Wikipedia kaawiki https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Arnawlı Talqılaw Paydalanıwshı Paydalanıwshı talqılawı Wikipedia Wikipedia talqılawı Fayl Fayl talqılawı MediaWiki MediaWiki talqılawı Úlgi Úlgi talqılawı Járdem Járdem talqılawı Kategoriya Kategoriya talqılawı Portal Portal talqılawı TimedText TimedText talk Modul Modul talqılawı Event Event talk 0 182 276193 117703 2026-10-25T02:40:37Z Kvazimodo 10433 Gadget: Kategori eklendi 276193 wikitext text/x-wiki '''Bahalaw''' — bul [[Esap|esap]] obektlerin natural ólshemlerden pul ólshemlerge ótkiziw usılı bolıp tabıladı. Bahalaw arqalı [[Buxgalteriya esabı|buxgalteriya esabında]] hár qıylı ólshemlerde kórsetilgen esap obektlerin ulıwmalastırıwǵa erisiw múmkin. Mısalı, tiykarǵı qurallar, materiallıq emes aktivler, [[Investitsiya|investitsiyalar]], materiallar, shet el [[Valyuta|valyutası]] hám taǵı da basqalar ulıwmalasqan ólshem — pul ólsheminde kórsetiledi. Bahalaw járdeminde xojalıq qarjılarına sarplanǵan hám xojalıq protsessinde paydalanılǵan, tovar hám miynet qárejetlerin durıs kórsetiliwi támiyinlenedi. Sonıń ushın buxgalteriya esabında xojalıq qarjıların bahalaw tiykarında olardıń haqıyqıy ózine túser bahasın esaplaw dúziledi. Ózine túser baha formalanıwı hám islep shıǵarıwdıń bólek jerlerındegi basqa qun ólshemleriniń formalanıwı tuwrısında tolıǵıraq maǵlıwmatqa iye bolıw ushın bahalawdıń basqa usılları da qollanıladı. Máselen, tiykarǵı qurallar, materiallıq emes aktivler, olardı satıp alıw, qurıw hám tiklew dáslepki qunı boyınsha hám de tozıw summası alıp taslanǵannan keyingi qaldıq, yaǵnıy sap qunı boyınsha bahalanadı. Tozıw yamasa amortizatsiya esaplaw tiykarǵı qurallardıń bahasın anıqlastırıw usılı esaplanadı. Shiyki zat hám materiallar, basqa tovar materiallıq zapaslar haqıyqıy ózine túser baha menen bir qatarda kótere satıw bahası, normativ ózine túser baha boyınsha, tayar ónim islep shıǵarıw joba ózine túser bahası boyınsha esaplanadı. Miynet haqını esaplaw áhmiyetine qaray miynet ólshemin pul ólshemine ótkeriw usılı esaplanadı. [[Kategoriya:Finans]] [[Kategoriya:Bahalaw_usılları]] gs6p8qibi31s449up4sn9d8aiue2gar 0 325 275908 168852 2026-10-24T23:03:35Z Kvazimodo 10433 Gadget: Kategori eklendi 275908 wikitext text/x-wiki '''Qulshılıq''' bul bir adamnıń basqa adamǵa iyelik etiwi. Iyesi bar adam qul dep ataladı. Qullar olardı jumsaytuǵın adamǵa tiyisli boladı hám bul adamlar hátte onı satıp jiberiwide múmkin. Qulshılıq bunnan 150 jıl aldın ápiwayı jaǵday bolǵan, biraq házir kópshilik adamlar bunıń durıs emes ekenligin biledi hám derlik barlıq mámleketler qulshılıqtı ruqsat etpeydi. 1833-jılı [[Ullı Britaniya]], 1865-jılı [[Amerika Qurama Shtatı|Amerika Qurama Shtatları]] qulshılıqtı toqtatqan. Qulǵa iye bolıw jınayat deb esaplanǵan. Amerika qurama shtatlarında qulshılıq [[Amerika puxaralıq urısı]]nan keyin toqtaǵan. Arqa tárep jeńgennen keyin, barlıq qullar azat etilgen. Bul "qulshılıqtıń biykarlanıwı" dep atalǵan. Búgingi kúnde de bir neshe mámleketlerde qulshılıq saqlanıp qalǵan. [[Fayl:Cicatrices_de_flagellation_sur_un_esclave.jpg|right|thumb|200px|Kóp qıyınshılıqlarǵa ushıraǵan qul.]] == Qul bolǵan ataqlı adamlar == * [[Aesop]] shama menen b.e.sh. 6 ásir * [[Spartak]] (b.e.sh. 71 jılı qaytıs bolǵan) * [[Epictetus]] (b.e. 55 - shama menen 135 jılları) * [[Pope Callixtus I]] (b.e. 222 jıl) * [[Áwliye Patrick]] (shama menen b.e. 387-461 jılları) * [[Olaudah Equiano]] (shama menen 1745-1797 jılları) * [[George John Scipio Africanus]] (1763-1834 jılları) * [[Denmark Vesey]] (shama menen 1767-1822 jılları) * [[Sojourner Truth]] (shama menen 1797-1883 jılları) * [[Dred Scott]] (shama menen 1799-1858 jılları) * [[Nat Turner]] (1800-1831 jılları) * [[Frederick Douglass]] (shama menen 1818-1895 jılları) * [[Harriet Tubman]] (1820-1913 jılları) * [[Booker T. Washington]] (1856-1915 jılları) {{Commons kategoriya|Slavery}} [[Fayl:Slavecontract doc.jpg |thumb|250px|right|Qulshılıq kontrakti [[Lima]]/[[Peru]] 13.10.[[1794]]]] [[Kategoriya:Qulshılıq]] [[Kategoriya:Ekonomika_tariyxı]] 7cc6t199s2d2zl4i3f88ule58613q15 276094 275908 2026-10-25T00:40:16Z Kvazimodo 10433 Gadget: Kategori eklendi 276094 wikitext text/x-wiki '''Qulshılıq''' bul bir adamnıń basqa adamǵa iyelik etiwi. Iyesi bar adam qul dep ataladı. Qullar olardı jumsaytuǵın adamǵa tiyisli boladı hám bul adamlar hátte onı satıp jiberiwide múmkin. Qulshılıq bunnan 150 jıl aldın ápiwayı jaǵday bolǵan, biraq házir kópshilik adamlar bunıń durıs emes ekenligin biledi hám derlik barlıq mámleketler qulshılıqtı ruqsat etpeydi. 1833-jılı [[Ullı Britaniya]], 1865-jılı [[Amerika Qurama Shtatı|Amerika Qurama Shtatları]] qulshılıqtı toqtatqan. Qulǵa iye bolıw jınayat deb esaplanǵan. Amerika qurama shtatlarında qulshılıq [[Amerika puxaralıq urısı]]nan keyin toqtaǵan. Arqa tárep jeńgennen keyin, barlıq qullar azat etilgen. Bul "qulshılıqtıń biykarlanıwı" dep atalǵan. Búgingi kúnde de bir neshe mámleketlerde qulshılıq saqlanıp qalǵan. [[Fayl:Cicatrices_de_flagellation_sur_un_esclave.jpg|right|thumb|200px|Kóp qıyınshılıqlarǵa ushıraǵan qul.]] == Qul bolǵan ataqlı adamlar == * [[Aesop]] shama menen b.e.sh. 6 ásir * [[Spartak]] (b.e.sh. 71 jılı qaytıs bolǵan) * [[Epictetus]] (b.e. 55 - shama menen 135 jılları) * [[Pope Callixtus I]] (b.e. 222 jıl) * [[Áwliye Patrick]] (shama menen b.e. 387-461 jılları) * [[Olaudah Equiano]] (shama menen 1745-1797 jılları) * [[George John Scipio Africanus]] (1763-1834 jılları) * [[Denmark Vesey]] (shama menen 1767-1822 jılları) * [[Sojourner Truth]] (shama menen 1797-1883 jılları) * [[Dred Scott]] (shama menen 1799-1858 jılları) * [[Nat Turner]] (1800-1831 jılları) * [[Frederick Douglass]] (shama menen 1818-1895 jılları) * [[Harriet Tubman]] (1820-1913 jılları) * [[Booker T. Washington]] (1856-1915 jılları) {{Commons kategoriya|Slavery}} [[Fayl:Slavecontract doc.jpg |thumb|250px|right|Qulshılıq kontrakti [[Lima]]/[[Peru]] 13.10.[[1794]]]] [[Kategoriya:Qulshılıq]] [[Kategoriya:Ekonomika_tariyxı]] [[Kategoriya:Miynet]] 9e1r8nlx2g1gew01v951nawei4awcth 0 1220 276206 265664 2026-10-25T08:30:44Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276206 wikitext text/x-wiki {{OS infoqutısı | name = MS-DOS | developer = [[Microsoft|Microsoft Corporation]] | family = [[DOS]] | source_model = [[Closed source]] | kernel_type = [[Monolithic kernel]] | supported_platforms = [[x86]] | working_state = Toqtatılǵan | latest_release_version = 8.0 | latest_release_date = [[September 14]] [[2000]] | marketing_target = | prog_language = [[C (programming language)|C]], [[Pascal (programming language)|Pascal]], [[QBasic]], [[Batch file|Batch]], [[Perl]] etc. | ui = [[Command line interface]], [[Text user interface]] | license = [[Proprietary software|Proprietary]] | website = }} '''MS-DOS''' ({{lang-en|'''M'''icro'''s'''oft '''D'''isk '''O'''perating '''S'''ystem sózlerinen qısqartılǵan}}) bul [[Microsoft Korporatsiyası]] tárepinen jaratılǵan [[operacion sistema]] esaplanadı. 1980-jıllardaǵı [[kompyuter]]lerdiń kópshiliginde MS-DOS baslı operacion sistema esaplanǵan. MS-DOStıń jaratılıwı 1981-jılı baslanǵan bolıp, 2000-jılǵa shekem dawam etken, usı dáwir ishinde 8 úlken ózgerislerdi ishine alǵan nusqaları shıǵarılǵan. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Operatsion sistemalar]] [[Kategoriya:Microsoft Windows]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] {{compu-stub}} ojw3glx4nhtmz85ldgnaxpr2015tuay 0 6731 276208 265665 2026-10-25T08:30:46Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276208 wikitext text/x-wiki Windows 11 — Windows 10 operatsion sistemasınıń dawamshısı esaplanıp, Microsoft tárepinen Windows NT shańaraǵına tiyisli bolǵan jeke kompyuterler ushın operatsion sistema bolıp tabıladı. Onıń dáslepki prezentaciyası 2021-jıl 24-iyunda bolıp ótti[1]. Windows 11 2021-jıl 5-oktyabrde Windows 10 menen isleytuǵın muwapıq apparatlar ushın Windows Update arqalı biypul jańalanıw retinde shıǵarıldı [2]. Áyne tap sánede Microsoft Office 2021 shıǵarılǵanlıǵı daǵaza etildi[3][4][5]. == Islep shıǵıw tariyxı == Windows 10 operatsion sisteması shıǵarılǵannan keyin, Microsoft Windows 10 operatsion sistemasın «Windowstıń sońǵı versiyasi» bolıwın aytqan edi[6][7]. Operatsion sistemada waqıt ótiwi menen jańa strukturalar hám jańalanishlar shıǵarılıwına zárúrat bar dep qarala basladı. Biraq, Windowstıń jańa versiyası yamasa qayta islep shıǵilıwı haqqındaǵı shamalar 2021-jıl yanvar ayında, Microsoft tárepinen «Windowstı vizual jasartirishi»ga tiyisli jumıs dizimi daǵaza etilgeninen keyin payda boldı [8]. Xabar etiliwishe, «Sun valley» (Quyashlı úlke) kod atı astında islep shıǵılǵan Windows ushın vizual jańalanıw sistema paydalanıwshı interfeysin qayta proektlestiriwge mólsherlengen[9]. 2021-jıl 15-iyunda Internet tarmaǵında Windows 11 operatsion sistemasınıń shama etilgen beta versiyası haqqında maǵlıwmatlar payda boldı. Ol jaǵdayda islep shıǵıw biykar etilgen Windows 10 X interfeysine uqsas interfeys, sonıń menen birge Windows 11 ushın qayta islengen kórinis hám sawda belgisi kórsetildi [10]. Microsoft Build 2021 programmistler konferenciyasında Microsoft bas direktorı Satya Nadella Windowstıń keyingi áwladı haqqında sóz yuritdi. Ol bir neshe aydan berli jańa operatsion sistema ústinde islenip atırǵanlıǵı hám de jaqın orada onıń rásmiy prezentaciyası bolıwın ayttı [11]. Nadella sóylewinden bir hápte ótip, Microsoft Windowstıń 2021-jıl 24-iyunǵa joybarlastırılǵan ilajına mirátnama jiberiwdi basladı [12][13]. 21-iyun kúni Microsoft Windows 11 ústinde islep atirǵanlıǵı haqqındaǵı xabarlar tarqaldı. 24-iyun kúni Microsoft Windows 11 rásmiy prezentaciyaın ótkerdi. Ilaj 11:00 (Nyu-York waqıtı menen), 16 :00 (Tashkent waqıtı menen) de baslandı. Ol jaǵdayda bolg'usi operatsion sistema jańalıqları kórsetildi. == Jańalıqları == '''Interfeysde''' Bul sistema «Microsoft Fluent Design» dep atalıwshi jańalanǵan paydalanıwshı interfeysine iye. Pútkil sistema ashıqlıq, sayalar hám domalaq múyeshlerge iye ekenligi menen ajralıp turadı [14]. Qayta islengen Jumısqa túsiriw («Pusk») menyusı engizildi, ol wazıypalar paneli ortasında jaylasqan (lekin onı aldınǵı sıyaqlı jaylastırıw múmkin), janlı plitkalar joq. wazıypalar paneli de oraylastırılǵan hám ápiwayılastırılgan [10]. Windows 10'da ilgeri usınıs etilgen wazıypalardı kóriw funksiyası jańalanǵan dizayn tiykarında islep shıǵılǵan. Sonıń menen birge jańa sistema ikonkalari, dawıslar hám vidjetlar qosılǵan [15]. Windows 11 jańalanǵan Segoe UI variable shriftin óz ishine aladı. Shrift aldınǵı Segoe UI shriftinde esapqa alınbaǵan zamanagóy joqarı DPI displeylerin qollap-quwatlawǵa mólsherlengen[16]. Islep shıǵıwshılar Windows 11'da fon wazıypaları menen islewdi jaqsıladilar, bul bolsa onı aldınǵınan kóre tezirek hám natiyjelilew islewin támiyinlewge alıp keledi. Kirisiw hám óshiriw ekranları ushın standart kók reń sxeması qara reń menen almastırildi. «Ólik kók ekran» (BSOD) da qara rangga ózgertirilgen[17]. '''Ózgerisleri''' Qosımshalar hám basqa kontentlar ushın birden-bir dúkan retinde xızmet etiwshi «Microsoft Store» Windows 11'da qayta islep shıǵıldı. Endi Microsoft islep shıǵıwshılarǵa Win32, Progressive Web Apps hám basqa qabarǵan jerlew texnologiyaların standart Universal Windows Platform qosımshaları menen bir qatarda «Microsoft Store»da tarqatıw imkaniyatın jarattı [18]. «Microsoft Teams» sheriklik platformasi Windows 11 paydalanıwshı interfeysine kirgizildi hám oǵan wazıypalar paneli arqalı kirisiw múmkin. Bul platforma Skype ornına usınıs etildi[19][20][21]. Sebebi bunday platformalarga [[COVID-19 pandemiyası]] sharayatında talap asqanlıǵı esapqa alındı. Sonıń menen birge Windows 11 «Chromium»ga tiykarlanǵan «Microsoft Edge» veb-brauzeri menen támiyinlendi. Bul brauzer «Internet Explorer»ni óz ishine almaydı hám de qollamaydı [22]. Jańalanǵan Xbox qosımshası, sonıń menen birge Xbox Series X/S'da usınıs etilgen «Auto HDR» hám «DirectStorage» texnologiyaları Windows 11'ga qosıldı. Sol sebepli operatsion sistemaǵa kompyuterde «DirectX12» grafik kartası hám de «NvMe-SSD»ni qóllawı talap etiledi. wazıypalar panelindegi tuymeni basıw arqalı vidjet paneli bar. vidjetlar MSN xızmetinen jańalıqlar, sport, hawa rayı hám de finanslıq maǵlıwmatlardı kórsetip baradı [23][24]. == Android ushın Windows tómen sisteması == Dáslepki versiyalarda bul funksiya kiritilmegen bolsa -de[25][26], kelesi 2022-jılǵa mólsherlengen Windows 11'ning jańalanıwında rásmiy paydalanıwshılarǵa Android ushın jańa Windows tómen sisteması (WSA) hám Android ashıq derek joybarı (AOSP) járdeminde Android qosımshaların ornatıw hám jumısqa túsiriw imkaniyatın beriw názerde tutildi (biraq bunı oktyabr jańalanıwında da qılıw múmkin). Android qosımshalardı Microsoft Store'dagi «Amazon Appstore» arqalı alıw múmkin[27]. Qosımshalardı jumısqa túsiriw ushın Microsoft esap qaydnomasi, Amazon esap qaydnomasi, «Amazon Appstore» klientiniń bir retlik ornatılıwı hám de kompyuterde 8 Gb yamasa odan kóp operativ yad (RAM) talap etiledi[28][29][30][31][32]. Bunnan tısqarı paydalanıwshılar Android qosımshalar kompleksi (APK) fayl formatınan paydalanıp, hár qanday derekten Android qosımshaların kóshirip alıp ornatıwları múmkin. == Qawipsizlik == Minimal sistema talaplarınıń bir bólegi retinde Windows 11 tek Isenimli platforma modulı (TPM) 2. 