/feature-film/patrick-osbornes-feature-directorial-debut-nimona-gets-2020-release-date-152177.html| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = Amidi| at = Amid| sáne = 2017-jıl 10-iyul | jumıs = Cartoon Brew| qaralǵan sáne = 2020-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt; onıń jabılıwı nátiyjesinde biykar etildi. Studiyanıń film kitapxanası hám intellektual múlki Disney tarapınan 20th Century Animation arqalı saqlanıp qaldı. Disney studiyanıń qashan jabılatuǵını haqqında anıq sáneni dáslep bermegen bolsa da, burınǵı animator Rik Furne 10-aprelde olardıń sońǵı jumıs kúni bolǵanın tastıyıqladı&lt;ref&gt;{{cite tweet |title=A Blue Sky Studios' last day. The plug has been pulled, and we're all off to new adventures. Best wishes to my Blue Sky family. #blueskystudios |user=Project813 |author=Rich Fournier |number=1380947154152357895 |date=April 10, 2021 }}&lt;/ref&gt;, bul shólkemlestiriwshi Kris Uedj [[Sociallıq tarmaq|social tarmaqlarda]] xoshlasıw xatın járiyalaǵanınan úsh kún keyin boldı&lt;ref&gt;{{cite tweet |title=A letter from Blue Sky Founder, Chris Wedge. With the news of Blue Sky's closing, we send 34-years worth of gratitude and appreciation to our friends and fans throughout the world. 💙 |user=blueskystudios |author=Blue Sky Studios |author-link=Blue Sky Studios |number=1379822457729785863 |date=April 7, 2021}}&lt;/ref&gt;. Nimona 2022-jıldıń basında [[Annapurna Pictures]] tárepinen 2023-jılı [[Netflix]]-te shıǵarıw ushın qayta alındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cartoonbrew.com/feature-film/nimona-netflix-annapurna-dneg-blue-sky-214964.html| bet = 'Nimona' Lands at Netflix, Annapurna Producing, DNEG Animating| avtor = Lang| at = Jamie| sáne = 2022-jıl 11-aprel | jumıs = Cartoon Brew| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:20th_Century_Studios_(2021).svg|nobaý|20th Century Studios házirgi baspa logotipiniń gorizontal versiyası filmlerdi brendlew ushın qollanıladı (tiykarınan olar tárepinen óndirilgen Hulu/Star originalları). Bunı qollanǵan birinshi film «Vacation Friends» boldı.]]
2021-jıldıń 22-noyabrinde Disney Media and Entertainment Distribution hám WarnerMedia 2022-jıldıń aqırına shekem ayırım 20th Century Studios filmlerin Disney+, Hulu hám HBO Max arasında bólisiwge ruqsat beriw boyınsha kelisimge keldi. Djerard Devan hám Djon Gelke tárepinen alıp barılǵan jańa kelisim, Disney 2019-jılı Fox kompaniyasın satıp alǵannan keyin miyras bolıp qalǵan 20th Century Fox hám HBO arasındaǵı dáslepki kelisimge ózgeris bolıp, sonıń ushın onıń jańalanıwı kútilmeydi. 20th Century-HBO kelisimi tamamlanǵannan keyin, Disney 2022-jıldan soń 20th Century filmlerin óziniń striming platformalarında saqlap qalıwdı jobalastırmaqta&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Spangler|first=Todd|title=Disney, WarnerMedia Carve Up Fox Film Slate Streaming Rights Through End of 2022 (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2021/digital/news/disney-warnermedia-fox-movies-streaming-2022-1235117329/|work=Variety| sáne =November 22, 2021}}&lt;/ref&gt;. Bul jańa strategiyanıń birinshi filmi «Ron's Gone Wrong» boldı. Jáne de 2021-jılı Disney video oyınlarǵa tiykarlanǵan 20th Century Games studiyasın iske qostı. Óziniń aldınǵıları - FoxNext, Fox Interactive hám 20th Century Fox Games sıyaqlı, ol distribyutor sıpatında xızmet etedi hám basqa úlken oyın studiyaları menen birge islesedi. Onıń birinshi ataması «Aliens: Fireteam Elite» boldı&lt;ref name=&quot;20thcenturygames&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.hyperhype.es/disney-crea-20th-century-games-y-nadie-esta-hablando-de-ello/| bet = DISNEY CREA 20TH CENTURY GAMES PERO NADIE HABLA DE ELLO - Hyperhype| sáne = 2022-jıl 18-iyul }}&lt;/ref&gt;.

2022-jıldıń 8-fevralında Stiven Spilbergtiń 2021-jılǵı «West Side Story» film versiyası, jeti [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] nominaciyası arasında, 20th Century Studios ushın qayta brendlewden keyingi dáwirde birinshi «Eń jaqsı film» nominaciyasın alıp keldi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/power-of-the-dog-oscar-nominations-2022-1235088568/| bet = The Power of the Dog Leads Oscar Nominations 2022| avtor = Coates| at = Tyler| sáne = 2019-jıl 3-sentyabr | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;.

2023-jıldıń mart ayında Marvel Comics 20th Century Studios baspa belgisin iske qosatuǵını járiyalandı, ol 20th Century franshizalarına tiykarlanǵan komikslerdi shıǵaradı. Bul belgi astındaǵı birinshi komiks «Maymıllar planetası» komiksi boladı&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite news|last=Couch|first=Aaron|title=Marvel Launches 20th Century Studios Imprint with 'Planet of the Apes' Comic (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/marvel-launches-20th-century-studios-planet-of-the-apes-1235339668/|access-date=4 March 2023|work=The Hollywood Reporter| sáne =March 3, 2023}}&lt;/ref&gt;.

2024-jıldıń 26-fevralında Walt Disney Pictures prezidenti Shon Beylidiń lawazımınan ketetuǵını hám onıń ornın Searchlight Pictures prezidenti Devid Grinbaum iyeleytuǵını járiyalandı. Grinbaum Walt Disney Pictures ke basshılıq etedi hám Stiv Asbell menen birge 20th Century niń birge-basqarıwshı prezidenti boladı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=February 26, 2024|title=Disney Shakeup: Sean Bailey Exits As President Of Walt Disney Motion Picture Studios, Searchlight's David Greenbaum Takes Over &amp; Also Will Run 20th|url=https://deadline.com/2024/02/disney-sean-bailey-exits-david-greenbaum-searchlight-1235838865/|access-date=February 29, 2024|work=Deadline}}&lt;/ref&gt;.

== Televidenie bólimi ==
20th Television - 20th Century Studios tıń televiziyalıq óndiris bólimi. 2020-jılǵa shekem ol 20th Century Fox Television dep atalǵan, sońınan 20th Television atamasın qabıl etti. Dáslepki 20th Television studiyanıń televiziyalıq sindikaciya bólimi edi, ol 2020-jılı Disney-ABC Domestic Television quramına qosıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2020/tv/news/disney-rebrands-tv-studios-20th-television-abc-signature-touchstone-1234730574/| bet = Disney Rebrands TV Studios, 20th Century Fox TV to Become 20th Television| avtor = Low| at = Elaine| sáne = 2020-jıl 10-avgust | jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-avgust }}&lt;/ref&gt;.

1950-jıllardıń ortasında filmler televideniege jiberile basladı, bul qáwenderlikti keńeytiw hám tarmaq baǵdarlamalarınıń tarqalıwına járdem beriw maqsetinde islendi. 20th Century Fox hám National Telefilm Associates tárepinen 128 stanciyada milliy qáwenderler ushın bir saatlıq film kórsetiw blokları shólkemlestirildi. 20th Century Fox óz kitapxanasın National Telefilm Associates qa satqannan keyin NTA Film Network tiń 50% úlesine iye boldı. Bul háptesine 90 minut bos waqıt hám sindikaciyalanǵan filmlerdi («Premiere Performance» paket ataması astında) 110 baylanıspaǵan stanciyaǵa milliy qáwenderlerge satıw ushın berdi&lt;ref name=&quot;Boddy&quot;&gt;{{Cite book|last=Boddy|first=William|url=https://books.google.com/books?id=sWjhCESKy4AC|title=Fifties Television: The Industry and Its Critics|publisher=[[University of Illinois Press]]|year=1990|isbn=9780252062995|location=[[Urbana, Illinois]]}}&lt;/ref&gt;.

=== Four Star satıp alınıwı ===
Fox 1996-jılı Ronald Perelmannıń Compact Video kompaniyasınan Four Star Television nıń qalǵan aktivlerin satıp aldı&lt;ref name=&quot;Ron Perelman&quot;&gt;{{Cite news| sáne =July 18, 1996|title=Perelman's Not Out of the Game Just Yet|work=[[Los Angeles Times]]|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-07-18-fi-25297-story.html|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Búgingi kúnde Four Star Television kitapxanasınıń kópshilik baǵdarlamaları 20th Television tárepinen baqlanadı&lt;ref&gt;{{Cite news|date=October 7, 2002|title=OBIT/Hollywood Producer and Novelist David B. Charnay Dies at Age 90|work=Business Wire|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_7/ai_92526318/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060213000111/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_7/ai_92526318|archivedate=February 13, 2006|access-date=January 19, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=October 6, 2002|title=David Charnay, 90; Journalist, Publicist and TV Syndicator|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-oct-06-me-charnay6-story.html|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Merdoktıń sekseninshi jıllardaǵı satıp alıw dáwirindegi kóp sanlı satıp alıwlarınan soń, News Corporation $7 milliard qarız jıynadı (kóbisi Ullıbritaniyadaǵı Sky TV dan), News Corp tıń kóp aktivlerine qaramastan[5]. Qarızdıń joqarı dárejesi Merdoktı 1980-jıllardıń ortasında satıp alǵan amerikalı jurnal biznesiniń kópshiligin satıwǵa májbúr etti.

== Muzıka ==
1933-jıldan 1937-jılǵa shekem Fox Movietone dep atalǵan arnawlı jazba belgisi F-100 den F-136 ǵa shekem shıǵarıldı. Ol 20th Century Fox filmlerindegi qosıqlardı usındı, dáslep Victor dıń Bluebird belgisinde jazılǵan hám shıǵarılǵan materiallardı paydalanıp, yarımında ARC tıń arzan dúkan belgilerinde (Melotone, Perfect hám t.b.) jazılǵan hám shıǵarılǵan materiallarǵa ótti. Bul siyrek ushırasatuǵın jazbalar tek Fox kinoteatrlarında satıldı.

20th Century Fox tıń muzıka bólimi, 20th Century Fox Records, 1958-jılı shólkemlestirildi. Ol 1981-jılı jabıldı.

Fox Records 1992-jıldan baslap 20th Century Fox tıń muzıka bólimi bolıp, 2000-jılı Fox Music dep qayta ataldı. Ol muzıka basıp shıǵarıw hám licenziyalaw bizneslerin qamtıydı, tiykarınan Fox Entertainment Group tıń televidenie hám film saundtrekleri menen shuǵıllanıp, Universal Music Group, EMI, PolyGram, Bertelsmann Music Group, Sony Music hám Warner Music Group licenziyası boyınsha jumıs alıp baradı. Ol da 2020-jıl 17-yanvarda jabılıp, keyin Hollywood Records quramına qosıldı.

== Radio ==
«Twentieth Century Fox Presents» radio seriyası&lt;ref name=&quot;RUSC&quot;&gt;{{Web deregi| url = http://www.rusc.com/old-time-radio/20th-Century-Fox-Presents.aspx?s=809| bet = 20th Century Fox Presents| jumıs = RUSC| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20210628002902/https://www.rusc.com/old-time-radio/20th-Century-Fox-Presents.aspx?s=809| arxivsáne = 2021-jıl 28-iyun }}&lt;/ref&gt; 1936-jıldan 1942-jılǵa shekem efirge shıqtı. Kóbinese, bul kórsetiwler kinoteatrlarǵa jańa shıǵarılǵan filmlerdiń qosıqları men saundtrekleriniń popurrisin usınatuǵın radio aldın ala kórsetiwi edi, házirgi kúndegi televideniede kóretuǵın film treylerlerine uqsas, adamlardı jaqın jerdegi kinoteatrlarǵa barıwǵa shaqırıw ushın qollanıldı.

Radio esittiriwlerde túpnusqadaǵı juldızlar qatnastı, diktor bolsa orınlawdı qamtıytuǵın kirisiwdi málimledi.

== Kino plyonkasın islew processi ==
Film óndirisine eń dáslepki kirisiwinen baslap, Fox Film Corporation óziniń jeke islew laboratoriyaların alıp bardı. Dáslepki laboratoriya studiyalar menen birge Nyu-Djersidegi Fort-Lide jaylasqan edi. 1916-jılı Los-Andjeleste qurılǵan jańa studiyaǵa laboratoriya da kirgizilgen edi. Alan E. Fridman basqarǵan Fort-Li laboratoriyası 1919-jılı Manxettendegi jańa Fox Studios imaratına kóshirildi. 1932-jılı Fridman sol waqıtta qıyın finans jaǵdayında bolǵan Fox kompaniyasınıń likvidligin bekkemlew ushın laboratoriyalardı Fox ten $2,000,000 ǵa satıp aldı&lt;ref name=&quot;FilmDaily&quot;&gt;{{Cite news| sáne =April 3, 1932|title=Freedman Group Buys Fox Film Laboratories|page=1|work=[[Film Daily]]|location=United States|url=https://archive.org/stream/filmdailyvolume55859newy#page/799/mode/1up|access-date=April 29, 2016}}&lt;/ref&gt;. Ol operaciyanı «DeLuxe Laboratories» dep qayta atadı, ol kóp keyinirek Deluxe Entertainment Services Group ke aylandı. 1940-jılları Fridman laboratoriyalardı sol waqıttaǵı 20th Century Fox ke qaytadan sattı hám 1960-jıllarǵa shekem prezident lawazımında qaldı. Fridmannıń basshılıǵı astında DeLuxe Chikago hám Torontoda jáne eki laboratoriya qostı hám Fox ten basqa UA hám Universal sıyaqlı studiyalardıń filmlerin de islep shıǵardı.

== Bólimler ==

=== Házirgi ===

* 20th Century Family - 20th Century Studios tıń amerikalı shańaraqlıq-doslıq óndiris bólimi. Shańaraqlıq-doslıq teatr filmlerinen tısqarı, bul bólim aralas media (janlı háreket penen animaciya), film qásiyetlerine tiykarlanǵan shańaraqlıq animaciyalı bayram televiziyalıq baǵdarlamaları hám telebaǵdarlamalarǵa tiykarlanǵan film ózgesheliklerin qadaǵalaydı. 2017-jılı 30-oktyabrde Morrison burınǵı Fox Family Films bolǵan 20th Century Animation prezidenti lawazımınan jańadan dúzilgen 20th Century Fox bólimi, Fox Family niń prezidenti lawazımına ótkerildi, onıń maqseti Fox Family Films ke uqsas edi. Bólim prezidenti jáne Bob's Burgers filmin hám Tonko House kirgizip, Jerard Bevan hám Endi Uotts arqalı islengen animaciya prodyuserleri menen geypara bar kelisimlerdi qadaǵalawdı óz moynına aldı. 2019-jıldıń mart ayında 21st Century Fox tıń Disney ge satılıwı menen The Dam Keeper tolıq metrajlı animaciyalıq filmine bolǵan huqıqlar Tonko House qa qaytarıld. 2019-jıldıń avgust ayında 20th Century Fox repertuarın qayta kórip shıǵıw haqqındaǵı xabarlandırıw menen, Star Wars, [[Úyde jalǵız (franshiza)|Home Alone]], Night at the Museum, Diary of a Wimpy Kid, Cheaper by the Dozen hám Ice Age spin-offı sıyaqlı 20th Century Fox múlkleri Disney+ ta járiyalanıw ushın belgilengen hám 20th Century Family ge tapsırılǵan. 2020-jılı 12-martta Morrison Disney+ ushın janlı háreketli rawajlanıw hám óndiris hám 20th Century Studios tı qadaǵalaw ushın Walt Disney Studios Motion Picture Production nıń Streaming prezidenti etip tayınlandı&lt;ref name=&quot;AsbellPresident&quot;/&gt;.
* 20th Century Animation - Walt Disney Studios tıń sıńar kompaniyası 20th Century Studios tıń bólimi sıpatında shólkemlestirilgen amerikalı animaciya studiyası. Dáslep 1994-jılı onıń sıńar kompaniyası sıpatında dúzilgen bolıp, tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıw wazıypası júklengen. Bir waqıtları onıń bólimleri 2000-jılǵa shekem Fox Animation Studios hám 2021-jılǵa shekem Blue Sky Studios bolǵan. Onıń tabıslı filmleri hám franshizalarına Don Blut tıń «Anastasiya» sı, «Simpsonlar filmi» hám Blue Sky dıń «Muz dáwiri» hám «Rio» film seriyaları kiredi.
* 20th Century Games - 2021-jılı dúzilgen amerikalı video oyın licenziarı&lt;ref name=&quot;20thcenturygames&quot;/&gt;. Burın, Fox hám keyin Disney video oyınlardı licenziyalaw ushın standart 20th Century Fox/Studios brendin paydalanǵan. Onnan aldın, Fox tıń óziniń baspa bólimi bolǵan - Fox Interactive (ol Croc, No One Lives Forever, The Simpsons hám Futurama oyınları menen belgili edi) 1994-jılı dúzilgen hám 2003-jıldıń mart ayında Vivendi Universal Games ke satılǵan hám keyin 2006-jılı tarqatılǵan.
* 20th Century Comics - 2023-jıldıń mart ayında Marvel Comics penen birge sheriklik tiykarında dúzilgen komiks baspa kompaniyası. Burın, Fox tıń HarperCollins penen birge islesiwde házir jabılǵan Fox Atomic brendi tiykarında óziniń komiks bólimi bar edi.

=== Burınǵılar ===

* '''Fox 2000 Pictures''' — úlken kinostudiyalar 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures tıń amerikalı qarındas studiyası bolıp, orta kólemli relizlerde ǵárezsiz filmler islep shıǵarıwǵa qánigelesken hám tiykarınan orta toparlarǵa arnalǵan&lt;ref name=&quot;fbs&quot;&gt;{{Cite news|last1=Mendelson|first1=Scott|title=Thanks To Netflix And YouTube, Fox 2000 Was An Inevitable Casualty Of The Disney-Fox Deal|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2019/03/22/in-our-netflix-and-chill-era-fox-2000-was-an-inevitable-casualty-of-the-disney-fox-deal/|access-date=February 10, 2022|work=Forbes| sáne =March 22, 2019}}&lt;/ref&gt;. Kompaniya Netflix te «Aynadaǵı hayal» filminiń shıǵıwınan keyin 2021-jıldıń may ayında hám 2019-jıldıń mart ayında Disney tárepinen 21st Century Fox tıń satıp alınıwınan soń tarqatıldı&lt;ref name=&quot;VarietyComplete&quot;&gt;{{Cite news|last1=Littleton|first1=Cynthia|date=March 19, 2019|title=Disney Completes 21st Century Fox Acquisition|work=Variety|url=https://variety.com/2019/biz/news/disney-fox-deal-complete-1203167374/|access-date=March 19, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WITW2020&quot;&gt;{{Cite news|last1=Keegan|first1=Rebecca|title=Amy Adams' 'Woman in the Window' to Move to 2020 as Disney Retools Fox Film|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/amy-adams-woman-window-move-2020-as-disney-retools-film-1222951/|access-date=April 11, 2022|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 9, 2019}}&lt;/ref&gt;. Onıń tabıslı filmlerine «Marli hám men», «Pi diń ómiri», «Biziń juldızlarımızdaǵı ayıp», «Súyispenshilik, Saymon», «Jekpe-jek klubı» hám «Elvin hám tintiwler» hám «Qorqaq balanıń kúndeligi» film seriyaları kiredi.
* '''20th Digital Studio''' — 2008-jılı cifrlı media sıpatında dúzilgen amerikalı veb-seriyalar hám veb-filmler islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp, 20th Century Studios tıń sıńar kompaniyası edi. Bólim 2023-jıldıń aprel ayında tarqatıldı&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Andreeva|first1=Nellie|date=April 26, 2023|title=Disney Layoffs: 20th Digital Studio Folding, D23 Team Downsizing|work=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2023/04/disney-layoffs-20th-digital-studio-d23-day-3-1235338152/}}&lt;/ref&gt;.
* '''Fox Studios''' burın Fox Entertainment Group quramına kirgen úsh iri kinostudiyalar toparı edi. Bul úsh kinostudiya Avstraliyanıń Sidney qalasındaǵı Fox Studios Australia, Tómengi Kaliforniyadaǵı Fox Studios Baja hám eń eski studiya bolǵan, 20th Century Fox tıń mákan-jayı Century City daǵı Fox Studios edi. Disney házirgi waqıtta Disney Studios Australia dep atalatuǵın Fox Studios Australia nı óz menshiginde saqlap qaldı. Fox Entertainment Group 2007-jılı Baja Studios tı satıp jiberdi, al Century City studiyaları Fox Corporation qolında qaldı, biraq Disney bul obektte tiykarǵı arendator bolıp qalmaqta.
* '''Fox VFX Lab''' — 2017-jılı Technoprops degen at penen satıp alınǵan 20th Century Fox tıń burınǵı vizual effektler kompaniyası bólimi edi. Oǵan prezident Djon Kilkenni basshılıq etken. Vizual effektler jumıslarınan tısqarı, bólim dúnyanıń hár túrli jerlerinde «Avatar», «Maymıllar planetasınıń kóterilisi», «Alita: Sawash perishtesi», «Djungli kitabı», «Qaraqshı-1», «Óspirim mutant nindzya tasbaqalar: Kóleńkeden shıǵıw», «Doktor Strendj» hám «Varkraft»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2017/04/technoprops-20th-century-fox-film-acquisition-1202063742/| bet = Fox Film Gets Into Virtual Production Game With Technoprops Buy| avtor = Hipes| at = Patrick| sáne = 2017-jıl 6-aprel | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt; sıyaqlı filmler menen islesiw ushın ótinish beriw hám jumıs islew máselelerin qadaǵalaǵan, sonıń menen birge Need for Speed (2015), Battlefield 1, Rainbow Six Siege, Watch Dogs 2, Just Cause 3, Rise of the Tomb Raider, Assassin's Creed Syndicate, Mafia III, Halo 4, Street Fighter V, Call of Duty (Call of Duty: Advanced Warfare hám Black Ops III), Far Cry (Far Cry 5 hám Primal), Mortal Kombat (X hám 11) hám Sonic the Hedgehog (Forces hám Team Sonic Racing) sıyaqlı videooyın franshizaları menen de jumıs alıp barǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fxguide.com/fxfeatured/technoprops/| bet = Fox buys Technoprops: Glenn Derry to head Fox Studios' VFX| sáne = 2017-jıl 6-aprel | jumıs = fxguide| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fiercevideo.com/broadcasting/20th-century-fox-acquires-virtual-production-company-technoprops| bet = Fox acquires virtual production company Technoprops| sáne = 2017-jıl 10-aprel | jumıs = FierceVideo| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt;. 2020-jılı Disney Fox VFX Lab tı Lucasfilm kompaniyasınıń Industrial Light &amp; Magic bólimine birlestirdi, Technoprops brendin laboratoriyanıń texnologiya bólimi ushın paydalandı, xızmetkerlerdiń hám basshılardıń kópshiligi jumıstan bosatılǵanı xabar etildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ilm.com/technoprops/| bet = Technoprops| jumıs = Industrial Light &amp; Magic| qaralǵan sáne = 2022-jıl 22-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/industrial-light-magic-expands-virtual-production-services-supports-thor-4-4057886/| bet = Industrial Light &amp; Magic Expands Virtual Production Services, Supports 'Thor 4'| avtor = Giardina| at = Carolyn| sáne = 2020-jıl 10-sentyabr | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2022-jıl 22-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lang&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.vfxvoice.com/bringing-buck-and-the-sleddogs-to-digital-life-in-call-of-the-wild/| bet = Bringing Buck and The sleddogs to digital life in Call of The Wild| sáne = 2020-jıl 21-aprel | jumıs = VoicesVFX| qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-mart }}&lt;/ref&gt;.
* '''Fox Atomic''' — 2006-jıldan 2009-jıldıń aprel ayına shekem jumıs islegen, jaslarǵa arnalǵan film óndiriw kompaniyası hám Fox Filmed Entertainment bólimi bolǵan. Dáslep Atomic ya 20th Century Fox yaki onıń Fox Searchlight bólimi menen birge, olardıń sáykes basshılıǵı astında jumıs alıp barǵan. 2006-jıldıń aqırında Fox Atomic Fox Filmed Entertainment quramında sıńar óndiris bólimi sıpatında Fox Searchlight basshısı Piter Rays hám bas operaciyalıq direktor Djon Xegeman basshılıǵında iske qosılǵan&lt;ref name=&quot;rtr&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;omd&quot; /&gt; 2007-jılı Debbi Libling Fox tan Fox Atomic ke ótken.&lt;ref name=&quot;rtr&quot; /&gt; 2008-jıldıń yanvar ayında, Xegeman Regency Enterprises ke ótkende, Atomic tıń marketing bólimi Fox Searchlight hám 20th Century Fox qa ótkerilgen.&lt;ref name=&quot;vty2&quot;&gt;{{Cite news|last1=Fleming|first1=Michael|date=April 19, 2009|title=Fox folding Atomic label|work=Variety|url=https://variety.com/2009/biz/markets-festivals/fox-folding-atomic-label-1118002584/|access-date=August 8, 2019}}&lt;/ref&gt;. Debbi Libling prezident bolǵan. Eki ortasha tabıslı film hám basqa filmlerdiń úmitti aqlamawınan soń, bólim 2009-jıldıń aprel ayında jabılǵan. Atomic tıń qalǵan óndiris hám post-óndiris basqıshındaǵı filmleri 20th Century Fox hám Fox Searchlight qa ótkerilgen, olardı Libling qadaǵalaǵan.&lt;ref name=&quot;rtr&quot; /&gt;
* '''20th Century Fox Consumer Products''' (Fox Consumer Products dep te belgili) - 1995-jılı qurılǵan burınǵı amerikalı satıw kompaniyası hám 20th Century Fox tıń tovar bólimi bolǵan. 2019-jılı 20th Century Fox Consumer Products Disney Consumer Products quramına qosıldı. TCFCP topar tárepinen islep shıǵarılǵan filmler hám teleseriallardan kelip shıqqan huqıqlardı basqarǵan. Ol 20th Century Fox, 20th Century Fox Television hám FX Networks, sonday-aq úshinshi tárep ónimleri atınan dúnya júzi boyınsha múlklerdi licenziyalaw hám bazarǵa shıǵarıw menen shuǵıllanǵan. Bul bólim, industriyada jetekshi orındı iyelep, sıylıqlarǵa iye bolǵan hám rekordlıq kóriwshiler sanına erisken praym-taym telebaǵdarlamalar hám oyın-zawıq mazmunın jetkerip beriwshi 20th Century Fox Television flagman studiyası hám dúnyanıń eń iri kino óndiriwshileri hám distribyutorlarınıń biri bolǵan 20th Century Fox penen birge islesken. 20th Century Fox Consumer Products Fox brendin hám Fox múlklerin satıw menen shuǵıllanǵan.
* '''Fox Stage Productions''' — 2013-jıldıń iyun ayında 21st Century Fox konglomeratı tárepinen qurılǵan burınǵı Brodvey stilindegi muzıkalıq kórsetiwler bólimi. 2019-jılǵı satıp alıwdan keyin, Fox Stage Productions 2019-jıldıń 3-iyulında Buena Vista Theatrical ǵa jol beriw ushın jabıldı.
* '''Fox International Productions''' — bul 2008-jıldan 2017-jılǵa shekem Qıtay, Evropa, Hindistan hám Latın Amerikasındaǵı 12 aymaqta jergilikli óndiris ushın juwapker bolǵan 20th Century Fox tıń (házirgi 20th Century Studios) burınǵı bólimi. 2008-jılı 20th Century Fox prezident Sanford Panich basshılıǵında Fox International Productions tı basladı. 2015-jıldıń 2-iyunında Panich kompaniyadan [[Sony Pictures]] ke ketkende, kompaniya 900 million dollar kassalıq tabısqa erisken edi&lt;ref name=&quot;hwr1&quot;/&gt;. 20th Century Fox tıń dúnya júzilik teatr marketingi hám distribuciya boyınsha birlesken prezidenti Tomas Jegeus 2015-jıldıń 1-sentyabrinen baslap Fox International Productions prezidenti etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Otterson|first1=Joe|date=August 25, 2015|title=Tomas Jegeus Named Head of Fox International Pictures|work=TheWrap|url=https://www.thewrap.com/tomas-jegeus-named-head-of-fox-international-pictures/|access-date=June 24, 2019}}&lt;/ref&gt;. 2015-jıldıń noyabr ayında kompaniya qıtaylı oyın-zawıq toparı Zhejiang Huace penen rawajlandırıw hám óndiris boyınsha kelisim dúzdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Frater|first1=Patrick|date=June 3, 2016|title=China's Huace Raising $300 Million for U.S. Investment, Buys Stake in Magic Leap|work=Variety|url=https://variety.com/2016/biz/asia/huace-raising-300-million-buys-stake-in-magic-leap-1201788267/|access-date=June 26, 2019}}&lt;/ref&gt;. 2017-jıldıń dekabr ayında 20th Century Fox film baslıǵı hám bas direktorı Steysi Snayder Fox International Productions tıń hárbir jergilikli hám aymaqlıq keńselerdiń joybarlardı islep shıǵarıwı yamasa satıp alıwı paydasına saplastırılatuǵının bildirdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=McClintock|first1=Pamela|date=December 4, 2017|title=Fox International Productions to Shut Down|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/fox-international-productions-shut-down-1064251/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.
* '''20th Century Fox International''' — bul AQSH tan tısqarı filmlerdi tarqatıwǵa hám janapay túrde úy videoları menen DVD lerdi tarqatıwǵa juwapker 20th Century Fox tıń burınǵı xalıqaralıq bólimi.

* '''Fox-Paramount Home Entertainment''' — bul 2013-jılı qurılǵan 20th Century Fox Home Entertainment hám Paramount Home Entertainment arasındaǵı burınǵı Nordic birlesken kárxanası bolıp, ol hárbir studiyanıń Blu-ray hám DVD relizlerin islep shıǵarıw, tarqatıw, marketing hám satıw, sonday-aq Skandinaviya aymaǵında cifrlı ónimlerdi satıwdı qollap-quwatlawdı basqarıw ushın dúzilgen edi. 2020-jılı 20th Century Fox Home Entertainment tiń qayta atalıwı hám birlesiwinen keyin (házir 20th Century Home Entertainment), Fox-Paramount Home Entertainment jabıldı hám bólindi. Házirgi waqıtta Skandinaviyada 20th Century Studios filmleriniń úy media relizlerin tikkeley Walt Disney Studios Home Entertainment basqaradı, al SF Studios 2021-jıldıń iyul ayınan baslap tek Paramount Pictures ten óz filmlerin shıǵarıp atır.

== Logotip hám fanfara ==
[[Fayl:20th_Century-Fox_fanfare_1947.webm|nobaý|20th Century-Fox óndiris logotipi hám fanfarası (1947-jıldaǵı kórinisi)]]
20th Century Fox óndiris logotipi hám [[Fanfara|fanfarası]] dáslep Twentieth Century Pictures logotipi sıpatında payda bolǵan hám 1935-jılǵı birlesiwden keyin 20th Century-Fox tárepinen qabıl etilgen. Ol úsh ólshemli, monolit logotipten («Estelik» dep atalatuǵın) ibarat bolıp, onı Art-deko imaratları qorshap turadı hám projektorlar menen jaqtılandırılǵan&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Eat Your Heart Out, MGM Kitty|url=https://www.nytimes.com/2014/07/13/movies/movie-studios-strive-for-ever-more-inventive-logos.html|access-date=August 20, 2020}}&lt;/ref&gt;. Filmlerdiń basında payda bolatuǵın óndiris logotipinde projektorlar animaciyalanǵan hám izbe-izlik 1933-jılı Alfred Nyuman tárepinen dóretilgen ayrıqsha [[fanfara]] menen birge keledi. Logotiptiń dáslepki dúzilisi arnawlı effektler animatorı hám mattalı súwret salıw sheberi kishi Emil Kosa tárepinen islengen&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://curiator.com/art/emil-kosa-jr/20th-century-fox-logo| bet = 20th century Fox logo by Emil Kosa Jr.| jumıs = Curiator| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-aprel }}&lt;/ref&gt;.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|pp=533–534}}

1953-jılı Pacific Title kompaniyasınıń súwretshisi Roki Longo jańa CinemaScope súwret processi ushın dáslepki logotip dizaynın qayta islew ushın jumısqa alındı. Longo keńirek CinemaScope formatında logotiptiń proporciyaların saqlaw ushın «20th» tegi «0» di qıysayttı&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|last=Walker|first=Michael| sáne =June 27, 2013|title=The 20th Century Fox Logo: A Brief History|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/gallery/20th-century-fox-logo-a-576643/4-19942009|access-date=April 5, 2020}}&lt;/ref&gt;. Alfred Nyuman da Fox logotipinen keyin keletuǵın CinemaScope logotipi dawamında esitiletuǵın logotip fanfarasınıń keńeytilgen versiyasın dóretti. Format keyin tómenlegenine qaramastan, rejissyor Djordj Lukas «Juldızlı urıslar» (1977) filminiń baslawshı titrleri ushın fanfaranıń CinemaScope versiyasın paydalanıwdı arnawlı túrde soradı. Bunnan tısqarı, filmniń bas teması Djon Uilyams tárepinen fanfara menen birdey tonallıqta (B♭ major) dóretilip, onıń bir túrdegi dawamı bolıp xızmet etti&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/why-disney-should-add-foxs-fanfare-back-star-wars-1067900/| bet = Why Disney Should Add Fox's Fanfare Back to 'Star Wars'| sáne = 2017-jıl 15-dekabr | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;latimes-fanfare&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/entertainment/arts/la-et-cm-fox-fanfare-solo-movie-20180525-story.html| bet = 'Solo' hits the big screen minus one classic 'Star Wars' moment: the Fox Fanfare| sáne = 2018-jıl 25-may | jumıs = Los Angeles Times| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;. 1981-jılı logotip «20th» tegi «0» diń qayta tuwrılanıwı menen ózgertildi.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1994-jılı, bir neshe sátsiz háreketlerden soń, Fox kompaniyasınıń televidenie prodyuseri Kevin Berns kompaniya ushın jańa logotip islep shıǵarıw ushın jumısqa alındı. Bul ret kompyuter járdeminde islengen súwretler (CGI) texnologiyası qollanılıp, kóbirek detallar hám animaciya qosıldı, Bryus Brouton tárepinen qayta islengen 21 sekundlıq uzaǵıraq Fox fanfarası fon muzıkası sıpatında paydalanıldı hám «A NEWS CORPORATION COMPANY» degen jazıw qosıldı. Keyinirek 1997-jılı Devid Nyuman tárepinen qayta jazıp alındı hám 1998-jılı jáne bir márte qayta jazıldı&lt;ref name=&quot;latimes-fanfare&quot;/&gt;.

2009-jılı Blue Sky Studios tárepinen jaratılǵan jańalanǵan logotip (2009-jılǵı strukturanıń prototip versiyası bar) «Avatar» filminiń shıǵıwı menen debyut etti&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;. 2013-jılı News Corporation jazıwı alıp taslandı.

2014-jıldıń 16-sentyabr kúni 20th Century Fox jańa Fox Movies veb-saytın reklama etiw ushın logotiptiń hár qıylı versiyasın, sonıń ishinde Fox Film logotipiniń «William Fox Presents» versiyasın hám 20th Century Pictures logotipin, sonday-aq ayırım variaciyalardı, 2009-jılǵı logotip versiyasına shekem kórsetetuǵın video járiyaladı. Bul videoda Devid Nyuman tárepinen dóretilgen 1997-jılǵı fanfaranıń 1998-jılǵı qayta islep shıǵılǵan versiyası qollanıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=rspzzsMRl-E| bet = Fanfare for New FoxMovies.com| sáne = 2014-jıl 16-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń 17-yanvar kúni Disney kompaniyası studiyanıń brendinen «Fox» atın alıp taslawdı baslaǵanı haqqında xabar berildi, sebebi ol endi házirgi Fox Corporation menen baylanıslı emes edi. 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures sáykes túrde 20th Century Studios hám Searchlight Pictures dep qayta ataldı. Projektorlar, monolit hám fanfara sıyaqlı studiya menen baylanıslı brend elementleri qollanılıwda qaladı. Jańa 20th Century Studios atın alıp júretuǵın birinshi film - «Jabayı tábiyattıń shaqırıwı» (qızıq jeri, bul filmniń dáslepki ekranlastırıwı Fox Film menen birlesiwden aldın dáslepki Twentieth Century Pictures kompaniyasınıń aqırǵı filmi bolǵan edi)&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Disney Drops 'Fox' From Twentieth Century Movie Studio Name|url=https://www.wsj.com/articles/disney-drops-fox-from-twentieth-century-movie-studio-name-11579290365|access-date=January 18, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;20thCenturyStudiosNYT&quot;&gt;{{Cite news|title=Disney Drops Fox From Names of Studios It Bought From Rupert Murdoch|url=https://www.nytimes.com/2020/01/17/business/media/disney-fox-name.html|access-date=January 17, 2020}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:20th_Century_Studios_logo_animation_and_fanfare_(since_2020).webm|thumbtime=18|nobaý|2020-jıldan baslap qollanılıp atırǵan 20th Century Studios logotipi hám fanfarası studiyanıń qayta brendlengeninen keyin payda boldı.]]
20th Century Studios logotipiniń baspa nusqası «Jańa mutantlar» filminiń posterinde birinshi ret kórindi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.yahoo.com/entertainment/new-mutants-poster-disney-corporate-rebranding-20th-century-fox-162459081.html| bet = New 'The New Mutants' poster confirms Disney's corporate rebranding of 20th Century Fox| avtor = Butler| at = Tom| sáne = 2020-jıl 28-yanvar | jumıs = [[Yahoo!|Yahoo! Entertainment]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 29-yanvar }}&lt;/ref&gt;, al ekrandaǵı logotip televiziyalıq jarnamada debyut etti hám tolıq nusqası 2020-jıldıń 21-fevral kúni «Jabayı tábiyattıń shaqırıwı» filmi menen birge kórsetildi&lt;ref&gt;{{Citation |last=20th Century Studios |title=The Call of the Wild {{!}} &quot;This Land&quot; TV Spot | sáne =February 3, 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=pAAjjehfIDY |access-date=February 8, 2020}}&lt;/ref&gt;.

2020-jılı 20th Century Studios logotipi Picturemill tárepinen animaciyalandı (2020-jılǵı qurılımnıń prototip nusqası hám 2009-jılǵı aspan fonı menen 2021-jılǵı qurılım bar hám Picturemill'diń ayırım roliklerinde payda boldı), al Searchlight Pictures logotipin Blue Sky Studios animaciyasına tiykarlanıp MOCEAN animaciyaladı. Bunda basqasha aspan fonı bar, [[Los-Andjeles]] silueti úlkenirek hám anıǵıraq, al qurılımnıń qalǵan bólimi qarańǵıraq hám jaqtılandırıwı realistlirek kórinedi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://picturemill.com/main-title-reel/| bet = Reel| sáne = 2016-jıl 10-iyun | jumıs = Picturemill| qaralǵan sáne = 2020-jıl 22-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230619120741/http://picturemill.com/main-title-reel/| arxivsáne = 2023-jıl 19-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://m.facebook.com/Picture.Mill.Hollywood/videos/picturemill-spring-2020-reel/581702049103042/| bet = Spring 2020 Reel| sáne = 2020-jıl 8-aprel | baspaxana = Picturemill| qaralǵan sáne = 2022-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==

[[Kategoriya:Kino álemi]]
{{Derekler}}
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>snkq2y22gw4zuckb4phpk9rmp06izgb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275739</id>
      <parentid>275708</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-56625-91|~2026-56625-91]] ([[User talk:~2026-56625-91|talqılaw]]) tárepinen islengen [[Special:Diff/275708|275708]] sanlı ózgeris biykarlandı.</comment>
      <origin>275739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93511" sha1="m6ldy6kvuyo6b8d8nqpchlprmud4bey" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #f8f9fa&quot; | 20th Century Studios, Inc.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | [[Fayl:20th Century Studios (2020).svg|250px]]&lt;br/&gt;2020-jıldan berli logotip
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | [[Fayl:Foxstudiosentrance.jpg|250px]]&lt;br/&gt;[[Los-Andjeles|Los-Andjelestegi]] Century City Fox Studio Lot
|-
! Sawda belgisi
| 20th Century Studios
|-
! Burınǵı atları
| 
* Twentieth Century-Fox Film Corporation&lt;br/&gt;(1935–1985)
* Twentieth Century Fox Film Corporation&lt;br/&gt;(1985–2020)
|-
! Kompaniya túri
| [[Sıńar kompaniya]]
|-
! Tarawı
| [[Film|Kino]]
|-
! Aldıńǵı kompaniyalar
| 
* Fox Film
* Twentieth Century Pictures
|-
! Dúzilgen waqtı
| 31-may, 1935
|-
! Shólkemlestiriwshiler
| 
* Djozef M. Shenk
* Derril F. Zanuk
* Uilyam Foks
|-
! Bas keńsesi
| Fox Studio Lot Building 88, 10201 West Pico Boulevard,&lt;br/&gt;Century City, [[Los-Andjeles]], [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]],&lt;br/&gt;[[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]]
|-
! Xızmet kórsetiw aymaǵı
| Dúnya júzi
|-
! Tiykarǵı adamları
| 
* Devid Grinbaum (prezident)
* Stiv Asbell (óndiris prezidenti)
|-
! Ónimleri
| Filmler
|-
! Jumısshılar sanı
| 2,300 (2018)
|-
! Bas kompaniya
| 
* News Corporation&lt;br/&gt;(1985–1990)
* Fox Entertainment Group&lt;br/&gt;(1990–2019)
* Walt Disney Studios&lt;br/&gt;(2019–házirge deyin)
|-
! Bólimleri
| 
* 20th Century Animation
* 20th Century Family
* 20th Century Games
* 20th Century Comics
|-
! Veb-saytı
| [http://www.20thcenturystudios.com www.20thcenturystudios.com]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Derekler
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;ref&gt;«Entity Search: C4566059 – 20th Century Studios, Inc». California Business Search. February 27, 2020. Archived from the original on October 1, 2021. Retrieved October 19, 2023.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D'Alessandro, Anthony (October 18, 2018). «Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Gerard Bevan and Emma Watts Confirmed To Run Fox». Deadline. Retrieved March 20, 2019.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fritz, Ben (August 10, 2018). «It's Getting Awkward at Fox's Movie Studio as Disney Deal Looms». The Wall Street Journal. Retrieved February 28, 2019.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Szalai, Georg; Bond, Paul (March 20, 2019). «Disney Closes $71.3 Billion Fox Deal, Creating Global Content Powerhouse». The Hollywood Reporter. Retrieved April 11, 2022.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McClintock, Pamela; Bond, Paul (February 6, 2019). «Anxiety, AWOL Executives and »Bloodshed«: How Disney Is Making 21st Century Fox Disappear». The Hollywood Reporter. Retrieved April 11, 2022.
&lt;/ref&gt;
|}

'''20th Century Studios, Inc.''', burınǵı '''20th Century Fox''', ‒ bul [[Amerika Qurama Shtatları|Amerikanıń]] [[Walt Disney Studios|Walt Disney Studiyalarına]], Walt Disney Kompaniyasınıń Disney Entertainment biznes segmenti film studiyaları bólimine qaraslı film islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp tabıladı. Onıń bas ofisi [[Los-Andjeles|Los-Andjelestiń]] Sentyuri Siti rayonındaǵı Foks Studiya Lotında jaylasqan, ol Foks Korporaciyasınan ijaraǵa alınǵan. Walt Disney Studiyalarınıń Kinofilmleri bul studiya tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi kinoteatr bazarlarında tarqatadı hám satadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://sites.disney.com/lifeatdisney/life-at-disney-podcast/2022/09/20/the-walt-disney-studios-global-marketing-and-virtual-production/| bet = Episode 2: The Walt Disney Studios – Global Marketing and Virtual Production| sáne = 2022-jıl 20-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

80 jıldan aslam waqıt dawamında 20th Century Amerikadaǵı iri kino studiyalarınıń biri bolıp kelgen. Ol 1935-jılı Fox Film Corporation hám Twentieth Century Pictures kompaniyalarınıń birlesiwi nátiyjesinde '''Twentieth Century-Fox Film Corporation''' sıpatında shólkemlestirilgen hám [[Gollivud|Gollivudtıń]] Altın dáwirindegi segiz iri studiyalardıń arasındaǵı dáslepki «Bes úlken» studiyalardıń biri bolǵan. 1985-jılı Rupert Merdoktıń News Corporation kompaniyası tárepinen satıp alınǵannan keyin, studiya atındaǵı defisti alıp tasladı ('''Twentieth Century Fox Film Corporation''' bolıp ózgerdi), al News Corporation 2013-jılı baspa aktivlerin ajıratqannan keyin 21st Century Fox dep qayta ataldı. Disney 2019-jıldıń 20-martında 21st Century Fox kompaniyasınıń aktivleriniń kópshilik bólegin, sonıń ishinde 20th Century Fox ti satıp aldı&lt;ref name=&quot;Approval&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.thewrap.com/fox-disney-shareholders-vote-approve-merger/| bet = Fox and Disney Shareholders Vote to Approve $71.3 Billion Merger| avtor = Williams| at = Trey| sáne = 2018-jıl 27-iyul | jumıs = The Wrap| qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-iyul }}&lt;/ref&gt;. Studiya 2020-jıldıń 17-yanvarında Fox Corporation menen aljastırmaw ushın óziniń házirgi atın qabıl etti hám keyin 4-dekabrde 20th Century hám Searchlight Pictures ónimleriniń avtorlıq huqıqları ushın onı qollanıwdı basladı&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2020/film/news/disney-dropping-fox-20th-century-studios-1203470349/| bet = Disney Drops Fox Name, Will Rebrand as 20th Century Studios, Searchlight Pictures| avtor = Vary| at = Adam B.| sáne = 2020-jıl 17-yanvar | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Házirgi waqıtta 20th Century [[Walt Disney Studios]] quramındaǵı bes janlı háreketli film studiyalarınıń biri bolıp, Walt Disney Pictures, Marvel Studios, Lucasfilm hám onıń qánigelesken sıńar bólimi Searchlight Pictures penen birge jumıs alıp baradı. 20th Century sonday-aq óziniń animaciya bólimi 20th Century Animation tárepinen islep shıǵarılǵan animaciyalıq filmlerdi de shıǵaradı.

20th Century Studios tıń kommerciyalıq jaqtan eń tabıslı film franshizaları qatarına dáslepki altı Star Wars filmi, X-Men, Ice Age, Avatar hám Planet of the Apes kiredi''.'' Bunnan tısqarı, studiyanıń kitapxanasında The Sound of Music hám Titanic sıyaqlı kóplegen ayrıqsha filmler bar, olardıń ekewi de Eń jaqsı film nominaciyası boyınsha Oskar sıylıǵın jeńip alǵan hám ózleriniń dáslepki shıǵarılıwı waqtında eń kóp tabıs tapqan filmler bolǵan&lt;ref name=&quot;Bauer 2017 o507&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.britannica.com/topic/The-Sound-of-Music-film-by-Wise| bet = Plot, Cast, Awards, &amp; Facts| avtor = Bauer| at = Pat| sáne = 2017-jıl 4-avgust | jumıs = Encyclopedia Britannica| qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

== Tariyxı ==

=== Dúziliwden 1956-jılǵa shekem ===
[[Fayl:Gangs_all_here_trailer.jpg|oñğa|nobaý|300x300 nükte|Karmen Miranda The Gang's All Here filmindegi Dorita roli menen. 1946-jılı ol Qurama Shtatlardaǵı eń kóp haqı alatuǵın aktrisa bolǵan.{{Sfn|Livingston|Caracas Garcia|2005|p=101}}]]
[[Fayl:Photo_Don_Ameche,_Alice_Faye,_and_Carmen_Miranda_in_THAT_NIGHT_IN_RIO_(1941).jpg|oñğa|nobaý|271x271 nükte|Alis Fey Baronessa Sesiliya Duarte rolinde, Don Amichi Larri Martin hám Baron Manuel Duarte rolinde, hám Karmen Miranda Karmen rolinde That Night in Rio filminde, 1941-jılı Fox tárepinen islep shıǵarılǵan.]]
[[Fayl:Again_in_1939_..._20th_Century_Fox.jpg|nobaý|1939-jılǵı Boxoffice jurnalındaǵı reklamada kórsetilgen 20th Century-Fox logotipi.]]
[[Fayl:Viva_Zapata_movie_trailer_screenshot_(3).jpg|oñğa|nobaý|220x220 nükte|1952-jılǵı Viva Zapata! filminen.]]
Twentieth Century Pictures kompaniyasınıń Djozef Shenk hám Derril F. Zanuk akciya boyınsha kelispewshilikten United Artists kompaniyasınan ketti hám finanslıq qıyınshılıqlarǵa ushıraǵan Fox Film kompaniyasınıń basshılıǵı menen birlesiw boyınsha sóylesiwler basladı, sol waqıtta kompaniya prezidenti Sidni Kent edi&lt;ref name=&quot;Cobbles&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.cobbles.com/simpp_archive/zanuck-schenck.htm| bet = The Formation of Twentieth Century-Fox| jumıs = Cobbles| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;.{{Sfn|Lev|2014|p=7|loc=https://books.google.co.uk/books?id=dA3LcAd5O5gC&amp;pg=PA7#v=onepage}}

Fox West Coast Theaters basqarıwshısı bolǵan Spiros Skuras bunıń ámelge asıwına járdem berdi (hám keyin jańa kompaniyanıń prezidenti boldı)&lt;ref name=&quot;Cobbles&quot;/&gt;. Kompaniya shólkemlestiriwshisi Uilyam Foks 1930-jılı kompaniya ústinen baqlawdı joytqannan berli qıyınshılıqlarǵa ushırap atırǵan edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/lists/a-look-at-83-years-20th-century-fox-1131133/item/eulogy-a-studio-1935-1940-1131136| bet = 1935–1940 – Life in the Foxhole: Insiders Recall 83 Years of Scandal and Stardom at 20th Century Fox| sáne = 2018-jıl 2-avgust | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2019-jıl 5-mart }}&lt;/ref&gt;.

Fox Film Corporation hám Twentieth Century Pictures 1935-jılı birlesti. Dáslep, The New York Times gazetasında jańa birlesken kompaniyanıń atı «Fox-Twentieth Century» bolıwı múmkin dep boljanǵan edi. Jańa kompaniya, Twentieth Century-Fox Film Corporation, 1935-jıldıń 31-mayında sawda islewdi basladı. Kent kompaniyada qaldı, Shenk hám Zanukke qosıldı. Zanuk kompaniyanıń óndiris basshısı sıpatında Uinfild Shixannıń ornın iyeledi.

Kompaniya arnawlı oqıw mektebin dúzdi. Linn Bari, Patrisiya Farr hám Enn Nagel 1935-jıldıń 6-avgustında «film juldızlıǵı jolına túsken» 14 jaslı hayal arasında edi, olar mektepte 18 ay oqıǵannan soń 20th Century-Fox penen altı aylıq shártnama dúzdi. Kelisimler studiya variantın jeti jılǵa shekem uzaytıw múmkinshiligin berdi.

Kóp jıllar dawamında, 20th Century Fox ózleriniń 1915-jılı, yaǵnıy Fox Film qurılǵan jılı tiykarlanǵanın aytıp keldi. Mısalı, 1945-jıldı óziniń 30 jıllıǵı sıpatında belgiledi. Biraq, sońǵı jıllarda 1935-jılǵı birlesiwdi óziniń tiykarlanǵan jılı dep esaplaydı, geypara kino tariyxshıları 1915-jılı qurılǵan dep kelisetuǵın bolsa da&lt;ref name=&quot;NY Post&quot;&gt;{{Cite news| sáne =February 10, 2010|title=Is Fox really 75 this year? Somewhere, the fantastic Mr. (William) Fox begs to differ|work=[[New York Post]]|publisher=[[News Corp]]|url=https://nypost.com/2010/02/10/is-fox-really-75-this-year-somewhere-the-fantastic-mr-william-fox-begs-to-differ|access-date=December 19, 2014}}&lt;/ref&gt;. Kompaniyanıń filmleri baslawshı titrlerinde 20th Century Pictures projektor logotipin hám baslawshı fanfaranı saqlap qaldı, biraq atı 20th Century-Fox dep ózgertildi.

Birlesiw juwmaqlanǵannan keyin, Zanuk 20th Century-Fox kompaniyasına járdem beriw ushın jas aktyorlardı jumısqa aldı: Tayron Pauer, Linda Darnell, Karmen Miranda, Don Amiche, Genri Fonda, Djin Tirni, Sonya Xeni hám Betti Greybl. 20th Century-Fox jáne de Elis Fey hám Shirli Templdi jumısqa aldı, olar 1930-jılları studiyanıń bir neshe úlken filmlerinde oynadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/1998/film/news/fox-tuner-faye-dies-at-83-1117470631/| bet = Fox tuner Faye dies at 83| avtor = Natale| at = Richard| sáne = 1998-jıl 11-may | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2019-jıl 13-mart }}&lt;/ref&gt;.

[[Ekinshi jáhán urısı]] waqtında kinoteatrlarǵa barıwshılar sanınıń kóbeyiwi 20th Century-Fox kompaniyasına RKO hám Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyalarınan ozıp, úshinshi eń paydalı kino studiyası bolıwǵa járdem berdi. 1941-jılı Zanuk AQSH Signal korpusında podpolkovnik lawazımına tayınlandı hám AQSH Armiyasınıń oqıw filmlerin islep shıǵarıwdı qadaǵalawǵa jiberildi. Onıń sherigi Uilyam Getc 20th Century-Fox kompaniyasında onıń ornın toltırdı&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8y9K8-ucZAsC&amp;q=william+goetz+took+over+while+zanuck+served+overseas&amp;pg=PA63|title=Memo from Darryl F. Zanuck: The Golden Years at Twentieth Century-Fox}}&lt;/ref&gt;.

1942-jılı Spiros Skuras studiyanıń prezidenti lawazımında Kentti almastırdıo.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|p=29|loc=https://books.google.co.uk/books?id=JLCzDgAAQBAJ&amp;pg=PA29#v=onepage}} Kelesi bir neshe jıl ishinde, «Wilson» (1944), «The Razor's Edge» (1946), «Boomerang», «Gentleman's Agreement» (ekewi de 1947), «The Snake Pit» (1948) hám «Pinky» (1949) sıyaqlı filmler menen ereseklerge arnalǵan filmler islep shıǵarıw boyınsha jetiskenlikke eristi. 20th Century-Fox jáne de eń kóp satılǵan kitaplardıń ekranlastırıwına qánigelesti, mısalı, Ben Eyms Uilyamstıń «Leave Her to Heaven» (1945) shıǵarması, bas rolde Djin Tirni oynaǵan, bul 1940-jıllardaǵı 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń kóp tabıs keltirgen filmi boldı. Studiya jáne de Brodvey myuzikllarınıń film versiyaların islep shıǵardı, sonıń ishinde Rodjers hám Xammerstayn filmleri bar, «State Fair» (1945) myuzikliniń film versiyasınan baslap, tek ǵana filmler ushın arnawlı jazǵan jalǵız shıǵarması edi.

Urıstan keyin, tamashagóy áste-aqırın uzaqlasıp basladı. 20th Century-Fox óz kinoteatrların sud buyrıǵı menen &quot;ajırasıwǵa« májbúr bolǵansha uslap turdı; olar 1953-jılı Fox National Theaters dep atap bólip shıǵarıldı.{{Sfn|Lev|2013|p=162}} Sol jılı, tamashagóy sanı 1946-jılǵı dárejeniń yarımına túskende, 20th Century-Fox tájiriybeden ótpegen processke táwekel etti. 1952-jıldıń eki kino sensaciyası - úsh proektor arqalı úlken iymek ekrandı toltırıwdı talap etetuǵın Cinerama hám polyarizaciyalanǵan kózáyneklerdi qollanıwdı talap etetuǵın tereń tásir beretuǵın »Natural Vision« 3D ekenin esapqa alıp, 20th Century-Fox studiyasın girewge qoyıp, kózáyneksiz azǵana tereń illyuziya beretuǵın francuz anamorflıq proekciya sistemasınıń huqıqların satıp aldı. Prezident Spiros Skuras oylap tabıwshı Anri Kreten menen shártnama dúzdi, basqa kino studiyaların qurı qaldırıp, 1953-jılı studiyanıń ayrıqsha »The Robe« filminde CinemaScope texnologiyasın engizdi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = https://wahooschools.socs.net/vnews/display.v/SEC/Community%7CWahoo%27s%20Famous%20Sons%3E%3EDarryl%20Zanuck| bet = Zanuck Remembered as a Hollywood Powerhouse| sáne = 2008-jıl 1-mart | jumıs = [[Wahoo, Nebraska|Wahoo School District]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20250116085629/https://wahooschools.socs.net/vnews/display.v/SEC/Community%7CWahoo%27s%20Famous%20Sons%3E%3EDarryl%20Zanuck| arxivsáne = 2025-jıl 16-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

1953-jılı fevral ayında Zanuk endigiden bılay barlıq 20th Century-Fox filmleri CinemaScope formatında túsiriletuǵının járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://www.northwestchicagofilmsociety.org/2012/07/16/moving-pictures-that-move-house-of-bamboo-in-cinemascope/| bet = Moving Pictures That Move: House of Bamboo in CinemaScope| sáne = 2012-jıl 16-iyun | jumıs = Northwest Chicago Film Society| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160610113249/http://www.northwestchicagofilmsociety.org/2012/07/16/moving-pictures-that-move-house-of-bamboo-in-cinemascope/| arxivsáne = 2016-jıl 10-iyun }}&lt;/ref&gt;. Kinoteatr iyelerin bul jańa processti ornatıwǵa isendiriw ushın, 20th Century-Fox konversiya qárejetlerin tólewge járdem beriwge kelisti (hár ekran ushın shama menen 25,000 dollar); hám jetkilikli ónim bolıwın támiyinlew ushın, 20th Century-Fox CinemaScope texnologiyasın qollanıwdı qálegen básekiles studiyaǵa onı paydalanıw múmkinshiligin berdi. Dáslepki eki CinemaScope filminiń - »The Robe« hám »How to Marry a Millionaire« (ekewi de 1953-jıl) kassalıq tabısın kórip, Warner Bros., MGM, RKO, Universal-International, Columbia, UA, Allied Artists hám [[Walt Disney Studios|Disney]] tez arada bul processti qabıl etti. 1956-jılı 20th Century-Fox Robert Lippertti CinemaScope formatında B kategoriyalı filmler túsiriw ushın sıńar kompaniya - Regal Pictures, keyinirek Associated Producers Incorporated dúziwge baǵdarladı (biraq »RegalScope« dep ataldı). 20th Century-Fox CinemaScope processin qollanıp »Carousel« hám »The King and I« (ekewi de 1956-jıl) sıyaqlı jańa myuzikller islep shıǵardı.

CinemaScope kórermen sanınıń qısqa múddetli ósiwine alıp keldi, biraq 1956-jılǵa kelip sanlar jáne tómenley basladı.{{Sfn|Watson|2015|p=290}}&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.davidbordwell.net/books/poetics_10cinemascope.pdf| bet = 'The Modern Miracle You See Without Glasses' – CinemaScope: 1953–1954: 'Twentieth Century-Fox presents A CinemaScope Production': 1953–1954 (Films made in CinemaScope from 1953 to 1956)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130430113332/http://www.davidbordwell.net/books/poetics_10cinemascope.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 30-aprel | jumıs = David Bordwell| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; Sol jılı Derril Zanuk óndiris basshısı lawazımınan ketiwin járiyaladı. Zanuk Parijge kóship, ǵárezsiz prodyuser sıpatında jumıs basladı hám kóp jıllar dawamında AQShta siyrek boldı.

=== Óndiris hám finanslıq mashqalalar ===
[[Fayl:20th_Century_Fox_logo.svg|oñğa|nobaý|1986-jıldan 2020-jılǵa shekem 20th Century Fox retinde qollanılǵan logotip.]]
Zanuktı almastırǵan prodyuser Baddi Adler bir jıldan soń qaytıs boldı.{{Sfn|Harris|2011|p=1900}} Prezident Spiros Skuras bir qatar óndiris basshıların alıp keldi, biraq olardıń hesh biri Zanuk jetken jetiskenlikke erise almadı. 1960-jıllardıń basına kelip, 20th Century-Fox qıyınshılıqqa ushıradı. »Kleopatra&quot;nıń (1963) jańa versiyasınıń óndirisi 1959-jılı Djoan Kollinz bas rolde baslandı. Járiya etiw usılı sıpatında, prodyuser Uolter Vanger Elizabet Teylorǵa, eger ol bas roldi oynasa, 1 million dollar usındı;&lt;ref name=&quot;Kamp&quot; /&gt; ol kelisti hám «Kleopatra» filminiń qárejetleri óse basladı. Richard Bertonnıń Teylor menen syomka maydanındaǵı romanı medianıń dıqqat orayında boldı. Biraq, Skurastıń ózimshil qálewleri hám film óndirisindegi tájiriybesiz mikrobasqarıwı «Kleopatra» filminiń óndirisin tezletiwge hesh qanday tásir etpedi.

Usı waqıtta, 20th Century-Fox kompaniyasın qutqarıw ushın tez payda alıw maqsetinde Keri Grant xitiniń - «Meniń súyikli hayalım» (1940) filminiń jańa versiyası tez arada óndiriske kirgizildi. «Bir nárse bolıwı kerek» dep atalǵan romantikalıq komediya 1950-jıllardaǵı 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń tabıslı juldızı [[Marilyn Monroe|Merilin Monronı]] Din Martin hám rejissyor Djordj Kyukor menen birgelikte túsirdi. Mashqalalı Monro kún sayın keshigiwlerge sebep boldı, hám bul tez arada qımbat qátege aylandı. «Kleopatra» filminiń byudjeti 10 million dollardan asıp, nátiyjesinde 40 million dollarǵa jaqınlasqanda, 20th Century-Fox qarjı jıynaw ushın 1961-jılı óziniń artqı maydanshasın (házirgi Century City ornı) Alcoa kompaniyasına sattı. Monro filminiń scenariyin bir neshe hápte qayta jazıwdan keyin hám kóbinese rejissyor Djordj Kyukordıń túsiriw usılları sebepli, sonıń menen birge Monronıń sozılmalı sinusiti sebepli, progress bolmaǵannan soń, Monro «Bir nárse bolıwı kerek» filminen bosatıldı[1] hám eki aydan soń ol óli tabıldı. 20th Century-Fox hújjetlerine muwapıq, ol bir neshe hápteden soń ulıwma qunı 1 million dollar bolǵan eki filmlik kelisim ushın qayta jumısqa alınǵan, 500,000 dollar «Bir nárse bolıwı kerek» filmin pitkeriw ushın (qosımsha sıylıq penen) hám jáne 500,000 dollar «Qanday ketiw jolı» filmi ushın. Elizabet Teylordıń «Kleopatra» maydanshasındaǵı buzıwshı húkimdarlıǵı 1960-jıldan 1962-jılǵa shekem dawam etti, 20th Century-Fox kompaniyasınıń úsh basshısı 1962-jıldıń iyun ayında onı jumıstan bosatıw ushın [[Rim|Rimge]] barǵan bolsa da. Olar rejissyor Djozef L. Mankevichtiń izbe-izliksiz túsirgenin hám tek intererlerdi ǵana túsirgenin bildi, sonlıqtan 20th Century-Fox Teylorǵa jáne bir neshe hápte túsiriwge ruqsat beriwge májbúr boldı. Usı waqıt ishinde, 1962-jıldıń jazında, Fox ósip baratırǵan shıǵınlardı qaplaw ushın Djeyn Mensfild qosıp alǵanda, derlik barlıq shártnamalı juldızların bosattı.{{Sfn|Ferruccio|2010|p=117}}{{Sfn|Strait|1992|p=86}}

Kestede az ǵana film bolǵanlıqtan, Skouras Zanukktıń úlken byudjetli urıs epopeyası «Eń uzaq kún» (1962) di tez arada shıǵarıwdı qáledi. Bul film 1944-jılı 6-iyunde bolǵan Normandiyaǵa Awqamlaslardıń basıp kiriwiniń dál súwretlengen hám xalıqaralıq úlken aktyorlar quramı menen túsirilgen film edi. Ol bunı tez pul tabıwdıń jáne bir deregi sıpatında kórdi. Bul 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń iri akcioneri Zanuktı qapa etti. Onıń ushın «Eń uzaq kún» kóp jıllar dawamında óndiriwdi qálegen súyikli jumısı edi. «Something's Got to Give» filminiń Monrossız alǵa ilgeriley almaytuǵını anıq bolǵannan keyin (Martin basqa hesh kim menen islesiwden bas tarttı), Skouras sońında onı qayta jumısqa alıwdıń sózsiz ekenin túsindi. Biraq túsiriw jumısları qayta baslanıwına bir neshe kún qalǵanda, ol Los-Andjelestegi úyinde óli tabıldı hám súwretke alıw «Move Over, Darling» degen at penen, bas rollerde Doris Dey hám Djeyms Garner menen qayta baslandı. 1963-jılı shıqqan bul film úlken tabısqa eristi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://www.dorisday.net/move-over-darling/| bet = Move Over, Darling| sáne = 2015-jıl 25-iyul | jumıs = Doris Day| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160421043026/http://www.dorisday.net/move-over-darling/| arxivsáne = 2016-jıl 21-aprel }}&lt;/ref&gt;. «Something's Got to Give» ten túsirilgen pitpegen saxnalar 40 jılǵa jaqın waqıt saqlanıp turdı. «Eń uzaq kún» B-kategoriyalı film sıyaqlı asıǵıs túrde shıǵarılmastan, Zanuktıń baqlawı astında súyispenshilik penen hám itibar menen islep shıǵarıldı. Ol aqırında úsh saatlıq uzınlıqta shıǵarıldı hám jaqsı qabıl etildi.

Keyingi direktorlar keńesi jıynalısında Zanuk segiz saat sóyledi, direktorlardı Skourastıń kompaniyanı durıs basqara almay atırǵanına hám óziniń jalǵız múmkin bolǵan miyrasxor ekenine isendirdi. Zanuk baslıq etip tayınlandı, sońınan óz ulı Richard Zanuktı prezident etip belgiledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3670633/The-Napoleon-of-Sunset-Boulevard.html| bet = The Napoleon of Sunset Boulevard| arxivurl = https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3670633/The-Napoleon-of-Sunset-Boulevard.html| arxivsáne = 2022-jıl 10-yanvar | avtor = Preston| at = John| sáne = 2008-jıl 20-yanvar | jumıs = [[The Daily Telegraph]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bul jańa basqarıw toparı «Kleopatra» filmin qolǵa alıp, onı tez pitkerdi, studiyanı japtı, pul únemlew ushın barlıq xızmetkerlerdi jumıstan bosattı, uzaq jıllar dawam etken Movietone Newsreel di toqtattı (onıń arxivleri házir Fox News ke tiyisli) hám 20th Century-Fox tı jáne bir iri studiyaǵa aylandırǵan arzan, keń kólemde qızıǵıwshılıq tuwdırǵan bir qatar filmler islep shıǵardı. Studiyanıń abırayın qutqarǵan nárse «Muzıka sazı» (1965)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://herocomplex.latimes.com/uncategorized/richard-d-zanuck-a-hollywood-legend-too-busy-to-look-back/| bet = Richard D. Zanuck, a Hollywood legend too busy for nostalgia| sáne = 2010-jıl 13-aprel | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; filminiń úlken jetiskenlikke erisiwi boldı. Bul film qımbat hám jaqsı islep shıǵarılǵan, joqarı bahalanǵan Rodjers hám Xammersteynniń Brodvey myuzikliniń ekranlastırılıwı edi. Ol kinoteatrlarda ádewir tabısqa eristi hám bes [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] sıylıǵın, sonıń ishinde Eń jaqsı rejissyor (Robert Uayz) hám Jıldıń eń jaqsı filmi sıylıqların jeńip aldı.

20th Century-Fox sonday-aq on jıllıqta eki úlken ilimiy-fantastikalıq xit filmlerin shıǵardı: «Fantastikalıq sayaxat» (1966) hám dáslepki «Maymıllar planetası» (1968), onıń bas rollerinde Charlton Xeston, Kim Xanter hám Roddi MakDouell oynadı. «Fantastikalıq sayaxat» CinemaScope formatında túsirilgen sońǵı film boldı; studiya bul formattı basqa jerlerde Panavision linzaları qollanılıp atırǵan waqıtta da saqlap qalǵan edi.

Zanuk 1971-jılǵa shekem baslıq lawazımında qaldı, biraq onıń sońǵı jıllarında bir neshe qımbat sátsiz filmleri boldı, nátiyjede 20th Century-Fox 1969-jıldan 1971-jılǵa shekem zıyan kórdi. Onıń ornınan alınıwı hám ornına Dennis Stanfilldiń baslıq etip tayınlanıwınan keyin, belgisiz bir dáwirden soń, jańa basqarıw 20th Century-Fox tı jáne alǵa ilgerletti. Prezident Gordon T. Stulberg hám óndiris baslıǵı Alan Ladd kishiniń basshılıǵında 20th Century-Fox filmleri házirgi auditoriya menen baylanıs ornattı. Direktorlar keńesiniń baslıǵı Dennis Stanfill paydanı kurort múlklerin, salqın ishimlikler quyıw zavodların, Avstraliya kinoteatrların hám basqa da múlklerdi satıp alıwǵa jumsadı, bul arqalı film islep shıǵarıwdıń gúlleniw-yamasa-qulaw ciklin teńlestiriw ushın jetkilikli dárejede diversifikaciya jasawǵa urındı.

Keleshektegi film óndirisi úlgisin aldın ala kórsetip, 1973-jıldıń aqırında 20th Century-Fox, Warner Bros. penen birgelikte prodyuser Irvin Allenniń barlıq juldızları qatnasqan «Jalınlaǵan minara» (1974)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://awardswatch.com/predictions/best-supporting-studio-warner-bros-pictures-track-record-in-the-best-supporting-actor-category/| bet = Best Supporting Studio: Warner Bros. Pictures' Track Record in the Best Supporting Actor Category| avtor = Anderson| at = Erik| sáne = 2013-jıl 28-sentyabr | jumıs = Awards Watch| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt; blokbasterin birge islep shıǵarıw ushın kúsh birlestirdi. Eki studiya da janıp atırǵan kóp qabatlı imaratlar haqqındaǵı kitaplardıń huqıqlarına iye bolıp shıqtı. Allen eki studiyanıń basshıları menen ushırasıwdı talap etti hám 20th Century-Fox álleqashan óz múlki menen aldıǵa shıqqanın, básekiles filmler túsiriwdiń kásiplik ózin-ózi joq qılıw bolatuǵının bildirdi. Solay etip, birinshi birlesken studiya kelisimi dúzildi. Házir bul ádettegi nárse bolıp kórinse de, 1970-jıllardıń basında bul qáwipli, biraq revolyuciyalıq ideya edi, ol pútkil dúnya boyınsha ishki hám xalıqaralıq kinoteatrlarda úlken tabıs alıp keldi.

20th Century-Fox tıń tabısı sol waqıtqa shekem islep shıǵarılǵan eń paydalı film «Juldızlar urısı» (1977) nı qollap-quwatlaw arqalı jańa biyikliklerge jetti. Filmniń burın bolmaǵan tabısı nátiyjesinde aytarlıqtay finanslıq payda alındı: 1976-jıldıń iyun ayında 6 dollar bolǵan akciya bahası «Juldızlar urısı» shıqqannan keyin tórt ese kóbeyip, 27 dollarǵa jetti; 1976-jılǵı 195 million dollar tabıs 1977-jılı 301 million dollarǵa kóterildi.{{Sfn|Solomon|2002|pp=19–20}}

=== Marvin Devis hám Rupert Merdok ===
[[Fayl:Foxplazafromolympicblvd.jpg|alt=|nobaý|
Fox Plaza, 1987-jılı pitkerilgen Century City bas keńsesi]]
Finanslıq turaqlılıq penen birge jańa iyeler keldi, 20 ásir Fox 1981-jılı 8-iyunda 720 million dollarǵa investorlar Mark Rich hám Marvin Deviske satıldı. 20th Century-Fox tıń aktivlerine Pebble Beach Golf Links, Aspen Skiing Company hám Century City de jaylasqan múlk kiretuǵın edi, onda Devis Fox Plaza nı qurıp, eki márte sattı.

1982-jılı kompaniya video oyın industriyasınan payda tabıwǵa urınıw maqsetinde kompaniyanıń birinshi video oyın bólimin, Fox Video Games ti dúzdi. Bul bólim konsol hám kompyuterler ushın kartridjlerdi «Ásirdiń oyınları» uranı menen satıw ushın dúzilgen edi, biraq 1983-jılǵı video oyınlar krizisi sebepli bul bólim sátsizlikke ushıradı&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news|last1=Harmetz|first1=Aljean|last2=Times|first2=Special To the New York| sáne =1982-07-01|title=VIDEO GAMES TO TO HOLLYWOOD| til =en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1982/07/01/business/video-games-to-to-hollywood.html|access-date=2023-10-02|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;.

1984-jılǵa kelip, Rich sudtan qashtı, yaǵnıy AQSH federal prokurorları tárepinen salıq tólewden taysalıw, reket hám Iran tutqınlıq krizisi waqtında Iran menen nızamsız sawda islew ayıpları qoyılǵannan keyin Shveycariyaǵa qashıp ketti. Richtiń aktivleri AQSH hákimiyatı tárepinen muzlatıldı. 1984-jılı Marvin Devis Mark Richtiń 20-ásir Fox Film Corporation daǵı 50% úlesin belgisiz muǵdarǵa, aytıwlarǵa qaraǵanda 116 million dollarǵa satıp aldı.&lt;ref name=&quot;Hayes&quot; /&gt; Devis bul úlesti 1985-jıldıń mart ayında Rupert Merdoktıń News Corporation ına 250 million dollarǵa sattı. Keyinirek Devis Merdok penen Djon Klugtıń Metromedia televizion stanciyaların satıp alıw boyınsha kelisimnen bas tarttı. Merdok jalǵız ózi alǵa barıp, stanciyalardı satıp aldı, hám keyinirek Devistiń 20-ásir Fox taǵı qalǵan úlesin 325 million dollarǵa satıp aldı. 1985-jıldan baslap, brend atındaǵı defis birotala alıp taslandı, 20th Century-Fox tan 20th Century Fox qa ózgertildi.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|p=29|loc=https://books.google.co.uk/books?id=JLCzDgAAQBAJ&amp;pg=PA537#v=onepage}}

20th Century-Fox tıń Metromedia nıń televizion aktivlerin, burınǵı tarqatılǵan DuMont tarmaǵınıń stanciyaların satıp alıwın FCC tárepinen maqullaw ushın, Merdok AQSH puqarası bolıwı kerek edi. Ol bunı 1985-jılı isledi, al 1986-jılı jańa Fox Broadcasting Company efirge shıqtı. Kelesi 20 jıl dawamında tarmaq hám iyelik etilgen stanciyalar toparı keńeyip, News Corporation ushın ayrıqsha paydalı boldı. Keyin 1993-jılı 20th Century Fox X-Men superqaharmanlarınıń huqıqların satıp aldı, al Fantastic Four 1998-jılı satıp alındı. Sońınan Brayan Singer dáslepki filmge hám ekinshi filmge rejissyorlıq etti, al Brett Ratner dáslepki trilogiyanıń úshinshi filmine rejissyorlıq etiw ushın jumısqa alındı.

1994-jılı 20th Century Fox tórt jańa bólim dúzdi: Fox Searchlight Pictures, Fox Family Films, Fox Animation Studios hám Fox 2000 Pictures. Fox Searchlight arnawlı hám ǵárezsiz film bazarında qánigelesetuǵın edi, The Samuel Goldwyn Company daǵı óndiris prezidenti bolǵan Tomas Rotman jańa studiyanı basqarıw ushın shaqırıldı. Kóp ótpey oǵan Rotman tiykarın salıwshı prezident sıpatında atı berildi.{{Sfn|Tzioumakis|2013|pp=135}}&lt;ref name=&quot;BW6&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/person.asp?personId=1498356&amp;privcapId=6441777&amp;previousCapId=91031&amp;previousTitle=NEWS%20CORP-CLASS%20B| bet = Executive Profile: Thomas E. Rothman| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100518133545/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/person.asp?personId=1498356&amp;privcapId=6441777&amp;previousCapId=91031&amp;previousTitle=NEWS%20CORP-CLASS%20B| arxivsáne = 2010-jıl 18-may | qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt; Fox Family Films Djon Matoian basshılıǵında shańaraqlarǵa baǵdarlanǵan filmler islep shıǵarıw wazıypasın aldı. Fox Animation Studios 1994-jıl 9-avgustta dúzildi, ol Uolt Disney Renessansında tabısqa erisken Walt Disney Feature Animation menen básekilesiw ushın jobalastırılǵan edi. Qıyınshılıq kórip atırǵan Sullivan Bluth Studios nıń Don Blut hám Geri Goldman jańa 100 million dollarlıq animaciya studiyasın basqarıw ushın tayınlandı. Fox 2000 Pictures xızmet kórsetilmegen auditoriya toparlarına baǵdarlanǵan ortasha byudjetli filmlerge qánigelesiw ushın dúzildi, Laura Ziskin prezident etip alıp kelindi.

1997-jıldıń avgust ayında, Fox tıń Los-Andjelestegi vizual effektler kompaniyası VIFX, Blue Sky Studios tıń kópshilik úlesin satıp alıp, jańa vizual effektler hám animaciya kompaniyasın dúzdi, ol waqıtsha «Blue Sky/VIFX» dep ataldı&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/1997/film/news/imaginative-pix-takes-interest-in-blue-sky-1116678868/|title=Imaginative Pix takes interest in Blue Sky| sáne =August 27, 1997|work=Variety|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Blue Sky burın MTV Films tıń birinshi filmi «Joe's Apartment» tıń personaj animaciyasın islegen edi. Studiyanıń keńeyiwinen keyin, Blue Sky «Alien Resurrection», «A Simple Wish», «Mouse Hunt», «Star Trek: Insurrection» hám «Fight Club» filmleri ushın personaj animaciyasın islep shıǵardı&lt;ref name=&quot;ArtOfBlueSky&quot;&gt;{{Cite book|title=The Art of Blue Sky Studios|date=2014|last1=Friedman|first1=Jake S.}}&lt;/ref&gt;. VIFX keyinirek, 1999-jıldıń mart ayında, basqa VFX studiyası Rhythm and Hues Studios ǵa satıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/1999/digital/news/fox-to-sell-visual-f-x-division-to-r-h-1117491896/| bet = Fox to sell visual F/X division to R&amp;H| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219010257/https://variety.com/1999/digital/news/fox-to-sell-visual-f-x-division-to-r-h-1117491896/| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Graser| at = Marc| sáne = 1999-jıl 3-mart | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Blue Sky tıń tiykarın salıwshısı Kris Vedjdiń aytıwınsha, 2000-jılǵa kelip Fox ulıwma vizual effektler industriyasındaǵı finanslıq qıyınshılıqlar sebepli Blue Sky dı da satıwdı qarastırǵan.

1998-jıldıń fevral ayında, Fox Animation Studios tıń birinshi filmi «Anastasia» nıń tabısınan keyin, Fox Family Films óz atın Fox Animation Studios qa ózgertti hám tikkeley túsiriletuǵın filmler óndirisin toqtattı, bul basqa óndiris bólimleri tárepinen qolǵa alınatuǵın boldı. Haqıyqıy Fox Animation Studios burınǵı Fox Family Films tıń bir bólimine aylanıp, Feniks studiyası dep ataldı. Biraq, Los-Andjelestegi Fox Animation Studios 1998 hám 1999-jıllar aralıǵında 20th Century Fox Animation dep qayta ataldı. Feniks studiyası finanslıq mashqalalarǵa ushırap, aqıbetinde Fox «filmlerdi kóbirek nátiyjeli islep shıǵarıw» ushın Feniks studiyasında isleytuǵın shama menen 380 adamnıń 300 in jumıstan bosattı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.awn.com/animationworld/conversation-new-don-bluth| bet = A Conversation With The New Don Bluth| avtor = Lauria| at = Larry| baspaxana = [[Animation World Network]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;. «Titan A.E.» filminiń kassada áwmetsizlikke ushırawınan keyin, Fox Animation Studios 2000-jıldıń 26-iyun kúni jabıldı. Olardıń sońǵı islenbey qalǵan filmi Ueyn Barloudıń súwretlengen romanı «Barlowe's Inferno» nıń ekranlastırıwı bolıp, ol tolıǵı menen kompyuter animaciyası menen isleniwi kerek edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://content.usatoday.com/communities/gamehunters/post/2010/02/concept-artist-wayne-barlowe-on-dantes-inferno-hell-and-video-games/1| bet = Concept artist Wayne Barlowe on 'Dante's Inferno', Hell and video games| avtor = Snider| at = Mike| sáne = 2010-jıl 9-fevral | qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Olar islep shıǵarıwı múmkin bolǵan jáne bir film - Stiv Edekerk rejissyorlıǵındaǵı ereseklerge arnalǵan animaciyalıq film «The Little Beauty King» bolıp, ol Disney diń Renessans dáwirindegi filmleriniń parodiyası bolıwı kerek edi. Bul «Shrek» (2001) filminen aldın islengen bolar edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://sites.google.com/site/steveoedekerkinfo/animation/the-little-beauty-king| bet = The Little Beauty King - Oedekerk Report - Unofficial fan site of director, producer, writer Steve Oedekerk| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220210140645/https://sites.google.com/site/steveoedekerkinfo/animation/the-little-beauty-king| arxivsáne = 2022-jıl 10-fevral | avtor = Snider| at = Mike| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;.

Kris Uedj, film prodyuseri Lori Forte hám Fox Animation kompaniyasınıń basshısı Kris Meledandri Fox ke «Ice Age» atlı komediyalıq filmniń scenariyin usındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2008/film/features/fox-animation-soars-under-blue-sky-1117984996/| bet = Fox animation soars under Blue Sky| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170628130716/https://variety.com/2008/film/features/fox-animation-soars-under-blue-sky-1117984996/| arxivsáne = 2017-jıl 28-iyun | avtor = Fritz| at = Ben| sáne = 2008-jıl 2-may | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;. Studiya basshılıǵı xızmetkerlerge tolıq metrajlı filmler ústinde jumıs islewdi dawam ettiriw wádesi menen qalǵan akciyaları menen opcionların Fox ke satıwǵa basım jasadı. Studiya Uayt-Pleyns qalasına (Nyu-York shtatı) kóshti hám «Ice Age» filmi ústinde jumıstı basladı. Film pitken waqıtta, Fox kompaniyası filmge isenimi az bolǵanlıqtan, onıń prokatta áwmetsizlikke ushırawınan qorqtı. Fox óndiris xızmetkerleriniń yarımın jumıstan bosattı hám film menen studiyaǵa satıp alıwshı tabıwǵa nátiyjesiz háreket etti. Bunıń ornına, «Ice Age» 2002-jıldıń 15-mart kúni Fox tárepinen 20th Century Fox Animation menen birgelikte shıǵarıldı hám sınshılar hám kommerciyalıq jaqtan úlken tabısqa eristi, 2003-jılǵı 75-Oskar sıylıqları saltanatında Eń jaqsı animaciyalıq film nominaciyasına usınıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003| bet = The 75th Academy Awards, 2003| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180417092738/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003| arxivsáne = 2018-jıl 17-aprel | sáne = 2014-jıl 5-oktyabr | baspaxana = Academy of Motion Picture Arts and Sciences| qaralǵan sáne = 2018-jıl 10-iyun }}&lt;/ref&gt;. «Ice Age» franshizaǵa aylanıp, Blue Sky studiyasın tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıwǵa hám animaciya tarawında ataqlı atqa aylanıwına túrtki boldı.
[[Fayl:Foxstudios.jpg|solğa|nobaý|2005-jılı Fox Broadcasting Company-dıń Los-Andjelestegi studiyaları]]
2000-jıldan 2010-jılǵa shekem 20th Century Fox kompaniyası MGM/UA shıǵarǵan filmlerdiń xalıqaralıq distribyutorı boldı. 1980-jılları 20th Century Fox – CBS penen birlesken CBS/Fox Video kárxanası arqalı – ayırım UA filmlerin video formatında tarqatqan edi; solay etip UA video tarqatıw ushın qaytadan 20th Century Fox ke qayttı. 20th Century Fox jáne de kishi ǵárezsiz film kompaniyalarınıń filmlerin tarqatıw arqalı payda tabadı.

2006-jılı 20th Century Fox kompaniyası Bad Hat Harry Productions penen bolǵan 5 jıllıq óndiris kelisimin toqtattı, sebebi Brayan Singer «X-Men: The Last Stand» filminen ketip, Warner Bros. Pictures ushın «Superman Returns» (2006) filmin rejissyorlawǵa ketti, keyin ol 2011-jılı baslanǵan prikvel trilogiyasınıń birinshi filmin prodyuserlaw hám ekinshi filmin rejissyorlaw ushın qaytıp keldi.

2006-jıldıń aqırında Fox Searchlight basshısı Piter Rays hám bas operaciyalıq direktor Djon Xegemannıń basshılıǵında Fox Atomic shólkemlestirildi&lt;ref name=&quot;omd&quot;&gt;{{Cite news|last1=Walsh|first1=Mark| sáne =July 20, 2006|title=Fox Atomic Unveils Broadband Site|work=Online Media Daily|url=https://www.mediapost.com/publications/article/45787/fox-atomic-unveils-broadband-site.html|access-date=August 8, 2019}}&lt;/ref&gt;. Ol Fox Filmed Entertainment qaramaǵındaǵı sıńar óndiris bólimi sıpatında jumıs basladı. 2008-jıldıń basında, Xegeman New Regency Productions kompaniyasına ótkende, Atomic kompaniyasınıń marketing bólimi Fox Searchlight hám 20th Century Fox ke ótkerildi. Debbi Libling prezident bolıp tayınlandı. Eki ortasha tabıslı film hám basqa filmlerdiń sátsizliginen soń, bólim 2009-jıldıń aprel ayında jabıldı. Atomic markası astında óndirilip atırǵan hám post-produkciya basqıshındaǵı qalǵan filmler 20th Century Fox hám Fox Spotlight ke ótkerildi, olarǵa Libling basshılıq etti&lt;ref name=&quot;rtr&quot;&gt;{{Cite news|last1=Kilday|first1=Gregg|last2=Fernandez|first2=Jay A.|date=April 20, 2009|title=Fox shutting down youth-focused film unit|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.reuters.com/article/us-fox-idUSTRE53K0HE20090421|access-date=June 24, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2008-jılı 20th Century Fox Aziyadaǵı sıńar kompaniyası, News Corporation menshigindegi STAR TV menen birlesken kárxana Fox STAR Studios tı dúzgenin járiyaladı. Fox STAR dáslep Bollivud bazarı ushın filmler islep baslap, keyin bir neshe Aziya bazarlarına keńeyetuǵını xabar etildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2008/09/fox-sets-asian.html| bet = Fox sets Asian movie venture| sáne = 2008-jıl 10-sentyabr | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}&lt;/ref&gt;. Sol jılı 20th Century Fox Fox International Productions ti basladı, biraq bul bólim 2017-jılı jabıldı&lt;ref name=&quot;hwr1&quot;&gt;{{Cite news|last=Siegel|first=Tatiana| sáne =April 13, 2015|title=Sanford Panitch Leaving Fox for Top Post at Sony|magazine=The Hollywood Reporter}}&lt;/ref&gt;.

Chernin Entertainment kompaniyası Piter Chernin tárepinen 2009-jılı 20th Century Fox tıń sol waqıttaǵı bas kompaniyası News Corporation nıń prezidenti lawazımınan ketkennen keyin dúzildi. Chernin Entertainment tıń bes jıllıq birinshi qarar shártnaması film hám televidenie tarawları boyınsha 20th Century Fox hám 20th Century Fox TV menen 2009-jılı qol qoyıldı.

=== 21st Century Fox dáwiri ===
2012-jıl 28-iyunda Rupert Merdok News Corporation kompaniyasınıń baspa hám mediaǵa baǵdarlanǵan eki kompaniyaǵa bólinetuǵının járiyaladı: jańa News Corporation hám Fox Entertainment Group hám 20th Century Fox tı basqaratuǵın 21st Century Fox. Merdok jańa kompaniyanıń atın 20th Century Fox miyrasın saqlaw usılı dep esapladı&lt;ref name=&quot;verge-21stlogo&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/5/9/4316444/21st-century-fox-logo-revealed-by-rupert-murdoch| bet = 21st Century Fox logo unveiled ahead of News Corp split| avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2013-jıl 9-may | jumıs = [[The Verge]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 9-may }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuardianLogo&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/media/2013/jun/18/rupert-murdoch-split-empire-news-corp| bet = Rupert Murdoch splits empire but keeps faith in tomorrow's newspapers| avtor = Rushe| at = Dominic| sáne = 2013-jıl 18-iyun | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 18-iyun }}&lt;/ref&gt;.

Fox Stage Productions 2013-jıldıń iyun ayında dúzildi. Sol jıldıń avgust ayında 20th Century Fox úsh prodyuser menen teatr tarawında birlesken kárxana dúzdi, olar film hám teatr prodyuserleri Kevin Makkollum, Djon Devis hám Tom Makgrat edi&lt;ref name=&quot;vty-cox&quot;&gt;{{Cite news|last=Cox|first=Gordon| sáne =August 8, 2013|title=Kevin McCollum: Fox Finds Its Stage Coach|work=Variety|url=https://variety.com/2013/film/news/kevin-mccollum-fox-finds-its-stage-coach-1200575611/|access-date=March 28, 2019}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń 20-sentyabrinde Locksmith Animation 20th Century Fox penen kóp jıllıq óndiris kelisimin dúzdi, oǵan muwapıq 20th Century Fox Animation brendi tiykarında Locksmith tıń filmlerin tarqatatuǵın boldı, Locksmith hár 12-18 ay sayın bir film shıǵarıwdı maqset etti. Bul kelisim Blue Sky dıń ónimin arttırıw hám házirgi Universal Pictures iyeliginde bolǵan hám tarqatatuǵın DreamWorks Animation filmlerin joǵaltıwdıń ornın toltırıw ushın dúzilgen edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2017/film/news/fox-locksmith-animation-ink-multi-year-production-development-deal-exclusive-1202563541/| bet = Fox, Locksmith Animation Ink Multi-Year Production, Development Deal| avtor = Lang| at = Brent| sáne = 2017-jıl 20-sentyabr | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2018-jıl 15-fevral }}&lt;/ref&gt;. Bul óndiris kompaniyası astında shıǵarılǵan birinshi film «Ron's Gone Wrong» boldı, ol 2021-jıldıń 22-oktyabrinde 20th Century Studios tárepinen shıǵarıldı hám studiyanıń jalǵız shıǵarǵan filmi boldı.

«Avatar» hám «The Jungle Book» filmleri ústinde islegen VFX kompaniyası Technoprops 2017-jıldıń aprel ayında Fox VFX Lab sıpatında jumıs islew ushın satıp alındı. Technoprops tıń tiykarın salıwshısı Glenn Derri kompaniyanı vizual effektler boyınsha vice-prezident retinde basqarıwdı dawam etti hám VFX prezidenti Djerard Bevan hám Djon Kilkenniyge esap berdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Giardina|first=Carolyn| sáne =April 6, 2017|title=Fox Acquires Virtual Production Firm Technoprops|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/fox-acquires-virtual-production-firm-technoprops-991788/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.

2017-jıldıń 30-oktyabrinde Vanessa Morrison jańadan dúzilgen 20th Century Fox bólimi Fox Family niń prezidenti etip tayınlandı hám 20th Century Fox tıń baslıǵı &amp; bas atqarıwshı direktorı hám vice-baslıǵına esap berdi. Shańaraqlıq bólim jas kinotamashagóyler hám olardıń ata-analarına arnalǵan animaciyalıq filmler hám janlı háreketli elementleri bar filmlerdi rawajlandıradı. Sonıń menen birge, bólim studiyanıń shańaraqlıq animaciyalıq televidenie biznesin baqlaydı, ol bar film múlkleri tiykarında bayram televizion baǵdarlamaların islep shıǵaradı hám televizion showlarınıń tolıq metrajlı film versiyaların baqlaydı&lt;ref name=&quot;Variety&quot;&gt;{{Cite news|last=Lang|first=Brent|date=October 30, 2017|title=Vanessa Morrison Named Head of Fox Family in Animation Division Overhaul|url=https://variety.com/2017/film/news/fox-vanessa-morrison-1202602371/|access-date=March 26, 2019}}&lt;/ref&gt;. Fox Animation da Morrisonnıń ornına Andrea Miloro hám Robert Berd 20th Century Fox Animation nıń birlesken prezidentleri etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kilday|first=Gregg|date=October 30, 2017|title=Fox Animation Names Andrea Miloro, Robert Baird Co-Presidents|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/fox-animation-names-andrea-miloro-robert-baird-presidents-1052996/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.