0 qawipsizlik protsessoriga iye apparatlarda isleydi[33]. Microsoft maǵlıwmatlarına kóre, TPM 2. 0 protsessori proshivka hám qosımsha apparatlarǵa hújimlerden qorǵawlanıw ushın «oǵada zárúrli» esaplanadı. Bunnan tısqarı, Microsoft endi Windows 11 apparatlarında ornatılǵan hám standart virtualizatsiyaga tiykarlanǵan qawipsizlik (vBS), «Hypervisor Protected Code Integrity» (HvCI) hám «Secure Boot» bolıwın talap etedi. Operatsion sistema, sonıń menen birge, nol kúnlik ekspluataciyadan qorǵaw ushın qollap -quwatlanatuǵın Intel hám AMD protsessorlari ushın úskeneler kompleksinen qorǵawlanishga iye. Aldınǵı (Windows 10 ) sıyaqlı Windows 11 de Windows Hello arqalı kóp faktorli autentifikatsiyani hám biometrik autentifikatsiyani qollap -quwatlaydı. Sistema talapnaması Windows 11 tek 64 bitli versiyada usınıs etiledi. Daǵaza etilgen waqıtta minimal sistema talapları : eki yamasa odan kóp yadrolı 1 gigagertsli protsessor; 4 GB operativ yad (DDR), lekin 8-16 GB operativ yad bolsa maqsetke muwapıq boladı ; 64 GB qattı disktan bos jay; DirectX 12/WDDM (Windows Display Driver Model) 2. x'ni qollap -quwatlaytuǵın videokarta bolıwı kerekligi aytılǵan. == Derekler == {{shala}} [[Kategoriya:Windows]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 9r9ddsfdt63plf6a9moisf1d745q5zf 0 6732 276207 275439 2026-10-25T08:30:45Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276207 wikitext text/x-wiki '''Windows 10''' — jeke kompyuterler hám jumıs stanciyaları ushın [[Microsoft]] tárepinen [[Windows NT]] shańaraǵı tárepinen islep shıǵılǵan operatsion sistema. [[Windows 8.1]] dan keyin, sistema 9 dı shetlep ótip, 10 nomerdi aldı, [[Windows 10]] nıń [[server]] sherigi [[Windows Server 2016]] esaplanadı. Sistema hár qıylı apparatlar, mısalı, [[jeke kompyuter]]ler, [[planshet]]ler, [[smartfon]]lar, [[Xbox One]] pristavkalari hám basqalar ushın birlestirilgen bolıwı ushın islep shıǵılǵan bolıp, ol jaǵdayda barlıq qollap -quwatlanatuǵın apparatlar menen birlestirilgen rawajlanıw platformasi jáne onıversal programmalardıń birden-bir dúkanı bar. Windows 10 xızmet retinde qollap-quwatlaw sikli dawamında jańalanishlar menen támiyinlenedi. Sistema shıǵarılǵannan keyingi birinshi jıl dawamında paydalanıwshılar Windows 7, Windows 8. 1 hám Windows Phone 8. 1 dıń litsenziyalanǵan nusqaların isleytuǵın apparatlarda Windows 10'ga biypul ótiwleri múmkin edi. Zárúrli jańalıqlar qatarına «Cortana» dawıslı járdemshisi, bir neshe jumıs stoli jaratıw hám almastırıw qábileti hám basqalar kiredi. Windows 10 — bul Windows'ning sońǵı «qutidagi» versiyası, barlıq keyingi versiyalar tek cifrlı formada tarqatıladı. Windows 10 paydalanıwshı shártnaması Microsoft'ga paydalanıwshı, onıń Internet degi iskerligi tariyxı, kirisiw noqatları ushın parollar, klaviaturada jazılǵan maǵlıwmatlar hám basqa kóp zatlar haqqında kóp maǵlıwmat toplaw imkaniyatın beredi. W3 Schools statistikalıq maǵlıwmatlarına kóre, Windows 10 Internetge jalǵanıw ushın isletiletuǵın operatsion sistemalar arasında dúnyada birinshi orındı iyelep turıptı. == Derekler == [[Kategoriya:Windows]] [[Kategoriya:Kompyuterler]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] qqsai14oc59sxucr0q8imwtmoa4fu34 0 7362 275910 165521 2026-10-24T23:04:33Z Kvazimodo 10433 Gadget: Kategori eklendi 275910 wikitext text/x-wiki '''Superkontinent''' — uzaq ótmishte bolǵan, planetamızdıń barlıq yamasa derlik barlıq kontinentleri qabıǵın óz ishine alǵan úlken kontinent. Solay etip, Jerde superkontinent ámelde bolǵan dáwirde jerdiń úlken bólegi ıqlımlıq processlerge hám turmıstıń rawajlanıwına tásir etiwshi úzliksiz dizbekke birlesken bolǵan. {{shala}} == Derekler == * Xiao Xuchang & Liu Hefu (eds). Global Tectonic Zones: Supercontinent Formation and Disposal. Proceedings of the 30th International Geological Congress. Utrecht — Tokyo: VSP, 1997. * Nield, Ted, Supercontinentst: Ten Billion Years in the Life of Our Planet, Harvard University Press, 2009, ISBN 978-0674032453 * Малая горная энциклопедия. В 3 т. = Мала гірнича енциклопедія / (На укр. яз.). Под ред. В. С. Белецкого. — Донецк: Донбасс, 2004. — ISBN 966-7804-14-3. [[Kategoriya: Ilim]] == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Tariyxıy_geologiya]] 4mh699go0dvtg5dxfb7c032ckv8whzh 0 8032 276083 163930 2026-10-25T00:35:56Z Kvazimodo 10433 Gadget: Kategori eklendi 276083 wikitext text/x-wiki '''Marketing''' — sózi [[Inglis tili|inglisshe]] «market» sózinen alınǵan bolıp, «bazarǵa baylanıslı xızmet» degen mánisti ańlatadı. [[Ekonomika|Ekonomikada]] marketing dep, bazar shárayatında tutınıwshılardıń mútájin úyreniwden, tovar hám xızmetlerdi olarǵa jetkeriwge shekem bolǵan xızmetke aytıladı. Firma ushın marketing xızmetinen názerde tutilǵan tiykarǵı maqset — tutınıwshılardıń mútájin anıqlap, onı tolıq qanaatlandırıw esabınan kóbirek payda alıwdan ibarat, dep aytıw múmkin. Marketing xızmeti menen shuǵıllanıwshılar — [[marketolog]]lar dep ataladı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Biznes_processler]] spmz8mguvtsdsh7zspg7142bcgmyry3 0 21114 275891 275722 2026-10-24T21:52:49Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275891 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Computer_locked.jpg|oñğa|nobaý|Fizikalıq qáwipsizlik ilajınıń mısalı: [[Apparatlıq támiynat|apparatlıq támiyinlewge]] aralasıwdıń aldın alıw ushın jeke kompyuterdiń artqı tárepindegi metall qulıp.]] '''Kompyuter qáwipsizligi''' (sonday-aq '''kiberqáwipsizlik''', '''cifrlı qáwipsizlik''' yamasa '''informaciyalıq texnologiyalar (IT) qáwipsizligi''') ‒ bul [[Programmalıq támiynat|kompyuter programmalıq támiynatı]], sistemaları hám [[Kompyuter tarmaǵı|tarmaqların]] ruqsatsız [[Informaciya túsinigi|informaciya]] ashılıwına, [[apparatlıq támiynat]], [[programmalıq támiynat]] yamasa [[maǵlıwmat]]lardı urlaw yaki zıyan keltiriwge alıp keliwi múmkin bolǵan qáwiplerden, sonday-aq olar kórsetetuǵın xızmetlerdiń buzılıwı yamasa burmalanıwınan qorǵaw bolıp tabıladı<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Schatz|first1=Daniel|last2=Bashroush|first2=Rabih|last3=Wall|first3=Julie|date=2017|title=Towards a More Representative Definition of Cyber Security|url=https://commons.erau.edu/jdfsl/vol12/iss2/8/|journal=Journal of Digital Forensics, Security and Law| til =en|volume=12|issue=2|issn=1558-7215}}</ref>. Bul tarawdıń áhmiyeti [[Kompyuter|kompyuter sistemaları]]<ref>{{Cite news|last=Tate|first=Nick|date=7 May 2013|title=Reliance spells end of road for ICT amateurs|newspaper=The Australian|url=https://www.theaustralian.com.au/news/reliance-spells-end-of-road-for-ict-amateurs/news-story/6f84ad403b8721100f5957a472a945eb}}</ref>, [[Internet]] hám sımsız tarmaq standartlarına bolǵan isenimniń artıwınan kelip shıǵadı. Onıń áhmiyeti smartfonlar, [[Televideniye|televizorlar]] hám Zatlar Internetin (IoT) qurawshı hár qıylı qurılmalardıń rawajlanıwı menen jáne de artadı. Kiberqáwipsizlik házirgi zaman dúnyası dus kelip atırǵan eń áhmiyetli jańa mashqalalardıń birine aylandı, sebebi [[Informaciyalıq sistema|informaciyalıq sistemalar]] hám olar qollap-quwatlaytuǵın jámiyetlerdiń quramalılıǵı. Qáwipsizlik, ásirese, elektr energiyasın tarqatıw, saylawlar hám finans sıyaqlı keń kólemli fizikalıq tásirge iye bolǵan úlken sistemalardı basqaratuǵın sistemalar ushın ayrıqsha áhmiyetli<ref>{{Cite journal|last=Kianpour|first=Mazaher|date=2021|title=Systematically Understanding Cybersecurity Economics: A Survey}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Stevens|first=Tim|date=11 June 2018|title=Global Cybersecurity: New Directions in Theory and Methods|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/files/97261726/PaG_6_2_Global_Cybersecurity_New_Directions_in_Theory_and_Methods.pdf}}</ref>. Kompyuter qáwipsizliginiń kóp tárepleri elektron paroller hám shifrlaw sıyaqlı [[cifrlı]] qáwipsizlikti óz ishine alsa da, ruqsatsız aralasıwdıń aldın alıw ushın metall qulıplar sıyaqlı fizikalıq qáwipsizlik ilajları ele de qollanıladı. IT qáwipsizligi [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizliginiń]] tolıq dizimi emes, sonlıqtan qáwipsizliktiń birlesiw sxemasına tolıq sáykes kelmeydi. == Hálsizlikler hám hújimler == Hálsizlik - bul kompyuter yamasa sistemanıń qáwipsizligine zıyan keltiretuǵın qurılısındaǵı, orınlanıwındaǵı, islewindegi yamasa ishki baqlawındaǵı kemshilik. Tabılǵan hálsizliklerdiń kópshiligi Ulıwma hálsizlikler hám ashılıwlar (CVE) [[maǵlıwmatlar bazası]]nda hújjetlestirilgen<ref>{{Web deregi | url = https://www.cve.org/About/Overview| bet = About the CVE Program| jumıs = www.cve.org| qaralǵan sáne = 2023-jıl 12-aprel }}</ref>. Paydalanıwǵa bolatuǵın hálsizlik - bul keminde bir isleytuǵın hújim yamasa eksployt bar bolǵan hálsizlik. Hálsizliklerdi zıyanlı túrde izleytuǵın subyektler qáwip-qáterler dep ataladı. Hálsizliklerdi avtomatlastırılǵan qurallar yamasa arnawlı skriptler járdeminde izertlew, keri-injeneriya etiw, izlew yamasa paydalanıw múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://www.nsa.gov/resources/everyone/ghidra/| bet = Ghidra| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200815201448/https://www.nsa.gov/resources/everyone/ghidra/| arxivsáne = 2020-jıl 15-avgust | sáne = 2018-jıl 1-avgust | jumıs = nsa.gov| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&px=Syzbot-Linux-Kernel-Fuzzing/| bet = Syzbot: Google Continuously Fuzzing The Linux Kernel| avtor = Larabel| at = Michael| sáne = 2017-jıl 28-dekabr | til = en-US| jumıs = www.phoronix.com/| qaralǵan sáne = 2021-jıl 25-mart }}</ref>. Hár túrli adamlar yamasa tárepler kiberhújimlerge ushırawı múmkin; biraq hár qıylı toparlar basqalarǵa qaraǵanda hár qıylı túrdegi hújimlerge kóbirek ushırawı múmkin<ref name="crowdstrike.com">{{Web deregi | url = https://www.crowdstrike.com/solutions/small-business/cyber-attacks-on-smbs/| bet = Cyber attacks on SMBs: Current Stats and How to Prevent Them| til = en| jumıs = crowdstrike.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}</ref>. 2023-jıldıń aprel ayında [[Birlesken Korollik|Birikken Korolliktiń]] Ilim, Innovaciya hám Texnologiyalar Departamenti sońǵı 12 ay ishindegi kiberhújimler haqqında esabat járiyaladı<ref name="Cyber breaches 2023">{{Web deregi | url = https://www.gov.uk/government/statistics/cyber-security-breaches-survey-2023/cyber-security-breaches-survey-2023| bet = Cyber security breaches survey 2023| til = en| jumıs = GOV.UK| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}</ref>. Olar Birikken Korolliktegi 2,263 biznes, 1,174 dizimge alınǵan qayırqomlıq shólkemleri hám 554 bilimlendiriw mákemesin sorawnama ótkerdi. Izertlew nátiyjeleri boyınsha "bizneslerdiń 32% hám qayırqomlıq shólkemleriniń 24% sońǵı 12 ay ishinde qanday da bir buzıw yamasa hújimlerdi esleydi". Bul kórsetkishler "orta biznes (59%), iri biznes (69%) hám jıllıq tabısı £500,000 yamasa onnan kóp bolǵan joqarı tabıslı qayırqomlıq shólkemleri (56%)" ushın ádewir joqarı boldı<ref name="Cyber breaches 2023" /> Degen menen, orta yamasa iri biznesler kóbirek qurban bolsa da, iri kompaniyalar sońǵı on jıl ishinde ulıwma ózleriniń qáwipsizligin jaqsılaǵanlıqtan, kishi hám orta biznes (KOB) te "biznesti qorǵaw ushın rawajlanǵan qurallarǵa iye bolmaǵanlıqtan" barǵan sayın hálsiz bolıp barmaqta.<ref name="crowdstrike.com"/>. KOBlar kóbinese zıyanlı baǵdarlama, tólem talap etiwshi baǵdarlama, fishing, ortalıqtaǵı adam hújimi hám xızmet kórsetiwden bas tartıw (DoS) hújimlerine ushıraydı.<ref name="crowdstrike.com" /> Ádettegi internet paydalanıwshıları kóbinese maqsetsiz kiberhújimlerge ushıraydı<ref name="Cyber attacks">{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/information/how-cyber-attacks-work| bet = How cyber attacks work| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}</ref>. Bunda hújim jasawshılar múmkin bolǵanınsha kóbirek qurılmalardı, xızmetlerdi yamasa paydalanıwshılardı kemsitpesten hújimge aladı. Olar bunı Internettiń ashıqlıǵınan paydalanatuǵın usıllar arqalı ámelge asıradı. Bul strategiyalar tiykarınan fishing, tólem talap etiwshi baǵdarlama, suw orınların hám skanerlewdi óz ishine aladı.<ref name="Cyber attacks" /> Kompyuter sistemasın qáwipsiz etiw ushın oǵan qarsı islengen múmkin bolǵan hújimlerdi túsiniw áhmiyetli, hám bul qáwipler ádette tómendegi kategoriyalardıń birine kirgiziliwi múmkin: === Artqı esik === Kompyuter sistemasındaǵı, kriptosistemadaǵı yamasa [[algoritm]]degi artqı esik - bul ádettegi [[autentifikaciya]] yamasa qáwipsizlik baqlawlarınan ótiwdiń hár qanday jasırın usılı. Bul hálsizlikler dáslepki dizayn yamasa jaman konfiguraciya qatarlı kóp sebeplerge baylanıslı bolıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://nordvpn.com/blog/backdoor-attack/| bet = What is a backdoor attack? Definition and prevention {{!}} NordVPN| sáne = 2023-jıl 30-noyabr | til = en| jumıs = nordvpn.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 3-yanvar }}</ref>. Artqı esiklerdiń tábiyatına baylanıslı, olar jeke adamlarǵa qaraǵanda kompaniyalar hám maǵlıwmatlar bazaları ushın úlkenirek táshiwish tuwdıradı. Artqı esikler nızamlı kiriwge ruqsat beriw ushın ruqsat etilgen tárep tárepinen yamasa zıyankes maqsetlerde hújim etiwshi tárepinen qosılıwı múmkin. Jınayatshılar kóbinese sistemaǵa uzaqtan administratorlıq kiriw múmkinshiligin beriw ushın [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlamalardan]] paydalanadı<ref name="McAfee-2023">{{Web deregi | url = https://www.mcafee.com/learn/backdoor-threat/| bet = What is a backdoor attack?| sáne = 2023-jıl 4-dekabr | jumıs = McAfee| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}</ref>. Olar kiriw múmkinshiligine iye bolǵannan keyin, kiberjınayatshılar "fayllardı ózgertiwi, jeke [[Informaciya túsinigi|informaciyanı]] urlawı, kereksiz [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamalardı]] ornatıwı, hátte pútkil kompyuterdi óz baqlawına alıwı múmkin."<ref name="McAfee-2023" /> Artqı esiklerdi anıqlaw júdá qıyın bolıwı múmkin hám ádette olardı [[Kompyuter programması|baǵdarlama]] [[derek kodı]]na kiriw múmkinshiligi bar yamasa kompyuterdiń [[Operatsion sistema|operaciyalıq sisteması]] haqqında tereń bilimge iye bolǵan adam tárepinen tabıladı. === Xızmet kórsetiwden bas tartıw hújimi === Xızmet kórsetiwden bas tartıw hújimleri (DoS) mashina yamasa tarmaq resursın onıń názerde tutılǵan paydalanıwshıları ushın jetiksiz etiw ushın dúzilgen<ref name="DoS guidance">{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/denial-service-dos-guidance-collection| bet = Denial of Service (DoS) guidance| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}</ref>. Hújim jasawshılar jeke qurbanlarǵa xızmet kórsetiwden bas tartıwı múmkin, mısalı, qurbannıń akkauntı bloklanǵansha qátelik paroldi qastan izbe-iz bir neshe márte kirgiziw arqalı, yamasa olar mashina yamasa tarmaqtıń múmkinshiliklerin asırıp jiberiw hám birden barlıq paydalanıwshılardı bloklawı múmkin. Bir IP adresten kelgen tarmaq hújimin jańa brandmauer qaǵıydasın qosıw arqalı bloklaw múmkin bolsa da, tarqatılǵan xızmet kórsetiwden bas tartıw (DDoS) hújimleriniń kóp túrleri bar, bunda hújim kóp noqatlardan keledi. Bunday jaǵdayda, bul hújimlerden qorǵanıw ádewir qıyın. Bunday hújimler botnettiń zombi kompyuterlerinen yamasa tarqatılǵan reflektiv xızmet kórsetiwden bas tartıw (DRDoS) qatarlı basqa da múmkin bolǵan usıllardan kelip shıǵıwı múmkin, bunda ayıpsız sistemalar qurbanǵa trafik jiberiwge aldanadı.<ref name="DoS guidance" /> Bunday hújimlerde kúsheytiw faktorı hújim jasawshıǵa hújimdi ańsatlastıradı, sebebi olar ózleri az ótkizgishlik sızıǵın paydalanıwı kerek. === Tikkeley kiriw hújimleri === Tikkeley kiriw hújimi - bul ruqsatsız paydalanıwshı (hújim etiwshi) kompyuterge fizikalıq kiriw múmkinshiligin alıp, kóbinese onnan tikkeley maǵlıwmatlardı kóshirip alıw yamasa informaciyanı urlaw<ref>{{Web deregi | url = https://www.interelectronix.com/computer-security.html| bet = Computer Security| jumıs = www.interelectronix.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}</ref>. Hújim etiwshiler jáne de operaciyalıq sistemaǵa ózgerisler kirgiziw, baǵdarlamalıq qurtlardı, klavishler basılıwın jazıp alıwshılardı, jasırın tıńlaw qurılmaların ornatıw yamasa sımsız mikrofonlardı paydalanıw arqalı qáwipsizlikti buzıwı múmkin. Hátte sistema standart qáwipsizlik ilajları menen qorǵalǵan bolsa da, CD-ROM yamasa basqa júklew múmkin bolǵan mediadan basqa operaciyalıq sistema yamasa quraldı júklew arqalı bulardan ótip ketiwi múmkin. Disklerdi shifrlaw hám Isenimli Platforma Moduli standartı bul hújimlerdiń aldın alıw ushın dúzilgen. === Jasırın tıńlaw === Jasırın tıńlaw - bul ádette tarmaqtaǵı xostlar arasındaǵı jeke kompyuter sáwbetin (kommunikaciyasın) jasırın tıńlaw háreketi. Bul ádette paydalanıwshı trafigi qáwipsiz etilmegen yamasa shifrlanbaǵan tarmaqqa qosılıp, áhmiyetli biznes maǵlıwmatların xızmetlesine jibergende júz beredi, bunı hújim etiwshi tıńlap, paydalanıwı múmkin<ref name="Fortinet">{{Web deregi | url = https://www.fortinet.com/resources/cyberglossary/eavesdropping| bet = What Are Eavesdropping Attacks?| til = en| jumıs = Fortinet| qaralǵan sáne = 2023-jıl 5-dekabr }}</ref>. "Ashıq tarmaq" arqalı berilgen maǵlıwmatlar hújim etiwshige hálsizlikten paydalanıw hám onı hár qıylı usıllar menen uslap alıw múmkinshiligin beredi. [[Zıyanlı programma|Zıyanlı baǵdarlamalar]], tikkeley kiriw hújimleri yamasa kiberhújimlerdiń basqa túrlerinen parqlı, jasırın tıńlaw hújimleri tarmaqlar yamasa qurılmalardıń islewine unamsız tásir etiwi itimal emes, bul olardı bayqawdı qıyınlastıradı<ref name="Fortinet"/>. Haqıyqatında, "hújim jasawshıǵa baǵdarlama menen dawamlı baylanısta bolıwdıń hesh qanday keregi joq. Hújim jasawshı baǵdarlamanı buzılǵan qurılmaǵa, múmkin tikkeley kirgiziw arqalı yamasa virus ya basqa zıyanlı baǵdarlama arqalı kirgizip, keyinirek tabılǵan hár qanday maǵlıwmatlardı alıw ushın qaytıp keliwi yamasa baǵdarlamanı belgili bir waqıtta maǵlıwmatlardı jiberiwge tártiplewi múmkin."<ref>{{Citation |last=York |first=Dan |title=Chapter 3 – Eavesdropping and Modification | sáne =2010-01-01 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B978159749547900003X |work=Seven Deadliest Unified Communications Attacks |pages=41–69 |editor-last=York |editor-first=Dan |access-date=2023-12-05 |place=Boston |publisher=Syngress |isbn=978-1-59749-547-9}}</ref> Eki noqat arasındaǵı maǵlıwmatlardı shifrlaytuǵın [[Vpn|virtual jeke tarmaqtı]] (VPN) paydalanıw - jasırın tıńlawdan qorǵanıwdıń eń keń tarqalǵan usıllarınıń biri. Sımsız tarmaqlar ushın múmkin bolǵan shifrlawdıń eń jaqsı túrin paydalanıw, sonday-aq shifrlanbaǵan HTTP ornına HTTPS ti paydalanıw eń jaqsı ámeliyat bolıp esaplanadı<ref>{{Web deregi | url = https://enterprise.verizon.com/resources/articles/s/what-are-eavesdropping-attacks/| bet = What Are Eavesdropping Attacks & How To Prevent Them| til = en| jumıs = Verizon Enterprise| qaralǵan sáne = 2023-jıl 5-dekabr }}</ref>. Carnivore hám NarusInSight sıyaqlı baǵdarlamalar Federal Tergew Byurosı (FBI) hám NSA tárepinen internet xızmet kórsetiwshileriniń sistemaların jasırın tıńlaw ushın paydalanılǵan. Hátte jabıq sistema sıpatında isleytuǵın (yaǵnıy, sırtqı dúnya menen baylanıssız) mashinalardı da [[apparatlıq támiynat]] payda etken hálsiz [[Elektromagnetizm|elektromagnit]] nurlanıwların baqlaw arqalı jasırın tıńlaw múmkin. TEMPEST - bul NSA tárepinen usı hújimlerge tiyisli specifikaciya. === Zıyanlı baǵdarlama === [[Zıyanlı programma|Zıyanlı baǵdarlama]] (ingl. malware) - bul "kompyuter sistemasına yamasa onıń paydalanıwshılarına zıyan keltiriw ushın qastan jazılǵan" hár qanday baǵdarlamalıq kod yamasa kompyuter baǵdarlaması<ref name="Malware-IBM">{{Web deregi | url = https://www.ibm.com/topics/malware| bet = What is Malware? {{!}} IBM| sáne = 2022-jıl 14-aprel | til = en-us| jumıs = www.ibm.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-dekabr }}</ref>. Kompyuterde payda bolǵannan keyin, ol jeke informaciya, biznes informaciyası hám paroller sıyaqlı sezgir táreplerdi sırtqa shıǵarıwı, sistemanı hújim etiwshiniń baqlawına beriwi hám maǵlıwmatlardı birotala buzıwı yamasa óshiriwi múmkin. Zıyanlı baǵdarlamanıń jáne bir túri - tólem talap etiwshi baǵdarlama, bunda "zıyanlı baǵdarlama qurbannıń mashinasına ózin ornatadı, olardıń faylların shifrlaydı, sońınan sol maǵlıwmatlardı paydalanıwshıǵa qaytarıw ushın tólem talap etedi."<ref>{{Web deregi | url = https://www.mcafee.com/en-gb/antivirus/malware.html| bet = What is malware?| jumıs = McAfee| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-noyabr }}</ref> Zıyanlı baǵdarlamanıń túrlerine tómendegilerdiń ayırımları kiredi: * Viruslar - bul zıyanlı baǵdarlamanıń belgili bir túri bolıp, ádette "zıyan keltiriw hám óziniń kóshirmelerin tarqatıw" maqsetinde baǵdarlamanı basıp alatuǵın zıyanlı kod. Kóshirmeler kompyuterdegi basqa baǵdarlamalarǵa tarqatıw maqsetinde islenedi<ref name="Malware-IBM"/>. * Qurtlar ''([[Inglis tili|ingl]]. worms)'' viruslarǵa uqsas, biraq viruslar tek paydalanıwshı buzılǵan baǵdarlamanı iske túsirgende (ashqanda) ǵana isley aladı. Qurtlar - bul adamnıń qatnasıwın talap etpesten baǵdarlamalar, qosımshalar hám qurılmalar arasında tarqalatuǵın ózin-ózi kóbeytetuǵın zıyanlı baǵdarlama.<ref name="Malware-IBM" /> * Troyan atları ''(ingl. trojan horses)'' - bul paydalı bolıp kóriniwge urınatuǵın yamasa "paydalanıwshılardı olardı ornatıwǵa aldaw" ushın qálegen yamasa nızamlı baǵdarlamalar ishine jasırınatuǵın baǵdarlamalar. Ornatılǵannan keyin, RAT (uzaqtan kiriw troyanı) zıyan keltiriw ushın tásir etilgen qurılmada jasırın artqı esik jaratıwı múmkin.<ref name="Malware-IBM" /> * Tıńshı baǵdarlama ''(yamasa shpion programma; ingl. spyware)'' - bul juqtırılǵan kompyuterden informaciyanı jasırın jıynaytuǵın hám sezgir informaciyanı hújim jasawshıǵa qaytarıp jiberetuǵın [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlamanıń]] bir túri. Tıńshı baǵdarlamanıń eń keń tarqalǵan túrleriniń biri - "xakerlerge paydalanıwshı atları, paroller, bank esap-sanaǵı hám kredit karta nomerlerin jıynawǵa múmkinshilik beretuǵın" paydalanıwshınıń barlıq klavishler basıwın jazıp alatuǵın klavishler basılıwın jazıwshılar."<ref name="Malware-IBM" /> * Qorqıtıwshı baǵdarlama ''(ingl. scareware)'', atı aytıp turǵanınday, paydalanıwshılardı qálemegen baǵdarlamanı satıp alıwǵa yamasa ornatıwǵa májbúrlew ushın sociallıq injeneriya (manipulyaciya) arqalı qorqıtıw, shok qılıw, táshwish payda etiw yamasa qáwip bar degen sezimdi payda etiw ushın qollanılatuǵın zıyanlı baǵdarlamanıń bir túri. Bul hújimler kóbinese "ádette paydalanıwshıǵa nızamdı buzǵanı yamasa onıń qurılmasında virus bar ekenligi haqqında eskertetuǵın keskin payda bolǵan qıstawlı xabar" menen baslanadı.<ref name="Malware-IBM" /> === Ortalıqtaǵı adam hújimleri === Ortalıqtaǵı adam hújimleri (MITM) - bul zıyankes hújim etiwshiniń bir yamasa eki táreptiń de sáykesligin aldap, ózin ortaǵa kirgiziw arqalı eki tárep arasındaǵı baylanıslardı uslap alıwǵa, baqlawǵa yamasa ózgertiwge urınıwın óz ishine aladı.<ref name="verizon-mitm"> {{Web deregi | url = https://www.verizon.com/business/resources/articles/s/what-is-a-man-in-the-middle-attack-and-how-can-i-protect-my-organization/| bet = What is a man-in-the-middle attack and how can I protect my organization?| jumıs = [[verizon|verizon.com]]}} </ref> MITM hújimleriniń túrlerine tómendegiler kiredi: * IP adresin aldaw - bunda hújim etiwshi trafikti uslap alıw yamasa kirgiziw ushın kózlewlerdiń trafigin hálsiz tarmaq túyinine qayta jiberiw ushın marshrutlaw protokolların basıp aladı. * Xabar aldaw (email, SMS yamasa OTT xabar almasıw arqalı) - bunda hújim etiwshi obyekt email, SMS yamasa OTT (IP tiykarlanǵan) xabar almasıw qosımshaları sıyaqlı xabar almasıw protokolların paydalanıp atırǵanda sáykeslik yamasa tasıwshı xızmetti aldaydı. Sońınan hújim etiwshi sáwbetlerdi baqlawı, sociallıq hújimlerdi baslawı yamasa keleshektegi hújimlerge jol ashıw ushın nol-kúnlik-hálsizliklerdi iske túsiriwi múmkin. * WiFi SSID aldaw - bunda hújim etiwshi internet trafigin hám tranzakciyalardı uslap alıw hám ózgertiw ushın WIFI tiykarǵı stanciya SSID sin simulyaciya etedi. Hújim etiwshi jáne de belgili hálsizliklerdi buzıw arqalı obyekttiń brandmauerine kiriw ushın jergilikli tarmaq adreslewin hám kemeytilgen tarmaq qorǵanıwların paydalanıwı múmkin. Keń tarqalǵan qurılmaǵa baylanıslı geyde Ananas hújimi dep te ataladı. Jáne de Zıyanlı baylanıstı qarań. * DNS aldaw - bunda hújim etiwshiler trafikti baqlaw yamasa basqa hújimlerdi baslaw ushın trafikti hújim etiwshiler baqlawındaǵı sistemalarǵa qayta baǵdarlaw ushın domen atı tayınlawların basıp aladı. * SSL basıp alıw, ádette basqa media-dárejeli MITM hújimi menen birge, bunda hújim etiwshi trafikti shifrın sheshiw, baqlaw hám ózgertiw ushın Sertifikat Organın kirgiziw arqalı SSL autentifikaciya hám shifrlaw protokolın aldaydı. Jáne de TLS uslap alıwdı qarań.