20th Century Fox Malayziyada Genting Malaysia Bhd tárepinen qurılıp atırǵan 20th Century Fox World tematikalıq parkiniń licenziyalıq kelisimi boyınsha defolt xabarlamasın berdi. 2018-jıldıń noyabr ayında Genting Malaysia juwap retinde arza berdi hám jaqın arada bas kompaniya bolatuǵın The Walt Disney Company dı da qostı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Stempel|first=Jonathan|date=November 27, 2018|title=Disney, Fox deny claims in $1 billion Malaysia theme park lawsuit|url=https://www.reuters.com/article/us-fox-disney-genting-malaysia/disney-fox-deny-claims-in-1-billion-malaysia-theme-park-lawsuit-idUSKCN1NW2FH|access-date=March 25, 2019}}&lt;/ref&gt;.

=== Disney tárepinen satıp alınıwı ===
2017-jıldıń 14-dekabrinde Disney 21st Century Fox tıń kópshilik bólimin, sonıń ishinde 20th Century Fox tı 52.4 milliard dollarǵa satıp alıw jobasın járiyaladı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Snider|first=Mike|date=December 14, 2017|title=Disney to buy key 21st Century Fox assets for $52.4 billion|url=https://www.usatoday.com/story/money/business/2017/12/14/disney-21st-century-fox/945309001/|access-date=August 13, 2019}}&lt;/ref&gt;. Comcast (NBCUniversal dıń iyesi) tárepinen 65 milliard dollar usınılǵannan keyin, Disney 71.3 milliard dollar menen qarsı usınıs berdi&lt;ref name=&quot;Comcast bid update&quot;&gt;{{Cite news|date=June 13, 2018|title=Comcast bids $65 billion for 21st Century Fox assets, topping Disney|url=https://www.cnbc.com/2018/06/13/comcast-bids-65-billion-for-21st-century-fox-assets.html|access-date=June 13, 2018}}&lt;/ref&gt;. 2018-jıldıń 19-iyulinde Comcast Sky plc hám Sky UK paydasına 21st Century Fox ushın gúresten shıqtı. Segiz kúnnen soń, Disney hám 21st Century Fox akcionerleri eki kompaniya arasındaǵı birlesiwdi maqulladı&lt;ref name=&quot;Approval&quot;/&gt;. Kelisim 2019-jıldıń 20-martında juwmaqlansa da&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/02/disney-fox-deal-nears-finish-line-progress-in-brazil-mexico-1202565767/| bet = Disney-Fox Deal Nears Final Approval After Progress In Brazil And Mexico| avtor = Hayes| at = Dade| sáne = 2019-jıl 27-fevral | jumıs = Deadline Hollywood| qaralǵan sáne = 2019-jıl 27-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/03/disney-sets-march-20-closing-date-for-21st-century-fox-acquisition-1202574146/| bet = Disney Sets March 20 Closing Date For 21st Century Fox Acquisition| avtor = Petski| at = Denise| sáne = 2019-jıl 12-mart | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-mart }}&lt;/ref&gt;, 20th Century Fox Berbanktegi Walt Disney Studios qa kóshiwdi rejelestirmedi, al Los-Andjelestiń Century City rayonındaǵı Fox Studio Lot taǵı óz shtab-kvartirasın saqlap qaldı, ol házirgi waqıtta Disney ge 21st Century Fox tıń huqıqıy miyrasxorı Fox Corporation tárepinen jeti jılǵa ijaraǵa berilgen&lt;ref name=&quot;vty3&quot;&gt;{{Cite news|last=Holloway|first=Daniel| sáne =December 14, 2017|title=Disney to Lease Fox Lot for Seven Years (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2017/biz/news/disney-fox-lot-1202641181/|access-date=May 3, 2019}}&lt;/ref&gt;. Birlesiwden keyingi aylarda 20th Century Fox tıń qol astınan hár qıylı bólimler shıǵarıldı hám bir neshe ret jumıstan bosatıwlar boldı. Fox izertlew kitapxanası 2020-jıldıń yanvar ayında Walt Disney arxivleri hám Walt Disney Imagineering arxivlerine qosıldı&lt;ref name=&quot;AWN Layoffs&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.awn.com/news/disney-announces-new-round-layoffs-and-closure-fox-research-library| bet = Disney Announces New Round of Layoffs and Closure of Fox Research Library| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190803133852/https://www.awn.com/news/disney-announces-new-round-layoffs-and-closure-fox-research-library| arxivsáne = 2019-jıl 3-avgust | avtor = Sarto| at = Dan| sáne = 2019-jıl 2-avgust | jumıs = Animation World Network| qaralǵan sáne = 2019-jıl 22-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lang&quot;&gt;{{Cite news|last=Lang|first=Brent| sáne =August 1, 2019|title=Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/|access-date=August 6, 2019}}&lt;/ref&gt;. «20th Century Fox» atın paydalanǵan sońǵı film 2020-jıldıń 10-yanvarında shıqqan «Underwater» boldı.

Dark Phoenix hám Stuber sıyaqlı filmlerdiń prokatta áwmetsizlikke ushırawınan keyin, Disney bir qatar joybarlardıń rawajlanıwın toqtattı, biraq Free Guy hám Avatar dawamları sıyaqlı filmler óndirisin dawam ete aldı. Fox tıń filmler dizimi jılına 10 filmge qısqartıldı, olardıń yarımı Hulu hám sol waqıtta jaqın arada shıǵıwı kútilgen Disney+ striming xızmetleri ushın islenetuǵın boldı. 20th Century Fox franshizalarınan Star Wars, [[Úyde jalǵız (franshiza)|Home Alone]], Cheaper by the Dozen, Night at the Museum, Diary of a Wimpy Kid hám Ice Age sıyaqlı joybarlar keyinirek Disney+ ushın járiyalandı. Bul joybarlar 2020-jıldıń dekabr ayında Disney niń Investorlar kúninde joqarıda aytılǵan striming xızmeti ushın tolıq filmler sıpatında tolıq ashıp berildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2020/12/10/22167976/disney-investor-day-2020-biggest-announcements-plus-marvel-star-wars-pixar-animation| bet = Here are all the new Marvel, Star Wars, and other projects Disney announced at its investor day| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201211081613/https://www.theverge.com/2020/12/10/22167976/disney-investor-day-2020-biggest-announcements-plus-marvel-star-wars-pixar-animation| arxivsáne = 2020-jıl 11-dekabr | avtor = Peters| at = Jay| sáne = 2020-jıl 10-dekabr | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Bul joybarlardıń birinshi bolıp «&lt;nowiki/&gt;[[Úyde jalǵız 6|Home Sweet Home Alone]]&lt;nowiki/&gt;» 2021-jıldıń 12-noyabrinde shıqtı.

2020-jıldıń 17-yanvarında Disney studiyanıń atın «20th Century Studios» dep ózgertti, bul Fox Corporation menen brend aljasıwınıń aldın alıwǵa járdem berdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://thewaltdisneycompany.com/app/uploads/2021/01/2020-Annual-Report.pdf| bet = 2020 Annual Report| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220106142916/https://thewaltdisneycompany.com/app/uploads/2021/01/2020-Annual-Report.pdf| arxivsáne = 2022-jıl 6-yanvar | jumıs = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2021-jıl 2-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Basqa Disney film bólimlerine uqsas, 20th Century Studios filmleriniń tarqatılıwı endi Arqa Amerikada Walt Disney Studios Motion Pictures tárepinen, al xalıqaralıq dárejede olardıń sıńar kompaniyası Buena Vista International tárepinen ámelge asırıladı, al Searchlight Pictures óziniń avtonom tarqatıw hám marketing bólimin basqaradı&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|title=Emma Watts Leaves Disney's 20th Century Studios|url=https://deadline.com/2020/01/emma-watts-leaves-disneys-20th-century-studios-1202846855/|access-date=February 3, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Disney Claims $1.17B, While Sony Says $1B+: The Conundrum Of The 2021 Domestic Box Office Marketshare|url=https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/|access-date=January 4, 2022}}&lt;/ref&gt;. Walt Disney Studios Home Entertainment 20th Century hám Searchlight tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi 20th Century Home Entertainment markası tiykarında úy mediasında tarqatadı. Studiyanıń jańa atı astında Disney tárepinen shıǵarılǵan birinshi film «The Call of the Wild» boldı, ol 2020-jıldıń 21-fevralında shıqtı&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;/&gt;. Sol jılı «Ford vs. Ferrari» (2019) filmi, tórt Oskar sıylıǵına usınıs alıp, studiyaǵa Disney satıp alǵannan keyingi dáwirde birinshi Eń jaqsı film nominaciyasın alıp keldi.

Sol jılı, óndiris prezidenti Emma Uotts kompaniyadan ketti. 2020-jıldıń 12-martında Stiv Asbell 20th Century Studios óndiris prezidenti bolıp tayınlandı, al Morrison Disney+ ushın Walt Disney Pictures hám 20th Century Studios filmleriniń rawajlanıwı hám óndirisin qadaǵalaw ushın Walt Disney Studios Motion Picture Production aǵımı boyınsha prezident bolıp tayınlandı. Filip Styuer endi Walt Disney Studios Motion Picture Production óndiris prezidenti sıpatında fizikalıq hám post-óndiris hám VFX-ke basshılıq etedi. Randi Xiller endi kasting boyınsha atqarıwshı vice-prezident sıpatında kastingke basshılıq etip, Walt Disney Pictures hám 20th Century Studios ekewin de qadaǵalaydı. Styuer 2015-jıldan baslap Walt Disney Studios fizikalıq óndiris boyınsha atqarıwshı vice-prezidenti bolıp xızmet etti, al Xiller 2011-jıldan beri Walt Disney Studios kastingine basshılıq etti. Ekewi de Asbell hám Shon Beylige esabat beredi&lt;ref name=&quot;AsbellPresident&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/03/20th-century-studios-disney-steve-asbell-president-emma-watts-departure-vanessa-morrison-walt-disney-streaming-1202881273/| bet = Steve Asbell Takes Over 20th Century Studios Post Emma Watts; Vanessa Morrison Named Walt Disney Studios Streaming Production President| avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2020-jıl 12-mart | jumıs = [[Deadline Hollywood]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 12-mart }}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń 1-sentyabrinde 20th Century Studios Yaponiya filialı, 20th Century Fox Japan, Disney Japan quramına kirdi; 20th Century Studios burın Toei Company menen Dragon Ball filmleriniń Yaponiyadaǵı birge-tarqatıwshısı hám Aziyadaǵı tarqatıwshısı sıpatındaǵı baylanısı toqtatıldı hám keyin Crunchyroll hám Sony Pictures Releasing (Sony Pictures Releasing International arqalı) tárepinen qayta alındı&lt;ref name=&quot;otakuindustry.biz&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://otakuindustry.biz/archives/99817| bet = 21世紀FOXジャパン、解散公告を官報に掲載 {{!}} オタク産業通信 ：ゲーム、マンガ、アニメ、ノベルの業界ニュース| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210804121207/https://otakuindustry.biz/archives/99817| arxivsáne = 2021-jıl 4-avgust | sáne = 2020-jıl 1-sentyabr | til = ja| jumıs = Otakuindustry.biz| qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-avgust }}&lt;/ref&gt;.

2021-jıldıń 9-fevralında Disney Blue Sky Studios studiyasınıń 2021-jıldıń aprel ayında jabılatuǵının hám onıń ornın 20th Century Animation alatuǵının járiyaladı&lt;ref name=&quot;DeadlineStudioClose&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| bet = Disney Closing Blue Sky Studios, Fox's Once-Dominant Animation House Behind 'Ice Age' Franchise| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2021-jıl 9-fevral | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2021-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Giardina&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/disney-to-shutter-ice-age-animation-studio-blue-sky-4130226/| bet = Disney Shutting Blue Sky Animation Studio| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209202052/https://www.hollywoodreporter.com/amp/behind-screen/disney-to-shutter-ice-age-animation-studio-blue-sky| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = Giardina| at = Carolyn| sáne = 2021-jıl 9-fevral | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;. Buǵan qosımsha, dáslep 2022-jıldıń 14-yanvarında shıǵarılıwı jobalastırılǵan veb-komiks Nimona&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cartoonbrew.com/feature-film/patrick-osbornes-feature-directorial-debut-nimona-gets-2020-release-date-152177.html| bet = Patrick Osborne's Feature Directorial Debut 'Nimona' Gets 2020 Release Date| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209175523/https://www.cartoonbrew.com/feature-film/patrick-osbornes-feature-directorial-debut-nimona-gets-2020-release-date-152177.html| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = Amidi| at = Amid| sáne = 2017-jıl 10-iyul | jumıs = Cartoon Brew| qaralǵan sáne = 2020-jıl 8-oktyabr }}&lt;/ref&gt; tiykarındaǵı film óndirisi studiyanıń jabılıwı nátiyjesinde biykar etildi. Studiyanıń film kitapxanası hám intellektual múlki Disney qolında qaldı. Disney studiyanıń dáslepki jabılıw waqtın anıq aytpaǵan bolsa da, burınǵı animator Rik Furne 10-aprelde olardıń sońǵı jumıs kúni bolǵanın tastıyıqladı, bul shólkemlestiriwshi Kris Uedjdiń [[Sociallıq tarmaq|sociallıq tarmaqlarda]] xoshlasıw xatın járiyalaǵanınan úsh kún keyin boldı. Nimona 2022-jıldıń basında Annapurna Pictures tárepinen 2023-jılı Netflix-te járiyalanıw ushın qayta alındı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.cartoonbrew.com/feature-film/nimona-netflix-annapurna-dneg-blue-sky-214964.html| bet = 'Nimona' Lands at Netflix, Annapurna Producing, DNEG Animating| avtor = Lang| at = Jamie| sáne = 2022-jıl 11-aprel | jumıs = Cartoon Brew| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:20th_Century_Studios_(2021).svg|nobaý|20th Century Studios házirgi baspa logotipiniń gorizontal versiyası filmlerdi brendlew ushın qollanıladı (tiykarınan olar tárepinen óndirilgen Hulu/Star originalları). Bunı qollanǵan birinshi film «Vacation Friends» boldı.]]
2021-jıldıń 22-noyabrinde Disney Media and Entertainment Distribution hám WarnerMedia 2022-jıldıń aqırına shekem ayırım 20th Century Studios filmlerin Disney+, Hulu hám HBO Max arasında bólisiwge ruqsat beriw boyınsha kelisimge keldi. Djerard Devan hám Djon Gelke tárepinen alıp barılǵan jańa kelisim, Disney 2019-jılı Fox kompaniyasın satıp alǵannan keyin miyras bolıp qalǵan 20th Century Fox hám HBO arasındaǵı dáslepki kelisimge ózgeris bolıp, sonıń ushın onıń jańalanıwı kútilmeydi. 20th Century-HBO kelisimi tamamlanǵannan keyin, Disney 2022-jıldan soń 20th Century filmlerin óziniń striming platformalarında saqlap qalıwdı jobalastırmaqta&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Spangler|first=Todd|title=Disney, WarnerMedia Carve Up Fox Film Slate Streaming Rights Through End of 2022 (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2021/digital/news/disney-warnermedia-fox-movies-streaming-2022-1235117329/|work=Variety| sáne =November 22, 2021}}&lt;/ref&gt;. Bul jańa strategiyanıń birinshi filmi «Ron's Gone Wrong» boldı. Jáne de 2021-jılı Disney video oyınlarǵa tiykarlanǵan 20th Century Games studiyasın iske qostı. Óziniń aldınǵıları - FoxNext, Fox Interactive hám 20th Century Fox Games sıyaqlı, ol distribyutor sıpatında xızmet etedi hám basqa úlken oyın studiyaları menen birge islesedi. Onıń birinshi ataması «Aliens: Fireteam Elite» boldı&lt;ref name=&quot;20thcenturygames&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.hyperhype.es/disney-crea-20th-century-games-y-nadie-esta-hablando-de-ello/| bet = DISNEY CREA 20TH CENTURY GAMES PERO NADIE HABLA DE ELLO - Hyperhype| sáne = 2022-jıl 18-iyul }}&lt;/ref&gt;.

2022-jıldıń 8-fevralında Stiven Spilbergtiń 2021-jılǵı «West Side Story» film versiyası, jeti [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] nominaciyası arasında, 20th Century Studios ushın qayta brendlewden keyingi dáwirde birinshi «Eń jaqsı film» nominaciyasın alıp keldi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/power-of-the-dog-oscar-nominations-2022-1235088568/| bet = The Power of the Dog Leads Oscar Nominations 2022| avtor = Coates| at = Tyler| sáne = 2019-jıl 3-sentyabr | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;.

2023-jıldıń mart ayında Marvel Comics 20th Century Studios baspa belgisin iske qosatuǵını járiyalandı, ol 20th Century franshizalarına tiykarlanǵan komikslerdi shıǵaradı. Bul belgi astındaǵı birinshi komiks «Maymıllar planetası» komiksi boladı&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite news|last=Couch|first=Aaron|title=Marvel Launches 20th Century Studios Imprint with 'Planet of the Apes' Comic (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/marvel-launches-20th-century-studios-planet-of-the-apes-1235339668/|access-date=4 March 2023|work=The Hollywood Reporter| sáne =March 3, 2023}}&lt;/ref&gt;.

2024-jıldıń 26-fevralında Walt Disney Pictures prezidenti Shon Beylidiń lawazımınan ketetuǵını hám onıń ornın Searchlight Pictures prezidenti Devid Grinbaum iyeleytuǵını járiyalandı. Grinbaum Walt Disney Pictures ke basshılıq etedi hám Stiv Asbell menen birge 20th Century niń birge-basqarıwshı prezidenti boladı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=February 26, 2024|title=Disney Shakeup: Sean Bailey Exits As President Of Walt Disney Motion Picture Studios, Searchlight's David Greenbaum Takes Over &amp; Also Will Run 20th|url=https://deadline.com/2024/02/disney-sean-bailey-exits-david-greenbaum-searchlight-1235838865/|access-date=February 29, 2024|work=Deadline}}&lt;/ref&gt;.

== Televidenie bólimi ==
20th Television - 20th Century Studios tıń televiziyalıq óndiris bólimi. 2020-jılǵa shekem ol 20th Century Fox Television dep atalǵan, sońınan 20th Television atamasın qabıl etti. Dáslepki 20th Television studiyanıń televiziyalıq sindikaciya bólimi edi, ol 2020-jılı Disney-ABC Domestic Television quramına qosıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://variety.com/2020/tv/news/disney-rebrands-tv-studios-20th-television-abc-signature-touchstone-1234730574/| bet = Disney Rebrands TV Studios, 20th Century Fox TV to Become 20th Television| avtor = Low| at = Elaine| sáne = 2020-jıl 10-avgust | jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-avgust }}&lt;/ref&gt;.

1950-jıllardıń ortasında filmler televideniege jiberile basladı, bul qáwenderlikti keńeytiw hám tarmaq baǵdarlamalarınıń tarqalıwına járdem beriw maqsetinde islendi. 20th Century Fox hám National Telefilm Associates tárepinen 128 stanciyada milliy qáwenderler ushın bir saatlıq film kórsetiw blokları shólkemlestirildi. 20th Century Fox óz kitapxanasın National Telefilm Associates qa satqannan keyin NTA Film Network tiń 50% úlesine iye boldı. Bul háptesine 90 minut bos waqıt hám sindikaciyalanǵan filmlerdi («Premiere Performance» paket ataması astında) 110 baylanıspaǵan stanciyaǵa milliy qáwenderlerge satıw ushın berdi&lt;ref name=&quot;Boddy&quot;&gt;{{Cite book|last=Boddy|first=William|url=https://books.google.com/books?id=sWjhCESKy4AC|title=Fifties Television: The Industry and Its Critics|publisher=[[University of Illinois Press]]|year=1990|isbn=9780252062995|location=[[Urbana, Illinois]]}}&lt;/ref&gt;.

=== Four Star satıp alınıwı ===
Fox 1996-jılı Ronald Perelmannıń Compact Video kompaniyasınan Four Star Television nıń qalǵan aktivlerin satıp aldı&lt;ref name=&quot;Ron Perelman&quot;&gt;{{Cite news| sáne =July 18, 1996|title=Perelman's Not Out of the Game Just Yet|work=[[Los Angeles Times]]|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-07-18-fi-25297-story.html|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Búgingi kúnde Four Star Television kitapxanasınıń kópshilik baǵdarlamaları 20th Television tárepinen baqlanadı&lt;ref&gt;{{Cite news|date=October 7, 2002|title=OBIT/Hollywood Producer and Novelist David B. Charnay Dies at Age 90|work=Business Wire|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_7/ai_92526318/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060213000111/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_7/ai_92526318|archivedate=February 13, 2006|access-date=January 19, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=October 6, 2002|title=David Charnay, 90; Journalist, Publicist and TV Syndicator|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-oct-06-me-charnay6-story.html|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;. Merdoktıń sekseninshi jıllardaǵı satıp alıw dáwirindegi kóp sanlı satıp alıwlarınan soń, News Corporation $7 milliard qarız jıynadı (kóbisi Ullıbritaniyadaǵı Sky TV dan), News Corp tıń kóp aktivlerine qaramastan[5]. Qarızdıń joqarı dárejesi Merdoktı 1980-jıllardıń ortasında satıp alǵan amerikalı jurnal biznesiniń kópshiligin satıwǵa májbúr etti.

== Muzıka ==
1933-jıldan 1937-jılǵa shekem Fox Movietone dep atalǵan arnawlı jazba belgisi F-100 den F-136 ǵa shekem shıǵarıldı. Ol 20th Century Fox filmlerindegi qosıqlardı usındı, dáslep Victor dıń Bluebird belgisinde jazılǵan hám shıǵarılǵan materiallardı paydalanıp, yarımında ARC tıń arzan dúkan belgilerinde (Melotone, Perfect hám t.b.) jazılǵan hám shıǵarılǵan materiallarǵa ótti. Bul siyrek ushırasatuǵın jazbalar tek Fox kinoteatrlarında satıldı.

20th Century Fox tıń muzıka bólimi, 20th Century Fox Records, 1958-jılı shólkemlestirildi. Ol 1981-jılı jabıldı.

Fox Records 1992-jıldan baslap 20th Century Fox tıń muzıka bólimi bolıp, 2000-jılı Fox Music dep qayta ataldı. Ol muzıka basıp shıǵarıw hám licenziyalaw bizneslerin qamtıydı, tiykarınan Fox Entertainment Group tıń televidenie hám film saundtrekleri menen shuǵıllanıp, Universal Music Group, EMI, PolyGram, Bertelsmann Music Group, Sony Music hám Warner Music Group licenziyası boyınsha jumıs alıp baradı. Ol da 2020-jıl 17-yanvarda jabılıp, keyin Hollywood Records quramına qosıldı.

== Radio ==
«Twentieth Century Fox Presents» radio seriyası&lt;ref name=&quot;RUSC&quot;&gt;{{Web deregi| url = http://www.rusc.com/old-time-radio/20th-Century-Fox-Presents.aspx?s=809| bet = 20th Century Fox Presents| jumıs = RUSC| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20210628002902/https://www.rusc.com/old-time-radio/20th-Century-Fox-Presents.aspx?s=809| arxivsáne = 2021-jıl 28-iyun }}&lt;/ref&gt; 1936-jıldan 1942-jılǵa shekem efirge shıqtı. Kóbinese, bul kórsetiwler kinoteatrlarǵa jańa shıǵarılǵan filmlerdiń qosıqları men saundtrekleriniń popurrisin usınatuǵın radio aldın ala kórsetiwi edi, házirgi kúndegi televideniede kóretuǵın film treylerlerine uqsas, adamlardı jaqın jerdegi kinoteatrlarǵa barıwǵa shaqırıw ushın qollanıldı.

Radio esittiriwlerde túpnusqadaǵı juldızlar qatnastı, diktor bolsa orınlawdı qamtıytuǵın kirisiwdi málimledi.

== Kino plyonkasın islew processi ==
Film óndirisine eń dáslepki kirisiwinen baslap, Fox Film Corporation óziniń jeke islew laboratoriyaların alıp bardı. Dáslepki laboratoriya studiyalar menen birge Nyu-Djersidegi Fort-Lide jaylasqan edi. 1916-jılı Los-Andjeleste qurılǵan jańa studiyaǵa laboratoriya da kirgizilgen edi. Alan E. Fridman basqarǵan Fort-Li laboratoriyası 1919-jılı Manxettendegi jańa Fox Studios imaratına kóshirildi. 1932-jılı Fridman sol waqıtta qıyın finans jaǵdayında bolǵan Fox kompaniyasınıń likvidligin bekkemlew ushın laboratoriyalardı Fox ten $2,000,000 ǵa satıp aldı&lt;ref name=&quot;FilmDaily&quot;&gt;{{Cite news| sáne =April 3, 1932|title=Freedman Group Buys Fox Film Laboratories|page=1|work=[[Film Daily]]|location=United States|url=https://archive.org/stream/filmdailyvolume55859newy#page/799/mode/1up|access-date=April 29, 2016}}&lt;/ref&gt;. Ol operaciyanı «DeLuxe Laboratories» dep qayta atadı, ol kóp keyinirek Deluxe Entertainment Services Group ke aylandı. 1940-jılları Fridman laboratoriyalardı sol waqıttaǵı 20th Century Fox ke qaytadan sattı hám 1960-jıllarǵa shekem prezident lawazımında qaldı. Fridmannıń basshılıǵı astında DeLuxe Chikago hám Torontoda jáne eki laboratoriya qostı hám Fox ten basqa UA hám Universal sıyaqlı studiyalardıń filmlerin de islep shıǵardı.

== Bólimler ==

=== Házirgi ===

* 20th Century Family - 20th Century Studios tıń amerikalı shańaraqlıq-doslıq óndiris bólimi. Shańaraqlıq-doslıq teatr filmlerinen tısqarı, bul bólim aralas media (janlı háreket penen animaciya), film qásiyetlerine tiykarlanǵan shańaraqlıq animaciyalı bayram televiziyalıq baǵdarlamaları hám telebaǵdarlamalarǵa tiykarlanǵan film ózgesheliklerin qadaǵalaydı. 2017-jılı 30-oktyabrde Morrison burınǵı Fox Family Films bolǵan 20th Century Animation prezidenti lawazımınan jańadan dúzilgen 20th Century Fox bólimi, Fox Family niń prezidenti lawazımına ótkerildi, onıń maqseti Fox Family Films ke uqsas edi. Bólim prezidenti jáne Bob's Burgers filmin hám Tonko House kirgizip, Jerard Bevan hám Endi Uotts arqalı islengen animaciya prodyuserleri menen geypara bar kelisimlerdi qadaǵalawdı óz moynına aldı. 2019-jıldıń mart ayında 21st Century Fox tıń Disney ge satılıwı menen The Dam Keeper tolıq metrajlı animaciyalıq filmine bolǵan huqıqlar Tonko House qa qaytarıld. 2019-jıldıń avgust ayında 20th Century Fox repertuarın qayta kórip shıǵıw haqqındaǵı xabarlandırıw menen, Star Wars, [[Úyde jalǵız (franshiza)|Home Alone]], Night at the Museum, Diary of a Wimpy Kid, Cheaper by the Dozen hám Ice Age spin-offı sıyaqlı 20th Century Fox múlkleri Disney+ ta járiyalanıw ushın belgilengen hám 20th Century Family ge tapsırılǵan. 2020-jılı 12-martta Morrison Disney+ ushın janlı háreketli rawajlanıw hám óndiris hám 20th Century Studios tı qadaǵalaw ushın Walt Disney Studios Motion Picture Production nıń Streaming prezidenti etip tayınlandı&lt;ref name=&quot;AsbellPresident&quot;/&gt;.
* 20th Century Animation - Walt Disney Studios tıń sıńar kompaniyası 20th Century Studios tıń bólimi sıpatında shólkemlestirilgen amerikalı animaciya studiyası. Dáslep 1994-jılı onıń sıńar kompaniyası sıpatında dúzilgen bolıp, tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıw wazıypası júklengen. Bir waqıtları onıń bólimleri 2000-jılǵa shekem Fox Animation Studios hám 2021-jılǵa shekem Blue Sky Studios bolǵan. Onıń tabıslı filmleri hám franshizalarına Don Blut tıń «Anastasiya» sı, «Simpsonlar filmi» hám Blue Sky dıń «Muz dáwiri» hám «Rio» film seriyaları kiredi.
* 20th Century Games - 2021-jılı dúzilgen amerikalı video oyın licenziarı&lt;ref name=&quot;20thcenturygames&quot;/&gt;. Burın, Fox hám keyin Disney video oyınlardı licenziyalaw ushın standart 20th Century Fox/Studios brendin paydalanǵan. Onnan aldın, Fox tıń óziniń baspa bólimi bolǵan - Fox Interactive (ol Croc, No One Lives Forever, The Simpsons hám Futurama oyınları menen belgili edi) 1994-jılı dúzilgen hám 2003-jıldıń mart ayında Vivendi Universal Games ke satılǵan hám keyin 2006-jılı tarqatılǵan.
* 20th Century Comics - 2023-jıldıń mart ayında Marvel Comics penen birge sheriklik tiykarında dúzilgen komiks baspa kompaniyası. Burın, Fox tıń HarperCollins penen birge islesiwde házir jabılǵan Fox Atomic brendi tiykarında óziniń komiks bólimi bar edi.

=== Burınǵılar ===

* '''Fox 2000 Pictures''' — úlken kinostudiyalar 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures tıń amerikalı qarındas studiyası bolıp, orta kólemli relizlerde ǵárezsiz filmler islep shıǵarıwǵa qánigelesken hám tiykarınan orta toparlarǵa arnalǵan&lt;ref name=&quot;fbs&quot;&gt;{{Cite news|last1=Mendelson|first1=Scott|title=Thanks To Netflix And YouTube, Fox 2000 Was An Inevitable Casualty Of The Disney-Fox Deal|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2019/03/22/in-our-netflix-and-chill-era-fox-2000-was-an-inevitable-casualty-of-the-disney-fox-deal/|access-date=February 10, 2022|work=Forbes| sáne =March 22, 2019}}&lt;/ref&gt;. Kompaniya Netflix te «Aynadaǵı hayal» filminiń shıǵıwınan keyin 2021-jıldıń may ayında hám 2019-jıldıń mart ayında Disney tárepinen 21st Century Fox tıń satıp alınıwınan soń tarqatıldı&lt;ref name=&quot;VarietyComplete&quot;&gt;{{Cite news|last1=Littleton|first1=Cynthia|date=March 19, 2019|title=Disney Completes 21st Century Fox Acquisition|work=Variety|url=https://variety.com/2019/biz/news/disney-fox-deal-complete-1203167374/|access-date=March 19, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WITW2020&quot;&gt;{{Cite news|last1=Keegan|first1=Rebecca|title=Amy Adams' 'Woman in the Window' to Move to 2020 as Disney Retools Fox Film|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/amy-adams-woman-window-move-2020-as-disney-retools-film-1222951/|access-date=April 11, 2022|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 9, 2019}}&lt;/ref&gt;. Onıń tabıslı filmlerine «Marli hám men», «Pi diń ómiri», «Biziń juldızlarımızdaǵı ayıp», «Súyispenshilik, Saymon», «Jekpe-jek klubı» hám «Elvin hám tintiwler» hám «Qorqaq balanıń kúndeligi» film seriyaları kiredi.
* '''20th Digital Studio''' — 2008-jılı cifrlı media sıpatında dúzilgen amerikalı veb-seriyalar hám veb-filmler islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp, 20th Century Studios tıń sıńar kompaniyası edi. Bólim 2023-jıldıń aprel ayında tarqatıldı&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Andreeva|first1=Nellie|date=April 26, 2023|title=Disney Layoffs: 20th Digital Studio Folding, D23 Team Downsizing|work=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2023/04/disney-layoffs-20th-digital-studio-d23-day-3-1235338152/}}&lt;/ref&gt;.
* '''Fox Studios''' burın Fox Entertainment Group quramına kirgen úsh iri kinostudiyalar toparı edi. Bul úsh kinostudiya Avstraliyanıń Sidney qalasındaǵı Fox Studios Australia, Tómengi Kaliforniyadaǵı Fox Studios Baja hám eń eski studiya bolǵan, 20th Century Fox tıń mákan-jayı Century City daǵı Fox Studios edi. Disney házirgi waqıtta Disney Studios Australia dep atalatuǵın Fox Studios Australia nı óz menshiginde saqlap qaldı. Fox Entertainment Group 2007-jılı Baja Studios tı satıp jiberdi, al Century City studiyaları Fox Corporation qolında qaldı, biraq Disney bul obektte tiykarǵı arendator bolıp qalmaqta.
* '''Fox VFX Lab''' — 2017-jılı Technoprops degen at penen satıp alınǵan 20th Century Fox tıń burınǵı vizual effektler kompaniyası bólimi edi. Oǵan prezident Djon Kilkenni basshılıq etken. Vizual effektler jumıslarınan tısqarı, bólim dúnyanıń hár túrli jerlerinde «Avatar», «Maymıllar planetasınıń kóterilisi», «Alita: Sawash perishtesi», «Djungli kitabı», «Qaraqshı-1», «Óspirim mutant nindzya tasbaqalar: Kóleńkeden shıǵıw», «Doktor Strendj» hám «Varkraft»&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://deadline.com/2017/04/technoprops-20th-century-fox-film-acquisition-1202063742/| bet = Fox Film Gets Into Virtual Production Game With Technoprops Buy| avtor = Hipes| at = Patrick| sáne = 2017-jıl 6-aprel | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt; sıyaqlı filmler menen islesiw ushın ótinish beriw hám jumıs islew máselelerin qadaǵalaǵan, sonıń menen birge Need for Speed (2015), Battlefield 1, Rainbow Six Siege, Watch Dogs 2, Just Cause 3, Rise of the Tomb Raider, Assassin's Creed Syndicate, Mafia III, Halo 4, Street Fighter V, Call of Duty (Call of Duty: Advanced Warfare hám Black Ops III), Far Cry (Far Cry 5 hám Primal), Mortal Kombat (X hám 11) hám Sonic the Hedgehog (Forces hám Team Sonic Racing) sıyaqlı videooyın franshizaları menen de jumıs alıp barǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fxguide.com/fxfeatured/technoprops/| bet = Fox buys Technoprops: Glenn Derry to head Fox Studios' VFX| sáne = 2017-jıl 6-aprel | jumıs = fxguide| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fiercevideo.com/broadcasting/20th-century-fox-acquires-virtual-production-company-technoprops| bet = Fox acquires virtual production company Technoprops| sáne = 2017-jıl 10-aprel | jumıs = FierceVideo| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}&lt;/ref&gt;. 2020-jılı Disney Fox VFX Lab tı Lucasfilm kompaniyasınıń Industrial Light &amp; Magic bólimine birlestirdi, Technoprops brendin laboratoriyanıń texnologiya bólimi ushın paydalandı, xızmetkerlerdiń hám basshılardıń kópshiligi jumıstan bosatılǵanı xabar etildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ilm.com/technoprops/| bet = Technoprops| jumıs = Industrial Light &amp; Magic| qaralǵan sáne = 2022-jıl 22-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/industrial-light-magic-expands-virtual-production-services-supports-thor-4-4057886/| bet = Industrial Light &amp; Magic Expands Virtual Production Services, Supports 'Thor 4'| avtor = Giardina| at = Carolyn| sáne = 2020-jıl 10-sentyabr | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2022-jıl 22-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lang&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.vfxvoice.com/bringing-buck-and-the-sleddogs-to-digital-life-in-call-of-the-wild/| bet = Bringing Buck and The sleddogs to digital life in Call of The Wild| sáne = 2020-jıl 21-aprel | jumıs = VoicesVFX| qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-mart }}&lt;/ref&gt;.
* '''Fox Atomic''' — 2006-jıldan 2009-jıldıń aprel ayına shekem jumıs islegen, jaslarǵa arnalǵan film óndiriw kompaniyası hám Fox Filmed Entertainment bólimi bolǵan. Dáslep Atomic ya 20th Century Fox yaki onıń Fox Searchlight bólimi menen birge, olardıń sáykes basshılıǵı astında jumıs alıp barǵan. 2006-jıldıń aqırında Fox Atomic Fox Filmed Entertainment quramında sıńar óndiris bólimi sıpatında Fox Searchlight basshısı Piter Rays hám bas operaciyalıq direktor Djon Xegeman basshılıǵında iske qosılǵan&lt;ref name=&quot;rtr&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;omd&quot; /&gt; 2007-jılı Debbi Libling Fox tan Fox Atomic ke ótken.&lt;ref name=&quot;rtr&quot; /&gt; 2008-jıldıń yanvar ayında, Xegeman Regency Enterprises ke ótkende, Atomic tıń marketing bólimi Fox Searchlight hám 20th Century Fox qa ótkerilgen.&lt;ref name=&quot;vty2&quot;&gt;{{Cite news|last1=Fleming|first1=Michael|date=April 19, 2009|title=Fox folding Atomic label|work=Variety|url=https://variety.com/2009/biz/markets-festivals/fox-folding-atomic-label-1118002584/|access-date=August 8, 2019}}&lt;/ref&gt;. Debbi Libling prezident bolǵan. Eki ortasha tabıslı film hám basqa filmlerdiń úmitti aqlamawınan soń, bólim 2009-jıldıń aprel ayında jabılǵan. Atomic tıń qalǵan óndiris hám post-óndiris basqıshındaǵı filmleri 20th Century Fox hám Fox Searchlight qa ótkerilgen, olardı Libling qadaǵalaǵan.&lt;ref name=&quot;rtr&quot; /&gt;
* '''20th Century Fox Consumer Products''' (Fox Consumer Products dep te belgili) - 1995-jılı qurılǵan burınǵı amerikalı satıw kompaniyası hám 20th Century Fox tıń tovar bólimi bolǵan. 2019-jılı 20th Century Fox Consumer Products Disney Consumer Products quramına qosıldı. TCFCP topar tárepinen islep shıǵarılǵan filmler hám teleseriallardan kelip shıqqan huqıqlardı basqarǵan. Ol 20th Century Fox, 20th Century Fox Television hám FX Networks, sonday-aq úshinshi tárep ónimleri atınan dúnya júzi boyınsha múlklerdi licenziyalaw hám bazarǵa shıǵarıw menen shuǵıllanǵan. Bul bólim, industriyada jetekshi orındı iyelep, sıylıqlarǵa iye bolǵan hám rekordlıq kóriwshiler sanına erisken praym-taym telebaǵdarlamalar hám oyın-zawıq mazmunın jetkerip beriwshi 20th Century Fox Television flagman studiyası hám dúnyanıń eń iri kino óndiriwshileri hám distribyutorlarınıń biri bolǵan 20th Century Fox penen birge islesken. 20th Century Fox Consumer Products Fox brendin hám Fox múlklerin satıw menen shuǵıllanǵan.
* '''Fox Stage Productions''' — 2013-jıldıń iyun ayında 21st Century Fox konglomeratı tárepinen qurılǵan burınǵı Brodvey stilindegi muzıkalıq kórsetiwler bólimi. 2019-jılǵı satıp alıwdan keyin, Fox Stage Productions 2019-jıldıń 3-iyulında Buena Vista Theatrical ǵa jol beriw ushın jabıldı.
* '''Fox International Productions''' — bul 2008-jıldan 2017-jılǵa shekem Qıtay, Evropa, Hindistan hám Latın Amerikasındaǵı 12 aymaqta jergilikli óndiris ushın juwapker bolǵan 20th Century Fox tıń (házirgi 20th Century Studios) burınǵı bólimi. 2008-jılı 20th Century Fox prezident Sanford Panich basshılıǵında Fox International Productions tı basladı. 2015-jıldıń 2-iyunında Panich kompaniyadan [[Sony Pictures]] ke ketkende, kompaniya 900 million dollar kassalıq tabısqa erisken edi&lt;ref name=&quot;hwr1&quot;/&gt;. 20th Century Fox tıń dúnya júzilik teatr marketingi hám distribuciya boyınsha birlesken prezidenti Tomas Jegeus 2015-jıldıń 1-sentyabrinen baslap Fox International Productions prezidenti etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Otterson|first1=Joe|date=August 25, 2015|title=Tomas Jegeus Named Head of Fox International Pictures|work=TheWrap|url=https://www.thewrap.com/tomas-jegeus-named-head-of-fox-international-pictures/|access-date=June 24, 2019}}&lt;/ref&gt;. 2015-jıldıń noyabr ayında kompaniya qıtaylı oyın-zawıq toparı Zhejiang Huace penen rawajlandırıw hám óndiris boyınsha kelisim dúzdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Frater|first1=Patrick|date=June 3, 2016|title=China's Huace Raising $300 Million for U.S. Investment, Buys Stake in Magic Leap|work=Variety|url=https://variety.com/2016/biz/asia/huace-raising-300-million-buys-stake-in-magic-leap-1201788267/|access-date=June 26, 2019}}&lt;/ref&gt;. 2017-jıldıń dekabr ayında 20th Century Fox film baslıǵı hám bas direktorı Steysi Snayder Fox International Productions tıń hárbir jergilikli hám aymaqlıq keńselerdiń joybarlardı islep shıǵarıwı yamasa satıp alıwı paydasına saplastırılatuǵının bildirdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=McClintock|first1=Pamela|date=December 4, 2017|title=Fox International Productions to Shut Down|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/fox-international-productions-shut-down-1064251/|access-date=April 11, 2022}}&lt;/ref&gt;.
* '''20th Century Fox International''' — bul AQSH tan tısqarı filmlerdi tarqatıwǵa hám janapay túrde úy videoları menen DVD lerdi tarqatıwǵa juwapker 20th Century Fox tıń burınǵı xalıqaralıq bólimi.

* '''Fox-Paramount Home Entertainment''' — bul 2013-jılı qurılǵan 20th Century Fox Home Entertainment hám Paramount Home Entertainment arasındaǵı burınǵı Nordic birlesken kárxanası bolıp, ol hárbir studiyanıń Blu-ray hám DVD relizlerin islep shıǵarıw, tarqatıw, marketing hám satıw, sonday-aq Skandinaviya aymaǵında cifrlı ónimlerdi satıwdı qollap-quwatlawdı basqarıw ushın dúzilgen edi. 2020-jılı 20th Century Fox Home Entertainment tiń qayta atalıwı hám birlesiwinen keyin (házir 20th Century Home Entertainment), Fox-Paramount Home Entertainment jabıldı hám bólindi. Házirgi waqıtta Skandinaviyada 20th Century Studios filmleriniń úy media relizlerin tikkeley Walt Disney Studios Home Entertainment basqaradı, al SF Studios 2021-jıldıń iyul ayınan baslap tek Paramount Pictures ten óz filmlerin shıǵarıp atır.

== Logotip hám fanfara ==
[[Fayl:20th_Century-Fox_fanfare_1947.webm|nobaý|20th Century-Fox óndiris logotipi hám fanfarası (1947-jıldaǵı kórinisi)]]
20th Century Fox óndiris logotipi hám [[Fanfara|fanfarası]] dáslep Twentieth Century Pictures logotipi sıpatında payda bolǵan hám 1935-jılǵı birlesiwden keyin 20th Century-Fox tárepinen qabıl etilgen. Ol úsh ólshemli, monolit logotipten («Estelik» dep atalatuǵın) ibarat bolıp, onı Art-deko imaratları qorshap turadı hám projektorlar menen jaqtılandırılǵan&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Eat Your Heart Out, MGM Kitty|url=https://www.nytimes.com/2014/07/13/movies/movie-studios-strive-for-ever-more-inventive-logos.html|access-date=August 20, 2020}}&lt;/ref&gt;. Filmlerdiń basında payda bolatuǵın óndiris logotipinde projektorlar animaciyalanǵan hám izbe-izlik 1933-jılı Alfred Nyuman tárepinen dóretilgen ayrıqsha [[fanfara]] menen birge keledi. Logotiptiń dáslepki dúzilisi arnawlı effektler animatorı hám mattalı súwret salıw sheberi kishi Emil Kosa tárepinen islengen&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://curiator.com/art/emil-kosa-jr/20th-century-fox-logo| bet = 20th century Fox logo by Emil Kosa Jr.| jumıs = Curiator| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-aprel }}&lt;/ref&gt;.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|pp=533–534}}

1953-jılı Pacific Title kompaniyasınıń súwretshisi Roki Longo jańa CinemaScope súwret processi ushın dáslepki logotip dizaynın qayta islew ushın jumısqa alındı. Longo keńirek CinemaScope formatında logotiptiń proporciyaların saqlaw ushın «20th» tegi «0» di qıysayttı&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|last=Walker|first=Michael| sáne =June 27, 2013|title=The 20th Century Fox Logo: A Brief History|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/gallery/20th-century-fox-logo-a-576643/4-19942009|access-date=April 5, 2020}}&lt;/ref&gt;. Alfred Nyuman da Fox logotipinen keyin keletuǵın CinemaScope logotipi dawamında esitiletuǵın logotip fanfarasınıń keńeytilgen versiyasın dóretti. Format keyin tómenlegenine qaramastan, rejissyor Djordj Lukas «Juldızlı urıslar» (1977) filminiń baslawshı titrleri ushın fanfaranıń CinemaScope versiyasın paydalanıwdı arnawlı túrde soradı. Bunnan tısqarı, filmniń bas teması Djon Uilyams tárepinen fanfara menen birdey tonallıqta (B♭ major) dóretilip, onıń bir túrdegi dawamı bolıp xızmet etti&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/why-disney-should-add-foxs-fanfare-back-star-wars-1067900/| bet = Why Disney Should Add Fox's Fanfare Back to 'Star Wars'| sáne = 2017-jıl 15-dekabr | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;latimes-fanfare&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/entertainment/arts/la-et-cm-fox-fanfare-solo-movie-20180525-story.html| bet = 'Solo' hits the big screen minus one classic 'Star Wars' moment: the Fox Fanfare| sáne = 2018-jıl 25-may | jumıs = Los Angeles Times| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;. 1981-jılı logotip «20th» tegi «0» diń qayta tuwrılanıwı menen ózgertildi.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1994-jılı, bir neshe sátsiz háreketlerden soń, Fox kompaniyasınıń televidenie prodyuseri Kevin Berns kompaniya ushın jańa logotip islep shıǵarıw ushın jumısqa alındı. Bul ret kompyuter járdeminde islengen súwretler (CGI) texnologiyası qollanılıp, kóbirek detallar hám animaciya qosıldı, Bryus Brouton tárepinen qayta islengen 21 sekundlıq uzaǵıraq Fox fanfarası fon muzıkası sıpatında paydalanıldı hám «A NEWS CORPORATION COMPANY» degen jazıw qosıldı. Keyinirek 1997-jılı Devid Nyuman tárepinen qayta jazıp alındı hám 1998-jılı jáne bir márte qayta jazıldı&lt;ref name=&quot;latimes-fanfare&quot;/&gt;.

2009-jılı Blue Sky Studios tárepinen jaratılǵan jańalanǵan logotip (2009-jılǵı strukturanıń prototip versiyası bar) «Avatar» filminiń shıǵıwı menen debyut etti&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;. 2013-jılı News Corporation jazıwı alıp taslandı.

2014-jıldıń 16-sentyabr kúni 20th Century Fox jańa Fox Movies veb-saytın reklama etiw ushın logotiptiń hár qıylı versiyasın, sonıń ishinde Fox Film logotipiniń «William Fox Presents» versiyasın hám 20th Century Pictures logotipin, sonday-aq ayırım variaciyalardı, 2009-jılǵı logotip versiyasına shekem kórsetetuǵın video járiyaladı. Bul videoda Devid Nyuman tárepinen dóretilgen 1997-jılǵı fanfaranıń 1998-jılǵı qayta islep shıǵılǵan versiyası qollanıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=rspzzsMRl-E| bet = Fanfare for New FoxMovies.com| sáne = 2014-jıl 16-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń 17-yanvar kúni Disney kompaniyası studiyanıń brendinen «Fox» atın alıp taslawdı baslaǵanı haqqında xabar berildi, sebebi ol endi házirgi Fox Corporation menen baylanıslı emes edi. 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures sáykes túrde 20th Century Studios hám Searchlight Pictures dep qayta ataldı. Projektorlar, monolit hám fanfara sıyaqlı studiya menen baylanıslı brend elementleri qollanılıwda qaladı. Jańa 20th Century Studios atın alıp júretuǵın birinshi film - «Jabayı tábiyattıń shaqırıwı» (qızıq jeri, bul filmniń dáslepki ekranlastırıwı Fox Film menen birlesiwden aldın dáslepki Twentieth Century Pictures kompaniyasınıń aqırǵı filmi bolǵan edi)&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Disney Drops 'Fox' From Twentieth Century Movie Studio Name|url=https://www.wsj.com/articles/disney-drops-fox-from-twentieth-century-movie-studio-name-11579290365|access-date=January 18, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vty-2CS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;20thCenturyStudiosNYT&quot;&gt;{{Cite news|title=Disney Drops Fox From Names of Studios It Bought From Rupert Murdoch|url=https://www.nytimes.com/2020/01/17/business/media/disney-fox-name.html|access-date=January 17, 2020}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:20th_Century_Studios_logo_animation_and_fanfare_(since_2020).webm|thumbtime=18|nobaý|2020-jıldan baslap qollanılıp atırǵan 20th Century Studios logotipi hám fanfarası studiyanıń qayta brendlengeninen keyin payda boldı.]]
20th Century Studios logotipiniń baspa nusqası «Jańa mutantlar» filminiń posterinde birinshi ret kórindi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.yahoo.com/entertainment/new-mutants-poster-disney-corporate-rebranding-20th-century-fox-162459081.html| bet = New 'The New Mutants' poster confirms Disney's corporate rebranding of 20th Century Fox| avtor = Butler| at = Tom| sáne = 2020-jıl 28-yanvar | jumıs = [[Yahoo!|Yahoo! Entertainment]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 29-yanvar }}&lt;/ref&gt;, al ekrandaǵı logotip televiziyalıq jarnamada debyut etti hám tolıq nusqası 2020-jıldıń 21-fevral kúni «Jabayı tábiyattıń shaqırıwı» filmi menen birge kórsetildi&lt;ref&gt;{{Citation |last=20th Century Studios |title=The Call of the Wild {{!}} &quot;This Land&quot; TV Spot | sáne =February 3, 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=pAAjjehfIDY |access-date=February 8, 2020}}&lt;/ref&gt;.

2020-jılı 20th Century Studios logotipi Picturemill tárepinen animaciyalandı (2020-jılǵı qurılımnıń prototip nusqası hám 2009-jılǵı aspan fonı menen 2021-jılǵı qurılım bar hám Picturemill'diń ayırım roliklerinde payda boldı), al Searchlight Pictures logotipin Blue Sky Studios animaciyasına tiykarlanıp MOCEAN animaciyaladı. Bunda basqasha aspan fonı bar, [[Los-Andjeles]] silueti úlkenirek hám anıǵıraq, al qurılımnıń qalǵan bólimi qarańǵıraq hám jaqtılandırıwı realistlirek kórinedi&lt;ref&gt;{{Web deregi| url = http://picturemill.com/main-title-reel/| bet = Reel| sáne = 2016-jıl 10-iyun | jumıs = Picturemill| qaralǵan sáne = 2020-jıl 22-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230619120741/http://picturemill.com/main-title-reel/| arxivsáne = 2023-jıl 19-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://m.facebook.com/Picture.Mill.Hollywood/videos/picturemill-spring-2020-reel/581702049103042/| bet = Spring 2020 Reel| sáne = 2020-jıl 8-aprel | baspaxana = Picturemill| qaralǵan sáne = 2022-jıl 25-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==

[[Kategoriya:Kino álemi]]
{{Derekler}}
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>m6ldy6kvuyo6b8d8nqpchlprmud4bey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Columbia Pictures</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21893</id>
    <revision>
      <id>275693</id>
      <parentid>275032</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87473" sha1="air1a89plz3h4wbnj4do3r3njwdx3zq" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vcard&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;fn org&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background: #E6E6FA&quot;|Columbia Pictures Industries, Inc.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot;|[[Fayl:Columbia Pictures logo.svg|250px]]&lt;br/&gt;1993-jıldan berli qollanılıp atırǵan logotip
|-
! Sawda belgisi
| Columbia Pictures
|-
! Burınǵı atı
| Columbia Pictures Corporation (1924–1968)
|-
! Kompaniya túri
| Bólim
|-
! Tarawı
| [[Film|Kino]]
|-
! Aldıńǵısı
| Cohn-Brandt-Cohn (CBC) Film Sales Corporation (1918–1924)
|-
! Dúzilgen waqtı
| [[19-iyun]], [[1918]]; (Cohn-Brandt-Cohn (CBC) Film Sales Corporation sıpatında) [[Nyu-York|Nyu-York qalası]], [[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]]
[[10-yanvar]], [[1924]]; (Columbia Pictures retinde) [[Los-Andjeles]], AQSH
|-
! Tiykarshılar
| Garri Kon, Djek Kon, Djo Brandt
|-
! Bas keńse
| Talberg imaratı, 10202 Batıs Vashington bulvarı, Kalver-Siti, Kaliforniya, AQSH
|-
! Xızmet kórsetiw aymaǵı
| Dúnya júzi boyınsha
|-
! Tiykarǵı adamları
| Senford Panich (prezident), Maykl Marshall (biznes hám basqarıw bólimi prezidenti)
|-
! Ónimleri
| Filmler
|-
! Bas kompaniya
| 
* The Coca-Cola Company (1982–1987)
* Sony Pictures Entertainment (1987–1998)
* Sony Pictures Motion Picture Group (1998–házirgi waqıtqa shekem)
|-
! [[Sıńar kompaniya]]ları
| Ghost Corps
|-
! Veb-saytı
| [http://www.sonypictures.com sonypictures.com]
|}

'''Columbia Pictures Industries, Inc.''', kóbinese '''Columbia Pictures''' dep ataladı, amerikalı [[film]] islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp, ol Sony Pictures Motion Picture Group-tıń basqarma bólimi bolıp esaplanadı. Bul bólim Sony Entertainment kompaniyasınıń [[Sony Pictures]] bóliminiń quramına kiredi, ol «Bes úlken» kino studiyasınıń biri hám kóp milletli konglomerat [[Sony|Sony Group Corporation]] kompaniyasınıń [[sıńar kompaniya]]sı bolıp tabıladı&lt;ref name=&quot;Sony-Jun-2011-20-F&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://pdf.secdatabase.com/2080/0000950123-11-062283.pdf| bet = Sony, Form 20-F, Filing Date Jun 28, 2011| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130512160942/http://pdf.secdatabase.com/2080/0000950123-11-062283.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 12-may | baspaxana = secdatabase.com| qaralǵan sáne = 2013-jıl 27-mart }}&lt;/ref&gt;.

1918-jılı 19-iyun kúni tuwısqan Djek hám Garri Kon hám olardıń biznes sherigi Djo Brandt studiyanı Cohn-Brandt-Cohn (CBC) Film Sales Corporation sıpatında shólkemlestirdi&lt;ref name=&quot;nytimes1999&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1999/11/14/movies/holiday-films-screen-gems-it-happened-with-one-movie-a-studio-transformed.html|title=HOLIDAY FILMS: SCREEN GEMS; It Happened With One Movie: A Studio Transformed|last=Rozen|first=Leah| sáne =November 14, 1999|work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;. Ol 1924-jıldıń 10-yanvarında Columbia Pictures atın qabıl etti (1968-jıldıń 23-dekabrine shekem Columbia Pictures Corporation retinde jumıs isledi), eki jıldan soń jámiyetlik kompaniyaǵa aylandı hám aqırı AQSHtıń hayal kelbetindegi obrazı bolǵan Kolumbiyanıń súwretin óziniń logotipi sıpatında paydalana basladı.

Dáslepki jıllarında Columbia Gollivudta kishi rol oynawshı edi, biraq 1920-jıllardıń aqırında rejissyor Frank Kapra menen tabıslı birge islesiwi arqasında óse basladı. Kapra hám basqalar menen birge, sonıń ishinde eń tabıslı eki bólimli komediya seriyası «Úsh aqmaq» penen, Columbia komediyasınıń tiykarǵı oraylarınıń birine aylandı. 1930-jıllarda Columbianıń tiykarǵı shártnama juldızları Djin Artur hám Keri Grant boldı. 1940-jıllarda Rita Xeyvort studiyanıń baslı juldızına aylandı hám olardıń baxıtın 1950-jıllardıń aqırına shekem alǵa ilgerletti. Rozalind Rassel, Glenn Ford hám Uilyam Xolden de studiyanıń iri juldızlarına aylandı.

Bul dúnyadaǵı jetekshi kino studiyalarınıń biri hám Gollivudtıń Altın dáwiriniń segiz iri kino studiyası arasındaǵı «Kishi úshlik»tiń biri boldı. Búgingi kúnde ol dúnyadaǵı úshinshi eń iri kino studiyasına aylandı.

Kompaniya tiykarınan 1929-jıldan 1932-jılǵa shekem Disneydiń «Aqılsız simfoniya» film seriyasın, sonday-aq Mikki Maus multfilm seriyasın tarqatıwǵa juwapker boldı. Házirgi waqıtta studiyanıń bas keńsesi 1990-jıldan baslap Kaliforniya shtatınıń Kalver-Siti qalasında jaylasqan burınǵı Metro-Goldwyn-Mayer (házirgi waqıtta Sony Pictures Studios dep ataladı) maydanındaǵı Irving Talberg imaratında jaylasqan.

Columbia Pictures — Sony Pictures Entertainment quramındaǵı Kino Associaciyasınıń (MPA) aǵzası bolıp&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.mpaa.org/our-story| bet = Motion Picture Association of America — Who We Are — Our Story| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170830145244/http://www.mpaa.org/our-story| arxivsáne = 2017-jıl 30-avgust | baspaxana = MPAA| qaralǵan sáne = 2018-jıl 17-yanvar }}&lt;/ref&gt;, házirgi waqıtta Sony Pictures Motion Picture Group quramındaǵı bes tiri-háreketli belgilerdiń biri, TriStar Pictures, Screen Gems, Sony Pictures Classics hám 3000 Pictures penen birge. Columbianıń kommerciyalıq jaqtan eń tabıslı franshizaları arasında Órmekshi adam, Djumandji, Jaman balalar, Qara kiyimli adamlar, Karate bala, Robert Lengdon hám Ruwx awlawshıları bar, al studiyanıń dúnya júzi boyınsha eń kóp tabıs tapqan filmi — 1,92 milliard dollar kassalıq tabıs penen «Órmekshi adam: Úyge jol joq» bolıp tabıladı.

== Tariyxı ==

=== CBC sıpatındaǵı dáslepki jılları ===
[[Fayl:CBC_Film_Sales_Corporation_(logo,_1919-24).png|oñğa|class=skin-invert|nobaý|1919-jıldan 1924-jılǵa shekem qollanılǵan dáslepki CBC Film Sales logotipi]]
Studiya 1918-jılı 19-iyunda Djek hám Garri Kon tuwısqanları hám Djektiń jaqın dostı Djo Brandt tárepinen Cohn-Brandt-Cohn (CBC) Film Sales retinde dúzilgen hám óziniń birinshi tolıq metrajlı filmin «More to Be Pitied Than Scorned» 1922-jılı 20-avgustta shıǵarǵan. 20,000 dollar byudjeti menen islengen bul film tabıslı bolıp, kompaniyaǵa 130,000 dollar tabıs alıp keldi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.sonypictures.jp/corp/history/28341| bet = フランク・キャプラ、その才能の発掘 {{!}} ソニー・ピクチャーズ公式| jumıs = www.sonypictures.jp| qaralǵan sáne = 2022-jıl 25-avgust }}&lt;/ref&gt;. Brandt CBC Film Sales prezidenti bolıp, Nyu-Yorkta satıw, marketing hám tarqatıw islerin Djek Kon menen birge alıp bardı, al Garri Kon Gollivudta óndiris penen shuǵıllandı. Studiyanıń dáslepki ónimleri tómen byudjetli qısqa metrajlı filmler edi: Screen Snapshots, Hallroom Boys (Edvard Flanagan hám Nili Edvards vodevil dueti) hám [[Charlie Chaplin|Charli Chaplinniń]] eliklewshisi Billi Vest. Jańadan ashılǵan CBC Gollivudtıń ataqlı arzan ijara haqılı Gouer kóshesindegi Poverty Row studiyasında orın arendaǵa aldı. Gollivudtıń elitaları arasında studiyanıń kishigirim ataǵı sebepli «CBC» qısqartpasın «Corned Beef and Cabbage» (Konservalanǵan mal góshi hám kapusta) dep házillesiwge alıp keldi.

=== Qayta shólkemlestiriw hám jańa at ===
CBC aǵa-iniler Garri hám Djek Kon hám eń jaqın dostı Djo Brandt tárepinen 1924-jılı 10-yanvarda '''Columbia Pictures Corporation''' sıpatında qayta shólkemlestirildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://translate.google.com/translate?sl=de&amp;tl=en&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.sonypictures.de%2F| bet = Home| jumıs = Sony Pictures Germany}}&lt;/ref&gt;. Garri Kon 1932-jılı prezident boldı hám óndiris basshısı bolıp qaldı, solay etip óz qolında úlken kúshti topladı. Ol Columbia-nı ulıwma 34 jıl basqaradı, bul qanday da bir studiya basshısınıń eń uzaq múddetli jumıslarınıń biri edi ([[Warner Bros.]]&lt;nowiki/&gt;' Jack L. Warner óndiris basshısı yaki bas direktor bolǵan, biraq 1956-jılǵa shekem bas direktor bolmaǵan). Nepotizmge tolı tarmaqta da, Columbia Garri hám Djektiń bir qansha tuwısqanlarınıń joqarı lawazımlarda islewi menen ayrıqsha belgili bolǵan. Yumorist Robert Benchli onı Qaraǵay Studiyası dep atadı, &quot;sebebi onda kóp Konlar bar&quot;.

Brandt aqırı Kon aǵa-inileri menen islesiwden sharshadı hám 1932-jılı óziniń úshten bir úlesin Djek hám Garri Konǵa sattı, olar onıń ornın prezident sıpatında iyeledi.

Columbia-nıń ónimler qatarı tiykarınan ortasha byudjetli filmlerden hám komediyalar, sport filmleri, hár qıylı seriallar hám multfilmlerdi óz ishine alǵan qısqa temalardan ibarat edi. Columbia áste-aqırın joqarı byudjetli filmler islep shıǵarıwǵa ótti hám aqırı United Artists hám Universal menen birge Gollivud studiyalarınıń ekinshi qatarına qosıldı. United Artists hám [[Universal Pictures|Universal]] sıyaqlı, Columbia gorizontal integraciyalanǵan kompaniya edi. Ol óndiris hám tarqatıwdı qadaǵaladı; onıń teatrları bolmaǵan.

Kolumbiyanıń kóteriliwine járdem bergen nárse — talapshań rejissyor Frank Kapranıń keliwi boldı. 1927-jıldan 1939-jılǵa shekem Kapra úziliksiz Kondı jaqsıraq material hám úlkenirek byudjetler ushın basım ótkerdi. 1930-jıllardıń bası hám ortasında ol basqarǵan bir qatar xit filmler Kolumbiyanıń iri studiya sıpatındaǵı statusın bekkemledi. Ásirese, 1934-jılǵı Oskar sıylıqlarınıń derlik hámmesin jeńip alǵan «It Happened One Night» filmi Kolumbiyanı aldıńǵı qatarǵa shıǵardı. Sol waqıtqa shekem, Kolumbiyanıń biznesi óz kinoteatrlar tarmaǵı bolmaǵanlıqtan, onıń filmlerin kórsetiwge tayar kinoteatr iyelerine baylanıslı edi. Kapra basqarǵan basqa da xit filmler izinen keldi, sonıń ishinde Ronald Kolman qatnasqan «Lost Horizon» (1937) filminiń dáslepki versiyası hám Djeyms Styuarttı úlken juldızǵa aylandırǵan «Mr. Smith Goes to Washington» (1939) filmi bar.

1933-jılı Kolumbiya Robert Kalloxtı óziniń bas moda hám hayal-qızlar kiyim dizayneri etip jumısqa aldı. Ol studiya tárepinen jumısqa alınǵan birinshi shártnamalı kostyum dizayneri boldı hám studiyanıń kiyim bólimin dúzdi. Óz gezeginde, Kalloxtıń jumısqa alınıwı jetekshi aktrisalardı Kolumbiya Pictures olardıń karerasına investiciya qılıwdı niyet etkenine isendirdi.

1938-jılı B. B. Kaxaneniń vice-prezident lawazımına qosılıwı Charlz Vidordıń «Those High Grey Walls» (1939) hám Rita Xeyvort penen Glenn Fordtıń birinshi birgeliktegi filmi «The Lady in Question» (1940) filmlerin islep shıǵarıwǵa alıp keldi. Keyinirek, 1959-jılı Kaxane Kino óneri hám ilimleri akademiyasınıń prezidenti boldı hám bir jıldan soń qaytıs bolǵanǵa shekem usı lawazımda boldı.

Kolumbiya úlken shártnamalı juldızlar dizimin saqlap turıwǵa qáwipli bola almadı, sonlıqtan Djek Kon ádette olardı basqa studiyalardan qarızǵa alatuǵın edi. Industriyanıń eń abıraylı studiyası bolǵan Metro-Goldwyn-Mayer'de Kolumbiyaǵa «Sibir» degen laqap at berilgen edi, óytkeni Luis B. Mayer Kolumbiyaǵa qarızǵa beriwdi óziniń boysınbaytuǵın shártnama dúzgenlerin jazalaw usılı sıpatında paydalanatuǵın edi. 1930-jılları Kolumbiya Djin Artur menen uzaq múddetli shártnama dúzdi, hám «The Whole Town's Talking» (1935) filminen keyin Artur iri komediya juldızına aylandı. Enn Soternniń karerası Kolumbiya onı menen 1936-jılı shártnama dúzgende baslandı. Keri Grant 1937-jılı shártnama dúzdi hám kóp ótpesten ol RKO menen bólisilgen eksklyuziv emes shártnamaǵa ózgertildi.

Kóp kinoteatrlar úlken háptelik auditoriyanı tartıw ushın vesternlerge isenetuǵın edi, hám Kolumbiya bul bazardı bárqulla moyınlaytuǵın edi. Onıń birinshi kovboy juldızı Bak Djons boldı, ol 1930-jılı Kolumbiya menen burınǵı iri studiyadaǵı aylıǵınıń az bólegine shártnama dúzdi. Kelesi eki on jıllıqta Kolumbiya Djons, Tim Makkoy, Ken Meynard, Djek Luden, Bob Allen (Robert (Teks) Allen), Rassel Xeyden, Teks Ritter, Ken Kertis hám Djin Otri qatnasqan kóplegen sırtqı sayaxat filmlerin shıǵardı. Kolumbiyanıń eń ataqlı kovboyı Charlz Starrett boldı, ol 1935-jılı Kolumbiya menen shártnama dúzdi hám 17 jıl dawamında 131 vestern filminde bas rolde oynadı.

=== Qısqa metrajlı filmler ===
Garri Konnıń talap etiwi boyınsha, studiya 1934-jılı Úsh Studjdı shártnamaǵa aldı. MGM tárepinen qabıl etilmegen (olar tek tuwrı adam Ted Xilidi saqlap qalıp, Studjlardı jibergen), Studjlar 1934-jıldan 1957-jılǵa shekem Kolumbiya ushın 190 qısqa metrajlı film islegen. Kolumbiyanıń qısqa metrajlı bólimi kóplegen ataqlı komediantlardı jumısqa alǵan, olardıń arasında Baster Kiton, Charli Cheyz, Garri Lengdon, Endi Klayd hám Xyu Gerbert bar edi. Kolumbiyanıń 529 eki bólimli komediyalarınıń derlik 400-i 1958-jıldan 1961-jılǵa shekem televideniege shıǵarıldı; búgingi kúnge shekem barlıq Studjlar, Kiton, Charli Cheyz, Shemp Govard, Djo Besser hám Djo DeRita temaları úy videosına shıǵarılǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://columbiashortsdept.weebly.com/historical-overview.html| bet = A History of the Columbia Comedy Short| avtor = Hilbrich| at = Greg| jumıs = The Columbia Shorts Department}}&lt;/ref&gt;.

Kolumbiya 1929-jılı animaciyanı óz studiyasına qostı, [[Paramount Pictures|Paramounttan]] keyin Kreyzi Ket multfilmlerin tarqattı. Kelesi jılı Kolumbiya Selebriti Prodakshnstan Mikki Maus seriyasın 1932-jılǵa shekem tarqatıwdı óz moynına aldı. 1933-jılı Minc studiyası Screen Gems brendi astında qayta qurıldı; Kolumbiyanıń jetekshi multfilm seriyaları Kreyzi Ket, Skreppi, Túlki hám Ǵarǵa hám (qısqa waqıtqa) Lil Abner boldı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-jun-12-ca-45573-story.html|title=History of Gems|work=Los Angeles Times| sáne =June 12, 1999|access-date=April 4, 2016}}&lt;/ref&gt;. Screen Gems qara-aq multfilmlerdi islep shıǵarǵan sońǵı iri multfilm studiyası bolıp, olardı 1946-jılǵa shekem islep shıǵardı. Sol jılı Screen Gems jabıldı, biraq studiya 1949-jılǵa shekem shıǵarıw ushın jetkilikli multfilmlerdi tayarlap úlgergen edi. 1948-jılı Kolumbiya United Productions of America kompaniyasınan animaciyalıq qısqa metrajlı filmlerdi shıǵarıwǵa kelisti; bul jańa qısqa metrajlı filmler Kolumbiyanıń eski multfilmlerine qaraǵanda ádewir rawajlanǵan edi hám olardıń kópshiligi sınshılardıń maqtawına hám industriya sıylıqlarına eristi. 1957-jılı, UPA kelisimi toqtatılıwınan eki jıl burın, Kolumbiya Xanna-Barbera multfilmlerin, sonıń ishinde 1959-jıldan 1965-jılǵa shekem Kolumbiyanıń sońǵı teatr multfilm seriyası Lupi De Luptı tarqattı. 1967-jılı Xanna-Barbera kelisimi pitti hám jańalanbadı.

Bob Tomastıń «Patsha Kon» kitabına muwapıq, studiya basshısı Garri Kon bárqulla seriallarǵa joqarı áhmiyet bergen. 1937-jıldan baslap, Kolumbiya paydalı serial bazarına kirdi hám basqa studiyalar olardı toqtatqannan keyin de, 1956-jılǵa shekem bul háptelik epizodlıq sayaxatlardı islep shıǵarıwdı dawam etti. Kolumbiyanıń eń ataqlı serialları komiks-lenta yamasa radio qaharmanlarına tiykarlanǵan: kóplegen basqalar menen birge, Sıyqırshı Mandreyk (1939), Kóleńke (1940), Terri hám Qaraqshılar (1940), Kapitan Polunoch (1942), Fantom (1943), Betmen (1943) hám ayrıqsha tabıslı Supermen (1948).

Kolumbiya sonday-aq muzıkalı qısqa metrajlı filmler, sport syujetleri (ádette sport kommentatorı Bill Stern tárepinen bayanlanǵan) hám sayaxat filmlerin islep shıǵardı. Onıń Gollivud juldızlarınıń saxna artındaǵı kórinislerin kórsetetuǵın «Ekran súwretleri» seriyası, Kolumbiyanıń úziliksiz shıǵarıp kiyatırǵan seriyası bolıp, studiya onı únsiz filmler dáwirinen baslap shıǵarıp kiyatır edi; prodyuser-rejissyor Ralf Staub bul seriyanı 1958-jılǵa shekem dawam ettirdi.

=== 1940-jıllar ===
[[Fayl:The end card of a Colour Rhapsody cartoon with cue mark, circa 1939 (Commons).png|thumb|285x285px|1936-jıldan 1976-jılǵa shekem Columbia qollanǵan logotip; bul versiya Color Rhapsody multfilmlerinde paydalanılǵan.]]
1940-jıllarda, Ekinshi jáhán urısı dáwirinde filmler ushın tamashagóylerdiń kóbeyiwi sebepli, studiya óziniń eń úlken juldızı Rita Xeyuorttıń ataqlılıǵınan da payda kórdi. Columbia 1950-jıllardıń ortasına shekem kelisim tiykarında isleytuǵın aktyorlardıń uzın dizimin saqlap qaldı; olardıń arasında Glenn Ford, Penni Singlton, Uilyam Xolden, Djudi Xollidey, Úsh aqmaq (The Three Stooges), Enn Miller, Evelin Keys, Enn Doran, Djek Lemmon, Kleo Mur, Barbara Xeyl, Adel Yergens, Larri Parks, Artur Leyk, Lyusil Boll, Kervin Metyus hám Kim Novak bar edi.

Garri Kon óz filmleriniń byudjetin qadaǵalap bardı, hám studiya qımbat dekoraciyalar, kostyumler hám rekvizitlerdi basqa filmlerde qayta qollanıw arqalı olardan maksimal payda aldı. Kolumbiyanıń tómen byudjetli «B» kategoriyalı filmleri hám qısqa metrajlı filmleriniń kópshiligi, studiyanıń nátiyjeli qayta paydalanıw siyasatı arqasında qımbat kórinedi. Kon hátte eń áhmiyetli filmlerine de úlken qarjı jumsawǵa qarsı edi, hám ol tek 1943-jılı ǵana tolıq metrajlı filmde úsh lentalı Texnikolor processin qollanıwǵa kelisti. Kolumbiya bul qımbat túsli processti qollanǵan eń sońǵı iri studiya boldı. Kolumbiyanıń birinshi Texnikolor filmi Rendolf Skott hám Glenn Ford basrolde oynaǵan «The Desperadoes» vesterni boldı. Kon Texnikolordı dárhal 1944-jılı shıǵarılǵan Xeyuort qatnasqan «Cover Girl» filminde qollandı, ol birden úlken jetiskenlikke eristi, hám 1945-jılı shıqqan [[Frédéric Chopin|Frederik Shopenniń]] qıyalıy biografiyası «A Song to Remember» filminde Kornel Uayld penen birge qollandı. Jáne bir biografiyalıq film, 1946-jılǵı Larri Parks hám Evelin Keys qatnasqan «The Jolson Story» qara-aq reńde baslanǵan edi, biraq Kon joybardıń qanshelli jaqsı alǵa ilgerilep atırǵanın kórgennen keyin, túsirilgen materialdı taslap, Texnikolorda túsiriwdi talap etti.

1948-jılı AQSH húkimetiniń Paramount Pictures kompaniyasına qarsı monopoliyaǵa qarsı qararı Gollivud kino kompaniyaların ózlerine tiyisli kinoteatrlar tarmaǵınan bas tartıwǵa májbúrledi. Kolumbiyanıń óz kinoteatrları bolmaǵanlıqtan, ol endi eń iri studiyalar menen teń shártlerde boldı. Studiya tez arada «Bes úlken» studiyalar diziminde RKO ornın iyeledi.

==== Screen Gems ====
[[Fayl:Screen Gems (1965) Logo.svg|thumb|left|Screen Gems kompaniyasınıń 1965-jıldan 1974-jılǵa shekem qollanılǵan sońǵı logotipi]]
1946-jılı Kolumbiya óziniń multfilmler baǵdarlamasınan Screen Gems brendin alıp tasladı, biraq hár túrli qosımsha jumıslar ushın Screen Gems atın saqlap qaldı, sonıń ishinde 16&amp;nbsp;mm filmlerdi ijaraǵa beriw agentligi hám televizion reklamalar islep shıǵarıw kompaniyası bar edi. 1948-jıl 8-noyabrde Kolumbiya óziniń televizion óndiris sıńar kompaniyası ushın Screen Gems atın qabıl etti, bul studiya Djek Konnıń ulı Ralf tárepinen tiykarlanǵan Pioneer Telefilms televizion reklama kompaniyasın satıp alǵannan keyin boldı. Pioneer 1947-jılı dúzilgen edi hám keyinirek Screen Gems bolıp qayta shólkemlestirildi. Studiya 1949-jıl 15-aprelde Nyu-Yorkte óz jumısın basladı&lt;ref name=&quot;broadcasting19590413&quot;&gt;{{cite magazine|date=April 13, 1959|title=SCREEN GEMS HAS NEW IRON IN FIRE|magazine=Broadcasting|page=70}}&lt;/ref&gt;. 1951-jılǵa kelip, Screen Gems tolıq qáliplesken televizion studiyaǵa aylandı hám televidenie ushın sitkomlardıń iri prodyuserine aylandı, «Father Knows Best» penen baslap, keyin «The Donna Reed Show», «The Partridge Family», «Bewitched», «I Dream of Jeannie» hám «The Monkees» serialları menen dawam etti.

1956-jıl 1-iyulde studiyanıń tájiriybeli xızmetkeri Irving Briskin Kolumbiya Pikchers basqarıwshısı lawazımınan ketti hám Screen Gems arqalı seriallar shıǵarıw hám onıń barlıq óndirislerin qadaǵalaw ushın óziniń Briskin Productions, Inc. óndiris kompaniyasın dúzdi&lt;ref name=&quot;broadcasting19560611&quot;&gt;{{cite magazine|date=June 11, 1956|title=Briskin to Form Company |magazine=Broadcasting|page=52}}&lt;/ref&gt;. 10-dekabrde Screen Gems televizion sindikaciya tarawına keńeydi, Hygo Television Films (basqasha «Serials Inc.» dep te atalǵan) hám onıń baylanıslı kompaniyası United Television Films, Inc. tı satıp alıw arqalı. Hygo Television Films 1951-jılı Djerom Xayams tárepinen dúzilgen bolıp, ol 1955-jılı Archi Mayers tárepinen dúzilgen United Television Films ti de satıp alǵan edi&lt;ref name=&quot;broadcasting19561210&quot;&gt;{{cite magazine|date=December 10, 1956|title=SCREEN GEMS BUYS HYGO, UNITED, SETS UP TV OWNERSHIP DIVISION|magazine=Broadcasting|page=60}}&lt;/ref&gt;.

1957-jılı, yaǵnıy bas kompaniyası Kolumbiya UPA dan eki jıl aldın bas tartpastan burın, Screen Gems Hanna-Barbera Productions penen distribuciya kelisimin dúzdi. Hanna-Barbera Productions «The Flintstones», «The Quick Draw McGraw Show», «The Huckleberry Hound Show», «The Yogi Bear Show», «Jonny Quest», «The Jetsons» hám «Top Cat» sıyaqlı klassikalıq animaciyalıq seriallardı islep shıǵarǵan edi. Screen Gems kompaniyanıń showların 1967-jılǵa shekem tarqattı, sol jılı Hanna-Barbera Taft Broadcasting ke satıldı. 1960-jılı animaciya studiyası Screen Gems, Inc. atı menen ashıq akcionerlik jámiyetke aylandı, Kolumbiya onıń 18% úlesin ajıratıp shıǵarǵanda.

=== 1950-jıllar ===
1950-jılǵa kelip, Kolumbiya óziniń kópshilik ataqlı serial filmlerin toqtattı (Boston Blackie, Blondie, The Lone Wolf, The Crime Doctor, Rusty hám basqalar). Tek 1949-jılı prodyuser Sem Kacman tárepinen baslanǵan Jungle Jim 1955-jılǵa shekem dawam etti. Kacman kriminal dramaları, ilimiy fantastika waqıyaları hám rok-n-roll myuziklleri sıyaqlı onlaǵan aktual tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıw arqalı Kolumbiyanıń tabısına úlken úles qostı. Kolumbiya basqa studiyalar bul formatlardan bas tartqannan keyin de 1956-jılǵa shekem seriallar hám 1957-jılǵa shekem eki bólimli komediyalar islep shıǵarıwdı dawam etti.

1950-jıllarda iri studiyalardıń poziciyası tómenlegen waqıtta, Kolumbiyanıń jaǵdayı jaqsılandı. Bunıń tiykarǵı sebebi, ol basqa iri studiyalar sıyaqlı óz kinoteatrların joǵaltıwdan (ayırım jaǵdaylarda 90 procentten de kóbirek) úlken tabıs joǵaltıwınan zıyan kórmedi. Kolumbiya jılına 40-tan aslam film islep shıǵarıwdı dawam etti, kóbinese jańa baǵıtlardı ashqan hám tamashagóylerdi kinoteatrlarǵa tartqan ónimler usındı. Bul dáwirdegi ayırım áhmiyetli filmleri qatarına Djeyms Djonstıń pikirlerge sebepshi bolǵan romanınıń ekranlastırılıwı «From Here to Eternity» (1953), «On the Waterfront» (1954), hám Uilyam Xolden hám Alek Ginness qatnasqan «The Bridge on the River Kwai» (1957) kiredi, olardıń hámmesi Eń jaqsı súwret Oskarın uttı. Studiyanıń jáne bir áhmiyetli filmi Djordj Oruelldiń distopiyalıq romanınıń erkin ekranlastırılıwı «Nineteen Eighty-Four» (1956) boldı.

Kolumbiya sonday-aq inglis studiyası Warwick Films (prodyuserler Irving Allen hám Albert R. Brokkoli) ónimlerin, sonıń menen birge Angliyada jasaǵan prodyuser Karl Foremannıń kóplegen filmlerin de shıǵardı. Kolumbiya Angliyada jaylasqan Hammer studiyasınıń ayırım filmlerin de tarqattı.

1956-jıldıń dekabr ayında kompaniyanıń teń shólkemlestiriwshisi hám atqarıwshı vice-prezidenti Djek Kon qaytıs boldı&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=[[The New York Times]]|date=December 10, 1956|page=31|title=Jack Cohn Dead; Film Pioneer, 67|url=https://www.nytimes.com/1956/12/10/archives/jack-cohn-dead-film-pioneer-67-cofounder-of-columbia-with-brother.html|access-date=January 10, 2021}}&lt;/ref&gt;. 1958-jılı Kolumbiya óziniń jazıw studiyasın, Colpix Records ti qurdı, dáslep onı Kolumbiyanıń muzıka bólimin basqarǵan Djoni Taps, keyinirek Pol Veksler hám Lester Sill basqardı. Colpix 1966-jılǵa shekem jumıs islep, Kolumbiya RCA Victor menen birgelikte kelisimge kelip, Colpix tiń ornına óziniń jańa markası Colgems Records ti qurǵanǵa shekem jumıs alıp bardı.

=== 1960-jıllar: Garri Konnıń óliminen keyin ===
Qısqa metrajlı filmler bólimin jabıwdan kóp ótpey, 1958-jıldıń fevral ayında Kolumbiya prezidenti Garri Kon júrek infarktınan qaytıs boldı. Onıń jiyeni Ralf Kon 1959-jılı qaytıs bolıp, shama menen tórt on jıllıq shańaraq basqarıwına sheklew qoydı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1959/08/02/archives/ralph-m-cohn-45-ty-official-diesi-screen-gems-president-a.html|title=RALPH M. COHN, 45, TY OFFICIAL, DIESI; President of Screen Gems a Columbia Pictures Aide, Had Been Film Producer|work=The New York Times|date=August 2, 1959|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;.

Jańa basqarıwdı Eyb Shneyder basqardı, ol kompaniyaǵa joqarı mektepten keyin xatker bolıp kelip, 1929-jılı direktor bolǵan hám biznestiń qarjı tárepinen kóterilgen edi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://variety.com/1993/film/news/ex-col-titan-schneider-dies-106225/|author=Suzan Ayscough|work=Variety|title=Ex-Col titan Schneider dies|date=April 23, 1993}}&lt;/ref&gt;. 1963-jılı Kolumbiya muzıka baspashısı Aldon Music ti satıp aldı&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1964/09/14/archives/bellhop-turned-millionaire-30-heads-a-columbia-film-division-don.html | title=Bellhop Turned Millionaire, 30, Heads a Columbia Film Division; Don Kirshner, President of Mask Unit, Made Fortane by Publishing Hit Tunes | work=The New York Times | date=September 14, 1964 }}&lt;/ref&gt;.

1960-jıllardıń aqırına kelip, Kolumbiyanıń anıq emes bir sıpatı payda boldı, «A Man for All Seasons» hám «Oliver!» sıyaqlı eski úlgidegi filmler menen birge zamanagóy «Easy Rider» hám «The Monkees» sıyaqlı filmlerdi de usındı. Albert R. Brokkolidiń Eon Productions kompaniyasınıń Djeyms Bond filmlerin shıǵarıwdan bas tartqannan keyin, Kolumbiya Brokkolidiń burınǵı sherigi Irving Allendi Din Martin menen «Matt Helm» seriyasın islep shıǵarıw ushın jumısqa aldı. Sonday-aq, Kolumbiya Charlz K. Feldman menen birgelikte Djeyms Bondtıń parodiyası «Casino Royale» (1967) filmin de islep shıǵardı, bul romannıń ekranlastırıw huqıqlarına iye edi.

1966-jılǵa kelip, studiya kassalıq sátsizliklerden azap shegip atırǵan edi, hám onı satıp alıw haqqındaǵı gáp sózler payda bola basladı. Kolumbiya tek Screen Gems ten túsken payda menen jasap atırǵan edi, onıń quramına radio hám televidenie stanciyaları da kiretuǵın edi&lt;ref&gt;Dick, pp. 18–20&lt;/ref&gt;. 1968-jıldıń 23-dekabrinde Screen Gems Kolumbiya Pikchers Korporaciyası menen birlesti hám 24.5 million dollarǵa jańadan qurılǵan Columbia Pictures Industries, Inc. kompaniyasınıń bir bólegine aylandı&lt;ref name=&quot;broadcasting19681223&quot;&gt;{{cite magazine|date=December 23, 1968|title=Columbia, SG complete $24.5 million merger|magazine=Broadcasting|page=53}}&lt;/ref&gt;. Shneyder xolding kompaniyanıń baslıǵı, al Leo Djaffe prezidenti boldı. Birlesiwden keyin, 1969-jıldıń mart ayında, CPI Bell Records ti 3.5 million dollarǵa (tiykarınan CPI akciyaları menen) satıp aldı hám Larri Uttaldı leybl prezidenti etip qaldırdı.

=== 1970-jıllar ===
[[Fayl:Columbia Pictures Aktie.jpg|thumb|1965-jılǵı akciya sertifikatı]]
1970-jıllardıń basında derlik bankrot bolǵan studiya qayta qurıw arqalı qutqarıldı: Gouer-strit studiyaları (házir «Sanset Gouer Studiyaları» dep ataladı) satıldı hám jańa basqarıw komandası alıp kelindi. 1972-jılı Kolumbiya hám Warner Bros. The Burbank Studios dep atalatuǵın sheriklik dúzdi, onda eki kompaniya Berbanktegi Uorner studiya maydanın birge paydalandı.

1971-jılı Columbia Pictures notalıq baspa Columbia Pictures Publications ti qurdı, onıń vice-prezidenti hám bas menedjeri Frenk Dj. Xekinson edi, ol keyinirek prezident boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.fjhmusic.com/hackinson.htm| bet = The F.J.H. Music Company Inc. — About us| jumıs = fjhmusic.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-iyun | arxivsáne = 2017-jıl 20-iyul | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170720130346/http://www.fjhmusic.com/hackinson.htm| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;.

1973-jılı Allen &amp; Co kompaniyası Columbia Pictures Industries ke finanslıq úles qostı hám Alan Xirshfild CEO etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/01/29/business/media/alan-j-hirschfield-79-hollywood-executive-is-dead.html|title=Alan J. Hirschfield, 79, Hollywood Executive, Is Dead|last=Cieply|first=Michael| sáne =January 28, 2015|work=[[The New York Times]]|access-date=February 8, 2015| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;, ol baslıq bolǵan Leo Djaffeniń ornın bastı. Eyb Shneyderdiń ulı Stenli Shneyder (ákesi 1975-jılı direktorlar keńesinen ketpesten burın húrmetli baslıq bolǵan edi) Columbia Pictures studiyasınıń basshısı lawazımınan Devid Begelman menen almastırıldı, ol Xirshfildke esabat berdi. Bir neshe jıldan soń Begelman chek jasaw dawına aralasıp, studiyanıń abıroyına úlken zıyan keltirdi.

1974-jıldıń 6-mayında Columbia televidenieden Screen Gems atın alıp tasladı, televidenie bólimin Columbia Pictures Television dep qayta atadı&lt;ref name=&quot;broadcasting19740506&quot;&gt;{{cite magazine|date=May 6, 1974|title=Remodeling at Screen Gems|magazine=Broadcasting|page=39}}&lt;/ref&gt;. Bul attı sol waqıtta Kolumbiyanıń televidenie bóliminiń prezidenti Devid Gerber usınǵan edi. Sol jılı Columbia Pictures Rastar Pictures ti satıp aldı, oǵan Rastar Productions, Rastar Features hám Rastar Television kiretuǵın edi. Keyin Rey Stark Rastar Pictures tiń qayta tuwılıwı Rastar Films ti shólkemlestirdi, onı Columbia Pictures 1980-jıldıń fevral ayında satıp aldı&lt;ref name=&quot;Google Books 1992&quot;&gt;Dick, p. 29.&lt;/ref&gt;.

Columbia Pictures óziniń muzıka hám jazıw bólimlerin de qayta shólkemlestirdi. Klayv Devis 1974-jılı Columbia Pictures ke jazıw hám muzıka másláhátshisi etip jallandı hám keyinirek Bell Records tıń waqıtsha prezidenti boldı. Devistiń haqıyqıy maqseti Columbia Pictures tıń muzıka bólimin janlandırıw edi. CPI dıń 10 million dollar investiciyası hám hár qıylı Columbia Pictures miyras markaların (Colpix, Colgems hám Bell) qayta shólkemlestiriwi menen, Devis 1974-jıldıń noyabr ayında Columbia Pictures tıń jańa jazıw bólimi Arista Records ti tanıstırdı, Devistiń ózi jańa kárxannıń 20% ine iye edi. Columbia bul markaǵa 1979-jılǵa shekem baqlaw júrgizdi, sońınan ol Ariola Records qa satıldı. Bunnan tısqarı, Columbia óziniń muzıka baspa biznesin (Columbia-Screen Gems) 1976-jıldıń avgust ayında EMI ǵa 15 million dollarǵa sattı&lt;ref name=hist7079&gt;{{Web deregi | url = http://www.emiarchivetrust.org/archiveHistory.aspx?id=1571498| bet = A Brief History of EMI: 1970–1979| qaralǵan sáne = 2013-jıl 6-aprel | baspaxana = The EMI Group Archive Trust| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110923060515/http://www.emiarchivetrust.org/archiveHistory.aspx?id=1571498| arxivsáne = 2011-jıl 23-sentyabr | url-status = live}}&lt;/ref&gt;. Keyinirek ekewi de Sony kompaniyasınıń qol astında Columbia Pictures penen birlestirildi.

1976-jıldıń dekabr ayında Columbia Pictures arkada oyınları kompaniyası D. Gottlieb &amp; Co. nı 50 million dollarǵa satıp aldı&lt;ref name=&quot;googlebooks19771126&quot;&gt;{{cite magazine| sáne =November 26, 1977|title=Arista Helps Columbia Pictures|magazine=Billboard|page=8}}&lt;/ref&gt;.

1978-jılı Begelman Columbia dan aqsha urlaǵanı ushın jumıstan shetletildi. Xirshfild onı qayta tiklewden bas tartqanı ushın jumıstan bosatıldı&lt;ref&gt;{{cite news|first=Alex|last=Stedman|title=Alan Hirschfield, Former Columbia Chief Exec, Dies at 79 |url=https://variety.com/2015/film/news/alan-hirschfield-former-columbia-chief-exec-dies-at-79-1201408596/ |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=January 16, 2015 |access-date=February 8, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Alan Hirschfield, Former Chief Exec of Columbia, Dies at 79 |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/alan-hirschfield-chief-exec-columbia-764634 |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 18, 2015 |access-date=February 8, 2015}}&lt;/ref&gt;. Keyinirek Begelman jumıstan ketti hám 1978-jıldıń iyun ayında onıń ornına Deniel Melnik keldi&lt;ref name=DV80&gt;{{cite news|work=[[Daily Variety]]|title=Film studio exec caught in revolving doors|date=October 28, 1980|page=34}}&lt;/ref&gt;. Fey Vinsent Xirshfildtiń ornın basıw ushın jumısqa alındı.

Frenk Prays 1978-jılı óndiris prezidenti boldı. 1979-jıldıń mart ayında ol Melniktiń ornına Columbia Pictures tıń prezidenti boldı&lt;ref name=DV80/&gt; Praystıń basqarıwı dáwirinde ol Columbia tariyxındaǵı eń kóp tabıs keltirgen 10 filmniń 9 ın islep shıǵarıwǵa juwapker boldı.&lt;ref name=dutka2&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-03-22-fi-1047-story.html| bet = Hollywood Veteran Price to Head Film Unit at Columbia| jumıs = [[Los Angeles Times]]| avtor = Elaine Dutka| sáne = 1990-jıl 22-mart | qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-noyabr }}&lt;/ref&gt;.

1978-jıldıń gúzinde, Metro-Goldwyn-Mayer di de baqlawda uslaǵan Vegas Kirk Kerkoryan Columbia Pictures tıń 5.5% úlesin satıp aldı&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-03-08-fi-2987-story.html|title=MGM/UA Under Kerkorian Meant 20 Years of Change|date=March 8, 1990|work=Los Angeles Times|access-date=May 16, 2019| til =en-US|issn=0458-3035}}&lt;/ref&gt;. Keyin ol 20-noyabrde studiyanıń jáne 20% in satıp alıw ushın tender usınıs beriwdi jobalastırǵanın járiyaladı.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 14-dekabrde Columbia menen keminde úsh jıl dawamında 25% ten aspawǵa yaki baqlawdı izlemewge wáde beriw arqalı toqtaw kelisimi dúzildi.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1979-jıldıń 15-yanvarında AQSH Ádillik ministrligi Kerkoryanǵa qarsı MGM di baqlap turıp, Columbia da úleske iye bolıwına tosqınlıq qılıw ushın antimonopoliya sud isin qozǵadı&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1979-jıldıń 19-fevralında Columbia Pictures Television 1976-jılı Bad Yorkin hám jazıwshılar Sol Turteltaub hám Berni Orenshteyn tárepinen dúzilgen TOY Productions ti satıp aldı.&lt;ref name=&quot;broadcasting19790219&quot;&gt;{{cite magazine|date=February 19, 1979|title=New TOY|magazine=Broadcasting|page=39}}&lt;/ref&gt;. May ayında Kerkoryan Columbia daǵı qosımsha 214,000 akciyanı satıp alıp, óz úlesin 25% ke jetkerdi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 2-avgustta sud processi baslandı; 14-avgustta sud Kerkoryan paydasına qarar shıǵardı. 1979-jılı Columbia Time-Life Video menen 20 atamadaǵı filmdi videokassetada shıǵarıw boyınsha kelisimge keldi.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1979/06/13/archives/videotapes-for-homes-800000-recorders-sold-cassettes-for-rent.html|title = Videotapes for Homes|newspaper = The New York Times|date = June 13, 1979|last1 = Brown|first1 = Les}}&lt;/ref&gt;.

=== 1980-jıllar: Coca-Cola, Tri-Star hám basqa satıp alıwlar hám birlesken isbilermenlikler ===
1980-jıldıń 30-sentyabrinde Kerkoryan Columbia nı akcionerlerdiń máplerin esapqa almaǵanı hám onıń menen dúzilgen kelisimdi buzǵanı ushın sudqa berdi.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Keyinirek, 2-oktyabrde Columbia onı Nelson Bunker Hunt penen birge Columbia nı baqlawǵa alıw ushın jobalastırıw menen ayıpladı.

1981-jılı Kerkoryan Columbia daǵı 25% úlesin CPI ǵa qaytarıp sattı.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Keyinirek Columbia Pictures 11 kinoteatrǵa iye bolǵan The Walter Reade Organization nıń 81% in satıp aldı; qalǵan 19% in 1985-jılı satıp aldı.

Usı waqıt dógereginde Columbia Stiven Spilbergtiń «Úshinshi dárejeli jaqın baylanıslar» filmine usınılǵan dawamı «Túngi aspan» dı qayta islewge jiberdi. Bul joybar aqırında sol waqıttaǵı eń kóp tabıs tapqan film — «E.T. the Extra-Terrestrial» ge aylandı. Columbia bul filmniń rawajlanıwına qatnasqanı ushın paydanıń bir bólegin aldı&lt;ref&gt;{{cite news|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|title=Exec Shifts Make Columbia the Gem of Commotion|date=November 22, 1989|page=1|last=Cohn|first=Lawrence}}&lt;/ref&gt;.

1982-jıldıń 17-mayında Columbia Pictures Spelling-Goldberg Productions tı 40 million dollardan artıq summaǵa satıp aldı&lt;ref&gt;Perry, pp. 28&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;broadcasting19820517&quot;&gt;{{cite magazine|date=May 17, 1982|title=Columbia buys Spelling-Goldberg|magazine=Broadcasting|page=42}}&lt;/ref&gt;. Finanslıq jaǵdayı jaqsılanǵannan keyin (kóbinese «Kramer Kramerge qarsı», «Aqıldan azǵan», «Kók laguna» hám «Sızıqlar» sıyaqlı kassalıq tabıslı filmler sebepli) Columbia 1982-jıldıń 22-iyuninde The Coca-Cola Company tárepinen 750 million dollarǵa satıp alındı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1982/06/23/business/coke-completes-columbia-merger.html|title=Coke Completes Columbia Merger|date=June 23, 1982|work=[[The New York Times]]|access-date=March 14, 2010|agency=[[Associated Press]]| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Studiya basshısı Frenk Prays «Tutsi», «Gandi», «Karate bala», «Úlken suwıq» hám «Arwaq awlawshılar» sıyaqlı úlken tabıslı filmlerdi kóp shıǵınlı sátsizlikler menen aralastırdı. Film islep shıǵarıwdıń ósip baratırǵan qárejetlerin bólisiw ushın Coca-Cola burın Gollivudtaǵı háreketleri sátsiz bolǵan eki sırtqı investordı tarttı. 1982-jılı Columbia, Time Inc. kompaniyasınıń HBO sı hám CBS birlesken kárxana sıpatında «Nova Pictures» ti járiyaladı; bul kárxana keyinirek Tri-Star Pictures dep qayta ataldı&lt;ref&gt;{{cite news |id={{ProQuest|147616787}} |last1=Brown |first1=Merrill |title=TV Merger Hits Snag At Justice: Staff Opposes Plan Of HBO Rivals: Baxter Undecided Staff Opposes Plan For Pay TV Merger |newspaper=The Washington Post |date=May 25, 1983 |page=D9 }}&lt;/ref&gt;. 1983-jılı Prays Coca-Cola menen kelispewshilikten keyin Columbia Pictures ten ketip, Universal ǵa qaytıp bardı&lt;ref&gt;{{cite news |title=Price is Leaving Columbia |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1734&amp;dat=19831010&amp;id=X1ocAAAAIBAJ&amp;sjid=vFIEAAAAIBAJ&amp;pg=5777,4137849 |work=The Dispatch |date=October 10, 1983|via=Google News|access-date=August 15, 2012}}&lt;/ref&gt;. Onıń ornına Gay Makelveyn keldi&lt;ref&gt;{{cite news|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|title=Columbia In-House Productions — 1978–89|date=November 22, 1989|page=16}}&lt;/ref&gt;.

1980-jıllardıń basında Columbia hám Tri-Star Pictures Delphi Film Associates penen film boyınsha sheriklik ornattı hám hár qıylı film shıǵarılıwlarına qızıǵıwshılıq bildirdi. 1984-jılı Delphi Film Associates III kompaniyası Tri-Star hám Columbia nıń 1984-jılǵı filmler dizimine qızıǵıwshılıq bildirdi, bul film óndirisi qarjılandırıwında 60 million dollar usınıs etiwi kerek edi&lt;ref&gt;{{Cite news|date=February 15, 1984|title=7 Tri-Star Pix in Delphi III Float; Gross Cut as Invester Protection; HBO, CBS Deals: 'Fair Market'|page=3|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.

Columbia Pictures 1980-jıllarda muzıka baspa jumısların keńeytti, 1983-jılı MGM/UA Communications Co. dan Big 3 Publishing ti (burınǵı Robbins, Feist, hám Miller kompaniyalarınıń nota baspa operaciyaları), 1985-jılı Simon &amp; Schuster den Belwin-Mills Publishing ti hám 1987-jılı Al Gallico Music ti satıp aldı&lt;ref&gt;{{Cite news| last = Irv Lichtman| title = Columbia Pictures To Acquire Big 3| magazine = Billboard| date = February 12, 1983|url=https://books.google.com/books?id=9iMEAAAAMBAJ&amp;pg=PT39|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |id={{ProQuest|397955995}} |title=Gulf &amp; Western Unit Sells Belwin-Mills Publishing |work=The Wall Street Journal |date=March 25, 1985 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |id={{ProQuest|292549635}} |title=Columbia gained several popular song copyrights |work=Los Angeles Times |date=February 4, 1987 }}&lt;/ref&gt;.

1985-jıldıń 18-iyunında Columbia nıń bas kompaniyası Norman Lir hám Djerri Perenchionıń Embassy Communications, Inc. kompaniyasın (sonıń ishinde Embassy Pictures, Embassy Television, Tandem Productions, hám Embassy Home Entertainment) 485 million dollarǵa satıp aldı, tiykarınan onıń «All in the Family» hám «The Jeffersons» sıyaqlı teleseriallar kitapxanası ushın&lt;ref name=&quot;Norman Lear 1985-6-18&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.normanlear.com/backstory_press_3.html| bet = Coke buys Embassy: 485 million| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110722071434/http://www.normanlear.com/backstory_press_3.html| arxivsáne = 2011-jıl 22-iyul | jumıs = normanlear.com}}&lt;/ref&gt;. 1985-jıldıń 16-noyabrinde CBS Tri-Star birlesken kárxanasınan shıqtı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1985/11/16/business/cbs-sells-stake-in-tri-star-inc.html|title=CBS Sells Stake In Tri-Star Inc.| sáne =November 16, 1985|work=The New York Times|access-date=May 16, 2019|agency=[[Associated Press]]| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;.

1986-jılı kóp ózgerisler boldı. Óziniń televidenie franshizasın keńeytip, 5-mayda Columbia sonday-aq Merv Griffin Enterprises ti 250 million dollarǵa satıp aldı. Bul kompaniya «Wheel of Fortune», «Jeopardy!», «Dance Fever» hám «The Merv Griffin Show» sıyaqlı baǵdarlamaları menen belgili edi&lt;ref name=&quot;broadcasting19860512&quot;&gt;{{cite magazine|date=May 12, 1986|title=Structuring and restructuring|magazine=Broadcasting|page=66}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,961342,00.html|title=Fizz, Movies and Whoop-De-Do|last=Russell|first=George|date=May 12, 1986|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=May 16, 2019| til =en-US|issn=0040-781X}}&lt;/ref&gt;. Bir neshe aydan soń, 28-avgustta, Columbia Pictures Television Group Denni Arnoldtıń Danny Arnold Productions, Inc. kompaniyasın satıp aldı. Bul kelisim Arnoldtıń «Barney Miller» (Four D Productions) sitkomına bolǵan huqıqların hám basqa da «Fish» (The Mimus Corporation), «A.E.S. Hudson Street» (Triseme Corporation) hám «Joe Bash» (Tetagram Ltd.) sıyaqlı óndirilgen seriallardı óz ishine aldı. Arnold telestudiyaǵa qarsı monopoliyaǵa qarsı nızam buzıwshılıqlar, aldaw hám isenim minnetlemelerin buzıw ayıplawları boyınsha federal hám shtat shaǵımlarınan bas tarttı&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://apnews.com/50b6146fe983b49d631795746d0bd2dc |title=COKE TO BUY FILM CONCERN TO SETTLE SUITS |date=August 29, 1986 |publisher=[[AP News Archive]] |access-date=November 30, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/08/30/business/company-news-coke-suit-pact.html|title=COMPANY NEWS; Coke Suit Pact|date=August 30, 1986|work=[[The New York Times]]|access-date=May 17, 2011|agency=Associated Press| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1310&amp;dat=19860829&amp;id=w3ozAAAAIBAJ&amp;sjid=s-EDAAAAIBAJ&amp;pg=4751,7211700|title=Coke Gets 'Barney Miller'|work=Eugene Register-Guard|via=Google News|access-date=November 30, 2013}}&lt;/ref&gt;.

Coca-Cola Embassy Pictures bólimin Dino de Laurentiske sattı, ol keyin Embassy Pictures ti Dino de Laurentiis Productions, Inc. ke qostı. Kompaniyanıń atı De Laurentiis Entertainment Group dep ózgertildi. Coca-Cola sonday-aq Embassy Home Entertainment ti Nelson Entertainment ke sattı. Biraq, Coca-Cola Embassy Pictures atın, logotipin hám sawda belgisin ózinde saqlap qaldı. HBO Tri-Star birlesken kárxanasınan shıqqan sońǵı sherik boldı hám óz úlesin Columbia ǵa sattı&lt;ref&gt;{{cite book |first=Stephen |last=Prince |url=https://archive.org/details/newpotofgold00step |url-access=registration |title=A New Pot of Gold: Hollywood Under the Electronic Rainbow |publisher=University of California Press |location=Berkeley, Calif. |year=2002 |orig-year=2000 |isbn=9780520232662 |series=History of the American Cinema Vol. 10 |page=[https://archive.org/details/newpotofgold00step/page/31 31] |access-date=August 13, 2013}}&lt;/ref&gt;. Keyin Tri-Star jańa Tri-Star Television bólimi menen televidenie biznesine keńeydi.

Sol jılı Columbia britaniyalı prodyuser Devid Pattnamdı studiyaǵa basshılıq etiw ushın jumısqa aldı. Pattnam úlken byudjetli filmler ornına kishi filmler islep, Gollivud film islew usıllarına qarsı shıǵıwǵa háreket etti. Onıń amerikalıq film óndirisin sınǵa alıwı, sonıń menen birge ol ruqsat bergen filmlerdiń kópshiliginiń sátsiz bolıwı, Coca-Cola hám Gollivudtı táshiwishlendirdi.

Keyin Pattnam hár qıylı film rejissyorları, sonıń ishinde Norman Djuison menen kóp filmli kelisimlerdi toqtattı, bul kelisimler wáde etilgen ónimler tolıq jetkerip berilmesten burın toqtatılıwına ruqsat berildi&lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 1, 1987|title=Columbia Letting Multipic Pacts With Jewinson, Others Expire|page=37|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;. Pattnamnıń basqarıwı astında, ol ishki filmler hám satıp alıwlar ushın 270 million dollar paketin dúzdi, hám ortasha 25 filmniń hárbiriniń bahası 10.78 million dollar bolıwı kútilgen edi, bul Pattnam kelmesten burınǵı Columbiadaǵıǵa qaraǵanda shama menen 4 million dollarǵa arzan edi. Sonday-aq, Spayk Lidiń 5 million dollarlıq «School Daze» filmi sıyaqlı bir qatar arzan satıp alıwlar da boldı&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Tusher|first=Will|date=April 8, 1987|title=Col Sets $270-Mil Package Of In-House Pics, Acquisitions As Part of David Puttman's Initial Program|pages=3, 26|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.

1986-jılı 22-oktyabrde Greg Kut Columbia Pictures tárepinen studiyanıń tiykarǵı basshısı etip tayınlandı, bul Devid Pattnamnıń Columbia Pictures-tıń xalıqaralıq bazarǵa dıqqatın qaratıw boyınsha wádesin tolıqtırıw ushın edi&lt;ref&gt;{{Cite news|date=October 22, 1986|title=Col Looking To Put Australia's Coote Into Key Exec Slot|page=6|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;. 1986-jılı 17-dekabrde kompaniya Greg Kut basqarǵan Roadshow, Coote &amp; Carroll kompaniyasınıń 30% úlesin satıp aldı hám olar Columbia-nıń úlesin arttırıw ushın filmler hám mini-seriyallardı tańlap alatuǵının sheshti, hám Columbia dizimine qosılǵan onlaǵan teatr hám televizion filmleri hám mini-seriyalların dizimge kirgizdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Groves|first=Don|date=December 17, 1986|title=Greg Coote Hoping Columbia Would Pick Up Films, Miniseries|pages=22, 33|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.

1987-jılı 26-iyunde Coca-Cola The Walter Reade Organization dı Cineplex Odeon Corporation ǵa sattı&lt;ref&gt;{{cite news |url=|title=Cineplex Odeon acquires New York's Walter Reade theatre circuit. (Walter Reade Organization Inc.) |date=June 26, 1987 |publisher=[[PR Newswire]] |access-date=}}&lt;/ref&gt;. 1987-jılı 14-oktyabrde Coca-Cola nıń oyın-zawıq bólimi bes Gollivud basshısı menen birge Castle Rock Entertainment ke 30 million dollar investiciya saldı. Coke nıń oyın-zawıq biznes bólimi Castle Rock tıń 40% ine iye boldı, al basshılar 60% ke iye boldı&lt;ref name=&quot;NewsBank&quot;&gt;{{cite news|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AT&amp;p_theme=at&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EB7C2F05DE50C09&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D|title=Coca-Cola (originally written as Cokca-Cola) division invests in film production company|website=nl.newsbank.com|access-date=May 16, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224164902/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AT&amp;p_theme=at&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EB7C2F05DE50C09&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D|archive-date=February 24, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224164902/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AT&amp;p_theme=at&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EB7C2F05DE50C09&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D|archivedate=February 24, 2021}}&lt;/ref&gt;.

==== Columbia Pictures Entertainment dáwiri (1987–1989) ====

Turaqsız film biznesi Coke akcionerlerin tınıshsızlandırdı, hám Ishtar filminiń sın hám kassalıq sátsizliginen keyin, Coke 1987-jılı 21-dekabrde óziniń oyın-zawıq aktivlerin bólip shıǵardı hám onı Tri-Star Pictures ke 3.1 milliard dollarǵa sattı. Tri-Star Pictures, Inc. kompaniyasınıń atı Columbia Pictures Entertainment, Inc. (CPE) bolıp ózgertildi, Coke kompaniyanıń 80% ine iyelik etti&lt;ref&gt;Dick, p. 46.&lt;/ref&gt;. Eki studiya da óz atları menen filmler islep shıǵarıwdı hám tarqatıwdı dawam etti&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-09-02-fi-3400-story.html|title=Coke, Tri-Star Confirm Plans for $3.1-Billion Deal|last=Harris|first=Kathryn|date=September 2, 1987|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=May 16, 2019| til =en-US|issn=0458-3035}}&lt;/ref&gt;.

Pattnam bir jıldan keyin lawazımınan bosatıldı&lt;ref&gt;Prince, Stephen (2000) ''A New Pot of Gold: Hollywood Under the Electronic Rainbow, 1980–1989'' (pp. 54–58). [[University of California Press]], [[Berkeley, California|Berkeley]]/[[Los Angeles, California]]. {{ISBN|0-520-23266-6}}&lt;/ref&gt;. Pattnamnıń ornına Daun Stil keldi. Basqa da kishi kólemli, «butik» subektler dúzildi: britaniyalı hám kanadalı sherikler menen birge Nelson Entertainment, francuz studiyası Gaumont penen birge iyelik etilgen Triumph Films (házir tómen byudjetli studiya), hám Castle Rock Entertainment.

1988-jılı 2-yanvarda Columbia/Embassy Television hám Tri-Star Television jańa Columbia Pictures Television-ǵa birlestirildi, al Embassy Communications-tıń atı ELP Communications bolıp ózgertildi. 1988-jıldıń basında CPE jańa sıńar kompaniya Triumph Releasing Corporation-dı dúzdi, ol Arqa Amerika bazarı ushın Columbia hám Tri-Star filmlerin tarqatıwǵa baylanıslı administrativlik xızmetlerdi atqardı, al Triumph xalıqaralıq dárejede hárbir studiyanıń basshılıǵı astında Columbia hám Tri-Star filmleriniń satıwı, marketingi hám tarqatılıwına juwapker boldı, Patrik N. Uilyamson Triumph tıń basshısı bolıp xızmet etti&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 6, 1988 |title=Columbia Resurrects 'Triumph' |page=7 |work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;.

1988-jılı 16-yanvarda CPE niń akciyaları Nyu-York fond birjasında birinshi sawda kúni azǵana tómenledi. Coke óziniń Columbia úlesin CPE dagi 80% ten 49% ke shekem qısqartıw arqalı 34.1 million Columbia akciyasın óz akcionerlerine bólip berdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-01-16-fi-9327-story.html|title=Columbia Pictures' Stock Has Weak Wall St. Debut|last=Knoedelseder|first=William K. Jr.|date=January 16, 1988|work=Los Angeles Times|access-date=August 8, 2013| til =en-US|issn=0458-3035}}&lt;/ref&gt;. 1988-jılı 13-aprelde CPE Tri-Star Pictures, Inc. ti Tri-Star studiyasınıń qayta dúzilgen kompaniyası sıpatında bólip shıǵardı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://appext20.dos.ny.gov/corp_public/CORPSEARCH.ENTITY_INFORMATION?p_nameid=1367154&amp;p_corpid=1252551&amp;p_entity_name=Tri-Star%20Pictures&amp;p_name_type=%25&amp;p_search_type=BEGINS&amp;p_srch_results_page=0| bet = State of New York Division of Corporations — Entity Search: Tri-Star Pictures, Inc.| qaralǵan sáne = 2013-jıl 5-avgust }}&lt;/ref&gt;. 1988-jılı aprel ayında CPE óziniń muzıka basıp shıǵarıw operaciyaların britaniyalı Filmtrax kompaniyasına sattı. (Filmtrax 1990-jılı Thorn EMI tárepinen satıp alındı.)&lt;ref&gt;{{cite news |id={{ProQuest|281273979}} |last1=Shiver |first1=Jube |title=Thorn EMI Buys Filmtrax Catalogue for $115 Million Music: The huge collection of songs owned by the company includes 'Stormy Weather' and 'Against All Odds' |work=Los Angeles Times | sáne =August 9, 1990 }}&lt;/ref&gt; 1988-jılı iyun ayında CPE Columbia Pictures Publications tı (baspa muzıka operaciyalarınan ibarat) Boston Ventures investiciya firmasına satıwdı járiyaladı hám onıń atı CPP/Belwin bolıp ózgertildi&lt;ref&gt;{{cite news |id={{ProQuest|398049094}} |title=Business Brief: Columbia Pictures Entertainment |newspaper=The Wall Street Journal |date=June 3, 1988 }}&lt;/ref&gt;. CPP/Belwin 1994-jılı Warner Bros. tıń Warner Chappell Music i tárepinen satıp alındı&lt;ref&gt;{{cite news |id={{ProQuest|388726870}} |last1=Weaver |first1=Jay |title=MELODIC MERGER PRINT MUSIC DIVISIONS UNITE TO FORM WORLD'S BIGGEST PUBLISHING OPERATION |work=Sun Sentinel |date=October 5, 1994 }}&lt;/ref&gt;.

1989-jılı 2-fevralda Columbia Pictures Television Norman Lirdiń Act III Communications kompaniyası menen birlesip, teleseriallar islep shıǵarıw ushın Act III Television (házirgi Act III Productions) dep atalǵan birlesken kárxana dúzdi, basqarıw ornına&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-02-02-fi-2616-story.html|title=Norman Lear, Columbia Form Joint TV Venture|last=Knoedelseder|first=William K. Jr.|date=February 2, 1989|work=Los Angeles Times|access-date=June 19, 2013| til =en-US|issn=0458-3035}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/02/02/business/lear-joins-with-columbia-to-produce-tv-not-manage.html|title=Lear Joins With Columbia To Produce TV, Not Manage|last=Stevenson|first=Richard W.|date=February 2, 1989|work=The New York Times|access-date=June 19, 2013| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;.

=== Sony dáwiri (1989-házirgi waqıtqa shekem) ===
1989-jılı 28-sentyabrde Columbia Pictures imperiyası elektronika gigantı [[Sony]]&lt;nowiki/&gt;ǵa, sol waqıtta Amerika múlklerin satıp alıp atırǵan bir neshe yapon firmalarınıń biri bolǵan kompaniyaǵa, 3.4 milliard dollar bahasında satıldı&lt;ref&gt;{{cite news |last=Fabrikant |first=Geraldine |title=DEAL IS EXPECTED FOR SONY TO BUY COLUMBIA PICTURES |url=https://www.nytimes.com/1989/09/26/business/deal-is-expected-for-sony-to-buy-columbia-pictures.html |access-date=May 22, 2022 |work=The New York Times |date=September 26, 1989 |page=1 | til =en-US}}&lt;/ref&gt;. Bul satıw Coca-Cola ǵa studiyaǵa salǵan investiciyasınan payda alıp keldi. Sońınan Sony eki prodyuserdi, Piter Guber hám Djon Pitersti, Sony 1989-jılı 29-sentyabrde Guber-Peters Entertainment Company dı (burınǵı teleoyın islep shıǵarıw kompaniyası, Barris Industries) 200 million dollarǵa satıp alǵanda, óndiris boyınsha birlesken basshılar sıpatında jumısqa aldı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/09/29/business/company-news-sony-buys-guber-peters.html|title=Sony Buys Guber-Peters|date=September 29, 1989|agency=Reuters|newspaper=The New York Times}}&lt;/ref&gt;. Guber hám Piters 1983-jıldan berli kompaniyada islep kelgen bolıp, 1989-jılı Warner Bros. penen uzaq múddetli kelisim dúzgen edi. Sol waqıtta Warner Communications-tıń sıńar kompaniyası Warner Bros., Sony dı 1 milliard dollarǵa sudqa berdi&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=IllKn7ctWhoC&amp;q=Guber-Peters%20signs%20contract%20deal%20with%20Warner%20Bros.&amp;pg=PT256|title=Bargaining for Advantage|isbn=9781101221372|last1=Richard Shell|first1=G.|date=May 2, 2006|publisher=Penguin }}&lt;/ref&gt;. Sony CPE ni satıp alıwdı 8-noyabrde juwmaqladı, al Guber-Peters ti satıp alıw kelesi kúni tamamlandı.

1989-jılı 1-dekabrde Guber hám Piters GPEC tıń kóp jıllıq advokatı Alan Dj. Levindi jańadan dúzilgen Columbia-nıń Filmed Entertainment Group (FEG) kompaniyasınıń prezidenti hám bas operaciyalıq direktorı lawazımına tayınladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-12-01-fi-247-story.html| bet = Columbia Names Alan Levine President| jumıs = Los Angeles Times| sáne = December 1989 }}&lt;/ref&gt;. FEG quramına Columbia Pictures, Tri-Star Pictures, Triumph Releasing, Columbia Pictures Television, Columbia Pictures Television Distribution, Merv Griffin Enterprises, RCA/Columbia Pictures Home Video (xalıqaralıq ataması RCA/Columbia Pictures International Video), Guber-Peters Entertainment Company, hám qosımsha hám tarqatıw kompaniyaları kirdi.

==== 1990-jıllar ====
1990-jılı Sony júzlegen million dollar tóledi, Columbia House Records Club pochta arqalı satıw biznesiniń yarımın berdi hám Time Warner dan burınǵı Metro-Goldwyn-Mayer (MGM) studiyasınıń Kalver-Sitidegi maydanın satıp aldı. Bul uchastkanı Warner Communications 1989-jılı Lorimar-Telepictures ti satıp alǵanda qolǵa kirgizgen edi. Bul Burbank Studios sherikligin juwmaqladı. Dáslep Columbia Studios dep qayta atalǵan bul jer, keyin Sony Pictures Studios dep ózgertilip, Sony onı qayta qurıw ushın 100 million dollar jumsadı.

Guber hám Piters ózleriniń usı baylıqqa ılayıqlı ekenin dálillewge urındı, biraq ayırım tabıslı joybarlar menen birge kóplegen qımbat sátsizlikler de boldı. Sol jılı Frank Prays Columbia Pictures tıń baslıǵı bolıp tayınlandı. Onıń 1987-jılı tiykarlaǵan Price Entertainment, Inc. kompaniyası 1991-jıldıń mart ayında Columbia menen birlestirildi. Prays 1991-jılı 4-oktyabrde Columbia dan ketti hám onıń ornına Warner Bros. tıń basshısı Mark Kanton keldi. Prays bolsa Price Entertainment ti Price Entertainment Company sıpatında qayta iske qostı hám SPE menen eksklyuziv emes kelisim dúzdi&lt;ref&gt;{{cite news|author=ALAN CITRON|date=October 4, 1991|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-10-04-fi-3363-story.html|title=Columbia Pictures Wraps Up Deal to Make Canton Chairman|work=Los Angeles Times|access-date=February 25, 2013}}&lt;/ref&gt;. Piters 1991-jılı sherigi Guber tárepinen jumıstan bosatıldı, al Guber 1994-jılı óz erkinen demalıs berip, kelesi jılı Mandalay Entertainment ti dúzdi&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Bates|first1=James|last2=Dutka|first2=Elaine|date=September 30, 1994|title=Guber Leaves Sony Pictures to Form Own Firm| til =en-US|work=[[Los Angeles Times]]|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-30-mn-44851-story.html}}&lt;/ref&gt;. 1991-jılı 7-avgustta pútkil operaciya qayta shólkemlestirilip, Sony Pictures Entertainment (SPE) dep qayta ataldı&lt;ref name=&quot;Los Angeles Times 1991-8-7&quot;&gt;[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-08-08-fi-464-story.html &quot;She Holds Torch for Sony Pictures Entertainment&quot;]. ''[[Los Angeles Times]]''&lt;/ref&gt;, hám sol waqıtta TriStar (rásmiy túrde defisi alıp taslanǵan) óziniń televidenie bólimin oktyabr ayında qayta iske qostı. 1991-jıldıń dekabr ayında SPE art-xaus filmleri ushın Sony Pictures Classics ti dúzdi, oǵan Michael Barker, Tom Bernard hám Marcie Bloom basshılıq etti&lt;ref name=&quot;SPC at 15&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/sony-pictures-classics-at-15-139749 |title=Sony Pictures Classics at 15 |first=Anne |last=Thompson |date=October 17, 2006 |work=The Hollywood Reporter |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209021120/http://www.hollywoodreporter.com/news/sony-pictures-classics-at-15-139749 |archive-date=February 9, 2012 |url-status=live |access-date=March 4, 2010 |quote=&quot;They stay behind the films and manage to find a significant core audience for a large number of them, with the occasional $130 million blowout like ''Crouching Tiger, Hidden Dragon,''&quot; [former United Artists president Bingham] Ray says. &quot;But they spend a fraction of what a major studio would spend to get the same number. Their philosophy is not to pile a lot of money on everything. They run a tight ship; they don't have an army of people working for them. They keep things simple.&quot; }} [http://www.allbusiness.com/services/motion-pictures/4803238-1.html Alt URL] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071215090950/http://www.allbusiness.com/services/motion-pictures/4803238-1.html |date=December 15, 2007 }}&lt;/ref&gt;, olar burın United Artists Classics hám Orion Classics te islegen edi. Ashıqtan-ashıq masqara bolǵan Sony, Columbia ǵa salǵan investiciyasınan úlken zıyan kórdi, 1994-jılı 2.7 milliard dollar esaptan shıǵarıldı. 1996-jıldıń noyabr ayında John Calley SPE prezidenti boldı, Amy Pascal ti Columbia Pictures prezidenti hám Chris Lee ni TriStar da óndiris prezidenti etip tayınladı. Kelesi báhárge kelip, studiyalar anıq qayta tiklenip, kassada rekordlıq pátke eristi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/05/26/business/a-strong-debut-helps-as-a-new-chief-tackles-sony-s-movie-problems.html|title=A Strong Debut Helps, as a New Chief Tackles Sony's Movie Problems|last=Fabrikant|first=Geraldine|date=May 26, 1997|work=The New York Times|access-date=May 16, 2019| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. 1992-jılı 7-dekabrde Sony Pictures Barry &amp; Enright oyın-zawıq kórsetiwleri kitapxanasın satıp aldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-13539468.html| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140611025717/http://www.highbeam.com/doc/1G1-13539468.html| bet = Sony Pictures' secret: Goodson's price is right. (Sony Pictures Entertainment Inc.'s licensing deal with Mark Goodson Productions)| jumıs = | sáne = 1992-jıl 7-dekabr | qaralǵan sáne = 2013-jıl 21-yanvar | arxivsáne = 2014-jıl 11-iyun }}&lt;/ref&gt;.

1994-jılı 21-fevralda Columbia Pictures Television hám TriStar Television birlesip Columbia TriStar Television (CTT) ti dúzdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | jumıs = [[Los Angeles Times]]| url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-02-11-fi-21622-story.html| bet = TriStar President Expected to Head Combined Unit| sáne = 1994-jıl 11-fevral | qaralǵan sáne = 2012-jıl 28-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Coe |first1=Steve |title=Feltheimer heads new Columbia TriStar TV |magazine=Broadcasting &amp; Cable |volume=124 |issue=8 |date=February 1994 |page=20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;broadcasting19940221&quot;&gt;{{cite magazine|date=February 21, 1994|title=Feltheimer heads new Columbia TriStar TV |magazine=Broadcasting|page=20}}&lt;/ref&gt;, buǵan CTT Merv Griffin Enterprises ti iyun ayında jawıp bolǵannan keyin &quot;Wheel of Fortune&quot; hám &quot;Jeopardy!&quot; huqıqları da kirgizildi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-06-04-fi-207-story.html|title=Company Town Annex|work=Los Angeles Times|date=June 4, 1994|access-date=October 17, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/06/07/business/sony-griffin-deal.html|title=Sony-Griffin Deal|date=June 7, 1994|work=The New York Times|access-date=July 1, 2013|agency=Reuters| til =en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Sol jılı kompaniya jáne de Stewart Television di satıp aldı, ol &quot;Pyramid&quot; hám &quot;Chain Reaction&quot; sıyaqlı oyın-zawıq kórsetiwlerin islep shıǵarıwı menen tanılǵan edi. 1995-jılı 21-iyulda Sony Pictures Jim Henson Productions penen birlesip, Jim Henson Pictures birlesken kompaniyasın dúzdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.thefreelibrary.com/Brian+Henson+and+Stephanie+Allain+to+Chat+on+Entertainment+Tonight...-a019461018| bet = Brian Henson and Stephanie Allain to Chat on Entertainment Tonight Online| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140509001456/http://www.thefreelibrary.com/Brian+Henson+and+Stephanie+Allain+to+Chat+on+Entertainment+Tonight...-a019461018| arxivsáne = 2014-jıl 9-may | jumıs = thefreelibrary.com| qaralǵan sáne = 2013-jıl 28-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=CLAUDIA ELLER| sáne =July 21, 1995|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-07-21-fi-26458-story.html|title=Company Town : Muppets Cut Deal With Sony Pictures|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=August 28, 2013}}&lt;/ref&gt;.

1990-jılları Columbia, Casino Royale huqıqlarına iye bolǵanlıqtan hám Kevin McClory menen birge Thunderball filminiń úshinshi versiyasın islep shıǵarıwdı jobalap atırǵanlıqtan, básekiles James Bond franshizasın jaratıw jobasın járiyaladı. MGM hám franshizanıń iyeleri Danjaq, LLC 1997-jılı Sony Pictures ke qarsı sud isin qozǵadı, huqıqıy talas eki jıldan soń sırttan kelisim menen juwmaqlandı. Sony Casino Royale huqıqların 10 million dollarǵa, sonıń menen birge Spider-Man di túsiriw huqıqlarına almastırdı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.mi6.co.uk/sections/articles/sony_past_007_attempts.php3?s=articles&amp;t| arxivurl = http://arquivo.pt/wayback/20091010074357/http://www.mi6.co.uk/sections/articles/sony_past_007_attempts.php3?s=articles&amp;t| url-status = dead| arxivsáne = 2009-jıl 10-oktyabr | bet = Past 007 Attempts| baspaxana = MI6, Home of James Bond| sáne = 2004-jıl 14-sentyabr | qaralǵan sáne = 2007-jıl 7-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Bul super qaharman Columbia-nıń eń tabıslı franshizasına aylandı&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://variety.com/2002/scene/markets-festivals/a-league-of-her-own-1117871343/| title=A League of Her Own | first=Anne | last=Thompson |work=Variety | date=August 18, 2002 | access-date=September 8, 2021 }}&lt;/ref&gt;: Birinshi film 2002-jılı shıqtı, al 2021-jılǵa kelip, jetinshi dawamı túsirilip, AQSH ta 2.5 milliard dollardan artıq tabıs keltirdi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/franchise/fr3662122757/?ref_=bo_frs_table_5| qaralǵan sáne = 2021-jıl 8-sentyabr | bet = Franchise: Spider-Man| baspaxana = Box Office Mojo}}&lt;/ref&gt;. 2004-jılı hám 2007-jılı birinshi hám ekinshi dawamları arasında, Sony basshılıǵındaǵı konsorcium MGM di satıp aldı, bunıń nátiyjesinde James Bond franshizasın tarqatıw huqıqlarına iye boldı.

1997-jılı Columbia Pictures Qurama Shtatlarda eń kóp tabıs tapqan kinostudiya bolıp, 1.256 milliard dollar tabıs taptı. 1998-jılı Columbia hám TriStar birlesip Columbia TriStar Motion Picture Group (yaǵnıy Columbia TriStar Pictures) ti dúzdi, biraq eki studiya da óz atları menen óndiris hám tarqatıwdı dawam etti. Pascal jańadan birlesken Columbia Pictures tiń prezidenti lawazımın saqlap qaldı, al Lee birlesken studiyanıń óndiris basshısı boldı&lt;ref&gt;[https://variety.com/1998/biz/news/sony-hitches-tristar-to-col-1117469309/ &quot;Sony hitches TriStar to Col&quot;], ''Variety'', March 31, 1998.&lt;/ref&gt;. 1998-jıl 8-dekabrde Sony Pictures Entertainment, Triumph Films ti jawıp, Screen Gems brendin qorqınıshlı filmler hám ǵárezsiz filmlerdi tarqatıwshı kompaniya sıpatında qayta iske qostı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-dec-08-fi-51776-story.html|title=Sony Forms New Movie Division|work=Los Angeles Times| sáne =December 8, 1998|access-date=October 17, 2021}}&lt;/ref&gt;. 1999-jılı TriStar Television CTT ke qosıldı. Eki jıldan soń, CPT de CTT ke qosıldı.

==== 2000-jıllar ====
2000-jıllarda Sony, Joe Roth basqarǵan Revolution Studios óndiris/tarqatıw kompaniyasın qollap-quwatlaw arqalı óziniń film shıǵarıw kestesin keńeytti. 2001-jıl 25-oktyabrde CTT hám Columbia TriStar Television Distribution (CTTD) birlesip Columbia TriStar Domestic Television ti qurdı.[19] 2002-jıl 16-sentyabrde Columbia TriStar Domestic Television Sony Pictures Television dep qayta ataldı.[20] Jáne de 2002-jılı Columbia AQSH ishki teatr kassalarında eń úlken tabıs rekordın ornattı, 1.575 milliard dollar tabıs taptı, tosınnan óziniń 1997-jılǵı 1.256 milliard dollarlıq rekordın buzdı&lt;ref name=&quot;RR Newswire 2002-9-16&quot;&gt;[http://www.prnewswire.com/news-releases/sony-pictures-entertainment-renames-television-operations-domestic-and-international-divisions-take-sony-name-75774997.html Sony Pictures Entertainment Renames Television Operations; Domestic and International Divisions Take Sony Name], prnewswire.com&lt;/ref&gt;.

==== 2010-jıllar ====
2010-jıl 29-oktyabrde Columbia Pictures-tiń birlesken prezidenti Matt Tolmach The Amazing Spider-Man hám onıń dawamın prodyuserlew ushın lawazımınan ketti. Studiyanıń ekinshi birlesken prezidenti Doug Belgrad studiyanıń jalǵız prezidenti etip kóterildi. Belgrad hám Tolmach 2008-jıldan berli studiyanıń birlesken prezidentleri bolıp, 2003-jıldan berli komanda bolıp islep kelgen edi&lt;ref name=&quot;The Hollywood Reporter&quot;&gt;{{cite news|author=Borys Kit|url=https://www.hollywoodreporter.com/blogs/heat-vision/matt-tolmach-steps-down-columbia-33676|title=Matt Tolmach Steps Down From Columbia Pictures to Produce Spider-Man|work=The Hollywood Reporter|access-date=November 27, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Movie City News&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://moviecitynews.com/2010/10/longtime-columbia-pictures-chiefs-matt-tolmach-and-doug-belgrad-transition-into-new-roles/| bet = Longtime Columbia Pictures Ciefs Matt Tolmach And Doug Belgrad Transition Into New Roles| jumıs = Moviecitynews.com| qaralǵan sáne = 2013-jıl 27-noyabr | arxivsáne = 2013-jıl 3-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20131203033512/http://moviecitynews.com/2010/10/longtime-columbia-pictures-chiefs-matt-tolmach-and-doug-belgrad-transition-into-new-roles/| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;. Sol kúni Hanna Minghella Columbia-nıń óndiris prezidenti etip tayınlandı.&lt;ref name=&quot;The Hollywood Reporter&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Movie City News&quot; /&gt;

2012-jıl 18-noyabrde Sony Pictures Columbianıń Skyfall, The Amazing Spider-Man, 21 Jump Street, Men in Black 3 hám Hotel Transylvania filmleriniń hám Screen Gems tiń Underworld: Awakening, The Vow hám Resident Evil: Retribution filmleriniń tabıslı bolıwı menen dúnya júzi boyınsha 4 milliard dollar payda sızıǵınan ótkenin járiyaladı&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2012/11/skyfalls-669-2m-global-helps-sony-pictures-post-best-ever-4b-worldwide-373984/|title=Skyfall's $669.2M Global Helps Sony Pictures Post Best Ever $4B Worldwide|work=Hollywood Deadline|access-date=November 19, 2012}}&lt;/ref&gt;.

2014-jıl 16-iyulda Doug Belgrad Sony Pictures Entertainment Motion Picture Group tiń prezidenti etip tayınlandı&lt;ref&gt;{{cite news|author=Saba Hamedy| sáne =July 16, 2014|url=https://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-doug-belgrad-sony-promotion-20140716-story.html|title=Doug Belgrad named Sony Motion Picture Group President|work=Los Angeles Times|access-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;. Ol bul lawazımnan 2016-jıldıń iyun ayında ketti. 2-iyunda studiyada xalıqaralıq jergilikli til óndirisiniń basshısı Sanford Panitch Columbia Picturestiń prezidenti etip tayınlandı&lt;ref name=&quot;Variety Panitch&quot;&gt;{{cite news|last1=Rainey|first1=James|title=Sony Names Sanford Panitch Columbia Pictures President|url=https://variety.com/2016/film/news/sony-sanford-panitch-president-columbia-pictures-1201788497/|access-date=June 23, 2017|work=Variety|date=June 3, 2016}}&lt;/ref&gt;.

==== 2020-jıllar ====
2021-jıldıń aprel ayında Sony Netflix, Inc. hám The Walt Disney Company menen kelisim dúzdi, bul kelisim Sony dıń 2022-jıldan 2026-jılǵa shekemgi filmlerin Netflix, Hulu hám Disney+ te kórsetiwge ruqsat beredi. Netflix &quot;1-tólem aynası&quot; dep atalatuǵın eksklyuziv striming huqıqlarına qol qoydı, bul ádette filmniń kinoteatrlarda kórsetilgennen keyingi 18 aylıq dáwirdi qamtıydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Couch| at = Aaron| sáne = 2021-jıl 21-aprel | bet = Netflix Nabs Post-PVOD Streaming Rights to Sony's Feature Films in Multiyear Deal| url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/netflix-nabs-streaming-rights-to-sonys-feature-beginning-in-2022-4163295/| qaralǵan sáne = 2024-jıl 4-fevral | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| til = en-US}}&lt;/ref&gt;, al Disney bolsa filmler ushın &quot;2-tólem aynası&quot; huqıqlarına qol qoydı, bul filmler Disney+ hám Hulu da kórsetiledi, sonday-aq Disneydiń sızıqlı televidenie tarmaqlarında da kórsetiledi&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Couch| at = Aaron| sáne = 2021-jıl 21-aprel | bet = Sony Films Will Move to Disney After Netflix Window Expires| url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/disney-nabs-post-pay-1-rights-for-sonys-feature-films-4170479/| qaralǵan sáne = 2023-jıl 26-fevral | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| til = en-US}}&lt;/ref&gt;.

2021-jıl 17-dekabrde Columbia &quot;Spider-Man: No Way Home&quot; filmin shıǵardı. Film kinoteatrlarda 1 milliard dollardan aslam tabıs taptı, bul [[COVID-19 pandemiyası]] baslanǵannan berli bir milliard tabıs tapqan birinshi film boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Rubin| at = Rebecca| sáne = 2021-jıl 26-dekabr | bet = 'Spider-Man: No Way Home' Becomes First Pandemic-Era Movie to Smash $1 Billion Milestone Globally| url = https://variety.com/2021/film/box-office/spiderman-billion-dollars-box-office-pandemic-1235143308/| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211226165728/https://variety.com/2021/film/box-office/spiderman-billion-dollars-box-office-pandemic-1235143308/| arxivsáne = 2021-jıl 26-dekabr | qaralǵan sáne = 2021-jıl 27-dekabr | jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Whitten| at = Sarah| sáne = 2021-jıl 26-dekabr | bet = 'Spider-Man: No Way Home' becomes first pandemic-era film to break $1 billion at global box office| url = https://www.cnbc.com/2021/12/26/spider-man-no-way-home-tops-1-billion-at-global-box-office.html| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211226172026/https://www.cnbc.com/2021/12/26/spider-man-no-way-home-tops-1-billion-at-global-box-office.html| arxivsáne = 2021-jıl 26-dekabr | qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | jumıs = [[CNBC]]}}&lt;/ref&gt;. Bul film Sony Picturestiń eń kóp tabıs tapqan relizi boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Leston| at = Ryan| sáne = 2021-jıl 30-dekabr | bet = Spider-Man: No Way Home Has Become Sony Pictures' Highest-Grossing Film of All-Time| url = https://www.ign.com/articles/spider-man-no-way-home-has-become-sony-pictures-highest-grossing-film-of-all-time| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220103204322/https://www.ign.com/articles/spider-man-no-way-home-has-become-sony-pictures-highest-grossing-film-of-all-time| arxivsáne = 2022-jıl 3-yanvar | qaralǵan sáne = 2022-jıl 4-yanvar | jumıs = [[IGN]]}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Columbia Pictures Sign.jpg|thumb|left | Kaliforniya shtatınıń Kalver-siti qalasındaǵı Sony Pictures Studiosta Columbia Picturestiń belgisi.]]
2024-jıl 10-yanvarda Sony Pictures Columbia Pictures tiń qurılǵanınıń 100 jıllıǵın jańa qozǵalıslı logomen atap ótti; 100 jıllıq baspa logosı aldın 2023-jıl 14-noyabrde ashıp kórsetilgen edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.mediaplaynews.com/sony-celebrates-columbia-pictures-100th-with-disc-digital-titles-sales/| bet = Sony Celebrates Columbia Pictures' 100th with Disc, Digital Catalog Releases, Sales| sáne = 2024-jıl 10-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/columbia-pictures-100th-anniversary-logo-revealed-1235646992/| bet = Sony Unveils Columbia Pictures 100th Anniversary Logo| jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| sáne = 2023-jıl 14-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Qozǵalıslı logo 2024-jılı qayta shıǵarılǵan &quot;Spider-Man: Across the Spider-Verse&quot; filminde birinshi ret kinoteatrlarda kórsetildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.sonypictures.com/corp/press_releases/2024/0116| bet = Columbia Pictures Centennial Animated Logo To Debut On SPIDER-MAN™: ACROSS THE SPIDER-VERSE Re-Release On January 19| citata = As Columbia Pictures celebrates its 100-year legacy, critically acclaimed and box office smash hit film ''Spider-Man: Across the Spider-Verse'' will be re-released in theaters on January 19, 2024, with the Columbia Pictures animated centennial logo making its theatrical debut.| sáne = 2024-jıl 16-yanvar | qaralǵan sáne = 2024-jıl 9-fevral | jumıs = Sony Pictures}}&lt;/ref&gt;.

== Logotip ==
Columbia Pictures logotipi, qolında jalın uslaǵan hám ústinde drap kiyimi bar hayal (Amerika Qurama Shtatlarınıń kelbeti Kolumbiyanı sáwlelendiredi) súwretlengen Torch Xanım, bes úlken ózgeriske ushıraǵan&lt;ref name=&quot;reelclassicslogo&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.reelclassics.com/Studios/Columbia/columbia-article-logo.htm| bet = The History of a Logo: The Lady with the Torch| baspaxana = reelclassics.com| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080201003950/http://www.reelclassics.com/Studios/Columbia/columbia-article-logo.htm| arxivsáne = 2008-jıl 1-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;logogallery&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.reelclassics.com/Studios/Columbia/columbia-logo-gallery.htm| bet = The Columbia Logo: The Lady with the Torch| baspaxana = reelclassics.com| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080209234721/http://www.reelclassics.com/Studios/Columbia/columbia-logo-gallery.htm| arxivsáne = 2008-jıl 9-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hlaf&quot;&gt;[http://hollywoodlostandfound.net/stories/studiologos/page7.html ''Everything You Wanted To Know About American Film Company Logos But Were Afraid To Ask''], Hollywood Lost and Found&lt;/ref&gt;. Bul logotip kóbinese Erkinlik músini menen salıstırıladı, sebebi Erkinlik músini Columbia Pictures logotipine ilham bergen.&lt;ref name=&quot;hlaf&quot;/&gt;

=== Logotip tariyxı ===
Dáslep 1924-jılı Columbia Pictures logosında shep qolında qalqan hám oń qolında biyday sabaǵın uslaǵan rim áskeri hayalı súwretlengen edi. Bul kórinis 1916-jıldan 1930-jılǵa shekem qollanılǵan turaqlı erkinlik retindegi studiyanıń modeli bolǵan aktrisa Doris Dosherge tiykarlanǵan edi, biraq studiyanıń versiyasında shashı uzınıraq etip islengen&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = USA Coin Album: The Standing Liberty Quarter Dollar {{!}} NGC| url = https://www.ngccoin.com/news/article/5890/USA-Coin-Album/| qaralǵan sáne = 2021-jıl 4-oktyabr | jumıs = www.ngccoin.com}}&lt;/ref&gt;. 1928-jılı logo ózgerdi, endi onda bayraq hám jalın uslaǵan jańa hayal kelbeti payda boldı. Hayal áyyemgi Rim stilindegi bas kiyim, stola kiygen hám palla uslaǵan edi, onıń ústinde doǵa tárizinde &quot;A Columbia Production&quot; (&quot;A Columbia Picture&quot; yamasa &quot;Columbia Pictures Corporation&quot;) degen jazıw bar edi. Bul illyustraciya Uolt Disneydiń &quot;Pinokkio&quot; multfilminde Kók Periniń dawısın bergen aktrisa Evelin Veneyblge tiykarlanǵan. 1926-jıldan 1932-jılǵa shekem qollanılǵan logonıń alternativ versiyasında &quot;Gems of the Screen&quot; (Ekran gáwharları) uranı bar edi; bul ózi &quot;Columbia, the Gem of the Ocean&quot; (Kolumbiya, okean gáwharı) qosıǵınan alınǵan bolıp, keyin Charlz Minc studiyasınıń atın Screen Gems dep ózgertiwge túrtki boldı.

1936-jılı logotip hámmege belgili klassikalıq kórinisine ózgertildi: endi Torch Hayal pedestalda turdı, bas kiyimi joq edi, al onıń artında &quot;Columbia&quot; degen jazıw oyılǵan háripler menen jazılǵan edi. Pittsburg tuwılǵan Djeyn Chester Bartolomyu, onı Garri Kon Kolumbiyada qosımsha aktrisa sıpatında islep atırǵanın kórip tapqan edi, logodaǵı Torch Hayaldı sáwlelendirdi. Jıllar dawamında logonıń bir neshe variantları boldı — ásirese, 1943-jılı &quot;The Desperadoes&quot; filmi ushın reńli versiyası islendi.&lt;ref name=&quot;hlaf&quot;/&gt; Eki jıl burın bayraq belgisiz drapqa aylandı.&lt;ref name=&quot;reelclassicslogo&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;logogallery&quot;/&gt; Sońǵı ózgeris Amerika bayraǵın kiyim sıpatında kiyiwdi nızamsız dep járiyalaǵan federal nızam qabıl etilgennen keyin engizildi. 1950-jılları hayaldıń kiyimi qayta sızılıp, tómen moyınlı hám ashıq tufliyli ayaǵı kórinetuǵın etip reńlendi. Logoda jańa animaciya usılı da qollanıldı, onda Torch jalın ornına nur shashatuǵın boldı. 1955-jıldan 1963-jılǵa shekem Kolumbiya 1936-jılǵı logotiptegi hayaldı Screen Gems bayraǵı astında qollandı, ózin rásmiy túrde &quot;Columbia Pictures gollivud studiyalarınıń bir bólegi&quot; dep járiyaladı, bul haqqında ayırım Screen Gems seriyaları aqırında xabarlandı. 1976-jılǵı &quot;Taxi Driver&quot; filmi &quot;Torch Hayal&quot; qayta isleniwinen aldın shıǵarılǵan sońǵı filmlerdiń biri boldı.

1976-jıldan 1993-jılǵa shekem&lt;ref name=&quot;reelclassicslogo&quot;/&gt; Columbia Pictures eki logotipti qollandı. Birinshi logotip, 1976-jıldan 1981-jılǵa shekem (yamasa 1975-jıldan reklama materialları ushın 1982-jılǵa shekem xalıqaralıq aymaqlar ushın) tek jalınnan shıǵatuǵın nurlardı kórsetetuǵın [[quyash]] nurın paydalandı, biraq hayal ashılıw logotipinde qısqa waqıt kórinedi. Birinshi logoǵa muzıkanı Syuzanna Chiani dúzdi. Studiya birinshi logotipti animaciyalaw ushın vizual effektler jetekshisi Robert Abeldi jumısqa aldı.&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Columbia Pictures Logo| url = https://www.famouslogos.us/columbia-pictures-logo/| jumıs = FamousLogos.us| qaralǵan sáne = 2022-jıl 23-fevral | sáne = 2012 | citata = Robert Abel, the legendary animator and visual effects pioneer was hired to make the animated version of the logo.}}&lt;/ref&gt;, Súwret eliwden aslam jaqtılandırıw ekspoziciyası menen jaratıldı, oǵan sızıqlar hám arnawlı filtr ótkeriwler kiretuǵın edi. Hayal 1981-jılı qaytıp keldi, biraq Koka-Kola shishasına uqsaytuǵın ádewir tegis formada.&lt;ref name=&quot;reelclassicslogo&quot;/&gt; 1981-jılǵı versiya Triumf filmleri ushın da qollanıldı, logotipte hayal Triumf arkasınıń astında turdı. 1982-jıldan 1987-jılǵa shekem studiyanıń Koka-Kola kompaniyası menen birge islesiwi dawamında, Torch Hayaldıń altın versiyası Columbia Pictures Television logotipi ushın qollanıldı, Koka-Kola Kolumbiyanı Sonige satqannan keyin ol 1981-jılǵı versiya menen almastırılǵanǵa shekem. 1976 hám 1981-jılǵı logotipler ushın uranı sáykes túrde &quot;Bizlerge sizlerdi oyın-zawıqqa ruqsat etiń&quot; hám &quot;Áhmiyetli filmler&quot; boldı.

1936, 1976 hám 1981-jıllardaǵı logotip versiyaları keyinirek bir qansha Columbia shıǵarmalarında qollanıldı, ádette belgili bir filmniń qoyılǵan jılına sáykes keliwi ushın.

1992-jılı logotiptiń eń uzaq islegen hám bálkim eń tanımalı versiyası jaratıldı; televidenie bólimi onı birinshi bolıp qollandı. Filmler jańa logotipti kelesi jılı qollana basladı, Piter Guber Skott Mednik hám Mednik Toparın sol waqıtta Sony Pictures iyeligindegi barlıq oyın-zawıq múlkleri ushın logolar jaratıwǵa jumısqa alǵanda&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1992-03-08-ca-5890-story.html| bet = A look inside Hollywood and the movies. : TOO HIP, GOTTA CHANGE : What We Have Here Is a Woman Ready For the '90s| at = DAVID J.| familiya = FOX| sáne = 1992-jıl 8-mart | via = LA Times}}&lt;/ref&gt;. Mednik Nyu-Orlean súwretshisi Maykl Disti&lt;ref&gt;Michael Deas, [http://www.michaeldeas.com/Columbia_Pictures_Logo.htm Columbia Pictures Logo, oil on panel, 18 x 32.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090225210601/http://michaeldeas.com/Columbia_Pictures_Logo.htm |date=February 25, 2009 }}&lt;/ref&gt; logotipti cifrlı qayta sızıw hám hayaldı onıń &quot;klassikalıq&quot; kórinisine qaytarıw ushın jumısqa aldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.neatorama.com/2008/12/03/the-story-behind-hollywood-studio-logos/| bet = The Stories Behind Hollywood Studio Logos| avtor = Alex Santoso| sáne = 2008-jıl 3-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Házirgi logotiptiń úlgisi aktrisa Annett Bening bolǵan degen qalalıq ańız bar. Beningtiń júzi keyinirek &quot;Siz qaysı planetadansız?&quot; (2000) filminiń ashılıw introsında Torch Hayaldıń ústine ishki házil sıpatında qoyılǵan. Maykl Dis logotip ushın úlgi sıpatında The Times-Picayune gazetasınıń 28 jasar grafika suwretshisi Djennifer Djozefti jumısqa aldı&lt;ref name=&quot;ebert&quot;&gt;[[Roger Ebert|Ebert, Roger]] (October 31, 2004). [https://www.rogerebert.com/answer-man/hail-columbia-mystery-solved &quot;Hail, Columbia! Mystery solved&quot;]. ''[[Chicago Sun-Times]]''. Retrieved March 14, 2011.&lt;/ref&gt;. Waqıt sheklewleri sebepli, ol túslik úzilisinde járdem beriwge kelisti. Bul onıń birinshi hám jalǵız modellik tájiriybesi boldı. Sol waqıtta Djozef jaqında eki qabat ekenin bilgen edi&lt;ref&gt;{{Web deregi | sáne = 2023-jıl 29-may | bet = She was 28 when she modeled for Columbia Pictures logo in 1992 and never posed again. Now, photographer shares story behind 'iconic' photoshoot.| url = https://www.yahoo.com/entertainment/she-28-she-modeled-columbia-140044908.html| qaralǵan sáne = 2023-jıl 31-may | jumıs = Yahoo Entertainment| til = en-US}}&lt;/ref&gt;. Dis jáne The Times-Picayune fotografı Keti Andersondı anıqlama fotosúwretin túsiriw ushın jumısqa aldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://petapixel.com/2022/02/20/the-photo-behind-the-iconic-columbia-pictures-torch-lady-logo/| bet = The Photo Behind the Iconic Columbia Pictures 'Torch Lady' Logo| sáne = 2022-jıl 20-fevral | jumıs = PetaPixel}}&lt;/ref&gt;. Animaciyanı 1993-jılı Synthespian Studios kompaniyasında Djeff Kleyzer hám Diana Valchak dúzdi, olar súwretten 2D elementlerin alıp, onı 3D-ge aylandırdı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.synthespianstudios.net/design/columbia/| bet = Columbia Pictures Logo| jumıs = Synthespian Studios| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150924112603/http://www.synthespianstudios.net/design/columbia/| arxivsáne = 2015-jıl 24-sentyabr }}&lt;/ref&gt;. Studiyanıń Sony quramına kiriwi 1996-jılǵa shekem ekranda kórsetilmedi. VHS reklamalarında házirgi logotip Torch Hayaldıń artında stillengen &quot;75&quot; sanı menen kórsetildi, bul 1999-jılı studiyanıń 75 jıllıǵın &quot;Dúnya júzi ekranların jaqtılandırıw&quot; uranı menen belgilewge arnalǵan edi. Házirgi logotip jáne Screen Gems Network hám Columbia Showcase Theatre ushın qollanıldı, bular házir jabılǵan, sáykes túrde Sony Pictures iyeligindegi kórsetiwler hám filmlerdiń sindikatlanǵan efirlerin usınǵan baǵdarlama blokları edi. 2012-jılı házirgi logotip Nyu-Orleandaǵı Ogden Qubla Kórkem-óner muzeyinde súwret sıpatında kórsetildi. Dis WWL-TV ǵa intervyu berdi: &quot;Men onıń úlken ekranǵa shıǵatuǵının hesh oylamaǵan edim hám onıń 20 jıldan keyin de saqlanıp qalatuǵının oylamaǵan edim, álbette onıń muzeyge qoyılatuǵının da oylamaǵan edim, sonlıqtan bul biraz qanaatlandırarlı&quot;&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Iconic image by local artist stands test of time| url = http://www.wwltv.com/news/10pm-Hoss-Columbia-Pictures-Logo-Artist-176043361.html| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121028193900/http://www.wwltv.com/news/10pm-Hoss-Columbia-Pictures-Logo-Artist-176043361.html| arxivsáne = 2012-jıl 28-oktyabr | sáne = 2012-jıl 26-oktyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-may }}&lt;/ref&gt;. 2023-jıl 14-noyabrde Sony studiyanıń 100 jıllıǵı aldınan arnawlı yubiley logotipin ashtı, ol stillengen &quot;100&quot; sanınıń ishindegi házirgi Torch Hayaldan ibarat, al 2024-jıl 10-yanvarda, Columbia Pictures shólkemlestirilgeniniń 100 jıllıǵında, Spider-Verse filmleri stilinde eski logotiplerdi kórsetetuǵın animaciyanı járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | familiya = Vlessing| at = Etan| sáne = 2023-jıl 14-noyabr | bet = Sony Unveils Columbia Pictures 100th Anniversary Logo| url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/columbia-pictures-100th-anniversary-logo-revealed-1235646992/| qaralǵan sáne = 2024-jıl 10-fevral | jumıs = The Hollywood Reporter| til = en-US}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

__BÖLİDİMÖNDEMEW__

[[Kategoriya:Kino álemi]]</text>
      <sha1>air1a89plz3h4wbnj4do3r3njwdx3zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22931</id>
    <revision>
      <id>275497</id>
      <parentid>274920</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T18:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <origin>275497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14366" sha1="1hatmadsaumog84g26if5cmq9rlzbay" xml:space="preserve">[[Fayl:Example_of_a_GUI.png|nobaý|240x240 nükte|Hár túrli elementlerdi kórsetetuǵın grafikalıq paydalanıwshı interfeysi (GUI): radio túymeleri, belgilew qutıları hám basqa elementler]]
'''Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi''' yamasa '''GUI''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''graphical user interface'') ‒ [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılarǵa]] [[Grafika|grafikalıq]] belgiler hám qosımsha belgilew sıyaqlı vizual indikatorlar arqalı elektron qurılmalar menen óz-ara baylanısqa shıǵıwǵa múmkinshilik beretuǵın [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysiniń]] bir túri. Kóplegen qollanbalarda GUI-ler terilgen komanda belgilerine yamasa tekst navigaciyasına tiykarlanǵan tekst tiykarındaǵı UI-ler ornına qollanıladı. GUI-ler [[Komanda qatarı interfeysi|komanda qatarı interfeysleriniń]] (CLI) úyreniwi qıyın dep esaplanǵanlıǵı sebepli jaratılǵan&lt;ref name=&quot;computerhope.com&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.computerhope.com/issues/ch000619.htm| bet = Command line vs. GUI| til = en| jumıs = Computer Hope| qaralǵan sáne = 2020-jıl 3-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://learn.microsoft.com/en-us/archive/blogs/mscom/the-gui-versus-the-command-line-which-is-better-part-1| bet = The GUI versus the Command Line: Which is better? (Part 1)| sáne = 2007-jıl 12-mart | jumıs = [[Microsoft Learn]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 30-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://learn.microsoft.com/en-us/archive/blogs/mscom/the-gui-versus-the-command-line-which-is-better-part-2| bet = The GUI versus the Command Line: Which is better? (Part 2)| sáne = 2007-jıl 26-mart | jumıs = [[Microsoft Learn]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 30-yanvar }}&lt;/ref&gt;, sebebi CLI-ler [[Kompyuter klaviaturası|kompyuter klaviaturasında]] komandalardı teriwdi talap etedi.

GUI-degi háreketler ádette grafikalıq elementlerdi tikkeley basqarıw arqalı orınlanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.sciencedaily.com/terms/graphical_user_interface.htm| bet = Graphical user interface| til = en| jumıs = ScienceDaily| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-may }}&lt;/ref&gt;. Kompyuterlerden tısqarı, GUI-ler kóplegen qol qurılmalarında qollanıladı, mısalı MP3 pleerler, portativ media pleerler, oyın qurılmaları, [[Smartfon|smartfonlar]] hám kishi úy-jay, keńse hám óndiris basqarıw qurılmaları. GUI termini ádette basqa tómen displey ajıratımlılıǵı bar [[Paydalanıwshı interfeysi|interfeys]] túrlerine qollanılmaydı, mısalı, video oyınlarǵa (onda head-up displeyleri (HUD) artıq kóriledi)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.gamasutra.com/features/20060203/wilson_01.shtml| bet = Off with Their HUDs!: Rethinking the Heads-Up Display in Console Game Design| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100119031340/http://www.gamasutra.com/features/20060203/wilson_01.shtml| arxivsáne = 2010-jıl 19-yanvar | avtor = Greg Wilson| jıl = 2006| jumıs = [[Gamasutra]]| qaralǵan sáne = 2006-jıl 14-fevral }}&lt;/ref&gt; yamasa kólemli displeyler sıyaqlı tegis ekranlardı óz ishine almaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.linfo.org/gui.html| bet = GUI definition| sáne = 2004-jıl 1-oktyabr | jumıs = Linux Information Project| qaralǵan sáne = 2008-jıl 12-noyabr }}&lt;/ref&gt;, sebebi bul termin Xerox Palo Alto Izertlew Orayındaǵı [[Informatika|kompyuter ilimi]] izertlewleri dástúrinde ulıwma informaciyanı súwretley alatuǵın 2D displey ekranları kólemi menen sheklengen.

== Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi (GUI) hám óz-ara tásirlesiw dizaynı ==
[[Fayl:Linux_kernel_INPUT_OUPUT_evdev_gem_USB_framebuffer.svg|nobaý|350x350 nükte|GUI kompyuter ekranında kórsetiledi. Bul paydalanıwshı kirgizgen maǵlıwmatlardı qayta islewdiń nátiyjesi hám ádette adam-mashina arasındaǵı tiykarǵı interfeys bolıp tabıladı. Kishi mobil qurılmalarda keń tarqalǵan sensorlı interfeysler vizual shıǵıstı vizual kirisiniń ústinde jaylasadı.]]
GUI-diń vizual kompoziciyasın hám waqıtsha minez-qulqın dizaynlaw adam-kompyuter arasındaǵı baylanıs tarawında baǵdarlama jaratıwdıń áhmiyetli bólegi bolıp tabıladı. Onıń maqseti - saqlanǵan [[Kompyuter programması|baǵdarlamanıń]] logikalıq dizaynınıń nátiyjeliligin hám paydalanıw qolaylılıǵın arttırıwdan ibarat, bul dizayn tarawı paydalanıwǵa jaramlılıq dep ataladı. Paydalanıwshıǵa baǵdarlanǵan dizayn usılları dizaynda kirgizilgen vizual til tapsırmalarǵa jaqsı sáykes keliwin támiyinlew ushın qollanıladı.

Baǵdarlamanıń kórinetuǵın grafikalıq interfeys ózgeshelikleri geyde xrom yamasa GUI dep ataladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.catb.org/~esr/jargon/html/C/chrome.html| bet = chrome| jumıs = www.catb.org| qaralǵan sáne = 2020-jıl 3-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.useit.com/alertbox/ui-chrome.html| bet = Browser and GUI Chrome| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120825022734/http://www.useit.com/alertbox/ui-chrome.html| arxivsáne = 2012-jıl 25-avgust | avtor = Nielsen, Jakob| sáne = 2012-jıl 29-yanvar | jumıs = Nngroup| qaralǵan sáne = 2012-jıl 20-may }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Graphical user interfaces: Graphical user interfaces|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wics.150}}&lt;/ref&gt;. Ádette paydalanıwshılar maǵlıwmatlar menen olar saqlaytuǵın maǵlıwmatlardıń túrine sáykes keletuǵın vizual vidjetlerdi manipulyaciyalaw arqalı baylanısadı. Jaqsı dizaynlanǵan interfeystiń vidjetleri paydalanıwshılardıń maqsetlerine erisiw ushın zárúr bolǵan háreketlerdi qollaw ushın tańlanadı. Model-kórinis-kontroller (model-view-controller) interfeystiń qollanba funkciyalarınan ǵárezsiz hám oǵan tikkeley emes baylanısqan iykemli strukturalarǵa imkaniyat beredi, sonlıqtan GUI ańsat reń ózgertiw múmkinshiligin beredi. Bul paydalanıwshılarǵa qálegen waqtında basqa fon yamasa temanı tańlawǵa yaki dizaynlawǵa múmkinshilik beredi hám dizaynerdiń paydalanıwshı talaplarınıń rawajlanıwı menen interfeysti ózgertiw jumısın jeńillestiredi. Jaqsı GUI dizaynı kóbirek paydalanıwshılarǵa, hám sistema arxitekturasına azıraq baylanıslı boladı. Aynalar sıyaqlı úlken vidjetler ádette veb-bet, elektron xabar yamasa súwret sıyaqlı tiykarǵı prezentaciya mazmunı ushın ramka yamasa konteyner támiyinleydi. Kishirekleri ádette paydalanıwshı-kiris quralı sıpatında xızmet etedi.

GUI arnawlı baǵdarlamalıq GUI-lar retinde vertikal bazardıń talaplarına sáykes dizaynlanǵan bolıwı múmkin. Mısallarǵa avtomatlastırılǵan bankomat mashinaları (ATM), restoranlarda satıw noqatları (POS) sensorlı ekranlar, usaqlap satıw dúkanında qollanılatuǵın óz-ózine xızmet kórsetiwshi kassalar, avia kompaniyasınıń óz-ózine bilet alıw hám rásmiylestiriw, poezd stanciyası yamasa muzey sıyaqlı jámiyetlik keńisliktegi informaciyalıq kioskler hám real waqıt ámeliyat sistemasın (RTOS) qollanatuǵın integraciyalanǵan sanaat qollanbasındaǵı monitorlar yamasa basqarıw ekranları kiredi.

[[Mobil telefon|Mobil telefonlar]] hám portativ oyın sistemaları da arnawlı sensorlı GUI-lardı qollanadı. Jańaraq avtomobiller navigaciya sistemalarında hám multimedia oraylarında yamasa navigaciya-multimedia oray kombinaciyalarında GUI qollanadı.

== Mısallar ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;180&quot; caption=&quot;Grafikalıq ortalıqlar&quot;&gt;
Fayl:GNOME_Shell.png|GNOME Shell
Fayl:KDE_Plasma_6.3_desktop_screenshot.webp|KDE Plasma 6
Fayl:Ubuntu_Mate_18.04.1_with_MATE_1.20.1.png|MATE
Fayl:Wayland_demo_2.png|Mısal Wayland kompozitorındaǵı Aynalar
Fayl:XFCE-4.12-Desktop-standard.png|Xfce
Fayl:E17_bw_screenshot.png|Enlightenment
Fayl:Sugar-home-view-0.82.jpg|Sugar
Fayl:X-Window-System.png|twm X Window System ortalıǵı
Fayl:Dwm-shot.png|dwm ayna menedjeri
Fayl:Linux_Mint_19.1_&quot;Tessa&quot;_(Cinnamon).png|Cinnamon
Fayl:Phosh_0.14.0.png|Phosh
&lt;/gallery&gt;

== Komponentler ==
[[Fayl:Schema_of_the_layers_of_the_graphical_user_interface.svg|nobaý|300x300 nükte|Ayna sistemasına tiykarlanǵan GUI qatlamları]]
GUI informaciyanı jıynaw hám óndiriw wazıypaları ushın paydalanıwshılar óz-ara tásir ete alatuǵın platformanı támiyinlew ushın texnologiyalar hám qurılmalardıń kombinaciyasın paydalanadı.

Kompyuterlerde saqlanǵan informaciyanı kórsetiw ushın vizual tildi quraytuǵın elementler toplamı rawajlanǵan. Bul kompyuter kónlikpeleri az bolǵan adamlarǵa kompyuter baǵdarlamalıq támiynatı menen islewdi hám onı paydalanıwdı ańsatlastıradı. GUI-lerdegi bunday elementlerdiń eń keń tarqalǵan kombinaciyası, ásirese [[Jeke kompyuter|jeke kompyuterlerde]], aynalar, belgiler, tekst maydanları, kanvaslar, menyular, kórsetkish (WIMP) paradigması bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ionos.com/digitalguide/websites/web-development/what-is-a-gui/| bet = What is a graphical user interface (GUI)?| sáne = 2020-jıl 14-sentyabr | til = en| jumıs = IONOS Digitalguide| qaralǵan sáne = 2022-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;.

WIMP óz-ara tásir etiw stili kórsetiw qurılmasınıń interfeysiniń ornın kórsetiw ushın virtual kirgiziw qurılmasın paydalanadı, kóbinese [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]], hám aynalarda shólkemlestirilgen hám belgiler menen kórsetilgen [[Informaciya túsinigi|informaciyanı]] usınadı. Bar bolǵan komandalar menyulerde jıynalǵan, al háreketler kórsetiw qurılması menen ımlaw arqalı orınlanadı. Ayna menedjeri aynalar, qollanbalar hám ayna sisteması arasındaǵı óz-ara tásirlerdi ańsatlastıradı. Ayna sisteması kórsetiw qurılmaları, grafikalıq apparat quralları hám kórsetkishti jaylastırıw sıyaqlı apparat quralların basqaradı.

[[Jeke kompyuter|Jeke kompyuterlerde]], bul elementlerdiń hámmesi displey jumıs stolın kórsetetuǵın jumıs stolı ortalıǵı dep atalatuǵın simulyaciyanı jaratıw ushın jumıs stolı metaforası arqalı modellestiriledi, onda hújjetler hám hújjetler papkaları jaylastırılıwı múmkin. Ayna menedjerleri hám basqa baǵdarlamalıq támiynat jumıs stolı ortalıǵın túrli realizm dárejesinde simulyaciyalaw ushın birlesedi.

Jazbalar tekst hám waqıyalar ushın orın qaldırıw ushın dizimde payda bolıwı múmkin, yamasa ıqshamlılıq hám tekst ushın astında az orın qaldırıp, úlkenirek belgiler ushın torda payda bolıwı múmkin. Ortada variaciyalar bar, mısalı bir neshe baǵanalı elementler dizimi hám belgiden shetke qaray sozılǵan tekst qatarları bar elementler torı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://uxplanet.org/mobile-ux-design-list-view-and-grid-view-8f129b56fd5b| bet = Mobile UX Design: List View and Grid View| avtor = Babich| at = Nick| sáne = 2020-jıl 30-may | til = en| jumıs = Medium| qaralǵan sáne = 2021-jıl 4-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

Internette jiyi ushırasatuǵın kóp qatarlı hám kóp baǵanalı maketler - bul &quot;polka&quot; hám &quot;sarqırama&quot;. Birinshi súwret izlew sistemalarında tabıladı, onda súwretler turaqlı biyiklik penen, biraq ózgermeli uzınlıq penen payda boladı hám ádette CSS qásiyeti hám display: inline-block; parametri menen ámelge asırıladı. Imgur hám TweetDeck-te tabılǵan, turaqlı keńlik, biraq hárbir element ushın ózgermeli biyiklikke iye sarqırama maketi ádette column-width: kórsetiw arqalı ámelge asırıladı.

== Post-WIMP interfeysi ==
Jeke cifrlı járdemshiler (PDA) hám [[Smartfon|smartfonlar]] sıyaqlı kishi qosımsha mobil qurılmalar ádette orın hám ashıq kirgiziw qurılmalarındaǵı sheklewler sebepli WIMP elementlerin túrli birlestiriwshi metaforalar menen paydalanadı. WIMP ushın jaqsı sáykes kelmeytuǵın qosımshalar post-WIMP paydalanıwshı interfeysleri dep atalatuǵın jańaraq óz-ara tásir etiw usılların qollanıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://doi.org/10.1109/38.814559|doi=10.1109/38.814559|title=Beyond WIMP|year=2000|last1=Van Dam|first1=A.|journal=IEEE Computer Graphics and Applications|volume=20|pages=50–51}}&lt;/ref&gt;.

2011-jılǵa kelip, Apple kompaniyasınıń [[iOS]] ([[iPhone]]) hám [[Android]] sıyaqlı ayırım sensorlı ekranǵa tiykarlanǵan operaciyalıq sistemalar post-WIMP dep atalatuǵın GUI klassın paydalanadı. Bular displey menen bir waqıtta birneshe barmaqtı paydalanıp óz-ara tásir etiw usılların qollaydı, bul qısıw hám aylandırıw sıyaqlı háreketlerdi orınlawǵa múmkinshilik beredi, olar bir kórsetkish hám [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]] menen qollanılmaydı.

== Óz-ara tásir ==
GUI menen nátiyjeli óz-ara tásir etiw ushın adam interfeysi qurılmaları [[Kompyuter klaviaturası|kompyuter klaviaturasın]], ásirese klaviatura qısqartpaları menen birge qollanılatuǵın, kursor (yamasa kórsetkish) basqarıwı ushın kórsetiw qurılmaların: [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]], kórsetiw tayaqshası, tachpad, trekbol, djoystik, virtual klaviaturalar hám kóz dárejesindegi móldir informaciya qurılmaların óz ishine aladı.

Sonday-aq, GUI-ge tásir etetuǵın baǵdarlamalar tárepinen orınlanatuǵın háreketler de bar. Mısalı, kompyuter baǵdarlamaları arasındaǵı baylanıstı jeńillestiriw ushın inotify yamasa D-Bus sıyaqlı komponentler bar.

== Derekler ==
{{Derekler|2}}
[[Kategoriya:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysleri]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynat arxitekturası]]
[[Kategoriya:Amerika oylap tabıwları]]
[[Kategoriya:3D grafikalıq paydalanıwshı interfeysleri]]
[[Kategoriya:1963-jılı engizilgenler]]
[[Kategoriya:1973-jılı engizilgenler]]
[[Kategoriya:Adam-kompyuter óz-ara tásiri]]
[[Kategoriya:Kompyuter grafikası]]
[[Kategoriya:Paydalanıwshı interfeysi usılları]]
[[Kategoriya:Esaplaw texnikası qısqartpaları]]
[[Kategoriya:Ayna menedjerleri]]
[[Kategoriya:Jumıs stolı ortalıqları]]
[[Kategoriya:Kompyuter tıshqanshaları]]
[[Kategoriya:Sensorlı ekranlar]]
[[Kategoriya:Maǵlıwmatlar hám informaciyanı vizuallastırıw]]
[[Kategoriya:Jeke kompyuterler]]
[[Kategoriya:Kompyuter jumıs stanciyaları]]
[[Kategoriya:Operaciyalıq sistemalar]]
[[Kategoriya:Qollanıwǵa qolaylıq]]
[[Kategoriya:Esaplaw texnikası tariyxı]]
[[Kategoriya:Adam hám kompyuterdiń óz-ara tásiri tariyxı]]
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>1hatmadsaumog84g26if5cmq9rlzbay</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275498</id>
      <parentid>275497</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T18:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <origin>275498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14357" sha1="9jkbe1gdgwdz8v36721gg264slep5ot" xml:space="preserve">[[Fayl:Example_of_a_GUI.png|nobaý|240x240 nükte|Hár túrli elementlerdi kórsetetuǵın grafikalıq paydalanıwshı interfeysi (GUI): radio túymeleri, belgilew qutıları hám basqa elementler]]
'''Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi''' yamasa '''GUI''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''graphical user interface'') ‒ [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılarǵa]] [[Grafika|grafikalıq]] belgiler hám qosımsha belgilew sıyaqlı vizual indikatorlar arqalı elektron qurılmalar menen óz-ara baylanısqa shıǵıwǵa múmkinshilik beretuǵın [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysiniń]] bir túri. Kóplegen qollanbalarda GUI-ler terilgen komanda belgilerine yamasa tekst navigaciyasına tiykarlanǵan tekst tiykarındaǵı UI-ler ornına qollanıladı. GUI-ler [[Komanda qatarı interfeysi|komanda qatarı interfeysleriniń]] (CLI) úyreniwi qıyın dep esaplanǵanlıǵı sebepli jaratılǵan&lt;ref name=&quot;computerhope.com&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.computerhope.com/issues/ch000619.htm| bet = Command line vs. GUI| til = en| jumıs = Computer Hope| qaralǵan sáne = 2020-jıl 3-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://learn.microsoft.com/en-us/archive/blogs/mscom/the-gui-versus-the-command-line-which-is-better-part-1| bet = The GUI versus the Command Line: Which is better? (Part 1)| sáne = 2007-jıl 12-mart | jumıs = [[Microsoft Learn]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 30-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://learn.microsoft.com/en-us/archive/blogs/mscom/the-gui-versus-the-command-line-which-is-better-part-2| bet = The GUI versus the Command Line: Which is better? (Part 2)| sáne = 2007-jıl 26-mart | jumıs = [[Microsoft Learn]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 30-yanvar }}&lt;/ref&gt;, sebebi CLI-ler [[Kompyuter klaviaturası|kompyuter klaviaturasında]] komandalardı teriwdi talap etedi.

GUI-degi háreketler ádette grafikalıq elementlerdi tikkeley basqarıw arqalı orınlanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.sciencedaily.com/terms/graphical_user_interface.htm| bet = Graphical user interface| til = en| jumıs = ScienceDaily| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-may }}&lt;/ref&gt;. Kompyuterlerden tısqarı, GUI-ler kóplegen qol qurılmalarında qollanıladı, mısalı MP3 pleerler, portativ media pleerler, oyın qurılmaları, [[Smartfon|smartfonlar]] hám kishi úy-jay, keńse hám óndiris basqarıw qurılmaları. GUI termini ádette basqa tómen displey ajıratımlılıǵı bar [[Paydalanıwshı interfeysi|interfeys]] túrlerine qollanılmaydı, mısalı, video oyınlarǵa (onda head-up displeyleri (HUD) artıq kóriledi)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.gamasutra.com/features/20060203/wilson_01.shtml| bet = Off with Their HUDs!: Rethinking the Heads-Up Display in Console Game Design| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100119031340/http://www.gamasutra.com/features/20060203/wilson_01.shtml| arxivsáne = 2010-jıl 19-yanvar | avtor = Greg Wilson| jıl = 2006| jumıs = [[Gamasutra]]| qaralǵan sáne = 2006-jıl 14-fevral }}&lt;/ref&gt; yamasa kólemli displeyler sıyaqlı tegis ekranlardı óz ishine almaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.linfo.org/gui.html| bet = GUI definition| sáne = 2004-jıl 1-oktyabr | jumıs = Linux Information Project| qaralǵan sáne = 2008-jıl 12-noyabr }}&lt;/ref&gt;, sebebi bul termin Xerox Palo Alto Izertlew Orayındaǵı [[Informatika|kompyuter ilimi]] izertlewleri dástúrinde ulıwma informaciyanı súwretley alatuǵın 2D displey ekranları kólemi menen sheklengen.

== Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi (GUI) hám óz-ara tásirlesiw dizaynı ==
[[Fayl:Linux_kernel_INPUT_OUPUT_evdev_gem_USB_framebuffer.svg|nobaý|350x350 nükte|GUI kompyuter ekranında kórsetiledi. Bul paydalanıwshı kirgizgen maǵlıwmatlardı qayta islewdiń nátiyjesi hám ádette adam-mashina arasındaǵı tiykarǵı interfeys bolıp tabıladı. Kishi mobil qurılmalarda keń tarqalǵan sensorlı interfeysler vizual shıǵıstı vizual kirisiniń ústinde jaylasadı.]]
GUI-diń vizual kompoziciyasın hám waqıtsha minez-qulqın dizaynlaw adam-kompyuter arasındaǵı baylanıs tarawında baǵdarlama jaratıwdıń áhmiyetli bólegi bolıp tabıladı. Onıń maqseti - saqlanǵan [[Kompyuter programması|baǵdarlamanıń]] logikalıq dizaynınıń nátiyjeliligin hám paydalanıw qolaylılıǵın arttırıwdan ibarat, bul dizayn tarawı paydalanıwǵa jaramlılıq dep ataladı. Paydalanıwshıǵa baǵdarlanǵan dizayn usılları dizaynda kirgizilgen vizual til tapsırmalarǵa jaqsı sáykes keliwin támiyinlew ushın qollanıladı.

Baǵdarlamanıń kórinetuǵın grafikalıq interfeys ózgeshelikleri geyde xrom yamasa GUI dep ataladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.catb.org/~esr/jargon/html/C/chrome.html| bet = chrome| jumıs = www.catb.org| qaralǵan sáne = 2020-jıl 3-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.useit.com/alertbox/ui-chrome.html| bet = Browser and GUI Chrome| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120825022734/http://www.useit.com/alertbox/ui-chrome.html| arxivsáne = 2012-jıl 25-avgust | avtor = Nielsen, Jakob| sáne = 2012-jıl 29-yanvar | jumıs = Nngroup| qaralǵan sáne = 2012-jıl 20-may }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Graphical user interfaces: Graphical user interfaces|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wics.150}}&lt;/ref&gt;. Ádette paydalanıwshılar maǵlıwmatlar menen olar saqlaytuǵın maǵlıwmatlardıń túrine sáykes keletuǵın vizual vidjetlerdi manipulyaciyalaw arqalı baylanısadı. Jaqsı dizaynlanǵan interfeystiń vidjetleri paydalanıwshılardıń maqsetlerine erisiw ushın zárúr bolǵan háreketlerdi qollaw ushın tańlanadı. Model-kórinis-kontroller (model-view-controller) interfeystiń qollanba funkciyalarınan ǵárezsiz hám oǵan tikkeley emes baylanısqan iykemli strukturalarǵa imkaniyat beredi, sonlıqtan GUI ańsat reń ózgertiw múmkinshiligin beredi. Bul paydalanıwshılarǵa qálegen waqtında basqa fon yamasa temanı tańlawǵa yaki dizaynlawǵa múmkinshilik beredi hám dizaynerdiń paydalanıwshı talaplarınıń rawajlanıwı menen interfeysti ózgertiw jumısın jeńillestiredi. Jaqsı GUI dizaynı kóbirek paydalanıwshılarǵa, hám sistema arxitekturasına azıraq baylanıslı boladı. Aynalar sıyaqlı úlken vidjetler ádette veb-bet, elektron xabar yamasa súwret sıyaqlı tiykarǵı prezentaciya mazmunı ushın ramka yamasa konteyner támiyinleydi. Kishirekleri ádette paydalanıwshı-kiris quralı sıpatında xızmet etedi.

GUI arnawlı baǵdarlamalıq GUI-lar retinde vertikal bazardıń talaplarına sáykes dizaynlanǵan bolıwı múmkin. Mısallarǵa avtomatlastırılǵan bankomat mashinaları (ATM), restoranlarda satıw noqatları (POS) sensorlı ekranlar, usaqlap satıw dúkanında qollanılatuǵın óz-ózine xızmet kórsetiwshi kassalar, avia kompaniyasınıń óz-ózine bilet alıw hám rásmiylestiriw, poezd stanciyası yamasa muzey sıyaqlı jámiyetlik keńisliktegi informaciyalıq kioskler hám real waqıt ámeliyat sistemasın (RTOS) qollanatuǵın integraciyalanǵan sanaat qollanbasındaǵı monitorlar yamasa basqarıw ekranları kiredi.

[[Mobil telefon|Mobil telefonlar]] hám portativ oyın sistemaları da arnawlı sensorlı GUI-lardı qollanadı. Jańaraq avtomobiller navigaciya sistemalarında hám multimedia oraylarında yamasa navigaciya-multimedia oray kombinaciyalarında GUI qollanadı.

== Mısallar ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;180&quot; caption=&quot;Grafikalıq ortalıqlar&quot;&gt;
Fayl:GNOME_Shell.png|GNOME Shell
Fayl:KDE_Plasma_6.3_desktop_screenshot.webp|KDE Plasma 6
Fayl:Ubuntu_Mate_18.04.1_with_MATE_1.20.1.png|MATE
Fayl:Wayland_demo_2.png|Mısal Wayland kompozitorındaǵı Aynalar
Fayl:XFCE-4.12-Desktop-standard.png|Xfce
Fayl:E17_bw_screenshot.png|Enlightenment
Fayl:Sugar-home-view-0.82.jpg|Sugar
Fayl:X-Window-System.png|twm X Window System ortalıǵı
Fayl:Dwm-shot.png|dwm ayna menedjeri
Fayl:Linux_Mint_19.1_&quot;Tessa&quot;_(Cinnamon).png|Cinnamon
Fayl:Phosh_0.14.0.png|Phosh
&lt;/gallery&gt;

== Komponentler ==
[[Fayl:Schema_of_the_layers_of_the_graphical_user_interface.svg|nobaý|300x300 nükte|Ayna sistemasına tiykarlanǵan GUI qatlamları]]
GUI informaciyanı jıynaw hám óndiriw wazıypaları ushın paydalanıwshılar óz-ara tásir ete alatuǵın platformanı támiyinlew ushın texnologiyalar hám qurılmalardıń kombinaciyasın paydalanadı.

Kompyuterlerde saqlanǵan informaciyanı kórsetiw ushın vizual tildi quraytuǵın elementler toplamı rawajlanǵan. Bul kompyuter kónlikpeleri az bolǵan adamlarǵa kompyuter baǵdarlamalıq támiynatı menen islewdi hám onı paydalanıwdı ańsatlastıradı. GUI-lerdegi bunday elementlerdiń eń keń tarqalǵan kombinaciyası, ásirese [[Jeke kompyuter|jeke kompyuterlerde]], aynalar, belgiler, tekst maydanları, kanvaslar, menyular, kórsetkish (WIMP) paradigması bolıp tabıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.ionos.com/digitalguide/websites/web-development/what-is-a-gui/| bet = What is a graphical user interface (GUI)?| sáne = 2020-jıl 14-sentyabr | til = en| jumıs = IONOS Digitalguide| qaralǵan sáne = 2022-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;.

WIMP óz-ara tásir etiw stili kórsetiw qurılmasınıń interfeysiniń ornın kórsetiw ushın virtual kirgiziw qurılmasın paydalanadı, kóbinese [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]], hám aynalarda shólkemlestirilgen hám belgiler menen kórsetilgen [[Informaciya túsinigi|informaciyanı]] usınadı. Bar bolǵan komandalar menyulerde jıynalǵan, al háreketler kórsetiw qurılması menen ımlaw arqalı orınlanadı. Ayna menedjeri aynalar, qollanbalar hám ayna sisteması arasındaǵı óz-ara tásirlerdi ańsatlastıradı. Ayna sisteması kórsetiw qurılmaları, grafikalıq apparat quralları hám kórsetkishti jaylastırıw sıyaqlı apparat quralların basqaradı.

[[Jeke kompyuter|Jeke kompyuterlerde]], bul elementlerdiń hámmesi displey jumıs stolın kórsetetuǵın jumıs stolı ortalıǵı dep atalatuǵın simulyaciyanı jaratıw ushın jumıs stolı metaforası arqalı modellestiriledi, onda hújjetler hám hújjetler papkaları jaylastırılıwı múmkin. Ayna menedjerleri hám basqa baǵdarlamalıq támiynat jumıs stolı ortalıǵın túrli realizm dárejesinde simulyaciyalaw ushın birlesedi.

Jazbalar tekst hám waqıyalar ushın orın qaldırıw ushın dizimde payda bolıwı múmkin, yamasa ıqshamlılıq hám tekst ushın astında az orın qaldırıp, úlkenirek belgiler ushın torda payda bolıwı múmkin. Ortada variaciyalar bar, mısalı bir neshe baǵanalı elementler dizimi hám belgiden shetke qaray sozılǵan tekst qatarları bar elementler torı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://uxplanet.org/mobile-ux-design-list-view-and-grid-view-8f129b56fd5b| bet = Mobile UX Design: List View and Grid View| avtor = Babich| at = Nick| sáne = 2020-jıl 30-may | til = en| jumıs = Medium| qaralǵan sáne = 2021-jıl 4-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

Internette jiyi ushırasatuǵın kóp qatarlı hám kóp baǵanalı maketler - bul &quot;polka&quot; hám &quot;sarqırama&quot;. Birinshi súwret izlew sistemalarında tabıladı, onda súwretler turaqlı biyiklik penen, biraq ózgermeli uzınlıq penen payda boladı hám ádette CSS qásiyeti hám display: inline-block; parametri menen ámelge asırıladı. Imgur hám TweetDeck-te tabılǵan, turaqlı keńlik, biraq hárbir element ushın ózgermeli biyiklikke iye sarqırama maketi ádette column-width: kórsetiw arqalı ámelge asırıladı.

== Post-WIMP interfeysi ==
Jeke cifrlı járdemshiler (PDA) hám [[Smartfon|smartfonlar]] sıyaqlı kishi qosımsha mobil qurılmalar ádette orın hám ashıq kirgiziw qurılmalarındaǵı sheklewler sebepli WIMP elementlerin túrli birlestiriwshi metaforalar menen paydalanadı. WIMP ushın jaqsı sáykes kelmeytuǵın qosımshalar post-WIMP paydalanıwshı interfeysleri dep atalatuǵın jańaraq óz-ara tásir etiw usılların qollanıwı múmkin&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://doi.org/10.1109/38.814559|doi=10.1109/38.814559|title=Beyond WIMP|year=2000|last1=Van Dam|first1=A.|journal=IEEE Computer Graphics and Applications|volume=20|pages=50–51}}&lt;/ref&gt;.

2011-jılǵa kelip, Apple kompaniyasınıń [[iOS]] ([[iPhone]]) hám [[Android]] sıyaqlı ayırım sensorlı ekranǵa tiykarlanǵan operaciyalıq sistemalar post-WIMP dep atalatuǵın GUI klassın paydalanadı. Bular displey menen bir waqıtta birneshe barmaqtı paydalanıp óz-ara tásir etiw usılların qollaydı, bul qısıw hám aylandırıw sıyaqlı háreketlerdi orınlawǵa múmkinshilik beredi, olar bir kórsetkish hám [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]] menen qollanılmaydı.