<ref name="verizon-mitm"/> === Kóp vektorlı, polimorflı hújimler === 2017-jılı payda bolǵan kóp vektorlı<ref>{{Web deregi | url = https://www.msspalert.com/analysis/multi-vector-attacks-demand-multi-vector-protection| bet = Multi-Vector Attacks Demand Multi-Vector Protection| sáne = 2017-jıl 24-iyul | jumıs = MSSP Alert}}</ref>, polimorflı kiberqáwiplerdiń jańa klassı bir neshe túrdegi hújimlerdi birgelikte alıp baradı hám tarqalıw barısında kiberqáwipsizlik baqlawlarınan qashıw ushın formasın ózgertedi. Kóp vektorlı polimorflı hújimler, atı aytıp turǵanınday, hám kóp vektorlı, hám polimorflı<ref name="Tounsi-2019">{{Citation |last=Tounsi |first=Wiem |title=What is Cyber Threat Intelligence and How is it Evolving? | sáne =2019-05-15 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781119618393.ch1 |work=Cyber-Vigilance and Digital Trust |pages=1–49 |editor-last=Tounsi |editor-first=Wiem |access-date=2023-12-06 |edition=1 |publisher=Wiley | til =en |doi=10.1002/9781119618393.ch1 |isbn=978-1-78630-448-3 |s2cid=187294508}}</ref>. Birinshi gezekte, olar bir neshe hújim usılların óz ishine alatuǵın bir hújim. Bul mániste, olar "kóp vektorlı (yaǵnıy, hújim Veb, email hám qosımshalar arqalı sıyaqlı tarqalıwdıń bir neshe usılların paydalanıwı múmkin)". Biraq olar jáne de kóp basqıshlı, yaǵnıy "olar tarmaqlarǵa kirip, tarmaq ishinde qaptalǵa jıljıy aladı.”<ref name="Tounsi-2019" /> Hújimler polimorflı bolıwı múmkin, yaǵnıy qollanılǵan viruslar, qurtlar yamasa troyanlar sıyaqlı kiberhújimler "úziliksiz ózgeredi ('morf'), bul olardı qol qoyıw tiykarındaǵı qorǵanıwlar járdeminde anıqlawdı derlik múmkin emes etedi.”<ref name="Tounsi-2019" /> === Fishing === [[Fayl:PhishingTrustedBank.png|nobaý|Fishing elektron xatınıń mısalı, (oydan shıǵarılǵan) banktiń rásmiy xatı sıpatında maskalanǵan. Jiberiwshi alıwshını fisherdiń veb-saytında tastıyıqlaw arqalı qupıya informaciyanı ashıwǵa aldawǵa háreket etip atır. "Received" hám "discrepancy" sózleriniń "recieved" hám "discrepency" dep qáte jazılǵanına itibar beriń. Bank veb-betiniń URL mánzili haqıyqıy bolıp kórinse de, gipersilteme fisherdiń veb-betine baǵdarlanǵan.]] Fishing - bul paydalanıwshılardı aldaw arqalı paydalanıwshı atları, paroller hám kredit karta maǵlıwmatları sıyaqlı sezgir informaciyanı tikkeley paydalanıwshılardan alıwǵa urınıw<ref>{{Web deregi | url = https://www.case.edu/its/kba/its-kba-27196-phishing-attempt/| bet = Identifying Phishing Attempts| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150913200707/http://www.case.edu/its/kba/its-kba-27196-phishing-attempt/| arxivsáne = 2015-jıl 13-sentyabr | baspaxana = Case| qaralǵan sáne = 2016-jıl 4-iyul }}</ref>. Fishing ádette elektron pochta, operativ xabar almasıw, tekst xabarı yamasa telefon qońırawı arqalı ámelge asırıladı. Olar kóbinese paydalanıwshılardı sırtqı kórinisi hám sezimi haqıyqıy saytqa derlik uqsas bolǵan jalǵan veb-saytqa maǵlıwmat kirgiziwge baǵdarlaydı<ref>{{Web deregi | url = https://support.microsoft.com/en-us/windows/protect-yourself-from-phishing-0c7ea947-ba98-3bd9-7184-430e1f860a44| bet = Protect yourself from phishing – Microsoft Support| jumıs = support.microsoft.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-dekabr }}</ref>. Jalǵan veb-sayt kóbinese login maǵlıwmatları hám paroller sıyaqlı jeke maǵlıwmatlardı soraydı. Bul informaciya keyin haqıyqıy veb-sayttaǵı adamnıń haqıyqıy akkauntına kiriw ushın paydalanılıwı múmkin. Qurbannıń isenimine súyenip, fishingti sociallıq injeneriyanıń bir túri dep klassifikaciyalawǵa boladı. Hújim etiwshiler haqıyqıy akkauntlarǵa kiriw ushın dóretiwshilik usılların qollanıwı múmkin. Keń tarqalǵan aldaw usılı - hújim etiwshiler adamlarǵa jaqında muzıka, qosımshalar yamasa basqa nárselerdi satıp alǵanın kórsetetuǵın jalǵan elektron esap-fakturalardı<ref>{{Web deregi | url = https://www.consumer.ftc.gov/blog/2018/02/phishers-send-fake-invoices| bet = Phishers send fake invoices| avtor = Lazarus| at = Ari| sáne = 2018-jıl 23-fevral | til = en| jumıs = Consumer Information| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-fevral }}</ref> jiberiw hám eger satıp alıwlar ruqsat etilmegen bolsa, siltemeni basıwdı usınıs etiw. Fishingtiń jáne bir strategiyalıq túri - hújim etiwshige isenimli derek sıyaqlı kóriniw ushın jeke yamasa shólkemge tiyisli maǵlıwmatlardı paydalanatuǵın nayzalı fishing. Nayzalı fishing hújimleri fishing háreketleri tárepinen taslanǵan keń torǵa qaraǵanda, belgili bir adamlardı kózley aladı<ref name=":3">{{Web deregi | url = https://www.trellix.com/en-us/platform/email-security.html| bet = Email Security| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220522081555/https://www.trellix.com/en-us/platform/email-security.html| arxivsáne = 2022-jıl 22-may | sáne = 2022-jıl 17-may | jumıs = Trellix| qaralǵan sáne = 2022-jıl 24-oktyabr }}</ref>. === Artıqmashılıqlardı arttırıw === Artıqmashılıqlardı arttırıw sheklengen kiriw múmkinshiligine iye hújim etiwshiniń ruqsatsız óz artıqmashılıqların yamasa kiriw dárejesin joqarılata alatuǵın jaǵdaydı táriyipledi<ref name="Privilege escalation">{{Web deregi | url = https://www.crowdstrike.com/cybersecurity-101/privilege-escalation/| bet = What is Privilege Escalation? – CrowdStrike| til = en| jumıs = crowdstrike.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 7-dekabr }}</ref>. Mısalı, standart kompyuter paydalanıwshısı sistemadaǵı hálsizlikti paydalanıp, sheklengen maǵlıwmatlarǵa kiriw múmkinshiligin alıwı múmkin; yamasa hátte tamır bolıp, sistemaǵa tolıq sheklenbegen kiriw múmkinshiligine iye bolıwı múmkin. Hújimlerdiń awırlıǵı ápiwayı sorawsız elektron xat jiberiwden baslap, úlken kólemdegi maǵlıwmatlarǵa qarsı virus hújimine shekem bolıwı múmkin. Artıqmashılıqlardı arttırıw ádette sociallıq injeneriya usılları, kóbinese fishingten baslanadı.<ref name="Privilege escalation" /> Artıqmashılıqlardı arttırıwdı eki strategiyaǵa bóliwge boladı, gorizontal hám vertikal artıqmashılıqlardı arttırıw: * Gorizontal arttırıw (yamasa akkaunttı basıp alıw) - bul hújim etiwshiniń salıstırmalı tómen dárejeli artıqmashılıqlarǵa iye ádettegi paydalanıwshı akkauntına kiriw múmkinshiligin alıwı. Bul paydalanıwshınıń logini hám parolin urlaw arqalı bolıwı múmkin. Kiriw múmkinshiligin alǵannan keyin, olar "tirek noqatın" aladı hám bul tirek noqatın paydalanıp, hújim etiwshi usı tómengi dárejedegi paydalanıwshılar tarmaǵı boylap júriwi, usınday artıqmashılıqqa iye informaciyaǵa kiriw múmkinshiligin alıwı múmkin<ref name="Privilege escalation"/>. * Biraq, vertikal arttırıw kompaniyada joqarı lawazımdaǵı hám kóbinese kóbirek administrativlik huqıqqa iye adamlardı, mısalı, joqarı artıqmashılıqqa iye IT xızmetkerin kózlewge aladı. Bul artıqmashılıqqa iye akkaunttı paydalanıw arqalı hújim etiwshi basqa akkauntlarǵa kiriw múmkinshiligin aladı.<ref name="Privilege escalation" /> === Qaptaldaǵı kanal hújimi === Hár qanday esaplaw sisteması óz átirapına qanday da bir formada tásir etedi. Onıń átirapına tásiri elektromagnit nurlanıwınan baslap, Suwıq júklew hújimin múmkin etetuǵın RAM yacheykalarına qaldıq tásirge shekem, yamasa ádette erisiw múmkin bolmaǵan basqa mánislerge kiriw yamasa boljaw múmkinshiligin beretuǵın apparatlıq ámelge asırıw kemshiliklerine shekem bolıwı múmkin. Qaptaldaǵı kanal hújimi scenariylerinde, hújim etiwshi sistema yamasa tarmaq haqqında usınday informaciyanı jıynap, onıń ishki jaǵdayın boljawǵa hám nátiyjede qurban tárepinen qáwipsiz dep esaplanǵan informaciyaǵa kiriw múmkinshiligin alıwǵa háreket etedi. Qaptaldaǵı kanaldaǵı kózlew informaciyanı basqa signallar menen birleskende onıń tómen amplitudası sebepli anıqlaw qıyın bolıwı múmkin.<ref>{{Cite journal|last1=Spence|first1=Aaron|last2=Bangay|first2=Shaun| sáne =June 2022|title=Security beyond cybersecurity: side-channel attacks against non-cyber systems and their countermeasures|url=https://link.springer.com/10.1007/s10207-021-00563-6|journal=International Journal of Information Security| til =en|volume=21|issue=3|pages=437–453|doi=10.1007/s10207-021-00563-6|issn=1615-5262}}</ref> === Sociallıq injeneriya === Kompyuter qáwipsizligi kontekstinde sociallıq injeneriya paydalanıwshını paroller, karta nomerleri hám t.b. sıyaqlı qupıyalardı ashıwǵa yamasa mısalı, joqarı lawazımlı basshı, bank, podryadchik yamasa klient bolıp kóriniw arqalı fizikalıq kiriw múmkinshiligin beriwge isendiriwge baǵdarlanǵan<ref>{{Web deregi | url = http://upcommons.upc.edu/pfc/bitstream/2099.1/12289/1/73827.pdf| bet = Social Engineering| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131203043630/http://upcommons.upc.edu/pfc/bitstream/2099.1/12289/1/73827.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 3-dekabr | avtor = Arcos Sergio| jumıs = upc.edu| qaralǵan sáne = 2019-jıl 16-aprel }}</ref>. Bul ulıwma adamlardıń isenimin paydalanıwdı hám olardıń kognitiv qátelerine súyeniwdi óz ishine aladı. Keń tarqalǵan aldaw usılı - buxgalteriya hám finans bólimi xızmetkerlerine olardıń bas direktorı bolıp kórinip, tez arada qanday da bir háreketti talap etip jiberilgen elektron xatlardı óz ishine aladı. Sociallıq injeneriyanıń tiykarǵı usıllarınıń biri - fishing hújimleri. 2016-jıldıń basında FTB usınday biznes elektron pochtasın komprometaciyalaw (BEC) aldawları shama menen eki jıl ishinde AQSH biznesine 2 milliard dollardan kóbirek zıyan keltirgenin xabarladı<ref>{{Cite news|title=CEO email scam costs companies $2bn|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/83b4e9be-db16-11e5-a72f-1e7744c66818.html#axzz41pN5YBV4|access-date=7 May 2016}}</ref>. 2016-jıldıń may ayında NBA ligasınıń Milwaukee Bucks komandası usı tiptegi kiberhújimniń qurbanı boldı, onda jınayatshı komanda prezidenti Piter Feygin bolıp kórinip, komandanıń barlıq xızmetkerleriniń 2015-jılǵı W-2 salıq formaların beriwge eristi<ref>{{Cite news|title=Bucks leak tax info of players, employees as result of email scam|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/15615363/milwaukee-bucks-leak-tax-information-players-employees-result-email-scam|access-date=20 May 2016}}</ref>. === Aldaw (Spoofing) === Aldaw - bul basqa jaǵdayda alıwǵa ruqsat etilmegen informaciya yamasa resurslarǵa kiriw múmkinshiligin alıw ushın maǵlıwmatlardı (mısalı, IP mánzil yamasa paydalanıwshı atı) jalǵanlastırıw arqalı jaramlı subyekt bolıp kóriniw háreketi. Aldaw fishing penen tıǵız baylanıslı<ref>{{Web deregi | url = https://www.techopedia.com/definition/5398/spoofing| bet = What is Spoofing? – Definition from Techopedia| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160630134737/https://www.techopedia.com/definition/5398/spoofing| arxivsáne = 2016-jıl 30-iyun | jumıs = techopedia.com| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-yanvar }}</ref>. Aldawdıń bir neshe túrleri bar, sonıń ishinde: * Elektron pochta aldawı - bunda hújim etiwshi elektron xattıń jiberiwshi (From yamasa derek) mánzilin jalǵanlastıradı. * IP mánzil aldawı - bunda hújim etiwshi óz sáykesligin jasırıw yamasa basqa esaplaw sisteması bolıp kóriniw ushın tarmaq paketindegi derek IP mánzilin ózgertedi. * MAC aldawı - bunda hújim etiwshi óz sáykesligin jasırıw yamasa basqa bolıp kóriniw ushın óziniń tarmaq interfeysi kontrolleriniń Media Access Control (MAC) mánzilin modifikaciyalaydı. * Biometrikalıq aldaw - bunda hújim etiwshi basqa paydalanıwshı bolıp kóriniw ushın jalǵan biometrikalıq úlgi jaratadı.[1] * Address Resolution Protocol (ARP) aldawı, bunda hújimlewshi jergilikli tarmaqqa jalǵan mánzil sheshiw protokolın jiberedi, óziniń Media Access Control mánzilin basqa xosttıń IP mánzili menen baylanıstırıw ushın. Bul maǵlıwmatlardıń belgilengen xostqa emes, al hújimlewshige jiberiliwine alıp keledi. 2018-jılı Trellix kiberqáwipsizlik kompaniyası medicina tarawında aldawdıń ómirge qáwip salatuǵın qáwpi haqqında izertlew járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.trellix.com/en-us/about/newsroom/stories/research/80-to-0-in-under-5-seconds-falsifying-a-medical-patients-vitals.html| bet = 80 to 0 in Under 5 Seconds: Falsifying a Medical Patient's Vitals| til = en| jumıs = www.trellix.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 9-fevral }}</ref>. === Buzıp kiriw === Buzıp kiriw maǵlıwmatlardı zıyanlı túrde ózgertiw yamasa almastırıwdı súwretleydi. Bul sistemanı, sistema komponentlerin, onıń belgilengen háreketin yamasa maǵlıwmatların ózgertiwge alıp keletuǵın bilip turıp aldınnan, biraq ruqsatsız is-háreket. Sonıń ishinde "Jawız xızmetshi" hújimleri hám qáwipsizlik xızmetleriniń marshrutizatorlarǵa baqlaw múmkinshiligin ornatıwı mısal bola aladı<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/tech-policy/2014/05/photos-of-an-nsa-upgrade-factory-show-cisco-router-getting-implant/| bet = Photos of an NSA "upgrade" factory show Cisco router getting implant| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140804130416/http://arstechnica.com/tech-policy/2014/05/photos-of-an-nsa-upgrade-factory-show-cisco-router-getting-implant/| arxivsáne = 2014-jıl 4-avgust | avtor = Gallagher| at = Sean| sáne = 2014-jıl 14-may | jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-avgust }}</ref>. === HTML kontrabandası === [[HTML]] kontrabandası hújimlewshige zıyanlı kodtı belgili bir [[HTML]] yamasa veb-betke "jasırın kirgiziwge" múmkinshilik beredi<ref name="Intelligence-2021">{{Web deregi | url = https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2021/11/11/html-smuggling-surges-highly-evasive-loader-technique-increasingly-used-in-banking-malware-targeted-attacks/| bet = HTML smuggling surges: Highly evasive loader technique increasingly used in banking malware, targeted attacks| avtor = Intelligence| at = Microsoft Threat| sáne = 2021-jıl 11-noyabr | til = en-US| jumıs = Microsoft Security Blog| qaralǵan sáne = 2023-jıl 7-dekabr }}</ref>. HTML faylları mazmun filtrlerin jeńiw ushın zıyansız, passiv maǵlıwmatlar túrinde jasırılǵan júklemelerdi alıp júre aladı. Bul júklemeler filtrdiń arǵı tárepinde qayta qurılıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://attack.mitre.org/techniques/T1027/006/| bet = Obfuscated Files or Information: HTML Smuggling, Sub-technique T1027.006 – Enterprise {{!}} MITRE ATT&CK®| jumıs = attack.mitre.org| qaralǵan sáne = 2023-jıl 22-fevral }}</ref>. Maqsetli paydalanıwshı HTML-di ashqanda, zıyanlı kod aktivlesedi; veb-brauzer skriptti "dekodlaydı", sońınan [[Zıyanlı programma|zıyanlı baǵdarlama]] maqsetliniń qurılmasına jayıladı<ref name="Intelligence-2021"/>. == Informaciya qáwipsizligi ámeliyatları == Xızmetkerlerdiń minez-qulqı shólkemlerdegi [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizligine]] úlken tásir etiwi múmkin. Mádeniy túsinikler shólkemniń hár qıylı bólimlerine shólkem ishindegi informaciya qáwipsizligine qaray nátiyjeli islewge yamasa nátiyjelilikke qarsı islewge járdem bere aladı. Informaciya qáwipsizligi mádeniyatı - bul "shólkemdegi hár qıylı informaciyalardı qorǵawǵa úles qosatuǵın minez-qulıq úlgileriniń jıyındısı."<ref>{{Cite journal|last1=Lim|first1=Joo S.|last2=Chang|first2=Shanton|title=Exploring the Relationship between Organizational Culture and Information Security Culture|journal=Proceedings of the 7th Australian Information Security Management Conference| sáne =2009|volume=Perth|doi=10.4225/75/57B4065130DEF|url=http://ro.ecu.edu.au/ism/12}}</ref> Andersson hám Reymers (2014) xızmetkerler kóbinese ózlerin shólkemniń informaciya qáwipsizligi háreketiniń bir bólegi dep esaplamaytuǵının hám kóbinese shólkemlik ózgerislerge kesent etetuǵın háreketlerdi isleytuǵının anıqladı. Haqıyqatında da, 3,950 qáwipsizlik buzılıwların izertlegen Verizon Data Breach Investigations Report 2020 kiberqáwipsizlik waqıyalarınıń 30% kompaniya ishindegi aktyorlerdi óz ishine alatuǵının anıqladı. Izertlewler informaciya qáwipsizligi mádeniyatın úziliksiz jaqsılaw kerekligin kórsetedi. "Analizden ózgeriske deyin informaciya qáwipsizligi mádeniyatı" atlı miynette avtorlar: "Bul hesh qashan toqtamaytuǵın process, bahalaw hám ózgeris yamasa saqlap qalıw dáwiri" dep atap ótti. Informaciya qáwipsizligi mádeniyatın basqarıw ushın bes qádem ámelge asırılıwı kerek: dáslepki bahalaw, strategiyalıq jobalastırıw, operativ jobalastırıw, ámelge asırıw hám keyingi bahalaw<ref name="Schlienger, Thomas 2003">{{Cite journal|last1=Schlienger|first1=Thomas|last2=Teufel|first2=Stephanie|year=2003|title=Information security culture-from analysis to change|journal=South African Computer Journal|volume=31|pages=46–52}}</ref>. * Dáslepki bahalaw: Xızmetkerler arasında informaciya qáwipsizligi haqqında xabardarlıqtı anıqlaw hám házirgi qáwipsizlik siyasatın analizlew. * Strategiyalıq jobalastırıw: Jaqsıraq xabardarlıq baǵdarlamasın islep shıǵıw ushın anıq maqsetler belgileniwi kerek. Buǵan erisiw ushın tájiriybeli qánigeler komandasın jıynaw paydalı. * Operativ jobalastırıw: Jaqsı qáwipsizlik mádeniyatı ishki baylanıs, basshılıqtıń qollap-quwatlawı, qáwipsizlik haqqında xabardarlıq hám oqıtıw baǵdarlaması tiykarında ornatılıwı múmkin<ref name="Schlienger, Thomas 2003"/>. * Ámelge asırıw: Informaciya qáwipsizligi mádeniyatın engiziw ushın tórt basqısh qollanılıwı kerek. Olar: :# Basqarıwdıń minnetlenmesi :# Shólkem aǵzaları menen baylanıs :# Barlıq shólkem aǵzaları ushın kurslar :# Xızmetkerlerdiń minnetlenmesi<ref name="Schlienger, Thomas 2003"/> * Keyingi bahalaw: Jobalastırıw hám ámelge asırıwdıń tabıslılıǵın bahalaw hám sheshilmegen táshwishli tarawlardı anıqlaw. == Kompyuterdi qorǵaw (qarsı ilajlar) == Kompyuter qáwipsizliginde qarsı ilaj - bul qáwip, hálsizlik yamasa hújimdi joq etiw yamasa aldın alıw, onıń keltiriwi múmkin bolǵan zıyandı minimumǵa túsiriw yamasa onı anıqlaw hám xabar beriw arqalı dúzetiw ilajları kóriliwi ushın qollanılatuǵın háreket, qurılma, procedura yamasa usıl<ref>{{Web deregi | url = http://www.cnss.gov/Assets/pdf/cnssi_4009.pdf| bet = CNSS Instruction No. 4009| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120227163121/http://www.cnss.gov/Assets/pdf/cnssi_4009.pdf| arxivsáne = 2012-jıl 27-fevral | sáne = 2010-jıl 26-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.infosectoday.com/Articles/Glossary.pdf| bet = InfosecToday Glossary| arxivurl = https://web.archive.org/web/20141120041536/http://www.infosectoday.com/Articles/Glossary.pdf| arxivsáne = 2014-jıl 20-noyabr }}</ref>. Ayırım ulıwma qarsı ilajlar tómendegi bólimlerde keltirilgen: === Dizayn boyınsha qáwipsizlik === Dizayn boyınsha qáwipsizlik yamasa basqasha aytqanda, dizayn boyınsha qorǵanıslı bolıw - baǵdarlamalıq támiyinlewdiń basınan-aq qáwipsiz bolıwı ushın jobalastırılǵanın ańlatadı. Bul jaǵdayda qáwipsizlik tiykarǵı ózgeshelik sıpatında qaraladı. Ullıbritaniya húkimetiniń Milliy kiberqáwipsizlik orayı qáwipsiz kiberdizayn principlerin bes bólimge bóledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/cyber-security-design-principles/cyber-security-design-principles| bet = Cyber security design principles| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-dekabr }}</ref>: # Qáwipsiz sistema jaratılǵanǵa yamasa jańalanbasınan aldın, kompaniyalar olar jaratıwǵa háreket etip atırǵan sistema dógeregindegi tiykarlardı hám kontekstti túsiniwin hám sistemadaǵı hár qanday hálsizliklerdi anıqlawın támiyinlewi kerek. # Kompaniyalar ózleriniń qáwipsizligin olardıń maǵlıwmatlarına yamasa sistemalarına hújim etiwdi hújimshiler ushın tiykarınan qıyınlastıratuǵın usıllar hám qorǵanıwlar dógereginde jobalastırıwı hám oraylastırıwı kerek. # Kompaniyalar texnologiyaǵa tiykarlanǵan tiykarǵı xızmetleriniń qorǵalǵanın támiyinlewi kerek, solay etip sistemalar tiykarınan hesh qashan islemey qalmaydı. # Sistemalar kóplegen hújimlerge qarsı qáwipsiz etip jaratılıwı múmkin bolsa da, bul hújimler háreket etilmeydi degendi ańlatpaydı. Óziniń qáwipsizligine qaramastan, barlıq kompaniyalardıń sistemaları olarǵa eń nátiyjeli juwap beriwdi támiyinlew ushın hújimlerdi dárhal anıqlaw hám bayqaw imkaniyatına iye bolıwǵa umtılıwı kerek. # Kompaniyalar "tabıslı" bolǵan hár qanday hújimniń minimal awırlıqqa iye bolıwı ushın jobalastırılǵan qáwipsiz sistemalardı jaratıwı kerek. Dizayn boyınsha qáwipsizliktiń bul dizayn principleri tómendegi usıllardı óz ishine alıwı múmkin: * Eń az artıqmashılıq principi, bunda sistemanıń hárbir bólimi tek óz funkciyası ushın zárúr bolǵan artıqmashılıqlarǵa iye boladı. Sol arqalı, hátte hújimlewshi sol bólimge kirip alǵan jaǵdayda da, olar pútkil sistemaǵa sheklengen kiriw múmkinshiligine iye boladı. * Áhmiyetli baǵdarlamalıq támiyinlew qosımsha sistemalarınıń durıslıǵın dálillew ushın avtomatlastırılǵan teorema dálillew. * Kod sholıwları hám birlik testleri, formal durıslıq dálilleri múmkin bolmaǵan jaǵdaylarda modullerdi qáwipsizirek etiw usılları. * Tereń qorǵanıw, bunda dizayn sistemanıń pútinligin hám ol saqlaytuǵın informaciyanı buzıw ushın birden kóp qosımsha sistemanı buzıw kerek bolatuǵınday etip islenedi. * Ádettegi qáwipsiz sazlawlar hám qáwipsiz emes jaǵdayda emes, al qáwipsiz jaǵdayda islep shıǵıwǵa jobalastırıw (qáwipsizlik injeneriyasındaǵı sáykes nárse ushın qáwipsiz islep shıǵıwdı qarań). Ideal jaǵdayda, qáwipsiz sistema onı qáwipsiz emes etiw ushın nızamlı biylikler tárepinen bilip turıp, sanalı, bilimli hám erkin sheshim qabıl etiwdi talap etiwi kerek. * Audit jolları sistema aktivligin qadaǵalaydı, solay etip qáwipsizlik buzılǵan jaǵdayda buzılıwdıń mexanizmi hám kólemi anıqlanıwı múmkin. Audit jolların aralıqtan, tek qosımsha kirgiziw múmkin bolǵan jerde saqlaw basıp kiriwshilerdiń óz izlerin jasırıwınıń aldın alıwı múmkin. * Barlıq hálsizliklerdi tolıq ashıp beriw, qáteler anıqlanǵanda hálsizlik aralıǵı múmkin bolǵanınsha qısqa saqlanıwın támiyinlew ushın. === Qáwipsizlik arxitekturası === Qáwipsizlik arxitekturasın "qáwipsizlik maqsetlerine erisiw ushın kompyuter sistemaların jobalastırıw ámeliyatı" dep anıqlaw múmkin<ref name="NSCS security arch">{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/blog-post/how-ncsc-thinks-about-security-architecture| bet = How the NCSC thinks about security architecture| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-dekabr }}</ref>. Bul maqsetler joqarıda izertlengen "dizayn boyınsha qáwipsizlik" principleri menen birge keledi, sonıń ishinde "sistemanıń dáslepki buzılıwın qıyınlastırıw" hám "hár qanday buzılıwdıń tásirin sheklew."<ref name="NSCS security arch" /> Ámeliyatta qáwipsizlik arxitektorınıń wazıypası sistemanıń qurılısı sistemanıń qáwipsizligin kúsheytiwin hám jańa ózgerislerdiń qáwipsiz ekenin hám shólkemniń qáwipsizlik talaplarına juwap beretuǵının támiyinlew bolar edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.ukcybersecuritycouncil.org.uk/careers-and-learning/cyber-career-framework/secure-system-architecture-design| bet = Secure System Architecture and Design| sáne = 2024 | til = en| jumıs = UK Cyber Security Council| qaralǵan sáne = 2024-jıl 4-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://csrc.nist.gov/glossary/term/security_architecture| bet = security architecture – Glossary {{!}} CSRC| til = EN-US| jumıs = csrc.nist.gov| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-dekabr }}</ref>. Sol sıyaqlı, Techopedia qáwipsizlik arxitekturasın "belgili bir scenariy yamasa ortalıqta qatnasatuǵın zárúrlikler hám potencial qáwiplerdi sheshetuǵın birdey qáwipsizlik dizaynı" dep anıqlaydı. Ol jáne de qáwipsizlik basqarıwların qashan hám qay jerde qollanıw kerekligin kórsetedi. Dizayn processi ulıwma qayta islep shıǵarılıwı múmkin." Qáwipsizlik arxitekturasınıń tiykarǵı qásiyetleri<ref>{{Web deregi | url = http://www.techopedia.com/definition/72/security-architecture| bet = Security Architecture| arxivurl = https://web.archive.org/web/20141003064643/http://www.techopedia.com/definition/72/security-architecture| arxivsáne = 2014-jıl 3-oktyabr | avtor = Jannsen| at = Cory| jumıs = Techopedia| baspaxana = Janalta Interactive Inc| qaralǵan sáne = 2014-jıl 9-oktyabr }}</ref>: * hár qıylı komponentlerdiń óz-ara baylanısı hám olardıń bir-birine ǵárezliligi. * qáwip-qáterdi bahalaw, jaqsı tájiriybeler, finans hám nızamlıq máseleler tiykarında qadaǵalawlardı anıqlaw. * qadaǵalawlardı standartlastırıw. Qáwipsizlik arxitekturasın ámelge asırıw shólkemde biznes, IT hám qáwipsizlik máselelerin sistemalı túrde sheshiw ushın durıs tiykar beredi. === Qáwipsizlik ilajları === Kompyuter qáwipsizliginiń jaǵdayı - bul úsh process arqalı ámelge asırılatuǵın konceptual ideal: qáwip-qáterdiń aldın alıw, anıqlaw hám juwap qaytarıw. Bul processler hár qıylı siyasatlar hám sistema komponentlerine tiykarlanǵan, olar tómendegilerdi óz ishine aladı: * Paydalanıwshı akkauntına kiriw qadaǵalawları arqalı jeke adamlardıń kiriwin sheklew hám kriptografiyanı qollanıw sistema faylları hám maǵlıwmatlardı qorǵay aladı. * Tártipke salınǵan jaǵdayda ishki tarmaq xızmetlerine kiriwdi qorǵay alatuǵın hám paketlerdi filtrlew arqalı belgili hújimlerdiń aldın ala alatuǵın bolǵanlıqtan, tarmaq qáwipsizligi kóz-qarasınan qaraǵanda fayrvollar eń keń tarqalǵan aldın alıw sistemaları bolıp esaplanadı. Fayrvollar hám [[Apparatlıq támiynat|apparatlıq]], hám [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] túrinde bolıwı múmkin. Fayrvollar kompyuter tarmaǵına kiriwshi hám shıǵıwshı trafikti baqlaydı hám basqaradı hám isenimli tarmaq penen isenimsiz tarmaq arasında tosqınlıq dúzedi<ref name="Oppliger-1997">{{Cite journal|title=Internet security: firewalls and beyond}}</ref>. * Tarmaqqa kiriw anıqlaw sisteması (IDS) ónimleri bolıp atırǵan tarmaq hújimlerin anıqlaw hám hújimnen keyingi kriminalistikaǵa járdem beriw ushın islengen, al tekseriw izleri hám jurnallar