== Óz-ara tásir ==
GUI menen nátiyjeli óz-ara tásir etiw ushın adam interfeysi qurılmaları [[Kompyuter klaviaturası|kompyuter klaviaturasın]], ásirese klaviatura qısqartpaları menen birge qollanılatuǵın, kursor (yamasa kórsetkish) basqarıwı ushın kórsetiw qurılmaların: [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]], kórsetiw tayaqshası, tachpad, trekbol, djoystik, virtual klaviaturalar hám kóz dárejesindegi móldir informaciya qurılmaların óz ishine aladı.

Sonday-aq, GUI-ge tásir etetuǵın baǵdarlamalar tárepinen orınlanatuǵın háreketler de bar. Mısalı, kompyuter baǵdarlamaları arasındaǵı baylanıstı jeńillestiriw ushın inotify yamasa D-Bus sıyaqlı komponentler bar.

== Derekler ==
{{Derekler|2}}
[[Kategoriya:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysleri]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynat arxitekturası]]
[[Kategoriya:Amerika oylap tabıwları]]
[[Kategoriya:3D grafikalıq paydalanıwshı interfeysleri]]
[[Kategoriya:1963-jılı engizilgenler]]
[[Kategoriya:1973-jılı engizilgenler]]
[[Kategoriya:Adam-kompyuter óz-ara tásiri]]
[[Kategoriya:Kompyuter grafikası]]
[[Kategoriya:Paydalanıwshı interfeysi usılları]]
[[Kategoriya:Esaplaw texnikası qısqartpaları]]
[[Kategoriya:Ayna menedjerleri]]
[[Kategoriya:Jumıs stolı ortalıqları]]
[[Kategoriya:Kompyuter tıshqanshaları]]
[[Kategoriya:Sensorlı ekranlar]]
[[Kategoriya:Maǵlıwmatlar hám informaciyanı vizuallastırıw]]
[[Kategoriya:Jeke kompyuterler]]
[[Kategoriya:Kompyuter jumıs stanciyaları]]
[[Kategoriya:Operaciyalıq sistemalar]]
[[Kategoriya:Qollanıwǵa qolaylıq]]
[[Kategoriya:Esaplaw texnikası tariyxı]]
[[Kategoriya:Adam-kompyuter óz-ara tásiri tariyxı]]
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>9jkbe1gdgwdz8v36721gg264slep5ot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Empatiya kartası</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23023</id>
    <revision>
      <id>275510</id>
      <parentid>274907</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi|Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5033" sha1="jsazlnk7d8rtrt1qyyn5twbspx55qaj" xml:space="preserve">{{Derekler}}

'''Empatiya kartası''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''empathy map'') – paydalanıwshı tájiriybesin dizaynlaw hám [[adam-kompyuter óz-ara tásiri]] tájiriybesinde keń qollanılatuǵın vizualizaciya quralı. Empatiyalı dizaynǵa baylanıslı, empatiya kartasınıń tiykarǵı maqseti – aqırǵı [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshını]] túsiniwge kópir bolıw. Qollanıw kontekstinde, bul qural paydalanıwshınıń mútájliklerin ulıwma túsiniw ushın hám paydalanıwshıǵa baǵdarlanǵan sheshimge kontekst beriw ushın qollanıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.nngroup.com/articles/empathy-mapping/| bet = Empathy Mapping: The First Step in Design Thinking| avtor = Experience| at = World Leaders in Research-Based User| til = en| jumıs = Nielsen Norman Group| qaralǵan sáne = 2021-jıl 3-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

== Strukturası ==
Dástúrli empatiya kartası tórt kategoriyadan baslanadı: aytadı, oylaydı, isleydi hám sezedi. Kartanıń orayında, paydalanıwshı yamasa tulǵa kórsetiledi, bul tájiriybeshiler menen mápli táreplerge izertlewdiń qanday tiptegi adamǵa baǵdarlanǵanın esletip turadı. Empatiya kartasınıń hárbir kategoriyası paydalanıwshınıń oy-pikirleri menen sezimleriniń xronologiyalıq tártipsiz súwretin kórsetedi.

* '''Aytadı''' kategoriyası paydalanıwshınıń izertlew yamasa testlew waqtında dawıslap aytqanların óz ishine aladı. Ideal jaǵdayda, hárbir punkt paydalanıwshınıń óz sózlerine múmkin bolǵanınsha jaqın jazıladı.
* '''Oylaydı''' kategoriyası paydalanıwshınıń oyların óz ishine aladı. Mazmunı Aytadı kategoriyası menen birdey bolıwı múmkin bolsa da, Oylaydı kategoriyası paydalanıwshılardıń uyalshaqlıq yamasa sıpayılıq sıyaqlı sociallıq faktorlarǵa baylanıslı bólisiwdi qálemeytuǵın oyların qamtıw ushın islengen.
* '''Isleydi''' kategoriyası paydalanıwshınıń háreketleri menen minez-qulqın óz ishine aladı. Bul paydalanıwshınıń fizikalıq ne islep atırǵanın kórsetedi hám paydalanıwshılardıń háreketlerin jazıp aladı.
* '''Sezedi''' kategoriyası paydalanıwshınıń tájiriybesi kontekstindegi emocionallıq jaǵdayın óz ishine aladı. Bul ádette paydalanıwshınıń tájiriybe tuwralı qanday sezimge iye ekenligi haqqında informaciya yamasa sózlerdi óz ishine aladı.

Biraq, waqıt ótiwi menen, empatiya kartası industriyada kóbirek kontekst hám informaciyalıq arxitektura beriw ushın jańalandı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://medium.com/the-xplane-collection/updated-empathy-map-canvas-46df22df3c8a| bet = Updated Empathy Map Canvas| avtor = Gray| at = Dave| sáne = 2018-jıl 21-iyul | til = en| jumıs = The XPLANE Collection| qaralǵan sáne = 2021-jıl 3-dekabr }}&lt;/ref&gt;.

Empatiya kartaları túrli formalarda bolıwı múmkin, biraq olardıń ulıwma tiykarǵı elementleri bar. Joqarıda aytılǵan tórt dástúrli kategoriyadan tısqarı, empatiya kartasına basqa da kategoriyalar kirgiziliwi múmkin&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.uxbooth.com/articles/empathy-mapping-a-guide-to-getting-inside-a-users-head/| bet = Empathy Mapping: A Guide to Getting Inside a User's Head| avtor = Brown| at = Jennifer| sáne =  | jumıs = UX Booth}}&lt;/ref&gt;. Mine jiyi qollanılatuǵın eki qosımsha kategoriya:

* '''Kóredi''' kategoriyası paydalanıwshılardıń kózleri arqalı baqlaǵan informaciyalardı óz ishine aladı. Bul paydalanıwshılardıń bazarda yamasa tikkeley ortada kórgenleri, basqa adamlardıń aytqanları hám islegenleri, yamasa olar kóretuǵın yamasa oqıytuǵın mazmun bolıwı múmkin.
* '''Esitedi''' kategoriyası – paydalanıwshı neni esitedi hám bul oǵan qalay tásir etedi. Bul jeke baylanıslar hám media sıyaqlı basqa da derekler bolıwı múmkin. Ústirtin informaciya aǵımların hújjetlestiriwdiń ornına, komanda paydalanıwshıǵa tásir etetuǵın detallarǵa dıqqat awdarıwı kerek.

== Empatiya kartası hám jeke adam (tulǵa) arasındaǵı ayırmashılıq ==
Empatiya kartası menen tulǵanıń qollanılıwın aljastırıw ańsat. Olardıń ekewi de izertlew processinde qollanılatuǵın áhmiyetli hám keń tarqalǵan qurallar. Mine tiykarǵı ayırmashılıq:

* Empatiya kartası erte izertlew processinde payda boladı. Ol paydalanıwshınıń aqıl-oyı hám júregine kiriw ushın qollanıladı. Empatiya kartası paydalanıwshınıń jaǵdayın súwretlewge, sonday-aq keleshekte qanday izertlewler zárúr bolıwı múmkinligin qarap shıǵıwǵa járdem beredi.
* Tulǵa anıǵıraq hám rásmiylirek. Mútájlikler menen máselelerdi sheshiw ushın jaqsı islengen tulǵanı jaratıw ushın, komanda tereń izertlew ótkeriwi kerek. Tulǵalar processtiń keyingi basqıshlarında jaqsıraq paydalanıladı. 

== Derekler ==

[[Kategoriya:Programmalıq támiynat arxitekturası]]
[[Kategoriya:Adam-kompyuter óz-ara tásiri]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]
{{Derekler}}
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>jsazlnk7d8rtrt1qyyn5twbspx55qaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha Wikipediashılar dizimi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23879</id>
    <revision>
      <id>275479</id>
      <parentid>275473</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>275479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8217" sha1="2u1y9ussvkn06rv87uhde10y42ml103" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25328}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qaraqalpaqpan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}}
|-
| 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Srajatdin Usnatdinov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}}
|-
| 4 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4829}}]] || {{Permissions|Bekan88}}
|-
| 5 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4422}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}}
|-
| 6 || [[User:Inosham|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Inosham&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}}
|-
| 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abdullaeva Shaxnoza-Banu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}}
|-
| 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Doniyor Yóldoshev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2562}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 9 || [[User:Рахман3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Рахман3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}}
|-
| 10 || [[User:Rabiga Shabatova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rabiga Shabatova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1653}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 11 || [[User:PirjanovNurlan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PirjanovNurlan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}}
|-
| 12 || [[User:Anas1712|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anas1712&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}}
|-
| 13 || [[User:Qarahat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qarahat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}}
|-
| 14 || [[User:Gozzalina|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gozzalina&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}}
|-
| 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:927}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 16 || [[User:Kuwanishbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kuwanishbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}}
|-
| 17 || [[User:AlefZet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlefZet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}}
|-
| 18 || [[User:Aysabirlijol|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aysabirlijol&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}}
|-
| 19 || [[User:Umarxon III|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umarxon III&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 20 || [[User:Baurzhanuly|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baurzhanuly&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}}
|-
| 21 || [[User:Biypona|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Biypona&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}}
|-
| 22 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:488}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}}
|-
| 23 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bazarbaeva Eleonora&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}}
|-
| 24 || [[User:QRNKS|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QRNKS&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}}
|-
| 25 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 26 || [[User:Mrshaxas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mrshaxas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 27 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 28 || [[User:Muxammedqudaynazarov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Muxammedqudaynazarov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}}
|-
| 29 || [[User:Begdullaman|Begdullaman]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:330}}]] || {{Permissions|Begdullaman}}
|-
| 30 || [[User:Qareken Balasi|Qareken Balasi]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}}
|-
| 31 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurlibek Urgenichbaev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}}
|-
| 32 || [[User:BEGJIGIT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BEGJIGIT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}}
|-
| 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Saxibjamal Esemuratova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}}
|-
| 34 || [[User:Pirnazarova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pirnazarova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}}
|-
| 35 || [[User:Holder|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Holder&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}}
|-
| 36 || [[User:Miracle0302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Miracle0302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}}
|-
| 37 || [[User:Begjigit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Begjigit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}}
|-
| 38 || [[User:Kmoksy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmoksy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}}
|-
| 39 || [[User:AbzalM|AbzalM]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|AbzalM}}
|-
| 40 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 41 || [[User:NurkaArzay|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NurkaArzay&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}}
|-
| 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gúlxan Medetbekovna&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}}
|-
| 43 || [[User:Bakhit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bakhit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}}
|-
| 44 || [[User:Melek jurnalist|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Melek jurnalist&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}}
|-
| 45 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 46 || [[User:Jannazarova Sh|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jannazarova Sh&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}}
|-
| 47 || [[User:Jámiy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jámiy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}}
|-
| 48 || [[User:İmmortalance|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;İmmortalance&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}}
|-
| 49 || [[User:Romaine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Romaine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}}
|-
| 50 || [[User:Kagansky|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kagansky&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}}
{{/end}}</text>
      <sha1>2u1y9ussvkn06rv87uhde10y42ml103</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Programmalıq támiynattıń qátelerge shıdamlıǵı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24301</id>
    <revision>
      <id>275523</id>
      <parentid>208765</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Programmalıq támiynat sapası|Programmalıq támiynat sapası]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7707" sha1="0efst1dckmca65j6m9059j3zi8b36kr" xml:space="preserve">'''Programmalıq támiynattıń qátelerge shıdamlıǵı''' ‒ bul [[Programmalıq támiynat|kompyuter programmalıq támiynatınıń]] sistema yamasa [[Kompyuter apparatlıq támiynatı|apparatlıq támiynatta]] qáteler bolǵan jaǵdayda da óziniń normal jumısın dawam ettiriw uqıplılıǵı. Qátelerge shıdamlı programmalıq támiynat qátelerge qaramastan talaplardı qanaatlandırıw uqıplılıǵına iye&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.ece.cmu.edu/~koopman/des_s99/sw_fault_tolerance/| bet = Software Fault Tolerance| baspaxana = Carnegie Mellon University}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://people.csail.mit.edu/strumpen/micro98.pdf| bet = Portable and Fault Tolerant Software Systems| baspaxana = Massachusetts Institute of Technology}}&lt;/ref&gt;.

Sistemanı kóbirek qátelerge shıdamlı etiw ushın tómendegi dizayn úlgileri birge qollanılıwı kerek: qaytalaw, artqa qaytıw, waqıt sheklewi, elektr shınjırı úzgishi hám bólim úlgisi&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Kubernetes Native Microservices with Quarkus and MicroProfile|publisher=Manning|year=2022|isbn=9781638357155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Acing the System Design Interview|publisher=Manning|year=2024|isbn=9781638355915}}&lt;/ref&gt;.

Sistemańızdı kóbirek qátelerge shıdamlı etiw ushın, siz 99-procentli keshigiwdi ólshewińiz hám qalǵan 1% ti (yaǵnıy sońǵı keshigiwlerin) óz-ózin saqlaw mexanizmleri arqalı baqlawda uslawıńız kerek&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Understanding Distributed Systems: What every developer should know about large distributed applications|year=2021|isbn=978-1838430207|publisher=Roberto Vitillo}}&lt;/ref&gt;.

== Kirisiw ==
Eń turaqlı nárse - bul ózgeris. Bul sózsiz programmalıq támiynat sistemalarına basqa qubılıslarǵa qaraǵanda kóbirek tuwrı keledi, biraq barlıq programmalıq támiynatlar birdey jol menen ózgermeydi, sonlıqtan programmalıq támiynattıń qátelerge shıdamlılıq usılları ózgeriwshi mánislerdi ózgertiw arqalı orınlanıw qátelerin jeńip ótiw ushın dúzilgen, usılayınsha qabıl etiwge bolatuǵın programma halatın jaratadı. Programmalıq támiynat qátelerin baqlaw zárúrligi búgingi kúnde programmalıq támiynat sanaatında eń tez ósip atırǵan mashqalalardıń biri bolıp tabıladı. Qátelerge shıdamlılıq [[programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]dıń dáslepki basqıshında tiykarǵı itibar beriliwi kerek bolǵan másele bolıwı kerek.

Programmalıq támiynattıń qátelerge shıdamlılıǵı ushın hár qıylı mexanizmler bar, olardıń arasında:

* Qayta tiklew blokları
* N-versiyalı programmalıq támiynat
* Óz-ózin tekseriwshi programmalıq támiynat

== Operaciyalıq sistemanıń buzılıwı ==
Kompyuter qosımshaları [[Kompyuter klaviaturası|klaviatura]], [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]], ekran, diskli qurılma, tarmaq hám printer sıyaqlı ortaq resurslarǵa kiriw ushın qosımsha programmalastırıw interfeysi (API) arqalı soraw jiberedi. Olar eki jol menen irkiliske ushırawı múmkin.

* Bloklanǵan sorawlar
* Qáteler

Bloklanǵan (tosqınlı) soraw - bul operaciyalıq sistemadan nátiyjeler alınǵansha kompyuter programmasın toqtatatuǵın xızmetler sorawı.

Mısal retinde, TCP sorawı uzaqtaǵı serverden juwap alınǵansha tosqınlıqqa ushıraydı. Bul veb-brauzer menen háreket etkenińizde júz beredi. Intensiv esaplawlar da tosqınlı API sorawı menen birdey nátiyjege alıp keletuǵın uzaq keshigiwlerge sebep boladı.

Tosqınlıqtı basqarıw ushın eki usıl qollanıladı.

* Aǵımlar
* Taymerler

Aǵımlar hárbir tosqınlıqqa ushırawı múmkin bolǵan API sorawı ushın ayrıqsha orınlanıw izbe-izligin támiyinleydi. Bul ulıwma qosımshanıń resurs kútiw barısında toqtap qalıwınıń aldın alıwı múmkin. Bunıń artıqmashlıǵı - basqa háreketler orın alıp atırǵan waqıtta API sorawınıń jaǵdayı haqqındaǵı hesh qanday informaciya joǵalmaydı.

Aǵımlardı qollaytuǵın tillerge tómendegiler kiredi:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Ada (programmalastırıw tili)|Ada]]
|Afnix
|[[C++]]
|[[C Sharp (programmalastırıw tili)|C#]]
|CILK
|Eiffel
|Erlang
|-
|[[Java (programmalastırıw tili)|Java]]
|Lisp
|Magenta
|Modula 3
|Napier 88
|Oz
|Presto
|-
|pSather
|Perl 5.8.7+
|[[PHP]]
|[[Python (programmalastırıw tili)|Python]]
|R
|Ruby
|Smalltalk
|-
|Tcl/Tk
|V
|Unicon
|Ballerina
|D
|
|
|}
Taymerler bloklanǵan shaqırıwdıń úziliwine múmkinshilik beredi. Periodlı taymer baǵdarlamashıǵa aǵımlardı eliklewge múmkinshilik beredi. Úzilisler ádette bloklanǵan API shaqırıwı yamasa intensiv esaplawdıń halatına baylanıslı hár qanday informaciyanı joq qıladı, sonlıqtan baǵdarlamashı bul informaciyanı bólek esapqa alıwı kerek.

Aǵımsız tillerge tómendegiler kiredi:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Bash
|[[JavaScript|Javascript]]
|SQL
|Visual Basic
|}
Taymerler menen buzılǵan jaǵday júz beredi. Onı tómendegiler arqalı boldırmawǵa boladı:

* Programmalıq támiynat jaǵdayın qadaǵalaw
* Semafor
* Bloklaw

=== Qáteler ===
Qáteler POSIX úylesimli sistemalarda signallar arqalı payda boladı, hám bul signallar API shaqırıwlarınan, operaciyalıq sistemadan hám basqa qosımshalardan kelip shıǵadı.

Qánday da bir qayta islewshi kodı bolmaǵan hár qanday signal qosımshanıń mezgilsiz toqtawına alıp keletuǵın qátege aylanadı.

Qayta islewshi - bul qosımsha signal alǵanda talap boyınsha orınlanatuǵın funkciya. Bul qáte islew dep ataladı.

Toqtatıw signalı - bul qayta islew múmkin bolmaǵan jalǵız signal. Barlıq basqa signallar qayta islewshi funkciyaǵa baǵdarlanıwı múmkin.

Qayta islewshi funkciyalar eki keń túrge bólinedi:

* Inicializaciyalanǵan
* Qatar ishindegi

Inicializaciyalanǵan qayta islewshi funkciyalar programmalıq támiynat iske túskende hárbir signal menen juplasadı. Bul sáykes signal kelgende qayta islewshi funkciyanıń iske túsiwine alıp keledi. Bul usıl taymerler menen birge aǵımdı eliklew ushın qollanılıwı múmkin.

Qatar ishindegi qayta islewshi funkciyalar arnawlı sintaksis paydalanıp shaqırıw menen baylanıstırıladı. Eń tanıs bolǵanı - C++ hám Java menen qollanılatuǵın tómendegisi:

: try
: {
:: API_call();
: }
: catch
: {
:: signal_handler_code;
: }

== Apparatlıq támiynattıń buzılıwı ==
Programmalıq támiynat ushın apparatlıq támiynattıń qátelikke shıdamlılıq tómendegilerdi talap etedi:

* Rezerv kóshiriw
* Artıqmashılıq

Rezerv kóshiriw apparatlıq támiynattı almastırıw kerek bolǵan jaǵdayda informaciyanı saqlaydı. Bul eki usıldıń biri menen islenedi:

* Programmalıq támiynat arqalı avtomatik jobalastırılǵan rezerv kóshiriw
* Belgili bir keste boyınsha qoldan rezerv kóshiriw
* Informaciyanı qayta tiklew

Rezerv kóshiriw, rezerv informaciyanı almastırıw sistemasında qolaylı etiw ushın informaciyanı qayta tiklew strategiyasın talap etedi. Qayta tiklew processi ádette kóp waqıt aladı, hám qayta tiklew processi tamamlanǵansha informaciya qoljetimsiz boladı.

Artıqmashılıq, qayta tiklew keshigiwi qısqa bolıwı ushın informaciyanı birden kóp kompyuter esaplaw qurılmasında kóbeytiwge tiykarlanǵan. Oǵan kerek bolǵansha belsendi emes turǵan tiri sistemaǵa úziliksiz rezerv kóshiriw arqalı erisiwge boladı (sinxronlanǵan rezerv kóshiriw).

Buǵan jáne de informaciyanı birdey bir neshe sistemada jaratılǵan waqıtta kóbeytiw arqalı erisiwge boladı, bul qayta tiklew keshigiwin joq etiwi múmkin.

== Derekler ==
{{Derekler}}
__BÖLİDİMÖNDEMEW__

[[Kategoriya:Programmalıq támiynat arxitekturası]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynat sapası]]</text>
      <sha1>0efst1dckmca65j6m9059j3zi8b36kr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Texnikalıq qarız</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24646</id>
    <revision>
      <id>275522</id>
      <parentid>266323</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Programmalıq támiynatqa xızmet kórsetiw|Programmalıq támiynatqa xızmet kórsetiw]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14231" sha1="9v0b10gslum8w9jf5cxvri0u4gp5fvu" xml:space="preserve">[[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] hám basqa da [[Informaciyalıq texnologiya|informaciyalıq texnologiyalar]] tarawlarında, '''texnikalıq qarız''' (sonday-aq '''dizayn qarızı'''&lt;ref name=&quot;Girish 2014&quot;&gt;{{Cite book|title=Refactoring for Software Design Smells}}&lt;/ref&gt; yamasa '''kod qarızı''' dep te ataladı) – bul tiykarlıraq sheshim ornına tezirek sheshimdi tańlawdıń nátiyjesinde keleshekte qosımsha jumıstıń payda bolıwınıń boljanǵan bahası&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.techopedia.com/definition/27913/technical-debt| bet = Definition of the term &quot;Technical Debt&quot; (plus, some background information and an &quot;explanation&quot;)| jumıs = Techopedia| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust }}&lt;/ref&gt;. Texnikalıq qarız qısqa múddette rawajlanıwdı tezlestiriwi múmkin bolsa da, sheshilmey qalǵan jaǵdayda keleshektegi shıǵınlar hám quramalılıqtı arttırıwı múmkin&lt;ref name=&quot;Managing_Technical_Debt&quot;&gt;{{Cite journal|title=Managing Technical Debt}}&lt;/ref&gt;.

Aqshalay qarızǵa uqsas, texnikalıq qarız waqıt ótiwi menen «procent» jıynap, keleshektegi ózgerislerdi qıyınlastırıp hám qımbatlastırıwı múmkin. Bul qarızdı durıs basqarıw programmalıq támiynattıń sapasın hám uzaq múddetli turaqlılıǵın saqlaw ushın áhmiyetli. Ayırım jaǵdaylarda, texnikalıq qarızdı óz moynına alıw koncepciyanıń dálili yamasa tez shıǵarılım sıyaqlı tez aradaǵı maqsetlerge erisiw ushın strategiyalıq tańlaw bolıwı múmkin. Biraq, qarızdı áhmiyetli dep esaplaw hám onı sheshiwge itibar bermew texnikalıq xızmet kórsetiw múmkinshiliginiń tómenlewine, islep shıǵıw shıǵınlarınıń artıwına hám óndiris sistemalarına qáwip tuwdırıwına alıp keliwi múmkin&lt;ref name=&quot;Jeffries 2015&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://ronjeffries.com/articles/015-11/tech-debt/| bet = Technical Debt – Bad metaphor or worst metaphor?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151111011323/http://ronjeffries.com/articles/015-11/tech-debt/| arxivsáne = 2015-jıl 11-noyabr | avtor = Jeffries| at = Ron| qaralǵan sáne = 2015-jıl 10-noyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Knesek 2016&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.linkedin.com/pulse/averting-technical-debt-crisis-part-1-doug-knesek| bet = Averting a 'Technical Debt' Crisis| avtor = Knesek| at = Doug| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-aprel }}&lt;/ref&gt;.

Texnikalıq qarız keleshektegi beyimlesiw hám texnikalıq xızmet kórsetiw múmkinshiligi esabınan qısqa múddetli optimallastırıwǵa alıp keliwi múmkin bolǵan hár qıylı dizayn hám ámelge asırıw sheshimlerin óz ishine aladı. Ol «keleshektegi ózgerislerdi qımbatlastıratuǵın yamasa múmkin emes etetuǵın dizayn yamasa ámelge asırıw konstrukciyalarınıń jıynaǵı» dep anıqlanǵan, tiykarınan texnikalıq xızmet kórsetiw múmkinshiligi hám rawajlanıw uqıplılıǵı sıyaqlı ishki sistema sapalarına tásir etedi&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Managing technical debt in software engineering (Dagstuhl seminar 16162)|url=https://drops.dagstuhl.de/opus/volltexte/2016/6693/pdf/dagrep_v006_i004_p110_s16162.pdf#page=3}}&lt;/ref&gt;.

== Koncepciyanıń kelip shıǵıwı ==
«Texnikalıq qarız» koncepciyasın birinshi ret 1992-jılı Uord Kanningem usınǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.techopedia.com/definition/27913/technical-debt| bet = Technical Debt| sáne = 2024-jıl 13-iyun | til = en-US| jumıs = Techopedia| qaralǵan sáne = 2025-jıl 6-fevral }}&lt;/ref&gt;. «Metaphors We Live By» kitabın oqıǵannan soń, Uord óziniń basshısına olar islep atırǵan finanslıq ónimdi qayta islew zárúrligin túsindiriw ushın bul «qarız metaforasın» oylap tapqan&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=pqeJFYwnkjE |title=Debt Metaphor | sáne =2009-02-14 |last=Ward Cunningham |access-date=2025-02-06 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://wiki.c2.com/?WardExplainsDebtMetaphor| bet = Ward Explains Debt Metaphor| jumıs = wiki.c2.com| qaralǵan sáne = 2025-jıl 6-fevral | citata = The explanation I gave to my boss, and this was financial software, was a financial analogy I called &quot;the debt metaphor&quot;. And that said that if we failed to make our program align with what we then understood to be the proper way to think about our financial objects, then we were gonna continually stumble over that disagreement and that would slow us down which was like paying interest on a loan.}}&lt;/ref&gt;. Ol bılay dep jazǵan:

''«Birinshi ret kodtı shıǵarıw qarızǵa kiriwge uqsaydı. Az ǵana qarız, eger ol tez arada qayta jazıw arqalı qaytarılsa, rawajlanıwdı tezlestiredi... Qáwip qarız qaytarılmaǵan jaǵdayda payda boladı. Tolıq durıs emes kodqa jumsalǵan hárbir minut sol qarızdıń procenti bolıp esaplanadı. Pútkil injenerlik shólkemler birlestirilmegen ámelge asırıwdıń, obektke baǵdarlanǵan yamasa basqa túrdegi, qarız júgi astında tolıq toqtap qalıwı múmkin»&lt;ref name=&quot;oopsla92&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://c2.com/doc/oopsla92.html| bet = The WyCash Portfolio Management System| avtor = Ward Cunningham| avtorsilteme = Ward Cunningham| sáne = 1992-jıl 26-mart | qaralǵan sáne = 2008-jıl 26-sentyabr }}&lt;/ref&gt;'' – Uord Kanningem.

Soǵan uqsas koncepciyalar burın da bolǵan. 1980-jılı Menni Leman programmalıq támiynattıń tómenlew tábiyatın súwretlew ushın «arxitekturalıq metaforanı» paydalanıp, uqsas nızamdı járiyalaǵan. Mennidiń Nızamı bılay deydi:

''«Rawajlanıp atırǵan programma úziliksiz ózgertilgen sayın, onıń quramalılıǵı, tómenlegen strukturanı sáwlelendirip, onı saqlaw yamasa kemeytiw boyınsha jumıs islenbese artıp baradı»&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Lehman|first1=MM|title=Laws of Software Evolution Revisited|journal=EWSPT '96 Proceedings of the 5th European Workshop on Software Process Technology|date=1996|pages=108–124|isbn=9783540617716|url=http://dl.acm.org/citation.cfm?id=681473|access-date=19 November 2014}}&lt;/ref&gt;'' – Meir Menni Leman.

[[Programmalıq támiynat arxitekturası|Programmalıq támiynat arxitekturasınıń]] puqaralıq injeneriya menen 1960-jıllardan baslap salıstırılıp kelingenin túsiniw áhmiyetli&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://homepages.cs.ncl.ac.uk/brian.randell/NATO/nato1968.PDF| bet = SOFTWARE ENGINEERING| avtor = NATO SCIENCE COMMITTEE| sáne = January 1969 | jumıs = School of Computing at the University of Newcastle| qaralǵan sáne = 2025-jıl 7-fevral | citata = »… software designers are in a similar position to architects and civil engineers, particularly those concerned with the design of large heterogeneous constructions, such as towns and industrial plants. It therefore seems natural that we should turn to these subjects for ideas about how to attack the design problem.}}&lt;/ref&gt;.

== Sebepleri ==

; &lt;nowiki&gt;Texnikalıq qarızdıń jiyi ushırasatuǵın sebepleri:&lt;/nowiki&gt;

* Biznestiń tezirek shıǵarıwǵa basım kórsetiwi
* Sońǵı minutta specifikaciya ózgerislerin yamasa jetkiliksiz hújjetlestirilgen yamasa testlengen ózgerislerdi ámelge asırıw,
* Bilim yamasa kónlikpelerdegi kemshilikler, bular processti túsiniwdiń jetispewshiligi, jetkiliksiz bilim, hálsiz texnologiyalıq basshılıq yamasa jetkiliksiz ustazlıq yamasa bilim almasıw ámeliyatı túrinde kóriniwi múmkin&lt;ref name=&quot;Sterling2010&quot;&gt;{{Cite book|title=Managing Software Debt: Building for Inevitable Change (Adobe Reader)|url=https://books.google.com/books?id=LYQlOaRwpnEC&amp;pg=PA17}}&lt;/ref&gt;.
* Islep shıǵıw processindegi máseleler, mısalı:
** optimallıq emes sheshimler
** jetkiliksiz talaplar (process nátiyjesizliginen)
** parallel tarmaqlardaǵı qarama-qarsı talaplar
** keyinge qaldırılǵan qayta islew, yamasa
** keyinge qaldırılǵan joqarıdan tómenge qaratılǵan úlesler&lt;ref name=&quot;RiosNicolliSpínolaMendonçaSeaman2018&quot;&gt;{{Cite book|title=Proceedings of the 12th ACM/IEEE International Symposium on Empirical Software Engineering and Measurement}}&lt;/ref&gt;.
* Eń jaqsı ámeliyatlarǵa sáykes kelmewshilik, mısalı:
** jetkiliksiz programmalıq támiynat hújjetleri
** hálsiz birge islesiw ámeliyatları,
** juwapkershiliktiń joqlıǵı,
** sırttan islengen programmalıq támiynattı qayta jazıw
** kod sapasına jetkiliksiz dıqqat
** bir-birine qattı baylanısqan komponentler
** test toplamınıń joqlıǵı, yamasa
** standartlarǵa muwapıqlastırıwdıń ámelge aspawı (sonıń ishinde industriya standart [[Freymvork|freymvorkların]] esapqa almaw)&lt;ref name=&quot;SuryanarayanaSamarthyam2014&quot;&gt;{{Cite book|title=Refactoring for Software Design Smells: Managing Technical Debt|url=https://books.google.com/books?id=1SaOAwAAQBAJ&amp;pg=PA3}}&lt;/ref&gt;.

== Aqıbetleri ==
Dawamlı texnikalıq xızmet kórsetiw shıǵınların arttırıw arqalı, texnikalıq qarız shıǵarıw kestelerin boljawdı qıyınlastıradı. «Procent tólemleri» tamamlanbaǵan jumıs hám joqarı qaratılǵan joybardaǵı ózgerisler sebepli artıp baratuǵın integraciya shıǵınlarınan kelip shıǵadı. Quramalılıqtıń hám pitpegen jumıstıń kóleminiń artıwı miynetti anıq bahalawdı barǵan sayın qıyınlastıradı, bul keshigiwlerge, múddettiń ótip ketiwine hám injenerlik komandalarǵa túsetuǵın stresske alıp keledi, bul bolsa máseleni kúsheytip, kadrlardıń almasıwınıń joqarılawına alıp keliwi múmkin&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ali|first=Junade|title=Mastering PHP Design Patterns {{!}} PACKT Books|url=https://www.packtpub.com/application-development/mastering-php-design-patterns}}&lt;/ref&gt;. Texnikalıq qarızdı óndiriske alıp barıw xızmet kórsetiw dárejesi haqqındaǵı kelisimlerdiń buzılıwı sebepli sistemanıń islemey qalıwı, finanslıq joǵaltıwlar hám potencial huqıqıy máseleler qáwpin arttıradı. Keleshektegi qayta islew qáwipli hám qımbat bolıp baradı, óndiris kodına ózgerisler kirgiziw úzilislerdiń payda bolıw itimalın arttıradı.

Texnikalıq qarızdı sheshpew ónimdarlıqtıń tómenlewine hám funkciyalardıń jetkerip beriliwiniń ásteleniwine alıp keliwi múmkin. Texnikalıq qarızdıń jıynaqlı tásirleri úlken jaqsılanıwlardı qıyınlastıratuǵın barǵan sayın názik sistemalarǵa alıp keledi. Áste-aqırın ózgerislerdiń ústemligi, áhmiyetli qayta islewlerdiń keshigiwi menen birge, bir qálipte emes dizaynǵa iye stresske túsken sistemalarǵa alıp keliwi múmkin, bul paydalanıwshılardıń tómenlegen ónimdarlıq hám sheklengen funkcionallıqtan azap shegiwine alıp keledi, al baǵdarlamashılar sapanı saqlap qalıw ushın gúresiwge májbúr boladı&lt;ref name=&quot;rtp&quot;&gt;{{Cite book|first=Joshua|last=Kerievsky|title=Refactoring to Patterns|year=2005|url=https://archive.org/details/refactoringtopat0000keri}}&lt;/ref&gt;.

== Jobalastırıw ==
Kenni Rubin texnikalıq qarızdı basqarıwǵa járdem beriw ushın tómendegi kategoriyalardı paydalanadı&lt;ref name=&quot;Essential Scrum: Velocity&quot;&gt;{{Citation |last=Rubin |first=Kenneth |title=Essential Scrum. A Practical Guide to the Most Popular Agile Process | sáne =2013 |page=155 |publisher=Addison-Wesley | til =EN |isbn=978-0-13-704329-3}}&lt;/ref&gt;:

* Tosınnan ushırasqan texnikalıq qarız — rawajlandırıw komandası ónim ústinde jumıs alıp barıwdıń ádettegi barısında ashılǵanǵa shekem onıń bar ekenin bilmegen qarız. Mısalı, komanda ónimge jańa funkciya qosıp atırıp, kóp jıllar aldın álleqashan ketip qalǵan birew tárepinen kodqa waqıtsha sheshim kirgizilgenin ańlap qaladı.
* Belgili texnikalıq qarız — islep shıǵıw komandasına belgili bolǵan hám kóp usıllardıń biri járdeminde kórinetuǵın etip islengen qarız.
* Maqsetli texnikalıq qarız — belgili bolǵan hám islep shıǵıw komandası tárepinen xızmet kórsetiw ushın maqsetli qarız.

== Sheklewler ==
Texnikalıq qarız koncepciyası tez sheshim házirgi shıǵınlardı keleshektegi joqarı shıǵınlar esabınan únemleydi dep boljaydı. Kóbinese durıs bolsa da, bul tiykar hár waqıtta da durıs bola bermeytuǵın boljawlarǵa súyenedi, mısalı, ónimniń keyinge qaldırılǵan jumıs áhmiyetli bolǵanday uzaq jasawı kerekligi&lt;ref name=&quot;Fowler&quot;&gt; {{Web deregi | url = https://martinfowler.com/bliki/TechnicalDebt.html| bet = Technical Debt| avtor = Fowler| at = Martin| jumıs = martinfowler.com}} &lt;/ref&gt;, yamasa keleshektegi waqıyalar yamasa rawajlanıwlar tez hám «uzaq múddetli» dizaynlardı eski etip qoyıwı múmkinligi, yamasa jańa qurallar hám usıllar keleshektegi qayta islew shıǵınların kemeytip, házirgi qarız boljawlarına qarsı shıǵıwı múmkinligi&lt;ref name=&quot;FowlerQuadrant&quot;&gt; {{Web deregi | url = https://martinfowler.com/bliki/TechnicalDebtQuadrant.html| bet = Technical Debt Quadrant| avtor = Fowler| at = Martin| jumıs = martinfowler.com}} &lt;/ref&gt;.

Keleshektiń belgisizligin esapqa alǵanda, búgin texnikalıq qarız bolıp kóringen nárse aqırında únemlewdiń mısalı bolıp shıǵıwı múmkin. Bunnan tısqarı, texnikalıq qarızdıń dástúrli esaplawları tek islep shıǵıw waqtına dıqqat awdarıwǵa beyim bolıp, qarız kodtıń oqıwǵa jaramlılıǵına tásir etkende oqıtıw hám jumısqa qabıllaw&lt;ref name=&quot;ScienceSoft&quot;&gt; {{Web deregi | url = https://www.scnsoft.com/software-development/maintenance-and-support/costs| bet = Software Maintenance Costs: How to Estimate and Optimize| jumıs = ScienceSoft}} &lt;/ref&gt;, qarızdı basqarıw yamasa sheshiw ushın kerek bolǵan licenziyalaw, qurallar hám infrastruktura&lt;ref name=&quot;Galorath&quot;&gt; {{Web deregi | url = https://galorath.com/blog/total-cost-of-ownership/| bet = Estimating Total Cost of Ownership (TCO)| sáne = 2022-jıl 11-fevral | jumıs = Galorath}} &lt;/ref&gt;, hám keshikken funkciyalar yamasa joǵaltılǵan bazar múmkinshilikleri menen baylanıslı qoldan shıǵarılǵan payda sıyaqlı keńirek shıǵınlardı esapqa almaydı.

Bul faktorlardı esapqa almastan, texnikalıq qarızdı bahalaw quramalı tańlawlardı ápiwayılastırıp jiberiw qáwpin tuwdırıp, optimallıq emes sheshimlerge alıp keledi.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynat arxitekturası]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynatqa xızmet kórsetiw]]
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>9v0b10gslum8w9jf5cxvri0u4gp5fvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SkySat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25178</id>
    <revision>
      <id>275729</id>
      <parentid>274046</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T05:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17523" sha1="gz52o9e53j5zdtb145a326wba0227wi" xml:space="preserve">'''SkySat''' – bul Planet Labs kompaniyasına tiyisli bolǵan, metrden kishi ólshemdegi rezolyuciyaǵa iye [[Jer|Jerdi]] baqlaw sputnikleriniń jıynaǵı bolıp, súwretler, joqarı anıqlıqtaǵı video hám analiz xızmetlerin usınadı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/ten-things-you-must-know-about-isro-s-record-launch-of-20-satellites/story-YJizWHqqhTYjoIyfcaMPBL.html|title=Ten things you must know about Isro's record launch of 20 satellites|date=2016-06-21|work=Hindustan Times|access-date=2018-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;planet&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://www.planet.com/pulse/terra-bella-officially-joins-planet/| bet = Terra Bella Officially Joins Planet| jumıs = planet.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-aprel }}&lt;/ref&gt;. Planet bul sputniklerdi 2017-jılı [[Google|Googledan]] Terra Bella (burınǵı Skybox Imaging) kompaniyasın satıp alıw arqalı iyelik etti. Terra Bella - 2009-jılı Dan Berkenstok, Djulian Mann, Djon Fenvik hám Ching-Yu Xu tárepinen Mauntin-Vyu, Kaliforniyada dúzilgen kompaniya&lt;ref name=&quot;IEEE Spectrum&quot;&gt;{{Cite news|title=Start-up Profile: Skybox Imaging|url=https://spectrum.ieee.org/startup-profile-skybox-imaging|access-date=12 May 2014|work=IEEE Spectrum| sáne =1 May 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.satellitetoday.com/technology/2014/08/05/google-closes-skybox-imaging-purchase/| bet = Google Closes Skybox Imaging Purchase| avtor = Henry| at = Caleb| sáne = 2014-jıl 5-avgust | jumıs = Via Satellite| qaralǵan sáne = 2014-jıl 10-avgust }}&lt;/ref&gt;.

== Sholıw ==
[[Fayl:Apple_Park_satellite_view_May_2017_(crop).jpg|nobaý|2017-jıldıń may ayında alınǵan Apple Parktıń SkySat súwreti.]]
[[Fayl:Monte_Fitz_Roy_19Mar2018_SkySat.jpg|nobaý|Fic Roydıń SkySat tárepinen alınǵan qıya súwreti]]
[[Fayl:São_Paulo_Brazil_12Mar2018_SkySat.jpg|nobaý|Braziliyanıń eń úlken qalası [[San Paulo|San-Paulonıń]] SkySat súwreti]]
SkySat sputnik súwretleri hám videolarınıń rezolyuciyası global ekonomikaǵa tásir etetuǵın obektlerdi, mısalı jer beti, avtomobiller hám júk konteynerlerin baqlaw ushın jetkilikli dárejede joqarı. Sputnikler sekundına 30 kadr tezligi menen 90 sekundqa shekem dawam etetuǵın video kliplerdi túsire aladı&lt;ref name=&quot;Scientific American&quot;&gt;{{Cite news|last=Wogan|first=David|title=High-definition video from space is available for purchase finally.|url=http://blogs.scientificamerican.com/plugged-in/2013/12/30/high-definition-video-from-space-is-available-for-purchase-finally/|access-date=12 May 2014|newspaper=Scientific American| sáne =30 December 2013}}&lt;/ref&gt;. SkySat sputniklerinen alınǵan joqarı anıqlıqtaǵı sputnik videoları «tovarlar hám adamlardıń qozǵalısın analizlew, támiynat shınjırları, júk tasıw, óndiris zavotlarınıń belsendiligi hám hátte gumanitar járdem kórsetiw isleri haqqında vizual maǵlıwmatlar beriw arqalı biziń dúnyamızdı jaqsıraq túsiniwimizge járdem beriwi múmkin».

Bul jıynaqtıń maqseti Jerdiń qálegen jeriniń joqarı rezolyuciyalı sputnik súwretlerin kúnine bir neshe ret usınıw bolıp tabıladı&lt;ref name=&quot;TechCrunch 4.12&quot;&gt;{{Cite news|title=Skybox Imaging Raises US$70 million To Launch Two High-Resolution Imaging Microsatellites|url=https://techcrunch.com/2012/04/17/skybox-imaging-closes-70m-in-series-c-funding-with-immediate-plans-to-lauch-two-high-res-imaging-microsatellites/|access-date=12 May 2014|work=TechCrunch|date=17 April 2012}}&lt;/ref&gt;. Skybox dáslebinde sputniklerdi islep shıqqanda, olar 50 million AQSH dollarınan kem bahaǵa iye «dúkannan alınǵan» elektronika menen sputnikler qurıp, sputnik industriyasınıń «tábiyatın ózgertiwdi» jobalastırǵan edi&lt;ref name=&quot;FastCo 12.13&quot;&gt;{{Cite news|title=Proof That Cheaper Satellites Still Can Take Incredibly Detailed Photos of Earth|url=http://www.fastcompany.com/3023325/fast-feed/proof-that-cheaper-satellites-still-can-take-incredibly-detailed-photos-of-earth?partner|access-date=12 May 2014|work=Fast Company|date=11 December 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Tariyxı ==
2012-jıldıń aprel ayına shekem Skybox Imaging SkySat jıynaǵın rawajlandırıw ushın Khosla Ventures, Bessemer Venture Partners, Canaan Partners hám Norwest Venture Partners kompaniyalarınan ulıwma alǵanda 91 million dollar (2024-jılı shama menen 125 million dollarǵa teń) jeke kapital jıynaǵan edi.

2013-jıldıń 21-noyabrinde birinshi sputnik SkySat-1 Rossiyanıń Dombarovskiy avia bazasınan Dnepr raketası menen ushırıldı&lt;ref name=&quot;Spaceflight Now Nov 2013&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.spaceflightnow.com/news/n1311/21dnepr/#.U3FN-V4Sss2| bet = Silo-launched Dnepr rocket delivers 32 satellites to space| avtor = Clark| at = Stephen| jumıs = Website| baspaxana = Spaceflight Now| qaralǵan sáne = 2014-jıl 12-may }}&lt;/ref&gt;. ] Bir aydan kem waqıttan soń, 2013-jıldıń 11-dekabrinde SkySat-1 sputnigi tárepinen túsirilgen Pert, [[Abu Dabi|Abu-Dabi]] hám [[Somali]] jaǵalawlarınıń birinshi súwretleri járiyalandı&lt;ref name=&quot;Fast Company December 2013&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.fastcompany.com/3023325/fast-feed/proof-that-cheaper-satellites-still-can-take-incredibly-detailed-photos-of-earth?partner| bet = Proof That Cheaper Satellites Still Can Take Incredibly Detailed Photos Of Earth| avtor = Truong| at = Alice| sáne = 2013-jıl 11-dekabr | jumıs = Website| baspaxana = Fast Company| qaralǵan sáne = 2013-jıl 11-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Ekinshi sputnik SkySat-2 2014-jıldıń 8-iyulanda [[Qazaqstan|Qazaqstannıń]] Bayqońır kosmodromınan Soyuz-2/Fregat raketası menen ushırıldı&lt;ref name=&quot;9to5Google July 2014&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://9to5google.com/2014/07/08/skybox-imaging-successfully-launches-its-skysat-2-earth-observation-satellite/| bet = Skybox Imaging successfully launches its SkySat-2 Earth observation satellite| avtor = Hearn| at = Mark| sáne = 2014-jıl 8-iyul | jumıs = Website| baspaxana = [[9to5Google]]| qaralǵan sáne = 2014-jıl 8-iyul }}&lt;/ref&gt;. Kompaniya sońında 24 sputnikten ibarat flottı ushırıwdı jobalastıradı hám ushırılǵannan keyin 48 saat ishinde óziniń birinshi súwretleri járiyalandı&lt;ref name=&quot;Satellite Today July 2014&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.satellitetoday.com/technology/2014/07/11/skybox-imaging-releases-first-images-from-skysat-2/| bet = Skybox Imaging Releases First Images from SkySat 2| avtor = Henry| at = Caleb| sáne = 2014-jıl 11-iyul | jumıs = Website| baspaxana = Satellite Today| qaralǵan sáne = 2014-jıl 11-iyul }}&lt;/ref&gt;.

2014-jıldıń 10-fevralında SSL kompaniyası Skyboxtıń qayta islengen «SkySat C» dizaynı tiykarında jáne 13 sputnik qurıw ushın shártnama bergenin járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://sslmda.com/html/pressreleases/pr20140210.htmlb| bet = Skybox Imaging Selects SSL To Build 13 Low Earth Orbit Imaging Satellites| sáne = 2014-jıl 10-fevral | jumıs = sslmda.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;satellitetoday&quot;&gt;{{Web deregi| url = http://www.satellitetoday.com/launch/2016/04/06/terra-bella-evaluating-launches-for-eight-skysats-by-2017/| bet = Terra Bella Evaluating Launches for Eight SkySats by 2017| sáne = 2016-jıl 6-aprel| jumıs = Satellite Today| baspaxana = Access Intelligence| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171109041623/http://www.satellitetoday.com/launch/2016/04/06/terra-bella-evaluating-launches-for-eight-skysats-by-2017/| arxivsáne = 2017-11-09 }}&lt;/ref&gt;. Bulardıń birinshi SkySat-3, yaǵnıy SkySat-C1 dep te ataladı, 2016-jıldıń 22-iyunında Hindstan kosmos izertlew shólkemi (ISRO) tárepinen PSLV-C34 polyarlıq sputnik ushırıw kóligi menen ushırıldı&lt;ref name=&quot;skysat3firstlight&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://terrabellatech.blogspot.com/2016/06/skysat-3-first-light.html| bet = SkySat-3 First Light| sáne = 2016-jıl 28-iyun | jumıs = Terra Bella Blog| baspaxana = Google, Inc.| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pslv34&quot;&gt;{{Web deregi| url = http://spaceflight101.com/pslv-c34/pslv-c34-launch-success/| bet = International Assortment of Satellites lifted by Indian PSLV Rocket| sáne = 2016-jıl 22-iyun | jumıs = Spaceflight101.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180409185838/http://spaceflight101.com/pslv-c34/pslv-c34-launch-success/| arxivsáne = 2018-jıl 9-aprel }}&lt;/ref&gt;.

2014-jıldıń 10-iyunında Skybox Imaging kompaniyası [[Google]] tárepinen 500 million dollarǵa (2024-jılı shama menen 664 million dollarǵa teń) satıp alınıw haqqında kelisimge kelgenin járiyaladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://investor.google.com/releases/2014/0609.html| bet = Alphabet Investor Relations| sáne = 2014-jıl 9-iyun | jumıs = google.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Skybox Imaging Blog&quot;&gt;{{Cite news|title=Skybox Imaging + Google|access-date=29 June 2016|url=http://terrabellatech.blogspot.com/2014/06/skybox-imaging-google.html| sáne =8 June 2014}}&lt;/ref&gt;. Satıp alıw 2014-jıldıń 1-avgustında tamamlandı. Skybox Imaging 2016-jıldıń 8-martında súwret analizine itibar beriwin kórsetiw ushın atın «Terra Bella» dep ózgertti&lt;ref name=&quot;tcterrabella&quot;&gt;{{Cite news|title=Google renames its satellite startup, Skybox Imaging, to Terra Bella and adds focus on image analysis|url=https://techcrunch.com/2016/03/08/google-renames-its-satellite-startup-skybox-imaging-to-terra-bella-and-adds-focus-on-image-analysis/|access-date=8 March 2016|work=TechCrunch|date=8 March 2016}}&lt;/ref&gt;. Jańa at tolıq emes kompaniyanıń bas keńsesi jaylasqan Kaliforniya, Mauntin-Vyudegi Terra Bella gúzarına baylanıslı edi&lt;ref name=&quot;vbterrabella&quot;&gt;{{Cite news|title=Google rebrands Skybox as Terra Bella, will launch &quot;more than a dozen satellites&quot; over the next few years|url=https://venturebeat.com/2016/03/08/google-rebrands-skybox-as-terra-bella-will-launch-more-than-a-dozen-satellites-over-the-next-few-years/|access-date=8 March 2016|work=VentureBeat|date=8 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160316070703/http://venturebeat.com/2016/03/08/google-rebrands-skybox-as-terra-bella-will-launch-more-than-a-dozen-satellites-over-the-next-few-years/|archivedate=16 March 2016}}&lt;/ref&gt;. Terra bella italyan tilinde «gózzal Jer» degendi ańlatadı. At ózgertiw tolıq emes Google satıp alıw processinde anıqlanǵan tovar belgisin buzıw máselesine de baylanıslı edi.

2016-jıldıń 16-sentyabrinde jáne tórt SkySat birligi Kuru kosmodromınan Vega raketasınıń jetinshi ushıwı menen ushırıldı.

2017-jılı Google Terra Bella hám onıń SkySat sputnik jıynaǵın Planet Labs kompaniyasına sattı, bul olardıń bar bolǵan shama menen 50 sputnikten ibarat flotına qosıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2017/02/03/google-selling-terra-bella-satellite-imaging-business-to-planet/| bet = Google selling Terra Bella satellite imaging business to Planet| sáne = 2017-jıl 3-fevral | jumıs = TechCrunch| qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-dekabr }}&lt;/ref&gt;, fbahası ashılmaǵan hám SkySat súwretlew maǵlıwmatların satıp alıw boyınsha kóp jıllıq kelisim dúzildi&lt;ref name=&quot;PlanetLabsReuters&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-terra-bella-sale-idUSKBN15I2Y8|title=Google sells satellite imaging business Terra Bella to Planet Labs| sáne =3 February 2017|access-date=3 February 2017}}&lt;/ref&gt;. Planet Labs 2017-jıldıń 31-oktyabrinde Vandenberg avia kúshleri bazasınan Minotaur-C raketası menen jáne altı SkySat sputnigin, tórt Dove CubeSat penen birge ushırdı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/10/orbital-atk-minotaur-c-skysat-mission-vandenberg/|title=Orbital ATK Minotaur-C launches SkySat mission out of Vandenberg|last=Graham|first=William|date=31 October 2017|newspaper=NASASpaceFlight}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;6skysats&quot;&gt;{{Cite press release |title=Planet Doubles Sub-1 Meter Imaging Capacity With Successful Launch of 6 SkySats |url=https://www.planet.com/pulse/planet-doubles-sub-1-meter-imaging-capacity-with-successful-launch-of-6-skysats/ |publisher=Planet Labs Inc.}}&lt;/ref&gt;. Qosımsha eki SkySat sputnigi hám úsh Dove CubeSat 2018-jıldıń 3-dekabrinde Vandenbergten Falcon 9 raketası menen ushırıldı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.planet.com/pulse/two-skysat-satellites-three-doves-and-a-record-breaking-launch-on-spaceflights-sso-a/|title=Two SkySat Satellites, Three Doves, and a Record-Breaking Launch on Spaceflight's SSO-A|last=Safyan|first=Mike|date=22 October 2018|newspaper=Planet Labs, Inc|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241108170002/https://www.planet.com/pulse/two-skysat-satellites-three-doves-and-a-record-breaking-launch-on-spaceflights-sso-a/|archivedate=8 November 2024|access-date=7 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.space.com/42599-spacex-falcon-9-rocket-3rd-launch-success-sso-a.html|title=SpaceX Rocket Makes Historic 3rd Launch Into Space with 64 Satellites On Board|last=Wall|first=Mike|date=3 December 2018|newspaper=Space.com}}&lt;/ref&gt;.

== Sputnik jıynaǵı ==
SkySat sputnikleri CubeSat koncepciyasına tiykarlanǵan bolıp, arzan avtomobil dárejesindegi elektronika hám tez kommerciyalıq jetkilikli processorlardı paydalanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.skybox.com/technology#satellite-sensors| bet = High-Performance Satellites| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150317060559/http://www.skybox.com/technology#satellite-sensors| arxivsáne = 2015-jıl 17-mart | jumıs = Skybox Imaging| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-mart }}&lt;/ref&gt;, biraq shama menen kishi muzlatqısh ólshemine shekem úlkeytilgen&lt;ref name=&quot;startup-skybox&quot;&gt;{{Jurnal deregi |last=Samuels |first=David |title=Inside a Startup's Plan to Turn a Swarm of DIY Satellites Into an All-Seeing Eye |url=https://www.wired.com/2013/06/startup-skybox/ |magazine=Wired |access-date=4 November 2017}}&lt;/ref&gt;. Sputnikler shama menen 80 santimetr (31 dyuym) uzınlıqta, 3U CubeSat ushın shama menen 30 santimetr (12 dyuym) menen salıstırǵanda, hám salmaǵı 220 funt (100 kg).

Birinshi úsh prototip sputnik (SkySat-1, 2 hám 3) Skybox Imaging tárepinen óz ishinde óndirilgen. SkySat 1 hám 2 de qozǵalıs sisteması joq edi, SkySat 3 te Shveciyanıń ECAPS kompaniyası tárepinen qurılǵan qozǵalıs sisteması bar edi&lt;ref name=&quot;GunterSkySat12&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://space.skyrocket.de/doc_sdat/skysat-1.htm| bet = SkySat 1, 2}}&lt;/ref&gt;.

Basqa 13 sputnik SSL tárepinen óndiriledi&lt;ref&gt;{{Cite press release |url=https://www.sslmda.com/html/pressreleases/2017-09-05-High-Resolution-Smallsats-Built-by-SSL-Arrive-at-Vandenberg-AFB-for-Launch.php |title=High Resolution Smallsats Built by SSL Arrive at Vandenberg AFB for Launch |publisher=Space Systems/Loral, LLC |sáne=5 September 2017 |access-date=1 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030735/https://www.sslmda.com/html/pressreleases/2017-09-05-High-Resolution-Smallsats-Built-by-SSL-Arrive-at-Vandenberg-AFB-for-Launch.php |archive-date=7 November 2017}}&lt;/ref&gt;, optikalıq júkler L3 Technologies tárepinen qurıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://licensing.fcc.gov/myibfs/download.do?attachment_key=987872| bet = REQUEST OF SKYBOX IMAGING, INC. FOR DETERMINATION OF COMPLIANCE WITH SATELLITE IMPLEMENTATION MILESTONES| sáne = 2013-jıl 4-mart | jumıs = Federal Communications Commission| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-noyabr }}&lt;/ref&gt;, hám sputnik qozǵaltqıshları ECAPS tárepinen támiyinlenedi&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Terra Bella's SkySat 3 Green Propulsion System Declared Operational - Via Satellite|url=http://www.satellitetoday.com/publications/st/2016/08/05/terra-bellas-skysat-3-green-propulsion-system-declared-operational/|access-date=1 November 2017|work=Via Satellite|sáne=5 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107021001/http://www.satellitetoday.com/publications/st/2016/08/05/terra-bellas-skysat-3-green-propulsion-system-declared-operational/|archivedate=7 November 2017}}&lt;/ref&gt;. 13 SkySat-C sputnikleri prototiplerge qaraǵanda biraz úlkenirek hám awırıraq (massası shama menen 120 kg yamasa 264 funt). Olardıń rejelestirilgen operaciyalıq ómiri 6 jıl&lt;ref name=&quot;GunterSkySat321&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://space.skyrocket.de/doc_sdat/skysat-3.htm| bet = SkySat 3, ..., 21 (SkySat C1, ..., 19)| sáne = 2013-jıl 6-iyun | jumıs = Gunter's Space Page| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-mart }}&lt;/ref&gt;.

SkySat-C sputnikleri 500 kilometr (310 mil) Quyash-sinxron orbitasına jaylastırılǵan.

Planet kompaniyasınıń úsh kommerciyalıq SkySat (SkySat-16, -17 hám -18) Jerdi súwretlew kosmoslıq kemeleri 2020-jıldıń 13-iyunında Falcon 9 raketası menen 58 SpaceX Starlink-8 sputnikleri stekiniń ústinde ushırıldı&lt;ref name=&quot;Starlink8&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://spaceflightnow.com/launch-schedule/| bet = Launch Schedule| baspaxana = Spaceflight Now| qaralǵan sáne = 2020-jıl 13-iyun }}&lt;/ref&gt;, hám jáne úshewi (SkySat-19, -20 hám -21) 2020-jıldıń 18-avgustinde basqa SpaceX missiyasında jol aldı. Maxar Technologies tárepinen qurılǵan hárbir SkySat sputniginiń ushırıw waqtındaǵı salmaǵı shama menen 110 kilogramm (240 funt). Planet maǵlıwmatlarına muwapıq, SkySat sputnikleri kishi muzlatqısh ólsheminde hám olardıń optikalıq quralı Jerdiń 50 sm rezolyuciyalı súwretlerin óndiredi.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Google]]
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>gz52o9e53j5zdtb145a326wba0227wi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Kompyuter arxitekturası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>25717</id>
    <revision>
      <id>275516</id>
      <parentid>275423</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Kompyuter injiniring|Kompyuter injiniring]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="suuerpbfzgq5pllkjwlyyt8rry6gutl" xml:space="preserve">{{main|Kompyuter arxitekturası}}

[[Kategoriya:Kompyuterler|Arxitektura]]
[[Kategoriya:Kompyuter injiniring]]</text>
      <sha1>suuerpbfzgq5pllkjwlyyt8rry6gutl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275518</id>
      <parentid>275516</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>qosımshalar</comment>
      <origin>275518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="8vdleafn81ydp4wh6v8dxpbq5zipu48" xml:space="preserve">{{main|Kompyuter arxitekturası}}
{{commons kategoriya|Computer architecture}}

[[Kategoriya:Kompyuterler|Arxitektura]]
[[Kategoriya:Kompyuter injiniring]]</text>
      <sha1>8vdleafn81ydp4wh6v8dxpbq5zipu48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vera Pak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25992</id>
    <revision>
      <id>275733</id>
      <parentid>214899</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4324" sha1="i0uv42x8b8hhmxe2lq2obvkz5ivrpht" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı
|tuwılǵan sánesi = 13.11.1938
|tuwılǵan jeri = [[Qońırat rayonı]]
|qaytıs bolǵan sánesi = 26.10.2018
|qaytıs bolǵan jeri = [[Xorezm]]
|oqıǵan jeri = [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı]]
|ataqları = {{Ózbekstan Qaharmanı}} ([[2001]])&lt;br/&gt;«Ózbekstanda xızmet kórsetken xalıq bilimlendiriw xızmetkeri» ([[1992]])
|atı=Vera Pak Borisovna|portret=Vera Pak.jpg}}
'''Vera Pak Borisovna ''' ([[1938|1938-jıl]] [[13-noyabr]] — [[2018|2018-jılı]] [[26-oktyabr|26-oktyabr]]) — Xiywa qalasındaǵı 20-sanlı Mehribanlıq úyi direktori, «&lt;nowiki/&gt;[[Ózbekstan Qaharmanı]]&lt;nowiki/&gt;» ([[2001]])&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.lex.uz/pages/getpage.aspx?lact_id=2369465| bet = Указ Президента № УП-2918 от 23 августа 2001 года| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-iyul | arxivsáne = 2016-jıl 7-avgust | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160807155317/http://www.lex.uz/pages/getpage.aspx?lact_id=2369465| url-status = live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160817142741/http://prvostoka.h1.ru/arhiv/06-12-01.htm Вручены награды родины. Газета Правда Востока] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817142741/http://prvostoka.h1.ru/arhiv/06-12-01.htm |date=2016-08-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://narodnoeslovo.uz/index.php/homepage/madaniyat/item/966-во-всем-пример-для-молодежи Во всем пример для молодёжи. Газета Народное слово]&lt;/ref&gt;, «&lt;nowiki/&gt;[[Ózbekstanda xızmet kórsetken xalıq bilimlendiriw xızmetkeri]]&lt;nowiki/&gt;» ([[1992]]), mámleket hám jámiyet ǵayratkeri, [[Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi]] senatorı (2005-2010).

== Ómirbayanı ==
Vera Borisovna Pak 1938-jılı 13-noyabrde Qaraqalpaqstan Respublikası [[Qońırat|Qońırat qalası]]&lt;nowiki/&gt;nda tuwılǵan. 1961-jılı [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı]]&lt;nowiki/&gt;n tamamlaǵan. 1961—1985-jılları Xiywa qalasındaǵı 3-mektepte ximiya-biologiya páni oqıtıwshısı, klastan tısqarı jumıslar shólkemlestiriwshisi, Xiywa qalası xalıq bilimlendiriw bólimi miynet tárbiyası jolshısı, 1985-jıldan ómiriniń aqırına shekem Xiywa qalasındaǵı 20-sanlı&lt;ref name=NGPI&gt;{{Web deregi | url = http://www.ndpi.uz/content/administrations/hero_1/| bet = Выпускники НГПИ — Герои Узбекистана| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-iyul | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160819222620/http://www.ndpi.uz/content/administrations/hero_1/| arxivsáne = 2016-jıl 19-avgust | url-status = dead}}&lt;/ref&gt; mehribanlıq úyine basshılıq etken. Pak basshılıq qılǵan mekeme Ózbekstandaǵı úlgili mehribanlıq úylerinen esaplanǵan&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://narodnoeslovo.uz/index.php/homepage/madaniyat/item/966-во-всем-пример-для-молодежи Во-всем-пример-для-молодежи]&lt;/ref&gt;.

Vera Pak basshılıǵında mekeme túrli jıllarda «Eń jaqsı Mehribanlıq úyi», «Eń jaqsı Mehribanlıq úyi» tárbiyashısı kórik-tańlawları hám olardıń «Eń miyman dos Mehribanlıq úyi», «Eń jaqsı tálim-tárbiya baǵdarlamasın islep shıqqan Mehribanlıq úyi» sıyaqlı baǵdarlamalarında respublika basqıshı jeńimpazı, sıylı orın iyeleri bolǵan.

Vera Pak Borisovna birneshe márte Ózbekstan Hayal-qızlar komitetiniń aǵzası, ÓzXDP Respublikalıq keńesiniń aǵzası, xalıq deputatları wálayatlıq hám qalalıq Keńesleriniń deputatı etip saylanǵan&lt;ref name=NGPI/&gt;.

Vera Pak 2018-jıldıń 26-oktyabr sánesinde dúnyadan ótti&lt;ref name=kunuz&gt;{{Web deregi | url = https://kun.uz/ru/06006070| bet = Мирзиёев выразил соболезнования в связи с кончиной Героя Узбекистана Веры Пак| qaralǵan sáne = 2024-jıl 17-iyul | arxivsáne =  | arxivurl = | deadlink = }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler == 
German Kim, [https://www.youtube.com/watch?v=G8rlS6VejSQ Vera Borisovna Pak — «Ózbekstan Qaharmanı»]

{{Ózbekstan Qaharmanı sıylıǵın alǵan Qaraqalpaqstanlılar}}
{{ÓzME}}

[[Kategoriya:Qońırat rayonında tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Ózbekstan qaharmanları]]</text>
      <sha1>i0uv42x8b8hhmxe2lq2obvkz5ivrpht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha botlar dizimi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>26380</id>
    <revision>
      <id>275481</id>
      <parentid>275475</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>275481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6214" sha1="szqqbvbcfbrounup85oks77nwycdo4b" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:123004}}]]
|-
| 2 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:5973}}]]
|-
| 3 || [[User:MrshaxasBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MrshaxasBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]]
|-
| 4 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:4319}}]]
|-
| 5 || [[User:Xqbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Xqbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]]
|-
| 6 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2914}}]]
|-
| 7 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]]
|-
| 8 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]]
|-
| 9 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1434}}]]
|-
| 10 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]]
|-
| 11 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]]
|-
| 12 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]]
|-
| 13 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]]
|-
| 14 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]]
|-
| 15 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]]
|-
| 16 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]]
|-
| 17 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]]
|-
| 18 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]]
|-
| 19 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:575}}]]
|-
| 20 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]]
|-
| 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:392}}]]
|-
| 23 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]]
|-
| 24 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]]
|-
| 25 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]]
|-
| 26 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]]
|-
| 27 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]]
|-
| 28 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]]
|-
| 29 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]]
|-
| 30 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]]
|-
| 31 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]]
|-
| 32 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]]
|-
| 33 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]]
|-
| 34 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]]
|-
| 35 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]]
|-
| 36 || [[User:BOTijo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BOTijo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]]
|-
| 37 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]]
|-
| 38 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]]
|-
| 39 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]]
|-
| 40 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]]
|-
| 41 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]]
|-
| 42 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]]
|-
| 43 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]]
|-
| 44 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]]
|-
| 45 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]]
|-
| 46 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]]
|-
| 47 || [[User:Maintenance script|Maintenance script]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:15}}]]
|-
| 48 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]]
|-
| 49 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>szqqbvbcfbrounup85oks77nwycdo4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cover Flow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26553</id>
    <revision>
      <id>275564</id>
      <parentid>274331</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cmglee</username>
        <id>16814</id>
      </contributor>
      <comment>+SVG</comment>
      <origin>275564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9976" sha1="crjgwgsd5v1tv4a3pm8tajvckuarilx" xml:space="preserve">[[File:coverflow.svg|thumb|300px|link={{filepath:coverflow.svg}}]]
'''Cover Flow''' — bul Macintosh Finder hám basqa [[Apple Inc.]] ónimlerine integraciyalanǵan animaciyalıq, úsh ólshemli grafikalıq paydalanıwshı interfeysi elementi bolıp, hújjetlerdiń, veb-sayt bet belgileriniń, albom muqabalarınıń yamasa fotosúwretlerdiń súwretlerin vizual túrde aylandırıp kóriw ushın arnalǵan.

Cover Flow ekrandaǵı aylandırıw jolı, tıshqansha dóńgelegi, háreketler arqalı yamasa dizimnen fayldı tańlaw arqalı qaraladı, bul tiyisli súwretti kórsetiw ushın betlerdi aylandıradı. [[iPod]] hám [[iPhone]] qurılmalarında paydalanıwshı barmaǵın sensorlı ekran boylap jıljıtadı yamasa basıw dóńgelegin paydalanadı.

Apple Mirror Worlds ke qarsı patent dawın sheshkennen keyin Cover Flow-dı paydalanıwdı toqtattı. Ol házir Mac-ta OS X El Capitan menen Finder-den basqasınıń barlıǵında joq&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://discussions.apple.com/thread/7284898| bet = No cover flow in any program's open or sa… - Apple Community}}&lt;/ref&gt;. macOS Mojave-de pútkilley basqa Galereya kórinisi funkciyası Finder-degi Cover Flow dıń ornın basadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2018/06/04/the-next-version-of-macos-is-macos-mojave/| bet = The next version of macOS is macOS Mojave – TechCrunch| sáne = 2018-jıl 4-iyun | til = en-US| jumıs = techcrunch.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-iyun }}&lt;/ref&gt;. Ol 2015-jılı [[IOS 8|iOS 8.4]] shıǵarılıwı menen [[iOS]] tan alıp taslandı, bul versiya Muzıka qosımshasın [[Apple Music]] penen almastırdı.

== Tariyxı ==
Cover Flow dı súwretshi Endryu Kulter Enrayt oylap tapqan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://thetreehouseandthecave.blogspot.com/2004/12/dissatisfaction-sows-innovation.html| bet = Dissatisfaction Sows Innovation| arxivurl = https://web.archive.org/web/20050331055401/http://thetreehouseandthecave.blogspot.com/2004/12/dissatisfaction-sows-innovation.html| arxivsáne = 2005-jıl 31-mart | qaralǵan sáne = 2013-jıl 9-oktyabr }}&lt;/ref&gt; hám dáslep ǵárezsiz Macintosh baǵdarlamashısı Djonatan del Stroter tárepinen ámelge asırılǵan. Enrayt keyinirek óz-ara tásir etiw stilin belgili Cover Flow ámelge asırıwınan ajıratıw ushın fliptych dep atadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://thetreehouseandthecave.blogspot.com/2006/08/fliptych-interface.html| bet = The Fliptych Interface}}&lt;/ref&gt;.

Cover Flow 2006-jılı [[Apple Inc.]] tárepinen satıp alındı,&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.steelskies.com/coverflow/| bet = CoverFlow| baspaxana = SteelSkies.com}}&lt;/ref&gt; hám onıń texnologiyası 2006-jılı 12-sentyabrde shıǵarılǵan [[iTunes]] 7.0 muzıka qosımshasına integraciyalandı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://macslash.org/article.pl?sid=06/09/13/1131238| bet = Apple Purchased CoverFlow For iTunes 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080520233029/http://macslash.org/article.pl?sid=06%2F09%2F13%2F1131238| arxivsáne = 2008-jıl 20-may }}&lt;/ref&gt;. Ataması burın probelsiz «CoverFlow» edi.

Steel Skies tiń jeke qosımshasınıń sońǵı relizi, RC1.2 versiyası, 2006-jılı 10-sentyabrde shıǵarıldı hám tek kelesi kúnniń aqırına shekem biypul tarqatıldı; degen menen, ol MacUpdate saytınan júklep alıw ushın ele de qoljetimli.

2007-jılı 9-yanvarda Apple [[IPhone|iPhonedı]] járiyalaǵanda, onıń Cover Flow texnologiyasın óz ishine alatuǵını da járiyalandı.

2007-jılı 11-iyundaǵı [[Dúnya júzlik baǵdarlamashılar konferenciyası|WWDC]] tiykarǵı bayanatı waqtında [[Stiv Djobs]] Cover Flowdıń Mac OS X Leopard tıń Finder qosımshasına kórinis opciyası retinde qosılatuǵının járiyaladı.

2007-jılı 5-sentyabrde Apple Cover Flowdıń úshinshi áwlad [[IPod Nano|iPod nano]], sonday-aq jańa [[IPod Classic|iPod classic]] hám [[iPod Touch]] modellerinde qollanılıwın járiyaladı. Cover Flow tórtinshi áwlad [[IPod Nano|iPod nano]] ǵa akselerometrdi paydalanıw arqalı integraciyalandı, ol iPod nano gorizontal túrde qaptalına burılǵanda Cover Flowǵa kiredi.

2008-jılı 14-martta Mirror Worlds LLC Apple kompaniyasın óziniń patentlerin (6006227, 6638313, 6725427 hám 6768999 nomerleri) buzǵanı ushın sudqa berdi (Mirror Worlds, LLC, Apple, Inc-ke qarsı; Texas Shıǵıs okruglik sudı) &lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://dockets.justia.com/docket/texas/txedce/6:2008cv00088/108627/| bet = Mirror Worlds, LLC v. Apple, Inc}}&lt;/ref&gt;.

2009-jılı 24-fevralda Cover Flow sonıń menen bir qatarda Safari 4-tiń jámiyetlik beta versiyasına da qosıldı, al 8-iyunda shıǵarılǵan Safari 4-tiń sońǵı versiyası tariyxtı, bet belgilerdi, RSS lentaların, Bonjour hám Adres Kitabın kóriw ushın Cover Flowdı paydalandı.

2010-jıldıń aprel ayında Apple Cover Flow interfeysi ushın AQSH D613,300 dizayn patentin aldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://patents.google.com/patent/USD613300| bet = US Design Patent D613,300}}&lt;/ref&gt;.

2010-jılı 1-oktyabrde Apple kompaniyasına Cover Flowǵa baylanıslı paydalı patentlerdi buzǵanı ushın Mirror Worlds LLC-ge 625.5 million dollar tólewge minnetlendi&lt;ref name=&quot;patent&quot;&gt;{{Cite news|title=Apple Challenges Big Award Over Patents|url=https://www.nytimes.com/2010/10/05/technology/05apple.html?ref=technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Decker-10-04&quot;&gt;{{Cite news|title=Apple Challenges $625.5 Million Mirror Worlds Patent Verdict|url=https://www.bloomberg.com/news/2010-10-04/apple-challenges-625-5-million-mirror-worlds-patent-verdict.html}}&lt;/ref&gt;. 2011-jılı 4-aprelde sudya Devis húkimdi biykar etti&lt;ref name=&quot;Reverse-2011-04-04&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://www.edibleapple.com/apple-wins-judge-reverses-6255-million-patent-judgement-previously-awarded-to-mirror-worlds/| bet = Judge reverses $625.5 million patent judgement previously awarded to Mirror Worlds}}&lt;/ref&gt;.

iTunes-tiń 11-versiyasınıń shıǵarılıwı menen Cover Flow iTunes interfeysinen alıp taslandı.

iOS 7-de Cover Flow Album Wall menen almastırıldı&lt;ref name=&quot;fruitco&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://support.apple.com/kb/DL1682| bet = iOS 7| avtor = Staff| sáne = 2013 | baspaxana = Apple Inc.| qaralǵan sáne = 2013-jıl 29-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Bul funkciya qurılma landshaft rejiminde bolǵanda albom muqabalarınıń plitkaların qatarlar menen kórsetedi&lt;ref name=&quot;AnandTech&quot;&gt;{{Web deregi| url = http://www.anandtech.com/show/7343/the-ios-7-review/4| bet = The iOS 7 Review| avtor = Klug, Brian| sáne = 2013-jıl 19-noyabr | baspaxana = AnandTech| qaralǵan sáne = 2013-jıl 29-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20250622111257/http://www4.anandtech.com/show/7343/the-ios-7-review/4| arxivsáne = 2025-jıl 22-iyun }}&lt;/ref&gt;. Bul funkciya 2015-jılı 30-iyunda iOS 8.4 shıǵarılıwı menen alıp taslandı.

macOS Mojave-de Cover Flow Finder-den alıp taslanıp, galereya kórinisi menen almastırıldı.

== Basqa ámelge asırıwlar ==

* [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|Ashıq kodlı]] media pleyeri Songbird MediaFlow dep atalatuǵın Cover Flow navigaciya qosımshasın usınadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://addons.songbirdnest.com/addon/238| bet = Songbird MediaFlow Add-on| arxivurl = https://archive.today/20130202180423/http://addons.songbirdnest.com/addon/238| arxivsáne = 2013-jıl 2-fevral }}&lt;/ref&gt;.
* Ashıq kodlı Banshee media pleyeri sonıń menen birge Clutter toolkit-ke tiykarlanǵan ClutterFlow dep atalatuǵın Cover Flow-ǵa uqsas qosımsha usınadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://sourceforge.net/projects/clutterflow/| bet = Banshee ClutterFlow Add-on| sáne = 2013-jıl 15-aprel }}&lt;/ref&gt;.
* Menshikli media pleyeri MediaMonkey sonıń menen birge MonkeyFlow dep atalatuǵın Cover Flow qosımshasın usınadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.mediamonkey.com/forum/viewtopic.php?t=31402| bet = MonkeyFlow Add-on}}&lt;/ref&gt;. Onı integraciyalawǵa yamasa sırtqı aralıqtan basqarılatuǵın qosımsha retinde iske qosıwǵa boladı.
* Unix-ke uqsas sistemada Compiz Fusion (Shift Switcher), KDE Plasma Workspaces (KWin 4.1 yamasa onnan keyingi versiyada Cover Switch) yamasa Muffin-di paydalanıp, ashıq qosımshalar arasında Cover Flow animaciyası menen almasıwǵa boladı.
* Grafikalıq izlew sisteması Search Me tárepinen Cover Flow-ǵa uqsas interfeys paydalanılǵan.
* Dance Dance Revolution X2 hám onnan keyingi versiyalardıń arkada basılımında muzıka yamasa kurs tańlaǵanda, Cover Flow stilindegi interfeys paydalanıladı.
* Biypul jukebox programmalıq támiynatı Rockbox sonıń menen birge «PictureFlow» dep atalatuǵın Cover Flow-ǵa uqsas albom muqabasın kóriw quralın ámelge asıradı. Biraq, PictureFlow tiykarǵı UI-dıń bir bólimi emes, kerisinshe demo retinde kirgizilgen.
* Symbian OS sońǵı versiyaları ushın (Anna hám onnan joqarı) integraciyalangan muzıka pleyeri qosımshasında Cover Flowǵa uqsas interfeys paydalanılǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.gsmarena.com/nokia_500-review-644.php| bet = Nokia 500 preview: First look| til = en-US| jumıs = GSMArena.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-iyun }}&lt;/ref&gt;.
* Reflection Music Player sonıń menen birge iPad ushın Cover Flowǵa uqsas muzıka pleyerin ámelge asıradı: iTunes-te Cover Flow menen Reflection Music Player.
* Ashıq kodlı elektron kitap basqarıw programmalıq támiynatı calibre elektron kitaplardıń muqabaların kóriw ushın Cover Flowdı óz ishine aladı.
* Ashıq kodlı kóp sistemalı oyın emulyatorı OpenEmu cover flow kórinisin óz ishine aladı.
* Ádepki boyınsha, Nintendo Wii úy qosımshası WiiFlow oyınlardı Cover Flowǵa uqsas interfeyste kórsetedi.
* Menshikli [[Apple Music]] pleyeri Cider cover flow kórinis rejimine iye&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://cider.sh/| bet = Cider Release 2.4.0| til = en-US| jumıs = Cider Collective| qaralǵan sáne = 2024-jıl 9-may }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:ITunes]]
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>crjgwgsd5v1tv4a3pm8tajvckuarilx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha Wikipediashılar dizimi (botlar menen birge)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>27432</id>
    <revision>
      <id>275480</id>
      <parentid>275474</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>275480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7972" sha1="l4ofxrwtz1vumsfmx30gq0di8r9crvs" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:123004}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25328}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qaraqalpaqpan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}}
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:5973}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 5 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Srajatdin Usnatdinov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}}
|-
| 6 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4829}}]] || {{Permissions|Bekan88}}
|-
| 7 || [[User:MrshaxasBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MrshaxasBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}}
|-
| 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4422}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}}
|-
| 9 || [[User:Inosham|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Inosham&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}}
|-
| 10 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:4319}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}}
|-
| 11 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abdullaeva Shaxnoza-Banu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}}
|-
| 12 || [[User:Xqbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Xqbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 13 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2914}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 14 || [[User:Doniyor Yóldoshev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Doniyor Yóldoshev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2562}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 15 || [[User:Рахман3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Рахман3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}}
|-
| 16 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 17 || [[User:Rabiga Shabatova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rabiga Shabatova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1653}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 18 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 19 || [[User:PirjanovNurlan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PirjanovNurlan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}}
|-
| 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1434}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 21 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 22 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 23 || [[User:Anas1712|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anas1712&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}}
|-
| 24 || [[User:Qarahat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qarahat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}}
|-
| 25 || [[User:Gozzalina|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gozzalina&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}}
|-
| 26 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 27 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 28 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:927}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 29 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 30 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 31 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 32 || [[User:Kuwanishbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kuwanishbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}}
|-
| 33 || [[User:AlefZet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlefZet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}}
|-
| 34 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 35 || [[User:Aysabirlijol|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aysabirlijol&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}}
|-
| 36 || [[User:Umarxon III|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umarxon III&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 37 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 38 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:575}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 39 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 40 || [[User:Baurzhanuly|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baurzhanuly&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}}
|-
| 41 || [[User:Biypona|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Biypona&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}}
|-
| 42 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:488}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}}
|-
| 43 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bazarbaeva Eleonora&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}}
|-
| 44 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 45 || [[User:QRNKS|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QRNKS&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}}
|-
| 46 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 47 || [[User:Mrshaxas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mrshaxas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 48 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:392}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 49 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 50 || [[User:Muxammedqudaynazarov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Muxammedqudaynazarov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}}
{{/end}}</text>
      <sha1>l4ofxrwtz1vumsfmx30gq0di8r9crvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aspektke baǵdarlanǵan programmalastırıw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28385</id>
    <revision>
      <id>275489</id>
      <parentid>174514</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T17:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <origin>275489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6934" sha1="kt2eliwnt3axhw0t59n715lculm6o8p" xml:space="preserve">[[Esaplaw texnikası|Esaplaw texnikasında]], '''aspektke baǵdarlanǵan programmalastırıw (AOP)''' — bul kesip ótiwshi máselelerdi ajıratıwǵa imkaniyat beriw arqalı modullikti arttırıwǵa umtılatuǵın [[programmalastırıw paradigması]]. Ol bunı kodtı ózgertpesten, bar kodqa minez-qulıq (keńes) qosıw arqalı ámelge asıradı, onıń ornına qaysı kodtıń ózgertiletuǵının bólek, «kesiw noqatı» specifikaciyası arqalı kórsetedi, mısalı, «funkciya atı 'set' penen baslanǵanda, barlıq funkciya shaqırıwların jazıp al». Bul [[biznes logikası]] ushın oraylıq bolmaǵan minez-qulıqlardı (mısalı, jurnalǵa jazıw) tiykarǵı funkciyalar kodın shatastırmay, programmaǵa qosıwǵa imkaniyat beredi.

AOP derek kodı dárejesinde máselelerdiń modullestiriliwin qollap-quwatlaytuǵın programmalastırıw usılların hám quralların óz ishine aladı, al '''aspektke baǵdarlanǵan programmalıq támiynattı islep shıǵıw''' — bul pútin bir injenerlik tártibi.

Aspektke baǵdarlanǵan programmalastırıw programma logikasın bir pútin funkcional tarawlarǵa (máseleler dep ataladı) bóliwdi talap etedi. Derlik barlıq programmalastırıw paradigmaları máselelerdi bólek, ǵárezsiz birliklerge gruppalaw hám inkapsulyaciyalawdıń belgili bir dárejesin qollap-quwatlaydı, bunı usı máselelerdi ámelge asırıw, abstraktlastırıw hám biriktiriw ushın paydalanıwǵa bolatuǵın abstrakciyalardı (mısalı, funkciyalar, proceduralar, moduller, klasslar, metodlar) usınıw arqalı ámelge asıradı. Geypara máseleler programmanıń bir neshe abstrakciyaların «kesip ótedi» hám bul implementaciya túrlerine sáykes kelmeydi. Bul máseleler kesiwshi máseleler yamasa gorizontal máseleler dep ataladı.

Jurnalǵa jazıw kesiwshi máseleniń mısalı bolıp tabıladı, sebebi jurnalǵa jazıw strategiyası sistemanıń jurnalǵa jazılatuǵın hárbir bólimine tásir etiwi kerek. Sonlıqtan jurnalǵa jazıw barlıq jurnalǵa jazılatuǵın klasslar hám metodlardı kesip ótedi.

Barlıq AOP implementaciyalarında hárbir máseleni bir orında inkapsulyaciyalaytuǵın ayırım kesiwshi ańlatpalar bar. Implementaciyalar arasındaǵı ayırmashılıq usınılǵan konstrukciyalardıń kúshi, qáwipsizligi hám qolaylılıǵında. Mısalı, kesiwshi máselelerdiń sheklengen túrin ańlatıw ushın metodlardı kórsetetuǵın uslap alıwshılar, tip qáwipsizligi yamasa sazlaw ushın kóp qollap-quwatlawsız. [[AspectJ]]-de bir neshe bunday ańlatpalar bar hám olardı aspekt dep atalǵan arnawlı klassqa inkapsulyaciyalaydı. Mısalı, aspekt kesiw noqatı (belgili bir qosılıw noqatınıń sáykes keletuǵının anıqlaytuǵın) dep atalǵan kvantifikaciya yamasa sorawda kórsetilgen hár túrli qosılıw noqatlarında (programmadaǵı noqatlar) keńes (qosımsha háreket) qollanıw arqalı tiykarǵı kodtıń (programmanıń aspekt emes bólimi) háreketin ózgerte aladı. Aspekt sonday-aq basqa klasslarǵa aǵzalar yamasa ata-analar qosıw sıyaqlı ekilik sáykes keletuǵın strukturalıq ózgerisler de kirgize aladı.

== Tariyxı ==
AOP bir neshe tikkeley aldınǵıǵa iye: refleksiya hám metaobyekt protokolları, [[subyektke baǵdarlanǵan programmalastırıw]], Kompoziciya Filtrleri hám Adaptiv Programmalastırıw&lt;ref&gt;&quot;Adaptive Object Oriented Programming: The Demeter Approach with Propagation Patterns&quot; Karl Liebherr 1996  presents a well-worked version of essentially the same thing (Lieberherr subsequently recognized this and reframed his approach).&lt;/ref&gt;.

Gregor Kiczales hám onıń Xerox PARC-daǵı kásiplesleri AOP-niń anıq koncepciyasın islep shıqtı hám bunnan keyin Javaǵa [[AspectJ]] AOP keńeytpesin jarattı. IBM izertlew toparı til dizaynı usılı ornına qural usılın qabıl etti hám 2001-jılı Hyper/J hám Másele Manipulyaciyası Ortalıǵın usındı, olar keń tarqalmadı.

Usı maqaladaǵı mısallar AspectJ-di qollanadı.

Microsoft Transaction Server Enterprise JavaBeans-ten keyin AOP-niń birinshi iri qollanılıwı dep esaplanadı&lt;ref name=&quot;BoxSells2002&quot;&gt;{{Cite book|author2=Chris Sells|title=Essential.NET: The common language runtime|url=https://archive.org/details/essentialnetcomm01boxd|date=4 November 2002|publisher=Addison-Wesley Professional|isbn=978-0-201-73411-9|page=[https://archive.org/details/essentialnetcomm01boxd/page/206 206]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RomanSriganesh2005&quot;&gt;{{Cite book|author2=Sriganesh|title=Mastering Enterprise JavaBeans|url=https://books.google.com/books?id=60oym_-uu3EC&amp;pg=PA285|date=1 January 2005|publisher=John Wiley and Sons|isbn=978-0-7645-8492-3|page=285}}&lt;/ref&gt;.

== Motivaciya hám tiykarǵı koncepciyalar ==
Ádette, aspekt kod retinde shashırańqı yamasa aralasıp ketken boladı, bul onı túsinip alıwdı hám qollap-quwatlawdı qıyınlastıradı. Ol funkciya (mısalı, jazıp barıw) onıń funkciyasın paydalanıwı múmkin bolǵan bir qatar baylanıssız funkciyalar boyınsha tarqalǵanlıǵı sebepli shashırańqı boladı, múmkin tolıǵı menen baylanıssız sistemalarda yamasa hár túrli tillerde jazılǵan. Solay etip, jurnalǵa jazıwdı ózgertiw barlıq tásir etilgen modullerdi ózgertiwdi talap etiwi múmkin. Aspektler tek olar ańlatılǵan sistemalardıń tiykarǵı funkciyası menen ǵana emes, al bir-biri menen de aralasıp ketedi. Bir máseleni ózgertiw sonlıqtan barlıq aralasqan máselelerdi túsinip alıwdı yamasa ózgerislerdiń tásirin shıǵarıp alıwǵa bolatuǵın qanday da bir qurallarǵa iye bolıwdı talap etedi.

Mısalı, bir esaptan ekinshisine aqsha ótkiziw ushın konceptual jaqtan júdá ápiwayı metodı bar bank qosımshasın qarastırayıq. [[Java (programmalastırıw tili)|Java]] tilindegi bunday mısal tómendegishe kórinedi:&lt;syntaxhighlight lang=&quot;java&quot;&gt;
sealed class BankingException 
    extends Exception 
    permits InsufficientFundsException, UnauthorisedUserException {
    // ...
}

public class Bank {
    public void transfer(Account fromAcc, Account toAcc, int amount) throws BankingException {
        if (fromAcc.getBalance() &lt; amount) {
            throw new InsufficientFundsException();
        }

        fromAcc.withdraw(amount);
        toAcc.deposit(amount);
    }
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;Degen menen, bul ótkeriw metodı ornalastırılǵan qosımsha talap etetuǵın ayırım esaplawlardı itibarǵa almaydı, mısalı, aǵımdaǵı paydalanıwshınıń bul operaciyanı orınlawǵa huqıqı bar ekenin tekseriw, tosınarlı maǵlıwmat joytıwınıń aldın alıw ushın maǵlıwmatlar bazası tranzakciyaların inkapsulyaciyalaw hám diagnostika maqsetinde operaciyanı jurnalǵa jazıw.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Aspektke baǵdarlanǵan programmalastırıw]]
[[Kategoriya:Aspektke baǵdarlanǵan programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]
[[Kategoriya:Programmalastırıw paradigmaları]]
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>kt2eliwnt3axhw0t59n715lculm6o8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maǵlıwmatlarǵa baǵdarlanǵan dizayn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28439</id>
    <revision>
      <id>275519</id>
      <parentid>215054</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:11:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Video oyınlardı islep shıǵıw|Video oyınlardı islep shıǵıw]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5428" sha1="huftqhi8bk8ythjmmijk1ojugv9d1v2" xml:space="preserve">[[Esaplaw texnikası|Esaplaw texnikasında]], '''maǵlıwmatlarǵa baǵdarlanǵan dizayn''' — bul oraylıq processor keshin nátiyjeli paydalanıw menen motivaciyalanǵan, kóbinese video oyın islep shıǵıwda qollanılatuǵın programmanı optimallastırıw usılı&lt;ref name=&quot;Llopis&quot;&gt;{{Web deregi | url = http://gamesfromwithin.com/data-oriented-design| bet = Data-oriented design| arxivurl = | arxivsáne =  | avtor = Llopis| at = Noel| sáne = 2009-jıl 4-dekabr | jumıs = Data-Oriented Design (Or Why You Might Be Shooting Yourself in The Foot With OOP)| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-aprel }}&lt;/ref&gt;. Bul usıldıń tiykarı maǵlıwmatlardıń jaylasıwına itibar beriw, maydanlardı qashan kerek bolıwına qarap ajıratıw hám sortlaw hám de maǵlıwmatlardıń transformaciyaları haqqında oylaw bolıp tabıladı. Onıń tárepdarlarına Mayk Ekton,&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=rX0ItVEVjHc| bet = CppCon 2014: Mike Acton &quot;Data-Oriented Design and C++&quot;| sáne = 2014-jıl 29-sentyabr | jumıs = [[YouTube]]}}&lt;/ref&gt; Skott Meyers,&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=WDIkqP4JbkE| bet = code::dive conference 2014 - Scott Meyers: Cpu Caches and Why You Care| sáne = 2015-jıl 5-yanvar | jumıs = [[YouTube]]}}&lt;/ref&gt; hám Djonatan Blou kiredi.

Parallel massiv (yamasa massivler strukturası) maǵlıwmatlarǵa baǵdarlanǵan dizaynıń tiykarǵı mısalı bolıp tabıladı. Ol obyektke baǵdarlanǵan dizaynǵa tán strukturalar massivi menen salıstırıladı.

Maǵlıwmatlarǵa baǵdarlanǵan dizaynıń [[programmalastırıw paradigması]] retindegi anıqlamasın dawlı dep qarawǵa boladı, sebebi kópshilik onı basqa paradigma menen bir qatarda qollanıwǵa boladı dep esaplaydı,&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.dataorienteddesign.com/dodbook/| bet = Data-Oriented Design| avtor = Richard Fabian| sáne = 2018-jıl 8-oktyabr | jumıs = www.dataorienteddesign.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 20-dekabr }}&lt;/ref&gt; biraq maǵlıwmatlardıń jaylasıwına ayrıqsha itibar berilgenlikten, ol basqa kópshilik paradigmalar menen de sáykes kelmeydi.

== Motivler ==
Bul usıllar ásirese 2000-jıllardıń ortasınan aqırına shekem [[IBM]] PowerPC tiykarındaǵı PlayStation 3 (PS3) hám [[Xbox 360]] konsolların óz ishine alǵan video oyın konsollarınıń jetinshi áwladı dáwirinde ataqlı boldı. Tariyxıy jaqtan, oyın konsollarınıń [[Oraylıq processor|oraylıq processorları]] (CPU) kóbinese eń joqarı dárejeli desktop kompyuter sıńarlarınan salıstırmalı túrde hálsiz boladı. Bul grafikalıq processorlarǵa (GPU) kóbirek kúsh hám tranzistor byudjetin ajıratıw ushın dizayn tańlawı bolıp tabıladı. Mısalı, 7-áwlad CPUları zamanagóy tártipsiz orınlaw processorları menen islep shıǵarılmaǵan, kerisinshe joqarı saat tezlikleri hám tereń konveyerleri bar tártipli orınlaw processorların paydalanadı. Bunnan tısqarı, kópshilik esaplaw sistemaları túrleriniń [[Kompyuter maǵlıwmatların saqlaw|tiykarǵı yadları]] qayta islew elementlerinen júzlegen saat ciklları uzaqlıqta jaylasqan. Onnan da tısqarı, CPUlar tiykarǵı yad sıyımlılıǵınıń úlken ósiwi menen birge tezlesken sayın, ulıwma shinadaǵı [[Kesh (esaplaw texnikası)|kesh qátelikleri]] itimalın arttıratuǵın úlken maǵlıwmat tutınıwı bar, basqasha aytqanda, Fon Neyman tarılıwı dep ataladı. Nátiyjede, ónimdarlıqtı basqarıw ushın jergilikli silteme usılları qollanıldı, bul tarılıwdı sheshiw ushın yadqa kiriw úlgilerin jaqsılawdı talap etti. Ayırım programmalıq támiynat máseleleri de Itanium-da ushırasqanlarǵa uqsas boldı, aldınnan jobalastırıw ushın cikldi ashıwdı talap etti.

== Obyektke baǵdarlanıw menen salıstırıw ==
Tastıyıqlaw - dástúrli [[obyektke baǵdarlanǵan programmalastırıw]] (OBP) dizayn principleri jaman maǵlıwmat lokallıǵına alıp keledi,&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/presentation/improving-vectorization-efficiency.pdf| bet = INTEL ® HPC DEVELOPER CONFERENCE FUEL YOUR INSIGHT IMPROVE VECTORIZATION EFFICIENCY USING INTEL SIMD DATA LAYOUT TEMPLATE (INTEL SDLT)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=SoAx: A generic C++ Structure of Arrays for handling particles in HPC codes}}&lt;/ref&gt; ásirese eger orınlanıw waqtındaǵı polimorfizm (dinamikalıq jiberiw) paydalanılsa (bul ayırım processorlarda ásirese mashqalalı)&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.dataorienteddesign.com/dodmain/node17.html| bet = What's wrong with Object-Oriented Design? Where's the harm in it?}}describes the problems with virtual function calls, e.g., i-cache misses&lt;/ref&gt;. Degen menen OBP «kodtı maǵlıwmat dógereginde shólkemlestiretuǵın» sıyaqlı kórinedi, ol negizinde [[Derek kodı|derek kodın]] maǵlıwmat tipleri átirapında shólkemlestiredi, al jeke maydanlar menen massivlerdi belgili bir funkciyalar tárepinen kiriw ushın nátiyjeli formatta fizikalıq túrde gruppalamaydı. Bunnan tısqarı, ol kóbinese jaylasıw detalların [[Abstrakciya qatlamı|abstrakciya qatlamları]] astında jasırıp qoyadı, al maǵlıwmatlarǵa baǵdarlanǵan baǵdarlamashı bunı birinshi náwbette qarastırıwdı qáleydi.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalastırıw paradigmaları]]
[[Kategoriya:Video oyınlardı islep shıǵıw]]
__BÖLİDİMÖNDEMEW__</text>
      <sha1>huftqhi8bk8ythjmmijk1ojugv9d1v2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında ornatılǵan jáhán hám Olimpiada rekordları</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34514</id>
    <revision>
      <id>275533</id>
      <parentid>275178</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4469" sha1="98m3rb5ox8qiun82iud0bq4j1i4el2c" xml:space="preserve">{{2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınları}}

[[Italiya]]daǵı [[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınları|2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında]] konkide júriwdiń hár túrli baǵdarları boyınsha 4 [[Olimpiada rekordı]] (OR) ornatıldı.

== Short-trek ==
{{seealso|2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında short-trek}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jarıs
!Sáne
!Basqısh
!Sportshı
!Mámleket
!Waqıt
!Rekord
!Derep
|-
|[[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında short-trek – aralas 2000 metrge estafeta|2000 m aralas estafeta]]
|[[10-fevral]]
|B finalı
| align=&quot;left&quot; |[[Xandra Velzeboer]]
[[Michelle Velzeboer]]
[[Teun Boer]]
[[Jens van 't Wout|Jens van ´t Wout]]
| align=&quot;left&quot; |{{NLD}}
|2:35.537
|[[Short-trektegi Olimpiada rekordları dizimi|OR]]
|&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260210141840/https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/STK/2026-02-10/STKXRELAY4------------FNL---------__C73B_1.0.pdf]&lt;/ref&gt;
|}

== Konkide júriw sportı ==
{{seealso|2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında konkide júriw sportı}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Jarıs !! Sáne !! Basqısh !! Sportshı !! Mámleket !! Waqıt !! Rekord !! Derep
|-
|[[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında konkide júriw sportı – hayallar, 3000 metr|Hayallar arasında 3000 metr]]
| [[7-fevral]] 
| 8-jup
| align=left|[[Francesca Lollobrigida]]
| align=left|{{FlagIOC|ITA|2026-jılǵı Qısqı}} 
| 3:54.28
| {{OlyR|speed skating}}
|&lt;ref&gt;{{Web deregi| bet = Speed Skating – Women's 3000m – Results| url = https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/SSK/2026-02-07/SSKW3000M-------------FNL-000100--__C73A_1.0.pdf| jumıs = olympics.com/milano-cortina-2026| sáne = 2026-jıl 7-fevral| qaralǵan sáne = 2026-jıl 7-fevral| arxivurl = https://web.archive.org/web/20260227204751/https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/SSK/2026-02-07/SSKW3000M-------------FNL-000100--__C73A_1.0.pdf| arxivsáne = 2026-02-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Speed Skating – Women's 3000m – Results| url = https://media.isuresults.eu/downloads/results_20260207164323.pdf| jumıs = media.isuresults.eu| sáne = 2026-jıl 7-fevral | qaralǵan sáne = 2026-jıl 7-fevral }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında konkide júriw sportı – erler, 5000 metr|Erler arasında 5000 metr]]
| [[8-fevral]]
| 9-jup
| align=left|[[Sander Eitrem]]
| align=left|{{FlagIOC|NOR|2026-jılǵı Qısqı}}
|6:03.95
|{{OlyR|speed skating}}
|&lt;ref&gt;{{cite news |title=Speed skating-Norway's Eitrem wins men's 5,000m gold at Milano Cortina |url=https://www.reuters.com/sports/speed-skating-norways-eitrem-wins-mens-5000m-gold-milano-cortina-2026-02-08/ |access-date=8 February 2026 |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| bet = Speed Skating – Men's 5000m – Results| url = https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/SSK/2026-02-08/SSKM5000M-------------FNL-000100--__C73A_1.0.pdf| jumıs = olympics.com/milano-cortina-2026| sáne = 2026-jıl 8-fevral| qaralǵan sáne = 2026-jıl 8-fevral| arxivurl = https://web.archive.org/web/20260227204741/https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/SSK/2026-02-08/SSKM5000M-------------FNL-000100--__C73A_1.0.pdf| arxivsáne = 2026-02-27 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında konkide júriw sportı – hayallar, 1000 metr|Hayallar arasında 1000 metr]]
|[[9-fevral]]
| 15-jup
| align=&quot;left&quot; |[[Jutta Leerdam]]
| align=&quot;left&quot; |{{FlagIOC|NED|2026-jılǵı Qısqı}}
|1:12.31
|{{OlyR|speed skating}}
|&lt;ref&gt;{{Web deregi | sáne = 2026-jıl 9-fevral | bet = Speed skating-Netherlands' Leerdam channels expectations to win gold| url = https://www.reuters.com/sports/speed-skating-netherlands-leerdam-channels-expectations-win-gold-2026-02-09/| qaralǵan sáne = 2026-jıl 10-fevral | jumıs = Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | sáne = 2026-jıl 9-fevral | bet = Speed Skating - Women's 1000m| url = https://media.isuresults.eu/downloads/results_20260209175355.pdf| qaralǵan sáne = 2026-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;
|}

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
* [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/schedule Rásmiy sayt]

{{Olimpiadada ornatılǵan rekordlar}}

[[Kategoriya:2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınları]]
[[Kategoriya:Olimpiada oyınlarında ornatılǵan jáhán hám Olimpiada rekordları|2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınları]]</text>
      <sha1>98m3rb5ox8qiun82iud0bq4j1i4el2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275656</id>
      <parentid>275533</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>14033</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı</comment>
      <origin>275656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4491" sha1="qhfxhwexesro6q4ppdaad9craereedl" xml:space="preserve">{{2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınları}}

[[Italiya]]daǵı [[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınları|2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında]] konkide júriwdiń hár túrli baǵdarları boyınsha 4 [[Olimpiada rekordı]] (OR) ornatıldı.

== Short-trek ==
{{seealso|2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında short-trek}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jarıs
!Sáne
!Basqısh
!Sportshı
!Mámleket
!Waqıt
!Rekord
!Derep
|-
|[[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında short-trek – aralas 2000 metrge estafeta|2000 m aralas estafeta]]
|[[10-fevral]]
|B finalı
| align=&quot;left&quot; |[[Xandra Velzeboer]]
[[Michelle Velzeboer]]
[[Teun Boer]]
[[Jens van 't Wout|Jens van ´t Wout]]
| align=&quot;left&quot; |{{NLD}}
|2:35.537
|[[Short-trektegi Olimpiada rekordları dizimi|OR]]
|&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260210141840/https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/STK/2026-02-10/STKXRELAY4------------FNL---------__C73B_1.0.pdf]&lt;/ref&gt;
|}

== Konkide júriw sportı ==
{{seealso|2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında konkide júriw sportı}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Jarıs !! Sáne !! Basqısh !! Sportshı !! Mámleket !! Waqıt !! Rekord !! Derep
|-
|[[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında konkide júriw sportı – hayallar, 3000 metr|Hayallar arasında 3000 metr]]
| [[7-fevral]] 
| 8-jup
| align=left|[[Francesca Lollobrigida]]
| align=left|{{FlagIOC|ITA|2026-jılǵı Qısqı}} 
| 3:54.28
| {{OlyR|speed skating}}
|&lt;ref&gt;{{Web deregi| bet = Speed Skating – Women's 3000m – Results| url = https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/SSK/2026-02-07/SSKW3000M-------------FNL-000100--__C73A_1.0.pdf| jumıs = olympics.com/milano-cortina-2026| sáne = 2026-jıl 7-fevral | qaralǵan sáne = 2026-jıl 7-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20260227204751/https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/SSK/2026-02-07/SSKW3000M-------------FNL-000100--__C73A_1.0.pdf| arxivsáne = 2026-jıl 27-fevral }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | bet = Speed Skating – Women's 3000m – Results| url = https://media.isuresults.eu/downloads/results_20260207164323.pdf| jumıs = media.isuresults.eu| sáne = 2026-jıl 7-fevral | qaralǵan sáne = 2026-jıl 7-fevral }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında konkide júriw sportı – erler, 5000 metr|Erler arasında 5000 metr]]
| [[8-fevral]]
| 9-jup
| align=left|[[Sander Eitrem]]
| align=left|{{FlagIOC|NOR|2026-jılǵı Qısqı}}
|6:03.95
|{{OlyR|speed skating}}
|&lt;ref&gt;{{cite news |title=Speed skating-Norway's Eitrem wins men's 5,000m gold at Milano Cortina |url=https://www.reuters.com/sports/speed-skating-norways-eitrem-wins-mens-5000m-gold-milano-cortina-2026-02-08/ |access-date=8 February 2026 |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| bet = Speed Skating – Men's 5000m – Results| url = https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/SSK/2026-02-08/SSKM5000M-------------FNL-000100--__C73A_1.0.pdf| jumıs = olympics.com/milano-cortina-2026| sáne = 2026-jıl 8-fevral | qaralǵan sáne = 2026-jıl 8-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20260227204741/https://wmr-static-assets.scd.dgplatform.net/wmr/static/_PDF/OWG2026/SSK/2026-02-08/SSKM5000M-------------FNL-000100--__C73A_1.0.pdf| arxivsáne = 2026-jıl 27-fevral }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınlarında konkide júriw sportı – hayallar, 1000 metr|Hayallar arasında 1000 metr]]
|[[9-fevral]]
| 15-jup
| align=&quot;left&quot; |[[Jutta Leerdam]]
| align=&quot;left&quot; |{{FlagIOC|NED|2026-jılǵı Qısqı}}
|1:12.31
|{{OlyR|speed skating}}
|&lt;ref&gt;{{Web deregi | sáne = 2026-jıl 9-fevral | bet = Speed skating-Netherlands' Leerdam channels expectations to win gold| url = https://www.reuters.com/sports/speed-skating-netherlands-leerdam-channels-expectations-win-gold-2026-02-09/| qaralǵan sáne = 2026-jıl 10-fevral | jumıs = Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | sáne = 2026-jıl 9-fevral | bet = Speed Skating - Women's 1000m| url = https://media.isuresults.eu/downloads/results_20260209175355.pdf| qaralǵan sáne = 2026-jıl 10-fevral }}&lt;/ref&gt;
|}

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
* [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/schedule Rásmiy sayt]

{{Olimpiadada ornatılǵan rekordlar}}

[[Kategoriya:2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınları]]
[[Kategoriya:Olimpiada oyınlarında ornatılǵan jáhán hám Olimpiada rekordları|2026-jılǵı Qısqı Olimpiada oyınları]]</text>
      <sha1>qhfxhwexesro6q4ppdaad9craereedl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yarina Chornoguz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40966</id>
    <revision>
      <id>275737</id>
      <parentid>273990</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10499" sha1="ovyyz9hflsyifrv559yfit49e4l6f20" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı    = Yarina Chornoguz
| negizgi atı          = {{lang-uk|Ярина Чорногуз}}
| súwret               = Yaryna Chornohuz.jpg
| súwret táriypi       = Chornoguz, 2024-jılı
| tuwılǵan sánesi      = 
| tuwılǵan jeri        = [[Kiev]], [[Ukraina]]
| oqıǵan jeri          = [[Kiev-Mogila akademiyası]]
| kásibi               = [[shayır]], áskeriy shıpaker
| sıylıqları           = [[Shevchenko milliy sıylıǵı]] (2024), «Ómirin saqlap qalǵanı ushın» medalı (Ukraina) (2022)&lt;ref&gt;{{Cite news |title=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №143/2024 |url=https://www.president.gov.ua/documents/1432024-50037 |work=Офіційне інтернет-представництво Президента України |language=uk}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Yarina Yaroslavivna Chornohuz''' ({{Langx|uk|Ярина Ярославівна Чорногуз}}; [[1995|1995-jıl]] tuwılǵan) — ukrainalı shayır, áskeriy shıpaker hám [[Ukraina Qurallı Kúshleri]]niń úlken [[kapral]]ı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =An all-female group of Ukrainian soldiers is here to deliver a message to U.S. lawmakers | url =https://www.msnbc.com/know-your-value/out-of-office/war-ukraine-against-russia-how-women-soldiers-are-fighting-back-n1299012 | qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-mart |website=MSNBC.com | til =en}}&lt;/ref&gt;.

== Jaslıǵı hám bilimi ==
Chornoguz 1995-jılı [[Kiev]] qalasında dúnyaga kelgen&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2020-jıl 1-may | bet =Ярина Чорногуз: &quot;Протест — це інтелектуальный акт, що має сприяти розвитку&quot; |trans-title=Yaryna Chornoguz: &quot;Protest is an intellectual act that should contribute to development&quot; | url =https://tyzhden.ua/iaryna-chornohuz-protest-tse-intelektualnyj-akt-shcho-maie-spryiaty-rozvytku/ | qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-mart |website=[[The Ukrainian Week]] | til =uk}}&lt;/ref&gt;. Ol ukrainalı jazıwshı [[Oleg Chornoguz]]dıń aqlıǵı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =У Вінниці помер український письменник-гуморист Олег Чорногуз |trans-title=Ukrainian writer Oleg Chornoguz dies in Vinnytsia | url =https://life.pravda.com.ua/culture/2022/10/9/250757/ | qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-mart |website=[[Ukrainska Pravda|Українська правда – Життя]] | til =Ukrainian}}&lt;/ref&gt;.

Ol [[Kiev-Mogila akademiyası milliy universiteti|Kiev-Mogila akademiyasında]] [[filologiya]] hám ádebiyat baǵdarı boyınsha tálim alǵan&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{web deregi | bet =Новини і події: 20 липня 2021 року |trans-title=News and events: July 20, 2021 | url =https://nlu.org.ua/event.php?id=1661# | qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-mart |website=[[Ukraina Yaroslav Mudriy atındaǵı milliy kitapxanası]]}}&lt;/ref&gt;.

== Karerası ==
Magistraturada oqıp júrgende ol baspa úyinde awdarmashı bolıp isledi, kitaplardı inglis tilinen ukrain tiline awdardı&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{web deregi | sáne = 2022-jıl 26-sentyabr | bet =First: Fight the Russians. Then: Wellness Bowls | url =https://www.newyorker.com/magazine/2022/10/03/first-fight-the-russians-then-wellness-bowls | qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-mart |website=The New Yorker | til =en-US}}&lt;/ref&gt;.

Chornoguz 2019-jılı Ukraina armiyasına [[Gospitalyerlar (medicinalıq batalyon)|«Gospitalyerlar»]] [[Ukraina kewilli batalyonları|kewilli batalyonında]] shıpaker retinde qosıldı&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{web deregi | bet =Yaryna Chornohuz | url =https://ui.org.ua/en/artists/yaryna-chornohuz-2/ | qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-mart | website =Ukrainian Institute | til =en-GB | arxivurl =https://web.archive.org/web/20230308213837/https://ui.org.ua/en/artists/yaryna-chornohuz-2/ | arxivsáne = 2023-jıl 8-mart }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Yaryna Chornohuz | url =https://lgbtmilitary.org.ua/eng#!/tproduct/264599962-1608116172492 | qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-mart |website=LGBT Military | arxivsáne = 2021-jıl 9-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20210309092613/https://lgbtmilitary.org.ua/eng#!/tproduct/264599962-1608116172492 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; hám [[Donbastaǵı urıs (2014–2022)|Donbastaǵı urıs]] waqtında áskeriy shıpaker boldı. 2020-jıldıń 22-yanvarında onıń joldası Mikola Sorochuk urıs waqtında [[Talakivka]] aymaǵında [[Urısta qurban bolǵanlar|qurban boldı]]&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2020-jıl 13-aprel | bet =Місяць &quot;Весни на граніті&quot;: як ізсередини виглядає акція під ОП, започаткована Яриною Чорногуз - Новинарня | url =https://novynarnia.com/2020/04/13/vesna-na-graniti/ | qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-mart |website=novynarnia.com | til =uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{web deregi | bet =Protesters defy lockdown as coronavirus threatens Ukraine-Russia peace push | url =https://www.nbcnews.com/news/world/protesters-defy-lockdown-coronavirus-threatens-ukraine-russia-peace-push-n1168326 | qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-mart |website=NBC News | til =en}}&lt;/ref&gt;. Súyiklisi qaytıs bolǵannan keyin, ol Ukraina Qurallı Kúshleriniń kontraktlı sarbazı boldı hám [[140-teńiz piyadaları razvedka batalyonı (Ukraina)|140-teńiz piyadaları razvedka batalyonında]] xızmet etti&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Pavlenko | at =Iryna | bet =Love Stories – War Stories | url =https://www.kyivpost.com/post/6659 | qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-mart |website=Kyiv Post | til =en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=&quot;Пішла на фронт, щоб пережити втрату коханого&quot; |language=uk |trans-title=&quot;I went to the front to survive the loss of a loved one&quot; |work=BBC News Україна |url=https://www.bbc.com/ukrainian/features-63169023 |access-date=2023-03-03}}&lt;/ref&gt;.

2020-jıldıń basında Ukraina Prezidenti [[Vladimir Zelenskiy]] Donbasta tınıshlıq ornatıw boyınsha másláhát beriwshi jańa keńeske [[Lugansk]] hám [[Doneck]] jergilikli aymaqlarınıń wákillerin kirgiziwge razılıq berdi. Bul qarar ayırım ukrainalılar tárepinen Rossiya agressiyasın tán alıw hám oǵan legitimlik beriw retinde qabıllandı. 13-mart kúni Chornoguz bul qararǵa qarsı jalǵız ózi narazılıq baslap, [[Prezident ofisi (Kiev)|Kievtegi Prezident ofisi]] aldında shatır qurıp ornalastı&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Sol waqıtta [[COVID-19]] pandemiyası sebepli Ukrainada jámiyetlik narazılıq ilajların ótkeriw nızamǵa qarsı edi. Biraq, bir neshe kún ishinde onıń narazılıq akciyasına 500 adam qosıldı&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Fb | at =Or on | sáne = 2020-jıl 26-mart | bet =Ukrainian volunteer medic lives outside President’s office, protesting Russian peace push | url =https://euromaidanpress.com/2020/03/26/second-week-on-granite-volunteer-fighter-solitary-protests-near-the-presidential-office-making-4-demands/ | qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-mart |website=Euromaidan Press | til =en-US}}&lt;/ref&gt;.

2020-jılı onıń «Як вигинається воєнне коло» ({{lang-kaa|«Urıs sheńberi qalay iyeledi»}}) dep atalǵan kitabı basıp shıǵarıldı. Bul kitapta onıń Ukraina Qurallı Kúshleriniń [[front sızıǵı]]nda xızmet etip júrgende jazǵan [[erkin qosıq]] (vershe) usılındaǵı qosıqlar toplamı orın alǵan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

2022-jılı [[Rossiyanıń Ukrainaǵa basqınshılıǵı|Rossiya Ukrainaǵa bastırıp kirgen]] waqıtta Chornoguz Donbasta xızmet etip atırǵan edi. Ol urıstıń dáslepki kúnlerinen baslap [[Popasna]], [[Mariupol]] hám [[Baxmut]] qalalarındaǵı sawashlarda qatnastı&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Sol jıldıń aqırında Chornoguz basqa úsh ukrainalı hayal-sarbaz benen birge AQShqa sapar shegip, Kongress aǵzaları menen ushırastı hám Ukrainanı kóbirek áskeriy texnika hám qurallar menen támiyinlewdi soranıp múrájat etti&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Jetiskenlikleri ==
Chornoguz 2020-jılı «Smoloskip» baspa úyi tárepinen ótkerilgen ádebiy tańlawda «Як вигинається воєнне коло» qosıqlar toplamı ushın sıylıqqa miyasar boldı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Лауреати літературного конкурсу | url =http://www.smoloskyp.org.ua/laureaty-literaturnogo-konkursu/ |url-status=live | arxivurl =https://web.archive.org/web/20230305092911/http://www.smoloskyp.org.ua/laureaty-literaturnogo-konkursu/ | arxivsáne = 2023-jıl 5-mart | qaralǵan sáne = 2023-jıl 31-mart |website=Смолоскип | til =uk}}&lt;/ref&gt;. 2021-jılı [[Focus (Ukraina jurnalı)|«Focus» jurnalınıń]] talqınlawı boyınsha Ukrainanıń eń tásirli 100 hayal-qızları dizimine kirgizildi&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{web deregi | bet =#79 Ярина Чорногуз |trans-title=#79 Yaryna Chornoguz | url =https://focus.ua/uk/ratings/486307-100-samyh-vliyatelnyh-zhenshchin-ukrainy-po-versii-zhurnala-fokus-2021/list/2962/yarina-chornoguz | qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-mart |website=[[Focus (Ukraina jurnalı)|ФОКУС]] | til =uk}}&lt;/ref&gt;. 2022-jıldıń 19-mayında ol [[Ómirdi saqlap qalǵanı ushın medalı (Ukraina)|«Ómirdi saqlap qalǵanı ushın» medalı]] menen sıylıqlandı&lt;ref&gt;Ukraina Prezidentiniń 2022-jıl 19-maydaǵı №&amp;nbsp;349/2022 sanlı Pármanı [https://web.archive.org/web/20230308213834/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/349/2022 «Ukraina mámleketlik sıylıqları menen sıylıqlaw haqqında»] {{in lang|uk}}&lt;/ref&gt;. 2023-jılı ol «Women in Arts» sıylıǵınıń «Ádebiyattaǵı hayal-qızlar» kategoriyası boyınsha nominaciyalandı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Kulish | at =Polina | sáne = 2023-jıl 1-mart | bet =Оголосили номінанток української премії Women in Arts. The Resistance | url =https://gwaramedia.com/ogolosili-nominantok-ukrainskoi-premii-women-in-arts-the-resistance/ |url-status=live | arxivurl =https://web.archive.org/web/20230312093338/https://gwaramedia.com/ogolosili-nominantok-ukrainskoi-premii-women-in-arts-the-resistance/ | arxivsáne = 2023-jıl 12-mart | qaralǵan sáne = 2023-jıl 31-mart |website=Gwara Media | til =uk}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Yaryna Chornohuz}}

{{Sırtqı siltemeler}}

{{DEFAULTSORT:Chornoguz, Yarina}}
[[Kategoriya:Kiev-Mogila akademiyası milliy universiteti pitkeriwshileri]]
[[Kategoriya:Ukraina hayal shayırları]]
[[Kategoriya:1995-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Ukraina áskeriy shıpakerleri]]</text>
      <sha1>ovyyz9hflsyifrv559yfit49e4l6f20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naxichevan Avtonom Respublikası</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41018</id>
    <revision>
      <id>275723</id>
      <parentid>274124</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10091" sha1="dj01wnu2qt7qe2qh6sfft945wr7c7ad" xml:space="preserve">{{Mámleket infoqutısı 
| mámleket_atı            = Naxichevan Avtonom Respublikası
| mámleket_jergilikli_atı = {{lang-az|Naxçıvan Muxtar Respublikası}}
| súwret_bayraq           = Flag of Azerbaijan.svg
| súwret_gerb             = Emblem of Azerbaijan.svg
| mámleket_gimni          = «[[Ázerbayjan marshı]]»
| súwret_karta            = Nakhchivan Autonomous Republic of Azerbaijan.svg
| súwret_karta_táriypi    = Ázerbayjan quramındaǵı Naxichevan Avtonom Respublikası
| qaraydı                 = {{Flag|Azerbaijan}} [[Ázerbayjan]]
| paytaxtı                = [[Naxichevan (qala)|Naxichevan]]
| rásmiy_tili             = [[ázerbayjan tili]]
| húkimet_forması         = [[Avtonom respublika]], [[parlamentlik respublika]]
| jetekshi_hámeli_1       = Prezidenttiń wákili
| jetekshi_atı_1          = [[Djeyxun Djalilov]]
| jetekshi_hámeli_2       = Joqarǵı Majlis baslıǵı
| jetekshi_atı_2          = Baxtıyar Mammedov (w.a.)
| jetekshi_hámeli_3       = [[Naxichevan Avtonom Respublikası premyer-ministri|Premyer-ministr]]
| jetekshi_atı_3          = Jabbar Musaev
| nızam_shıǵarıwshı_organ = [[Naxichevan Joqarǵı Majlisi|Joqarǵı Majlis]]
| dúzilgen_waqıya_1       = [[Naxichevan MSSR]]
| dúzilgen_sáne_1         = 1924-jıl 9-fevral
| dúzilgen_waqıya_2       = Naxichevan AR
| dúzilgen_sáne_2         = 1990-jıl 17-noyabr
| maydan                  = 5 502
| xalıq_sanaq             = 458 910
| xalıq_sanaq_jıl         = 2019
| xalıq_tıǵızlıǵı          = 84
| etnik_quramı            = 99,7% [[ázerbayjanlar]], 0,3% [[kurdler]]&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Ethnic composition of Azerbaijan 2019 | url =http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic2019.htm }}&lt;/ref&gt;
| IRI                     = 0,772
| IRI_jıl                 = 2014
| IRI_derek               = &lt;ref name=&quot;statistika&quot;&gt;{{web deregi| url =http://statistika.nmr.az/| bet =Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi| arxivurl =https://web.archive.org/web/20130531201704/http://statistika.nmr.az/| arxivsáne = 2013-jıl 31-may | qaralǵan sáne = 2026-jıl 3-may }}&lt;/ref&gt;
| pul_birligi             = [[Ázerbayjan manatı]]
| pul_birligi_kod         = AZN
| waqıt_zonası            = [[Ázerbayjan waqtı|AZT]]
| waqıt_utc               = +4
| telefon_prefiksi        = +994 36
| iso3166code             = AZ
| etnoxoronim             = naxichevanlı
}}
'''Naxichevan Avtonom Respublikası''' ({{langx|az|Naxçıvan Muxtar Respublikası}}, {{IPA|az|nɑxtʃɯˈvɑn muxˈtɑɾ ɾesˈpublikɑsɯ|pron}})&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{web deregi | bet =Naxcivan, {{!}} History &amp; Geography {{!}} Britannica| url =https://www.britannica.com/place/Naxcivan-republic-Azerbaijan| qaralǵan sáne = 2021-jıl 22-dekabr |website=www.britannica.com| til =en}}&lt;/ref&gt; — [[Ázerbayjan]] Respublikasınıń teńizge shıǵıw jolı bolmaǵan [[Eksklav hám anklav|eksklavı]] esaplanadı. Region {{convert|5,502.75|km2|sqmi|abbr=on}} maydandı iyeleydi&lt;ref name=&quot;Nakhchivan Autonomous Republic&quot;&gt;Naxçıvan Avtonom Respublikasınıń rásmiy portalı :[https://web.archive.org/web/20120428185344/http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm Nakhchivan Autonomous Republic] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121209061124/http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm|date=December 9, 2012}}&lt;/ref&gt;, xalqınıń sanı 459 600 adamdı quraydı&lt;ref name=&quot;statgov&quot;&gt;{{web deregi | url =https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/ap/az/population_2020.zip | bet =Population of Azerbaijan | avtor =&lt;!--Not stated--&gt; | sáne =  |website=stat.gov.az | baspaxana =[[State Statistics Committee]] | qaralǵan sáne = 2021-jıl 22-fevral |quote=}}&lt;/ref&gt;.

Ol shıǵıs hám arqa tárepten [[Armeniya]] (shegarası {{convert|221|km|mile|abbr=on}}), qubla-batıstan [[Iran]] (shegarası {{convert|179|km|mile|abbr=on}}) hám arqa-batıstan [[Túrkiya]] (shegarası {{convert|8|km|mile|abbr=on}}) menen shegaralasadı. Bul Ázerbayjannıń birden-bir avtonom respublikası bolıp, [[Naxichevan Joqarı Jıynalısı|óziniń saylanbalı nızam shıǵarıwshı organı]] tárepinen basqarıladı.

Respublika, ásirese, onıń paytaxtı [[Naxichevan (qala)|Naxichevan]] qalası, shama menen, b.e.sh 1500-jıllarǵa barıp taqalatuǵın uzaq tariyxqa iye. ''Naxidjevan'' Áyyemgi [[Armeniya patshalıǵı]]ndaǵı [[Vaspurakan]] wálayatınıń [[Armeniya patshalıǵınıń kantonları (áyemgi)|kantonlarınan]] biri bolǵan. Tariyxıy jaqtan bul region ushın [[parsılar]], [[armyanlar]], [[monǵollar]] hám [[túrkiy xalıqlar]] óz ara gúresken&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;. Házirgi Naxichevan aymaǵı XVI ásirde [[Sefeviler mámleketi|Sefeviler Iranı]]nıń bir bólimine aylandı. XVIII ásirdiń ortalarında bul jerde yarım avtonom [[Naxichevan xanlıǵı]] qurıldı. 1828-jılı aqırǵı [[Rossiya-Iran urısı (1826–1828)|Rossiya-Iran urısı]] hám [[Túrkmenchay shártnaması]]nan keyin, Naxichevan xanlıǵı Irannıń iyelewinen [[Rossiya imperiyası]]nıń ıqtıyarına ótti.

== Tariyxı ==
=== Erte tariyxı ===
[[Fayl:The grave monument of the prophet Noah.JPG|thumb|upright|[[Naxichevan (qala)|Naxichevan qalasındaǵı]] zamanagóy [[Nuh payǵambardıń mavzoleyi (Naxichevan)|mavzoley]]. Tariyxıy dástúr boyınsha bul jer [[Nuh]] payǵambardıń qábiri jaylasqan orın dep esaplanadı.]]
Regionda tabılǵan eń áyyemgi mádeniy artefaktlar [[Neolit dáwiri]]ne barıp taqaladı. Sonıń menen birge, Ázerbayjan arxeologları Naxichevan tariyxı Tas dáwirinen ([[Paleolit]]) baslanatuǵınlıǵın anıqladı. Arxeologiyalıq qazılma jumısları nátiyjesinde Naxichevannıń hár túrli aymaqlarınan Tas dáwirine tiyisli kóp sanlı materiallar tabıldı&lt;ref name=&quot;nakhchivan.preslib.az&quot;&gt;{{web deregi | url =http://nakhchivan.preslib.az/en_b1.html#l3| bet =Nakhchivan Autonomous Republic|website=nakhchivan.preslib.az| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}&lt;/ref&gt;. Bul materiallar Ázerbayjandaǵı paleolit dáwirin úyreniwde úlken áhmiyetke iye boldı.

Gazma úńgirinde (Sharur rayonı) ótkerilgen shańshı (pollen) analizi Orta Paleolit ([[Mustye mádeniyatı|Mustye]]) dáwirinde insanlar tek taw toǵaylarında emes, bálki, Naxichevandaǵı qurǵaq jerlerde de jasaǵanlıǵın kórsetedi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zeinalov |first1=A.A. |last2=Valiev |first2=S.S. |last3=Tagieva |first3=E.N. |title=Human environment in the Nakhchivan region during the Mousterian (Based on the Gazma Cave Site, Azerbaijan) |journal=[[Archaeology, Ethnology and Anthropology of Eurasia]] |date=June 2010 |volume=38 |issue=2 |pages=2–6 |doi=10.1016/j.aeae.2010.08.002 |issn = 1531-832X }}&lt;/ref&gt;. Naxichevanda [[Neolit]] hám [[Eneolit]] (Xalkolit) dáwirlerine tiyisli bir neshe arxeologiyalıq orınlar, sonıń ishinde áyyemgi [[Kültəpə#Naxichevan Tóbe|Naxichevan Tóbe]] (Naxichevan qalasına jaqın orın) hám [[Ovchular tóbesi]] qalashaları tabılǵan&lt;ref name=&quot;Marro 2022 pp. 111–130&quot;&gt;{{cite journal | last=Marro | first=Catherine | title=The View from the North | journal=Paléorient | publisher=OpenEdition | issue=48–1 | date=2022-07-29 | issn=0153-9345 | doi=10.4000/paleorient.1675 | pages=111–130| s2cid=251329025 | url=https://hal.science/hal-03919274/file/PAL48-1_marro-1.pdf }}&lt;/ref&gt;. Sonday-aq, bul jerden dúnyadaǵı eń áyyemgi duz kánleriniń ayırımları da tabılǵan&lt;ref&gt;Catherine Marro and Thomas Stöllner, eds. {{cite book | title=On salt, copper and gold: The origins of early mining and metallurgy in the Caucasus | publisher=MOM Éditions | year=2021 | isbn=978-2-35668-074-7 | doi=10.4000/books.momeditions.12257 | page= | url=https://books.openedition.org/momeditions/12257 | editor-last1=Marro | editor-last2=Stöllner | editor-first1=Catherine | editor-first2=Thomas }}&lt;/ref&gt;.

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Image:Momine Fragment.jpg|Mómine qatun mavzoleyindegi gerbish hám fayans naǵısları
Image:Nakhichevan02.JPG|Mómine qatun mavzoleyi qasında jıynalǵan orta ásirlerge tiyisli qoshqar formasındaǵı qábir estelikleri
Image:Nakhichevan04.JPG|Betonǵa ornatılǵan qoshqar formasındaǵı qábir esteligi
Image:Batabat Mountains.jpg|[[Şahbuz|Shaxbuz]] rayonınıń Batabat aymaǵı
Image:Nakhichevan05.jpg|[[Ordubad (qala)|Ordubad]] qalasınıń ulıwma kórinisi, uzaqta qonsılas [[Iran]]daǵı biyik taw dizbekleri kórinedi
Image:Nakhichevan06.jpg|Ordubad-shayı (Dubendi jılǵası retinde de belgili) shıǵıs jaǵasındaǵı Ordubad úyleri
Image:Nakhichevan07.jpg|Ordubad qalasınıń tar kósheleri
Image:Nakhichevan08.jpg|Ordubad máhállesindegi meshit
Image:Jolfa-Aras2.jpg|Julfa qasındaǵı Iran shegarasında jaylasqan [[Araz dáryası]]
Image:Nakhichevan09.jpg|Naxichevannıń tawlı relyefi
Image:Julfa-khachkars.jpg|[[Julfa (Ázerbayjan)|Julfa]]daǵı armyan xachkarlar qábiristanlıǵı
&lt;/gallery&gt;

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{commons kategoriya|Naxçıvan}}
* [https://web.archive.org/web/20090918144912/http://www.nakhchivan.az/ Naxichevan Avtonom Respublikasınıń rásmiy veb-saytı]
* [http://nakhchivan.preslib.az/en.htm Naxichevan Avtonom Respublikası haqqında maǵlıwmat]
* [https://web.archive.org/web/20071016083653/http://azeri.net/azerbaijan/category/cities/nakhchivan/ Naxichevan boyınsha jol kórsetkishi]
* [https://storymaps.arcgis.com/stories/48703f664f2f467b8f4f42008d8c75da Silent Erasure] — Naxichevandaǵı (Ázerbayjan) armyan mádeniy miyraslarınıń joq etiliwi boyınsha sputniklik izertlew

{{Sırtqı siltemeler}}
{{geo-stub}}

[[Kategoriya:Naxichevan Avtonom Respublikası| ]]
[[Kategoriya:Ázerbayjannıń administrativlik bóliniwi]]
[[Kategoriya:Avtonom respublikalar]]
[[Kategoriya:Anklav hám eksklavlar]]
[[Kategoriya:1990-jılı dúzilgen mámleketler hám aymaqlar]]
[[Kategoriya:Armeniya–Ázerbayjan shegarası]]
[[Kategoriya:Ázerbayjan–Túrkiya shegarası]]
[[Kategoriya:Ázerbayjan–Iran shegarası]]
[[Kategoriya:Ararat tawı]]
[[Kategoriya:Ázerbayjan tili rásmiy til bolǵan mámleketler hám aymaqlar]]
[[Kategoriya:Aziyadaǵı avtonom administrativlik bólimler]]</text>
      <sha1>dj01wnu2qt7qe2qh6sfft945wr7c7ad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ya Ya Ya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41542</id>
    <revision>
      <id>275736</id>
      <parentid>230244</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9049" sha1="jmn3vyvk3dacr3u61unra6666gpbxdg" xml:space="preserve">{{Qosıq infoqutısı
| atı                = Ya Ya Ya
| túri               = singl
| súwret             = 
| súwret_táriypi     = 
| atqarıwshı         = [[Jonas Lovv]]
| albom              = 
| EP                 = 
| til                = inglis tili
| inglisshe_atı      = 
| A-tárepi           = 
| B-tárepi           = 
| jazılǵan_sánesi    = 
| shıǵarılǵan_sánesi = 2026-jıl 26-yanvar
| jazılǵan_waqtı     = 
| studiya            = 
| ótkerilgen_jeri    = 
| janr               = [[Rok muzıka|Rok]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |last=Lofstad |first=Ralf |url=https://www.dagbladet.no/kjendis/vi-anmeldte-lat-for-lat/84304532 |title=Melodi Grand Prix-finalen 2026: Vi anmeldte låt for låt |trans-title=The Melodi Grand Prix final 2026: We reviewed song by song |newspaper=[[Dagbladet]] |access-date=21 March 2026 |language=nb-no}}&lt;/ref&gt;
| uzınlıǵı           = 2:50
| leybl              = [[Warner Music Norway]]
| avtor              = [[Jonas Lovv|Jonas Lovv Hellesøy]], Sondre Skaftun
| kompozitor         = Sondre Skaftun
| tekst_avtorı       = Jonas Lovv Hellesøy
| prodyuser          = Sondre Skaftun
| xronologiya        = 
| aldınǵı_qosıq      = 
| aldınǵı_jıl        = 
| jıl                = 
| keyingi_qosıq      = 
| keyingi_jıl        = 
}}
'''«Ya Ya Ya»''' — norvegiyalı qosıqshı hám avtor [[Jonas Lovv]]tıń qosıǵı. Qosıq ózi tárepinen jazılǵan hám Sondre Skaftun tárepinen prodyuserlik etilgen. Qosıq 2026-jıl 26-yanvarda shıǵarılǵan, [[Norvegiya Evrovidenie qosıq tańlawı 2026]]da Norvegiyanı sáwlelendirgen hám on tórtinshi orındı iyelegen. Qosıq [[Norvegiya singllar chartı]]nda on altınshı orınǵa shekem jetken.

== Sın kózqarastan qabıllanıwı ==
«Ya Ya Ya» norvegiyalı muzıka sınshıları tárepinen unamlı hám aralas pikirler menen qabıl etilgen. [[NRK]] ushın konkurs aldınan berilgen sholıwda Jim Ødegård Pedersen hám Sofie Martesdatter Granberg qosıqtıń energiyası menen kompoziciyasın maqtaǵan. Altıdan altı ball berip, Pedersen trektiń tańlawdaǵı eń kúshli qosıq ekenligin, onıń derlik birden tásir etetuǵının hám MGPde de, Evrovideniede de tabısqa erisiw imkaniyatı bar ekenligin atap ótken. Altıdan tórt ball bergen Granberg bolsa, qosıqtıń gitaraǵa tiykarlanǵan úni menen 2000-jıllardaǵı britaniyalı [[Independent muzıka|indi-muzıka]] arasında uqsaslıqlardı tapqan, dóretpeni «rok muzıkaǵa bay» hám «gruv»qa tolı dep sıpatlaǵan&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2026-jıl 26-yanvar |last1=Martesdatter Granberg |first1=Sofie |last2=Pedersen |first2=Jim Ødegård | url =https://www.nrk.no/anmeldelser/anmeldelse_-latene-i-melodi-grand-prix-2026-1.17717185 | bet =Anmeldelse: Låtene i Melodi Grand Prix 2026 |trans-title=Review: The songs in Melodi Grand Prix 2026 | baspaxana =[[Norwegian Broadcasting Corporation]] | qaralǵan sáne = 2026-jıl 11-aprel | til =nb-no}}&lt;/ref&gt;. MGPden keyin, Pedersen óziniń altıdan altı balın saqlap qalǵan. Ol onıń «dawıslıq jaqtan ózgeshe» vokalların maqtaǵan hám onıń saxnaǵa shıǵıwın «intense and energetic... that really impresses» dep atap, onıń saxnaǵa shıǵıwına joqarı baha bergen. Ol, sonday-aq, qosıqtıń bas liniyasın atap ótip, usıl boyınsha [[the White Stripes]] hám [[Benson Boone]] aralasqan stildegi uqsaslıqlardı kórsetken&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2026-jıl 27-fevral | familiya =Pedersen | at =Jim Ødegård | url =https://www.nrk.no/anmeldelser/anmeldelse_-melodi-grand-prix-2026_-finale-_-hvem-vinner-mgp_-1.17756417 | bet =Anmeldelse: Dette kan bli suksess in Eurovision! |trans-title=Review: This could be a success in Eurovision! | baspaxana =[[Norwegian Broadcasting Corporation]] | qaralǵan sáne = 2026-jıl 21-mart | til =nb-no}}&lt;/ref&gt;.

Sonday-aq, «[[Dagbladet]]» gazetasınan Ralf Lofstad konkurs aldınan qosıqqa altıdan bes ball berip, onıń vokalın maqtaǵan hám ol «júda kúshli qosıq aytadı hám joqarı notalardı úlken isenim menen aladı» dep atap ótken&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 January 2026 |last=Lofstad |first=Ralf |url=https://www.dagbladet.no/kjendis/vi-anmelder-mgp-latene/84133765 |title=Vi anmelder MGP-låtene |trans-title=We review the MGP songs |newspaper=[[Dagbladet]] |access-date=21 March 2026 |language=nb-no}}&lt;/ref&gt;. MGPden keyin ol trekke altıdan altı ball berip, onı «háreketlendiriwshi hám jawlap alatuǵın» «gitaraǵa bay rok qosıq» dep táriyplegen hám onıń janlı dawıslıq atqarıwın «jay ǵana fantastikalıq» dep maqtaǵan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. [[TV 2 Direkte|TV 2]] ushın jazǵan Line Haus trekke altıdan altı ball berip, Lovvtiń «súyikli tákabbirlig»ine (charming arrogance) hám kamerad aldında ózin tutıw qábiletine joqarı baha bergen. Ol janlı atqarıwda saxna hám úydegi tamashagóylerdi ózine tartatuǵın «konsertlik sezimdi» tabıslı jaratqanın atap ótken&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |last=Haus |first=Line |url=https://www.tv2.no/underholdning/kast-terningen-selv/18596035/ |title=TV 2 anmelder MGP-låtene: Kast terningen selv! |trans-title=TV 2 reviews the MGP songs: Roll the dice yourself! |publisher=[[TV 2 Direkte|TV 2]] |access-date=21 March 2026 |language=nb-no}}&lt;/ref&gt;.

== Evrovideniede ==
«Evrovidenie-2026» qosıq tańlawı [[Avstriya]]nıń [[Vena]] qalasındaǵı [[Wiener Stadthalle]] arenasında bolıp ótti, ol 12 hám 14-may kúnleri ótkerilgen eki yarım final hám 2026-jıl 16-mayda bolıp ótken finaldan ibarat boldı&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 August 2025 |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026 |title=Vienna announced as host city for Eurovision Song Contest 2026 |newspaper=[[The Guardian]] |access-date=29 January 2026}}&lt;/ref&gt;. 2026-jıl 12-yanvarda ótkerilgen bólistiriw sheshimine kóre, Norvegiya ekinshi yarım finalda qatnasıw ushın belgilendi hám shoudıń ekinshi yarımında saxnaǵa shıǵıwı kerek edi&lt;ref&gt;{{cite press release |date=12 January 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-semi-final-draw-results/ |title=Vienna 2026: Semi-Final Draw results |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] |access-date=29 January 2026}}&lt;/ref&gt;. Keyinirek Lovv yarım finaldı juwmaqlaytuǵın atqarıwshı sıpatında belgilendi&lt;ref&gt;{{cite press release |date=2 April 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-semi-final-running-orders-revealed/ |title=Vienna 2026: Semi-Final Running Orders revealed |website=Eurovision.com |publisher=[[European Broadcasting Union]] |access-date=3 April 2026}}&lt;/ref&gt;. Qosıq 115 jyuri hám 19 xalıqlıq ball menen, ulıwma 134 ball jıynap, 14-orındı iyeledi&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://eurovisionworld.com/eurovision/2026| bet =Eurovision 2026 Results: Voting &amp; Points|website=Eurovisionworld.com | qaralǵan sáne = 2026-jıl 15-may }}&lt;/ref&gt;.

== Chartlar ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ «Ya Ya Ya» qosıǵınıń chart kórsetkishleri
! scope=&quot;col&quot;| Chart (2026)
! scope=&quot;col&quot;| Eń joqarı&lt;br /&gt;ornı
|-
{{single chart|Austria|46|artist=Jonas Lovv|song=Ya Ya Ya|rowheader=true|access-date=24 May 2026}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| Litva ([[AGATA (organization)|AGATA]])&lt;ref&gt;{{web deregi| url =https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| bet =2026 21-os savaitės klausomiausi (Top 100)| baspaxana =[[AGATA (organization)|AGATA]]| til =lt| sáne =2026-jıl 22-may| qaralǵan sáne =2026-jıl 22-may| arxivurl =https://web.archive.org/web/20260523233103/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| arxivsáne =2026-05-23 }}&lt;/ref&gt;
| 42
|-
{{single chart|Norway|16|artist=Jonas Lovv|song=Ya Ya Ya|rowheader=true|access-date=19 May 2026}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| Norvegiya Airplay ([[IFPI Norge]])&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://topplista.no/charts/radio/2026-w20/| bet =Radio 2026 uke 20|trans-title=Radio 2026, Week 20| baspaxana =[[IFPI Norge]]| qaralǵan sáne = 2026-jıl 19-may }}&lt;/ref&gt;
| 1
|-
! scope=&quot;row&quot;| Shveciya Heatseeker ([[Sverigetopplistan]])&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://sverigetopplistan.se/chart/215/?dspy=2026&amp;dspp=21| bet =Veckolista Heatseeker, vecka 21, 2026| baspaxana =[[Sverigetopplistan]]| qaralǵan sáne = 2026-jıl 23-may }}&lt;/ref&gt;
| 2
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[UK Singles Sales Chart|Ullı Britaniya singllar sawda chartı]] ([[Official Charts Company|OCC]])&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://officialcharts.com/charts/singles-sales-chart/20260522/7509/| bet =Official Singles Sales Chart on 22/5/2026 – Top 100| baspaxana =[[Official Charts Company]]| qaralǵan sáne = 2026-jıl 23-may }}&lt;/ref&gt;
| 36
|}

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Eurovision qosıq tańlawı 2026}}
{{Authority control}}

[[Kategoriya:2026-jıl qosıqları]]
[[Kategoriya:2026-jıl singlleri]]
[[Kategoriya:2026-jıl Evrovidenie qosıqları]]
[[Kategoriya:Norvegiyanıń Evrovidenie qosıqları]]
[[Kategoriya:Inglis tilindegi norvegshe qosıqlar]]
[[Kategoriya:Norvegiyada birinshi orındı iyelegen singller]]</text>
      <sha1>jmn3vyvk3dacr3u61unra6666gpbxdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tanzschein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41548</id>
    <revision>
      <id>275730</id>
      <parentid>230247</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3621" sha1="g83hup2yxfnpa8obo409t7twz7v2rsf" xml:space="preserve">{{Qosıq infoqutısı
| atı                = Tanzschein
| túri               = singl
| súwret             = 
| súwret_táriypi     = 
| atqarıwshı         = [[Cosmó]]
| albom              = 
| EP                 = Lieber tanz ich weiter
| til                = [[German language|German]]
| inglisshe_atı      = Dance(-ing) Licence
| A-tárepi           = 
| B-tárepi           = 
| jazılǵan_sánesi    = 
| shıǵarılǵan_sánesi = 2026-jıl 5-fevral
| jazılǵan_waqtı     = 
| studiya            = 
| ótkerilgen_jeri    = 
| janr               = 
| uzınlıǵı           = 2:48
| leybl              = 
| avtor              = {{hlist|[[Benjamin Gedeon]]|Ella Stern|Elias Stejskal}}
| kompozitor         = 
| tekst_avtorı       = 
| prodyuser          = {{hlist|Nono Punch|Patrick Tricky Kummenecker}}
| xronologiya        = 
| aldınǵı_qosıq      = Wasted Love
| aldınǵı_jıl        = 2025
| jıl                = 
| keyingi_qosıq      = 
| keyingi_jıl        = 
}}
«'''Tanzschein'''» — avstriyalı qosıqshı Benjamin Gedeon, yaǵnıy saxna atı menen tanılǵan [[Cosmó]]nıń qosıǵı. Qosıqtı Gedeon, Elias Stejskal hám Ella Stern jazǵan. Ol [[Evrovidenie qosıq tańlawı 2026]]da [[Avstriya Evrovidenie qosıq tańlawı|Avstriyanı sáwlelendirip]], [[Austrian Singles Chart|Avstriya singllar chartında]] ekinshi orınǵa shıqtı.

== Muzıkalıq video ==
Muzıkalıq videonıń ideyası haqqında soralǵanda, Cosmó bılay dep juwap berdi: «prodyusser Phil hám Sonority komandasınıń oyınsha... ishki haywanıńızdı hesh qashan joq eta almaysız, ol hárdayım ishinde boladı. Sol sebepli men aynaǵa qarap turǵan hám ol jerde arıstan kóringen saxna bar. Bul kóbirek óz ishki haywanıńızdı bosatıw... ishki haywanıńızdı biylep joq qılıw... Biz bunı muzıkalıq videoda kórsetpekshi bolǵan edik. Sonday-aq, súykimli Hannah maskasın sheship, adamǵa aylanǵan hám keyin barlıǵımız birgelikte biylegenimizdegidey, haywannan adamǵa ótiw saxnasın da kórsetiwdi qáledik».

== Chartlar ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ {{sronly|Hápteklik chart kórsetkishleri}}
! scope=&quot;col&quot;| Chart (2026)
! scope=&quot;col&quot;| Eń joqarı&lt;br&gt;orın
|-
{{single chart|Austria|2|artist=Cosm%F3|song=Tanzschein|rowheader=true|access-date=23 May 2026}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| Austria Airplay ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://radiocharts.com/html/charts_at_main.htm| bet =Radio-Charts Österreich – Chartwoche 20/2026| qaralǵan sáne = 2026-jıl 30-may |lang=de|trans-title=Radio Charts Austria – Chart Week 20/2026| baspaxana =[[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI Austria]]| arxivurl =https://web.archive.org/web/20260528175558/https://radiocharts.com/html/charts_at_main.htm| arxivsáne = 2026-jıl 28-may |url-status=deviated}}&lt;/ref&gt;
| 20
|-
! scope=&quot;row&quot;| Litva ([[AGATA (organization)|AGATA]])&lt;ref&gt;{{web deregi| url =https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| bet =2026 21-os savaitės klausomiausi (Top 100)| baspaxana =[[AGATA (organization)|AGATA]]| til =lt| sáne =2026-jıl 22-may| qaralǵan sáne =2026-jıl 22-may| arxivurl =https://web.archive.org/web/20260523233103/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| arxivsáne =2026-05-23 }}&lt;/ref&gt;
| 99
|}

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Eurovision qosıq tańlawı 2026}}

[[Kategoriya:2026-jıl qosıqları]]
[[Kategoriya:2026-jıl singlleri]]
[[Kategoriya:Evrovidenie 2026 qosıqları]]
[[Kategoriya:Avstriyanıń Evrovidenie qosıqları]]
[[Kategoriya:Nemec tilindegi qosıqlar]]</text>
      <sha1>g83hup2yxfnpa8obo409t7twz7v2rsf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dancing on the Ice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41549</id>
    <revision>
      <id>275694</id>
      <parentid>230242</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6260" sha1="4ymiezuc5p1vej3k8ulm6rvy5c45tgj" xml:space="preserve">{{Qosıq infoqutısı
| atı                = Dancing on the Ice
| túri               = singl
| súwret             = 
| atqarıwshı         = [[Essyla]]
| shıǵarılǵan_sánesi = 2026-jıl 19-fevral
| til                = [[inglis tili]]
| uzınlıǵı           = 
| leybl              = 
| avtor              = 
* Alice Van Eesbeeck
* Barbara Petitjean
* Emil Stengele
* Nicolas d'Avell
| prodyuser          = 
| xronologiya        = 
| aldınǵı_qosıq      = Strobe Lights
| aldınǵı_jıl        = 2025
}}
«'''Dancing on the Ice'''» — belgiyalı qosıqshı [[Essyla]]nıń qosıǵı. Bul qosıq [[Evrovidenie qosıq tańlawı 2026]]da [[Belgiya Evrovidenie qosıq tańlawında|Belgiyanı sáwlelendirdi]] hám finalda jigirma birinshi orındı iyeledi. Ol Flandriyada 39-orınǵa, Valoniyada bolsa 28-orınǵa shekem kóterildi.

== Promociya ==
«Dancing on the Ice» qosıǵın tanıtıw maqsetinde Essyla 2026-jılı 11-aprelde [[Amsterdam]]da ótkerilgen «Eurovision in Concert 2026» koncertinde óner kórsetti&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Granger | at =Anthony | sáne = 2026-jıl 23-fevral | bet =🇧🇪 Belgium: Essyla Announced for Eurovision in Concert 2026 | url =https://eurovoix.com/2026/02/23/essyla-announced-for-eurovision-in-concert-2026/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 1-mart |website=Eurovoix | til =en-GB}}&lt;/ref&gt;.

== Evrovidenie qosıq tańlawı 2026 ==

=== Ishki saylaw ===
2025-jıl 4-dekabrde [[RTBF]] óziniń [[Evrovidenie 2026]]da qatnasatuǵının tastıyıqladı. Keyinirek RTBF Belgiyanıń wákili bolatuǵın atqarıwshını 2026-jıl 19-fevralda daǵazalaytuǵının xabarladı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Conte | at =Davide | sáne = 2026-jıl 12-fevral | bet =🇧🇪 Belgium: Artist and Song Reveal on February 19 | url =https://eurovoix.com/2026/02/12/belgium-artist-and-song-reveal-on-february-19/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 1-mart |website=Eurovoix | til =en-GB}}&lt;/ref&gt;. 2026-jıl 19-fevralda Essyla Belgiyanı «Dancing on the Ice» qosıǵı menen sáwlelendiretuǵını daǵazalandı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Farren | at =Neil | sáne = 2026-jıl 19-fevral | bet =🇧🇪 Belgium: Essyla to Eurovision 2026 | url =https://eurovoix.com/2026/02/19/belgium-essyla-to-eurovision-2026/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 1-mart |website=Eurovoix | til =en-GB}}&lt;/ref&gt;.

=== Evrovideniede ===
Evrovidenie qosıq tańlawı 2026 Avstriyanıń Vena qalasındaǵı [[Wiener Stadthalle]] saxnasında ótkerildi hám eki yarım final (12 hám 14-may) hám 2026-jıl 16-may kúni finaldan ibarat boldı&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 August 2025 |title=Vienna announced as host city for Eurovision Song Contest 2026 |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026 |access-date=9 February 2026 |newspaper=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;. 2026-jıl 12-yanvarda ótkerilgen qurılǵa (allocation draw) nátiyjesinde, Belgiya birinshi yarım finaldıń ekinshi bóliminde shıǵıwı belgilendi&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Vienna 2026: Semi-Final Draw results |date=12 January 2026 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-semi-final-draw-results/ |access-date=9 February 2026 |website=Eurovision.com}}&lt;/ref&gt;.

Birinshi yarım finalda ol on birinshi bolıp atqarıp, finalǵa ótti. Finalda ol [[Evrovidenie 2026]]da [[Izrail Evrovidenie qosıq tańlawında 2026|Izrail]] wákili [[Noam Bettan]]nan keyin, al [[Evrovidenie 2026]]da [[Albaniya Evrovidenie qosıq tańlawında 2026|Albaniya]] wákili [[Alis (qosıqshı)|Alis]]ten aldın, tórtinshi nomer menen saxnaǵa shıqtı&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2026-jıl 15-may | bet =The Running Order of the Eurovision 2026 Grand Final | url =https://www.eurovision.com/stories/running-order-eurovision-2026-grand-final-vienna/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 17-may |website=[[Eurovision Song Contest]] | til =en}}&lt;/ref&gt;. 36 ball jıynap, qosıq finalda jigirma birinshi orındı iyeledi&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2026-jıl 17-may | bet =DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria | url =https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 17-may |website=[[Eurovision Song Contest]] | til =en}}&lt;/ref&gt;.

== Chartlar ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ «Dancing on the Ice» ushın chart kórsetkishleri
! scope=&quot;col&quot;| Chart (2026)
! scope=&quot;col&quot;| Eń joqarı&lt;br /&gt;orın
|-
{{single chart|Flanders|39|artist=Essyla|song=Dancing on the Ice|rowheader=true|access-date=2 March 2026}}
|-
{{single chart|Wallonia|28|artist=Essyla|song=Dancing on the Ice|rowheader=true|access-date=24 May 2026}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| Greciya xalıqaralıq ({{ill|IFPI Greece|Greciya IFPI|ru=IFPI Greece}})&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://www.ifpi.gr/digital_iel.html| bet =Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 20/2026| baspaxana =[[IFPI Greece]]| qaralǵan sáne = 2026-jıl 27-may | til =el| arxivurl =https://ghostarchive.org/archive/20260527055957/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html| arxivsáne = 2026-jıl 27-may |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 97
|-
! scope=&quot;row&quot;| Litva ([[AGATA (organization)|AGATA]])&lt;ref&gt;{{web deregi| url =https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| bet =2026 21-os savaitės klausomiausi (Top 100)| baspaxana =[[AGATA (organization)|AGATA]]| til =lt| sáne =2026-jıl 22-may| qaralǵan sáne =2026-jıl 22-may| arxivurl =https://web.archive.org/web/20260523233103/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| arxivsáne =2026-05-23 }}&lt;/ref&gt;
| 84
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[UK Singles Sales Chart|Britaniya singllar sawda chartı]] ([[Official Charts Company|OCC]])&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://officialcharts.com/charts/singles-sales-chart/20260522/7509/| bet =Official Singles Sales Chart on 22/5/2026 – Top 100| baspaxana =[[Official Charts Company]]| qaralǵan sáne = 2026-jıl 23-may }}&lt;/ref&gt;
| 72
|}

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Eurovision qosıq tańlawı 2026}}

[[Kategoriya:2026-jıl qosıqları]]
[[Kategoriya:2026-jıl singlleri]]
[[Kategoriya:Inglis tilindegi belgiya tilindegi qosıqlar]]
[[Kategoriya:Evrovidenie 2026 qosıqları]]
[[Kategoriya:Belgiyanıń Evrovidenie qosıqları]]</text>
      <sha1>4ymiezuc5p1vej3k8ulm6rvy5c45tgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bella (Aidan qosıǵı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41604</id>
    <revision>
      <id>275643</id>
      <parentid>230308</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6904" sha1="h9ukmvhphdnxhdxyqkj7gs123rh2pp7" xml:space="preserve">{{Qosıq infoqutısı
| atı                = Bella
| súwret             = 
| túri               = singl
| atqarıwshı         = [[Aidan (qosıqshı)|Aidan]]
| albom              = Cowboys Don't Cry
| til                = 
* [[Inglis tili|inglisshe]]
* maltalı
* [[Italyan tili|italyansha]]
| shıǵarılǵan_sánesi = 2026-jıl 2-yanvar
| uzınlıǵı           = 2:57
| avtor              = 
* Aidan Cassar
* Joep van den Boom
* [[Sarah Bonnici]]
}}
«'''Bella'''» (awdarması: «Sulıw») — maltalı qosıqshı [[Aidan (qosıqshı)|Aidan]]nıń qosıǵı. Ol «[[Malta Evrovidenie qosıq tańlawında 2026]]» milliy finalında jeńimpaz bolǵannan soń, [[Evrovidenie qosıq tańlawı 2026]]ta [[Malta Evrovidenie qosıq tańlawında|Maltanı]] sáwlelendirdi.

== Evrovidenie qosıq tańlawı ==
{{Main|Malta Evrovidenie qosıq tańlawında 2026}}

=== Malta Eurovision Song Contest 2026 ===
[[Aidan (qosıqshı)|Aidan]] 2025-jıldıń 1-dekabrinde «Bella» qosıǵı menen «[[Malta Evrovidenie qosıq tańlawında 2026]]» qatnasıwshılarınıń biri retinde járiyalandı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Conte | at =Davide | sáne = 2025-jıl 1-dekabr | bet =🇲🇹 Malta: Malta Eurovision Song Contest 2026 Participants Revealed | url =https://eurovoix.com/2025/12/01/malta-eurovision-song-contest-2026-participants-revealed/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 18-yanvar |website=Eurovoix | til =en-GB}}&lt;/ref&gt;. Qosıq keyinirek 2026-jıldıń 2-yanvarında xalıqqa usınıldı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Granger | at =Anthony | sáne = 2026-jıl 2-yanvar | bet =🇲🇹 Malta: Malta Eurovision Song Contest 2026 Song Reveals Complete | url =https://eurovoix.com/2026/01/02/malta-eurovision-song-contest-2026-song-reveals-complete/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 18-yanvar |website=Eurovoix | til =en-GB}}&lt;/ref&gt;.

«MMalta Evrovidenie qosıq tańlawında» yarım finalı 16-yanvarda bolıp ótti, onda «Bella» finalǵa ótken 12 qosıqtıń biri boldı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Conte | at =Davide | sáne = 2026-jıl 16-yanvar | bet =🇲🇹 Malta: Malta Eurovision Song Contest 2026 Semi-Final Results | url =https://eurovoix.com/2026/01/16/malta-eurovision-song-contest-2026-semi-final-results/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 18-yanvar |website=Eurovoix | til =en-GB}}&lt;/ref&gt;. Final 17-yanvarda bolıp ótti hám dawıs beriwden soń, «Bella» tóreshiler toparınan 113 ball, al televoting (xalıq dawısı) arqalı 170 ball aldı. Dawıslar qosılǵannan soń, «Bella» birinshi orındı iyeledi hám [[Aidan (qosıqshı)|Aidan]]ǵa [[Malta Evrovidenie qosıq tańlawında|Maltanı]] [[Evrovidenie qosıq tańlawı 2026|2026-jılǵı tańlawda]] sáwlelendiriw huqıqın berdi&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Avelino | at =Gerry | sáne = 2026-jıl 18-yanvar | bet =🇲🇹 Malta: Aidan to Eurovision 2026 | url =https://eurovoix.com/2026/01/18/malta-aidan-to-eurovision-2026/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 18-yanvar |website=Eurovoix | til =en-GB}}&lt;/ref&gt;.

=== Evrovidenie 2026 ===
Aidan «Bella» qosıǵın 2026-jıldıń 14-may kúni ekinshi yarım finaldıń ekinshi bóliminde atqarıp, finalǵa jollama aldı&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2026-jıl 12-yanvar | bet =Eurovision 2026: Who's in which Semi-final? | url =https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2026-whos-in-which-semi-final | qaralǵan sáne = 2026-jıl 19-yanvar |website=Eurovisionworld | til =en-gb}}&lt;/ref&gt;. Aidan 16-may kúni bolıp ótken finalda óz atqarıwshılıq ónerin qaytaladı. Qosıq 10-bolıp, [[Serbiya Evrovidenie qosıq tańlawında 2026|Serbiyanıń]] [[Lavina (muzıkalıq topar)|Lavina]] toparınan soń hám [[Chexiya Evrovidenie qosıq tańlawında 2026|Chexiyanıń]] [[Daniel Žižka]]sınan aldın atqarıldı&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2026-jıl 15-may | bet =The Running Order of the Eurovision 2026 Grand Final | url =https://www.eurovision.com/stories/running-order-eurovision-2026-grand-final-vienna/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 17-may |website=[[Eurovision Song Contest]] | til =en}}&lt;/ref&gt;. Ol 89 ball menen 18-orındı iyeledi&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2026-jıl 17-may | bet =DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria | url =https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 17-may |website=[[Eurovision Song Contest]] | til =en}}&lt;/ref&gt;.

«Bella» — Maltanıń 26 jıl ishinde Evrovidenie qosıq tańlawında malta tilinde atqarılatuǵın birinshi qosıǵı bolıp esaplanadı. Malta tiliniń aldınǵı qollanılıwı 2000-jılǵı [[Claudette Pace]] tárepinen atqarılan «Desire» qosıǵında úsh qatardan ibarat edi.

== Chartlar ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ «Bella» qosıǵınıń chart kórsetkishleri
! scope=&quot;col&quot;| Chart (2026)
! scope=&quot;col&quot;| Eń joqarı&lt;br /&gt;orın
|-
! scope=&quot;row&quot;| Litva ([[AGATA (shólkem)|AGATA]])&lt;ref&gt;{{web deregi| url =https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| bet =2026 21-os savaitės klausomiausi (Top 100)| baspaxana =[[AGATA (organization)|AGATA]]| til =lt| sáne =2026-jıl 22-may| qaralǵan sáne =2026-jıl 22-may| arxivurl =https://web.archive.org/web/20260523233103/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| arxivsáne =2026-05-23 }}&lt;/ref&gt;
| 77
|-
! scope=&quot;row&quot;| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/20-2026/| bet =Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 20.2026 – dal 08/05/2026 al 14/05/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 20.2026 – from 08/05/2026 to 14/05/2026|website=[[Radiomonitor]]| sáne = 2026-jıl 15-may | qaralǵan sáne = 2026-jıl 19-may |lang=it}}&lt;/ref&gt;
| 1
|-
! scope=&quot;row&quot;| Malta Domestic Airplay ([[BMAT Music Company|BMAT PRS]])&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2026-jıl 23-yanvar | bet =PRS Malta on Facebook: BMAT PRS Malta Top 10 – Airplay Chart for the week 17 Jan - 22 Jan | url =https://www.facebook.com/photo/?fbid=1349082003899623 | qaralǵan sáne = 2026-jıl 24-yanvar | baspaxana =[[BMAT Music Company|PRS Malta]] |via=[[Facebook]]}}&lt;/ref&gt;
| 1
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[UK Singles Sales Chart|UK Singles Sales]] ([[Official Charts Company|OCC]])&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://officialcharts.com/charts/singles-sales-chart/20260522/7509/| bet =Official Singles Sales Chart on 22/5/2026 – Top 100| baspaxana =[[Official Charts Company]]| qaralǵan sáne = 2026-jıl 23-may }}&lt;/ref&gt;
| 85
|}

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Eurovision qosıq tańlawı 2026}}
{{Authority control}}

[[Kategoriya:2026-jıl singlleri]]
[[Kategoriya:2026-jıl qosıqları]]
[[Kategoriya:Aidan (qosıqshı) qosıqları]]
[[Kategoriya:Maltada birinshi orındı iyelegen singller]]
[[Kategoriya:Malta tilindegi qosıqlar]]
[[Kategoriya:Aidan (qosıqshı) jazǵan qosıqlar]]
[[Kategoriya:Maltanıń Evrovidenie qosıqları]]
[[Kategoriya:Evrovidenie 2026 qosıqları]]</text>
      <sha1>h9ukmvhphdnxhdxyqkj7gs123rh2pp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilbesheim (Donnersbergkreis)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44067</id>
    <revision>
      <id>275709</id>
      <parentid>262587</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1739" sha1="p4sktt0ziz3gtdfj9o9do0hcyde4u9q" xml:space="preserve">{{Xalıq punkti infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı = Ilbesheim (Donnersbergkreis)
| negizgi atı = 
| túri = kommuna
| súwret = [[Fayl:Ev Kirche Ilbesheim DSC9920.jpg|300px]]
| gerb = DEU Ilbesheim COA.svg
| bayraq = 
| lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = 
| lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = 
| mámleket = {{GER}}
| region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat
| region = Rhineland-Palatinate
| kestede region = Rheinland-Pfalz
| rayon túri = Rayon
| rayon = Donnersbergkreis
| basshı túri = Burgomistr
| jer maydanı = 6,13
| xalıq sanı = 617
| sanalǵan jıl = 2017
| waqıt zonası = +1
| DST = bar
| telefon kodı = 06352
| pochta indeksi = 67294
| avtomobil kodı = KIB
| identifikator túri = Administrativlik birlik identifikaciya nomeri{{!}}Rásmiy kodı
| sanlı identifikator = 
}}
'''Ilbesheim (Donnersbergkreis)''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Donnersbergkreis|Donnersbergkreis]] rayonı quramına kiredi.

== Xalqı ==
Kommuna xalqı 2017-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 617 adamdı quraǵan.

=== Keste kórinisinde ===
{{Xalıq sanı.wd||Keste}}

== Geografiyası ==
Jer maydanı — 6,13&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Ilbesheim (Donnersbergkreis)}}
* {{OSM baylanıs|1254061}}
* [https://web.archive.org/web/20260703163446/https://www.kirchheimbolanden.de/de/ilbesheim-hauptnavigation.html Rásmiy saytı] {{in lang|de}}

{{Donnersbergkreis rayonı qalaları}}
{{Sırtqı siltemeler}}
{{Germaniya-geo-stub}}

[[Kategoriya:Donnersbergkreis]]
[[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]]</text>
      <sha1>p4sktt0ziz3gtdfj9o9do0hcyde4u9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Obermoschel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44111</id>
    <revision>
      <id>275724</id>
      <parentid>263264</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1597" sha1="4kejgrd87q1jdb3p7ekxvglnyjbrj1p" xml:space="preserve">{{Xalıq punkti infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı = Obermoschel
| negizgi atı = 
| túri = kommuna
| súwret = [[Fayl:Obermoschel1982.jpg|300px]]
| gerb = DEU Obermoschel COA (deriv.).svg
| bayraq = 
| lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = 
| lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = 
| mámleket = {{GER}}
| region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat
| region = Rhineland-Palatinate
| kestede region = Rheinland-Pfalz
| rayon túri = Rayon
| rayon = Donnersbergkreis
| basshı túri = Burgomistr
| jer maydanı = 10,15
| xalıq sanı = 1049
| sanalǵan jıl = 2017
| waqıt zonası = +1
| DST = bar
| telefon kodı = 06362
| pochta indeksi = 67823
| avtomobil kodı = KIB
| identifikator túri = Administrativlik birlik identifikaciya nomeri{{!}}Rásmiy kodı
| sanlı identifikator = 
}}
'''Obermoschel''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Donnersbergkreis|Donnersbergkreis]] rayonı quramına kiredi.

== Xalqı ==
Kommuna xalqı 2017-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 1049 adamdı quraǵan.

=== Keste kórinisinde ===
{{Xalıq sanı.wd||Keste}}

== Geografiyası ==
Jer maydanı — 10,15&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Obermoschel}}
* {{OSM baylanıs|1253868}}
* [https://web.archive.org/web/20111121194428/http://www.obermoschel.de/ Rásmiy saytı] {{in lang|de}}

{{Donnersbergkreis rayonı qalaları}}
{{Sırtqı siltemeler}}
{{Germaniya-geo-stub}}

[[Kategoriya:Donnersbergkreis]]</text>
      <sha1>4kejgrd87q1jdb3p7ekxvglnyjbrj1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rittersheim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44129</id>
    <revision>
      <id>275726</id>
      <parentid>263566</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T05:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="la430ekrjjf2fwlwee68xnn08eatx37" xml:space="preserve">{{Xalıq punkti infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı = Rittersheim
| negizgi atı = 
| túri = kommuna
| súwret = [[Fayl:Protestantische Kirche Rittersheim.jpg|300px]]
| gerb = DEU Rittersheim COA.svg
| bayraq = 
| lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = 
| lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = 
| mámleket = {{GER}}
| region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat
| region = Rhineland-Palatinate
| kestede region = Rheinland-Pfalz
| rayon túri = Rayon
| rayon = Donnersbergkreis
| basshı túri = Burgomistr
| jer maydanı = 3,96
| xalıq sanı = 178
| sanalǵan jıl = 2017
| waqıt zonası = +1
| DST = bar
| telefon kodı = 06352
| pochta indeksi = 67294
| avtomobil kodı = KIB
| identifikator túri = Administrativlik birlik identifikaciya nomeri{{!}}Rásmiy kodı
| sanlı identifikator = 
}}
'''Rittersheim''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Donnersbergkreis|Donnersbergkreis]] rayonı quramına kiredi.

== Xalqı ==
Kommuna xalqı 2017-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 178 adamdı quraǵan.

=== Keste kórinisinde ===
{{Xalıq sanı.wd||Keste}}

== Geografiyası ==
Jer maydanı — 3,96&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Rittersheim}}
* {{OSM baylanıs|1254060}}
* [https://web.archive.org/web/20260705103458/https://www.kirchheimbolanden.de/de/rittersheim-hauptnavigation.html Rásmiy saytı] {{in lang|de}}

{{Donnersbergkreis rayonı qalaları}}
{{Sırtqı siltemeler}}
{{Germaniya-geo-stub}}

[[Kategoriya:Donnersbergkreis]]
[[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]]</text>
      <sha1>la430ekrjjf2fwlwee68xnn08eatx37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roth (Rhein-Hunsrück-Kreis)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45721</id>
    <revision>
      <id>275727</id>
      <parentid>263595</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T05:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1356" sha1="jf4vbfvwxuwnijps0vpx74kgyxdcwko" xml:space="preserve">{{Xalıq punkti infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı = Roth (Rhein-Hunsrück-Kreis)
| túri = kommuna
| súwret = [[Fayl:Roth01.jpg|300px]]
| gerb = DEU Roth (Hunsrück) COA.svg
| mámleket = {{GER}}
| region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat
| region = Rhineland-Palatinate
| rayon túri = Rayon
| rayon = Rhein-Hunsrück-Kreis
| jer maydanı = 3,87
| xalıq sanı = 258
| sanalǵan jıl = 2017
| waqıt zonası = +1
| DST = bar
| telefon kodı = 06762
| pochta indeksi = 56288
| avtomobil kodı = SIM
}}
'''Roth (Rhein-Hunsrück-Kreis)''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Rhein-Hunsrück-Kreis]] rayonı quramına kiredi.

== Xalqı ==
Kommuna xalqı 2017-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 258 adamdı quraǵan.
=== Keste kórinisinde ===
{{Xalıq sanı.wd||Keste}}

== Geografiyası ==
Jer maydanı — 3,87&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Roth (Rhein-Hunsrück-Kreis)}}
* [https://web.archive.org/web/20120209161736/http://www.roth-hunsrueck.de/ Rásmiy saytı] {{in lang|de}}

{{Rhein-Hunsrück-Kreis rayonı qalaları}}
{{Sırtqı siltemeler}}
{{Germaniya-geo-stub}}

[[Kategoriya:Rhein-Hunsrück-Kreis]]
[[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]]</text>
      <sha1>jf4vbfvwxuwnijps0vpx74kgyxdcwko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qosımsha qáwipsizligi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48275</id>
    <revision>
      <id>275511</id>
      <parentid>275159</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi|Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5150" sha1="jdi6rmk86ctew50j6yx1sjcgvunr2ob" xml:space="preserve">
'''Qosımsha qáwipsizligi (AppSec)''' islep shıǵıw komandalarına qáwipsiz programmalıq támiynattı islep shıǵıw ómirlik ciklin engiziwge baǵdarlanǵan barlıq wazıypalardı qamtıydı. Onıń tiykarǵı maqseti — qáwipsizlik ámeliyatların jaqsılaw hám sol arqalı qosımshalardaǵı qáwipsizlik máselelerin anıqlaw, dúzetiw hám múmkin bolǵansha olardıń aldın alıw. Ol talaplar analizinen, dizayn, ámelge asırıw, tekseriwden baslap, qosımshanı saqlawǵa shekemgi pútkil qosımsha ómirlik ciklin qamtıydı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://snikt.net/blog/2021/06/03/what-is-appsec-anyways/|bet=What is AppSec anyways?|avtor=Happe|at=Andreas|sáne= 2021-jıl 3-iyun |jumıs=snikt.net}}&lt;/ref&gt;.

'''Veb-qosımsha qáwipsizligi''' — [[Veb-sayt|veb-saytlar]], [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalar]] hám veb-xızmetlerdiń qáwipsizligi menen arnawlı túrde shuǵıllanatuǵın [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizliginiń]] bir tarawı. Joqarı dárejede, veb-qosımsha qáwipsizligi qosımsha qáwipsizligi principlerine súyenedi, biraq olardı arnawlı túrde internetke hám veb-sistemalarǵa qollanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://msdn.microsoft.com/en-us/library/ff648636.aspx|bet=Web Application Security Overview|sáne= 2015-jıl 23-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Shuaibu|first=Bala Musa|date=2013-01-17|title=Systematic review of web application security development model}}&lt;/ref&gt;. Qosımsha qáwipsizligi mobil qosımshalarǵa hám olardıń qáwipsizligine de itibar beredi, olarǵa [[iOS]] hám [[Android]] qosımshaları kiredi.

Veb-qosımsha qáwipsizlik quralları — HTTP trafigi menen islew ushın arnawlı túrde islep shıǵılǵan qurallar, mısalı, veb-qosımsha firewall'ları.

== Tásiller ==
Hár túrli tásiller qosımshadaǵı jasırınǵan qáwipsizlik hálsizlikleriniń túrli bólimlerin anıqlaydı hám programmalıq támiynattıń ómirlik cikliniń túrli basqıshlarında hárqaysısı ózine tán nátiyjelilikke iye. Olardıń hár biri waqıt, kúsh, baha hám anıqlanǵan hálsizlikler arasındaǵı túrli tańlawlardı bildiredi.

* Dizayndı qayta kóriw. Kod jazılıwdan aldın qosımshanıń arxitekturası hám dizaynı qáwipsizlik máseleleri boyınsha qayta kórilip shıǵılıwı múmkin. Bul basqıshtaǵı keń tarqalǵan usıllardıń biri — qáwip modelin dúziw.
* Aq qutı testlew yamasa kodtı qayta kóriw. Ishki strukturanı, arxitekturanı, dizayndı (proektti) hám basqalardı sın kózqarastan tekseriw.
* Qara qutı testlew. Ishki strukturanı emes, al funkcionallıqtı testleydi.
* Avtomatlastırılǵan qurallar. Kóp qáwipsizlik quralların islep shıǵıw yamasa testlew ortalıǵına qosıw arqalı avtomatlastırıwǵa boladı. Bularǵa kod redaktorına yamasa CI/CD platformalarına integraciyalanǵan avtomatlastırılǵan DAST/SAST quralları mısal bola aladı.
* Kelisimli hálsizlik platformaları. Bular kóp veb-saytlar hám baǵdarlamashılar tárepinen usınılatuǵın xakerler járdeminde islewshi qosımsha qáwipsizligi sheshimleri bolıp, olar arqalı jeke adamlar qáteler tuwralı xabar bergeni ushın moyınlanıwı hám sıylıq alıwı múmkin.

== Qáwipsizlik qáwipleri ==
Open Worldwide Application Security Project (OWASP) biypul hám ashıq resurslardı usınadı. Onı kommerciyalıq emes OWASP Foundation basqaradı. OWASP Top 10 – 2017 40-tan aslam sherik shólkemnen jıynalǵan keń kólemli maǵlıwmatlarǵa tiykarlanǵan sońǵı izertlew nátiyjelerin bildiredi. Bul maǵlıwmat 50 000-nan aslam qosımshada shama menen 2,3 million qáwipsizlik hálsizliginiń bar ekenin kórsetti&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=Apr 27, 2017|title=Latest OWASP Top 10 looks at APIs, web apps: The new OWASP Top 10 list is out, and while most of it remains the same, there are new additions focusing on web applications and APIs}}&lt;/ref&gt;. OWASP Top 10 – 2021 maǵlıwmatlarına sáykes, veb-qosımsha qáwipsizligindegi eń áhmiyetli on qáwipke tómendegiler kiredi:&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://owasp.org/Top10/|bet=OWASP Top 10 - 2021: The Ten Most Critical Web Application Security Risks|sáne=2021|jumıs=Open Web Application Security Project|qaralǵan sáne= 2022-jıl 11-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://www.imperva.com/learn/application-security/application-security/|bet=What is Application Security {{!}} Types, Tools &amp; Best Practices {{!}} Imperva|til=en-US|jumıs=Learning Center|qaralǵan sáne= 2025-jıl 17-iyul }}&lt;/ref&gt;

# Buzılǵan kirisiwdi basqarıw
# Kriptografiyalıq qáteler
# Inekciya
# Qáwipsiz emes dizayn
# Qáwipsizliktiń qáte konfiguraciyası
# Hálsiz hám eskirgen komponentler
# Identifikaciyalaw hám autentifikaciyalaw qáteleri
# Programmalıq támiynat hám maǵlıwmat pútinligindegi qáteler
# Qáwipsizlik jurnalları hám monitoringindegi qáteler*
# Server tárepinen sorawlardı jasalma túrde jiberiw (SSRF)*

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq injiniring]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]
{{Programmalıq támiynattı testlew}}</text>
      <sha1>jdi6rmk86ctew50j6yx1sjcgvunr2ob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275524</id>
      <parentid>275511</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Programmalıq támiynat sapası|Programmalıq támiynat sapası]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5197" sha1="53iy2r5iwdib8qxmj3telytu6dk5q54" xml:space="preserve">
'''Qosımsha qáwipsizligi (AppSec)''' islep shıǵıw komandalarına qáwipsiz programmalıq támiynattı islep shıǵıw ómirlik ciklin engiziwge baǵdarlanǵan barlıq wazıypalardı qamtıydı. Onıń tiykarǵı maqseti — qáwipsizlik ámeliyatların jaqsılaw hám sol arqalı qosımshalardaǵı qáwipsizlik máselelerin anıqlaw, dúzetiw hám múmkin bolǵansha olardıń aldın alıw. Ol talaplar analizinen, dizayn, ámelge asırıw, tekseriwden baslap, qosımshanı saqlawǵa shekemgi pútkil qosımsha ómirlik ciklin qamtıydı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://snikt.net/blog/2021/06/03/what-is-appsec-anyways/|bet=What is AppSec anyways?|avtor=Happe|at=Andreas|sáne= 2021-jıl 3-iyun |jumıs=snikt.net}}&lt;/ref&gt;.

'''Veb-qosımsha qáwipsizligi''' — [[Veb-sayt|veb-saytlar]], [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalar]] hám veb-xızmetlerdiń qáwipsizligi menen arnawlı túrde shuǵıllanatuǵın [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizliginiń]] bir tarawı. Joqarı dárejede, veb-qosımsha qáwipsizligi qosımsha qáwipsizligi principlerine súyenedi, biraq olardı arnawlı túrde internetke hám veb-sistemalarǵa qollanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://msdn.microsoft.com/en-us/library/ff648636.aspx|bet=Web Application Security Overview|sáne= 2015-jıl 23-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Shuaibu|first=Bala Musa|date=2013-01-17|title=Systematic review of web application security development model}}&lt;/ref&gt;. Qosımsha qáwipsizligi mobil qosımshalarǵa hám olardıń qáwipsizligine de itibar beredi, olarǵa [[iOS]] hám [[Android]] qosımshaları kiredi.

Veb-qosımsha qáwipsizlik quralları — HTTP trafigi menen islew ushın arnawlı túrde islep shıǵılǵan qurallar, mısalı, veb-qosımsha firewall'ları.

== Tásiller ==
Hár túrli tásiller qosımshadaǵı jasırınǵan qáwipsizlik hálsizlikleriniń túrli bólimlerin anıqlaydı hám programmalıq támiynattıń ómirlik cikliniń túrli basqıshlarında hárqaysısı ózine tán nátiyjelilikke iye. Olardıń hár biri waqıt, kúsh, baha hám anıqlanǵan hálsizlikler arasındaǵı túrli tańlawlardı bildiredi.

* Dizayndı qayta kóriw. Kod jazılıwdan aldın qosımshanıń arxitekturası hám dizaynı qáwipsizlik máseleleri boyınsha qayta kórilip shıǵılıwı múmkin. Bul basqıshtaǵı keń tarqalǵan usıllardıń biri — qáwip modelin dúziw.
* Aq qutı testlew yamasa kodtı qayta kóriw. Ishki strukturanı, arxitekturanı, dizayndı (proektti) hám basqalardı sın kózqarastan tekseriw.
* Qara qutı testlew. Ishki strukturanı emes, al funkcionallıqtı testleydi.
* Avtomatlastırılǵan qurallar. Kóp qáwipsizlik quralların islep shıǵıw yamasa testlew ortalıǵına qosıw arqalı avtomatlastırıwǵa boladı. Bularǵa kod redaktorına yamasa CI/CD platformalarına integraciyalanǵan avtomatlastırılǵan DAST/SAST quralları mısal bola aladı.
* Kelisimli hálsizlik platformaları. Bular kóp veb-saytlar hám baǵdarlamashılar tárepinen usınılatuǵın xakerler járdeminde islewshi qosımsha qáwipsizligi sheshimleri bolıp, olar arqalı jeke adamlar qáteler tuwralı xabar bergeni ushın moyınlanıwı hám sıylıq alıwı múmkin.

== Qáwipsizlik qáwipleri ==
Open Worldwide Application Security Project (OWASP) biypul hám ashıq resurslardı usınadı. Onı kommerciyalıq emes OWASP Foundation basqaradı. OWASP Top 10 – 2017 40-tan aslam sherik shólkemnen jıynalǵan keń kólemli maǵlıwmatlarǵa tiykarlanǵan sońǵı izertlew nátiyjelerin bildiredi. Bul maǵlıwmat 50 000-nan aslam qosımshada shama menen 2,3 million qáwipsizlik hálsizliginiń bar ekenin kórsetti&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=Apr 27, 2017|title=Latest OWASP Top 10 looks at APIs, web apps: The new OWASP Top 10 list is out, and while most of it remains the same, there are new additions focusing on web applications and APIs}}&lt;/ref&gt;. OWASP Top 10 – 2021 maǵlıwmatlarına sáykes, veb-qosımsha qáwipsizligindegi eń áhmiyetli on qáwipke tómendegiler kiredi:&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://owasp.org/Top10/|bet=OWASP Top 10 - 2021: The Ten Most Critical Web Application Security Risks|sáne=2021|jumıs=Open Web Application Security Project|qaralǵan sáne= 2022-jıl 11-yanvar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://www.imperva.com/learn/application-security/application-security/|bet=What is Application Security {{!}} Types, Tools &amp; Best Practices {{!}} Imperva|til=en-US|jumıs=Learning Center|qaralǵan sáne= 2025-jıl 17-iyul }}&lt;/ref&gt;

# Buzılǵan kirisiwdi basqarıw
# Kriptografiyalıq qáteler
# Inekciya
# Qáwipsiz emes dizayn
# Qáwipsizliktiń qáte konfiguraciyası
# Hálsiz hám eskirgen komponentler
# Identifikaciyalaw hám autentifikaciyalaw qáteleri
# Programmalıq támiynat hám maǵlıwmat pútinligindegi qáteler
# Qáwipsizlik jurnalları hám monitoringindegi qáteler*
# Server tárepinen sorawlardı jasalma túrde jiberiw (SSRF)*

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq injiniring]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynat sapası]]
{{Programmalıq támiynattı testlew}}</text>
      <sha1>53iy2r5iwdib8qxmj3telytu6dk5q54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sistemanı islep shıǵıwdıń ómirlik cikli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48431</id>
    <revision>
      <id>275512</id>
      <parentid>275126</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi|Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>275512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12180" sha1="0wc220whecs3szkxkwpvru18iqshqjc" xml:space="preserve">[[Fayl:Systems development life cycle.svg|thumb|120px|Tiykarǵı basqıshları kórsetilgen sistemanı islep shıǵıwdıń ómirlik cikli&lt;ref&gt;Image by Mikael Häggström, MD. Reference: {{cite book | last=Mohapatra | first=Dr. Hitesh | last2=Rath | first2=Dr. Amiya Kumar | title=Fundamentals of Software Engineering | publisher=BPB Publications | date=2025-04-24 | isbn=978-93-6589-338-0}}&lt;/ref&gt;]]

'''Sistemanı islep shıǵıwdıń ómirlik cikli''' ('''SDLC''') [[Kompyuter|kompyuterge]] tiykarlanǵan sistemanı islep shıǵıw barısındaǵı ádettegi basqıshlardı hám olar arasındaǵı ótiwdi táriyipleydi. Bul basqıshlar sistemanıń payda bolıwınan baslap onıń paydalanıwdan shıǵarılıwına shekem dawam etedi. Tiykarınan ómirlik cikl birew ǵana, biraq onı táriyiplew ushın qollanılatuǵın klassifikaciya hár túrli bolıwı múmkin. Cikl hár qıylı sandaǵı basqıshlarǵa bóliniwi hám bul basqıshlar hár túrli atlar menen atalıwı múmkin. SDLC tiri organizmniń tuwılıwınan baslap ólimine shekemgi ómirlik ciklne uqsas. Atap aytqanda, hárbir tiri organizmniń ómir jolı ózgeshe bolǵanı sıyaqlı, SDLC de hár qıylı sistemalarda hár túrli boladı&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190828154643/https://www.cms.gov/Research-Statistics-Data-and-Systems/CMS-Information-Technology/XLC/Downloads/SelectingDevelopmentApproach.pdf SELECTING A DEVELOPMENT APPROACH]. Retrieved 17 July 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Parag C. Pendharkara |author2=James A. Rodgerb |author3=Girish H. Subramanian | date=November 2008 |title=An empirical study of the Cobb–Douglas production function properties of software development effort |url=https://archive.org/details/sim_information-and-software-technology_2008-11_50_12/page/1181 |journal=Information and Software Technology |volume=50 |issue=12 | pages= 1181–1188 | doi=10.1016/j.infsof.2007.10.019}}&lt;/ref&gt;.

SDLC sistemanı onıń ómirlik cikli boyınsha alıp barıw ushın injenerlerdiń óz jumısın qalay orınlawı kerek ekenin ''belgilemeydi''. Bunday belgilewshi usıllar metodologiya, model, freymvork hám rásmiy process sıyaqlı hár túrli terminler menen ataladı.