ayırım sistemalar ushın usınday funkciyanı atqaradı. * Juwap qaytarıw ayırım sistemanıń bahalanǵan qáwipsizlik talaplarına baylanıslı anıqlanadı hám qorǵanıwdı ápiwayı jaqsılawdan baslap, nızam organlarına xabar beriw, qarsı hújimler hám soǵan uqsaslardı óz ishine alıwı múmkin. Ayırım ayrıqsha jaǵdaylarda, komprometaciyalanǵan barlıq resurslar anıqlanbawı múmkin bolǵanlıqtan, komprometaciyalanǵan sistemanı tolıq joq qılıw maqul kóriledi. * Kiberqáwipsizlik qáwip-qáterleri hám hújimleri menen gúresiw ushın kiberqáwipsizlik boyınsha xabardarlıqtı arttırıw treningi<ref>{{Web deregi | url = https://www.isaca.org/resources/isaca-journal/issues/2019/volume-2/how-to-increase-cybersecurity-awareness| bet = How to Increase Cybersecurity Awareness| jumıs = ISACA| qaralǵan sáne = 2023-jıl 25-fevral }}</ref>. * Aldıńǵı veb-proksi sheshimleri klienttiń zıyanlı veb-betlerge kiriwiniń aldın alıwı hám maǵlıwmatlardı klient kompyuterlerine júklep alıwdan aldın tekseriwi múmkin. Búgingi kúnde kompyuter qáwipsizligi tiykarınan fayrvollar yamasa shıǵıw procedurası sıyaqlı aldın alıw ilajlarınan turadı. Fayrvol xost penen tarmaq arasındaǵı yamasa basqa tarmaq, mısalı, [[Internet]] arasındaǵı tarmaq [[Cifrlı maǵlıwmatlar|maǵlıwmatların]] filtrlew usılı sıpatında anıqlanıwı múmkin. Olar haqıyqıy waqıt rejiminde filtrlew hám bloklawdı támiyinlew ushın mashinada isleytuǵın, tarmaq stekine qosılatuǵın [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] túrinde (yamasa [[Linux]] sıyaqlı kópshilik [[Unix|UNIX]] tiykarındaǵı operaciyalıq sistemalar jaǵdayında operaciyalıq sistema yadrosına kiritilgen) ámelge asırılıwı múmkin<ref name="Oppliger-1997"/>. Basqa ámelge asırılıwı - bul tarmaq trafigin filtrleytuǵın ayırım mashinadan ibarat fizikalıq fayrvol dep ataladı. Fayrvollar turaqlı túrde Internetke qosılǵan mashinalar arasında keń tarqalǵan. Ayırım shólkemler aldın ala turaqlı qáwip-qáterlerdi anıqlaw ushın maǵlıwmatlarǵa kiriw múmkinshiligin keńeytiw hám [[mashinalıq oqıtıw]] ushın Apache Hadoop sıyaqlı úlken maǵlıwmatlar platformalarına ótpekte<ref>{{Cite news|last=Woodie|first=Alex| sáne =9 May 2016|title=Why ONI May Be Our Best Hope for Cyber Security Now|url=http://www.datanami.com/2016/05/09/oni-may-best-hope-cyber-security-now/|access-date=13 July 2016}}</ref>. Jetkilikli qáwipsizlikti támiyinlew ushın, tarmaqtıń konfidenciallıǵı, pútinligi hám jetkilikliligi, yaǵnıy CIA úshligi dep jaqsıraq belgili bolǵan nárse qorǵalıwı kerek hám ol [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizliginiń]] tiykarı dep esaplanadı<ref>{{Web deregi | url = https://www.f5.com/labs/articles/education/what-is-the-cia-triad.html| bet = What Is The CIA Triad?| avtor = Walkowski| at = Debbie| sáne = 2019-jıl 9-iyul | til = en| jumıs = F5 Labs| qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-fevral }}</ref>. Bul maqsetlerge erisiw ushın administrativlik, fizikalıq hám texnikalıq qáwipsizlik ilajları qollanılıwı kerek. Aktiv ushın ajıratılatuǵın qáwipsizlik muǵdarı tek onıń qádiri belgili bolǵan jaǵdayda ǵana anıqlanıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://www.securityweek.com/knowing-value-data-assets-crucial-cybersecurity-risk-management| bet = Knowing Value of Data Assets is Crucial to Cybersecurity Risk Management {{!}} SecurityWeek.Com| sáne = 2018-jıl 3-dekabr | jumıs = www.securityweek.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-fevral }}</ref>. === Hálsizlikti basqarıw === Hálsizlikti basqarıw - bul ásirese [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiyinleniw]] hám mikroprogrammalıq támiyinleniwdegi hálsizliklerdi anıqlaw, dúzetiw yamasa jumsartıw cikli<ref>{{Cite book|last=Foreman|first=Park|title=Vulnerability Management|year=2010|url=https://archive.org/details/vulnerabilityman0000fore| sáne =2009}}</ref>. Hálsizlikti basqarıw kompyuter qáwipsizligi hám tarmaq qáwipsizliginiń ajıralmas bólegi bolıp esaplanadı. Hálsizlikler hálsizlikti skanerlewshi arqalı anıqlanıwı múmkin, ol ashıq portlar, qáwipsiz emes programmalıq konfiguraciya hám [[Zıyanlı programma|zıyanlı programmalıq támiyinleniwge]] beyimlilik sıyaqlı belgili hálsizliklerdi izlew ushın kompyuter sistemasın analizleydi<ref>{{Cite book|last=Johnson|first=A.|url=https://books.google.com/books?id=FxRbDwAAQBAJ&q=Vulnerabilities+can+be+discovered+with+a+vulnerability+scanner,+which+analyzes+a+computer+system+in+search+of+known+vulnerabilities&pg=SA5-PA83|title=CCNA Cybersecurity Operations Companion Guide|date=2018|publisher=Cisco Press|isbn=978-0135166246| til =en}}</ref>. Bul qurallardıń nátiyjeli bolıwı ushın, olar jetkizip beriwshiniń hárbir jańa jańalanıwı menen jańalanıp turıwı kerek. Ádette, bul jańalanıwlar jaqında payda bolǵan jańa hálsizliklerdi tekseredi. Hálsizlikti skanerlewden tısqarı, kóp shólkemler óz sistemalarındaǵı hálsizliklerdi anıqlaw ushın sırttan qáwipsizlik auditorların tartıp, úziliksiz kiriw testlerin ótkizedi. Ayırım sektorlarda bul shártnama talabı bolıp esaplanadı<ref>{{Cite book|last=Calder|first=Alan|title=PCI DSS: A Pocket Guide}}</ref>. === Hálsizliklerdi azaytıw === Kiberhújimlerge qarsı hálsizliklerdi bahalaw hám azaytıw háreketi ádette informaciyalıq texnologiyalar qáwipsizligin bahalaw dep ataladı. Olar sistemalardı qáwip-qáter ushın bahalaw hám olardıń hálsizliklerin boljaw hám tekseriw maqsetin kózleydi. Kompyuter sistemalarınıń durıslıǵın formal tekseriw múmkin bolsa da, ol ele keń tarqalmaǵan. Formal tekserilgen operaciyalıq sistemalarǵa seL4<ref>{{Web deregi | url = https://sel4.systems/Docs/seL4-spec.pdf| bet = Abstract Formal Specification of the seL4/ARMv6 API| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150521171234/https://sel4.systems/Docs/seL4-spec.pdf| arxivsáne = 2015-jıl 21-may | qaralǵan sáne = 2015-jıl 19-may }}</ref>, hám SYSGO kompaniyasınıń PikeOS<ref>{{Web deregi | url = http://www.ganssle.com/rants/gettingitright.htm| bet = Getting it Right| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130504191958/http://www.ganssle.com/rants/gettingitright.htm| arxivsáne = 2013-jıl 4-may | avtor = Ganssle| at = Jack}}</ref> sistemaları kiredi - biraq bular bazardıń júdá kishi procentin quraydı. Sistemalardı qáwipsizlik patchları hám jańalanıwları menen jańalap turıw hám qáwipsizlik boyınsha qánigelerdi jumısqa alıw arqalı hújim etiwshiniń múmkinshiliklerin azaytıw múmkin. Úlken qáwip-qáterlerge iye iri kompaniyalar Qáwipsizlik operaciyaları orayı (SOC) analizshilerin jumısqa ala aladı. Bular kiberqorǵanıw boyınsha qánigeler bolıp, olardıń xızmeti "qáwip-qáterdi analizlewden baslap hár qanday jańa máseleler boyınsha xabarlardı tergew hám apattan keyin tikleniw rejelerin tayarlaw hám tekseriwge" shekem sozıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cybersecurityjobsite.com/staticpages/10300/everything-you-need-for-a-career-as-a-soc-analyst/| bet = Everything you need for a career as a SOC analyst| jumıs = www.cybersecurityjobsite.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}</ref>. Hesh qanday ilaj hújimniń aldın alıwǵa tolıq kepillik bere almasa da, bul ilajlar múmkin bolǵan hújimlerdiń zıyanın jumsartıwǵa járdem bere aladı. Maǵlıwmatlardı joǵaltıw/zıyanlanıwdıń nátiyjeleri abaylap rezerv kóshirme jasaw hám qamsızlandırıw arqalı da azaytılıwı múmkin. Formal bahalawlardan tısqarı, hálsizliklerdi azaytıwdıń hár qıylı usılları bar. Eki faktorlı autentifikaciya - bul sistemaǵa yamasa sezgir informaciyaǵa ruqsatsız kiriwdi jumsartıw usılı<ref>{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/collection/top-tips-for-staying-secure-online/activate-2-step-verification-on-your-email| bet = Turn on 2-step verification (2SV)| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}</ref>. Ol siziń biletuǵın nárseńizdi: parol yamasa PIN, hám sizde bar nárseni: karta, dongl, uyalı telefon yamasa basqa apparatlıq quraldı talap etedi. Bul ruqsatsız adamǵa kiriw ushın bulardıń ekewi de kerek bolǵanlıǵı sebepli qáwipsizlikti arttıradı. Sociallıq injeneriya hám kompyuterge tikkeley kiriw (fizikalıq) hújimlerinen qorǵanıw tek kompyuterden tıs usıllar menen ámelge asırılıwı múmkin, bul informaciyanıń sezgirligine baylanıslı ámelge asırıw qıyın bolıwı múmkin. Adamlardıń ózlerin qorǵaw usılları haqqındaǵı bilimlerin jaqsılaw hám qáwip-qáterler haqqında xabardarlıǵın arttırıw arqalı bul qáwipti jumsartıw ushın kóbinese treningler ótkiziledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.ncsc.gov.uk/blog-post/ncsc-cyber-security-training-for-staff-now-available| bet = NCSC's cyber security training for staff now available| til = en| jumıs = www.ncsc.gov.uk| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}</ref>. Degen menen, hátte joqarı tártipli ortalıqlarda da (mısalı, áskeriy shólkemlerde) sociallıq injeneriya hújimlerin aldın ala kóriw hám aldın alıw qıyın bolıwı múmkin. Immunizaciyadan kelip shıqqan immunizaciya teoriyası usınday yamasa baylanıslı háreketlerge dus keliw arqalı isendiriw háreketlerine qarsı turıwshılıqtı payda etiw arqalı sociallıq injeneriya hám basqa da aldaw usılları hám duzaqlarınıń aldın alıwǵa umtıladı. === Apparatlıq qorǵaw mexanizmleri === Apparatlıq tiykarlanǵan yamasa járdemshi kompyuter qáwipsizligi tek programmalıq támiyinleniw kompyuter qáwipsizligine alternativa usınadı. Dongller, isenimli platforma modulleri, kirgenin sezetuǵın korpusler, disklerdi qulıplaw, USB portların óshirip qoyıw hám mobil qurılmalar arqalı kiriw sıyaqlı qurılmalar hám usıllardı qollanıw, komprometaciyalanıw ushın fizikalıq kiriw (yamasa quramalı artqı esik arqalı kiriw) talap etiletuǵınlıǵı sebepli qáwipsizirek dep esaplanıwı múmkin. Bulardıń hárbiri tómende tolıǵıraq qaralǵan. * USB dongller ádette programmalıq támiyinleniw múmkinshiliklerin ashıw ushın programmalıq támiyinleniw licenziyalaw sxemalarında qollanıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.revenera.com/software-monetization/glossary/license-dongle| bet = What is a license dongle?| til = en| jumıs = www.revenera.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-iyun }}</ref>, biraq olar kompyuterge yamasa basqa qurılmanıń programmalıq támiyinleniwine ruqsatsız kiriwdiń aldın alıw usılı sıpatında da qaralıwı múmkin. Dongl, yamasa gilt, tiykarınan programmalıq támiyinleniw qollanbası menen gilt arasında qáwipsiz shifrlanǵan tunnel dúzedi. Princip sonnan ibarat, dongldegi Advanced Encryption Standard (AES) sıyaqlı shifrlaw sxeması tiykarǵı programmalıq támiyinleniwdi ápiwayı túrde basqa mashinaǵa kóshirip alıp qollanıwǵa qaraǵanda dongldi tákirarlaw hám kóbeytiw qıyınıraq bolǵanlıǵı sebepli qáwipsizliktiń kúshlirek ilajın usınadı. Dongller ushın basqa qáwipsizlik qollanbası - olardı bultlı programmalıq támiyinleniw yamasa Virtual Private Networks (VPNs) sıyaqlı vebke-tiykarlanǵan mazmunǵa kiriw ushın qollanıw<ref>{{Web deregi | url = http://www.safenet-inc.com/multi-factor-authentication/authenticators/pki-usb-authentication/etoken-5200-token-based-authentication/| bet = Token-based authentication| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320234026/http://www.safenet-inc.com/multi-factor-authentication/authenticators/pki-usb-authentication/etoken-5200-token-based-authentication/| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | baspaxana = SafeNet.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}</ref>. Bunnan tısqarı, USB dongl kompyuterdi qulıplaw yamasa qulpın ashıw ushın konfiguraciyalanıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = http://www.thewindowsclub.com/lock-protect-your-windows-pc-using-a-usb-drive-with-predator| bet = Lock and protect your Windows PC| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320220321/http://www.thewindowsclub.com/lock-protect-your-windows-pc-using-a-usb-drive-with-predator| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2010-jıl 10-fevral | baspaxana = TheWindowsClub.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}</ref>. * Isenimli platforma modulleri (TPMs) mikroprocessorlar yamasa chiptegi kompyuterler dep atalatuǵın qurılmalar arqalı kriptografiyalıq múmkinshiliklerdi kiriw qurılmalarına biriktiriw arqalı qurılmalardı qorǵaydı. Server táreptegi programmalıq támiyinleniw menen birge qollanılatuǵın TPMs apparatlıq qurılmalardı anıqlaw hám autentifikaciyalaw usılın usınıp, ruqsatsız tarmaq hám maǵlıwmatlarǵa kiriwdiń aldın aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/white-papers/trusted-execution-technology-security-paper.pdf| bet = Intel Trusted Execution Technology: White Paper| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140611161421/http://www.intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/white-papers/trusted-execution-technology-security-paper.pdf| arxivsáne = 2014-jıl 11-iyun | avtor = James Greene| jıl = 2012| baspaxana = Intel Corporation| qaralǵan sáne = 2013-jıl 18-dekabr }}</ref>. * Kompyuter korpusına kirgenin anıqlaw ádette basılatuǵın túyme óshirgish bolǵan qurılmanı ańlatadı, ol kompyuter korpusı ashılǵanda anıqlaydı. Mikroprogrammalıq támiyinleniw yamasa BIOS kompyuter keyingi ret júklegende operatorǵa signal kórsetiw ushın programmalastırılǵan. * Disk qulıpları tiykarınan qattı disklerdi shifrlaw ushın programmalıq qurallar bolıp, olardı urılardıń kiriwine jol qoymaydı<ref>{{Web deregi | url = http://www.scmagazine.com/safenet-protectdrive-84/review/2596/| bet = SafeNet ProtectDrive 8.4| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320220133/http://www.scmagazine.com/safenet-protectdrive-84/review/2596/| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2008-jıl 4-oktyabr | baspaxana = SCMagazine.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}</ref>. Sırtqı disklerdi shifrlaw ushın da arnawlı qurallar bar<ref>{{Web deregi | url = https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2342798,00.asp| bet = Secure Hard Drives: Lock Down Your Data| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170621202140/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2342798,00.asp| arxivsáne = 2017-jıl 21-iyun | sáne = 2009-jıl 11-may | baspaxana = PCMag.com}}</ref>. * USB portların óshirip qoyıw - basqasha qáwipsiz kompyuterge ruqsatsız hám zıyanlı kiriwdiń aldın alıw ushın qáwipsizlik opciyası. Network World jurnalı fayrvol ishindegi kompyuterden tarmaqqa qosılǵan juqtırılǵan USB dongllardı kompyuter tarmaqlarına tuwrı keletuǵın eń keń tarqalǵan apparatlıq qáwip dep esaplaydı. * Qollanılmaytuǵın sırtqı qurılmalardı (máselen, kamera, GPS, alıp taslanatuǵın saqlaw qurılması hám t.b.) ajıratıw yamasa óshirip qoyıw<ref>{{Cite journal|last=Souppaya|first=Murugiah P.| sáne =2013|title=Guidelines for Managing the Security of Mobile Devices in the Enterprise|url=https://www.nist.gov/publications/guidelines-managing-security-mobile-devices-enterprise}}</ref>. * Mobil telefonlardıń keń tarqalǵanlıǵı sebepli, mobil baylanıs múmkinshiligi bar qurılmalar barǵan sayın keń qollanılmaqta<ref>{{Web deregi | url = https://entrycare.com/access-control-statistics/| bet = Access Control Statistics: Trends & Insights| sáne = 2024-jıl 23-fevral | til = en-US| qaralǵan sáne = 2024-jıl 26-aprel }}</ref>. Bluetooth, jańaraq Bluetooth tómen energiya (LE), [[IOS|iOS]] emes qurılmalarda jaqın maydan baylanısı (NFC) hám barmaq izi oqıwshıları sıyaqlı biometrikalıq tastıyıqlaw usılları sıyaqlı kiritilgen múmkinshilikler, sonıń menen birge mobil qurılmalar ushın islengen [[QR kod]]ın oqıw [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamalıq támiyinatı]] mobil telefonlardıń kiriw baqlaw sistemalarına qosılıwınıń jańa, qáwipsiz usılların usınadı. Bul baqlaw sistemaları kompyuter qáwipsizligin támiyinleydi hám qorǵalǵan imaratlarǵa kiriwdi baqlaw ushın da qollanılıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = http://video.foxbusiness.com/v/2804966490001/forget-ids-use-your-phone-as-credentials/?playlist_id=937116503001#sp=show-clips| bet = Forget IDs, use your phone as credentials| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140320215829/http://video.foxbusiness.com/v/2804966490001/forget-ids-use-your-phone-as-credentials/?playlist_id=937116503001#sp=show-clips| arxivsáne = 2014-jıl 20-mart | sáne = 2013-jıl 4-noyabr | baspaxana = [[Fox Business Network]]| qaralǵan sáne = 2014-jıl 20-mart }}</ref>. * IOMMUlar tikkeley yadqa kiriw qorǵanıwların paydalanıp, mobil hám stol kompyuterlerindegi komponentlerdi apparatlıq izolyaciyalawǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/guide/security/direct-memory-access-protections-seca4960c2b5/1/web/1| bet = Direct memory access protections for Mac computers| jumıs = Apple| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.intel.com/content/dam/develop/external/us/en/documents/intel-whitepaper-using-iommu-for-dma-protection-in-uefi-820238.pdf| bet = Using IOMMU for DMA Protection in UEFI Firmware| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211209062425/https://www.intel.com/content/dam/develop/external/us/en/documents/intel-whitepaper-using-iommu-for-dma-protection-in-uefi-820238.pdf| arxivsáne = 2021-jıl 9-dekabr | baspaxana = Intel Corporation| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-noyabr }}</ref>. * Fizikalıq kóshirip bolmaytuǵın funkciyalar (PUFs) integral sxemalar hám [[apparatlıq támiynat]] ushın [[cifrlı]] barmaq izi yamasa unikal identifikator sıpatında qollanılıwı múmkin, bul paydalanıwshılarǵa óz sistemalarına kiretuǵın apparatlıq támiyinlew shınjırların qáwipsizlendiriw múmkinshiligin beredi<ref>{{Cite journal|last=Babaei|first=Armin| sáne =2022-07-26|title=Reconfigurable Security Architecture (RESA) Based on PUF for FPGA-Based IoT Devices}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hassija|first=Vikas|date=2021-04-15|title=A Survey on Supply Chain Security: Application Areas, Security Threats, and Solution Architectures|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/9203862}}</ref>. === Qáwipsiz operaciyalıq sistemalar === Kompyuter qáwipsizligi termininiń bir qollanılıwı qáwipsiz operaciyalıq sistemalardı ámelge asırıw ushın qollanılatuǵın texnologiyaǵa tiyisli. Qáwipsiz [[Operatsion sistema|operaciyalıq sistemalardı]] qollanıw [[kompyuter]] qáwipsizligin támiyinlewdiń jaqsı usılı bolıp tabıladı. Bular sırtqı qáwipsizlik-audit shólkemlerinen sertifikaciyadan ótken sistemalar bolıp, eń keń tarqalǵan bahalawlar - Ulıwma Kriteriyler (CC) bolıp esaplanadı<ref>{{Web deregi | url = https://tech.co/antivirus-software/what-is-the-most-secure-os| bet = The Most Secure OS: What is the Safest OS Available?| til = en-US| jumıs = Tech.co| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-dekabr }}</ref>. === Qáwipsiz kodlaw === [[Programmalıq injiniring|Programmalıq támiynat injeneriyasında]] qáwipsiz kodlaw qáwipsizlik hálsizlikleriniń tosınnan payda bolıwınan qorǵawǵa baǵdarlanǵan. Sonday-aq, basınan-aq qáwipsiz bolıwǵa arnalǵan [[programmalıq támiynat]]tı jaratıw múmkin. Bunday sistemalar dizaynı boyınsha qáwipsiz boladı. Bunnan tısqarı, formal tekseriw sistemanıń tiykarındaǵı algoritmlerdiń durıslıǵın dálillewge umtıladı; bul, mısalı, kriptografiyalıq protokollar ushın áhmiyetli<ref>{{Cite journal|last=Sanghavi|first=Alok| sáne =21 May 2010|title=What is formal verification?|journal=EE Times_Asia}}</ref>. === Imkaniyatlar hám kiriw ruqsatnamaları dizimi === Kompyuter sistemaları ishinde artıqmashılıqlardı bóliwdi ámelge asıra alatuǵın eki tiykarǵı qáwipsizlik modeli - bul kiriw ruqsatnamaları dizimi (ACLs) hám rolge tiykarlanǵan kiriw basqarıwı (RBAC). Kiriw ruqsatnamaları dizimi (ACL), kompyuter fayl sistemasına qatnaslı, obyekt penen baylanıslı ruqsatnamalar dizimi bolıp tabıladı. ACL qaysı paydalanıwshılar yamasa sistema processleriniń obyektlerge kiriwge ruqsat etilgenin, sonday-aq berilgen obyektlerde qanday operaciyalarǵa ruqsat etilgenin kórsetedi. Rolge tiykarlanǵan kiriw basqarıwı - bul sistema kiriwin ruqsat etilgen paydalanıwshılarǵa sheklewge baǵdarlanǵan usıl<ref>{{Cite journal|author1=Ferraiolo, D.F.|author2=Kuhn, D.R.|date=October 1992|title=Role-Based Access Control|url=http://csrc.nist.gov/groups/SNS/rbac/documents/ferraiolo-kuhn-92.pdf|pages=554–563}}</ref><ref>{{Cite journal|author1=Sandhu|author2=Coyne|date=August 1996|title=Role-Based Access Control Models|url=http://csrc.nist.gov/rbac/sandhu96.pdf|pages=38–47}}</ref>, ol 500 den artıq xızmetkeri bar kópshilik kárxanalar tárepinen qollanıladı<ref name="autogenerated2002">{{Cite book|url=http://csrc.nist.gov/groups/SNS/rbac/documents/20101219_RBAC2_Final_Report.pdf|title=Economic Analysis of Role-Based Access Control|author2=R.J. Loomis|date=2002|publisher=Research Triangle Institute|pages=145}}</ref>, hám májbúriy kiriw basqarıwın (MAC) yamasa diskreciyalıq kiriw basqarıwın (DAC) ámelge asıra aladı Qosımsha usıl, imkaniyatlarǵa tiykarlanǵan qáwipsizlik kóbinese izertlew operaciyalıq sistemaları menen sheklengen. Biraq, imkaniyatlar til dárejesinde de ámelge asırılıwı múmkin, bul standart obyektke baǵdarlanǵan dizaynnıń jetilistirilgen túrine alıp keledi. Bul tarawdaǵı [[ashıq kodlı]] proekt - E tili bolıp tabıladı. === Paydalanıwshı qáwipsizligi boyınsha oqıtıw === Aqırǵı paydalanıwshı qáwipsizlik shınjırındaǵı eń hálsiz buwın sıpatında keń tán alınǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.csoonline.com/article/2137210/security-awareness/studies-prove-once-again-that-users-are-the-weakest-link-in-the-security-chain.html| bet = Studies prove once again that users are the weakest link in the security chain| sáne = 2014-jıl 22-yanvar | jumıs = CSO Online| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}</ref> hám qáwipsizlik waqıyaları hám buzılıwlardıń 90% ten kóbireginde qanday da bir adamlıq qáte bar ekenligi bahalanadı<ref>{{Web deregi | url = https://securityintelligence.com/the-role-of-human-error-in-successful-security-attacks/| bet = The Role of Human Error in Successful Security Attacks| sáne = 2014-jıl 2-sentyabr | jumıs = IBM Security Intelligence| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.computerworld.com/article/2910316/90-of-security-incidents-trace-back-to-pebkac-and-id10t-errors.html| bet = 90% of security incidents trace back to PEBKAC and ID10T errors| sáne = 2015-jıl 15-aprel | jumıs = Computerworld| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}</ref>. Eń jiyi ushırasatuǵın qáteler hám nadurıs sheshimler arasında tómendegiler bar: parollerdi jaman (qolaysız) basqarıw, sezgir maǵlıwmatlar hám qosımshaları bar elektron xatlardı nadurıs alıwshıǵa jiberiw, jalǵan URL mákan-jayların tanıy almaw hám jalǵan veb-saytlar menen qáwipli elektron xat qosımshaların anıqlay almaw. Paydalanıwshılar jiyi jiberetuǵın qáte - bank saytlarına kiriwdi ańsatlastırıw ushın ózleriniń paydalanıwshı identifikatorı/parolin brauzerlerine saqlaw. Bul qanday da bir jol menen mashinaǵa kiriw múmkinshiligin alǵan hújimshiler ushın sawǵa boladı. Bul qáwip eki faktorlı autentifikaciyanı qollanıw arqalı jumsartılıwı múmkin<ref>{{Web deregi| url = https://www.nzba.org.nz/2018/10/08/protect-your-online-banking-with-2fa/| bet = Protect your online banking with 2FA| sáne = 2018-jıl 7-oktyabr | jumıs = NZ Bankers Association| qaralǵan sáne = 2019-jıl 7-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200121073825/https://www.nzba.org.nz/2018/10/08/protect-your-online-banking-with-2fa/| arxivsáne = 2020-jıl 21-yanvar }}</ref>. Kiberqáwip-qáterdiń adamlıq komponenti shólkemniń dus kelip atırǵan ulıwma kiberqáwip-qáterin anıqlawda ayrıqsha áhmiyetli bolǵanlıqtan<ref>{{Web deregi | url = https://pcsite.co.uk/computer-security/IBM_Security_Services_2014_Cyber_Security_Intelligence_Index.pdf| bet = IBM Security Services 2014 Cyber Security Intelligence Index| jıl = 2014| jumıs = PcSite| qaralǵan sáne = 2020-jıl 9-oktyabr }}</ref>, barlıq dárejelerdegi qáwipsizlik boyınsha xabardarlıqtı arttırıw oqıwı tek nızamlı hám industriyalıq talaplarǵa rásmiy sáykeslik penen ǵana sheklenbesten, kiberqáwip-qáterdi azaytıw hám jeke adamlar menen kompaniyalardı kiberqáwiplerdiń úlken kópshiliginen qorǵawda zárúr dep esaplanadı<ref>{{Cite news|title=Risky business: why security awareness is crucial for employees|url=https://www.theguardian.com/media-network/media-network-blog/2013/feb/12/business-cyber-security-risks-employees|access-date=8 October 2018}}</ref>. Aqırǵı paydalanıwshıǵa itibar qaratıw kóplegen qáwipsizlik ámeliyatshıları ushın tereń mádeniy ózgeris bolıp tabıladı, olar dástúrli túrde kiberqáwipsizlikke tek texnikalıq kózqarastan qaraǵan, hám bul shólkem ishinde kiberxabardarlıq mádeniyatın rawajlandırıw boyınsha tiykarǵı qáwipsizlik orayları<ref>{{Web deregi | url = https://www.cpni.gov.uk/developing-security-culture| bet = Developing a Security Culture| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181009013120/https://www.cpni.gov.uk/developing-security-culture| arxivsáne = 2018-jıl 9-oktyabr | jumıs = CPNI – Centre for the Protection of National Infrastructure| qaralǵan sáne = 2018-jıl 8-oktyabr }}</ref> usınǵan baǵdarlar boyınsha júredi, qáwipsizlikten xabardar paydalanıwshı kiberhújimlerge qarsı áhmiyetli qorǵanıw sızıǵın támiyinleytuǵının moyınlaydı. === Cifrlı gigiena === Aqırǵı paydalanıwshını oqıtıwǵa baylanıslı, '''cifrlı gigiena''' yamasa '''kibergigiena''' [[Informaсiya qáwipsizligi|informaciya qáwipsizligine]] baylanıslı tiykarǵı princip bolıp, jeke gigiena menen salıstırǵanda, kiberqáwiplerden kelip shıǵatuǵın qáwip-qáterlerdi minimumǵa túsiriw ushın ápiwayı kúndelikli ilajlardı belgilewge uqsaydı. Jaqsı kibergigiena