SDLC menen bir túsinik ushın basqa terminler de qollanıladı. Olarǵa '''programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń ómirlik cikli''' (bul da SDLC), '''qosımshalardı islep shıǵıwdıń ómirlik cikli''' (ADLC) hám '''sistemanı joybarlawdıń ómirlik cikli''' (bul da SDLC) kiredi. Bul terminler islep shıǵıwdıń hár túrli kólemine baǵdarlanǵan hám hár qıylı belgilewshi usıllar menen baylanıslı. Degen menen, olardıń barlıǵı mánisi boyınsha bir ómirlik cikl tuwralı.

Inglis tilinde «life cycle» (ómirlik cikl) termini kóbinese bos orınsız, «lifecycle» dep jazıladı. Birinshi forma ótmishte hám injenerlik emes kontekstlerde keń tarqalǵan edi. SDLC qısqartpası uzın forma keń tarqalǵan waqıtta payda bolǵan hám injeneriyada qısqa forma keń tarqalǵan bolsa da, usı tolıq atı menen baylanıslı bolıp qalǵan. Sonday-aq SDLC qısqartpası salıstırmalı túrde ózgeshe, al úsh háripli SDL qısqartpası bolsa júdá kóp mánisli.

==Basqıshları==
Derekke qarap, SDLC hár túrli basqıshlardan turatuǵın hám hár túrli terminlerdi qollanatuǵın etip táriyiplenedi. Soǵan qaramastan, olardıń ulıwma tárepleri bar. Tómende belgili terminologiya járdeminde áhmiyetli basqıshlardı táriyiplewge háreket etilgen. Basqıshlar islep shıǵıwdıń tábiyiy izbe-izligine sáykes tártiplengen, biraq olar bir-biri menen qabatlasıwı hám iteraciyalıq bolıwı múmkin.

===Konceptuallastırıw===
Konceptuallastırıw (basqasha konceptual joybarlaw, sistemanı izertlew, orınlanıwshılıqtı bahalaw) basqıshında variantlar hám birinshi náwbettegi máseleler qarap shıǵıladı. Orınlanıwshılıqtı izertlew islep shıǵıw jumısınıń ózin aqlay ma, joq pa, sonı anıqlawı múmkin. Bunıń ushın paydalanıwshılardıń mútajliklerin túsiniw, qárejetlerdi bahalaw, paydanı analizlew hám resurslardı analizlew sıyaqlı jumıslar orınlanadı. Izertlew operaciyalıq, finanslıq, texnikalıq, adam faktorları hám huqıqıy/siyasiy máselelerdi qamtıwı kerek.

===Talaplardı analizlew===
Talaplardı analizlew (basqasha dáslepki joybarlaw) mashqalanı túsiniwdi hám neniń kerek ekenin anıqlawdı óz ishine aladı. Kóbinese bul talaplardı anıqlaw ushın paydalanıwshılardı tartıwdı hám talaplardı talaplar specifikaciyası dep atalatuǵın hújjette jazıp barıwdı óz ishine aladı.

===Joybarlaw===
Joybarlaw basqıshında (basqasha tolıq joybarlaw) sheshim jobalastırıladı. Joba salıstırmalı túrde joqarı dárejeli maǵlıwmatlardı, mısalı, sistemanıń tiykarǵı komponentleriniń táriypin óz ishine alıwı múmkin. Sonday-aq joba salıstırmalı túrde tómen dárejeli maǵlıwmatlardı, mısalı, funkciyalardıń, ekran kórinisiniń, biznes qaǵıydalarınıń hám process aǵımınıń táriypin de óz ishine alıwı múmkin. Joybarlaw basqıshı sistemanıń talaplarına tiykarlanadı. Joybar hárbir talaptı qanaatlandırıwı kerek. Joybar tekstlik hújjetlerde, sonday-aq funkcional ierarxiya diagrammalarında, mısal ekran súwretlerinde, biznes qaǵıydalarında, process diagrammalarında, psevdokodta hám maǵlıwmatlar modellerinde jazıp barılıwı múmkin.

===Dúziw===
Dúziw (basqasha ámelge asırıw, óndiris) basqıshında sistema ámelge asırıladı. Joybarǵa tiykarlanıp, apparatlıq hám programmalıq komponentler jaratıladı hám integraciyalanadı. Bul basqısh kishi komponentlerdi, komponentlerdi hám geypara komponentlerdiń integraciyasın testlewdi óz ishine aladı, biraq ádette tolıq sistema dárejesindegi testlewdi óz ishine almaydı. Bul basqısh oqıw materialların, sonıń ishinde paydalanıwshı qollanbaların hám járdem fayllarınıń islep shıǵılıwın da óz ishine alıwı múmkin.

===Qabıl etiw===
Qabıl etiw basqıshı (basqasha sistemalıq testlew) tolıq sistemanıń klienttiń kútiwlerine (talaplarına) juwap beretuǵının támiyinlew ushın onı testlewge baǵdarlanǵan.

===Engiziw===
Engiziw basqıshı (basqasha ámelge asırıw) klientke jetkerip beriw logistikasın óz ishine aladı. Geypara sistemalar bir nusqa túrinde (mısalı, bultta) engiziledi, hám engiziw arnawlı túrde hám qolda orınlanıwı múmkin. Geypara sistemalar kóp muǵdarda dúziledi hám óndiris procesi menen iske túsiriw jumısları menen baylanıslı boladı. Bul basqısh paydalanıwshılardı sistemadan paydalanıwǵa úyretiwdi óz ishine alıwı múmkin. Sonday-aq ol keleshektegi islep shıǵıw jumısların qollaw xızmetkerlerine ótkeriwdi de óz ishine alıwı múmkin.

===Xızmet kórsetiw===
Xızmet kórsetiw (basqasha paydalanıw, qollanıw, qollaw) basqıshında islep shıǵıw jumısları tiykarınan toqtatıladı. Biraq bul basqısh paydalanıwshılardıń mashqalaların sheshiw hám jaqsılaw boyınsha usınıslardı jazıp barıw ushın klientlerdi qollawdı óz ishine aladı. Dúzetiwler hám jaqsılawlar birinshi basqıshqa, yaǵnıy konceptuallastırıwǵa qaytıw arqalı ámelge asırıladı. Kishi ózgerisler ushın cikl dáslepki islep shıǵıwǵa qaraǵanda ádewir qısqartılıwı múmkin.

===Paydalanıwdan shıǵarıw===
Paydalanıwdan shıǵarıw (basqasha jabıw, isten shıǵarıw, biraz-biraz toqtatıw) — sistemanıń paydalanıwdan alınıwı, yaǵnıy onıń xızmet múddeti tamamlanǵan waqıt.

==Ámeliyatlar==

===Basqarıw hám qadaǵalaw===
[[Fayl:SDLC Phases Related to Management Controls.jpg|thumb|Basqarıwdı qadaǵalaw menen baylanıslı SDLC basqıshları&lt;ref name=&quot;USHR99&quot;&gt;U.S. House of Representatives (1999). [http://www.house.gov/content/cao/procurement/ref-docs/SDLCPOL.pdf ''Systems Development Life-Cycle Policy'']. p.13. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019091833/http://www.house.gov/content/cao/procurement/ref-docs/SDLCPOL.pdf |date=2013-10-19 }}&lt;/ref&gt;]]
Bul bólimde SDLC basqıshlarınıń maqsetleri tiykarǵı nátiyjeler, usınılatuǵın wazıypalardıń táriypi hám nátiyjeli basqarıw ushın baylanıslı qadaǵalaw maqsetleriniń qısqasha mazmunı menen birge táriyiplenedi. Proektlerdi orınlaw barısında proekt basshısı ushın qadaǵalaw maqsetlerin belgilew hám baqlaw júdá áhmiyetli. Qadaǵalaw maqsetleri — kútilgen nátiyjeniń yamasa maqsettiń anıq táriypi. Olar pútkil proekt dawamında anıqlanıwı hám baqlanıwı kerek. Qadaǵalaw maqsetlerin tiykarǵı kategoriyalarǵa (domenlerge) toparlawǵa boladı, olar súwrette kórsetilgendey SDLC basqıshları menen baylanıslı&lt;ref name=&quot;USHR99&quot;/&gt;.

Iri SDLC baslamasın basqarıw hám qadaǵalaw ushın jumıslardıń ierarxiyalıq strukturası (work breakdown structure, WBS) jumıslardı belgileydi hám olardıń kestesin dúzedi. WBS hám barlıq baǵdarlamalıq materiallar proekt dápteriniń «proekt táriypi» bóliminde saqlanıwı kerek. Proekt basshısı proektti eń jaqsı táriyipleytuǵın WBS formatın tańlaydı.

Diagramma qamtıw SDLC-niń kóplegen basqıshların óz ishine alatuǵının kórsetedi, biraq baylanıslı basqarıwdı qadaǵalaw domenleri (Management Control Domains, MCD) SDLC basqıshlarına sáykesligin kórsetedi. Mısalı, analiz hám joybarlaw tiykarınan satıp alıw hám engiziw domeniniń bir bólegi retinde orınlanadı, al sistemanı dúziw hám prototiplew tiykarınan jetkerip beriw hám qollaw domeniniń bir bólegi retinde orınlanadı&lt;ref name=&quot;USHR99&quot; /&gt;.

===Jumıslardıń ierarxiyalıq strukturası boyınsha shólkemlestiriw===
[[Fayl:SDLC Work Breakdown Structure.jpg|thumb|Jumıslardıń ierarxiyalıq strukturası&lt;ref name=&quot;USHR99&quot;/&gt;]]
WBS-tiń joqarǵı bólimi proekttiń kólemi hám waqıt kestesi tuwralı ulıwma túsinik beredi. Sonday-aq onda tiykarǵı basqıshlar hám baqlaw noqatları (milestones) qısqasha kórsetiliwi kerek. Ortańǵı bólimi SDLC basqıshlarına tiykarlanadı. WBS elementleri orınlanatuǵın is-háreketlerden emes, al tamamlanıwı kerek bolǵan baqlaw noqatları menen wazıypalardan turadı hám olardıń múddeti boladı. Hárbir wazıypanıń ólshewge bolatuǵın nátiyjesi boladı (mısalı, analiz hújjeti). WBS wazıypası bir yamasa bir neshe is-háreketke (mısalı, kod jazıwǵa) súyeniwi múmkin. Proekttiń jumıstı bólip alıp islewshilerdiń járdemin talap etetuǵın bólimleri ushın jumıslar kólemi tuwralı hújjet (statement of work, SOW) bolıwı kerek. SOW SDLC-niń belgili bir basqıshında islep shıǵılmaydı. Ol SDLC procesindegi jumıstı bólip alıp islewshiler orınlawı múmkin bolǵan jumıslardı óz ishine alatuǵın etip dúziledi&lt;ref name=&quot;USHR99&quot;/&gt;.

===Bazalıq versiyalar===
Bazalıq versiyalar SDLC-niń bes basqıshınıń tórtewinen keyin belgilenedi hám modeldiń iteraciyalıq tábiyatı ushın júdá áhmiyetli&lt;ref&gt;Blanchard, B. S., &amp; Fabrycky, W. J.(2006) ''Systems engineering and analysis'' (4th ed.) New Jersey: Prentice Hall. p.31&lt;/ref&gt;. Bazalıq versiyalar baqlaw noqatlarına aylanadı.

* funkcional bazalıq versiya: konceptual joybarlaw basqıshınan keyin belgilenedi.
* bólistirilgen bazalıq versiya: dáslepki joybarlaw basqıshınan keyin belgilenedi.
* ónimniń bazalıq versiyası: tolıq joybarlaw hám islep shıǵıw basqıshınan keyin belgilenedi.
* ónimniń jańalanǵan bazalıq versiyası: óndiris hám dúziw basqıshınan keyin belgilenedi.

Tómendegi diagrammada bul basqıshlar anıqlawdan baslap IT jumıs ónimlerin jaratıw hám ózgertiwge shekemgi on adımǵa bólingen:

[[Fayl:Systems Development Life Cycle.gif|center|upright=2.2|Sistemanı islep shıǵıwdıń ómirlik cikliniń on basqıshlı versiyası&lt;ref name=&quot;US DJ03&quot;&gt;US Department of Justice (2003). [https://www.justice.gov/archive/jmd/irm/lifecycle/table.htm INFORMATION RESOURCES MANAGEMENT] Chapter 1. Introduction.&lt;/ref&gt;]]

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Programmalıq injiniring}}
{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:Programmalıq injiniring]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]</text>
      <sha1>0wc220whecs3szkxkwpvru18iqshqjc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Adam-kompyuter óz-ara tásiri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48437</id>
    <revision>
      <id>275500</id>
      <parentid>274910</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T18:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <origin>275500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="67gv62du0diaveo313w3uk1d3od3du5" xml:space="preserve">{{main|Adam-kompyuter óz-ara tásiri}}
{{Commons cat|Human-computer interaction}}

[[Kategoriya:Adam-mashina óz-ara tásiri]]
[[Kategoriya:Informaciya ilimi]]
[[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]]
[[Kategoriya:Kompyuter iliminiń tarawları]]
[[Kategoriya:Kiberkeńislik]]</text>
      <sha1>67gv62du0diaveo313w3uk1d3od3du5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Barlıq juplıqlardı testlew</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48558</id>
    <revision>
      <id>275625</id>
      <parentid>275284</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="pwrmucss34g5834wpsli5v338lt9gyc" xml:space="preserve">Kompyuter iliminde '''barlıq juplıqlardı testlew''' yamasa '''juplıq testlew''' ([[Inglis tili|ingl.]] ''all-pairs testing'', ''pairwise testing'') — [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlewdiń]] kombinatorlıq usılı. Ol sistemanıń (ádette [[Programmalıq támiynat|programmalıq]] algoritmniń) kiris parametrleriniń ''hárbir juplıǵı'' ushın sol parametrlerdiń barlıq múmkin bolǵan diskret kombinaciyaların testleydi. Muqıyat tańlanǵan test vektorların qollanıw arqalı parametr juplıqlarınıń testlerin «parallellestiriw» járdeminde bunı barlıq parametrlerdiń barlıq kombinaciyaların tolıq tekseriwge qaraǵanda anaǵurlım tez ámelge asırıwǵa boladı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Berger | at =Bernie | sáne =2003 | bet =Efficient Testing with All-Pairs | url =https://techwell.com/sites/default/files/articles/XDD6488filelistfilename1_0.pdf | qaralǵan sáne =2023-jıl 21-noyabr | website =TechWell Corporation | arxivurl =https://web.archive.org/web/20240807202235/https://techwell.com/sites/default/files/articles/XDD6488filelistfilename1_0.pdf | arxivsáne =2024-08-07}}&lt;/ref&gt;.

== Tiykar ==

Kóp jaǵdaylarda programmadaǵı qátelerge bir kiris parametri yamasa eki parametr arasındaǵı óz-ara tásir sebep boladı&lt;ref&gt;{{cite book |last=Black |first=Rex |year=2007 |title=Pragmatic Software Testing: Becoming an Effective and Efficient Test Professional |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-470-12790-2 |page=240}}&lt;/ref&gt;. Úsh yamasa onnan kóp parametr arasındaǵı óz-ara tásirge baylanıslı qáteler barǵan sayın siyrek ushırasadı&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kuhn |first1=D. Richard |last2=Wallace |first2=Dolores R. |last3=Gallo |first3=Albert M. Jr. |date=June 2004 |title=Software Fault Interactions and Implications for Software Testing |journal=IEEE Transactions on Software Engineering |volume=30 |issue=6 |pages=418–421 |url=http://csrc.nist.gov/staff/Kuhn/kuhn-wallace-gallo-04.pdf |doi=10.1109/TSE.2004.24 |s2cid=206778290 }}&lt;/ref&gt; hám olardı tabıw jáne de qımbatlay beredi. Bunday testlewdiń shegi — barlıq múmkin bolǵan kiris maǵlıwmatların testlew. Sonlıqtan barlıq juplıqlardı testlew sıyaqlı test jaǵdayların tańlawdıń kombinatorlıq usılı qárejet penen payda arasındaǵı paydalı kompromis bolıp tabıladı. Ol funkcional qamtıwǵa anaǵurlım zıyan keltirmey, test jaǵdaylarınıń sanın ádewir azaytıwǵa múmkinshilik beredi&lt;ref&gt;{{cite book |date=July 18, 2008 |title=IEEE 12. Proceedings from the 5th International Conference on Software Testing and Validation (ICST). Software Competence Center Hagenberg. &quot;Test Design: Lessons Learned and Practical Implications. |journal=IEEE STD 829-2008 |doi=10.1109/IEEESTD.2008.4578383 |pages=1–150 |isbn=978-0-7381-5746-7 }}&lt;/ref&gt;.
== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
{{Programmalıq támiynattı testlew}}</text>
      <sha1>pwrmucss34g5834wpsli5v338lt9gyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275655</id>
      <parentid>275625</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>14033</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı</comment>
      <origin>275655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2970" sha1="3rcvl6861j4goljgrwx8qyucoc5flns" xml:space="preserve">Kompyuter iliminde '''barlıq juplıqlardı testlew''' yamasa '''juplıq testlew''' ([[Inglis tili|ingl.]] ''all-pairs testing'', ''pairwise testing'') — [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlewdiń]] kombinatorlıq usılı. Ol sistemanıń (ádette [[Programmalıq támiynat|programmalıq]] algoritmniń) kiris parametrleriniń ''hárbir juplıǵı'' ushın sol parametrlerdiń barlıq múmkin bolǵan diskret kombinaciyaların testleydi. Muqıyat tańlanǵan test vektorların qollanıw arqalı parametr juplıqlarınıń testlerin «parallellestiriw» járdeminde bunı barlıq parametrlerdiń barlıq kombinaciyaların tolıq tekseriwge qaraǵanda anaǵurlım tez ámelge asırıwǵa boladı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Berger | at =Bernie | sáne = 2003 | bet =Efficient Testing with All-Pairs | url =https://techwell.com/sites/default/files/articles/XDD6488filelistfilename1_0.pdf | qaralǵan sáne = 2023-jıl 21-noyabr | website =TechWell Corporation | arxivurl =https://web.archive.org/web/20240807202235/https://techwell.com/sites/default/files/articles/XDD6488filelistfilename1_0.pdf | arxivsáne = 2024-jıl 7-avgust }}&lt;/ref&gt;.

== Tiykar ==

Kóp jaǵdaylarda programmadaǵı qátelerge bir kiris parametri yamasa eki parametr arasındaǵı óz-ara tásir sebep boladı&lt;ref&gt;{{cite book |last=Black |first=Rex |year=2007 |title=Pragmatic Software Testing: Becoming an Effective and Efficient Test Professional |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-470-12790-2 |page=240}}&lt;/ref&gt;. Úsh yamasa onnan kóp parametr arasındaǵı óz-ara tásirge baylanıslı qáteler barǵan sayın siyrek ushırasadı&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kuhn |first1=D. Richard |last2=Wallace |first2=Dolores R. |last3=Gallo |first3=Albert M. Jr. |date=June 2004 |title=Software Fault Interactions and Implications for Software Testing |journal=IEEE Transactions on Software Engineering |volume=30 |issue=6 |pages=418–421 |url=http://csrc.nist.gov/staff/Kuhn/kuhn-wallace-gallo-04.pdf |doi=10.1109/TSE.2004.24 |s2cid=206778290 }}&lt;/ref&gt; hám olardı tabıw jáne de qımbatlay beredi. Bunday testlewdiń shegi — barlıq múmkin bolǵan kiris maǵlıwmatların testlew. Sonlıqtan barlıq juplıqlardı testlew sıyaqlı test jaǵdayların tańlawdıń kombinatorlıq usılı qárejet penen payda arasındaǵı paydalı kompromis bolıp tabıladı. Ol funkcional qamtıwǵa anaǵurlım zıyan keltirmey, test jaǵdaylarınıń sanın ádewir azaytıwǵa múmkinshilik beredi&lt;ref&gt;{{cite book |date=July 18, 2008 |title=IEEE 12. Proceedings from the 5th International Conference on Software Testing and Validation (ICST). Software Competence Center Hagenberg. &quot;Test Design: Lessons Learned and Practical Implications. |journal=IEEE STD 829-2008 |doi=10.1109/IEEESTD.2008.4578383 |pages=1–150 |isbn=978-0-7381-5746-7 }}&lt;/ref&gt;.
== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
{{Programmalıq támiynattı testlew}}</text>
      <sha1>3rcvl6861j4goljgrwx8qyucoc5flns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tolıqtırılǵan reallıqqa tiykarlanǵan testlew</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48563</id>
    <revision>
      <id>275731</id>
      <parentid>275167</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4019" sha1="7on4egbnoqmqvmsoomcnkry02dvufik" xml:space="preserve">'''Tolıqtırılǵan reallıqqa tiykarlanǵan testlew''' [[Inglis tili|(ingl]]. ''Augmented reality-based testing'', ARBT) — testlewshiniń kóriw maydanına qosımsha ólshem qosıw arqalı testlewdi jaqsılaw ushın tolıqtırılǵan reallıqtı hám [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlewdi]] biriktiretuǵın test usılı. Mısalı, basqa kiyiletuǵın displey (HMD) yamasa tolıqtırılǵan reallıq kontakt linzaların taǵıp alǵan testlewshi&lt;ref&gt;Babak A. Parviz, [https://spectrum.ieee.org/augmented-reality-in-a-contact-lens Augmented Reality in a Contact Lens] IEEE Spectrum inside technology biomedical bionics, Sep 2009.&lt;/ref&gt; fizikalıq dúnyanıń súwretlerin hám oǵan sáykeslendirilgen virtual grafikalıq obektlerdi kóredi. Bunday testlewshi quramalı sistemada testler ótkerip atırǵanda, test ótkeriw kórsetpelerin anıqlastırıw ushın sistemanıń bólimlerindegi virtual belgilerdi kóre aladı.

2009-jılı texnikalıq xızmet kórsetiw hám ońlaw ushın tolıqtırılǵan reallıq (ARMAR) joybarınıń bir tarmaǵı retinde&lt;ref&gt;Steve Henderson, Steven Feiner. [https://web.archive.org/web/20171203060209/http://graphics.cs.columbia.edu/projects/armar/index.htm ARMAR:Augmented Reality for Maintenance and Repair (ARMAR)]. Columbia University Computer Graphics &amp; User Interfaces Lab.&lt;/ref&gt; Aleksandr Andelkovich «tolıqtırılǵan reallıqqa tiykarlanǵan testlew» ideyasın usındı hám tolıqtırılǵan reallıqtı programmalıq támiynattı testlew menen birge qollanıw ideyasın engizdi.

== Sholıw ==
Texnologiyalardıń test ortalıǵı barǵan sayın quramalılasıp barmaqta. Bul test injenerlerine joqarıraq bilim hám testlew kónlikpelerine iye bolıw hám nátiyjeli islew boyınsha joqarıraq talaplar qoyadı. Qollanıla alatuǵın kúshli, ele izertlenbegen ólshem — virtual ortalıq. Házirgi waqıtta kóplegen informaciya hám maǵlıwmatlar qoljetimli, biraq olardı jıynaw hám kórsetiw ushın qosımsha waqıt kerek bolǵanlıqtan, olardı qollanıw qolaysız. ARBT járdeminde olar dárriw qollanıla aladı.

== Qollanılıwı ==
ARBT tómendegi test ortalıqlarında járdem bere aladı:

=== Qollap-quwatlaw ===
Test obektin jıynaw hám bólekley alıwdı úyreniwge hám júz beriwi múmkin bolǵan buzılıw scenariylerin qalay dúzetiw kerekligin úyreniw ushın ámeliy scenariylerdi ótkeriwge boladı&lt;ref&gt;BMW research labs, [https://www.youtube.com/watch?v=P9KPJlA5yds Augmented reality BMW car repair] Video Clip, Oct 2007.&lt;/ref&gt;.

=== Baǵdarlaw ===
Test adımların testlewshiniń aldında haqıyqıy test obektiniń ústinde virtual túrde táriyiplew arqalı quramalı test proceduraların nadurıs túsiniw táwekelin azaytıwǵa boladı.

=== Bilimlendiriw ===
Test scenariyi haqqındaǵı fon maǵlıwmatları test obektinde kórsetiledi, sonıń ishinde aldın tabılǵan qáteler de belgilenedi. Sonday-aq tańlanǵan test tarawın testlew barısında jiberilgen aldınǵı qátelerdi qaytalamaw boyınsha eskertpeler beriledi.

=== Oqıtıw ===
Tájiriybesi az testlewshiler quramalı test scenariylerin azıraq baqlaw menen úyrene aladı. Test qádemleri hám tastıyıqlanıwı kerek bolǵan ótiw kriteriyaları haqqındaǵı maǵlıwmatlar kórsetiledi. Tájiriybesi az testlewshi funkcionallıq tamamlanǵanǵa shekem shınıǵa aladı hám geypara regressiyalıq testlewdi ótkere aladı.

=== Maǵlıwmat beriw ===
Testlewshi fizikalıq obektti kórsete aladı hám tańlanǵan test wazıypasın orınlaw ushın kerekli detallı, jańalanǵan texnikalıq maǵlıwmatlardı hám informaciyanı ala aladı.

=== Ilham beriw ===
Izertlewshi testlewdi ótkerip atırǵan hám izertlew tarawları boyınsha ilhamǵa mútáj testlewshiler sessiyaǵa tiykarlanǵan testlew arqalı jıynalǵan aldınǵı izertlewshi test sessiyaları haqqında dárhal maǵlıwmat ala aladı.
== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
{{Programmalıq támiynattı testlew}}</text>
      <sha1>7on4egbnoqmqvmsoomcnkry02dvufik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xaos injeneriyası</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48615</id>
    <revision>
      <id>275735</id>
      <parentid>275347</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19785" sha1="a41a464swwrio6l4zhbdmw0fr90q7uu" xml:space="preserve">'''Xaos injeneriyası''' — sistemanıń óndirislik ortalıqtaǵı turaqsız shártlerge shıdap bere alatuǵınına isenim payda etiw ushın sistema ústinde eksperiment ótkeriw tarawı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Principles of Chaos Engineering | url =https://principlesofchaos.org/ |website=principlesofchaos.org | qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

==Túsinik==
[[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Programmalıq támiynattı islep shıǵıwda]] programmalıq támiynattıń xızmet kórsetiwdiń jetkilikli sapasın támiyinley otırıp, buzılıwlarǵa shıdap beriw qábileti — kóbinese ''shıdamlılıq'' dep ataladı — ádette talap retinde belgilenedi. Biraq islep shıǵıw toparları qısqa múddetler yamasa domen boyınsha bilimniń jetispewshiligi sıyaqlı faktorlar sebepli bul talaptı orınlay almawı múmkin. Xaos injeneriyası shıdamlılıq talapların orınlawǵa baǵdarlanǵan usıllardı óz ishine aladı.

Xaos injeneriyası infrastruktura buzılıwlarına&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= Basiri |first1= Ali |last2= Behnam |first2= Niosha |last3= de Rooij |first3= Ruud |last4= Hochstein |first4= Lorin |last5= Kosewski |first5= Luke |last6= Reynolds |first6= Justin |last7= Rosenthal |first7= Casey |title= Chaos Engineering |journal= IEEE Software |date= 2016 |volume= 33 |issue= 3 |pages= 35–41 |doi= 10.1109/ms.2016.60 |arxiv= 1702.05843 |bibcode= 2016ISoft..33c..35B }}&lt;/ref&gt;, tarmaq buzılıwlarına&lt;ref&gt;{{cite book |last1= Heorhiadi |first1= Victor |last2= Rajagopalan |first2= Shriram |last3= Jamjoom |first3= Hani |last4= Reiter |first4= Michael K. |last5= Sekar |first5= Vyas |chapter= Gremlin: Systematic Resilience Testing of Microservices |title= 2016 IEEE 36th International Conference on Distributed Computing Systems (ICDCS) |date= 2016 |pages= 57–66 |doi= 10.1109/icdcs.2016.11 |isbn= 978-1-5090-1483-5 }}&lt;/ref&gt; hám qosımsha buzılıwlarına qarsı shıdamlılıqqa erisiw ushın qollanıla aladı. Sońǵısı qayta islenbegen ayrıqsha jaǵdaylarǵa shıdamlılıqtı da óz ishine aladı&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= Zhang |first1= Long |last2= Morin |first2= Brice |last3= Haller |first3= Philipp |last4= Baudry |first4= Benoit |last5= Monperrus |first5= Martin |title= A Chaos Engineering System for Live Analysis and Falsification of Exception-Handling in the JVM |journal= IEEE Transactions on Software Engineering |date= 2021 |volume= 47 |issue= 11 |pages= 2534–2548 |doi= 10.1109/tse.2019.2954871 |arxiv= 1805.05246 |bibcode= 2021ITSEn..47.2534Z }}&lt;/ref&gt;.

== Xaos injeneriyası járdeminde operaciyalıq tayarlıq ==
Óndirislik ortalıqqa engizilgen óz-ara baylanıslı quramalı sistemalarǵa qanshelli isenim bar ekenin esaplaw ushın operaciyalıq tayarlıq kórsetkishleri kerek. Operaciyalıq tayarlıq xaos injeneriyası simulyaciyaları járdeminde bahalana aladı. Platformanıń shıdamlılıǵın hám operaciyalıq tayarlıǵın arttırıw sheshimlerine rezerv nusqa alıwdı, qayta tiklewdi, tarmaq arqalı fayl jiberiwdi, rezervke avtomatikalıq ótiw múmkinshiliklerin hám ortalıqtıń ulıwma qáwipsizligin kúsheytiw kiredi.

Kubernetes ortalıǵında xaos payda etiw ushın ótkerilgen bahalawda úlken maǵlıwmatlar tarmaǵında analitika qayta islenip atırǵan waqıtta, maǵlıwmatlar oraylarındaǵı shetki qurılmalardan maǵlıwmat alıp atırǵan tosınnan tańlanǵan podlar toqtatıldı. Podlardıń qayta tikleniw waqtı juwap beriw waqtın bahalaytuǵın shıdamlılıq kórsetkishi boldı&lt;ref&gt;{{Cite conference |first=Gautam |last=Siwach |title=Evaluating operational readiness using chaos engineering simulations on Kubernetes architecture in Big Data |format=pdf |conference=2022 International Conference on Smart Applications, Communications and Networking (SmartNets) |pages=1–7 |date=29 November 2022 |location= Botswana |url=https://ieeexplore.ieee.org/document/9993998 |access-date=3 January 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.laweekly.com/machine-learning-podcast-host-and-technology-influencer-gautam-siwach/ |work=LA Weekly |title=Machine Learning Podcast Host and Technology Influencer: Gautam Siwach |date=October 7, 2022}}&lt;/ref&gt;.

==Tariyxı==

;1983 – Apple
:[[Apple Inc.|Apple]] kompaniyasınıń birinshi Macintosh kompyuteri ushın MacWrite hám MacPaint programmaları islep shıǵılıp atırǵan waqıtta, Stiv Kepps «Monkey» («Maymıl») dep atalatuǵın jumıs stolı qosımshasın jarattı. Ol [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysi]] waqıyaların joqarı tezlikte tosınnan payda etip, klaviaturanı qattı urıp, tıshqanshanı jılıstırıp hám basıp atırǵan maymıldı imitaciyaladı. Ol dárhal otladka ushın qollanıla basladı: baǵdarlamashılar dúzetiwi ushın qáteler payda etti, sebebi [[Testlewdi avtomatlastırıw|avtomatlastırılǵan testlew]] múmkin emes edi. Birinshi Macintosh kompyuterinde bunnan quramalıraq nárse ushın bos yad júdá az edi&lt;ref&gt;{{web deregi |last1=Hertzfeld |first1=Andy | bet =Monkey Lives | url =https://www.folklore.org/StoryView.py?project=Macintosh&amp;story=Monkey_Lives.txt |website=Folklore | qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

;1992 – Prologue
:PROLOGUE operaciyalıq sistemasınıń birinshi grafikalıq versiyaları ushın ABAL2 hám SING islep shıǵılıp atırǵan waqıtta, Ayan Djeyms Marshall «La Matraque» dep atalatuǵın jumıs stolı qosımshasın jarattı. Ol joqarı tezlikte jaramlı hám jaramsız [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq interfeys]] waqıyalarınıń tosınnan izbe-izliklerin payda etti. Solay etip, ol tiykarǵı grafikalıq kitapxanalardıń kritikalıq shegaralıq minez-qulqın testledi. Bul programma óndiriske jetkerip beriliwden aldın kúnler boyı iske qosılıp, talap etilgen tolıq shıdamlılıq dárejesin támiyinledi. Keyin bul qural ABAL tiliniń maǵlıwmatlar bazası hám basqa fayllarǵa kiriw kórsetpelerin de qamtıytuǵın etip keńeytildi, solay etip olardıń shıdamlılıǵın tekseriw hám támiyinlew múmkin boldı. Bul quraldıń bir variantı házirgi waqıtta OPENABAL dep atalatuǵın zamanagóy versiyanıń sapasın tastıyıqlaw ushın qollanıladı.

;2003 – Amazon
:Amazon kompaniyasında veb-saytınıń isenimliligin arttırıw ústinde islep atırǵanda, Djessi Robbins «Game day» («Oyın kúni») baslamasın jarattı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet = Game day | url = https://wa.aws.amazon.com/wat.concept.gameday.en.html | website = AWS Well-Architected Framework Glossary | baspaxana = Amazon | sáne = 2020-jıl 31-dekabr | qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt;. Bul baslama turaqlı túrde qasaqana iri buzılıwlardı payda etiw arqalı isenimlilikti arttıradı. Robbinstiń aytıwınsha, oǵan órt sóndiriwshilerdi tayarlaw hám quramalı sistemalar menen isenimlilik injeneriyası sıyaqlı basqa tarawlardaǵı izertlewler ilham bergen&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Limoncelli |first=Tom |date=September 13, 2012 |title=Resilience Engineering: Learning to Embrace Failure |url=https://queue.acm.org/detail.cfm?id=2371297 |journal=ACM Queue |volume=10 |issue=9 |via=ACM}}&lt;/ref&gt;.

;2006 – Google
:[[Google]] kompaniyasında islep júrgen waqıtta Kripa Krishnan Amazon kompaniyasınıń «Game day» baslamasına (joqarıdan qarańız) uqsas «DiRT» (Disaster Recovery Testing — apattan keyin qayta tiklewdi testlew) dep atalatuǵın baǵdarlamanı jarattı&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Krishnan |first=Kripa |date=September 16, 2012 |title=Weathering the Unexpected |url=https://queue.acm.org/detail.cfm?id=2371516 |journal=ACM Queue |volume=10 |issue=9 |pages=30–37 |doi=10.1145/2367376.2371516 |via=ACM|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite conference |last=Krishnan |first=Kripa |title=10 Years of Crashing Google |format=html |conference=2015 Usenix LISA |date=8-13 November 2015 |location= Washington DC |url=https://www.usenix.org/conference/lisa15/conference-program/presentation/krishnan |access-date=25 February 2024 }}&lt;/ref&gt;.
:Google kompaniyasınıń sayt isenimliligin támiyinlew injeneri&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Beyer |first1=Betsy |title=Site Reliability Engineering |last2=Jones |first2=Chris |publisher=O'Reilly Media |year=2016 |isbn=9781491929124 |edition=1st |oclc=1291707340}}&lt;/ref&gt; Djeyson Kexun ''Chaos Engineering'' kitabına&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Google DiRT haqqında bap jazdı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet = Chapter 5. Google DiRT: Disaster Recovery Testing | url = https://learning.oreilly.com/library/view/chaos-engineering/9781492043850/ch05.html | website = &quot;Chaos Engineering&quot; book website | baspaxana = O'Reilly Media | sáne = 2020-jıl 30-aprel | qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-fevral }}&lt;/ref&gt; hám bul sistemanı GOTOpia 2021 konferenciyasında táriyipledi&lt;ref&gt;{{web deregi |last1=Cahoon |first1=Jason | bet =WATCH: The DiRT on Chaos Engineering at Google | url =https://youtube.com/v/6I8Ag9mCEpY |website=youtube.com | baspaxana =GOTO Conferences | til =en |format=video | sáne = 2021-jıl 2-iyun }}&lt;/ref&gt;.

;2011 – Netflix
:2011-jılı Netflix kompaniyasınıń bultqa kóshiwin basqarǵan waqıtta Nora Djouns, Keysi Rozental hám Greg Orzell&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jones |first1=Nora |title=Chaos Engineering |last2=Rosenthal |first2=Casey |publisher=O'Reilly Media |year=2020 |isbn=9781492043867 |edition=1st |oclc=1143015464}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blog&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite patent|country=US|number=20120072571|title=Validating the resiliency of networked applications|pubdate=2012-03-22|inventor-last=Orzell|inventor2-last=Izrailevsky|inventor-first=Gregory S.|inventor2-first=Yury}}&lt;/ref&gt; Netflix kompaniyasında birge islep, bul pándi keńeytti. Olar Netflix klientleri qollanatuǵın óndirislik ortalıqta buzılıwlardı payda etetuǵın qural dúzdi. Maqset — buzılıwlar bolmaydı dep boljaytuǵın islep shıǵıw modelinen buzılıwlar sózsiz dep esaplanatuǵın modelge ótiw edi. Bul islep shıǵıwshılardı ishki shıdamlılıqtı tańlaw emes, al minnet dep esaplawǵa xoshametledi:

:&lt;blockquote&gt;«Netflix kompaniyasında erkinlik hám juwapkershilik mádeniyatımız bizdi injenerlerdi óz kodın belgili bir usılda joybarlawǵa májbúrlemewge alıp keldi. Onıń ornına, biz serverlerdiń isten shıǵıwınan payda bolatuǵın máselelerdi izolyaciyalap hám olardı shegine shekem jetkerip, toparlarımızdı infrastrukturanıń shıdamlılıǵı ideyası átirapında birlestire alatuǵınımızdı anıqladıq. Biz Chaos Monkey programmasın jarattıq. Ol serverdi tosınnan tańlaydı hám onıń ádettegi iskerlik saatlarında isten shıǵaradı. Geypara adamlar bunı aqılsızlıq dep esaplaydı, biraq biz usı waqıyanıń aqıbetleri aldındaǵı minez-qulqımızdı tekseriw ushın sol waqıyanıń tosınnan júz beriwine súyene almadıq. Bunıń jiyi júz beretuǵının biliw injenerler arasında millionlaǵan Netflix paydalanıwshılarına tásir etpey, bunday incidentlerden aman ótiw ushın rezervlewdi hám processlerdi avtomatlastırıwdı dúziw boyınsha kúshli birlik payda etti. Chaos Monkey — xızmetlerimizdiń sapasın jaqsılaw ushın eń nátiyjeli qurallarımızdıń biri»&lt;ref&gt;{{web deregi | website =  Netflix Tech Blog | baspaxana = Medium | bet = Netflix Chaos Monkey Upgraded | url = https://medium.com/netflix-techblog/netflix-chaos-monkey-upgraded-1d679429be5d  | sáne = 2016-jıl 19-oktyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;

Programmalıq xızmettiń tosınnan tańlanǵan instanciyaların turaqlı túrde «óltiriw» arqalı serverdiń isten shıǵıwı klientlerge aytarlıqtay tásir etpegenin tekseriw ushın rezervlengen arxitekturanı testlewge boladı.

Xaos injeneriyası túsinigi 2012-jılı Martin Fauler birinshi ret usınǵan Feniks serverleri túsinigine jaqın&lt;ref&gt;{{web deregi | website =  martinFowler.com | baspaxana = Martin Fowler | bet = PhoenixServer | url = https://martinfowler.com/bliki/PhoenixServer.html  | sáne = 2012-jıl 10-iyul | qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-yanvar }}&lt;/ref&gt;.

==Xaos injeneriyası quralları ==

=== Chaos Monkey ===
'''Chaos Monkey''' — Netflix kompaniyası óziniń IT infrastrukturasınıń shıdamlılıǵın testlew ushın 2011-jılı oylap tapqan qural&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{web deregi | bet = The Netflix Simian Army | url = https://medium.com/netflix-techblog/the-netflix-simian-army-16e57fbab116 | website = Netflix Tech Blog | baspaxana = Medium | sáne = 2011-jıl 19-iyul | qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-oktyabr }}&lt;/ref&gt;. Ol qalǵan sistemalardıń irkiliske qalay juwap beretuǵının testlew ushın Netflix kompaniyasınıń óndirislik tarmaǵındaǵı kompyuterlerdi qasaqana isten shıǵaradı. Házir Chaos Monkey Simian Army dep atalatuǵın úlkenirek qurallar jıynaǵınıń bir bólegi bolıp tabıladı. Bul jıynaq hár túrli sistema buzılıwların hám shegaralıq jaǵdaylardı imitaciyalawǵa hám olarǵa juwap beriwdi testlewge arnalǵan.

Chaos Monkey programmasınıń kodın Netflix 2012-jılı Apache 2.0 licenziyası boyınsha járiyaladı&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.lemondeinformatique.fr/actualites/lire-netflix-libere-chaos-monkey-dans-la-jungle-open-source-49940.html |title=Netflix libère Chaos Monkey dans la jungle Open Source |work=Le Monde Informatique |trans-title=Netflix releases Chaos Monkey into the open source jungle |access-date=7 November 2017|language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;github&quot;&gt;{{web deregi | bet = SimianArmy: Tools for your cloud operating in top form. Chaos Monkey is a resiliency tool that helps applications tolerate random instance failures | baspaxana = Netflix, Inc. | sáne = 2017-jıl 20-oktyabr | url = https://github.com/Netflix/SimianArmy | qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-oktyabr }}&lt;/ref&gt;.

«Chaos Monkey» atı Antonio Garsiya Martinestiń ''Chaos Monkeys'' kitabında túsindiriledi&lt;ref&gt;{{web deregi | til = fr-FR | bet = Mais qui sont ces singes du chaos ? | trans-title = But who are these monkeys of chaos? | website = 15marches | sáne = 2017-jıl 25-iyul | url = https://15marches.fr/business/singes-du-chaos | qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-oktyabr }}&lt;/ref&gt;:

&lt;blockquote&gt;Onlayn iskerligimizdiń barlıq áhmiyetli funkciyaların jaylastıratuǵın serverlerdiń «fermaları» — «maǵlıwmatlar orayına» kirip kelgen maymıldı kóz aldıńızǵa keltiriń. Maymıl tosınnan kabellerdi julıp taslaydı, qurılmalardı buzadı hám qolına túsken hámme nárseni ılaqtıradı. IT basshıları ushın másele — ózleri juwap beretuǵın informaciyalıq sistemanı qashan kelip, neni buzatuǵının hesh kim bilmeytuǵın usı maymıllarǵa qaramastan isley alatuǵınday etip joybarlaw.&lt;/blockquote&gt;

=== Simian Army ===
'''Simian Army'''&lt;ref name=&quot;github&quot; /&gt; — Netflix kompaniyası óziniń Amazon Web Services infrastrukturasınıń isenimliligin, qáwipsizligin yamasa shıdamlılıǵın testlew ushın islep shıqqan qurallar jıynaǵı. Oǵan tómendegi qurallar kiredi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://blog.d2-si.fr/2015/12/08/architecture-cloud/|title=Infrastructure : quelles méthodes pour s'adapter aux nouvelles architectures Cloud ? - D2SI Blog|last=SemiColonWeb|date=8 December 2015|work=D2SI Blog|access-date=7 November 2017|language=fr-FR|archive-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021220903/http://blog.d2-si.fr/2015/12/08/architecture-cloud/|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171021220903/http://blog.d2-si.fr/2015/12/08/architecture-cloud/|archivedate=21 October 2017}}&lt;/ref&gt;:

* Simian Army ierarxiyasınıń eń joqarısında turǵan Chaos Kong pútkil AWS «Regionın» isten shıǵaradı&lt;ref&gt;{{citation|language=en|title=Chaos Engineering Upgraded|url=https://netflixtechblog.com/chaos-engineering-upgraded-878d341f15fa|website=medium.com|date=19 April 2017|access-date=10 April 2020}}&lt;/ref&gt;. Siyrek bolsa da, pútkil regionnıń isten shıǵıwı júz beredi, al Chaos Kong usınday waqıyaǵa sistemanıń juwap beriwin hám qayta tikleniwin imitaciyalaydı.
* Chaos Gorilla pútkil Amazon «Qoljetimlilik zonasın» (geografiyalıq regionǵa xızmet kórsetetuǵın bir yamasa bir neshe tolıq maǵlıwmatlar orayın) isten shıǵaradı&lt;ref&gt;{{citation|language=en|title=The Netflix Simian Army|url=https://medium.com/netflix-techblog/the-netflix-simian-army-16e57fbab116|website=medium.com|access-date=12 December 2017}}&lt;/ref&gt;.

=== Basqalar ===
Voyages-sncf kompaniyasınıń 2017-jılǵı «Day of Chaos» («Xaos kúni») ilajı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Days of Chaos | url =http://days-of-chaos.com/ | qaralǵan sáne = 2022-jıl 18-fevral |website=Days of Chaos | til =fr-FR}}&lt;/ref&gt; 2017-jılǵı DevOps REX konferenciyasında usınıw ushın óndiriske shekemgi buzılıwlardı oyınlastırılǵan túrde imitaciyaladı&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2017-jıl 17-mart | bet =DevOps: feedback from Voyages-sncf.com | url =https://www.blogdumoderateur.com/devops-retour-experience-voyages-sncf-com/ | qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-oktyabr | til =fr-FR |periodical=Moderator's Blog}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =devops REX | sáne = 2017-jıl 3-oktyabr | bet =[devops REX 2017] Days of Chaos : le développement de la culture devops chez Voyages-Sncf.com à l'aide de la gamification | url =https://fr.slideshare.net/devopsrex/days-of-chaos-le-dveloppement-de-la-culture-devops-chez-voyagessncfcom-laide-de-la-gamification-80396202 | qaralǵan sáne = 2022-jıl 18-fevral }}&lt;/ref&gt;. 2019-jılı dúzilgen Steadybit kompaniyası óndiriske shekemgi xaos hám isenimlilik injeneriyasın keń tarqattı&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Onıń ashıq kodlı Reliability Hub platforması Steadybit múmkinshiliklerin keńeytedi&lt;ref&gt;{{Citation |title=steadybit/reliability-hub-db |date=2024-08-26 |url=https://github.com/steadybit/reliability-hub-db |access-date=2024-08-26 |publisher=Steadybit}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Home | url =https://hub.steadybit.com/ | qaralǵan sáne = 2024-jıl 26-avgust |website=Steadybit Reliability Hub | til =en}}&lt;/ref&gt;.

Proofdock Microsoft Azure DevOps platformasında infrastruktura, platforma hám qosımsha buzılıwların kirgize aladı&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{web deregi | familiya =Miller | at =Ron | sáne = 2022-jıl 22-sentyabr | bet =Steadybit wants developers involved in chaos engineering before production | url =https://techcrunch.com/2022/09/22/steadybit-wants-developers-involved-in-chaos-engineering-before-production/ |website=Tech Crunch}}&lt;/ref&gt;. Gremlin — «buzılıw xızmet retinde» (failure-as-a-service) platforması&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Gremlin raises $18 million to expand 'failure-as-a-service' testing platform | url =https://venturebeat.com/business/gremlin-raises-18-million-to-expand-failure-as-a-service-testing-platform/ |website=VentureBeat | qaralǵan sáne = 2018-jıl 24-oktyabr | sáne = 2018-jıl 28-sentyabr }}&lt;/ref&gt;. [[Facebook]] kompaniyasınıń Project Storm proekti tábiyiy apatlarǵa shıdamlılıq ushın maǵlıwmatlar orayınıń buzılıwların imitaciyalaydı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Hof | at =Robert | sáne = 2016-jıl 11-sentyabr | bet =Interview: How Facebook's Project Storm Heads Off Data Center Disasters | url =https://www.forbes.com/sites/roberthof/2016/09/11/interview-how-facebooks-project-storm-heads-off-data-center-disasters/ | qaralǵan sáne = 2024-jıl 26-avgust |website=Forbes | til =en}}&lt;/ref&gt;.
== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Netflix]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]
[[Kategoriya:Isenimlilik injeneriyası]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew quralları]]
[[Kategoriya:Apattan keyin qayta tiklew]]
[[Kategoriya:Avtomatlastırıw programmalıq támiynatı]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı jetkerip beriw usılları]]</text>
      <sha1>a41a464swwrio6l4zhbdmw0fr90q7uu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bultlı testlew</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48619</id>
    <revision>
      <id>275678</id>
      <parentid>275345</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4918" sha1="ckhckr7zouy0ctwjx12enzusfkz5ham" xml:space="preserve">'''Bultlı testlew''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''cloud testing'') — [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalar]] haqıyqıy paydalanıwshı trafigin imitaciyalaw ushın [[Bultlı esaplaw|bultlı esaplaw]] ortalıqların («bulttı») qollanatuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] forması.

== Adımları ==
Kompaniyalar haqıyqıy veb-paydalanıwshılardı Advaltis, Compuware, HP, Keynote Systems, Neotys, RadView hám SOASTA sıyaqlı bultlı xızmet jetkerip beriwshiler usınatuǵın bultlı testlew xızmetleri járdeminde imitaciyalaydı. Paydalanıwshı scenariyleri islep shıǵılıp, test joybarlanǵannan keyin bul xızmet jetkerip beriwshiler pútkil dúnyadan kelip shıǵatuǵın veb-trafikti payda etiw ushın bultlı serverlerdi (olardı Amazon.com, [[Google]], Rackspace, [[Microsoft]] hám t.b. sıyaqlı bultlı platforma jetkerip beriwshiler usınadı) qollanadı. Test tamamlanǵannan keyin bultlı xızmet jetkerip beriwshiler eń joqarı júklemeler waqtında olardıń qosımshaları hám internettiń qalay isleytuǵının tolıq analizlew ushın nátiyjeler menen analitikanı real waqıt rejimindegi baqlaw panelleri arqalı korporativ IT qánigelerine jetkerip beredi.
[[Fayl:Steps in cloud testing.png|thumb|center|700px|Bultlı testlew adımları]]

== Qollanılıwı ==

Bultlı testlewdi kóbinese tek ónimlilik yamasa júkleme testleri dep esaplaydı, biraq joqarıda aytılǵanday, ol testlewdiń kóplegen basqa túrlerin de qamtıydı. Bultlı esaplawdıń ózin kóbinese programmalıq támiynat xızmet retinde (SaaS) hám kommunal esaplawdıń birikpesi dep ataydı. Testlerdi orınlaw tárepinen alǵanda, xızmet retinde usınılatuǵın programmalıq támiynat tranzakciyalar generatorı hám bultlı xızmet jetkerip beriwshiniń infrastruktura programmalıq támiynatı bolıwı yamasa tek sońǵısı bolıwı múmkin. Tarqatılǵan sistemalar hám parallel sistemalar óziniń tábiyiy quramalılıǵı sebepli testlew ushın tiykarınan usı tásildi qollanadı. Usınday programmalıq támiynattı testlew ortalıǵınıń mısalı — D-Cloud&lt;ref&gt;{{Cite book |doi = 10.1109/CCGRID.2010.72|chapter = D-Cloud: Design of a Software Testing Environment for Reliable Distributed Systems Using Cloud Computing Technology|title = 2010 10th IEEE/ACM International Conference on Cluster, Cloud and Grid Computing|pages = 631–636|year = 2010|last1 = Banzai|first1 = Takayuki|last2 = Koizumi|first2 = Hitoshi|last3 = Kanbayashi|first3 = Ryo|last4 = Imada|first4 = Takayuki|last5 = Hanawa|first5 = Toshihiro|last6 = Sato|first6 = Mitsuhisa|isbn = 978-1-4244-6987-1| s2cid=14014489 }}&lt;/ref&gt;.

== Qurallar ==
Bultlı esaplaw xızmetlerin jetkerip beriwshilerdiń jetekshileri qatarında Amazon, Microsoft, Google, RadView, Skytap, HP hám SOASTA bar&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Cloud Adoption as A Part of The Digital Transformation Journey | url =https://kumaran.com/blogs/cloud-adoption-as-a-part-of-the-digital-transformation-journey |website=Kumaran Systems| sáne = 2022-jıl 2-mart }}&lt;/ref&gt;.

== Artıqmashılıqları ==
Programmalıq támiynattı testlew maqsetinde veb-trafikti imitaciyalaw múmkinshiligi hám onıń qunı veb-sistemalardıń ulıwma isenimliligine kesent beretuǵın faktor bolıp kelgen. Bulttıń júdá úlken esaplaw resurslarınıń arzanlıǵı hám qoljetimliligi geografiyalıq jaqtan hár qıylı jerlerde jaylasqan paydalanıwshılardıń bul sistemalardı haqıyqıy paydalanıwın qaytalaw hám paydalanıwshı scenariyleriniń keń túrlerin dástúrli test ortalıqlarında burın erisip bolmaytuǵın kólemlerde orınlaw múmkinshiligin beredi. Bultlı testlew arqalı sapanı támiyinlew menen birge iske túsiriwdiń minimal waqtına erisile aladı.

Tómende tiykarǵı artıqmashılıqlardıń geyparaları keltirilgen:
* Kapital qárejetlerdiń azayıwı&lt;ref&gt;{{web deregi| bet =Test infrastructure in the Cloud business case; a cost reduction, or not?| url =http://www.testingthefuture.net/2010/11/test-infrastructure-in-the-cloud-business-case-a-cost-reduction-or-not/| qaralǵan sáne =2011-jıl 12-oktyabr| arxivurl =https://web.archive.org/web/20120425062010/http://www.testingthefuture.net/2010/11/test-infrastructure-in-the-cloud-business-case-a-cost-reduction-or-not/| arxivsáne =2012-04-25 }}&lt;/ref&gt;
* Joqarı masshtablanıwshılıq&lt;ref&gt;{{web deregi | avtor =Jaideep| bet =Five Benefits of Software Testing On Cloud| url =http://itknowledgeexchange.techtarget.com/quality-assurance/five-benefits-of-software-testing-on-cloud/| qaralǵan sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20110918112017/http://itknowledgeexchange.techtarget.com/quality-assurance/five-benefits-of-software-testing-on-cloud/| arxivsáne = 2011-jıl 18-sentyabr |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Bultlı esaplaw]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>ckhckr7zouy0ctwjx12enzusfkz5ham</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Processti dawamlı verifikaciyalaw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48649</id>
    <revision>
      <id>275725</id>
      <parentid>275463</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5169" sha1="1cop7jz1fv9jwyi8r3nbvn3zgskkj0m" xml:space="preserve">'''Processti dawamlı verifikaciyalaw''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''Continued process verification'', '''CPV''') — ónim nátiyjeleriniń aldın ala belgilengen sapa shegaraları ishinde ekenin túsiniw ushın basınan aqırına shekemgi óndiris komponentleri hám processleri boyınsha maǵlıwmatlardı jıynaw hám analizlew. 2011-jılı AQSH Azıq-awqat hám dári-dármaqlardı qadaǵalaw basqarması (FDA) farmacevtika sanaatında biznes processlerdi validaciyalaw boyınsha eń jaqsı ámeliyatlardı bayan etetuǵın esabattı járiyaladı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet = Process Validation: General Principles and Practices | url =https://www.fda.gov/downloads/Drugs/Guidances/UCM070336.pdf | arxivurl =https://web.archive.org/web/20140308035346/http://www.fda.gov/downloads/Drugs/Guidances/UCM070336.pdf |url-status=dead | arxivsáne = 2014-jıl 8-mart | baspaxana =FDA | qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Bul esabatta processti dawamlı verifikaciyalaw processti validaciyalawdıń úshinshi basqıshı retinde bayan etilgen.

Onıń tiykarǵı maqseti — processlerdiń turaqlı qadaǵalanatuǵın jaǵdayda bolıwın támiyinlew hám solay etip, aqırǵı ónimniń sapasın kepillew. Nátiyjeli CPV ushın tiykarǵı nárse — dúzetiwshi yamasa aldın alıwshı ilajlardı ámelge asırıw maqsetinde processtegi qálemegen sáykessizliklerdi anıqlaw usılı. Sapa standartları belgilengennen keyin, bul parametrlerdiń orınlanıp atırǵanın tastıyıqlaw ushın olar turaqlı túrde baqlanıwı kerek. Processti dawamlı verifikaciyalaw tutınıwshılardı óndiris kemshiliklerinen qorǵawǵa járdem beredi, sonıń menen birge kárxanalar da CPV baǵdarlamasın engiziwden payda kóredi. Eger ónim nátiyjeleri maqsetli standartlarǵa sáykes kelmese, aldınnan jıynalǵan CPV maǵlıwmatlarısız máseleniń deregin izertlew júdá qımbatqa túsedi.

==Processti dawamlı verifikaciyalawdıń tiykarǵı komponentleri==
* Sapa standartlarınan awıtqıwlarǵa alıp keletuǵın process buzılıwların anıqlaw ushın eskertiw sisteması.
* Aqırǵı ónimniń sapası hám processtiń turaqlılıǵı boyınsha maǵlıwmatlardı jıynaw hám analizlew tártibi. Analiz shiyki zatlardıń birdeyligin hám óndiris úskeneleriniń jaǵdayın óz ishine alıwı kerek. Al maǵlıwmatlar uzaq múddetli tendenciyalardı analizlewge de, óndiris ishindegi sapanı analizlewge de múmkinshilik beretuǵın formatta jıynalıwı kerek.
* Sapa standartların hám processtiń isenimliligin úziliksiz qayta qarap shıǵıw. Aldın ala belgilengen hár qanday standartlardan awıtqıwlar tayarlıqtan ótken xızmetkerler tárepinen qarap shıǵılıwı ushın belgileniwi hám basınan aqırına shekemgi sapa standartların qayta tiklew ushın tiyisli ilajlar kóriliwi kerek&lt;ref&gt;{{web deregi| bet =Trust but Verify (Continuously)| url =http://www2.emersonprocess.com/siteadmincenter/PM%20Articles/ART-Trust-but-Verify.pdf| baspaxana =Pharmaceutical Manufacturing| qaralǵan sáne =2014-jıl 3-noyabr| arxivurl =https://web.archive.org/web/20150127185226/http://www2.emersonprocess.com/siteadmincenter/PM%20Articles/ART-Trust-but-Verify.pdf| arxivsáne =2015-01-27 }}&lt;/ref&gt;.

==Maǵlıwmatlardı jıynaw hám analizlew==
CPV-nı nátiyjeli engiziwde tiyisli maǵlıwmatlardı jıynaw procedurası sheshiwshi áhmiyetke iye. [[Maǵlıwmat|Maǵlıwmatlar]] processtiń turaqlılıǵı hám múmkinshilikleri boyınsha statistikalıq analitika hám tendenciyalardı analizlewge múmkinshilik beriwi kerek&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Continued Process Verification (CPV)| url =http://www.atris-systems.com/216.0.html| baspaxana =Atris Information Systems| qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-noyabr }}&lt;/ref&gt;. Durıs engizilgen procedura óndiristegi ayırım shetke shıǵıwshı waqıyalarǵa artıqsha reakciyanı azaytadı hám processtegi haqıyqıy sáykessizliklerdiń anıqlanıwına kepillik beredi. Óndiristegi ózgeriwsheńlik geyde anıq bola aladı hám hátte ańsat anıqlana aladı, biraq FDA máselelerdi sanlıq túrde anıqlaw hám olardıń tiykarǵı sebeplerin tabıw ushın statistikalıq quralların qollanıwdı usınadı. Dáslep processti dawamlı verifikaciyalaw joybarlaw basqıshında belgilengen sapa standartlarına tiykarlanıwı kerek. Belgili bir waqıttan keyin statistikalıq qurallar járdeminde tariyxıy maǵlıwmatlardan awıtqıwlardı anıqlaw arqalı ózgerisler anıqlana aladı. Bunnan basqa, usı qurallar sapanıń isenimliligin aldın ala arttırıwı múmkin bolǵan processlerdi optimallastırıw múmkinshiliklerin anıqlaw ushın da qollanıla aladı&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =A Case for Stage 3 Continued Process Verification| sáne = 2014-jıl 21-may | url =http://www.pharmamanufacturing.com/articles/2014/stage3-continued-process-verification| baspaxana =Pharmaceutical Manufacturing| qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-noyabr }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Formal usıllar]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynat sapası]]
[[Kategoriya:Kárxananı modellestiriw]]
[[Kategoriya:Sapanı basqarıw]]
[[Kategoriya:Biznes processler]]</text>
      <sha1>1cop7jz1fv9jwyi8r3nbvn3zgskkj0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úziliksiz testlew</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48650</id>
    <revision>
      <id>275738</id>
      <parentid>275328</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21756" sha1="o3wnxs1izvjdxla5lh8srygnyep4asg" xml:space="preserve">'''Úziliksiz testlew''' — programmalıq támiynattıń shıǵarılıwǵa talaban versiyasına baylanıslı biznes táwekelleri haqqında dárriw keri baylanıs alıw ushın programmalıq támiynattı jetkerip beriw konveyeriniń bir bólegi retinde [[Testlewdi avtomatlastırıw|avtomatlastırılǵan testlerdi]] orınlaw processi&lt;ref name=&quot;essential&quot;&gt;[https://www.techwell.com/techwell-insights/2015/08/part-pipeline-why-continuous-testing-essential Part of the Pipeline: Why Continuous Testing Is Essential], by  Adam Auerbach, TechWell Insights August 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;stickym&quot;&gt;[http://www.stickyminds.com/interview/relationship-between-risk-and-continuous-testing-interview-wayne-ariola The Relationship between Risk and Continuous Testing: An Interview with Wayne Ariola], by Cameron Philipp-Edmonds, Stickyminds December 2015&lt;/ref&gt;. Úziliksiz testlew dáslep islep shıǵıwshılar ushın keri baylanıstı kútiw waqtın qısqartıw usılı retinde usınılǵan. Bul ushın islep shıǵıwshı yamasa testlewshi iske qosatuǵın dástúrli testlerden basqa, islep shıǵıw ortalıǵı ózi iske qosatuǵın testler engizildi&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Saff|first1=D.|last2=Ernst|first2=M.D.|date=20 Nov 2003|chapter=Reducing wasted development time via continuous testing|chapter-url=http://issre2003.cs.colostate.edu/index.html|title=14th International Symposium on Software Reliability Engineering, 2003|location=Denver, CO, USA|publisher=IEEE|pages=281–292|isbn=0-7695-2007-3|id=ISSRE 2003|doi=10.1109/ISSRE.2003.1251050|archive-url=https://web.archive.org/web/20160801021801/http://issre2003.cs.colostate.edu/index.html|archive-date=1 August 2016}}&lt;/ref&gt;.

Úziliksiz testlewde testlew kólemi tómennen joqarıǵa qaray [[Programmalıq támiynat talapları|talaplardı]] yamasa paydalanıwshı tariyxların tekseriwden baslap, ulıwma biznes maqsetleri menen baylanıslı sistema talapların bahalawǵa shekem jetedi&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160623220319/http://uploads.pnsqc.org/2015/papers/t-007_Ariola_paper.pdf DevOps: Are You Pushing Bugs to Clients Faster],  by  Wayne Ariola and Cynthia Dunlop, PNSQC October 2015&lt;/ref&gt;.

==Engiziw sebepleri==
2010-jıllarda programmalıq támiynat biznestiń tiykarǵı ayırmashılıq belgisine aylandı&lt;ref name=&quot;devopsqa&quot;&gt;[http://devops.com/2015/06/11/devops-and-qa-whats-the-real-cost-of-quality/ DevOps and QA: What’s the real cost of quality?], by  Ericka Chickowski, DevOps.com June 2015&lt;/ref&gt;. Nátiyjede shólkemler endi programmalıq támiynattı islep shıǵıw toparlarınan qısqaraq jetkerip beriw ciklleri ishinde kóbirek hám innovaciyalıraq programmalıq támiynat jetkerip beriwdi kútedi&lt;ref name=&quot;devops&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kinks&quot;&gt;[http://sdtimes.com/kinks-persist-continuous-workflows/ Kinks persist in Continuous Workflows], by Lisa Morgan, SD Times September 2014&lt;/ref&gt;. Bul talaplardı qanaatlandırıw ushın toparlar [[Sistemanı islep shıǵıwdıń ómirlik cikli|sistemanı islep shıǵıwdıń ómirlik ciklin]] (SDLC) tezletiwge urınıp, [[Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Agile]], DevOps hám úziliksiz jetkerip beriw (Continuous Delivery) sıyaqlı «uqıplı» (lean) tásillerge ótti&lt;ref name=&quot;vs&quot;&gt;[https://visualstudiomagazine.com/articles/2011/09/07/continuous-testing.aspx Continuous Testing: Think Different], by Ian Davis, Visual Studio Magazine September 2011&lt;/ref&gt;. Jetkerip beriw konveyeriniń basqa aspektlerin tezletkennen keyin toparlar ádette testlew processi SDLC-nı tezletiw baslamasınan kútilgen paydalardı alıwǵa kesent berip atırǵanın anıqlaydı&lt;ref name=&quot;CD&quot;/&gt;. Testlew hám ulıwma sapa processi bir neshe tiykarǵı sebep boyınsha másele bolıp qalmaqta&lt;ref name=&quot;shift&quot;/&gt;.

* Dástúrli testlew processleri júdá áste. Agile, DevOps hám úziliksiz jetkerip beriwdiń ataqlılıǵı artıwı menen iteraciyalardıń uzınlıǵı aylardan háptelerge yamasa kúnlerge ózgerdi. Kóbinese qol menen testlewge hám jiyi jańalawdı talap etetuǵın avtomatlastırılǵan GUI testlerine súyenetuǵın dástúrli testlew usılları bul pátke ilese almaydı&lt;ref name=&quot;CD&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;forrester&quot;&gt;[https://go.forrester.com/blogs/the-forrester-wave-evaluation-of-functional-test-automation-fta-is-out-and-its-all-about-going-beyond-gui-testing/ The Forrester Wave™ Evaluation Of Functional Test Automation (FTA) Is Out And It's All About Going Beyond GUI Testing], by Diego Lo Giudice, Forrester Research April 23, 2015&lt;/ref&gt;. Bul basqıshta shólkemler ádette testlewdi avtomatlastırıw boyınsha jumıslardı keńeytiw kerekligin ańlaydı&lt;ref name=&quot;essential&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;testers&quot;&gt;[http://searchsoftwarequality.techtarget.com/tip/Continuous-development-brings-changes-for-software-testers Continuous Development Brings Changes for Software Testers], by Amy Reichert, SearchSoftwareQuality September 2014&lt;/ref&gt;.
* Bar testlew processine kóbirek avtomatlastırıw qosılǵannan keyin de, basshılarda qálegen waqıtta qosımshaǵa baylanıslı táwekel dárejesi haqqında jetkilikli túsinik bolmaydı&lt;ref name=&quot;stickym&quot;/&gt;. Bul táwekellerdi túsiniw úziliksiz jetkerip beriw processlerindegi «shıǵarıw/shıǵarmaw» boyınsha tez sheshimler qabıl etiw ushın júdá áhmiyetli&lt;ref name=&quot;buzzword&quot;&gt;[http://sdtimes.com/zeichicks-take-forget-continuous-integration-the-buzzword-is-now-continuous-testing/2/ Zeichick’s Take: Forget 'Continuous Integration'—the Buzzword is now 'Continuous Testing'], by Alan Zeichick, SD Times February 2014&lt;/ref&gt;. Eger testler biznes qanday táwekel dárejesin qabıl etiwge bolatuǵın dep esaplaytuǵının túsinbey islep shıǵılsa, barlıq bar testlerden ótken, biraq biznes basshıları shıǵarıwǵa tayar dep esaplamaytuǵın talaban versiya payda bolıwı múmkin&lt;ref name=&quot;cms&quot;&gt;[http://www.cmswire.com/cms/information-management/buy-the-wrong-software-a-fix-can-cost-700000-026987.php Buy the Wrong Software? A Fix Can Cost $700,000 A Conversation with voke’s Theresa Lanowitz], by  Dom Nicastro, CMS Wire October 2014&lt;/ref&gt;. Test nátiyjeleri hárbir talaban versiyanıń biznes kútiwlerine sáykes keletuǵının anıq kórsetiwi ushın testlerdi joybarlaw tásili biznestiń qáwipsizlik, ónimlilik, isenimlilik hám muwapıqlıqqa baylanıslı táwekellerge shıdamlılıǵına tiykarlanıwı kerek&lt;ref name=&quot;devopsqa&quot;/&gt;. Kodtı júdá maydalap, tómennen joqarıǵa qaray tekseretuǵın modullik testlerden basqa, talaban versiyanıń biznes táwekelin joqarıdan tómenge qaray bahalaytuǵın keńirek testler jıynaǵı da kerek&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;.
* Testlew avtomatlastırılǵan bolsa hám testler biznes táwekeliniń dárejesin nátiyjeli ólshese de, basınan aqırına shekem koordinaciyalanǵan sapa processi joq toparlar búgingi qısqarǵan jetkerip beriw cikllerinde biznes kútiwlerin qanaatlandırıwda qıyınshılıqqa ushıraydı&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;. Hárbir iteraciyanıń aqırında táwekellerdi joq etiwge urınıw islep shıǵıw barısındaǵı testlew sıyaqlı kemshiliklerdiń aldın alıw strategiyaları arqalı sapanı ónimge sińdiriwge qaraǵanda anaǵurlım áste hám kóbirek resurstı talap etetuǵını kórsetilgen&lt;ref name=&quot;economics&quot;&gt;{{cite book | last = Jones | first = Capers |author2= Bonsignour, Olivier | title = The Economics of Software Quality | year = 2011 | publisher = Addison-Wesley Professional | location =| page=| isbn =978-0132582209}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kolawa&quot;&gt;{{cite book | last = Kolawa | first = Adam |author2=Huizinga, Dorota  | title = Automated Defect Prevention: Best Practices in Software Management | url = http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0470042125.html | year = 2007 | publisher = Wiley-IEEE Computer Society Press | location =| page=73| isbn = 978-0-470-04212-0 }}&lt;/ref&gt;.

Shólkemler úziliksiz testlewdi engizedi, sebebi olar usı máseleler sapalı programmalıq támiynattı qálegen tezlikte jetkerip beriwge kesent berip atırǵanın ańlaydı. Olar programmalıq támiynattıń barǵan sayın artıp atırǵan áhmiyetin hám programmalıq támiynattaǵı buzılıwlardıń ósip atırǵan qunın túsinedi hám endi waqıt, kólem hám sapa arasında kompromisske barıwǵa tayar emes&lt;ref name=&quot;stickym&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;extreme&quot;&gt;[https://www.techwell.com/techwell-insights/2014/05/theresa-lanowitz-talks-extreme-test-automation-stareast-2014 Theresa Lanowitz Talks Extreme Test Automation at STAREAST 2014], by  Beth Romanik, TechWell Insights May 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ctsdtimes&quot;&gt;[http://sdtimes.com/guest-view-whats-keeping-you-from-continuous/ Guest View: What’s keeping you from Continuous?], by Noel Wurst, SD Times November 2015&lt;/ref&gt;.

==Maqsetleri hám artıqmashılıqları==
Úziliksiz testlewdiń maqseti — eń sońǵı jıynawdaǵı yamasa talaban versiyadaǵı biznes táwekeliniń dárejesi haqqında tez hám úziliksiz keri baylanıs beriw&lt;ref name=&quot;stickym&quot;/&gt;. Keyin bul maǵlıwmat programmalıq támiynattıń qálegen waqıtta jetkerip beriw konveyeri boyınsha ilgerilewge tayar ekenin anıqlaw ushın qollanıla aladı&lt;ref name=&quot;essential&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;devopsqa&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;buzzword&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bizrisk&quot;&gt;[http://www.cmcrossroads.com/article/manage-business-risks-application-development-continuous-testing Manage the Business Risks of Application Development with Continuous Testing], by Wayne Ariola, CM Crossroads September 2014&lt;/ref&gt;.

Testlew erte baslanıp, úziliksiz orınlanatuǵın bolǵanlıqtan, qosımshanıń táwekelleri olar payda bolǵannan keyin tez arada anıqlanadı&lt;ref name=&quot;devops&quot;/&gt;. Sonda islep shıǵıw toparları bul máselelerdiń SDLC-nıń keyingi basqıshına ótiwiniń aldın ala aladı. Bul kemshiliklerdi tabıw hám dúzetiw ushın jumsalatuǵın waqıt penen kúshti azaytadı. Nátiyjede sapalı programmalıq támiynattı (qabıl etiwge bolatuǵın táwekel dárejesi boyınsha kútiwlerge sáykes keletuǵın programmalıq támiynattı) jetkerip beriw tezligin hám jiyiligin arttırıwǵa, sonday-aq [[Texnikalıq qarız|texnikalıq qarızdı]] azaytıwǵa boladı&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;shift&quot;&gt;[https://www.techwell.com/techwell-insights/2014/10/shift-left-and-put-quality-first Shift Left and Put Quality First], by  Adam Auerbach, TechWell Insights October 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;perf&quot;/&gt;.

Bunnan basqa, programmalıq támiynat sapası boyınsha jumıslar hám testlew biznes kútiwlerine sáykeslendirilgende, testti orınlaw (qol menen qarap shıǵıwdı talap etetuǵın, múmkin, júdá kóp juwmaqlardıń ornına) ústemligi boyınsha tártiplengen, orınlawǵa bolatuǵın wazıypalar dizimin beredi. Bul toparlarǵa óz shólkeminiń maqsetleri menen ústemliklerine tiykarlanıp, eń úlken tásir etetuǵın sapa wazıypalarına kúsh jumsawǵa járdem beredi&lt;ref name=&quot;stickym&quot;/&gt;.

Sonday-aq toparlar SDLC barısında úziliksiz testlerdiń keń jıynaǵın úziliksiz orınlaǵanda, olar processtiń sapası hám programmalıq támiynattıń jaǵdayı boyınsha kórsetkishlerdi toplaydı. Alınǵan kórsetkishler processtiń ózin, sonıń ishinde usı testlerdiń nátiyjeliligin qayta qarap shıǵıw hám optimallastırıw ushın qollanıla aladı. Bul maǵlıwmat toparlarǵa processti áste-aqırın jaqsılawǵa járdem beretuǵın keri baylanıs ciklin ornatıw ushın qollanıla aladı&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;shift&quot;/&gt;. Jiyi ólshew, qısqa keri baylanıs cikilleri hám úziliksiz jetilistiriw — DevOps tásiliniń tiykarǵı principleri&lt;ref name=&quot;devopscd&quot;&gt;[http://www.infoq.com/articles/book-DevOps-continuous-delivery Practices for DevOps and Continuous Delivery], by Ben Linders, InfoQ July 2015&lt;/ref&gt;.

==Testlew kólemi==
Úziliksiz testlew funkcional talaplardı da, funkcional emes talaplardı da tekseriwdi óz ishine aladı.

Funkcional talaplardı testlew (funkcional testlew) ushın úziliksiz testlew kóbinese modullik testlerdi, API testlewdi, integraciyalıq testlewdi hám sistemalıq testlewdi óz ishine aladı. Funkcional emes talaplardı testlew (funkcional emes testlew — qosımshanıń ónimlilik, qáwipsizlik, muwapıqlıq hám t.b. boyınsha kútiwlerge sáykes keletuǵının anıqlaw) ushın ol [[Statikalıq programma analizi|statikalıq kod analizi]], qáwipsizlikti testlew, ónimlilikti testlew hám t.b. sıyaqlı ámeliyatlardı óz ishine aladı&lt;ref name=&quot;CD&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;perf&quot;&gt;[http://www.stickyminds.com/article/power-continuous-performance-testing The Power of Continuous Performance Testing], by  Don Prather, Stickyminds August 2015&lt;/ref&gt;. Testler programmalıq támiynattı shıǵaratuǵın biznes yamasa shólkem ushın eń áhmiyetli bolǵan táwekellerdi ilajı barınsha erte anıqlawdı (yamasa olardıń aldın alıwdı) támiyinleytuǵınday etip joybarlanıwı kerek&lt;ref name=&quot;devops&quot;&gt;[http://www.cmcrossroads.com/article/importance-shifting-right-devops The Importance of Shifting Right in DevOps], by Bob Aiello, CM Crossroads December 2014&lt;/ref&gt;.

Toparlar kóbinese testler jıynaǵınıń úziliksiz orınlana alıwın hám táwekel dárejesin nátiyjeli bahalawın támiyinlew ushın GUI testlewden API testlewge itibar awdarıw kerek ekenin anıqlaydı. Bunıń sebepleri: 1) API-ler («tranzakciya qatlamı») testlenip atırǵan sistemanıń eń turaqlı interfeysi dep esaplanadı; 2) GUI testleri tezletilgen shıǵarıw processlerine tán jiyi ózgerislerge ilesip barıw ushın ádewir qayta islewdi talap etedi; API qatlamındaǵı testler ańsat buzılmaydı hám olarǵa xızmet kórsetiw ańsatıraq&lt;ref name=&quot;forrester&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;layers&quot;&gt;[https://sitams.ac.in/wp-content/uploads/2025/02/Software-Engineering-Unit-4.pdf Design Engineering &amp; Architecture,Testing Strategie], by  Sean Kenefick, Gartner January 7, 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cohn&quot;&gt;{{cite book | last = Cohn| first = Mike| title = Succeeding with Agile: Software Development Using Scrum | url = https://archive.org/details/succeedingwithag00cohn_599| url-access = limited| year = 2009 | publisher = Addison-Wesley Professional | location =| page =[https://archive.org/details/succeedingwithag00cohn_599/page/n339 312]| isbn = 978-0321579362}}&lt;/ref&gt;.

Testler úziliksiz integraciya waqtında yamasa onıń menen qatar — keminde kúnine bir ret orınlanadı&lt;ref name=&quot;infoq&quot;&gt;[http://www.infoq.com/news/2015/02/continuous-testing-siemens Experiences from Continuous Testing at Siemens Healthcare], by Ben Linders, InfoQ February 2015&lt;/ref&gt;. Úziliksiz jetkerip beriwdi qollanatuǵın toparlarda testler ádette kúnine bir neshe ret, yaǵnıy qosımsha versiyalardı basqarıw sistemasında hár ret jańalanǵanda orınlanadı&lt;ref name=&quot;CD&quot;&gt;[http://sdtimes.com/testing-in-a-continuous-delivery-world/ Testing in a Continuous Delivery World], by Rob Marvin, SD Times June 2014&lt;/ref&gt;.

Ideal jaǵdayda barlıq testler óndirislik emes barlıq test ortalıqlarında orınlanadı. Anıqlıq hám turaqlılıqtı támiyinlew ushın testlew ilajı barınsha tolıq, óndirislik ortalıqqa uqsas ortalıqta ótkeriliwi kerek. Test ortalıǵınıń turaqlılıǵın arttırıw strategiyalarına virtuallastırıw programmalıq támiynatı (shólkemińiz qadaǵalay alatuǵın hám obrazın jarata alatuǵın ǵárezlilikler ushın), xızmetti virtuallastırıw (qadaǵalawıńızdan tısqarı yamasa obrazın jaratıwǵa jaramsız ǵárezlilikler ushın) hám test maǵlıwmatların basqarıw kiredi&lt;ref name=&quot;essential&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;shift&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150307103212/http://www.gartner.com/newsroom/id/2999017 DevOps- Not a Market, but a Tool-Centric Philosophy That Supports a Continuous Delivery Value Chain], by  Laurie F. Wurster, Ronni J. Colville, Jim Duggan, Gartner February, 2015&lt;/ref&gt;.

==Keń tarqalǵan ámeliyatlar==
* Testlew — biznes baǵıtınıń ústemliklerine sáykeslendirilgen, basınan aqırına shekem koordinaciyalanǵan sapa processi ishindegi islep shıǵıw, QA hám IT operaciyaları bólimleriniń birge islesiwi bolıwı kerek&lt;ref name=&quot;essential&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;shift&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;extreme&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;health&quot;&gt;[http://www.computerweekly.com/feature/Keep-your-software-healthy-during-agile-development Keep your Software Healthy During Agile Development], by Adrian Bridgwater, ComputerWeekly November 2013&lt;/ref&gt;.
* Testler logikalıq jaqtan komponentlerge bólingen, inkrementli hám qaytalanatuǵın bolıwı kerek; nátiyjeler deterministik hám mánisli bolıwı shárt&lt;ref name=&quot;essential&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;.
* Barlıq testler jıynaw konveyeriniń qanday da bir basqıshında orınlanıwı kerek, biraq barlıq testlerdi hámme waqıt orınlawdıń keregi joq, sebebi geypara testler (integraciyalıq testler) basqalarına (modullik testlerge) qaraǵanda kóbirek resurstı talap etedi&lt;ref name=&quot;essential&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CD&quot;/&gt;.
* Testler óndirislik ortalıqqa uqsas ortalıqlarda turaqlı hám birdey orınlana alıwı ushın test maǵlıwmatları hám ortalıq boyınsha sheklewlerdi joq etiw kerek&lt;ref name=&quot;essential&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CD&quot;/&gt;.
* Jalǵan unamlı nátiyjelerdi azaytıw, testlerge xızmet kórsetiwdi minimallastırıw hám kóp dárejeli arxitekturaǵa iye zamanagóy sistemalarda qollanıw jaǵdayların nátiyjelirek tekseriw ushın toparlar GUI testlewden góre API testlewge kóbirek itibar beriwi kerek&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;forrester&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;testers&quot;/&gt;.

==Qıyınshılıqlar hám kesentler==
Zamanagóy qosımshalar keń tarqatılǵan bolǵanlıqtan, olardı testleytuǵın testler jıynaqları ádette testlew ushın ańsat qoljetimli bolmaǵan ǵárezliliklerge (mısalı, úshinshi tárep xızmetlerine, testlew ushın tek sheklengen kólemde yamasa qolaysız waqıtlarda qoljetimli bolatuǵın meynfreymlerge hám t.b.) kiriwdi talap etedi. Bunnan basqa, Agile hám parallel islep shıǵıw processleriniń keń tarqalıwı menen basınan aqırına shekemgi funkcional testlerdiń ele rawajlanıp atırǵan yamasa ele ámelge asırılmaǵan ǵárezliliklerge kiriwdi talap etiwi jiyi ushırasadı. Bul másele testlenip atırǵan qosımshanıń (AUT) jetispeytuǵın yamasa qoljetimsiz ǵárezlilikler menen óz-ara tásirin imitaciyalaw ushın xızmetti virtuallastırıwdı qollanıw arqalı sheshile aladı. Sonday-aq ol hár túrli test orınlawlarında maǵlıwmatlardıń, ónimliliktiń hám minez-qulıqtıń birdey bolıwın támiyinlew ushın da qollanıla aladı&lt;ref name=&quot;essential&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kinks&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;shift&quot;/&gt;.

Toparlardıń úziliksiz testlewden qashıwınıń bir sebebi — olardıń infrastrukturası testler jıynaǵın úziliksiz orınlaw ushın jetkilikli dárejede masshtablanbaydı. Bul másele testlerdi biznestiń ústemliklerine baǵdarlaw, test bazasın bóliw hám qosımshalardı shıǵarıwdı avtomatlastırıw qurallları járdeminde testlewdi parallellestiriw arqalı sheshiledi&lt;ref name=&quot;infoq&quot;/&gt;.

==Úziliksiz testlew hám avtomatlastırılǵan testlew==
Úziliksiz testlewdiń maqseti — turaqlı, óndirislik ortalıqqa uqsas test ortalıqlarına «ekstremal avtomatlastırıwdı» qollanıw. Avtomatlastırıw úziliksiz testlew ushın zárúr&lt;ref name=&quot;extremesd&quot;&gt;[http://sdtimes.com/extreme-automation-meet-the-pre-production-life-cycle/ Extreme automation, meet the pre-production life cycle], by Alexandra Weber Morales, SD Times January 2014&lt;/ref&gt;. Biraq avtomatlastırılǵan testlew úziliksiz testlew menen birdey emes&lt;ref name=&quot;pnsqc&quot;/&gt;.

Avtomatlastırılǵan testlew toparda toplanǵan qálegen testler jıynaǵın CI arqalı avtomatlastırılǵan túrde orınlawdı óz ishine aladı. Avtomatlastırılǵan testlewden úziliksiz testlewge ótiw talaban versiyaǵa baylanıslı biznes táwekellerin bahalaw ushın arnawlı joybarlanǵan testler jıynaǵın orınlawdı hám bul testlerdi turaqlı, óndirislik ortalıqqa uqsas test ortalıqlarında turaqlı túrde orınlawdı óz ishine aladı. Avtomatlastırılǵan hám úziliksiz testlew arasındaǵı geypara ayırmashılıqlar:

* Avtomatlastırılǵan testlewde testtiń ótpewi áhmiyetli máseleden baslap, ahmiyetsiz at qoyıw standartınıń buzılıwına shekem hár qanday nárseni bildiriwi múmkin. Úziliksiz testlewde testtiń ótpewi hámme waqıt áhmiyetli biznes táwekelin bildiredi.
* Úziliksiz testlewde testtiń ótpewi kemshiliklerdi hám biznes táwekellerin ústemligi boyınsha tártiplew hám eń áhmiyetlilerin birinshi náwbette sheshiw boyınsha anıq jumıs processi arqalı sheshiledi.
* Úziliksiz testlewde hár ret táwekel anıqlanǵanda, álleqashan kirgizilip qoyılǵan bolıwı múmkin bolǵan barlıq usınday kemshiliklerdi anıqlaw hám keleshekte usı máseleniń qaytalanıwınıń aldın alıw processi boladı&lt;ref name=&quot;stickym&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;devopsqa&quot;/&gt;.

==Aldınǵılar==
1990-jıllardan baslap testlerge tiykarlanǵan úziliksiz islep shıǵıw baǵdarlamashılarǵa olar qosqan kodtıń a) durıs isleytuǵını hám b) bar funkcionallıqtı qasaqana emes túrde ózgertpegeni yamasa buzbaǵanı haqqında tez keri baylanıs beriw ushın qollanılıp kiyatır. Ekstremal programmalastırıwdıń tiykarǵı komponenti bolǵan bul testlew avtomatlastırılǵan jıynawdıń bir bólegi retinde modullik testlerdi (al geyde qabıllaw testlerin yamasa tútin testlerin) avtomatikalıq túrde, kóbinese kúnine bir neshe ret orınlawdı óz ishine aladı. Bul testler ámelge asırıwdan aldın jazıladı; testlerden ótiw ámelge asırıwdıń tabıslı ekenin bildiredi&lt;ref name=&quot;buzzword&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CI&quot;&gt;[http://martinfowler.com/articles/originalContinuousIntegration.html Continuous Integration (original version)], by  Martin Fowler, DevOps.com September 2000&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
{{Programmalıq támiynattı testlew}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>o3wnxs1izvjdxla5lh8srygnyep4asg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sheshimler kestesi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48664</id>
    <revision>
      <id>275728</id>
      <parentid>275457</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T05:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12303" sha1="c0j0qbziwu8mlxs7fbs3jtovcreeviz" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:right;margin:5pt;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Golf oynaw maǵlıwmatlar jıynaǵı
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:red;&quot; | Ǵárezsiz ózgeriwshiler
! Ǵárezli ózgeriwshi
|- 
! style=&quot;background:yellow;&quot; | Hawa rayı || style=&quot;background:yellow;&quot; | Temperatura || style=&quot;background:yellow;&quot; | Iǵallıq || style=&quot;background:yellow;&quot; | Samallı || style=&quot;background:yellow;&quot; | Oynaw
|-
|quyashlı || 85 || 85 || JALǴAN || Oynamaw
|-
|quyashlı || 80 || 90 || RAS || Oynamaw
|-
|bultlı || 83 || 78 || JALǴAN || Oynaw
|-
|jawın || 70 || 96 || JALǴAN || Oynaw
|-
|jawın || 68 || 80 || JALǴAN || Oynaw
|-
|jawın || 65 || 70 || RAS || Oynamaw
|-
|bultlı || 64 || 65 || RAS || Oynaw
|-
|quyashlı || 72 || 95 || JALǴAN || Oynamaw
|-
|quyashlı || 69 || 70 || JALǴAN || Oynaw
|-
|jawın || 75 || 80 || JALǴAN || Oynaw
|-
|quyashlı || 75 || 70 || RAS || Oynaw
|-
|bultlı || 72 || 90 || RAS || Oynaw
|-
|bultlı || 81 || 75 || JALǴAN || Oynaw
|-
|jawın || 71 || 80 || RAS || Oynamaw
|}
&lt;/div&gt;

Biznes processlerdi modellestiriwde '''sheshimler kesteleri''' — berilgen shártlerge qarap qaysı háreketlerdi orınlaw kerekligin anıqlawǵa arnalǵan keste túrindegi kórinisler. Usınday túsinikler [[Programmalıq injiniring|programmalıq injiniringte]] hám basqa tarawlarda basqarıw kestesi yamasa jaǵdaylar ótiwi kestesi dep ataladı. Olar ádette sheshimler kestesiniń transponirlengen kórinisi retinde anıqlanadı.

== Sholıw ==

Hárbir sheshim múmkin bolǵan mánisleri shárt alternativleri arasında kórsetilgen ózgeriwshige, qatnasqa yamasa predikatqa sáykes keledi. Hárbir háreket — orınlanatuǵın procedura yamasa operaciya. Al jazıwlar háreket sol jazıwǵa sáykes keletuǵın shárt alternativleriniń jıynaǵı ushın orınlanatuǵının-orınlanbaytuǵının (yamasa qanday tártipte orınlanatuǵının) kórsetedi.

Kesteler qısqaraq bolıwı ushın kóplegen sheshimler kesteleriniń shárt alternativlerinde «áhmiyeti joq» belgisi boladı. Bul belgi defis&lt;ref name=&quot;LiJing&quot;&gt;{{web deregi | avtor =LI Jing | sáne = 2015-jıl 1-aprel | bet =SEEM 3430 Tutorial: Decision Tables | url =http://www1.se.cuhk.edu.hk/~seem3430/Tutorial%20Notes/Decision%20Table.pdf | qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-noyabr |page=23 | arxivsáne = 2018-jıl 22-dekabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20181222184346/http://www1.se.cuhk.edu.hk/~seem3430/Tutorial%20Notes/Decision%20Table.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2017-jıl 6-avgust | bet =Creating a Decision Table in Business Rules |website=Oracle Help Center | url =https://docs.oracle.com/en/cloud/paas/process-cloud/user/creating-decision-table-business-rules.html#GUID-26D3DF2A-D6D8-404F-834D-EE512E787630 | qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-noyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ross&quot;&gt;{{cite journal |last=Ross |first=Ronald G. |year=2005 |title=Decision Tables, Part 2 ~ The Route to Completeness |journal=Business Rules Journal |volume=6 |number=8 |url=https://www.brcommunity.com/articles.php?id=b243 |access-date=11 November 2017}}&lt;/ref&gt; yamasa bos orın&lt;ref name=&quot;Snow&quot; /&gt; bola aladı. Biraq bos orındı qollanıw usınılmaydı, sebebi ol sheshimler kestesiniń tamamlanbaǵanın ǵana bildiriwi múmkin. Sheshimler kestelerin qollanıwdıń biri — qabıl etiletuǵın háreketlerge belgili bir kiris faktorları tásir etpeytuǵın shártlerdi anıqlaw. Bul sol kiris tekseriwlerin ótkerip jiberiwge hám solay etip sheshim qabıl etiw proceduraların ápiwayılastırıwǵa múmkinshilik beredi&lt;ref name=&quot;LiJing&quot; /&gt;.

{|class=&quot;wikitable floatright mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|+ «Áhmiyeti joq» belgisin kórsetiw
|-
|
{|class=&quot;wikitable&quot;
! !! !!colspan=&quot;4&quot; |Qaǵıydalar
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Shártler
|Ózin jigerli sezip tur ma?    || Awa || Yaq  || Awa || Yaq
|-
|Jawın jawıp tur ma?             || Awa || Awa || Yaq || Yaq
|-
!rowspan=&quot;3&quot;|Háreketler
|Úyde qalıw             || ✓ || ✓ || ||
|-
|Juwırıwǵa barıw              || || || ✓ ||
|-
|Baǵqa qaraw         || || || ✓ || ✓
|}
||
{|class=&quot;wikitable&quot;
! !! !!colspan=&quot;3&quot; |Qaǵıydalar
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Shártler
|Ózin jigerli sezip tur ma?    || – || Awa || Yaq
|-
|Jawın jawıp tur ma?             || Awa || Yaq || Yaq
|-
!rowspan=&quot;3&quot;|Háreketler
|Úyde qalıw             || ✓ || ||
|-
|Juwırıwǵa barıw              || || ✓ ||
|-
|Baǵqa qaraw         || || ✓ || ✓
|}
|-
|colspan=&quot;2&quot; | Eki keste de birdey informaciyanı beredi, biraq ekinshi keste qısqalıq ushın «áhmiyeti joq» belgisi retinde defisti qollanadı.
|}

Tiykarǵı tórt kvadrantlı dúzilisten basqa, sheshimler kesteleri shárt alternativleri menen háreket jazıwlarınıń kórsetiliw usılı boyınsha bir-birinen júdá ajıraladı&lt;ref&gt;{{web deregi | familiya =Rogers | at =William T. | bet =Decision Table Examples: Medical Insurance |website=Saint Xavier University Systems Analysis and Design | url =http://web.sxu.edu/rogers/sys/decision_tables.html |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20070329015839/http://web.sxu.edu/rogers/sys/decision_tables.html | arxivsáne = 2007-jıl 29-mart }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Decision tables | url =http://www.cems.uwe.ac.uk/jharney/table.html |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20120908065107/http://www.cems.uwe.ac.uk/jharney/table.html | arxivsáne = 2012-jıl 8-sentyabr | qaralǵan sáne = 2010-jıl 7-iyul }}&lt;/ref&gt;. Geypara sheshimler kesteleri shárt alternativlerin kórsetiw ushın ápiwayı ras/jalǵan mánislerin qollanadı (if-then-else konstrukciyasına uqsas). Basqa kesteler nomerlengen alternativlerdi qollanıwı múmkin (switch-case konstrukciyasına uqsas), al geypara kesteler hátte shárt alternativleri ushın anıq emes logikanı yamasa itimallıq kórinislerin qollanadı&lt;ref name=&quot;WetsEtAl1996&quot;&gt;{{cite book |last1=Wets|first1=Geert |last2=Witlox|first2=Frank |last3=Timmermans|first3=Harry |last4=Vanthienen|first4=Jan |chapter=Locational choice modelling using fuzzy decision tables |chapter-url=http://repository.tue.nl/672953 |doi=10.1109/NAFIPS.1996.534708 |title=New frontiers in fuzzy logic and computing: 1996 biennial conference of the North American Fuzzy Information Processing Society&amp;nbsp;– NAFIPS |pages=80–84 |publisher=IEEE |place=Berkeley, CA |year=1996 |isbn=0-7803-3225-3|s2cid=62056954 |url=https://research.tue.nl/nl/publications/cee188c9-baa7-40f5-804a-40e5f857eb13 }}&lt;/ref&gt;. Sol sıyaqlı, háreket jazıwları ápiwayı túrde háreketti orınlaw kerek pe, joq pa, sonı (orınlanatuǵın háreketlerdi belgilew arqalı), al jetilisken sheshimler kestelerinde orınlanatuǵın háreketlerdiń izbe-izligin (orınlanatuǵın háreketlerdi nomerlew arqalı) kórsete aladı.

Eger sheshimler kestesi kiris ózgeriwshileriniń barlıq múmkin bolǵan kombinaciyaların óz ishine alsa, ol ''teń salmaqlı''&lt;ref name=&quot;Snow&quot; /&gt; yamasa ''tolıq''&lt;ref name=&quot;Ross&quot; /&gt; dep esaplanadı. Basqasha aytqanda, teń salmaqlı sheshimler kesteleri kiris ózgeriwshileri berilgen hárbir jaǵdayda háreketti belgileydi&lt;ref name=&quot;Snow&quot;&gt;{{web deregi | familiya =Snow | at =Paul | sáne =2012-jıl 19-iyul | bet =Decision Tables | website =DTRules: A Java Based Decision Table Rules Engine | url =http://www.dtrules.com/newsite/?p=90 | qaralǵan sáne =2017-jıl 11-noyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20200206234906/http://www.dtrules.com/newsite/?p=90 | arxivsáne =2020-02-06 }}&lt;/ref&gt;.

== Mısal ==
Sheklengen jazıwlı sheshimler kestesin táriyiplew eń ápiwayı. Shárt alternativleri — ápiwayı logikalıq mánisler, al háreket jazıwları berilgen baǵanadaǵı qaysı háreketlerdi orınlaw kerekligin kórsetetuǵın belgiler.

Tómendegi '''teń salmaqlı sheshimler kestesi''' mısalında texnikalıq qollap-quwatlaw kompaniyası texnikalıq qollap-quwatlaw xızmetkerlerine klientleri telefon arqalı aytqan belgilerge tiykarlanıp, printer máselelerin nátiyjeli anıqlawǵa múmkinshilik beriw ushın sheshimler kestesin dúzedi.
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+Printer máselelerin anıqlaw
|-
! !! !!colspan=&quot;8&quot; |Qaǵıydalar
|-
!rowspan=&quot;3&quot;|Shártler
|Printer basıp shıǵaradı  || Yaq|| Yaq|| Yaq|| Yaq|| Awa || Awa || Awa || Awa
|-
|Qızıl shıraq jıpılıqlap tur || Awa || Awa || Yaq || Yaq || Awa || Awa || Yaq || Yaq
|-
|Kompyuter printerdi tanıydı || Yaq || Awa || Yaq || Awa || Yaq || Awa || Yaq || Awa
|-
!rowspan=&quot;5&quot;|Háreketler
|Quwat kabelin tekseriw                ||  ||  || ✓ ||  ||  ||  ||  || –
|-
|Printer menen kompyuter arasındaǵı kabeldi tekseriw     || ✓ ||  || ✓ ||  ||  ||  ||  || –
|-
|Printer programmalıq támiynatınıń ornatılǵanına kóz jetkeriw || ✓ ||  || ✓ ||  || ✓ ||  || ✓ || –
|-
|Sıyanı tekseriw/almastırıw                    || ✓ || ✓ ||  ||  ||  || ✓ ||  || –
|-
|Qaǵaz qısılıp qalǵanın tekseriw                  ||  || ✓ ||  || ✓ ||  ||  ||  || –
|}

Bul tek ápiwayı mısal hám ol printer máselelerin sheshiwdiń haqıyqıy jaǵdayına shártli túrde sáykes kelmeydi. Degen menen, ol sheshimler kesteleriniń kóp múmkinshilikleri bar bir neshe shártke qalay masshtablana alatuǵının kórsetedi.

== Programmalıq injiniringtegi artıqmashılıqları ==
Sheshimler kesteleri, ásirese domenge tán til menen birge qollanılǵanda, islep shıǵıwshılar menen siyasat ekspertlerine birdey informaciya — sheshimler kesteleriniń ózi menen islewge múmkinshilik beredi.

Dástúrli programmalastırıw tillerindegi kirgizilgen if operatorların sheshimler kestelerine aylandıratuǵın qurallar dúzetiw (debugging) quralı retinde de qollanıla aladı&lt;ref&gt;[https://twysf.users.sourceforge.net/example.shtml &quot;A Real CCIDE Example&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.cs.adelaide.edu.au/~dwyer/Cope.html | bet =Experience With The Cope Decision Table Processor | qaralǵan sáne = 2010-jıl 7-iyul | arxivurl =https://web.archive.org/web/20170504030442/http://cs.adelaide.edu.au/~dwyer/Cope.html | arxivsáne = 2017-jıl 4-may |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Sheshimler kesteleriniń kodqa qaraǵanda túsiniwge hám qarap shıǵıwǵa ańsatıraq ekeni dálillengen hám olar quramalı sistemalar ushın specifikaciyalar dúziwde keń hám tabıslı qollanılǵan&lt;ref&gt;Udo W. Pooch, &quot;Translation of Decision Tables,&quot; ACM Computing Surveys, Volume 6, Issue 2 (June 1974) Pages: 125–151, ISSN 0360-0300&lt;/ref&gt;.

== Tariyxı ==
1960 hám 1970-jıllarda Filetab sıyaqlı bir qatar «sheshimler kestesine tiykarlanǵan» tiller biznes programmalastırıw ushın ataqlı boldı.

== Programmaǵa engizilgen sheshimler kesteleri ==
Sheshimler kesteleri kompyuter programmalarına engizile aladı hám kóbinese engiziledi hám programmanıń logikasın «basqarıw» ushın qollanıladı. Ápiwayı mısal retinde múmkin bolǵan kiris mánisleriniń diapazonın hám sol kiris maǵlıwmatın qayta isleytuǵın kod bólimine funkciya kórsetkishin óz ishine alatuǵın izlew kestesin keltiriwge boladı.
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+Statikalıq sheshimler kestesi
|-
!Kiris !!Funkciya kórsetkishi
|-
|&quot;1&quot; ||1-funkciya (inicializaciya)
|-
|&quot;2&quot; ||2-funkciya (2-ni qayta islew)
|-
|&quot;9&quot; ||9-funkciya (toqtatıw)
|}

== Basqarıw kesteleri ==
Pútkil programma logikasın «orınlanatuǵın» sheshimler kestesi yamasa basqarıw kestesi túrinde inkapsulyaciyalaw ushın bir neshe shárt usınday usılda kodlana aladı. Ámeliyatta hár túrli dárejelerde isleytuǵın hám kóbinese bir-biri menen (kórsetkishler yamasa indeks mánisi arqalı) baylanısqan bir neshe usınday keste bolıwı múmkin.

== Ámelge asırılıwları ==
* Filetab — dáslep NCC tárepinen islep shıǵılǵan
* DETAB/65, 1965-jıl, ACM
* FORTAB — 1962-jılı Rand korporaciyası tárepinen FORTRAN tiline engiziw ushın islep shıǵılǵan&lt;ref&gt;[http://www.rand.org/pubs/research_memoranda/RM3306.html &quot;FORTAB: A Decision Table Language for Scientific Computing Applications&quot;], 1962, Rand&lt;/ref&gt;
* Belgili bir kiris mánisleri tiykarında durıs háreketlerdi tabıw ushın MapReduce modelin qollanatuǵın Ruby tilindegi ámelge asırıw bar&lt;ref&gt;Alexander Williams (2015). [https://github.com/aw/ruby-decision-table &quot;Ruby decision table parser&quot;]&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Sheshimler analizi]]</text>
      <sha1>c0j0qbziwu8mlxs7fbs3jtovcreeviz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Domenlik testlew</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48674</id>
    <revision>
      <id>275696</id>
      <parentid>275371</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2880" sha1="hj3yllbbruffpmwdels0orbcjrwnzr4" xml:space="preserve">'''Domenlik testlew''' — talaban test jaǵdaylarınıń derlik sheksiz toparınan az sandaǵı haqıyqıy test jaǵdayların tańlawdı óz ishine alatuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] usılı. Bul programmalıq támiynattı testlewdiń eń keń qollanılatuǵın usıllarınıń biri. Domenge tán jumıstı testlewde domen boyınsha bilim júdá áhmiyetli rol atqaradı&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kaner |first=Cem |year=1997 |title=The Impossibility of Complete Testing |journal=Software QA |volume=4 |issue=4 |page=28 |url=http://www.kaner.com/pdfs/imposs.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Clarke |first=Lori A. |year=1976 |title=A System to Generate Test Data and Symbolically Execute Programs |journal=IEEE Transactions on Software Engineering |volume=2 |issue=3 |pages=215–222 |doi=10.1109/tse.1976.233817 |issn=0098-5589 |s2cid=2940045}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Clarke |first1=Lori A. |last2=Hassell |first2=Johnette |last3=Richardson |first3=Debra J. |year=1982 |title=A Close Look at Domain Testing |journal=IEEE Transactions on Software Engineering |volume=2 |issue=4 |pages=380–390 |doi=10.1109/tse.1982.235572 |issn=0098-5589 |s2cid=7959324}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Myers |first=Glenford J. |year=1979 |title=The Art of Software Testing |url=https://archive.org/details/artofsoftwaretes00myer |location=New York |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=0-471-04328-1 |oclc=4194539}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ostrand |first1=T. |last2=Balcer |first2=M. |date=June 1, 1988 |title=The Category-partition Method for Specifying and Generating Functional Tests |journal=Communications of the ACM |volume=31 |issue=6 |pages=676–686 |doi=10.1145/62959.62964 |issn=0001-0782 |s2cid=207647895}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Weyuker |first1=Elaine J. |last2=Jeng |first2=Bingchiang |year=1991 |title=Analyzing Partition Testing Strategies |journal=IEEE Transactions on Software Engineering |volume=17 |issue=7 |pages=703–711 |doi=10.1109/32.83906 |issn=0098-5589}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Lee J. |last2=Cohen |first2=Edward I. |last3=Zeil |first3=Steven J. |year=1981 |chapter=A Domain Strategy for Computer Program Testing |chapter-url=https://books.google.com/books?id=q_smAAAAMAAJ&amp;pg=PA103 |editor1=Chandrasekaran, B. |editor2=Radicchi, S. |title=Computer Program Testing: Proceedings of the Summer School on Computer Program Testing Held at SOGESTA, Urbino, Italy, June 29-July 3, 1981 |location=Amsterdam; New York |publisher=North Holland |pages=103–112 |isbn=0-444-86292-7 |oclc=7875177}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
* Kaner, Cem. [https://web.archive.org/web/20210309184112/http://www.testingeducation.org/a/tdtsr.pdf Teaching Domain Testing: A Status Report] (PDF). TestingEducation.org.

[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>hj3yllbbruffpmwdels0orbcjrwnzr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Programmalıq támiynat sapası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48696</id>
    <revision>
      <id>275525</id>
      <parentid>275398</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>qosımshalar</comment>
      <origin>275525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="ej207gdfowf375lpw473o0mo7hunfug" xml:space="preserve">{{commonscat|Software quality}}

[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]
[[Kategoriya:Sapa]]</text>
      <sha1>ej207gdfowf375lpw473o0mo7hunfug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fazz testlew</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48699</id>
    <revision>
      <id>275697</id>
      <parentid>275446</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>275697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17967" sha1="1go14h45hfo6071fj3bmq85gqsr78jf" xml:space="preserve">[[Fayl:American_fuzzy_lop's_afl-fuzz_running_on_a_test_program.png | thumb | right | American Fuzzy Lop quralınıń afl-fuzz programması test programmasında islep tur]]

[[Programmalastırıw|Programmalastırıwda]] hám [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|programmalıq támiynattı islep shıǵıwda]] '''fazzing''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''fuzzing'') yamasa '''fazz testlew''' (''fuzz testing'') — [[Kompyuter programması|kompyuter programmasına]] kiris maǵlıwmatları retinde jaramsız, kútilmegen yamasa tosınnan alınǵan maǵlıwmatlardı beriwdi óz ishine alatuǵın avtomatlastırılǵan [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] usılı. Keyin programma isten shıǵıw, kodqa ornatılǵan [[Tastıyıqlaw (programmalıq támiynattı islep shıǵıw)|tastıyıqlawlardıń]] buzılıwı yamasa yadtıń itimal aǵıp ketiwi sıyaqlı ayrıqsha jaǵdaylar boyınsha baqlanadı. Ádette fazzerler strukturalanǵan kiris maǵlıwmatların qabıl etetuǵın programmalardı testlew ushın qollanıladı. Bul struktura, mısalı, fayl formatında yamasa protokolda belgilenedi hám jaramlı kiris maǵlıwmatın jaramsızınan ajıratadı. Nátiyjeli fazzer yarım jaramlı kiris maǵlıwmatların generaciyalaydı. Olar talqılawshı tárepinen tikkeley biykar etilmeytuǵınday «jetkilikli dárejede jaramlı» boladı, biraq programmanıń tereńirek bóliminde kútilmegen minez-qulıqtı payda etedi hám durıs sheshilmegen [[Múyeshlik jaǵday|múyeshlik jaǵdaylardı]] anıqlaw ushın «jetkilikli dárejede jaramsız» boladı.

Qáwipsizlik maqsetinde isenim shegarasınan ótetuǵın kiris maǵlıwmatları kóbinese eń paydalı boladı&lt;ref name=&quot;neystadt&quot;&gt;{{web deregi | avtor =John Neystadt | sáne = February 2008 | bet =Automated Penetration Testing with White-Box Fuzzing | url =http://msdn.microsoft.com/en-us/library/cc162782.aspx | baspaxana =Microsoft | qaralǵan sáne = 2009-jıl 14-may }}&lt;/ref&gt;. Mısalı, tek arnawlı huqıqlı paydalanıwshıǵa qoljetimli konfiguraciya faylın talqılaytuǵın kodtı fazz testlewge qaraǵanda, qálegen paydalanıwshı júklegen fayldı qayta isleytuǵın kodtı fazz testlew áhmiyetlirek.

==Tariyxı==

«Fuzz» termini 1988-jılı Viskonsin universitetinde professor Barton Miller júrgizgen magistratura dárejesindegi «Jetilisken operaciyalıq sistemalar» (CS736) sabaǵındaǵı proektten&lt;ref name=&quot;fuzz-cs736&quot;&gt;{{web deregi | avtor =Barton P. Miller | sáne = September 1988 | bet =Fall 1988 CS736 Project List | url =http://pages.cs.wisc.edu/~bart/fuzz/CS736-Projects-f1988.pdf |format=PDF | baspaxana =Computer Sciences Department, University of Wisconsin-Madison | qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-dekabr }}&lt;/ref&gt; kelip shıqqan. Bul proekttiń nátiyjeleri keyin 1990-jılı járiyalandı&lt;ref name=&quot;fuzz1990&quot;&gt;{{cite journal |last1=Miller |first1=Barton P. |last2=Fredriksen |first2=Lars |last3=So |first3=Bryan |date=December 1990 |title=An Empirical Study of the Reliability of UNIX Utilities |journal=Communications of the ACM |volume=33 |issue=11 |pages=32–44 |doi=10.1145/96267.96279 |s2cid=14313707}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;forward-fuzz-testing&quot;&gt;{{web deregi | url = https://pages.cs.wisc.edu/~bart/fuzz/Foreword1.html
	| bet = Foreword for Fuzz Testing Book
	| familiya = Miller
	| at = Barton
	| sáne = April 2008 | website = UW-Madison Computer Sciences
	| qaralǵan sáne = 2024-jıl 29-mart }}&lt;/ref&gt;. UNIX utilitasın fazz testlew ushın proekt utilita ushın tosınnan kiris maǵlıwmatların hám buyrıq qatarı parametrlerin avtomatikalıq túrde generaciyaladı. Proekt UNIX buyrıq qatarı programmalarınıń isenimliligin olar isten shıqqanǵa shekem kóp sanlı tosınnan kiris maǵlıwmatların tez izbe-izlikte orınlaw arqalı testlew ushın joybarlandı. Millerdiń toparı ózleri testlegen utilitalardıń 25–33 procentin isten shıǵara aldı. Keyin olar sebebin anıqlaw ushın hárbir isten shıǵıwdı dúzetiw (debugging) arqalı talladı hám anıqlanǵan hárbir buzılıwdı kategoriyalarǵa bóldi. Basqa izertlewshilerge basqa programmalıq támiynat penen usınday eksperimentler ótkeriwge múmkinshilik beriw ushın qurallardıń derek kodı, test proceduraları hám dáslepki nátiyje maǵlıwmatları jámiyetshilikke ashıq etildi&lt;ref name=&quot;AutoDO-2&quot;&gt;{{web deregi | bet =Fuzz Testing of Application Reliability | url =http://pages.cs.wisc.edu/~bart/fuzz/ | baspaxana =University of Wisconsin-Madison | qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Bul erte dáwirdegi fazzing házir «qara qutı», generaciyalıq, strukturalanbaǵan («aqılsız» yamasa «klassikalıq») fazzing dep atalar edi.

Professor Barton Millerdiń aytıwınsha: «Proekt táriyipin jazıw barısında maǵan testlewdiń bul túrine at beriw kerek boldı. Men tosınnan alınǵan, strukturalanbaǵan maǵlıwmatlar sezimin payda etetuǵın at qáledim. Bir neshe ideyanı sınap kórgennen keyin, men fuzz terminine toqtadım»&lt;ref name=&quot;forward-fuzz-testing&quot; /&gt;.

Bul erte jumıstıń áhmiyetli úlesi — ápiwayı (derlik júdá ápiwayı) orakul. Eger programma tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatında isten shıqsa yamasa qatıp qalsa, ol testten ótpegen dep, al basqa jaǵdaylarda ótken dep esaplandı. Test orakulların dúziw qıyın bola alsa da, bul erte fazz testlewdiń orakulı ápiwayı hám qollanıw ushın universal edi.

2012-jılı aprel ayında Google kompaniyası Chromium veb-brauzeriniń qáwipsizlik ushın áhmiyetli komponentlerine arnalǵan bultqa tiykarlanǵan fazzing infrastrukturası — ClusterFuzz-tı járiyaladı&lt;ref name=&quot;clusterfuzz&quot;&gt;{{web deregi | bet =Announcing ClusterFuzz | url =https://blog.chromium.org/2012/04/fuzzing-for-security.html | qaralǵan sáne = 2017-jıl 9-mart }}&lt;/ref&gt;. Qáwipsizlik izertlewshileri óz fazzerlerin júkley aladı hám eger ClusterFuzz júklengen fazzer menen isten shıǵıwdı tapsa, qáte ushın sıylıq ala aladı.

2014-jılı sentyabr ayında Shellshock&lt;ref name=&quot;NYT-20140925-NP&quot;&gt;{{cite news |last=Perlroth |first=Nicole |title=Security Experts Expect 'Shellshock' Software Bug in Bash to Be Significant |url=https://www.nytimes.com/2014/09/26/technology/security-experts-expect-shellshock-software-bug-to-be-significant.html |date=25 September 2014 |work=The New York Times |access-date=25 September 2014}}&lt;/ref&gt; keń qollanılatuǵın UNIX Bash qabıǵındaǵı qáwipsizlik qáteleriniń toparı retinde ashıp kórsetildi. Shellshock hálsizlikleriniń kópshiligi AFL fazzeri járdeminde tabıldı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://lcamtuf.blogspot.com/2014/10/bash-bug-how-we-finally-cracked.html| bet =Bash bug: the other two RCEs, or how we chipped away at the original fix (CVE-2014-6277 and '78)| sáne = 2014-jıl 1-oktyabr |website=lcamtuf's blog|last1=Zalewski|first1=Michał| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-mart }}&lt;/ref&gt;. (Internetke shıǵatuǵın kóplegen xızmetler, mısalı, geypara veb-serverler belgili bir sorawlardı qayta islew ushın Bash qabıǵın qollanadı. Bul hújimshige Bash qabıǵınıń hálsiz versiyalarına qálegen buyrıqlardı orınlatıwǵa múmkinshilik beredi. Bul hújimshige kompyuter sistemasına ruqsatsız kiriwge múmkinshilik bere aladı&lt;ref name=&quot;ZDN-20140929&quot;&gt;{{web deregi | familiya =Seltzer | at =Larry | bet =Shellshock makes Heartbleed look insignificant | url =https://www.zdnet.com/article/shellshock-makes-heartbleed-look-insignificant/ | sáne = 2014-jıl 29-sentyabr | baspaxana =ZDNet | qaralǵan sáne = 2014-jıl 29-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.)

2015-jılı aprel ayında Xanno Byok AFL fazzeriniń 2014-jılǵı Heartbleed hálsizligin qalay tabıwı múmkin bolǵanın kórsetti&lt;ref&gt;{{web deregi |last1=Böck|first1=Hanno| bet =Fuzzing: Wie man Heartbleed hätte finden können (in German)| url =http://www.golem.de/news/fuzzing-wie-man-heartbleedhaette-finden-koennen-1504-113345.html|website=Golem.de| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-mart | til =de-DE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi |last1=Böck|first1=Hanno| bet =How Heartbleed could've been found (in English)| url =https://blog.hboeck.de/archives/868-How-Heartbleed-couldve-been-found.html|website=Hanno's blog| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-mart }}&lt;/ref&gt;. (Heartbleed hálsizligi 2014-jılı aprel ayında ashıp kórsetildi. Bul qarsılaslarǵa shifrlanǵan baylanıstı shifrdan shıǵarıwǵa múmkinshilik beretuǵın awır hálsizlik. Hálsizlik TLS protokolın ámelge asıratuǵın hám internettegi serverlerdiń kópshiligi qollanatuǵın OpenSSL kitapxanasına tosınnan kirgizilip qalǵan. Shodan 2016-jılı aprel ayında 238 000 mashinanıń ele de hálsiz ekenin xabarladı&lt;ref&gt;{{web deregi| url =https://www.shodan.io/report/89bnfUyJ| bet =Search engine for the internet of things – devices still vulnerable to Heartbleed| website =shodan.io| qaralǵan sáne =2017-jıl 13-mart| arxivurl =https://web.archive.org/web/20170123085531/https://www.shodan.io/report/89bnfUyJ| arxivsáne =2017-01-23 }}&lt;/ref&gt;, al 2017-jılı yanvar ayında bul san 200 000 boldı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://www.shodan.io/report/DCPO7BkV| bet =Heartbleed Report (2017-01)|website=shodan.io| qaralǵan sáne = 2017-jıl 10-iyul | arxivsáne = 2017-jıl 23-yanvar | arxivurl =https://web.archive.org/web/20170123161742/https://www.shodan.io/report/DCPO7BkV|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.)

2016-jılı avgust ayında AQSH Qorǵanıw ministrliginiń Aldıńǵı qatarlı izertlew joybarları agentligi (DARPA) 11 saat dawam etken, tolıq avtomatlastırılǵan «bayraqtı basıp alıw» jarısı — birinshi Cyber Grand Challenge jarısınıń finalın ótkerdi&lt;ref name=&quot;cgc&quot;&gt;{{web deregi | url =http://www.darpa.mil/program/cyber-grand-challenge | bet = DARPA Cyber Grand Challenge | familiya =Walker | at =Michael |website=darpa.mil | qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-mart }}&lt;/ref&gt;. Maqset programmalıq támiynattaǵı kemshiliklerdi real waqıtta anıqlay alatuǵın, olardan paydalana alatuǵın hám olardı dúzete alatuǵın avtomatikalıq qorǵanıw sistemaların islep shıǵıw edi. Fazzing qarsılaslardıń programmalıq támiynatındaǵı kemshiliklerdi anıqlaw ushın nátiyjeli hújim strategiyası retinde qollanıldı. Ol hálsizliklerdi anıqlawdı avtomatlastırıwda úlken múmkinshilikti kórsetti. Devid Bramli basqarǵan ForAllSecure toparı islep shıqqan «Mayhem» dep atalǵan sistema jeńimpaz boldı&lt;ref name=&quot;2016 results&quot;&gt;{{web deregi | url =http://www.darpa.mil/news-events/2016-08-05a | bet =Mayhem comes in first place at CGC | qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-mart }}&lt;/ref&gt;.

2016-jılı sentyabr ayında Microsoft kompaniyası programmalıq támiynattaǵı qáwipsizlik ushın áhmiyetli qátelerdi tabıwǵa arnalǵan bultqa tiykarlanǵan fazz testlew xızmeti — Project Springfield proektin járiyaladı&lt;ref name=&quot;springfield&quot;&gt;{{web deregi | bet =Announcing Project Springfield | url =https://blogs.microsoft.com/next/2016/09/26/microsoft-previews-project-springfield-cloud-based-bug-detector/#sm.001boqu0x14q8dbmplr1kwjuengqs | sáne =2016-jıl 26-sentyabr | qaralǵan sáne =2017-jıl 8-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20170329050745/https://blogs.microsoft.com/next/2016/09/26/microsoft-previews-project-springfield-cloud-based-bug-detector/#sm.001boqu0x14q8dbmplr1kwjuengqs | arxivsáne =2017-03-29 }}&lt;/ref&gt;.

2016-jılı dekabr ayında Google kompaniyası qáwipsizlik ushın áhmiyetli bir neshe ashıq kodlı proektti úziliksiz fazz testlewge múmkinshilik beretuǵın OSS-Fuzz xızmetin járiyaladı&lt;ref name=&quot;ossfuzz&quot;&gt;{{web deregi | bet =Announcing OSS-Fuzz | url =https://testing.googleblog.com/2016/12/announcing-oss-fuzz-continuous-fuzzing.html | qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-mart }}&lt;/ref&gt;.

Black Hat 2018 konferenciyasında Kristofer Domas processordaǵı jasırın RISC yadrosınıń bar ekenin anıqlaw ushın fazzingti qollanıwdı kórsetti&lt;ref name=&quot;domas&quot;&gt;{{web deregi | avtor =Christopher Domas | sáne = August 2018 | bet =GOD MODE UNLOCKED - Hardware Backdoors in x86 CPUs | url =https://www.blackhat.com/us-18/briefings/schedule/#god-mode-unlocked---hardware-backdoors-in-x86-cpus-10194 | qaralǵan sáne = 2018-jıl 3-sentyabr }}&lt;/ref&gt;. Bul yadro 3-qorǵaw saqıynasınan 0-saqıyna buyrıqların orınlaw ushın bar qáwipsizlik tekseriwlerin aylanıp óte aldı.

2020-jılı sentyabr ayında [[Microsoft]] kompaniyası programmalıq támiynattaǵı qátelerdi anıqlawdı avtomatlastıratuǵın, óz serverinde ornatılatuǵın «xızmet retinde fazzing» platforması — OneFuzz-tı shıǵardı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://www.zdnet.com/article/microsoft-windows-10-is-hardened-with-these-fuzzing-security-tools-now-theyre-open-source/| bet =Microsoft: Windows 10 is hardened with these fuzzing security tools – now they're open source| sáne = 2020-jıl 15-sentyabr |website=ZDNet}}&lt;/ref&gt;. Ol Windows hám Linux sistemaların qollaydı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://www.infoworld.com/article/3575600/microsoft-open-sources-fuzzing-test-framework.html| bet =Microsoft open-sources fuzzing test framework| sáne = 2020-jıl 17-sentyabr |website=InfoWorld}}&lt;/ref&gt;. Úsh jıldan keyin, 2023-jıl 1-noyabrde, ol arxivlendi&lt;ref&gt;{{Citation |title=microsoft/onefuzz |date=2024-03-03 |url=https://github.com/microsoft/onefuzz |access-date=2024-03-06 |publisher=Microsoft}}&lt;/ref&gt;.

==Erte dáwirdegi tosınnan testlew==

Programmalardı tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatları menen testlew maǵlıwmatlar ele perfokartalarda saqlanǵan 1950-jıllarǵa barıp taqaladı&lt;ref name=&quot;weinberg&quot;&gt;{{web deregi | avtor =Gerald M. Weinberg | sáne = 2017-jıl 5-fevral | bet =Fuzz Testing and Fuzz History | url =http://secretsofconsulting.blogspot.com/2017/02/fuzz-testing-and-fuzz-history.html | qaralǵan sáne = 2017-jıl 6-fevral }}&lt;/ref&gt;. Baǵdarlamashılar kompyuter programmalarına kiris maǵlıwmatları retinde shıǵındıǵa taslanǵan perfokartalardı yamasa tosınnan alınǵan sanlar kartalarınıń topların qollanatuǵın edi. Eger orınlaw qálemegen minez-qulıqtı kórsetse, qáte anıqlanǵan bolıp esaplandı.

Tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatların orınlaw sonday-aq tosınnan testlew, «maymıl» testlewi yamasa Monte-Karlo dúzetiwi (debugging) dep te ataladı&lt;ref name=&quot;Bell&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bell |first1=R. Charles |date=1983-02-01 |access-date=2026-05-18 |title=Monte Carlo debugging: a brief tutorial |url=https://doi.org/10.1145/358024.35805 |journal=Communications of the ACM |volume=26 |issue=2 |pages=126–127 |doi=10.1145/358024.35805 }}&lt;/ref&gt; (Monte-Karlo usıllarına uqsatıp).

1981-jılı Duran hám Ntafos programmanı tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatları menen testlewdiń nátiyjeliligin rásmiy túrde izertledi&lt;ref name=&quot;duran1&quot;&gt;{{cite book |last1=Duran |first1=Joe W. |last2=Ntafos |first2=Simeon C. |date=1981-03-09 |chapter=A report on random testing |chapter-url=http://dl.acm.org/citation.cfm?id=802530 |title=Proceedings of the ACM SIGSOFT International Conference on Software Engineering (ICSE'81) |pages=179–183 |isbn=9780897911467}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;duran2&quot;&gt;{{cite journal |last1=Duran |first1=Joe W. |last2=Ntafos |first2=Simeon C. |date=1984-07-01 |title=An Evaluation of Random Testing |journal=IEEE Transactions on Software Engineering |issue=4 |pages=438–444 |doi=10.1109/TSE.1984.5010257 |s2cid=17208399}}&lt;/ref&gt;. Tosınnan testlew programmanı testlewdiń eń jaman usılı dep keń esaplanǵan bolsa da, avtorlar onıń sistemalıraq testlew usıllarına únemli alternativa ekenin kórsete aldı.

1983-jılı Apple kompaniyasında Stiv Kepps klassikalıq Mac OS qosımshaları, mısalı, MacPaint ushın tosınnan kiris maǵlıwmatların generaciyalaytuǵın «The Monkey» («Maymıl») quralın islep shıqtı&lt;ref name=&quot;hertzfeld2004&quot;&gt;{{cite book |author=Andy Hertzfeld |year=2004 |title=Revolution in the Valley: The Insanely Great Story of How the Mac Was Made |publisher=O'Reily Press |isbn=978-0596007195}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AutoDO-3&quot;&gt;{{web deregi | bet =Macintosh Stories: Monkey Lives | url =http://www.folklore.org/StoryView.py?story=Monkey_Lives.txt | baspaxana =Folklore.org | sáne = 1999-jıl 22-fevral | qaralǵan sáne = 2010-jıl 28-may }}&lt;/ref&gt;. Kórkem «maymıl» sózi sheksiz maymıl teoremasına siltemedi. Bul teorema boyınsha jazıw mashinkasınıń klaviaturasın sheksiz waqıt dawamında tosınnan basqan maymıl aqır-aqıbetinde Shekspirdiń barlıq shıǵarmaların basıp shıǵaradı. Testlew jaǵdayında maymıl isten shıǵıwǵa sebep bolatuǵın kiris maǵlıwmatlarınıń belgili bir izbe-izligin jazadı.

1991-jılı crashme quralı shıǵarıldı. Ol tosınnan tańlanǵan parametrler menen sistemalıq shaqırıwlardı tosınnan orınlaw arqalı Unix hám Unix-qa uqsas [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalardıń]] shıdamlılıǵın testlewge arnalǵan&lt;ref name=&quot;AutoDO-4&quot;&gt;{{web deregi | bet =crashme | url =https://github.com/gjcarrette/crashme | baspaxana =CodePlex | qaralǵan sáne = 2021-jıl 21-may }}&lt;/ref&gt;.

== Túrleri ==
Fazzer bir neshe usıl menen klassifikaciyalanadı&lt;ref name=&quot;sutton&quot;&gt;{{cite book |last1=Sutton |first1=Michael |last2=Greene |first2=Adam |last3=Amini |first3=Pedram |year=2007 |title=Fuzzing: Brute Force Vulnerability Discovery |publisher=Addison-Wesley |isbn=978-0-321-44611-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;neystadt&quot;/&gt;:
# Kiris maǵlıwmatları nolden generaciyalanatuǵınına yamasa bar kiris maǵlıwmatların ózgertiw arqalı alınatuǵınına qarap, fazzer generaciyaǵa tiykarlanǵan yamasa mutaciyaǵa tiykarlanǵan bola aladı.
# Kiris maǵlıwmatlarınıń strukturasın biletuǵınına qarap, fazzer «aqılsız» (strukturalanbaǵan) yamasa «aqıllı» (strukturalanǵan) bola aladı.
# Programmanıń strukturasın biletuǵınına qarap, fazzer «aq qutı», «kúlreń qutı» yamasa «qara qutı» bola aladı.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Programmalıq támiynattı testlew}}

[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Qáwipsizlikti testlew]]</text>
      <sha1>1go14h45hfo6071fj3bmq85gqsr78jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Video oyınlardı islep shıǵıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48703</id>
    <revision>
      <id>275520</id>
      <parentid>275405</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>qosımshalar</comment>
      <origin>275520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166" sha1="8azkg67829ins504xcetlyyjix3tnk5" xml:space="preserve">{{commonscat|Video game development}}

[[Kategoriya:Video oyın mádeniyatı]]
[[Kategoriya:Video oyınlar]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]</text>
      <sha1>8azkg67829ins504xcetlyyjix3tnk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úlgi:Potd/2026-10-24</title>
    <ns>10</ns>
    <id>48710</id>
    <revision>
      <id>275482</id>
      <timestamp>2026-10-23T12:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>4819</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «016 Ocelot in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg»</comment>
      <origin>275482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="scheer5evtor1or352mbq1qtzqdsdhq" xml:space="preserve">016 Ocelot in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg</text>
      <sha1>scheer5evtor1or352mbq1qtzqdsdhq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úlgi:Motd/2026-10-24</title>
    <ns>10</ns>
    <id>48711</id>
    <revision>
      <id>275483</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>4819</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «CEE Technical Village Pump.webm»</comment>
      <origin>275483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="qt92r2y2gm7cxu0inaan0tq7svqnfmd" xml:space="preserve">CEE Technical Village Pump.webm</text>
      <sha1>qt92r2y2gm7cxu0inaan0tq7svqnfmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Given-When-Then</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48712</id>
    <revision>
      <id>275486</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «'''Given-When-Then''' ('''GWT''') — [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayların]] yarım strukturalanǵan túrde jazıw usılı. Olar qol menen testlene aladı yamasa Selenium hám Cucumber sıyaqlı qurallar járdeminde brauzer testleri retinde avtomatlastırıladı&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Percival |first=Harry |url=https://books.google.com/books?id=fTLJAwAAQBAJ&amp;dq=GivenWhenThen+Selenium&amp;pg=PA437 |title=Test-Driven Development with Python: Obey t...»</comment>
      <origin>275486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2737" sha1="89xn72ywiucdrwyealhucph1arngvf5" xml:space="preserve">'''Given-When-Then''' ('''GWT''') — [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayların]] yarım strukturalanǵan túrde jazıw usılı. Olar qol menen testlene aladı yamasa Selenium hám Cucumber sıyaqlı qurallar járdeminde brauzer testleri retinde avtomatlastırıladı&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Percival |first=Harry |url=https://books.google.com/books?id=fTLJAwAAQBAJ&amp;dq=GivenWhenThen+Selenium&amp;pg=PA437 |title=Test-Driven Development with Python: Obey the Testing Goat: Using Django, Selenium, and JavaScript |date=2014-06-11 |publisher=O'Reilly Media, Inc. |isbn=978-1-4493-6517-2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pugh |first=Ken |url=https://books.google.com/books?id=tB23eWcG9DEC&amp;dq=GivenWhenThen+Selenium&amp;pg=PT432 |title=Lean-Agile Acceptance Test-Driven Development: Better Software Through Collaboration |date=2010-12-22 |publisher=Pearson Education |isbn=978-0-321-71944-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Usıl óz atın qollanılatuǵın úsh bólimnen aladı. Olar ''given'' (berilgen), ''when'' (qashan) hám ''then'' (onda) sózleri menen baslanadı&lt;ref name=&quot;Fowler&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.jroller.com/perryn/entry/given_when_then_and_how|title=Perryn Fowler's Weblog|last=Fowler|first=Perryn|date=24 November 2009|accessdate=14 August 2014}}&lt;/ref&gt;. ''Given'' bólimi test baslanıwdan burınǵı aldınǵı shártlerdi hám baslanǵısh jaǵdaydı táriyipleydi hám testke shekem orınlanıwı múmkin bolǵan hár qanday sazlawlardı esapqa aladı. ''When'' bólimi test waqtında paydalanıwshı orınlaytuǵın háreketlerdi táriyipleydi. ''Then'' bólimi ''when'' bóliminde orınlanǵan háreketlerdiń nátiyjesin táriyipleydi.

Given-When-Then usılın 2006-jılı Den Nort minez-qulıqqa tiykarlanǵan islep shıǵıwdıń (BDD) bir bólegi retinde usındı&lt;ref name=&quot;Gorman&quot;&gt;{{cite web|url=https://ebgconsulting.com/blog/using-given-when-then-to-discover-and-validate-requirements-2/|title=Using &quot;Given-When-Then&quot; to Discover and Validate Requirements|last=Gorman|first=Mary|author2=Ellen Gottesdiener |date=9 December 2012|accessdate=14 August 2014}}&lt;/ref&gt;.

== Mısal ==
Gipotetikalıq qoymanı esapqa alıw programmalıq támiynatı ushın Given-When-Then test jaǵdayı tómendegishe dúziledi:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot;&gt;
GIVEN qoymada 10 birlik polat bar
    AND qoymada 30 birlik mıs bar
WHEN biz 2 birlik polattı jumsaymız
    AND biz 10 birlik mıstı jumsaymız
    AND biz 5 birlik polat satıp alamız
THEN qoymada 13 birlik polat bolıwı kerek
    AND qoymada 20 birlik mıs bolıwı kerek
    AND 5 birlik polattı satıp alıw qárejetler diziminde dizimge alınıwı kerek
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>89xn72ywiucdrwyealhucph1arngvf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Google Guice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48713</id>
    <revision>
      <id>275487</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «'''Google Guice''' («juice» — «djus» sózi sıyaqlı aytıladı)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://code.google.com/p/google-guice/|title=google-guice - Guice (pronounced 'juice') is a lightweight dependency injection framework for Java 5 and above, brought to you by Google|publisher=Google Project Hosting|website=Code.google.com|date=2007-03-23|access-date=2013-11-24}}&lt;/ref&gt; — [[Google]] kompaniyasında Bob Li hám Kevin Burilyon tárepinen Java platforması ushın...»</comment>
      <origin>275487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2142" sha1="o4nofbqnihj3r3cdoxfwmwe4iuhyxr6" xml:space="preserve">'''Google Guice''' («juice» — «djus» sózi sıyaqlı aytıladı)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://code.google.com/p/google-guice/|title=google-guice - Guice (pronounced 'juice') is a lightweight dependency injection framework for Java 5 and above, brought to you by Google|publisher=Google Project Hosting|website=Code.google.com|date=2007-03-23|access-date=2013-11-24}}&lt;/ref&gt; — [[Google]] kompaniyasında Bob Li hám Kevin Burilyon tárepinen Java platforması ushın islep shıǵılǵan hám Apache licenziyası boyınsha shıǵarılǵan ashıq kodlı programmalıq [[Freymvork|freymvork]]. Ol Java obektlerin sazlaw ushın annotaciyalardı qollanıp, ǵárezliliklerdi engiziwdi qollaydı&lt;ref name=&quot;drdobbs&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.drdobbs.com/mobility/207600666;jsessionid=WZRTJLDOCG0ORQE1GHOSKH4ATMY32JVN?pgno=6|title=Guice (Google)|last=Yuan|first=Michael|access-date=2010-04-09}}&lt;/ref&gt;. Ǵárezliliklerdi engiziw — tiykarǵı principi minez-qulıqtı ǵárezliliklerdi sheshiwden ajıratıw bolǵan joybarlaw úlgisi.

Guice ámelge asırıw klasların interfeyske programmalıq túrde baylanıstırıwǵa, al keyin olardı &lt;code&gt;@Inject&lt;/code&gt; annotaciyası járdeminde konstruktorlarǵa, metodlarǵa yamasa maydanlarǵa engiziwge múmkinshilik beredi. Bir interfeystiń bir neshe ámelge asırılıwı kerek bolǵanda, paydalanıwshı ámelge asırıwdı anıqlaytuǵın jeke annotaciyalardı dúze aladı hám onı engizgende sol annotaciyanı qollana aladı.

2008-jılı Java annotaciyaların qollanıp ǵárezliliklerdi engiziwge arnalǵan birinshi ulıwma maqsetli freymvork bolǵanı ushın, Guice eń jaqsı kitapxana, freymvork yamasa komponent nominaciyası boyınsha 18-Jolt sıylıǵın jeńip aldı&lt;ref name=&quot;drdobbs&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.drdobbs.com/joltawards/the-complete-jolt-product-excellence-pr/232602336|title=18th Annual Jolt Award winners|work=Dr. Dobb's }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Aspektke baǵdarlanǵan programmalastırıw]]
[[Kategoriya:Ekstremal programmalastırıw]]
[[Kategoriya:Google programmalıq támiynatı]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>o4nofbqnihj3r3cdoxfwmwe4iuhyxr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Aspektke baǵdarlanǵan programmalastırıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48714</id>
    <revision>
      <id>275488</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Aspektke baǵdarlanǵan programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] [[Kategoriya:Programmalastırıw paradigmaları]]»</comment>
      <origin>275488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="kgojkx39z6vw68uiuz345ocs58mo1ej" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Aspektke baǵdarlanǵan programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]
[[Kategoriya:Programmalastırıw paradigmaları]]</text>
      <sha1>kgojkx39z6vw68uiuz345ocs58mo1ej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Aspektke baǵdarlanǵan programmalıq támiynattı islep shıǵıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48715</id>
    <revision>
      <id>275490</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]»</comment>
      <origin>275490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="fp335ts0vld72pfk59r4it7ha71qnro" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi]]</text>
      <sha1>fp335ts0vld72pfk59r4it7ha71qnro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ekstremal programmalastırıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48716</id>
    <revision>
      <id>275491</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]»</comment>
      <origin>275491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="fdxb8ezv58zfjgkpe49t4skk856y6p5" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]</text>
      <sha1>fdxb8ezv58zfjgkpe49t4skk856y6p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Google programmalıq támiynatı</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48717</id>
    <revision>
      <id>275492</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Google]] [[Kategoriya:Kompaniyalar boyınsha programmalıq támiynat]]»</comment>
      <origin>275492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="44186680npz5mehe75dryv4ggt9sp0z" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Google]]
[[Kategoriya:Kompaniyalar boyınsha programmalıq támiynat]]</text>
      <sha1>44186680npz5mehe75dryv4ggt9sp0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kúlreń qutı testlewi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48718</id>
    <revision>
      <id>275493</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «'''«Kúlreń qutı» testlewi''' — testlewshi programmalıq támiynattıń ishki strukturası haqqında birli-yarım bilimge iye bolatuǵın, qosımshanıń durıs emes dúzilisi yamasa onı nadurıs qollanıw sebepli payda bolǵan kemshiliklerdi izlew ushın qollanılatuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] usılı. Bul — testlewshi qosımshanıń ishki strukturasına keń kiriw múmkinshiligine iye bolatuǵın Aq q...»</comment>
      <origin>275493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3956" sha1="rb3bkssfhsha7fs9jr81q1bu0gzt1tl" xml:space="preserve">'''«Kúlreń qutı» testlewi''' — testlewshi programmalıq támiynattıń ishki strukturası haqqında birli-yarım bilimge iye bolatuǵın, qosımshanıń durıs emes dúzilisi yamasa onı nadurıs qollanıw sebepli payda bolǵan kemshiliklerdi izlew ushın qollanılatuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] usılı. Bul — testlewshi qosımshanıń ishki strukturasına keń kiriw múmkinshiligine iye bolatuǵın [[Aq qutı testlewi|«aq qutı» testlewiniń]] hám testlewshi struktura haqqında bilmeytuǵın [[Qara qutı testlewi|«qara qutı» testlewiniń]] birikpesi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Microsoft Research – Emerging Technology, Computer, and Software Research |url=http://research.microsoft.com/pubs/81199/p1-kicillof.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archived copy |url=http://eastwest.inf.brad.ac.uk/document/publication/Doungsa-ard-IWS06%20.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329214234/http://eastwest.inf.brad.ac.uk/document/publication/Doungsa-ard-IWS06%20.pdf |archive-date=29 March 2012 |access-date=17 October 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 November 2011 |title=Gray Box Testing |url=http://softwaretestingfundamentals.com/gray-box-testing |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211116044449/https://softwaretestingfundamentals.com/gray-box-testing/ |archive-date=16 November 2021 |access-date=19 January 2012 |publisher=Software Testing Fundamentals}}&lt;/ref&gt;.

«Kúlreń qutı» testlewshilerine qoljetimli bilim joqarı dárejeli hám detallı hújjetlerdi, mısalı, [[Programmalıq támiynat arxitekturası|programmalıq támiynat arxitekturasın]], Unifikaciyalanǵan modellestiriw tiliniń (UML) modellerin, Veb-xızmetlerdi táriyiplew tiliniń (WSDL) maǵlıwmatların hám jaǵdaylar modellerin óz ishine alıwı múmkin. Testlew qurallarına hám usıllarına ayrıqsha jaǵdaylardı qayta islew, regressiyalıq testlew, [[Funkcional testlew|funkcional testlew]] hám ortogonal massivler járdeminde testlew kiredi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.site.uottawa.ca/~ssome/Cours/SEG3203/gboxtesting.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403002944/http://www.site.uottawa.ca/~ssome/Cours/SEG3203/gboxtesting.pdf |archive-date=3 April 2012 |access-date=17 October 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Patton |first=Ron |url=https://archive.org/details/softwaretesting0000patt/page/2 |title=Software Testing |date=26 July 2005 |publisher=Sams |isbn=978-0-672-32798-8 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nguyen |first=Hung Q |title=Testing Applications on the Web: Test Planning for Internet-Based Systems |date=2001 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=9780471437642}}&lt;/ref&gt;.

«Kúlreń qutı» testlewi ásirese tarqatılǵan tarmaqlarǵa iye hám «aq qutı» testlewine múmkinshilik beretuǵın [[derek kodı]] yamasa binar faylları joq veb-qosımshalardı testlew ushın qollanıladı&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bach|first=James|title=Lessons Learned in Software Testing|date=31 December 2001 |publisher=Wiley Computer Publishing|isbn=978-0-471-08112-8 |url=https://www.amazon.com/exec/obidos/ASIN/0471081124/softwarqaandtest}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Falk|first=Jack|title=Testing Computer Software, 2nd Edition|date=12 April 1999 |publisher=Wiley Computer Publishing|isbn=978-0-471-35846-6 |url=https://www.amazon.com/exec/obidos/ASIN/0471358460/softwarqaandtest}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=IBM Systems Journal |volume=47 |issue=3 |pages=457–472 |doi=10.1147/sj.473.0457 |date=6 April 2010 |last1=Li |first1=Z. J. |title=Business-process-driven gray-box SOA testing |last2=Tan |first2=H. F. |last3=Liu |first3=H. H. |last4=Zhu |first4=J. |last5=Mitsumori |first5=N. M. }}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
{{Programmalıq támiynattı testlew}}
[[Kategoriya:Apparatlıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>rb3bkssfhsha7fs9jr81q1bu0gzt1tl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48719</id>
    <revision>
      <id>275494</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Programmalıq injiniring|Programmalıq injiniringte]] '''grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''graphical user interface testing'', GUI testlew) — ónimniń [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq paydalanıwshı interfeysiniń]] (GUI) óz specifikaciyalarına sáykes keletuǵınına kóz jetkeriw ushın onı [[Programmalıq támiynattı testlew|testlew]] processi. Bul ádette hár túrli Test jaǵdayı (progr...»</comment>
      <origin>275494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15748" sha1="io6q50hsmoi0jljqlw7o5vmbb2plbs2" xml:space="preserve">[[Programmalıq injiniring|Programmalıq injiniringte]] '''grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''graphical user interface testing'', GUI testlew) — ónimniń [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq paydalanıwshı interfeysiniń]] (GUI) óz specifikaciyalarına sáykes keletuǵınına kóz jetkeriw ushın onı [[Programmalıq támiynattı testlew|testlew]] processi. Bul ádette hár túrli [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayların]] qollanıw arqalı ámelge asırıladı.

==Test jaǵdayların generaciyalaw==
Test jaǵdaylarınıń jıynaǵın generaciyalaw ushın test dizaynerleri sistemanıń barlıq funkcionallıǵın qamtıwǵa hám GUI-diń ózin tolıq tekseriwge urınadı. Bul wazıypanı orınlawdaǵı qıyınshılıq eki tárepli: domen kólemi hám izbe-izlikler. Bunnan basqa, testlewshi regressiyalıq testlewdi ótkeriwi kerek bolǵanda kóbirek qıyınshılıqqa ushıraydı.

[[Komanda qatarı interfeysi]] (CLI) sistemasınan ayırmashılıǵı, GUI-de testlewdi talap etetuǵın qosımsha operaciyalar bolıwı múmkin. [[Microsoft]] WordPad sıyaqlı salıstırmalı túrde kishi programmada 325 múmkin bolǵan GUI operaciyası bar&lt;ref name=&quot;Memon-Pollack-Soffa-1999&quot;&gt;Atif M. Memon, Martha E. Pollack and Mary Lou Soffa. Using a Goal-driven Approach to Generate Test Cases for GUIs. ICSE '99 Proceedings of the 21st international conference on Software engineering.&lt;/ref&gt;. Úlken programmada operaciyalar sanı ańsat túrde bir tártip úlkenirek bola aladı.

Ekinshi másele — izbe-izlik máselesi. Sistemanıń geypara funkcionallıǵı tek GUI waqıyalarınıń izbe-izligi arqalı ǵana orınlanıwı múmkin. Mısalı, fayldı ashıw ushın paydalanıwshı dáslep «Fayl» menyuın basıwı, keyin «Ashıw» operaciyasın tańlawı, fayl atın kórsetiw ushın dialog aynasın qollanıwı hám qosımshanı jańa ashılǵan aynaǵa baǵdarlawı kerek bolıwı múmkin. Múmkin bolǵan operaciyalar sanınıń artıwı izbe-izlik máselesin eksponencial túrde kúsheytedi. Testlewshi test jaǵdayların qol menen dúzip atırǵanda, bul awır máselege aylanadı.

Regressiyalıq testlew de kóbinese [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|GUI]] ushın qıyınshılıq tuwdıradı. Tiykarındaǵı qosımsha ózgermese de, GUI ádewir ózgeriwi múmkin. Sonda GUI boyınsha belgili bir jol menen júriwge arnalǵan test ótpey qalıwı múmkin, sebebi túymeniń, menyu elementiniń yamasa dialog aynasınıń ornı yamasa kórinisi ózgergen bolıwı múmkin.

Bul máseleler GUI testlew tarawın avtomatlastırıwǵa qaray bastı. Tolıq hám paydalanıwshı minez-qulqın imitaciyalaytuǵın testler jıynaqların avtomatikalıq túrde generaciyalaw ushın kóplegen hár túrli usıllar usınıldı.

Testlew usıllarınıń kópshiligi aldın CLI programmaların testlew ushın qollanılǵan usıllarǵa tiykarlanıwǵa urınadı, biraq olardı GUI-ge qollanǵanda masshtablaw máseleleri bolıwı múmkin. Mısalı, shekli avtomatqa tiykarlanǵan modellestiriw&lt;ref name=&quot;Clarke&quot;&gt;J.M. Clarke. [http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.119.2448&amp;rep=rep1&amp;type=pdf Automated test generation from a Behavioral Model]. In Proceedings of Pacific Northwest Software Quality Conference. IEEE Press, May 1998.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Esmelioglu-Apfelbaum&quot;&gt;S. Esmelioglu and L. Apfelbaum. Automated Test generation, execution and reporting. In Proceedings of Pacific Northwest Software Quality Conference. IEEE Press, October 1997.&lt;/ref&gt; — onda sistema shekli avtomat retinde modellestiriledi, al barlıq jaǵdaylardı tekseretuǵın test jaǵdayların generaciyalaw ushın programma qollanıladı — jaǵdaylar sanı sheklengen sistemada jaqsı isley aladı, biraq GUI ushın júdá quramalı hám qolaysız bolıp ketiwi múmkin (sonday-aq modelge tiykarlanǵan testlewdi qarań).

==Jobalastırıw hám jasalma intellekt==
CLI usılınan beyimlestirilgen&lt;ref name=&quot;Howe-vonMayrhauser-Mraz&quot;&gt;A. Howe, A. von Mayrhauser and R. T. Mraz. [http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.56.4429&amp;rep=rep1&amp;type=pdf Test case generation as an AI planning problem]. Automated Software Engineering, 4:77-106, 1997.&lt;/ref&gt;, testler jıynaǵın generaciyalawdıń jańa tásili jobalastırıw sistemasın qollanıwdı óz ishine aladı&lt;ref name=&quot;Memon-Pollack-Soffa-2001&quot;&gt;Atif M. Memon, Martha E. Pollack, and Mary Lou Soffa. [https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/908959/ Hierarchical GUI Test Case Generation Using Automated Planning]. IEEE Trans. Softw. Eng., vol. 27, no. 2, 2001, pp. 144-155, IEEE Press.&lt;/ref&gt;. Jobalastırıw — [[Jasalma intellekt|jasalma intellekt]] (JI) tarawınıń jaqsı izertlengen usılı. Ol tórt parametrdi óz ishine alatuǵın máselelerdi sheshiwge urınadı:

* baslanǵısh jaǵday,
* maqsetli jaǵday,
* operatorlar jıynaǵı hám
* operaciya orınlanatuǵın obektler jıynaǵı.

===Jobalastırıw sistemaları===
{{Main|Avtomatlastırılǵan jobalastırıw}}
Jobalastırıw sistemaları operatorlardı qollanıp, baslanǵısh jaǵdaydan maqsetli jaǵdayǵa shekemgi joldı anıqlaydı. Jobalastırıw máselesiniń ápiwayı mısalı retinde, eki sóz hám sózdegi bir háripti basqa hárip penen almastıratuǵın bir operaciya berilgende, maqset bir sózdi ekinshisine aylandırıw bolıwı múmkin.

Avtorlar&lt;ref name=&quot;Memon-Pollack-Soffa-1999&quot;/&gt; bul usıldı kórsetiw ushın IPP jobalastırıwshısın&lt;ref name=&quot;Koehler-et-al&quot;&gt;J. Koehler, B. Nebel, J. Hoffman and Y. Dimopoulos. [https://link.springer.com/chapter/10.1007/3-540-63912-8_92 Extending planning graphs to an ADL subset]. Lecture Notes in Computer Science, 1348:273, 1997.&lt;/ref&gt; qollandı. Dáslep múmkin bolǵan operaciyalardı anıqlaw ushın sistemanıń paydalanıwshı interfeysi analizlenedi. Olar jobalastırıw máselesinde qollanılatuǵın operatorlarǵa aylanadı. Keyin sistemanıń baslanǵısh jaǵdayı anıqlanadı hám testlewshiniń pikirinshe sistemanı tekseriwge múmkinshilik beretuǵın maqsetli jaǵday belgilenedi. Jobalastırıw sisteması baslanǵısh jaǵdaydan maqsetli jaǵdayǵa shekemgi joldı anıqlaydı, bul jol test jobasına aylanadı.

Test jaǵdayların generaciyalaw ushın jobalastırıwshını qollanıwdıń qol menen generaciyalawǵa qaraǵanda geypara arnawlı artıqmashılıqları bar. Jobalastırıw sisteması óz tábiyatı boyınsha jobalastırıw máselelerine testlewshi ushın júdá paydalı bolatuǵın usılda sheshimler generaciyalaydı:
# Jobalar bárqulla jaramlı boladı. Sistemanıń shıǵıs maǵlıwmatı yamasa maqsetli jaǵdayǵa erisiw ushın operatorlardı qollanatuǵın jaramlı hám durıs joba boladı, yamasa hesh qanday joba bolmaydı. Bul paydalı, sebebi testler jıynaǵın qol menen dúzgende, testlewshi isleydi dep oylaǵan, biraq islemegen jaramsız test jaǵdayları sebepli kóp waqıt bosqa ketiwi múmkin.
# Jobalastırıw sisteması tártipke itibar beredi. Kóbinese belgili bir funkciyanı testlew ushın test jaǵdayı quramalı bolıwı hám operaciyalar belgili bir tártipte orınlanatuǵın GUI boyınsha jol menen júriwi kerek. Qol menen orınlanǵanda, bul qátelerge alıp keledi, sonday-aq júdá qıyın hám kóp waqıttı talap etetuǵın boladı.
# Aqırında, eń áhmiyetlisi, jobalastırıw sisteması maqsetke baǵdarlanǵan. Testlewshi testler jıynaǵın generaciyalawda eń áhmiyetli nársege — sistemanıń funkcionallıǵın testlewge itibar qaratadı.

Testler jıynaǵın qol menen dúzgende, testlewshi kóbirek funkciyanı qalay testlew kerekligine (yaǵnıy GUI boyınsha anıq jolǵa) itibar beredi. Jobalastırıw sistemasın qollanǵanda jol haqqında sistema ózi ǵamxorlıq etedi, al testlewshi qaysı funkciyanı testlew kerekligine itibar qaratadı. Bunıń qosımsha artıqmashılıǵı sonda, jobalastırıw sisteması joldı generaciyalaǵanda hesh qanday sheklenbeydi hám kóbinese testlewshi hesh qashan kútpegen joldı tabıwı múmkin. Bul — gúresiw kerek bolǵan júdá áhmiyetli másele&lt;ref name=&quot;Kasik-George&quot;&gt;D. J. Kasik and H. G. George. Toward automatic generation of novice user test scripts. In M. J. Tauber, V. Bellotti, R. Jeffries, J. D. Mackinlay, and J. Nielsen, editors, Proceedings of the Conference on Human Factors in Computing Systems: Common Ground, pages 244-251, New York, 13–18 April 1996, ACM Press. [http://www.sigchi.org/chi96/proceedings/papers/Kasik/djk_txt.htm]&lt;/ref&gt;.

===Genetikalıq algoritmler===
{{Main|Genetikalıq algoritmler}}

GUI test jaǵdayların generaciyalawdıń taǵı bir usılı tájiriybesi az paydalanıwshını imitaciyalaydı. Sistemanıń tájiriybeli paydalanıwshısı GUI boyınsha tuwrı hám boljanatuǵın jol menen júriwge beyim, al tájiriybesi az paydalanıwshı tosınnanıraq jol menen júredi. Sonlıqtan tájiriybesi az paydalanıwshı tájiriybeli paydalanıwshıǵa qaraǵanda GUI-diń múmkin bolǵan kóbirek jaǵdayların izertlewi itimal.

Qıyınshılıq «tájiriybesi az» paydalanıwshınıń sistemanı qollanıwın imitaciyalaytuǵın testler jıynaqların generaciyalawda. Bul máseleni sheshiw ushın genetikalıq algoritmlerdi qollanıw usınıldı&lt;ref name=&quot;Kasik-George&quot;/&gt;. Tájiriybesi az paydalanıwshınıń sistema boyınsha jolları tosınnan alınǵan jollar emes. Birinshiden, tájiriybesi az paydalanıwshı waqıt ótiwi menen úyrenedi hám ádette bir qáteni qayta-qayta jibermeydi, ekinshiden, tájiriybesi az paydalanıwshı qanday da bir jobaǵa ámel etedi hám, múmkin, domen yamasa sistema haqqında belgili bir bilimge iye boladı.

Genetikalıq algoritmler bılay isleydi: «genler» jıynaǵı tosınnan jaratıladı, al keyin olarǵa qanday da bir wazıypa beriledi. Wazıypanı eń jaqsı orınlaǵan genler saqlanadı, al orınlay almaǵanları alıp taslanadı. Process qayta tákirarlanadı: tiri qalǵan genler kóbeytiledi, al jıynaqtıń qalǵan bólegi taǵı tosınnan alınǵan genler menen toltırıladı. Aqır-aqıbetinde bir gen (yamasa qanday da bir shegara belgilengen bolsa, genlerdiń kishi jıynaǵı) jıynaqtaǵı jalǵız gen bolıp qaladı hám tábiyiy túrde berilgen máselege eń jaqsı sáykes keledi.

GUI testlew jaǵdayında bul usıl bılay isleydi. Hárbir gen mánisi boyınsha belgili bir turaqlı uzınlıqtaǵı tosınnan alınǵan pútin sanlar dizimi bolıp tabıladı. Bul genlerdiń hárbiri GUI boyınsha joldı bildiredi. Mısalı, berilgen vidjetler teregi ushın gendegi birinshi mánis (hárbir mánis allel dep ataladı) operaciya orınlanatuǵın vidjetti tańlaydı, al keyingi allel'ler vidjetke múmkin bolǵan kiris maǵlıwmatlarınıń sanına qarap, vidjetke kiris maǵlıwmatların toltıradı (mısalı, ashılatuǵın dizimde bir kiris maǵlıwmatı boladı — dizimnen tańlanǵan mánis). Genlerdiń tabıslılıǵı eń jaqsı «tájiriybesi az paydalanıwshı» minez-qulqın xoshametleytuǵın kriteriya boyınsha bahalanadı.

===X Window===
{{Main|X Window}}
Qálegen ayna sistemasına keńeytiliwi múmkin bolǵan X Window sisteması ushın GUI testlewin ótkeretuǵın sistemanı Kasik hám Djordj usındı&lt;ref name=&quot;Kasik-George&quot;/&gt;. X Window sisteması (XServer hám onıń protokolı arqalı) GUI-di tikkeley qollanbay-aq programmaǵa GUI kiris maǵlıwmatların dinamikalıq túrde jiberiw hám onnan GUI shıǵıs maǵlıwmatların alıw funkcionallıǵın usınadı. Mısalı, ashılatuǵın menyudı basıwdı imitaciyalaw ushın XSendEvent() funkciyasın shaqırıwǵa boladı hám t.b. Bul sistema izertlewshilerge testlenip atırǵan qálegen qosımsha ushın test jaǵdayların generaciyalawdı hám testlewdi tájiriybesi az paydalanıwshılarǵa arnalǵan test jaǵdayları jıynaǵın dúziwge bolatuǵınday etip avtomatlastırıwǵa múmkinshilik beredi.

==Test jaǵdayların orınlaw==
Dáslep strategiyalar CLI testlew strategiyalarınan kóshirilip, beyimlestirildi.

===Tıshqan poziciyasın jazıp alıw===
CLI ortalıǵında qollanılatuǵın ataqlı usıl — jazıp alıw hám qayta oynatıw. Jazıp alıw hám qayta oynatıw — sistemalıq testlew waqtında sistema ekranı hár túrli waqıtlarda bitlik kartalı grafika retinde «jazıp alınatuǵın» sistema. Bul jazıp alıw testlewshige testlew processin «qayta oynatıwǵa» hám testtiń shıǵıs basqıshındaǵı ekranlardı kútilgen ekranlar menen salıstırıwǵa múmkinshilik berdi. Bul tekseriwdi avtomatlastırıwǵa bolatuǵın edi, sebebi test jaǵdayı ótse, ekranlar birdey, al ótpese, hár túrli bolar edi.

Jazıp alıw hám qayta oynatıwdı qollanıw CLI dúnyasında jaqsı isledi, biraq onı GUI tiykarındaǵı sistemada ámelge asırıwǵa urınǵanda úlken máseleler payda boladı&lt;ref name=&quot;Kepple&quot;&gt;L.R. Kepple. The black art of GUI testing. Dr. Dobb’s Journal of Software Tools, 19(2):40, Feb. 1994.&lt;/ref&gt;. Eń anıq másele sonda, tiykarındaǵı sistemanıń jaǵdayı birdey bolsa da, GUI sistemasındaǵı ekran hár túrli kóriniwi múmkin, bul avtomatlastırılǵan tekseriwdi júdá qıyınlastıradı. Bunıń sebebi GUI grafikalıq obektlerdiń ekrandaǵı kórinisi hám jaylasıwı boyınsha hár túrli bolıwına múmkinshilik beredi. Shriftler hár túrli bolıwı, aynalardıń reńi yamasa ólshemi ózgeriwi múmkin, biraq sistemanıń shıǵıs maǵlıwmatları tiykarınan birdey boladı. Bul paydalanıwshı ushın anıq bolar edi, biraq avtomatlastırılǵan tekseriw sisteması ushın anıq emes.

===Waqıyalardı jazıp alıw===
Bul hám basqa máseleler menen gúresiw ushın testlewshiler «qaptal astına» kirip, GUI óz-ara tásiri haqqındaǵı maǵlıwmatlardı tiykarındaǵı ayna sistemasınan jıynadı&lt;ref name=&quot;Hammontree-Hendrickson-Hensley&quot;&gt;M. L. Hammontree, J. J. Hendrickson and B. W. Hensley. [https://dl.acm.org/doi/abs/10.1145/142750.142886 Integrated data capture and analysis tools for research and testing on graphical user interfaces]. In P. Bauersfeld, J. Bennett and G. Lynch, editors, Proceedings of the Conference on Human Factors in Computing System, pages 431-432, New York, NY, USA, May 1992. ACM Press.&lt;/ref&gt;. Ayna «waqıyaların» jurnallarǵa jazıp alıw arqalı sistema menen óz-ara tásirler endi GUI-diń kórinisinen ǵárezsiz formatta boladı. Endi tek waqıyalar aǵımları jazıp alınadı. Waqıyalar aǵımların birli-yarım filtrlew kerek boladı, sebebi waqıyalar aǵımları ádette júdá detallı boladı hám waqıyalardıń kópshiligi máselege tikkeley baylanıslı bolmaydı. Bul tásildi, mısalı, MVC arxitekturasın qollanıp hám model menen kontroller barlıq logikanı saqlap kórinisti (yaǵnıy bul jerde GUI-di) ilajı barınsha ápiwayı etiw arqalı ańsatlastırıwǵa boladı. Taǵı bir tásil — programmalıq támiynattıń ishki járdemshi texnologiyaların qollanıw, [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysin]] qosımshanıń qalǵan bóleginen jaqsıraq ajıratıwǵa múmkinshilik beretuǵın [[Veb-qosımsha|HTML interfeysin]] yamasa úsh dárejeli arxitekturanı qollanıw.

GUI-de testlerdi orınlawdıń taǵı bir usılı — buyrıqlar yamasa waqıyalar programmalıq támiynatqa basqa programmadan jiberile alatuǵınday etip, GUI-ge basqarıwshını (driver) ornatıw&lt;ref name=&quot;Kasik-George&quot;/&gt;. Sistemaǵa waqıyalardı tikkeley jiberiw hám onnan waqıyalardı qabıl etiwdiń bul usılı testlewde júdá qálegen nárse, sebebi kiris hám shıǵıs maǵlıwmatların testlewdi tolıq avtomatlastırıwǵa boladı hám paydalanıwshı qáteleri joq etiledi.

== Derekler ==
{{Derekler}}
{{Programmalıq támiynattı testlew}}
[[Kategoriya:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>io6q50hsmoi0jljqlw7o5vmbb2plbs2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275699</id>
      <parentid>275494</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15791" sha1="iinluy2j4rpzvtm6a6f55aiv7mb6pb0" xml:space="preserve">[[Programmalıq injiniring|Programmalıq injiniringte]] '''grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''graphical user interface testing'', GUI testlew) — ónimniń [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq paydalanıwshı interfeysiniń]] (GUI) óz specifikaciyalarına sáykes keletuǵınına kóz jetkeriw ushın onı [[Programmalıq támiynattı testlew|testlew]] processi. Bul ádette hár túrli [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayların]] qollanıw arqalı ámelge asırıladı.

==Test jaǵdayların generaciyalaw==
Test jaǵdaylarınıń jıynaǵın generaciyalaw ushın test dizaynerleri sistemanıń barlıq funkcionallıǵın qamtıwǵa hám GUI-diń ózin tolıq tekseriwge urınadı. Bul wazıypanı orınlawdaǵı qıyınshılıq eki tárepli: domen kólemi hám izbe-izlikler. Bunnan basqa, testlewshi regressiyalıq testlewdi ótkeriwi kerek bolǵanda kóbirek qıyınshılıqqa ushıraydı.

[[Komanda qatarı interfeysi]] (CLI) sistemasınan ayırmashılıǵı, GUI-de testlewdi talap etetuǵın qosımsha operaciyalar bolıwı múmkin. [[Microsoft]] WordPad sıyaqlı salıstırmalı túrde kishi programmada 325 múmkin bolǵan GUI operaciyası bar&lt;ref name=&quot;Memon-Pollack-Soffa-1999&quot;&gt;Atif M. Memon, Martha E. Pollack and Mary Lou Soffa. Using a Goal-driven Approach to Generate Test Cases for GUIs. ICSE '99 Proceedings of the 21st international conference on Software engineering.&lt;/ref&gt;. Úlken programmada operaciyalar sanı ańsat túrde bir tártip úlkenirek bola aladı.

Ekinshi másele — izbe-izlik máselesi. Sistemanıń geypara funkcionallıǵı tek GUI waqıyalarınıń izbe-izligi arqalı ǵana orınlanıwı múmkin. Mısalı, fayldı ashıw ushın paydalanıwshı dáslep «Fayl» menyuın basıwı, keyin «Ashıw» operaciyasın tańlawı, fayl atın kórsetiw ushın dialog aynasın qollanıwı hám qosımshanı jańa ashılǵan aynaǵa baǵdarlawı kerek bolıwı múmkin. Múmkin bolǵan operaciyalar sanınıń artıwı izbe-izlik máselesin eksponencial túrde kúsheytedi. Testlewshi test jaǵdayların qol menen dúzip atırǵanda, bul awır máselege aylanadı.

Regressiyalıq testlew de kóbinese [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|GUI]] ushın qıyınshılıq tuwdıradı. Tiykarındaǵı qosımsha ózgermese de, GUI ádewir ózgeriwi múmkin. Sonda GUI boyınsha belgili bir jol menen júriwge arnalǵan test ótpey qalıwı múmkin, sebebi túymeniń, menyu elementiniń yamasa dialog aynasınıń ornı yamasa kórinisi ózgergen bolıwı múmkin.

Bul máseleler GUI testlew tarawın avtomatlastırıwǵa qaray bastı. Tolıq hám paydalanıwshı minez-qulqın imitaciyalaytuǵın testler jıynaqların avtomatikalıq túrde generaciyalaw ushın kóplegen hár túrli usıllar usınıldı.

Testlew usıllarınıń kópshiligi aldın CLI programmaların testlew ushın qollanılǵan usıllarǵa tiykarlanıwǵa urınadı, biraq olardı GUI-ge qollanǵanda masshtablaw máseleleri bolıwı múmkin. Mısalı, shekli avtomatqa tiykarlanǵan modellestiriw&lt;ref name=&quot;Clarke&quot;&gt;J.M. Clarke. [http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.119.2448&amp;rep=rep1&amp;type=pdf Automated test generation from a Behavioral Model]. In Proceedings of Pacific Northwest Software Quality Conference. IEEE Press, May 1998.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Esmelioglu-Apfelbaum&quot;&gt;S. Esmelioglu and L. Apfelbaum. Automated Test generation, execution and reporting. In Proceedings of Pacific Northwest Software Quality Conference. IEEE Press, October 1997.&lt;/ref&gt; — onda sistema shekli avtomat retinde modellestiriledi, al barlıq jaǵdaylardı tekseretuǵın test jaǵdayların generaciyalaw ushın programma qollanıladı — jaǵdaylar sanı sheklengen sistemada jaqsı isley aladı, biraq GUI ushın júdá quramalı hám qolaysız bolıp ketiwi múmkin (sonday-aq modelge tiykarlanǵan testlewdi qarań).

==Jobalastırıw hám jasalma intellekt==
CLI usılınan beyimlestirilgen&lt;ref name=&quot;Howe-vonMayrhauser-Mraz&quot;&gt;A. Howe, A. von Mayrhauser and R. T. Mraz. [http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.56.4429&amp;rep=rep1&amp;type=pdf Test case generation as an AI planning problem]. Automated Software Engineering, 4:77-106, 1997.&lt;/ref&gt;, testler jıynaǵın generaciyalawdıń jańa tásili jobalastırıw sistemasın qollanıwdı óz ishine aladı&lt;ref name=&quot;Memon-Pollack-Soffa-2001&quot;&gt;Atif M. Memon, Martha E. Pollack, and Mary Lou Soffa. [https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/908959/ Hierarchical GUI Test Case Generation Using Automated Planning]. IEEE Trans. Softw. Eng., vol. 27, no. 2, 2001, pp. 144-155, IEEE Press.&lt;/ref&gt;. Jobalastırıw — [[Jasalma intellekt|jasalma intellekt]] (JI) tarawınıń jaqsı izertlengen usılı. Ol tórt parametrdi óz ishine alatuǵın máselelerdi sheshiwge urınadı:

* baslanǵısh jaǵday,
* maqsetli jaǵday,
* operatorlar jıynaǵı hám
* operaciya orınlanatuǵın obektler jıynaǵı.

===Jobalastırıw sistemaları===
{{Main|Avtomatlastırılǵan jobalastırıw}}
Jobalastırıw sistemaları operatorlardı qollanıp, baslanǵısh jaǵdaydan maqsetli jaǵdayǵa shekemgi joldı anıqlaydı. Jobalastırıw máselesiniń ápiwayı mısalı retinde, eki sóz hám sózdegi bir háripti basqa hárip penen almastıratuǵın bir operaciya berilgende, maqset bir sózdi ekinshisine aylandırıw bolıwı múmkin.

Avtorlar&lt;ref name=&quot;Memon-Pollack-Soffa-1999&quot;/&gt; bul usıldı kórsetiw ushın IPP jobalastırıwshısın&lt;ref name=&quot;Koehler-et-al&quot;&gt;J. Koehler, B. Nebel, J. Hoffman and Y. Dimopoulos. [https://link.springer.com/chapter/10.1007/3-540-63912-8_92 Extending planning graphs to an ADL subset]. Lecture Notes in Computer Science, 1348:273, 1997.&lt;/ref&gt; qollandı. Dáslep múmkin bolǵan operaciyalardı anıqlaw ushın sistemanıń paydalanıwshı interfeysi analizlenedi. Olar jobalastırıw máselesinde qollanılatuǵın operatorlarǵa aylanadı. Keyin sistemanıń baslanǵısh jaǵdayı anıqlanadı hám testlewshiniń pikirinshe sistemanı tekseriwge múmkinshilik beretuǵın maqsetli jaǵday belgilenedi. Jobalastırıw sisteması baslanǵısh jaǵdaydan maqsetli jaǵdayǵa shekemgi joldı anıqlaydı, bul jol test jobasına aylanadı.

Test jaǵdayların generaciyalaw ushın jobalastırıwshını qollanıwdıń qol menen generaciyalawǵa qaraǵanda geypara arnawlı artıqmashılıqları bar. Jobalastırıw sisteması óz tábiyatı boyınsha jobalastırıw máselelerine testlewshi ushın júdá paydalı bolatuǵın usılda sheshimler generaciyalaydı:
# Jobalar bárqulla jaramlı boladı. Sistemanıń shıǵıs maǵlıwmatı yamasa maqsetli jaǵdayǵa erisiw ushın operatorlardı qollanatuǵın jaramlı hám durıs joba boladı, yamasa hesh qanday joba bolmaydı. Bul paydalı, sebebi testler jıynaǵın qol menen dúzgende, testlewshi isleydi dep oylaǵan, biraq islemegen jaramsız test jaǵdayları sebepli kóp waqıt bosqa ketiwi múmkin.
# Jobalastırıw sisteması tártipke itibar beredi. Kóbinese belgili bir funkciyanı testlew ushın test jaǵdayı quramalı bolıwı hám operaciyalar belgili bir tártipte orınlanatuǵın GUI boyınsha jol menen júriwi kerek. Qol menen orınlanǵanda, bul qátelerge alıp keledi, sonday-aq júdá qıyın hám kóp waqıttı talap etetuǵın boladı.
# Aqırında, eń áhmiyetlisi, jobalastırıw sisteması maqsetke baǵdarlanǵan. Testlewshi testler jıynaǵın generaciyalawda eń áhmiyetli nársege — sistemanıń funkcionallıǵın testlewge itibar qaratadı.

Testler jıynaǵın qol menen dúzgende, testlewshi kóbirek funkciyanı qalay testlew kerekligine (yaǵnıy GUI boyınsha anıq jolǵa) itibar beredi. Jobalastırıw sistemasın qollanǵanda jol haqqında sistema ózi ǵamxorlıq etedi, al testlewshi qaysı funkciyanı testlew kerekligine itibar qaratadı. Bunıń qosımsha artıqmashılıǵı sonda, jobalastırıw sisteması joldı generaciyalaǵanda hesh qanday sheklenbeydi hám kóbinese testlewshi hesh qashan kútpegen joldı tabıwı múmkin. Bul — gúresiw kerek bolǵan júdá áhmiyetli másele&lt;ref name=&quot;Kasik-George&quot;&gt;D. J. Kasik and H. G. George. Toward automatic generation of novice user test scripts. In M. J. Tauber, V. Bellotti, R. Jeffries, J. D. Mackinlay, and J. Nielsen, editors, Proceedings of the Conference on Human Factors in Computing Systems: Common Ground, pages 244-251, New York, 13–18 April 1996, ACM Press. [https://web.archive.org/web/20170628132053/http://www.sigchi.org/chi96/proceedings/papers/Kasik/djk_txt.htm]&lt;/ref&gt;.

===Genetikalıq algoritmler===
{{Main|Genetikalıq algoritmler}}

GUI test jaǵdayların generaciyalawdıń taǵı bir usılı tájiriybesi az paydalanıwshını imitaciyalaydı. Sistemanıń tájiriybeli paydalanıwshısı GUI boyınsha tuwrı hám boljanatuǵın jol menen júriwge beyim, al tájiriybesi az paydalanıwshı tosınnanıraq jol menen júredi. Sonlıqtan tájiriybesi az paydalanıwshı tájiriybeli paydalanıwshıǵa qaraǵanda GUI-diń múmkin bolǵan kóbirek jaǵdayların izertlewi itimal.

Qıyınshılıq «tájiriybesi az» paydalanıwshınıń sistemanı qollanıwın imitaciyalaytuǵın testler jıynaqların generaciyalawda. Bul máseleni sheshiw ushın genetikalıq algoritmlerdi qollanıw usınıldı&lt;ref name=&quot;Kasik-George&quot;/&gt;. Tájiriybesi az paydalanıwshınıń sistema boyınsha jolları tosınnan alınǵan jollar emes. Birinshiden, tájiriybesi az paydalanıwshı waqıt ótiwi menen úyrenedi hám ádette bir qáteni qayta-qayta jibermeydi, ekinshiden, tájiriybesi az paydalanıwshı qanday da bir jobaǵa ámel etedi hám, múmkin, domen yamasa sistema haqqında belgili bir bilimge iye boladı.

Genetikalıq algoritmler bılay isleydi: «genler» jıynaǵı tosınnan jaratıladı, al keyin olarǵa qanday da bir wazıypa beriledi. Wazıypanı eń jaqsı orınlaǵan genler saqlanadı, al orınlay almaǵanları alıp taslanadı. Process qayta tákirarlanadı: tiri qalǵan genler kóbeytiledi, al jıynaqtıń qalǵan bólegi taǵı tosınnan alınǵan genler menen toltırıladı. Aqır-aqıbetinde bir gen (yamasa qanday da bir shegara belgilengen bolsa, genlerdiń kishi jıynaǵı) jıynaqtaǵı jalǵız gen bolıp qaladı hám tábiyiy túrde berilgen máselege eń jaqsı sáykes keledi.

GUI testlew jaǵdayında bul usıl bılay isleydi. Hárbir gen mánisi boyınsha belgili bir turaqlı uzınlıqtaǵı tosınnan alınǵan pútin sanlar dizimi bolıp tabıladı. Bul genlerdiń hárbiri GUI boyınsha joldı bildiredi. Mısalı, berilgen vidjetler teregi ushın gendegi birinshi mánis (hárbir mánis allel dep ataladı) operaciya orınlanatuǵın vidjetti tańlaydı, al keyingi allel'ler vidjetke múmkin bolǵan kiris maǵlıwmatlarınıń sanına qarap, vidjetke kiris maǵlıwmatların toltıradı (mısalı, ashılatuǵın dizimde bir kiris maǵlıwmatı boladı — dizimnen tańlanǵan mánis). Genlerdiń tabıslılıǵı eń jaqsı «tájiriybesi az paydalanıwshı» minez-qulqın xoshametleytuǵın kriteriya boyınsha bahalanadı.

===X Window===
{{Main|X Window}}
Qálegen ayna sistemasına keńeytiliwi múmkin bolǵan X Window sisteması ushın GUI testlewin ótkeretuǵın sistemanı Kasik hám Djordj usındı&lt;ref name=&quot;Kasik-George&quot;/&gt;. X Window sisteması (XServer hám onıń protokolı arqalı) GUI-di tikkeley qollanbay-aq programmaǵa GUI kiris maǵlıwmatların dinamikalıq túrde jiberiw hám onnan GUI shıǵıs maǵlıwmatların alıw funkcionallıǵın usınadı. Mısalı, ashılatuǵın menyudı basıwdı imitaciyalaw ushın XSendEvent() funkciyasın shaqırıwǵa boladı hám t.b. Bul sistema izertlewshilerge testlenip atırǵan qálegen qosımsha ushın test jaǵdayların generaciyalawdı hám testlewdi tájiriybesi az paydalanıwshılarǵa arnalǵan test jaǵdayları jıynaǵın dúziwge bolatuǵınday etip avtomatlastırıwǵa múmkinshilik beredi.

==Test jaǵdayların orınlaw==
Dáslep strategiyalar CLI testlew strategiyalarınan kóshirilip, beyimlestirildi.

===Tıshqan poziciyasın jazıp alıw===
CLI ortalıǵında qollanılatuǵın ataqlı usıl — jazıp alıw hám qayta oynatıw. Jazıp alıw hám qayta oynatıw — sistemalıq testlew waqtında sistema ekranı hár túrli waqıtlarda bitlik kartalı grafika retinde «jazıp alınatuǵın» sistema. Bul jazıp alıw testlewshige testlew processin «qayta oynatıwǵa» hám testtiń shıǵıs basqıshındaǵı ekranlardı kútilgen ekranlar menen salıstırıwǵa múmkinshilik berdi. Bul tekseriwdi avtomatlastırıwǵa bolatuǵın edi, sebebi test jaǵdayı ótse, ekranlar birdey, al ótpese, hár túrli bolar edi.

Jazıp alıw hám qayta oynatıwdı qollanıw CLI dúnyasında jaqsı isledi, biraq onı GUI tiykarındaǵı sistemada ámelge asırıwǵa urınǵanda úlken máseleler payda boladı&lt;ref name=&quot;Kepple&quot;&gt;L.R. Kepple. The black art of GUI testing. Dr. Dobb’s Journal of Software Tools, 19(2):40, Feb. 1994.&lt;/ref&gt;. Eń anıq másele sonda, tiykarındaǵı sistemanıń jaǵdayı birdey bolsa da, GUI sistemasındaǵı ekran hár túrli kóriniwi múmkin, bul avtomatlastırılǵan tekseriwdi júdá qıyınlastıradı. Bunıń sebebi GUI grafikalıq obektlerdiń ekrandaǵı kórinisi hám jaylasıwı boyınsha hár túrli bolıwına múmkinshilik beredi. Shriftler hár túrli bolıwı, aynalardıń reńi yamasa ólshemi ózgeriwi múmkin, biraq sistemanıń shıǵıs maǵlıwmatları tiykarınan birdey boladı. Bul paydalanıwshı ushın anıq bolar edi, biraq avtomatlastırılǵan tekseriw sisteması ushın anıq emes.

===Waqıyalardı jazıp alıw===
Bul hám basqa máseleler menen gúresiw ushın testlewshiler «qaptal astına» kirip, GUI óz-ara tásiri haqqındaǵı maǵlıwmatlardı tiykarındaǵı ayna sistemasınan jıynadı&lt;ref name=&quot;Hammontree-Hendrickson-Hensley&quot;&gt;M. L. Hammontree, J. J. Hendrickson and B. W. Hensley. [https://dl.acm.org/doi/abs/10.1145/142750.142886 Integrated data capture and analysis tools for research and testing on graphical user interfaces]. In P. Bauersfeld, J. Bennett and G. Lynch, editors, Proceedings of the Conference on Human Factors in Computing System, pages 431-432, New York, NY, USA, May 1992. ACM Press.&lt;/ref&gt;. Ayna «waqıyaların» jurnallarǵa jazıp alıw arqalı sistema menen óz-ara tásirler endi GUI-diń kórinisinen ǵárezsiz formatta boladı. Endi tek waqıyalar aǵımları jazıp alınadı. Waqıyalar aǵımların birli-yarım filtrlew kerek boladı, sebebi waqıyalar aǵımları ádette júdá detallı boladı hám waqıyalardıń kópshiligi máselege tikkeley baylanıslı bolmaydı. Bul tásildi, mısalı, MVC arxitekturasın qollanıp hám model menen kontroller barlıq logikanı saqlap kórinisti (yaǵnıy bul jerde GUI-di) ilajı barınsha ápiwayı etiw arqalı ańsatlastırıwǵa boladı. Taǵı bir tásil — programmalıq támiynattıń ishki járdemshi texnologiyaların qollanıw, [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysin]] qosımshanıń qalǵan bóleginen jaqsıraq ajıratıwǵa múmkinshilik beretuǵın [[Veb-qosımsha|HTML interfeysin]] yamasa úsh dárejeli arxitekturanı qollanıw.

GUI-de testlerdi orınlawdıń taǵı bir usılı — buyrıqlar yamasa waqıyalar programmalıq támiynatqa basqa programmadan jiberile alatuǵınday etip, GUI-ge basqarıwshını (driver) ornatıw&lt;ref name=&quot;Kasik-George&quot;/&gt;. Sistemaǵa waqıyalardı tikkeley jiberiw hám onnan waqıyalardı qabıl etiwdiń bul usılı testlewde júdá qálegen nárse, sebebi kiris hám shıǵıs maǵlıwmatların testlewdi tolıq avtomatlastırıwǵa boladı hám paydalanıwshı qáteleri joq etiledi.

== Derekler ==
{{Derekler}}
{{Programmalıq támiynattı testlew}}
[[Kategoriya:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>iinluy2j4rpzvtm6a6f55aiv7mb6pb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48720</id>
    <revision>
      <id>275495</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysleri]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew quralları]] [[Kategoriya:Avtomatlastırıw programmalıq támiynatı]]»</comment>
      <origin>275495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176" sha1="eapblaa32c9bzv0660qq8c0zurztuxh" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysleri]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew quralları]]
[[Kategoriya:Avtomatlastırıw programmalıq támiynatı]]</text>
      <sha1>eapblaa32c9bzv0660qq8c0zurztuxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysleri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48721</id>
    <revision>
      <id>275496</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Paydalanıwshı interfeysleri]] [[Kategoriya:Sistemalıq programmalıq támiynat]]»</comment>
      <origin>275496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="nmkw0ur2bndbuzmkxemoc56reglulil" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Paydalanıwshı interfeysleri]]
[[Kategoriya:Sistemalıq programmalıq támiynat]]</text>
      <sha1>nmkw0ur2bndbuzmkxemoc56reglulil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275528</id>
      <parentid>275496</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <origin>275528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="qx44ftk3gm5ak7kmo6x65gj3i11oxnu" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Paydalanıwshı interfeysleri]]
[[Kategoriya:Sistemalı programmalıq támiynat]]</text>
      <sha1>qx44ftk3gm5ak7kmo6x65gj3i11oxnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Paydalanıwshı interfeysleri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48722</id>
    <revision>
      <id>275499</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adam-kompyuter óz-ara tásiri]] [[Kategoriya:Interfeysler]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]]»</comment>
      <origin>275499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="me8cpdz1ahm25078h8chn24zl1rjpcb" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Adam-kompyuter óz-ara tásiri]]
[[Kategoriya:Interfeysler]]
[[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]]</text>
      <sha1>me8cpdz1ahm25078h8chn24zl1rjpcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew quralları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48723</id>
    <revision>
      <id>275501</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Programmalastırıw quralları]]»</comment>
      <origin>275501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="iuis49ekz75imykrbxo1nrsfmojiz0v" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Programmalastırıw quralları]]</text>
      <sha1>iuis49ekz75imykrbxo1nrsfmojiz0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Programmalastırıw quralları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48724</id>
    <revision>
      <id>275502</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Programmalastırıw]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Ámeliy programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Qurallar]]»</comment>
      <origin>275502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="2o4igqdeu1o7i1k4wol09pk7vvtb99r" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Programmalastırıw]]
[[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]]
[[Kategoriya:Ámeliy programmalıq támiynat]]
[[Kategoriya:Qurallar]]</text>
      <sha1>2o4igqdeu1o7i1k4wol09pk7vvtb99r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ámeliy programmalıq támiynat</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48725</id>
    <revision>
      <id>275503</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]]»</comment>
      <origin>275503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="1imwsatfjcaa9zzfh6c155j95e1rt0u" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]]</text>
      <sha1>1imwsatfjcaa9zzfh6c155j95e1rt0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48726</id>
    <revision>
      <id>275504</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]]»</comment>
      <origin>275504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="d5xkemppbdpigjm4tp6t5tgmeitn29b" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Programmalıq támiynat]]
[[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]]</text>
      <sha1>d5xkemppbdpigjm4tp6t5tgmeitn29b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48727</id>
    <revision>
      <id>275505</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Texnologiya]]»</comment>
      <origin>275505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="il173l2l72wxhlgom8bqigy5cl0y8w0" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]]
[[Kategoriya:Texnologiya]]</text>
      <sha1>il173l2l72wxhlgom8bqigy5cl0y8w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48728</id>
    <revision>
      <id>275506</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]]»</comment>
      <origin>275506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="904685j2g12m1k7cwnf3s8zioxrqim1" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]]</text>
      <sha1>904685j2g12m1k7cwnf3s8zioxrqim1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Avtomatlastırıw programmalıq támiynatı</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48729</id>
    <revision>
      <id>275507</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Avtomatlastırıw]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha utilitalar]]»</comment>
      <origin>275507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="lxylcfirio11f2b9rmelzvmp1x2jjuj" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Avtomatlastırıw]]
[[Kategoriya:Túrleri boyınsha utilitalar]]</text>
      <sha1>lxylcfirio11f2b9rmelzvmp1x2jjuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Avtomatlastırıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48730</id>
    <revision>
      <id>275508</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Basqarıw injeneriyası]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Kibernetika]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]] [[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]]»</comment>
      <origin>275508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="8hqc3u97gtqre0aakbuopjiwekjfzbi" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Basqarıw injeneriyası]]
[[Kategoriya:Injenerlik tarawları]]
[[Kategoriya:Kibernetika]]
[[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]]
[[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]]</text>
      <sha1>8hqc3u97gtqre0aakbuopjiwekjfzbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baxıtlı jol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48731</id>
    <revision>
      <id>275509</id>
      <timestamp>2026-10-23T18:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «Programmalıq támiynat yamasa informaciyalıq modellestiriw kontekstinde '''baxıtlı jol''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''happy path''; geyde '''baxıtlı aǵım''' — ''happy flow'' dep te ataladı) — hesh qanday ayrıqsha jaǵdaylar yamasa qáte jaǵdayları bolmaytuǵın ádettegi scenariy&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Bollen |first=P.W.L. |date=2010-01-01 |title=BPMN: A meta model for the Happy Path |url=https://cris.maastrichtuniversity.nl/en/publications/bpmn-a-me...»</comment>
      <origin>275509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5042" sha1="92rrf7msh0p71m3s7at23duwk7dlzs9" xml:space="preserve">Programmalıq támiynat yamasa informaciyalıq modellestiriw kontekstinde '''baxıtlı jol''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''happy path''; geyde '''baxıtlı aǵım''' — ''happy flow'' dep te ataladı) — hesh qanday ayrıqsha jaǵdaylar yamasa qáte jaǵdayları bolmaytuǵın ádettegi scenariy&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Bollen |first=P.W.L. |date=2010-01-01 |title=BPMN: A meta model for the Happy Path |url=https://cris.maastrichtuniversity.nl/en/publications/bpmn-a-meta-model-for-the-happy-path/ |journal=BPMN: A meta model for the Happy Path |series=METEOR Research Memorandum |doi=10.26481/umamet.2010003}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://xunitpatterns.com/happy%20path.html |title=happy path |last=Meszaros |first=Gerard |website=xUnit Patterns |access-date=2018-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019003644/http://xunitpatterns.com/happy%20path.html |archive-date=2017-10-19 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Mısalı, kredit karta nomerlerin tekseretuǵın funkciya ushın baxıtlı jol — tekseriw qaǵıydalarınıń hesh biri qáte bermeytuǵın, solay etip orınlanıwdıń aqırına shekem tabıslı dawam etip, unamlı juwap payda etetuǵın jaǵday.

Baxıtlı joldıń process adımları qollanıw jaǵdayı kontekstinde de qollanıladı. Baxıtlı joldan ayırmashılıǵı, alternativ aǵım hám ayrıqsha jaǵday aǵımınıń process adımları da hújjetlestiriliwi múmkin&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.modernanalyst.com/Careers/InterviewQuestions/tabid/128/ID/804/What-is-the-difference-between-a-use-case-alternative-flow-and-an-exception-flow.aspx|title=Alternate &amp; Exception Flow}}&lt;/ref&gt;.

Baxıtlı jol testi — belgili kiris maǵlıwmatın qollanatuǵın, ayrıqsha jaǵdaylarsız orınlanatuǵın hám kútilgen shıǵıs maǵlıwmatın payda etetuǵın anıq belgilengen [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayı]]&lt;ref name=&quot;edw14&quot;&gt;{{cite book |last1=Edwards |first1=Stephen H. |last2=Shams |first2=Zalia |year=2014 |chapter=Do student programmers all tend to write the same software tests? |title=Proceedings of the 2014 conference on Innovation &amp; technology in computer science education - ITiCSE '14 |pages=171–176 |doi=10.1145/2591708.2591757 |isbn=9781450328333 |s2cid=18184659}}&lt;/ref&gt;. Baxıtlı joldı testlew sistemanıń óz funkcional talaplarına sáykes keletuǵının kórsete aladı, biraq ol qáte jaǵdayların durıs qayta islewge kepillik bermeydi hám jasırın qátelerdi tabıwǵa járdem bermeydi&lt;ref name=&quot;coh05&quot;&gt;{{cite book |last1=Cohen |first1=Julie |last2=Plakosh |first2=Dan |last3=Keeler |first3=Kristi |year=2005 |title=Robustness Testing of Software-Intensive Systems: Explanation and Guide |type=Technical report |publisher=Carnegie Mellon University, Software Engineering Institute |id=CMU/SEI-2005-TN-015 |doi=10.1184/R1/6583508.v1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;edw14&quot; /&gt;.

«Baxıtlı kún» (yamasa «quyashlı kún») scenariyi hám «altın jol» — baxıtlı joldıń jargon sinonimleri&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/happy-path|title=Cambridge Dictionary}}&lt;/ref&gt;.

Qollanıw jaǵdayların analizlewde tek bir baxıtlı jol boladı, biraq qálegen sandaǵı qosımsha alternativ jol scenariyleri bolıwı múmkin. Olardıń barlıǵı jaramlı qosımsha nátiyjeler bolıp tabıladı. Eger jaramlı alternativalar bar bolsa, baxıtlı jol ádettegi yamasa eń itimal unamlı alternativa retinde anıqlanadı. Analiz sonday-aq bir yamasa bir neshe ayrıqsha jaǵday jolın kórsetiwi múmkin. Ayrıqsha jaǵday jolı nasazlıq jaǵdayınıń nátiyjesinde tańlanadı. Qollanıw jaǵdayları hám olardan kelip shıǵatuǵın óz-ara tásirler ádette Unifikaciyalanǵan modellestiriw tili (UML) yamasa SysML sıyaqlı grafikalıq tillerde modellestiriledi&lt;ref&gt;''Flexible Views for View-based Model-driven Development'' By Burger, Erik. KIT Scientific Publishing, Nov 14, 2014. Pg. 250.&lt;/ref&gt;.

== Baxıtsız jol ==
Baxıtlı jollarǵa qarama-qarsı túsinik ushın kelisilgen at joq: olar muńlı jollar, jaman jollar yamasa ayrıqsha jaǵday jolları dep atalıwı múmkin. «Baxıtsız jol» termini ataqlılıqqa iye bolmaqta, sebebi ol «baxıtlı jolǵa» tolıq qarama-qarsılıqtı bildiredi hám sol kontekstti saqlaydı. Ádette qosımsha «baxıtsız jol» bolmaydı, bul usınday «termindi» mánissiz etedi, sebebi baxıtlı jol eń aqırına shekem jetedi, al «baxıtsız jol» qısqaraq boladı, waqtınan burın tamamlanadı hám qálegen aqırǵa, yaǵnıy hátte sheber (wizard) programmasınıń aqırǵı betine de jetpeydi. Bir baxıtlı joldan ayırmashılıǵı, isler nadurıs kete alatuǵın kóplegen hár túrli usıllar bar, sonlıqtan «baxıtsız joldı» anıqlaw ushın bir ǵana kriteriya joq&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What is the &quot;happy path&quot;? |url=https://blog.zeplin.io/what-is-the-happy-path/ |access-date=2024-11-26 |website=Zeplin Gazette |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalastırıw]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>92rrf7msh0p71m3s7at23duwk7dlzs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Test ortalıǵı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48732</id>
    <revision>
      <id>275517</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Programmalıq támiynattı testlew|Programmalıq támiynattı testlewde]] '''test ortalıǵı''' — qosımshanı yamasa komponentti testlewge járdem beriw ushın sazlanǵan «stablar» hám basqarıwshılar (driver) jıynaǵı&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://glossary.istqb.org/en_US/term/test-harness |title=Test Harness |publisher=ISTQB Glossary |access-date=10 September 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Rocha |first1=Camila Ribeiro |last2=Martins |first2=Elian...»</comment>
      <origin>275517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3914" sha1="7n4u3b8e62r7omur5or4l8sy30rcr9s" xml:space="preserve">[[Programmalıq támiynattı testlew|Programmalıq támiynattı testlewde]] '''test ortalıǵı''' — qosımshanı yamasa komponentti testlewge járdem beriw ushın sazlanǵan «stablar» hám basqarıwshılar (driver) jıynaǵı&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://glossary.istqb.org/en_US/term/test-harness |title=Test Harness |publisher=ISTQB Glossary |access-date=10 September 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Rocha |first1=Camila Ribeiro |last2=Martins |first2=Eliane |date=2008 |title=A Method for Model Based Test Harness Generation for Component Testing |journal=Journal of the Brazilian Computer Society |volume=14 |page=8 |doi=10.1007/BF03192549 |url=https://rdcu.be/dlLqi |access-date=10 September 2023 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Ol tolıq infrastruktura qoljetimsiz yamasa qálemegen jaǵdaylarda testlew ortalıqları yamasa konteynerler ushın imitaciyalıq infrastruktura wazıypasın atqaradı.

Test ortalıqları [[Testlewdi avtomatlastırıw|testlerdi avtomatlastırıwǵa]] múmkinshilik beredi. Olar funkciyalardı berilgen parametrler menen shaqıradı, nátiyjelerdi shıǵara aladı hám olardı qálegen mánis penen salıstıra aladı. Test ortalıǵı islep shıǵılǵan kod ushın ilgek (hook) usınadı, bul kod avtomatlastırıw freymvorkı járdeminde testlenedi.

Test ortalıǵı qosımshanıń óndirislik infrastrukturasınıń barlıǵı yamasa bir bólegi qoljetimsiz bolǵanda testlewdi jeńillestiriw ushın qollanıladı. Bunıń sebepleri licenziya qárejetleri, testlew ortalıqların tarmaqtan fizikalıq túrde ajıratıwdı talap etetuǵın qáwipsizlik máseleleri, resurslardıń sheklengenligi bolıwı múmkin. Yamasa ol tolıq qosımshalardan esaplanǵan maǵlıwmatlardıń ornına aldın ala anıqlanǵan test maǵlıwmatların hám kishirek programmalıq komponentlerdi usınıw arqalı testlerdi orınlaw tezligin arttırıw ushın ǵana qollanılıwı múmkin.

Bul ayırım maqsetlerge modullik testlew freymvorkı quralları, «stablar» yamasa basqarıwshılar arqalı erisiliwi múmkin&lt;ref&gt;[http://istqbexamcertification.com/what-is-test-harness-unit-test-framework-tools-in-software-testing/ ISTQB Exam Certification - &quot;What is Test harness/ Unit test framework tools in software testing?&quot;], accessed 19 October 2015&lt;/ref&gt;.

== Mısal ==
Meynfreym kompyuterindegi qosımsha menen baylanısıwı kerek bolǵan qosımshanı islep shıǵıwǵa urınǵanda, biraq islep shıǵıw waqtında meynfreym qoljetimsiz bolsa, onıń ornına qollanıw ushın test ortalıǵı dúziliwi múmkin. Bul ádette quramalı bolǵan operaciyalardıń aldın ala anıqlanǵan maǵlıwmatlar menen juwaplardı usınıw arqalı az resurs penen qayta islene alatuǵının bildiriwi múmkin, sonda meynfreym orınlaytuǵın esaplawlardıń keregi bolmaydı.

Test ortalıǵı proekt nátiyjeleriniń bir bólegi bolıwı múmkin. Ol qosımshanıń derek kodınan bólek saqlanıwı hám bir neshe proektte qayta qollanılıwı múmkin. Test ortalıǵı qosımshanıń funkcionallıǵın imitaciyalaydı. Ol testler jıynaqları, test jaǵdayları yamasa test esabatları haqqında hesh nárse bilmeydi. Olardı testlew freymvorkı hám oǵan baylanıslı avtomatlastırılǵan testlew quralları usınadı.

Onıń jumısınıń bir bólegi — tiyisli test fiksturaların (test fixture) tayarlaw.

Ádette test ortalıǵı Java sıyaqlı belgili bir islep shıǵıw ortalıǵına arnalǵan boladı. Biraq quramalıraq sistemalarda qollanıw ushın óz-ara islesiwshilikti tekseretuǵın test ortalıqları da islep shıǵılǵan&lt;ref&gt;Ricardo Jardim-Gonçalves, Jörg Müller, Kai Mertins, Martin Zelm, editors, [https://books.google.com/books?id=JZRDvNC78ZcC&amp;q=%5B3%5D&amp;pg=PA650 ''Enterprise Interoperability II: New Challenges and Approaches''], Springer, 2007, p. 674, accessed 19 October 2015&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]</text>
      <sha1>7n4u3b8e62r7omur5or4l8sy30rcr9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>HCL AppScan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48733</id>
    <revision>
      <id>275526</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «'''HCL AppScan''' (burın '''IBM AppScan''' dep atalǵan) — aldın IBM kompaniyasınıń Rational Software bóliminiń quramında bolǵan stol hám veb-qáwipsizlikti testlew hám baqlaw qurallarınıń toparı. 2019-jılı iyul ayında bul ónimdi HCLTech kompaniyası satıp aldı&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/hcl-now-fully-controls-ibm-software-including-notes-and-domino/|title=HCL now fully controls IBM software including Notes and Domino|la...»</comment>
      <origin>275526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5727" sha1="7x1uei0kvimixa8qp1672u70tvz9o36" xml:space="preserve">'''HCL AppScan''' (burın '''IBM AppScan''' dep atalǵan) — aldın IBM kompaniyasınıń Rational Software bóliminiń quramında bolǵan stol hám veb-qáwipsizlikti testlew hám baqlaw qurallarınıń toparı. 2019-jılı iyul ayında bul ónimdi HCLTech kompaniyası satıp aldı&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/hcl-now-fully-controls-ibm-software-including-notes-and-domino/|title=HCL now fully controls IBM software including Notes and Domino|last=Kwan|first=Campbell|website=ZDNet|language=en|access-date=2019-09-16}}&lt;/ref&gt;. Házirgi waqıtta ol HCLTech kompaniyasınıń ónimlerdi islep shıǵıw bólimi — HCLSoftware brendi astında satılmaqta.

==Tariyxı==
AppScan dáslep izrailli Sanctum Ltd. (burın Perfecto Technologies) programmalıq támiynat kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan hám birinshi ret 1998-jılı shıǵarılǵan. Bir jıldan keyin Sanctum óziniń veb-qáwipsizlik xızmetin keńeytip, AppShield dep atalǵan qosımshalar ushın tarmaqlıq ekrandı shıǵardı&lt;ref&gt;{{cite news|title=New tool blocks wily e-comm hacker tricks|url=http://www.cnn.com/TECH/computing/9909/07/ecomm.hack.idg/index.html|author=Ellen Messmer|date=7 September 1999|accessdate=17 November 2010|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;. AppShield-tiń birinshi versiyasın Gili Raanan basqarǵan topar islep shıqtı hám ol arnawlı Linux serverinde isledi.

AppScan-nıń 2.0 versiyası 2001-jılı fevral ayında shıǵarıldı. Oǵan siyasattı tanıw mexanizmi hám bilimler bazası, avtomatikalıq hám sazlanatuǵın skanerlew mexanizmi hám hújimlerdi imitaciyalawshı qosıldı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mimoso|first=Michael S.|title=AppScan release secures Web applications|url=http://searchsecurity.techtarget.com/news/520223/Quick-Takes-AppScan-release-secures-Web-applications|newspaper=SearchSecurity|date=6 February 2001}}&lt;/ref&gt;. 3-versiya 2002-jılı aprel ayında shıǵarıldı. Oǵan hár túrli wazıypalar hár túrli testlewshilerge tapsırıla alatuǵın birgelikte testlew múmkinshilikleri hám programmanıń skanerlew hám esabat bólimlerinde paydalanıwshı interfeysiniń bir qatar jaqsılanıwları qosıldı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Costello|first=Sam|title=Sanctum boosts tests, reports in AppScan 3.0|url=http://www.computerworld.com.au/article/23334/sanctum_boosts_tests_reports_appscan_3_0/|newspaper=Computerworld|date=30 April 2002}}&lt;/ref&gt;. 2003-jılǵa kelip AppScan-dı 500-den aslam korporativ klient qollandı hám onıń jıllıq tabısı derlik 30 million AQSH dollarına jetti&lt;ref name=Jpost&gt;{{cite news|title=Sanctum acquired by Watchfire|url=http://www.ivc-online.com/ivcWeeklyItem.asp?articleID=2015|newspaper=Israel Venture Capital Research Center|date=26 July 2004}}&lt;/ref&gt;.

2004-jılı iyul ayında Sanctum kompaniyasın WebXM dep atalǵan veb-qosımshalardı basqarıw platformasın islep shıqqan, Massachusets shtatında jaylasqan Watchfire kompaniyası satıp aldı. AppScan Watchfire kompaniyasınıń tiykarǵı ónimine aylandı, al Sanctum kompaniyasınıń Izraildiń Gercliya qalasındaǵı izertlew hám islep shıǵıw (R&amp;D) orayı Watchfire kompaniyasınıń tiykarǵı izertlew hám islep shıǵıw orayına aylandı&lt;ref name=Jpost /&gt;.

2007-jılı iyun ayında Watchfire kompaniyasın IBM satıp aldı hám onı Rational Software ónimler qatarına kirgizdi. Bul IBM kompaniyasına islep shıǵıwshılarǵa qosımshanıń óziniń qáwipsizligin jáne de kúsheytiwge járdem beretuǵın jańa quraldı qosıw arqalı qosımshanı islep shıǵıwdıń ómirlik cikliniń kóbirek bólegin qamtıwǵa múmkinshilik berdi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ogren|first=Eric|title=AppScan lives on with IBM|url=http://blogs.computerworld.com/node/5652|newspaper=Computerworld|date=8 June 2007|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110131081131/http://blogs.computerworld.com/node/5652|archivedate=31 January 2011}}&lt;/ref&gt;. Watchfire kompaniyasınıń izertlew hám islep shıǵıw orayı IBM kompaniyasınıń Izraildegi izertlew hám islep shıǵıw laboratoriyalarına qosıldı&lt;ref&gt;{{cite news|title=Watchfire Israel goes to IBM|url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000219398|newspaper=Globes|date=7 June 2007}}&lt;/ref&gt;.

2009-jılı IBM Ounce Labs kompaniyasın satıp aldı hám programmalıq támiynattıń derek kodındaǵı hálsizliklerdi tabıw hám dúzetiw ushın AppScan-ǵa taǵı bir qural qostı. Bul jańa versiya tez arada AppScan-nıń bólek redakciyası — AppScan Source Edition retinde qayta qaplandı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Rick|first=Whiting|title=IBM: Design Security Into New Applications During Development|url=http://www.crn.com/news/security/225500021/ibm-design-security-into-new-applications-during-development.htm;jsessionid=sAdQrMEqh7kWNepNsBEm-w**.ecappj02|newspaper=CRN|date=8 June 2010|archive-date=12 September 2014|access-date=10 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912030836/http://www.crn.com/news/security/225500021/ibm-design-security-into-new-applications-during-development.htm;jsessionid=sAdQrMEqh7kWNepNsBEm-w**.ecappj02|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

2019-jılı iyun ayında HCL kompaniyası IBM kompaniyasınıń birgelikte islew, kommerciya, cifrlı tájiriybe, AppScan hám BigFix sheshimleriniń ayırımların satıp aldı&lt;ref&gt;[https://www.ibm.com/supply-chain/hcl-divestiture HCL Technologies to acquire select IBM software products]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hcltech.com/press-releases/products-and-platforms/hcl-technologies-acquire-select-ibm-software-products-18b HCL Technologies to Acquire Select IBM Software Products for $1.8B]&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Satılǵan IBM ónimleri]]</text>
      <sha1>7x1uei0kvimixa8qp1672u70tvz9o36</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>275700</id>
      <parentid>275526</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>9299</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>275700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5964" sha1="7pczwdudiefboyopzw8btoa1mgjtlcp" xml:space="preserve">'''HCL AppScan''' (burın '''IBM AppScan''' dep atalǵan) — aldın IBM kompaniyasınıń Rational Software bóliminiń quramında bolǵan stol hám veb-qáwipsizlikti testlew hám baqlaw qurallarınıń toparı. 2019-jılı iyul ayında bul ónimdi HCLTech kompaniyası satıp aldı&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/hcl-now-fully-controls-ibm-software-including-notes-and-domino/|title=HCL now fully controls IBM software including Notes and Domino|last=Kwan|first=Campbell|website=ZDNet|language=en|access-date=2019-09-16}}&lt;/ref&gt;. Házirgi waqıtta ol HCLTech kompaniyasınıń ónimlerdi islep shıǵıw bólimi — HCLSoftware brendi astında satılmaqta.

==Tariyxı==
AppScan dáslep izrailli Sanctum Ltd. (burın Perfecto Technologies) programmalıq támiynat kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan hám birinshi ret 1998-jılı shıǵarılǵan. Bir jıldan keyin Sanctum óziniń veb-qáwipsizlik xızmetin keńeytip, AppShield dep atalǵan qosımshalar ushın tarmaqlıq ekrandı shıǵardı&lt;ref&gt;{{cite news|title=New tool blocks wily e-comm hacker tricks|url=http://www.cnn.com/TECH/computing/9909/07/ecomm.hack.idg/index.html|author=Ellen Messmer|date=7 September 1999|accessdate=17 November 2010|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;. AppShield-tiń birinshi versiyasın Gili Raanan basqarǵan topar islep shıqtı hám ol arnawlı Linux serverinde isledi.

AppScan-nıń 2.0 versiyası 2001-jılı fevral ayında shıǵarıldı. Oǵan siyasattı tanıw mexanizmi hám bilimler bazası, avtomatikalıq hám sazlanatuǵın skanerlew mexanizmi hám hújimlerdi imitaciyalawshı qosıldı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mimoso|first=Michael S.|title=AppScan release secures Web applications|url=http://searchsecurity.techtarget.com/news/520223/Quick-Takes-AppScan-release-secures-Web-applications|newspaper=SearchSecurity|date=6 February 2001}}&lt;/ref&gt;. 3-versiya 2002-jılı aprel ayında shıǵarıldı. Oǵan hár túrli wazıypalar hár túrli testlewshilerge tapsırıla alatuǵın birgelikte testlew múmkinshilikleri hám programmanıń skanerlew hám esabat bólimlerinde paydalanıwshı interfeysiniń bir qatar jaqsılanıwları qosıldı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Costello|first=Sam|title=Sanctum boosts tests, reports in AppScan 3.0|url=http://www.computerworld.com.au/article/23334/sanctum_boosts_tests_reports_appscan_3_0/|newspaper=Computerworld|date=30 April 2002}}&lt;/ref&gt;. 2003-jılǵa kelip AppScan-dı 500-den aslam korporativ klient qollandı hám onıń jıllıq tabısı derlik 30 million AQSH dollarına jetti&lt;ref name=Jpost&gt;{{cite news|title=Sanctum acquired by Watchfire|url=http://www.ivc-online.com/ivcWeeklyItem.asp?articleID=2015|newspaper=Israel Venture Capital Research Center|date=26 July 2004}}&lt;/ref&gt;.

2004-jılı iyul ayında Sanctum kompaniyasın WebXM dep atalǵan veb-qosımshalardı basqarıw platformasın islep shıqqan, Massachusets shtatında jaylasqan Watchfire kompaniyası satıp aldı. AppScan Watchfire kompaniyasınıń tiykarǵı ónimine aylandı, al Sanctum kompaniyasınıń Izraildiń Gercliya qalasındaǵı izertlew hám islep shıǵıw (R&amp;D) orayı Watchfire kompaniyasınıń tiykarǵı izertlew hám islep shıǵıw orayına aylandı&lt;ref name=Jpost /&gt;.

2007-jılı iyun ayında Watchfire kompaniyasın IBM satıp aldı hám onı Rational Software ónimler qatarına kirgizdi. Bul IBM kompaniyasına islep shıǵıwshılarǵa qosımshanıń óziniń qáwipsizligin jáne de kúsheytiwge járdem beretuǵın jańa quraldı qosıw arqalı qosımshanı islep shıǵıwdıń ómirlik cikliniń kóbirek bólegin qamtıwǵa múmkinshilik berdi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ogren|first=Eric|title=AppScan lives on with IBM|url=http://blogs.computerworld.com/node/5652|newspaper=Computerworld|date=8 June 2007|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110131081131/http://blogs.computerworld.com/node/5652|archivedate=31 January 2011}}&lt;/ref&gt;. Watchfire kompaniyasınıń izertlew hám islep shıǵıw orayı IBM kompaniyasınıń Izraildegi izertlew hám islep shıǵıw laboratoriyalarına qosıldı&lt;ref&gt;{{cite news|title=Watchfire Israel goes to IBM|url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000219398|newspaper=Globes|date=7 June 2007}}&lt;/ref&gt;.

2009-jılı IBM Ounce Labs kompaniyasın satıp aldı hám programmalıq támiynattıń derek kodındaǵı hálsizliklerdi tabıw hám dúzetiw ushın AppScan-ǵa taǵı bir qural qostı. Bul jańa versiya tez arada AppScan-nıń bólek redakciyası — AppScan Source Edition retinde qayta qaplandı&lt;ref&gt;{{cite news|last=Rick|first=Whiting|title=IBM: Design Security Into New Applications During Development|url=http://www.crn.com/news/security/225500021/ibm-design-security-into-new-applications-during-development.htm;jsessionid=sAdQrMEqh7kWNepNsBEm-w**.ecappj02|newspaper=CRN|date=8 June 2010|archive-date=12 September 2014|access-date=10 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912030836/http://www.crn.com/news/security/225500021/ibm-design-security-into-new-applications-during-development.htm;jsessionid=sAdQrMEqh7kWNepNsBEm-w**.ecappj02|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140912030836/http://www.crn.com/news/security/225500021/ibm-design-security-into-new-applications-during-development.htm;jsessionid=sAdQrMEqh7kWNepNsBEm-w**.ecappj02|archivedate=12 September 2014}}&lt;/ref&gt;.

2019-jılı iyun ayında HCL kompaniyası IBM kompaniyasınıń birgelikte islew, kommerciya, cifrlı tájiriybe, AppScan hám BigFix sheshimleriniń ayırımların satıp aldı&lt;ref&gt;[https://www.ibm.com/supply-chain/hcl-divestiture HCL Technologies to acquire select IBM software products]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hcltech.com/press-releases/products-and-platforms/hcl-technologies-acquire-select-ibm-software-products-18b HCL Technologies to Acquire Select IBM Software Products for $1.8B]&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Satılǵan IBM ónimleri]]</text>
      <sha1>7pczwdudiefboyopzw8btoa1mgjtlcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>InspectIT</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48734</id>
    <revision>
      <id>275527</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «'''inspectIT''' — Java qosımshaların diagnostikalaw, analizlew hám baqlawǵa múmkinshilik beretuǵın, ashıq kodlı qosımshalardıń ónimliligin basqarıw (APM) quralı. inspectIT quralın Shtutgarttaǵı (Germaniya) NovaTec Consulting GmbH IT konsalting kompaniyası islep shıqqan, biraq 2015-jılı avgust ayında ol ashıq kodlı etildi.  == Funkcionallıǵı == inspectIT «paydalanıwshı tranzakciyasına baǵdarlanǵan» tásilge ámel etedi, bunda pay...»</comment>
      <origin>275527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4186" sha1="l34rg8oqk2q2vg02ei2myhgabjewx05" xml:space="preserve">'''inspectIT''' — Java qosımshaların diagnostikalaw, analizlew hám baqlawǵa múmkinshilik beretuǵın, ashıq kodlı qosımshalardıń ónimliligin basqarıw (APM) quralı. inspectIT quralın Shtutgarttaǵı (Germaniya) NovaTec Consulting GmbH IT konsalting kompaniyası islep shıqqan, biraq 2015-jılı avgust ayında ol ashıq kodlı etildi.

== Funkcionallıǵı ==
inspectIT «paydalanıwshı tranzakciyasına baǵdarlanǵan» tásilge ámel etedi, bunda paydalanıwshılardıń anıq sorawların analizlewge itibar beriledi. inspectIT baqlap turǵan sistemaǵa jiberilgen hárbir soraw ushın ''shaqırıwlar izbe-izligi'' dep atalatuǵın tolıq shaqırıwlar teregi dúziledi. ''Shaqırıwlar izbe-izlikleri'' instrumentaciyalanǵan metodlardıń barlıq shaqırıwlarınıń dál orınlanıw waqıtların óz ishine aladı. Bul maǵlıwmat járdeminde paydalanıwshılardıń sorawları analizlene aladı hám itimal máselelerdiń tiykarǵı sebepleri anıqlana aladı. Sonday-aq ''shaqırıwlar izbe-izliklerine'' [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazalarına]] jiberilgen barlıq sorawlar kiredi. Olar maǵlıwmatlar bazasına kiriw qatlamındaǵı yamasa belgili bir sorawlardaǵı máselelerdi anıqlaw hám sheshiw ushın qollanıla aladı.

1.8.1 versiyasınan baslap inspectIT haqıyqıy paydalanıwshılardı baqlaw funkcionallıǵın usınadı. Ol paydalanıwshınıń, mısalı, veb-sayt yamasa veb-qosımsha menen óz-ara tásirin jazıp aladı.

== Arxitekturası ==
inspectIT arxitekturası úsh tiykarǵı komponentten turadı:
* '''inspectIT Agent''' — ol baqlanıwı kerek bolǵan sistemaǵa integraciyalanadı, integraciyalanǵan ólshew noqatlarınan diagnostikalıq informaciyanı jıynaydı hám jıynalǵan maǵlıwmatlardı oraylıq ''inspectIT Server'' komponentine jiberedi. Agent oraylıq processor hám yadtı qollanıw jaǵınan nıshanalı sistemaǵa ilajı barınsha az qosımsha júkleme túsiretuǵınday etip joybarlanǵan.
* '''inspectIT Server''' (sonday-aq ''oraylıq ólshewler saqlawı'' (CMR) dep te ataladı) — ol inspectIT agentleri jibergen diagnostikalıq informaciyanı qabıl etedi, qayta isleydi, saqlaydı hám onı inspectIT paydalanıwshı interfeysine usınadı.
* '''inspectIT User Interface''' (paydalanıwshı interfeysi) — Eclipse RPC tiykarındaǵı qosımsha. Ol ''inspectIT Server'' usınǵan diagnostikalıq informaciyanı analizlewge múmkinshilik beredi.

== Islew principi ==
JVM-de Java klasların júklew processi waqtında júklengen klaslardıń Java baytkodın uslap alıwǵa hám ózgertiwge qábiletli Java tiykarındaǵı agent&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://docs.oracle.com/javase/1.5.0/docs/api/java/lang/instrument/package-summary.html|title=java.lang.instrument (Java 2 Platform SE 5.0)|website=docs.oracle.com|access-date=2017-04-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://docs.oracle.com/javase/6/docs/api/index.html?java/lang/instrument/package-summary.html|title=Java Platform SE 6|website=docs.oracle.com|access-date=2017-04-26}}&lt;/ref&gt; klaslardı júklew processine integraciyalanadı. Profilerlerden ayırmashılıǵı, inspectIT ólshewlerdiń qosımsha júklemesin minimal dárejede saqlaw ushın ólshew noqatların tek belgili bir orınlarǵa ǵana kirgizedi. Bul tásil paydalanıwshıǵa qosımshanıń [[Derek kodı|derek kodın]] ózgertpey-aq, oǵan ólshew noqatların kórinbeytuǵın túrde kirgiziwge múmkinshilik beredi.

== Tariyxı hám atı ==
inspectIT quralın islep shıǵıw 2005-jılı NovaSpy atı menen jabıq kodlı programmalıq támiynat retinde baslandı. 2008-jılı ol inspectIT dep qayta ataldı, al birinshi úlken versiyası (1.0 versiyası) 2010-jılı mart ayında shıǵarıldı. Sonnan berli jańa versiyalar turaqlı túrde shıǵarılıp kelmekte.

=== Ashıq kodlı ===
2015-jıl 14-avgustta inspectIT Apache License, Version 2.0 (ALv2) licenziyası boyınsha ashıq kodlı programmalıq támiynat retinde qoljetimli boldı.

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Sistemalı programmalıq támiynat]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]]
[[Kategoriya:Sapanı basqarıw]]
[[Kategoriya:Programmalıq támiynat ónimliligin basqarıw]]</text>
      <sha1>l34rg8oqk2q2vg02ei2myhgabjewx05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sapanı basqarıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48735</id>
    <revision>
      <id>275529</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sistemalı oylaw]] [[Kategoriya:Sapa]] [[Kategoriya:Óndiris]] [[Kategoriya:Bahalaw usılları]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] [[Kategoriya:Biznes processler]]»</comment>
      <origin>275529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186" sha1="pwajz9dmnsqtkludu8r7tny0z2pdk30" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sistemalı oylaw]]
[[Kategoriya:Sapa]]
[[Kategoriya:Óndiris]]
[[Kategoriya:Bahalaw usılları]]
[[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]]
[[Kategoriya:Biznes processler]]</text>
      <sha1>pwajz9dmnsqtkludu8r7tny0z2pdk30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sistemalı oylaw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48736</id>
    <revision>
      <id>275530</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sistemalı analiz]]»</comment>
      <origin>275530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="fr5w4hbbs3bx0wy8p4bveavhs5q5hbp" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sistemalı analiz]]</text>
      <sha1>fr5w4hbbs3bx0wy8p4bveavhs5q5hbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sistemalı analiz</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48737</id>
    <revision>
      <id>275531</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Analiz]] [[Kategoriya:Sistemalar teoriyası]]»</comment>
      <origin>275531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="jrdyxw43hwt2r09bhw4wigvpuxgvw3h" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Analiz]]
[[Kategoriya:Sistemalar teoriyası]]</text>
      <sha1>jrdyxw43hwt2r09bhw4wigvpuxgvw3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Analiz</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48738</id>
    <revision>
      <id>275532</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw kónlikpeleri]] [[Kategoriya:Filosofiyalıq metodologiya]] [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw usılları]]»</comment>
      <origin>275532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="9kxiaaiuhbnlg5ksklur1g1q4u309rk" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw kónlikpeleri]]
[[Kategoriya:Filosofiyalıq metodologiya]]
[[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw usılları]]</text>
      <sha1>9kxiaaiuhbnlg5ksklur1g1q4u309rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sapa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48739</id>
    <revision>
      <id>275534</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Bahalaw]]»</comment>
      <origin>275534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="f5mo8dlqsqlo1q6brhq78lnxcqqkavc" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Bahalaw]]</text>
      <sha1>f5mo8dlqsqlo1q6brhq78lnxcqqkavc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Bahalaw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48740</id>
    <revision>
      <id>275535</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Analiz]] [[Kategoriya:Ózgerislerdi basqarıw]] [[Kategoriya:Sheshim qabıl etiw]]»</comment>
      <origin>275535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="96cro7vw1hclq3gg28e70qwtypfqim4" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Analiz]]
[[Kategoriya:Ózgerislerdi basqarıw]]
[[Kategoriya:Sheshim qabıl etiw]]</text>
      <sha1>96cro7vw1hclq3gg28e70qwtypfqim4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ózgerislerdi basqarıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48741</id>
    <revision>
      <id>275536</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] [[Kategoriya:Ózgeris]]»</comment>
      <origin>275536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="1uo0ghy5lco1w7v2l24gna6thyu6sau" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]]
[[Kategoriya:Ózgeris]]</text>
      <sha1>1uo0ghy5lco1w7v2l24gna6thyu6sau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sheshim qabıl etiw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48742</id>
    <revision>
      <id>275537</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]]»</comment>
      <origin>275537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="igtmh5r6ylbjfw6r3uvdl5qz9ybo4bv" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]]</text>
      <sha1>igtmh5r6ylbjfw6r3uvdl5qz9ybo4bv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Bahalaw usılları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48743</id>
    <revision>
      <id>275538</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Bahalaw]] [[Kategoriya:Metodologiya]]»</comment>
      <origin>275538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="f6m5flosbwkshervjnq2botj7ld30ll" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Bahalaw]]
[[Kategoriya:Metodologiya]]</text>
      <sha1>f6m5flosbwkshervjnq2botj7ld30ll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Metodologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48744</id>
    <revision>
      <id>275539</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Proceduralıq bilim]] [[Kategoriya:Usıllar]]»</comment>
      <origin>275539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="o8qkdlgkdcet6kf64qna350aeeyyy8w" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Proceduralıq bilim]]
[[Kategoriya:Usıllar]]</text>
      <sha1>o8qkdlgkdcet6kf64qna350aeeyyy8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Proceduralıq bilim</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48745</id>
    <revision>
      <id>275540</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Bilim]]»</comment>
      <origin>275540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="k8ofxpvubcpohaxtd4q3nl69oy0fxj8" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Bilim]]</text>
      <sha1>k8ofxpvubcpohaxtd4q3nl69oy0fxj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Usıllar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48746</id>
    <revision>
      <id>275541</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Kónlikpeler]]»</comment>
      <origin>275541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="cdkpterum1l713pa0anrbrcyn6wlhgi" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Kónlikpeler]]</text>
      <sha1>cdkpterum1l713pa0anrbrcyn6wlhgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Kónlikpeler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48747</id>
    <revision>
      <id>275542</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:44:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Úyreniw]] [[Kategoriya:Proceduralıq bilim]]»</comment>
      <origin>275542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="s4kupm0ot7q6fxd83cr9znl43hyyb0b" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Úyreniw]]
[[Kategoriya:Proceduralıq bilim]]</text>
      <sha1>s4kupm0ot7q6fxd83cr9znl43hyyb0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Úyreniw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48748</id>
    <revision>
      <id>275543</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Minez-qulıqtı ózgertiw]] [[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Bilimlendiriw]]»</comment>
      <origin>275543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="7gdzcbrpzcerrv6vecj1xcapvlyfi10" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Minez-qulıqtı ózgertiw]]
[[Kategoriya:Tanıp biliw]]
[[Kategoriya:Bilimlendiriw]]</text>
      <sha1>7gdzcbrpzcerrv6vecj1xcapvlyfi10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Minez-qulıqtı ózgertiw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48749</id>
    <revision>
      <id>275544</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adam minez-qulqı]] [[Kategoriya:Ózgeris]]»</comment>
      <origin>275544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="qkuz3366k4bencrz861lrfnei3sdl35" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Adam minez-qulqı]]
[[Kategoriya:Ózgeris]]</text>
      <sha1>qkuz3366k4bencrz861lrfnei3sdl35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Adam minez-qulqı</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48750</id>
    <revision>
      <id>275545</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adamlar]] [[Kategoriya:Minez-qulıq]]»</comment>
      <origin>275545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="h4nx9gyd9wwcx7uqzqdcporr6pvpqdq" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Adamlar]]
[[Kategoriya:Minez-qulıq]]</text>
      <sha1>h4nx9gyd9wwcx7uqzqdcporr6pvpqdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ózgeris</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48751</id>
    <revision>
      <id>275546</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:50:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túsinikler]]»</comment>
      <origin>275546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="k0tz28elb7ax9pc3qiei62c3o7ipsxe" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Túsinikler]]</text>
      <sha1>k0tz28elb7ax9pc3qiei62c3o7ipsxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Túsinikler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48752</id>
    <revision>
      <id>275547</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Obektler]]»</comment>
      <origin>275547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="mxqtfsmyoycwe113x297umlswameosv" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]
[[Kategoriya:Obektler]]</text>
      <sha1>mxqtfsmyoycwe113x297umlswameosv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Máselelerdi sheshiw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48753</id>
    <revision>
      <id>275548</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Izertlew]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]]»</comment>
      <origin>275548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="eo2ozge21iftmwievtw8vm5rbxlgnf5" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tanıp biliw]]
[[Kategoriya:Izertlew]]
[[Kategoriya:Adam iskerligi]]</text>
      <sha1>eo2ozge21iftmwievtw8vm5rbxlgnf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Tanıp biliw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48754</id>
    <revision>
      <id>275549</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Kognitivlik psixologiya]] [[Kategoriya:Kognitivlik ilim]] [[Kategoriya:Neyroilim]] [[Kategoriya:Sana]]»</comment>
      <origin>275549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="pxg168hkfqs4p2uf1jhnzdy44ng2th5" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Kognitivlik psixologiya]]
[[Kategoriya:Kognitivlik ilim]]
[[Kategoriya:Neyroilim]]
[[Kategoriya:Sana]]</text>
      <sha1>pxg168hkfqs4p2uf1jhnzdy44ng2th5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Kognitivlik psixologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48755</id>
    <revision>
      <id>275550</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Minez-qulıq haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Psixologiya tarawları]]»</comment>
      <origin>275550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="81eq1bwirk4vyxtdsfyepaxhdhqabox" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Minez-qulıq haqqındaǵı ilimler]]
[[Kategoriya:Psixologiya tarawları]]</text>
      <sha1>81eq1bwirk4vyxtdsfyepaxhdhqabox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Minez-qulıq haqqındaǵı ilimler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48756</id>
    <revision>
      <id>275551</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]»</comment>
      <origin>275551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="2jgjpz93o4rmc2xu8i4g6x6oi8vvcmb" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]</text>
      <sha1>2jgjpz93o4rmc2xu8i4g6x6oi8vvcmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Psixologiya tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48757</id>
    <revision>
      <id>275552</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixologiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]»</comment>
      <origin>275552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="maq0y4pezuq6kf2t4qjkbc0q7ckju45" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Psixologiya]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]</text>
      <sha1>maq0y4pezuq6kf2t4qjkbc0q7ckju45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48758</id>
    <revision>
      <id>275553</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]]»</comment>
      <origin>275553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="juufbzot52kob84tj8my5dy5wryf5vr" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]]</text>
      <sha1>juufbzot52kob84tj8my5dy5wryf5vr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48759</id>
    <revision>
      <id>275554</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]]»</comment>
      <origin>275554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="98vxp47pbuhjjlgxya0180ry9v5gzk3" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]]
[[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]]</text>
      <sha1>98vxp47pbuhjjlgxya0180ry9v5gzk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48760</id>
    <revision>
      <id>275555</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]]»</comment>
      <origin>275555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="904685j2g12m1k7cwnf3s8zioxrqim1" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]]</text>
      <sha1>904685j2g12m1k7cwnf3s8zioxrqim1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48761</id>
    <revision>
      <id>275556</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Wikipedia kategoriyaları]]»</comment>
      <origin>275556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="5eup4ks7si2gyo5vmlqpxhxuf7occr4" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Wikipedia kategoriyaları]]</text>
      <sha1>5eup4ks7si2gyo5vmlqpxhxuf7occr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Wikipedia kategoriyaları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48762</id>
    <revision>
      <id>275557</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Wikipedia kategoriyalaw]] [[Kategoriya:Wikipedia atlar keńisligi]]»</comment>
      <origin>275557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="dyq2kg9sxnq1pckndg3m469lu5uqslr" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Wikipedia kategoriyalaw]]
[[Kategoriya:Wikipedia atlar keńisligi]]</text>
      <sha1>dyq2kg9sxnq1pckndg3m469lu5uqslr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Wikipedia kategoriyalaw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48763</id>
    <revision>
      <id>275558</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Wikipedia navigaciyası]] [[Kategoriya:Wikipedia mazmunın basqarıw]]»</comment>
      <origin>275558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="nupeujwkhyt0dp50ktwsl97zh8478j8" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Wikipedia navigaciyası]]
[[Kategoriya:Wikipedia mazmunın basqarıw]]</text>
      <sha1>nupeujwkhyt0dp50ktwsl97zh8478j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Wikipedia navigaciyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48764</id>
    <revision>
      <id>275559</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mazmun]]»</comment>
      <origin>275559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="3axhd4sel1g3gl4ixdo6dw8s6r2uh25" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Mazmun]]</text>
      <sha1>3axhd4sel1g3gl4ixdo6dw8s6r2uh25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Mazmun</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48765</id>
    <revision>
      <id>275560</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:04:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Bos bet jarattı</comment>
      <origin>275560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Wikipedia mazmunın basqarıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48766</id>
    <revision>
      <id>275561</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Wikipedia basqarıwı]]»</comment>
      <origin>275561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="k7c1tp95crro6q3jfns075ir0cpu7re" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Wikipedia basqarıwı]]</text>
      <sha1>k7c1tp95crro6q3jfns075ir0cpu7re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Wikipedia basqarıwı</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48767</id>
    <revision>
      <id>275562</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mazmun]]»</comment>
      <origin>275562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="3axhd4sel1g3gl4ixdo6dw8s6r2uh25" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Mazmun]]</text>
      <sha1>3axhd4sel1g3gl4ixdo6dw8s6r2uh25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Wikipedia atlar keńisligi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48768</id>
    <revision>
      <id>275563</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Wikipedia atlar keńisligin basqarıw]]»</comment>
      <origin>275563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="dk4btdnojhpxdh0nj9ynt1w4ruf9e6c" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Wikipedia atlar keńisligin basqarıw]]</text>
      <sha1>dk4btdnojhpxdh0nj9ynt1w4ruf9e6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Wikipedia atlar keńisligin basqarıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48769</id>
    <revision>
      <id>275565</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:MediaWiki funkciyaları boyınsha Wikipedia basqarıwı]]»</comment>
      <origin>275565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="i1davf9b4imgcevz3aw6dv1oixbeh8j" xml:space="preserve">[[Kategoriya:MediaWiki funkciyaları boyınsha Wikipedia basqarıwı]]</text>
      <sha1>i1davf9b4imgcevz3aw6dv1oixbeh8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:MediaWiki funkciyaları boyınsha Wikipedia basqarıwı</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48770</id>
    <revision>
      <id>275566</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Wikipedia basqarıwı]]»</comment>
      <origin>275566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="k7c1tp95crro6q3jfns075ir0cpu7re" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Wikipedia basqarıwı]]</text>
      <sha1>k7c1tp95crro6q3jfns075ir0cpu7re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Akademiyalıq pánler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48771</id>
    <revision>
      <id>275567</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]»</comment>
      <origin>275567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="el0dyz08d6fc4gycxhdpx59gg5uutol" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]</text>
      <sha1>el0dyz08d6fc4gycxhdpx59gg5uutol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48772</id>
    <revision>
      <id>275568</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Maqalalar]]»</comment>
      <origin>275568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="igbv2zeki31evjtdydy5m51stwsrpvd" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Maqalalar]]</text>
      <sha1>igbv2zeki31evjtdydy5m51stwsrpvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Kognitivlik ilim</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48773</id>
    <revision>
      <id>275570</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixologiyanıń pánler aralıq tarawları]] [[Kategoriya:Aqıl]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]»</comment>
      <origin>275570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="39o41zzunxb2cig64fd6swti4p97cxu" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Psixologiyanıń pánler aralıq tarawları]]
[[Kategoriya:Aqıl]]
[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]</text>
      <sha1>39o41zzunxb2cig64fd6swti4p97cxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Psixologiyanıń pánler aralıq tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48774</id>
    <revision>
      <id>275571</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixologiya tarawları]] [[Kategoriya:Pánler aralıq tarawlar]]»</comment>
      <origin>275571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="h1njiism7xpvnch2fg47kaphvpuf42w" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Psixologiya tarawları]]
[[Kategoriya:Pánler aralıq tarawlar]]</text>
      <sha1>h1njiism7xpvnch2fg47kaphvpuf42w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Pánler aralıq tarawlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48775</id>
    <revision>
      <id>275572</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]]»</comment>
      <origin>275572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="gy2cno5i9kbh9uxgprau226sv621e90" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]]</text>
      <sha1>gy2cno5i9kbh9uxgprau226sv621e90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48776</id>
    <revision>
      <id>275573</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]]»</comment>
      <origin>275573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="aeqahqe6no71mcju7ugnxv5amwtgnq0" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]]</text>
      <sha1>aeqahqe6no71mcju7ugnxv5amwtgnq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Aqıl</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48777</id>
    <revision>
      <id>275574</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler]]»</comment>
      <origin>275574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="lsa4awvk81d1s3vk7q4nim49mvfut0s" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tanıp biliw]]
[[Kategoriya:Subektler]]
[[Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler]]</text>
      <sha1>lsa4awvk81d1s3vk7q4nim49mvfut0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Subektler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48778</id>
    <revision>
      <id>275575</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]»</comment>
      <origin>275575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="el0dyz08d6fc4gycxhdpx59gg5uutol" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]</text>
      <sha1>el0dyz08d6fc4gycxhdpx59gg5uutol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48779</id>
    <revision>
      <id>275576</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixologiya]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha ilimiy túsinikler]]»</comment>
      <origin>275576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="p75f2vuafhhh3d0wd3zvmdyuav21lgu" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Psixologiya]]
[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha ilimiy túsinikler]]</text>
      <sha1>p75f2vuafhhh3d0wd3zvmdyuav21lgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Tarawlar boyınsha ilimiy túsinikler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48780</id>
    <revision>
      <id>275577</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] [[Kategoriya:Ilim tarawları]] [[Kategoriya:Ilimiy pánler]]»</comment>
      <origin>275577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="65nbsuxdqaxnkgctjuyi0lv1ibc4mnm" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]]
[[Kategoriya:Ilim tarawları]]
[[Kategoriya:Ilimiy pánler]]</text>
      <sha1>65nbsuxdqaxnkgctjuyi0lv1ibc4mnm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48781</id>
    <revision>
      <id>275578</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Túsinikler]]»</comment>
      <origin>275578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="t4gs7mzvsge4ai1kctqqxk7jthng6eb" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]]
[[Kategoriya:Túsinikler]]</text>
      <sha1>t4gs7mzvsge4ai1kctqqxk7jthng6eb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ilim tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48782</id>
    <revision>
      <id>275579</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]]»</comment>
      <origin>275579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="bb4z32ut5npaz36di91oa2h3q3n9x78" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ilim]]
[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]]</text>
      <sha1>bb4z32ut5npaz36di91oa2h3q3n9x78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ilimiy pánler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48783</id>
    <revision>
      <id>275580</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim]]»</comment>
      <origin>275580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="3ipsq6oksr240uxgkm43lqrocxr3gcu" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ilim]]</text>
      <sha1>3ipsq6oksr240uxgkm43lqrocxr3gcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Neyroilim</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48784</id>
    <revision>
      <id>275581</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Biologiya tarawları]]»</comment>
      <origin>275581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="jtm8rvtqyigilc4h1bvuhjtycz78hr2" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Biologiya tarawları]]</text>
      <sha1>jtm8rvtqyigilc4h1bvuhjtycz78hr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Biologiya tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48785</id>
    <revision>
      <id>275582</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Biologiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]»</comment>
      <origin>275582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="epv0mgz0ebgbsqyy8w3lm4ptz604an9" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Biologiya]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]</text>
      <sha1>epv0mgz0ebgbsqyy8w3lm4ptz604an9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sana</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48786</id>
    <revision>
      <id>275583</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler]] [[Kategoriya:Ómir]]»</comment>
      <origin>275583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="0y3mffmkl2xggiriuyybyfw22ud501x" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler]]
[[Kategoriya:Ómir]]</text>
      <sha1>0y3mffmkl2xggiriuyybyfw22ud501x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ómir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48787</id>
    <revision>
      <id>275584</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]»</comment>
      <origin>275584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="el0dyz08d6fc4gycxhdpx59gg5uutol" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]</text>
      <sha1>el0dyz08d6fc4gycxhdpx59gg5uutol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48788</id>
    <revision>
      <id>275585</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Basqarıw]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]]»</comment>
      <origin>275585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="nawu5ggzn4ah2znwpj1zes8hfco0d2e" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Basqarıw]]
[[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]]</text>
      <sha1>nawu5ggzn4ah2znwpj1zes8hfco0d2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Basqarıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48789</id>
    <revision>
      <id>275586</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Jetekshilik]]»</comment>
      <origin>275586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="cd27vcll5spxpvm2e0q4cgu7qsg8793" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Biznes]]
[[Kategoriya:Jetekshilik]]</text>
      <sha1>cd27vcll5spxpvm2e0q4cgu7qsg8793</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Biznes</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48790</id>
    <revision>
      <id>275587</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ekonomika]]»</comment>
      <origin>275587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="6ff914hvmdurp3om1qg20nr7gxunbr4" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ekonomika]]</text>
      <sha1>6ff914hvmdurp3om1qg20nr7gxunbr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Jetekshilik</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48791</id>
    <revision>
      <id>275588</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Qadaǵalaw (sociallıq hám siyasiy)]] [[Kategoriya:Shólkemlik mádeniyat]]»</comment>
      <origin>275588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="nxgo8p027l5dsqqixjoj2ifk1soioxm" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Qadaǵalaw (sociallıq hám siyasiy)]]
[[Kategoriya:Shólkemlik mádeniyat]]</text>
      <sha1>nxgo8p027l5dsqqixjoj2ifk1soioxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Qadaǵalaw (sociallıq hám siyasiy)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48792</id>
    <revision>
      <id>275589</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq tásir]] [[Kategoriya:Hákimiyat (sociallıq hám siyasiy) túsinikleri]]»</comment>
      <origin>275589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="26m4sg5i79u1qkq66r0pm2wtxdkdbju" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociallıq tásir]]
[[Kategoriya:Hákimiyat (sociallıq hám siyasiy) túsinikleri]]</text>
      <sha1>26m4sg5i79u1qkq66r0pm2wtxdkdbju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq tásir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48793</id>
    <revision>
      <id>275590</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq túsinikler]] [[Kategoriya:Sociallıq máseleler]] [[Kategoriya:Sociallıq psixologiya]]»</comment>
      <origin>275590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="npimpk5ufzvnjtdgoqclexsiz2txvw7" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociallıq túsinikler]]
[[Kategoriya:Sociallıq máseleler]]
[[Kategoriya:Sociallıq psixologiya]]</text>
      <sha1>npimpk5ufzvnjtdgoqclexsiz2txvw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq túsinikler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48794</id>
    <revision>
      <id>275591</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] [[Kategoriya:Sociologiya]] [[Kategoriya:Jámiyet]]»</comment>
      <origin>275591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="j0gid3egzpbcctcbsup71np0wtj7gun" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]]
[[Kategoriya:Sociologiya]]
[[Kategoriya:Jámiyet]]</text>
      <sha1>j0gid3egzpbcctcbsup71np0wtj7gun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48795</id>
    <revision>
      <id>275592</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Minez-qulıq haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]»</comment>
      <origin>275592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="oniaf2acj2yxgnzz4x15h0ag23gcejo" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Minez-qulıq haqqındaǵı ilimler]]
[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]</text>
      <sha1>oniaf2acj2yxgnzz4x15h0ag23gcejo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq máseleler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48796</id>
    <revision>
      <id>275593</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jámiyet]] [[Kategoriya:Sociallıq siyasat]] [[Kategoriya:Siyasat]]»</comment>
      <origin>275593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="jauvmxqeartp9o9kc4t6cibp60mwtqt" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Jámiyet]]
[[Kategoriya:Sociallıq siyasat]]
[[Kategoriya:Siyasat]]</text>
      <sha1>jauvmxqeartp9o9kc4t6cibp60mwtqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq siyasat</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48797</id>
    <revision>
      <id>275594</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Siyasat]] [[Kategoriya:Siyasat (baǵdar)]]»</comment>
      <origin>275594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="clfnetvkjjcmj907xh9rbemj0zticsh" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Siyasat]]
[[Kategoriya:Siyasat (baǵdar)]]</text>
      <sha1>clfnetvkjjcmj907xh9rbemj0zticsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Siyasat (baǵdar)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48798</id>
    <revision>
      <id>275595</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Siyasat]] [[Kategoriya:Sheshim qabıl etiw]] [[Kategoriya:Jámiyet]]»</comment>
      <origin>275595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="p8yhsdfworoiqbwud4wl36s3xgl9mlq" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Siyasat]]
[[Kategoriya:Sheshim qabıl etiw]]
[[Kategoriya:Jámiyet]]</text>
      <sha1>p8yhsdfworoiqbwud4wl36s3xgl9mlq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq psixologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48799</id>
    <revision>
      <id>275596</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixologiya tarawları]] [[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]]»</comment>
      <origin>275596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="ga092sv6my2tzlm1hl3rvkoq0o2y0fo" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Psixologiya tarawları]]
[[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]]</text>
      <sha1>ga092sv6my2tzlm1hl3rvkoq0o2y0fo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48800</id>
    <revision>
      <id>275597</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociologiya tarawları]] [[Kategoriya:Pánler aralıq tarawlar]]»</comment>
      <origin>275597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="dmlr22z3xmdbvhztg76r9bqne1zn1x7" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociologiya tarawları]]
[[Kategoriya:Pánler aralıq tarawlar]]</text>
      <sha1>dmlr22z3xmdbvhztg76r9bqne1zn1x7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociologiya tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48801</id>
    <revision>
      <id>275598</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociologiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]»</comment>
      <origin>275598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4mh2c4uogmwugymjt72rrms4f8jkq18" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociologiya]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]</text>
      <sha1>4mh2c4uogmwugymjt72rrms4f8jkq18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Hákimiyat (sociallıq hám siyasiy) túsinikleri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48802</id>
    <revision>
      <id>275599</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Hákimiyat (sociallıq hám siyasiy)]] [[Kategoriya:Siyasiy túsinikler]]»</comment>
      <origin>275599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="ltt0b0wd5p96j5nl52aanqpuf49a6mz" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Hákimiyat (sociallıq hám siyasiy)]]
[[Kategoriya:Siyasiy túsinikler]]</text>
      <sha1>ltt0b0wd5p96j5nl52aanqpuf49a6mz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Hákimiyat (sociallıq hám siyasiy)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48803</id>
    <revision>
      <id>275600</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Siyasattanıw teoriyaları]] [[Kategoriya:Sociallıq teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociallıq tásir]]»</comment>
      <origin>275600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="pwsdduzl2sp9zvuf0fsgss1h3lsuxps" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Siyasattanıw teoriyaları]]
[[Kategoriya:Sociallıq teoriyalar]]
[[Kategoriya:Sociallıq tásir]]</text>
      <sha1>pwsdduzl2sp9zvuf0fsgss1h3lsuxps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Siyasattanıw teoriyaları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48804</id>
    <revision>
      <id>275601</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Siyasattanıw]] [[Kategoriya:Ilimiy teoriyalar]]»</comment>
      <origin>275601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="hp6ry1uhp6oor0frpt41g8rznazdtkb" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Siyasattanıw]]
[[Kategoriya:Ilimiy teoriyalar]]</text>
      <sha1>hp6ry1uhp6oor0frpt41g8rznazdtkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Siyasattanıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48805</id>
    <revision>
      <id>275602</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] [[Kategoriya:Siyasat]]»</comment>
      <origin>275602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="7x0a54zulm2zwzrf9sksgulcv24zd2s" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]
[[Kategoriya:Siyasat]]</text>
      <sha1>7x0a54zulm2zwzrf9sksgulcv24zd2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ilimiy teoriyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48806</id>
    <revision>
      <id>275603</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim epistemologiyası]] [[Kategoriya:Ilimiy usıl]] [[Kategoriya:Teoriyalar]]»</comment>
      <origin>275603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="16ci7sz7m58oi6is3oxdttq8bq3wh2f" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ilim epistemologiyası]]
[[Kategoriya:Ilimiy usıl]]
[[Kategoriya:Teoriyalar]]</text>
      <sha1>16ci7sz7m58oi6is3oxdttq8bq3wh2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ilim epistemologiyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48807</id>
    <revision>
      <id>275604</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Epistemologiya]] [[Kategoriya:Ilim filosofiyası]]»</comment>
      <origin>275604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="5ts8wurwb6ktpc1g10fppvyp0tdswtc" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Epistemologiya]]
[[Kategoriya:Ilim filosofiyası]]</text>
      <sha1>5ts8wurwb6ktpc1g10fppvyp0tdswtc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Epistemologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48808</id>
    <revision>
      <id>275605</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] [[Kategoriya:Bilim]]»</comment>
      <origin>275605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="hkh3p7a5vyb1h1czppofigqjm16txt5" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Filosofiya tarawları]]
[[Kategoriya:Bilim]]</text>
      <sha1>hkh3p7a5vyb1h1czppofigqjm16txt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Filosofiya tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48809</id>
    <revision>
      <id>275606</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Filosofiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]»</comment>
      <origin>275606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="8bck9pdxyf4gq8dju3aoari07nztfm3" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Filosofiya]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]</text>
      <sha1>8bck9pdxyf4gq8dju3aoari07nztfm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ilim filosofiyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48810</id>
    <revision>
      <id>275607</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]] [[Kategoriya:Ilimdi izertlew]]»</comment>
      <origin>275607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="3y2y1poj9jcaak7mj42slhlge6asqc5" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Filosofiya tarawları]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]]
[[Kategoriya:Ilimdi izertlew]]</text>
      <sha1>3y2y1poj9jcaak7mj42slhlge6asqc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ilimdi izertlew</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48811</id>
    <revision>
      <id>275608</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jámiyettegi ilim]]»</comment>
      <origin>275608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="mkhgecgquqpyvon22j3ajvykqam8z6f" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Jámiyettegi ilim]]</text>
      <sha1>mkhgecgquqpyvon22j3ajvykqam8z6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Jámiyettegi ilim</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48812</id>
    <revision>
      <id>275609</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Jámiyet]]»</comment>
      <origin>275609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="qmcvw6iqjwut8gc9v24idddt8yq6w2d" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ilim]]
[[Kategoriya:Jámiyet]]</text>
      <sha1>qmcvw6iqjwut8gc9v24idddt8yq6w2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ilimiy usıl</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48813</id>
    <revision>
      <id>275610</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Metodologiya]]»</comment>
      <origin>275610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="nlfbh9q3duu7e70vct9hjps1wp4r3g1" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ilim]]
[[Kategoriya:Metodologiya]]</text>
      <sha1>nlfbh9q3duu7e70vct9hjps1wp4r3g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Teoriyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48814</id>
    <revision>
      <id>275611</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túsinikler]]»</comment>
      <origin>275611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="k0tz28elb7ax9pc3qiei62c3o7ipsxe" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Túsinikler]]</text>
      <sha1>k0tz28elb7ax9pc3qiei62c3o7ipsxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq teoriyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48815</id>
    <revision>
      <id>275612</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]»</comment>
      <origin>275612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="sc5ujp7w68tqbx81rihnbvt37uj4g3d" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Teoriyalar]]
[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]</text>
      <sha1>sc5ujp7w68tqbx81rihnbvt37uj4g3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Siyasiy túsinikler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48816</id>
    <revision>
      <id>275613</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Siyasat]] [[Kategoriya:Sociallıq túsinikler]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]]»</comment>
      <origin>275613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="poqvxakrxk27jb4fiboddpfrf7pnkrf" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Siyasat]]
[[Kategoriya:Sociallıq túsinikler]]
[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]]</text>
      <sha1>poqvxakrxk27jb4fiboddpfrf7pnkrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Shólkemlik mádeniyat</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48817</id>
    <revision>
      <id>275614</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Shólkemlerdi izertlew]] [[Kategoriya:Shólkemler]] [[Kategoriya:Mádeniyatlar]]»</comment>
      <origin>275614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="790llgx659q2041x4wal6g6f5ay6vza" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Shólkemlerdi izertlew]]
[[Kategoriya:Shólkemler]]
[[Kategoriya:Mádeniyatlar]]</text>
      <sha1>790llgx659q2041x4wal6g6f5ay6vza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Shólkemlerdi izertlew</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48818</id>
    <revision>
      <id>275615</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Shólkemlik minez-qulıq]] [[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]]»</comment>
      <origin>275615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="bxhmaamk7reqef8hmr498h7gtgi6iff" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Shólkemlik minez-qulıq]]
[[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]]</text>
      <sha1>bxhmaamk7reqef8hmr498h7gtgi6iff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Shólkemlik minez-qulıq</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48819</id>
    <revision>
      <id>275616</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adam minez-qulqı]] [[Kategoriya:Óndirislik hám shólkemlik psixologiya]] [[Kategoriya:Shólkemler teoriyası]]»</comment>
      <origin>275616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="o2dcsi1vgl2vsjztl3nz8ip2hnnpkt6" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Adam minez-qulqı]]
[[Kategoriya:Óndirislik hám shólkemlik psixologiya]]
[[Kategoriya:Shólkemler teoriyası]]</text>
      <sha1>o2dcsi1vgl2vsjztl3nz8ip2hnnpkt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Óndirislik hám shólkemlik psixologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48820</id>
    <revision>
      <id>275617</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ámeliy psixologiya]] [[Kategoriya:Sociallıq psixologiya]] [[Kategoriya:Miynetti izertlew]] [[Kategoriya:Shólkemlerdi izertlew]]»</comment>
      <origin>275617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="igf1zaeya2hnbsejtxuo9jgkqbqpwwz" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ámeliy psixologiya]]
[[Kategoriya:Sociallıq psixologiya]]
[[Kategoriya:Miynetti izertlew]]
[[Kategoriya:Shólkemlerdi izertlew]]</text>
      <sha1>igf1zaeya2hnbsejtxuo9jgkqbqpwwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ámeliy psixologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48821</id>
    <revision>
      <id>275618</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ámeliy pánler]] [[Kategoriya:Psixologiya tarawları]]»</comment>
      <origin>275618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="guba0tk9ve7c9bjymoczoahsy7sa3wi" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ámeliy pánler]]
[[Kategoriya:Psixologiya tarawları]]</text>
      <sha1>guba0tk9ve7c9bjymoczoahsy7sa3wi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ámeliy pánler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48822</id>
    <revision>
      <id>275619</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]]»</comment>
      <origin>275619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="b69qv8iupkwrzhia43dgli25924axeh" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]]</text>
      <sha1>b69qv8iupkwrzhia43dgli25924axeh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Miynetti izertlew</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48823</id>
    <revision>
      <id>275620</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Miynet]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]»</comment>
      <origin>275620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="gzjrc01ywuw5p827b6hkgqntdrh8gg4" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Miynet]]
[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]</text>
      <sha1>gzjrc01ywuw5p827b6hkgqntdrh8gg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Miynet</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48824</id>
    <revision>
      <id>275621</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jumıs]] [[Kategoriya:Ekonomika]]»</comment>
      <origin>275621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="qyjiudag80cp5xugf3u61tby1zc05if" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Jumıs]]
[[Kategoriya:Ekonomika]]</text>
      <sha1>qyjiudag80cp5xugf3u61tby1zc05if</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Jumıs</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48825</id>
    <revision>
      <id>275622</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adam iskerligi]]»</comment>
      <origin>275622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="33ejdht1wjwvtx6d6nk1gx2dm0922da" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Adam iskerligi]]</text>
      <sha1>33ejdht1wjwvtx6d6nk1gx2dm0922da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Adam iskerligi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48826</id>
    <revision>
      <id>275623</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adam minez-qulqı]]»</comment>
      <origin>275623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="48khgqebikebnjdmk8o0yzqtpgcyhro" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Adam minez-qulqı]]</text>
      <sha1>48khgqebikebnjdmk8o0yzqtpgcyhro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Biznes processler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48827</id>
    <revision>
      <id>275624</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Biznes]]»</comment>
      <origin>275624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="hq8d0rydgpbdi8wl966n4rd7ov8diwn" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Biznes]]</text>
      <sha1>hq8d0rydgpbdi8wl966n4rd7ov8diwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sistemalar teoriyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48828</id>
    <revision>
      <id>275626</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociologiyalıq teoriyalar]] [[Kategoriya:Sistemalar]] [[Kategoriya:Sistemalar ilimi]]»</comment>
      <origin>275626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="5plzvsbmeeialce4uj7iiolxsa4agis" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociologiyalıq teoriyalar]]
[[Kategoriya:Sistemalar]]
[[Kategoriya:Sistemalar ilimi]]</text>
      <sha1>5plzvsbmeeialce4uj7iiolxsa4agis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw kónlikpeleri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48829</id>
    <revision>
      <id>275627</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw]] [[Kategoriya:Turmıslıq kónlikpeler]]»</comment>
      <origin>275627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="op85e9oaky8mmn6ba0pdv4ac4qbgw1h" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw]]
[[Kategoriya:Turmıslıq kónlikpeler]]</text>
      <sha1>op85e9oaky8mmn6ba0pdv4ac4qbgw1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48830</id>
    <revision>
      <id>275628</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Úyreniw]] [[Kategoriya:Formal emes logika]] [[Kategoriya:Oy-pikir]]»</comment>
      <origin>275628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="9izllr6zcx76ir0ptteq4s00t5d1foz" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Úyreniw]]
[[Kategoriya:Formal emes logika]]
[[Kategoriya:Oy-pikir]]</text>
      <sha1>9izllr6zcx76ir0ptteq4s00t5d1foz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Formal emes logika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48831</id>
    <revision>
      <id>275629</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Logika]] [[Kategoriya:Filosofiyalıq logika]]»</comment>
      <origin>275629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="is3djk442oifzvr07xlg1s32b42at3f" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Logika]]
[[Kategoriya:Filosofiyalıq logika]]</text>
      <sha1>is3djk442oifzvr07xlg1s32b42at3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Logika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48832</id>
    <revision>
      <id>275630</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] [[Kategoriya:Formal ilimler]]»</comment>
      <origin>275630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="8ic0c2hb88vmetvld6omblxcyxfahg6" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Filosofiya tarawları]]
[[Kategoriya:Formal ilimler]]</text>
      <sha1>8ic0c2hb88vmetvld6omblxcyxfahg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Formal ilimler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48833</id>
    <revision>
      <id>275631</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim tarawları]]»</comment>
      <origin>275631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="oest62nic2dh08qer6gxwrpl5yd735a" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ilim tarawları]]</text>
      <sha1>oest62nic2dh08qer6gxwrpl5yd735a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Filosofiyalıq metodologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48834</id>
    <revision>
      <id>275632</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Metodologiya]] [[Kategoriya:Filosofiyalıq túsinikler]]»</comment>
      <origin>275632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="cnxjbfp0oj4g6pfb10zgj0u23diorcn" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Metodologiya]]
[[Kategoriya:Filosofiyalıq túsinikler]]</text>
      <sha1>cnxjbfp0oj4g6pfb10zgj0u23diorcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Filosofiyalıq túsinikler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48835</id>
    <revision>
      <id>275633</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] [[Kategoriya:Filosofiya]]»</comment>
      <origin>275633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="3poeowjq993tcevgwcvpcykngo0jxww" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]]
[[Kategoriya:Filosofiya]]</text>
      <sha1>3poeowjq993tcevgwcvpcykngo0jxww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Obektler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48836</id>
    <revision>
      <id>275634</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Subektler]]»</comment>
      <origin>275634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="86khiimxmtjmi2cszuqo7qcp2qztmf2" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Subektler]]</text>
      <sha1>86khiimxmtjmi2cszuqo7qcp2qztmf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Máselelerdi sheshiw usılları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48837</id>
    <revision>
      <id>275635</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]] [[Kategoriya:Metodologiya]]»</comment>
      <origin>275635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="12c4tfmucfq4ou797y2eta0fsfrv824" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]]
[[Kategoriya:Metodologiya]]</text>
      <sha1>12c4tfmucfq4ou797y2eta0fsfrv824</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Basqarıw injeneriyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48838</id>
    <revision>
      <id>275636</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Basqarıw teoriyası]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]]»</comment>
      <origin>275636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="hqnab9mef7iayvdd8svv29iznjpl25l" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Basqarıw teoriyası]]
[[Kategoriya:Injenerlik tarawları]]</text>
      <sha1>hqnab9mef7iayvdd8svv29iznjpl25l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Basqarıw teoriyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48839</id>
    <revision>
      <id>275637</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Dinamikalıq sistemalar]] [[Kategoriya:Ámeliy matematika]]»</comment>
      <origin>275637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="rvu98d1fflrovp2xpivbg39gfe58qxz" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Dinamikalıq sistemalar]]
[[Kategoriya:Ámeliy matematika]]</text>
      <sha1>rvu98d1fflrovp2xpivbg39gfe58qxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Dinamikalıq sistemalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48840</id>
    <revision>
      <id>275638</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:38:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Matematika tarawları]] [[Kategoriya:Matematikalıq fizika]] [[Kategoriya:Mexanika]] [[Kategoriya:Ilimdegi waqıt]]»</comment>
      <origin>275638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="bky6cld682evgp5fjn0tzb125o52a2e" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Matematika tarawları]]
[[Kategoriya:Matematikalıq fizika]]
[[Kategoriya:Mexanika]]
[[Kategoriya:Ilimdegi waqıt]]</text>
      <sha1>bky6cld682evgp5fjn0tzb125o52a2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Matematika tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48841</id>
    <revision>
      <id>275639</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Matematika]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]»</comment>
      <origin>275639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="5om866q4g4atzjn4dcy3z9p0ki66kng" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Matematika]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]</text>
      <sha1>5om866q4g4atzjn4dcy3z9p0ki66kng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Izertlew</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48842</id>
    <revision>
      <id>275640</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Bilim]]»</comment>
      <origin>275640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="k8ofxpvubcpohaxtd4q3nl69oy0fxj8" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Bilim]]</text>
      <sha1>k8ofxpvubcpohaxtd4q3nl69oy0fxj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Shólkemler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48843</id>
    <revision>
      <id>275641</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Yuridikalıq tulǵalar]] [[Kategoriya:Shólkemlestiriw]]»</comment>
      <origin>275641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="s76gsmyq4brg9udabqrpmmfr44bug7o" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Yuridikalıq tulǵalar]]
[[Kategoriya:Shólkemlestiriw]]</text>
      <sha1>s76gsmyq4brg9udabqrpmmfr44bug7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Yuridikalıq tulǵalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48844</id>
    <revision>
      <id>275642</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Biznes ekonomikası]] [[Kategoriya:Yuridikalıq terminologiya]]»</comment>
      <origin>275642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="jghqdsfhh33orj2p5e5ngl0fnnx63fs" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Subektler]]
[[Kategoriya:Biznes ekonomikası]]
[[Kategoriya:Yuridikalıq terminologiya]]</text>
      <sha1>jghqdsfhh33orj2p5e5ngl0fnnx63fs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Biznes ekonomikası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48845</id>
    <revision>
      <id>275644</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Ekonomika tarawları]]»</comment>
      <origin>275644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="864p6kdid4v9kjaejycn5yybi2zkck7" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Biznes]]
[[Kategoriya:Ekonomika tarawları]]</text>
      <sha1>864p6kdid4v9kjaejycn5yybi2zkck7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ekonomika tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48846</id>
    <revision>
      <id>275645</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ekonomika ilimi]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]»</comment>
      <origin>275645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="pgkohuhy6b4m8ds6tpd4k0wpdm5ko79" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ekonomika ilimi]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]</text>
      <sha1>pgkohuhy6b4m8ds6tpd4k0wpdm5ko79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ekonomika ilimi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48847</id>
    <revision>
      <id>275646</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ekonomika]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]»</comment>
      <origin>275646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="t938auxi0pyhhdxmnrjnmn0zz56k9jc" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ekonomika]]
[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]</text>
      <sha1>t938auxi0pyhhdxmnrjnmn0zz56k9jc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Mádeniyatlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48848</id>
    <revision>
      <id>275647</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Xalıqlardıń antropologiyalıq kategoriyaları]]»</comment>
      <origin>275647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="9n3yzcibcs6hw743zw9jfptzewd85s9" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Mádeniyat]]
[[Kategoriya:Xalıqlardıń antropologiyalıq kategoriyaları]]</text>
      <sha1>9n3yzcibcs6hw743zw9jfptzewd85s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Xalıqlardıń antropologiyalıq kategoriyaları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48849</id>
    <revision>
      <id>275648</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Antropologiya]] [[Kategoriya:Demografiya]] [[Kategoriya:Adamlardı klassifikaciyalaw]] [[Kategoriya:Sociallıq toparlar]] [[Kategoriya:Mádeniyat sociologiyası]]»</comment>
      <origin>275648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="lay3ldrfc3ekyrjp67ozuhnuulx36bx" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Antropologiya]]
[[Kategoriya:Demografiya]]
[[Kategoriya:Adamlardı klassifikaciyalaw]]
[[Kategoriya:Sociallıq toparlar]]
[[Kategoriya:Mádeniyat sociologiyası]]</text>
      <sha1>lay3ldrfc3ekyrjp67ozuhnuulx36bx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Adamlardı klassifikaciyalaw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48850</id>
    <revision>
      <id>275649</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tema boyınsha klassifikaciya sistemaları]] [[Kategoriya:Antropologiya]]»</comment>
      <origin>275649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="a117ujrwh2jrar9insxyi6pudahe4iy" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tema boyınsha klassifikaciya sistemaları]]
[[Kategoriya:Antropologiya]]</text>
      <sha1>a117ujrwh2jrar9insxyi6pudahe4iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Tema boyınsha klassifikaciya sistemaları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48851</id>
    <revision>
      <id>275650</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Klassifikaciya sistemaları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]]»</comment>
      <origin>275650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="8rzhl0oq7qik1nucly9gew2bwh17gmo" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Klassifikaciya sistemaları]]
[[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]]</text>
      <sha1>8rzhl0oq7qik1nucly9gew2bwh17gmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Klassifikaciya sistemaları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48852</id>
    <revision>
      <id>275651</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sistemalar]] [[Kategoriya:Túsinikler arasındaǵı ayırmashılıqlar]]»</comment>
      <origin>275651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="cr43thdmqmz5nq2z21mltp0j1h37xtv" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sistemalar]]
[[Kategoriya:Túsinikler arasındaǵı ayırmashılıqlar]]</text>
      <sha1>cr43thdmqmz5nq2z21mltp0j1h37xtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sistemalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48853</id>
    <revision>
      <id>275652</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Struktura]]»</comment>
      <origin>275652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="bv6v2rvvme1qrau67t7xm82s3jis4li" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Subektler]]
[[Kategoriya:Struktura]]</text>
      <sha1>bv6v2rvvme1qrau67t7xm82s3jis4li</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Struktura</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48854</id>
    <revision>
      <id>275653</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Abstrakciya]]»</comment>
      <origin>275653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="nzqx5hfve1xuows6tjmanj4ig32wkfg" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Subektler]]
[[Kategoriya:Abstrakciya]]</text>
      <sha1>nzqx5hfve1xuows6tjmanj4ig32wkfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Abstrakciya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48855</id>
    <revision>
      <id>275654</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túsinikler]] [[Kategoriya:Oy-pikir]]»</comment>
      <origin>275654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="3scu5exrciclb1otqsxty490ciozokz" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Túsinikler]]
[[Kategoriya:Oy-pikir]]</text>
      <sha1>3scu5exrciclb1otqsxty490ciozokz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Oy-pikir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48856</id>
    <revision>
      <id>275657</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixikalıq processler]]»</comment>
      <origin>275657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="d57xxnyarnw7v8xv80onrx801liije8" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Psixikalıq processler]]</text>
      <sha1>d57xxnyarnw7v8xv80onrx801liije8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Psixikalıq processler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48857</id>
    <revision>
      <id>275658</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sana]] [[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Aqıl]]»</comment>
      <origin>275658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="da869wz91ztd4xrkfa6qgw3qohdm5ok" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sana]]
[[Kategoriya:Tanıp biliw]]
[[Kategoriya:Aqıl]]</text>
      <sha1>da869wz91ztd4xrkfa6qgw3qohdm5ok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Shólkemler teoriyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48858</id>
    <revision>
      <id>275659</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Shólkemler]] [[Kategoriya:Sociallıq teoriyalar]]»</comment>
      <origin>275659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="m3nqy4ijllheohs2r0u9dht3pxqa2mf" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Shólkemler]]
[[Kategoriya:Sociallıq teoriyalar]]</text>
      <sha1>m3nqy4ijllheohs2r0u9dht3pxqa2mf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociologiyalıq teoriyalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48859</id>
    <revision>
      <id>275660</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq ilimler filosofiyası]] [[Kategoriya:Ilimiy teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociallıq teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociologiya]]»</comment>
      <origin>275660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="grvihfq04mwfm78tlmrnfd8gsu68w1p" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociallıq ilimler filosofiyası]]
[[Kategoriya:Ilimiy teoriyalar]]
[[Kategoriya:Sociallıq teoriyalar]]
[[Kategoriya:Sociologiya]]</text>
      <sha1>grvihfq04mwfm78tlmrnfd8gsu68w1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq ilimler filosofiyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48860</id>
    <revision>
      <id>275661</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] [[Kategoriya:Pánler boyınsha ilim filosofiyası]]»</comment>
      <origin>275661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="aytk55ql3rifbfl25m6nb0oee01y1ft" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]
[[Kategoriya:Pánler boyınsha ilim filosofiyası]]</text>
      <sha1>aytk55ql3rifbfl25m6nb0oee01y1ft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Pánler boyınsha ilim filosofiyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48861</id>
    <revision>
      <id>275662</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim filosofiyası]] [[Kategoriya:Ilimiy pánler]]»</comment>
      <origin>275662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="458ojdqrd4dn8erti5bp1cs86rwwc3t" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ilim filosofiyası]]
[[Kategoriya:Ilimiy pánler]]</text>
      <sha1>458ojdqrd4dn8erti5bp1cs86rwwc3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sistemalar ilimi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48862</id>
    <revision>
      <id>275663</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sistemalar]] [[Kategoriya:Ámeliy ilimler]] [[Kategoriya:Formal ilimler]]»</comment>
      <origin>275663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="0q9f4hzbp4ysyt0a4c6dgcqohm2c00x" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sistemalar]]
[[Kategoriya:Ámeliy ilimler]]
[[Kategoriya:Formal ilimler]]</text>
      <sha1>0q9f4hzbp4ysyt0a4c6dgcqohm2c00x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ámeliy ilimler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48863</id>
    <revision>
      <id>275664</id>
      <timestamp>2026-10-23T21:59:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim tarawları]] [[Kategoriya:Ámeliy pánler]]»</comment>
      <origin>275664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="qady4umql1dokks75p5h0u66f3qoaly" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ilim tarawları]]
[[Kategoriya:Ámeliy pánler]]</text>
      <sha1>qady4umql1dokks75p5h0u66f3qoaly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Turmıslıq kónlikpeler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48864</id>
    <revision>
      <id>275665</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Kónlikpeler]] [[Kategoriya:Evtenika]] [[Kategoriya:Jeke ómir]] [[Kategoriya:Densawlıqqa tásir etiwshi faktorlar]]»</comment>
      <origin>275665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="3h1iuwz7ityywuu50d740dvxquh336o" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Kónlikpeler]]
[[Kategoriya:Evtenika]]
[[Kategoriya:Jeke ómir]]
[[Kategoriya:Densawlıqqa tásir etiwshi faktorlar]]</text>
      <sha1>3h1iuwz7ityywuu50d740dvxquh336o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Evtenika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48865</id>
    <revision>
      <id>275666</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]»</comment>
      <origin>275666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="2jgjpz93o4rmc2xu8i4g6x6oi8vvcmb" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]</text>
      <sha1>2jgjpz93o4rmc2xu8i4g6x6oi8vvcmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Filosofiyalıq logika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48866</id>
    <revision>
      <id>275667</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Logika filosofiyası]] [[Kategoriya:Logika]]»</comment>
      <origin>275667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="r8maeka1pdm9b37us9tdzd8hbcc8938" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Logika filosofiyası]]
[[Kategoriya:Logika]]</text>
      <sha1>r8maeka1pdm9b37us9tdzd8hbcc8938</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Logika filosofiyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48867</id>
    <revision>
      <id>275668</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Logika]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha filosofiya]]»</comment>
      <origin>275668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="ehon4fdqbraymd0q1mu43wvyb2uzisp" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Logika]]
[[Kategoriya:Temalar boyınsha filosofiya]]</text>
      <sha1>ehon4fdqbraymd0q1mu43wvyb2uzisp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Temalar boyınsha filosofiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48868</id>
    <revision>
      <id>275669</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Filosofiya tarawları]]»</comment>
      <origin>275669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="iggcjervhx6btgup1v82k6jwdb7g8rh" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]]
[[Kategoriya:Filosofiya tarawları]]</text>
      <sha1>iggcjervhx6btgup1v82k6jwdb7g8rh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Injenerlik tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48869</id>
    <revision>
      <id>275670</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Injeneriya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]»</comment>
      <origin>275670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="55sk2pdftqegh3o4qcza6vfol3g8is2" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Injeneriya]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]</text>
      <sha1>55sk2pdftqegh3o4qcza6vfol3g8is2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Injeneriya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48870</id>
    <revision>
      <id>275671</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ámeliy ilimler]] [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]]»</comment>
      <origin>275671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="ce31j7ctp1l3g84kml4mculw6zlnk14" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ámeliy ilimler]]
[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]
[[Kategoriya:Adam iskerligi]]</text>
      <sha1>ce31j7ctp1l3g84kml4mculw6zlnk14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ámeliy matematika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48871</id>
    <revision>
      <id>275672</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ámeliy pánler]] [[Kategoriya:Matematika]] [[Kategoriya:Matematika tarawları]]»</comment>
      <origin>275672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="eay14ypuqc1ir1dxnvxnpkbokntg49e" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Ámeliy pánler]]
[[Kategoriya:Matematika]]
[[Kategoriya:Matematika tarawları]]</text>
      <sha1>eay14ypuqc1ir1dxnvxnpkbokntg49e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Matematikalıq fizika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48872</id>
    <revision>
      <id>275673</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Fizika tarawları]] [[Kategoriya:Teoriyalıq fizika]] [[Kategoriya:Ámeliy matematika]] [[Kategoriya:Matematikalıq modellestiriw]]»</comment>
      <origin>275673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="dyv0wek879f0akwe52zzkenwxhw7uib" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Fizika tarawları]]
[[Kategoriya:Teoriyalıq fizika]]
[[Kategoriya:Ámeliy matematika]]
[[Kategoriya:Matematikalıq modellestiriw]]</text>
      <sha1>dyv0wek879f0akwe52zzkenwxhw7uib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Fizika tarawları</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48873</id>
    <revision>
      <id>275674</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Fizika]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]»</comment>
      <origin>275674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="6rrz39ef9vjag31vxh57bbxd6yvce2e" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Fizika]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]</text>
      <sha1>6rrz39ef9vjag31vxh57bbxd6yvce2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Ilimdegi waqıt</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48874</id>
    <revision>
      <id>275675</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Waqıt]] [[Kategoriya:Ilim]]»</comment>
      <origin>275675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="8gogmkk3ubn6o6v53kokjs5hnb9rxx6" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Waqıt]]
[[Kategoriya:Ilim]]</text>
      <sha1>8gogmkk3ubn6o6v53kokjs5hnb9rxx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Shólkemlestiriw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48875</id>
    <revision>
      <id>275676</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jámiyet]]»</comment>
      <origin>275676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="q33rnjtsns9nx60l9a90z4mzet5p3i4" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Jámiyet]]</text>
      <sha1>q33rnjtsns9nx60l9a90z4mzet5p3i4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Yuridikalıq terminologiya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48876</id>
    <revision>
      <id>275677</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Yuridikalıq hújjetlerdi jazıw]] [[Kategoriya:Jargon]] [[Kategoriya:Akademiyalıq terminologiya]] [[Kategoriya:Yuridikalıq túsinikler]]»</comment>
      <origin>275677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="m1jjhqvp755nhvd7urknz4390czemeq" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Yuridikalıq hújjetlerdi jazıw]]
[[Kategoriya:Jargon]]
[[Kategoriya:Akademiyalıq terminologiya]]
[[Kategoriya:Yuridikalıq túsinikler]]</text>
      <sha1>m1jjhqvp755nhvd7urknz4390czemeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Yuridikalıq hújjetlerdi jazıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48877</id>
    <revision>
      <id>275679</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Yuridikalıq kommunikaciya]] [[Kategoriya:Jazıw]]»</comment>
      <origin>275679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="2wim00w5g2cnvoptxjt8i5i0ouu70ge" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Yuridikalıq kommunikaciya]]
[[Kategoriya:Jazıw]]</text>
      <sha1>2wim00w5g2cnvoptxjt8i5i0ouu70ge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Yuridikalıq kommunikaciya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48878</id>
    <revision>
      <id>275680</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Huqıq]] [[Kategoriya:Tema boyınsha adamlar arasındaǵı kommunikaciya]]»</comment>
      <origin>275680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="eylprrh57s6eoi87isem6tmp67i7sk4" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Huqıq]]
[[Kategoriya:Tema boyınsha adamlar arasındaǵı kommunikaciya]]</text>
      <sha1>eylprrh57s6eoi87isem6tmp67i7sk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Tema boyınsha adamlar arasındaǵı kommunikaciya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48879</id>
    <revision>
      <id>275681</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]]»</comment>
      <origin>275681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="hv6a9thzv3c69evef61b1zvtdjlju6c" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]]
[[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]]</text>
      <sha1>hv6a9thzv3c69evef61b1zvtdjlju6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48880</id>
    <revision>
      <id>275682</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túrleri boyınsha kommunikaciya]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]]»</comment>
      <origin>275682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="3bi2mjdwcz7yn7sb2ao328jzvjg14js" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Túrleri boyınsha kommunikaciya]]
[[Kategoriya:Adam iskerligi]]</text>
      <sha1>3bi2mjdwcz7yn7sb2ao328jzvjg14js</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Túrleri boyınsha kommunikaciya</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48881</id>
    <revision>
      <id>275683</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Kommunikaciya]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]]»</comment>
      <origin>275683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="dk7zfqhhsx1nrl1degjf08ppe5s8azp" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Kommunikaciya]]
[[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]]</text>
      <sha1>dk7zfqhhsx1nrl1degjf08ppe5s8azp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq toparlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48882</id>
    <revision>
      <id>275684</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Antropologiya]] [[Kategoriya:Sociallıq psixologiya túsinikleri]] [[Kategoriya:Adamlardı klassifikaciyalaw]] [[Kategoriya:Jámiyet]]»</comment>
      <origin>275684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="bm1ghhuqoau6433nf3cq6ip7v6ed5q7" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Antropologiya]]
[[Kategoriya:Sociallıq psixologiya túsinikleri]]
[[Kategoriya:Adamlardı klassifikaciyalaw]]
[[Kategoriya:Jámiyet]]</text>
      <sha1>bm1ghhuqoau6433nf3cq6ip7v6ed5q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Sociallıq psixologiya túsinikleri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48883</id>
    <revision>
      <id>275685</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:20:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler]] [[Kategoriya:Sociallıq túsinikler]] [[Kategoriya:Sociallıq psixologiya]]»</comment>
      <origin>275685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="65zk8gddvvdysgljiobnh6bhagzvd4x" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler]]
[[Kategoriya:Sociallıq túsinikler]]
[[Kategoriya:Sociallıq psixologiya]]</text>
      <sha1>65zk8gddvvdysgljiobnh6bhagzvd4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Mádeniyat sociologiyası</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48884</id>
    <revision>
      <id>275686</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]] [[Kategoriya:Sociologiya tarawları]]»</comment>
      <origin>275686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="4ovdaltnkx9wh5cbt7s5xbc7ffiloqi" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Mádeniyat]]
[[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]]
[[Kategoriya:Sociologiya tarawları]]</text>
      <sha1>4ovdaltnkx9wh5cbt7s5xbc7ffiloqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Túsinikler arasındaǵı ayırmashılıqlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48885</id>
    <revision>
      <id>275687</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túsinikler]]»</comment>
      <origin>275687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="k0tz28elb7ax9pc3qiei62c3o7ipsxe" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Túsinikler]]</text>
      <sha1>k0tz28elb7ax9pc3qiei62c3o7ipsxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Jeke ómir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48886</id>
    <revision>
      <id>275688</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Antropologiya]] [[Kategoriya:Evtenika]] [[Kategoriya:Men (psixologiya)]]»</comment>
      <origin>275688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="hkezp6fs5oa6tli7gpffn1ool6vzgqg" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Antropologiya]]
[[Kategoriya:Evtenika]]
[[Kategoriya:Men (psixologiya)]]</text>
      <sha1>hkezp6fs5oa6tli7gpffn1ool6vzgqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Men (psixologiya)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48887</id>
    <revision>
      <id>275689</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:27:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sana]] [[Kategoriya:Adamlar]]»</comment>
      <origin>275689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="neh2ljqkwv8f6gwv9idemcc0uxp8vv9" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Sana]]
[[Kategoriya:Adamlar]]</text>
      <sha1>neh2ljqkwv8f6gwv9idemcc0uxp8vv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Densawlıqqa tásir etiwshi faktorlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48888</id>
    <revision>
      <id>275690</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Densawlıq]] [[Kategoriya:Kesellikler sebepleri]]»</comment>
      <origin>275690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="7p5la3cwffb8azdatn0wavoaausaytw" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Densawlıq]]
[[Kategoriya:Kesellikler sebepleri]]</text>
      <sha1>7p5la3cwffb8azdatn0wavoaausaytw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Kesellikler sebepleri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48889</id>
    <revision>
      <id>275691</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Kelip shıǵıw]]»</comment>
      <origin>275691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="fvskikmzya61s2pbva0uawg7ti2sr4k" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Kelip shıǵıw]]</text>
      <sha1>fvskikmzya61s2pbva0uawg7ti2sr4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Kelip shıǵıw</title>
    <ns>14</ns>
    <id>48890</id>
    <revision>
      <id>275692</id>
      <timestamp>2026-10-23T22:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyx]]»</comment>
      <origin>275692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="k8brl8vly4a0tkw582pw45xntnvdswp" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Tariyx]]</text>
      <sha1>k8brl8vly4a0tkw582pw45xntnvdswp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:Baxıtlı jol</title>
    <ns>1</ns>
    <id>48897</id>
    <revision>
      <id>275712</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>275712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:Given-When-Then</title>
    <ns>1</ns>
    <id>48898</id>
    <revision>
      <id>275713</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>275713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:Google Guice</title>
    <ns>1</ns>
    <id>48899</id>
    <revision>
      <id>275714</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>275714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:Grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew</title>
    <ns>1</ns>
    <id>48900</id>
    <revision>
      <id>275715</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>275715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:HCL AppScan</title>
    <ns>1</ns>
    <id>48901</id>
    <revision>
      <id>275716</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>275716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:InspectIT</title>
    <ns>1</ns>
    <id>48902</id>
    <revision>
      <id>275717</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>275717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:Kúlreń qutı testlewi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>48903</id>
    <revision>
      <id>275718</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>275718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:Test ortalıǵı</title>
    <ns>1</ns>
    <id>48905</id>
    <revision>
      <id>275720</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>275720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>