ámeliyatları tarmaq paydalanıwshılarına qosımsha qorǵanıw qatlamın bere aladı dep boljanadı, bul bir hálsiz túyinniń hújimler shólkemlestiriw yamasa basqa túyin yaki tarmaqtı buzıw ushın paydalanılıw qáwpin, ásirese ulıwma kiberhújimlerden azaytadı<ref name="Cyber Hygiene">{{Web deregi | url = https://www.enisa.europa.eu/publications/cyber-hygiene| bet = Cyber Hygiene – ENISA| til = en-gb| qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-sentyabr }}</ref>. Kibergigienanı áskeriy termin bolǵan proaktiv kiberqorǵanıw menen aljastırmaw kerek<ref name="Kaljulaid-2017">{{Web deregi| url = https://president.ee/en/official-duties/speeches/13671-president-of-the-republic-at-the-aftenpostens-technology-conference/index.html| bet = President of the Republic at the Aftenposten's Technology Conference| avtor = Kaljulaid| at = Kersti| sáne = 2017-jıl 16-oktyabr | qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20250614044342/https://president.ee/en/official-duties/speeches/13671-president-of-the-republic-at-the-aftenpostens-technology-conference/index.html| arxivsáne = 2025-jıl 14-iyun }}</ref>. Cifrlı gigienanıń eń keń tarqalǵan háreketlerine zıyanlı baǵdarlamalardan qorǵanıwdı jańalaw, bult saqlaw kóshirmeleri, paroller hám sheklengen admin huqıqları menen tarmaq brandmauerlerin támiyinlew kiredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.gov.uk/government/statistics/cyber-security-breaches-survey-2023/cyber-security-breaches-survey-2023| bet = Cyber security breaches survey 2023| til = en| qaralǵan sáne = 2023-jıl 27-dekabr | jumıs = GOV.UK}}</ref>. Qáwiplerge qarsı tek texnologiyaǵa tiykarlanǵan qorǵanıwǵa qarama-qarsı, kibergigiena kóbinese texnikalıq jaqtan ámelge asırıwı ańsat bolǵan hám tiykarınan tártip<ref>{{Cite news|last=Kuchler|first=Hannah| sáne =27 April 2015|title=Security execs call on companies to improve 'cyber hygiene'|work=Financial Times|url=https://www.ft.com/content/8468cfda-e9e3-11e4-a687-00144feab7de|url-access=subscription|access-date=27 September 2018|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/8468cfda-e9e3-11e4-a687-00144feab7de|archive-date=10 December 2022}}</ref> yamasa bilimlendiriwge<ref>{{Cite news|title=From AI to Russia, Here's How Estonia's President Is Planning for the Future| til =en-US|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/from-ai-to-russia-heres-how-estonias-president-is-planning-for-the-future/|access-date=28 September 2018}}</ref> baylanıslı bolǵan kúndelikli ilajlarǵa tiyisli. Onı jeke yamasa kollektiv cifrlı qáwipsizligine unamlı tásir kórsetken keńesler yamasa ilajlardıń abstrakt dizimi sıpatında qarawǵa boladı. Sonlıqtan, bul ilajlardı tek qáwipsizlik ekspertleri emes, al qápelimde adamlar da orınlay aladı. Kibergigiena jeke gigienaǵa kompyuter virusları biologiyalıq viruslarǵa (yamasa patogenlerge) qatnası boyınsha baylanıslı. Biraq, "kompyuter virusı" termini dáslepki jumıs isleytuǵın kompyuter virusları menen birge derlik payda bolǵan bolsa da<ref>{{Cite news|title=Professor Len Adleman explains how he coined the term "computer virus"|url=https://www.welivesecurity.com/2017/11/01/professor-len-adleman-explains-computer-virus-term/|access-date=28 September 2018}}</ref>, "kibergigiena" termini ádewir keyinirek, múmkin 2000-jıllarda<ref>{{Web deregi | url = https://www.jec.senate.gov/archive/Documents/Hearings/cerf22300.htm| bet = Statement of Dr. Vinton G. Cerf| jumıs = www.jec.senate.gov| qaralǵan sáne = 2018-jıl 28-sentyabr }}</ref> Internet pioneri Vint Serf tárepinen oylap tabılǵan. Sonnan beri bul termin AQSH Kongressi hám Senatı<ref>{{Cite news|title=Analysis {{!}} The Cybersecurity 202: Agencies struggling with basic cybersecurity despite Trump's pledge to prioritize it|url=https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/paloma/the-cybersecurity-202/2018/07/26/the-cybersecurity-202-agencies-struggling-with-basic-cybersecurity-despite-trump-s-pledge-to-prioritize-it/5b58a84e1b326b1e64695548/|access-date=28 September 2018}}</ref>, FBR<ref>{{Web deregi | url = https://www.fbi.gov/investigate/counterintelligence/foreign-influence/protected-voices| bet = Protected Voices| til = en-us| jumıs = Federal Bureau of Investigation| qaralǵan sáne = 2018-jıl 28-sentyabr }}</ref>, [[Evropa Awqamı]] institutları<ref name="Cyber Hygiene"/> hám mámleket basshıları<ref name="Kaljulaid-2017"/> tárepinen qabıl etilgen. === Buzıwlarǵa juwap beriwdiń qıyınshılıǵı === Qáwipsizlikti buzıw háreketlerine juwap beriw kóbinese hár qıylı sebeplerge baylanıslı júdá qıyın, sonıń ishinde: * Hújim etiwshilerdi anıqlaw qıyın, sebebi olar proksi-serverler, waqıtsha anonim baylanıs akkauntları, sımsız baylanıslar hám basqa da anonimlestiriw proceduraları arqalı isley aladı, bul olardıń izin qaytadan tabıwdı qıyınlastıradı – hám olar kóbinese basqa yurisdikciyada jaylasqan boladı. Eger olar qáwipsizlikti sátli buzsa, olar kóbinese óz izlerin jasırıw ushın jurnallardı óshiriwge jetkilikli administratorlıq ruqsattı da alǵan boladı. * Hújim háreketleriniń sanı, kóbinese avtomatlastırılǵan hálsizlikti skanerlew quralları hám kompyuter qurtları tárepinen ámelge asırılatuǵın, sonshelli kóp bolǵanlıqtan, shólkemler hárbir hújimdi izertlewge waqıt ajırata almaydı. * Tarmaq boyınsha hújim etiwshilerdi anıqlaw ushın tarmaqtıń hár qıylı orınlarınan hám hár túrli ellerden jurnallardı jıynaw kerek bolıwı múmkin, bul process qıyın hám kóp waqıt talap etedi. Hújim sátli bolıp, buzılıw júz bergen jaǵdayda, kóplegen yurisdikciyalarda házirgi waqıtta qáwipsizliktiń buzılǵanlıǵı haqqında májbúriy xabarlaw nızamları bar. == Qáwipli sistemalar == Kompyuter sistemalarınıń sanınıń ósiwi hám olarǵa jeke adamlar, biznesler, sanaatlar hám húkimetler tárepinen artıp baratırǵan isenim - qáwip astındaǵı sistemalardıń sanınıń kóbeyiwine alıp kelmekte. === Finanslıq sistemalar === [[AQSh]] Bahalı qaǵazlar hám birja komissiyası, SWIFT, investiciya bankleri hám kommerciyalıq bankler sıyaqlı finanslıq regulyatorlar hám finanslıq mákemelerdiń kompyuter sistemaları bazarlardı manipulyaciyalaw hám nızamsız payda tabıw menen qızıǵıwshı kiberqılmıskerler ushın áhmiyetli xakerlik maqsetleri bolıp tabıladı<ref>{{Cite journal|title=The New Market Manipulation|first=Tom C. W.|last=Lin| sáne =3 July 2017|journal=Emory Law Journal|volume=66|page=1253}}</ref>. Kredit karta nomerlerin, brokerlik esap-sanaqlardı hám bank esap-sanaq informaciyasın qabıl etiwshi yaki saqlawshı veb-saytlar hám qosımshalar da, aqsha awdarıw, satıp alıw yaki informaciyanı qara bazarda satıw arqalı dárhal finanslıq payda tabıw múmkinshiligi sebepli, áhmiyetli xakerlik maqsetleri bolıp esaplanadı<ref>{{Cite journal|title=Financial Weapons of War|journal=Minnesota Law Review|last=Lin|first=Tom C. W.}}</ref>. Dúkanlardaǵı tólem sistemaları hám bankomatlar da tutınıwshılardıń esap-sanaq maǵlıwmatların hám PIN kodların jıynaw ushın buzıp kirilgen. UCLA Internet Esabatı: Cifrlı Keleshekti Izertlew (2000) jeke maǵlıwmatlardıń qupıyalılıǵı onlayn satıwlarǵa tosqınlıq jasaytuǵının hám internet paydalanıwshılardıń onnan toǵızınan kóbireginiń kredit karta qáwipsizligi haqqında biraz yaki júdá táshwishlenetuǵının anıqladı. Brauzerler menen [[Websayt|veb-saytlar]] arasındaǵı qáwipsizlikti jaqsılaw ushın eń keń tarqalǵan veb-texnologiyalar SSL (Qáwipsiz Baylanıs Qatlamı) hám onıń izinshe kelgen TLS (Transport Qatlamı Qáwipsizligi) dep ataladı, sonday-aq [[Identifikaciya|identifikaciya]] basqarıw hám [[autentifikaciya]] xızmetleri, hám domen atı xızmetleri kompaniyalar menen tutınıwshılarǵa qáwipsiz baylanıs hám sawda-satıq júrgiziwge múmkinshilik beredi. Búgingi kúnde SSL hám TLS-tiń bir neshe versiyaları veb-brauzing, elektron pochta, internet faks, operativ xabar almasıw hám VoIP (IP arqalı dawıs) sıyaqlı qollanıwlarda keń qollanıladı. Bul texnologiyalardıń hár qıylı óz-ara islesiwshi ámelge asırıwları bar, olardıń ishinde keminde birewi [[ashıq kodlı]] bolıp tabıladı. Ashıq kod hár kimge qosımshanıń [[derek kodı]]n kóriwge hám hálsizliklerdi tabıw hám xabarlawǵa múmkinshilik beredi. Visa hám MasterCard kredit karta kompaniyaları kredit kartalarına ornatılǵan qáwipsiz EMV chipin islep shıǵıw ushın birge islesti. Keyingi rawajlanıwlar arasında Chip Autentifikaciya Baǵdarlaması bar, onda bankler klientlerge onlayn qáwipsiz operaciyalardı orınlaw ushın qol kompyuterlerin beredi. Bul tarawdaǵı basqa rawajlanıwlar arasında Operativ Shıǵarıw texnologiyasınıń rawajlanıwı bar, ol sawda oraylarındaǵı kiosklerge bankler atınan qızıǵıwshılıq bildirgen klientlerge dárhal kredit kartaların shıǵarıwǵa múmkinshilik berdi. == Tariyxı == [[Internet]]tiń payda bolıwı hám sońǵı jıllardaǵı cifrlı transformaciya menen, kiberqáwipsizlik túsinigi biziń kásiplik hám jeke ómirimizde tanıs temaǵa aylandı. Kiberqáwipsizlik hám kiberqáwip-qáterler texnologiyalıq ózgerislerdiń sońǵı 60 jılı dawamında úziliksiz bolıp kelgen. 1970-1980-jıllarda kompyuter qáwipsizligi tiykarınan Internettiń payda bolıwına shekem akademiyalıq ortalıqlar menen sheklengen edi, al Internettiń payda bolıwı menen baylanıstıń artıwı sebepli kompyuter virusları hám tarmaq buzıwshılıqları payda bola basladı. 1990-jıllarda viruslardıń tarqalıwınan keyin 2000-jıllar bólistirilgen xızmet kórsetiwden bas tartıw sıyaqlı shólkemlestirilgen hújimlerdiń institucionallasıwın belgiledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.isaca.org/resources/news-and-trends/industry-news/2022/a-brief-history-of-the-cybersecurity-profession| bet = A Brief History of the Cybersecurity Profession| jumıs = ISACA| qaralǵan sáne = 2023-jıl 13-oktyabr }}</ref>. Bul kiberqáwipsizliktiń kásiplik tártip sıpatında rásmiylestiriliwine alıp keldi<ref>{{Web deregi | url = https://www.rit.edu/news/one-step-ahead-computing-security| bet = One step ahead in computing security| til = en| jumıs = RIT| qaralǵan sáne = 2023-jıl 13-oktyabr }}</ref>. 1967-jıldıń aprel ayında Uillis Uer tárepinen Báhárgi Birlesken Kompyuter Konferenciyasında shólkemlestirilgen sessiya hám keyinirek járiyalanǵan Uer Bayanlaması kompyuter qáwipsizligi tarawı tariyxındaǵı tiykarǵı waqıyalar boldı<ref name="MAHC.2016.48">{{Cite journal|last1=Misa|first1=Thomas J.|year=2016|title=Computer Security Discourse at RAND, SDC, and NSA (1958-1970)|url=https://dl.acm.org/doi/10.1109/MAHC.2016.48|journal=IEEE Annals of the History of Computing|volume=38|issue=4|pages=12–25|doi=10.1109/MAHC.2016.48}}</ref>. Uerdiń jumısı materiallıq, mádeniy, siyasiy hám jámiyetlik máselelerdiń kesilisiwinde turdı.<ref name="MAHC.2016.48" /> 1977-jılǵı NIST baspası<ref>{{Web deregi | url = https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nbsspecialpublication500-19.pdf| bet = Post-processing audit tools and techniques| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161010044638/http://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nbsspecialpublication500-19.pdf| arxivsáne = 2016-jıl 10-oktyabr | avtor = A. J. Neumann, N. Statland and R. D. Webb| sáne = 1977 | til = en-US| jumıs = nist.gov| betler = 11–3–11–4| baspaxana = US Department of Commerce, National Bureau of Standards| qaralǵan sáne = 2020-jıl 19-iyun }}</ref> qáwipsizliktiń tiykarǵı maqsetlerin anıq hám ápiwayı usılda súwretlew ushın qupıyalılıq, pútinlik hám qoljetimlilik CIA úshligin usındı<ref>{{Web deregi| url = https://blog.itgovernanceusa.com/blog/how-nist-can-protect-the-cia-triad-including-the-often-overlooked-i-integrity| bet = How NIST can protect the CIA triad, including the often overlooked 'I' – integrity| avtor = Irwin| at = Luke| sáne = 2018-jıl 5-aprel | jumıs = www.itgovernanceusa.com| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20221126181307/https://blog.itgovernanceusa.com/blog/how-nist-can-protect-the-cia-triad-including-the-often-overlooked-i-integrity| arxivsáne = 2022-jıl 26-noyabr }}</ref>. Bul ele de áhmiyetli bolsa da, sonnan berli kóbirek keń kólemli sxemalar usınıldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.techrepublic.com/blog/security/the-cia-triad/488| bet = The CIA Triad| avtor = Perrin| at = Chad| sáne = 2008-jıl 30-iyun | jumıs = techrepublic.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 31-may }}</ref>. Degen menen, 1970-1980-jıllarda úlken kompyuter qáwip-qáterleri joq edi, sebebi kompyuterler hám internet ele rawajlanıp atırǵan edi, al qáwipsizlik qáwipleri ańsat anıqlanatuǵın edi. Kóbinese qáwip-qáterler sezimtal hújjetler hám fayllarǵa ruqsatsız kiriw múmkinshiligin alǵan zıyankes insayderlerden keletuǵın edi. Dáslepki jıllarda zıyanlı baǵdarlamalar hám tarmaq buzılıwları bar bolsa da, olar finanslıq payda alıw ushın qollanılmaǵan edi. 1970-jıllardıń ekinshi yarımında [[IBM]] sıyaqlı belgili kompyuter firmaları kommerciyalıq kiriwdi qadaǵalaw sistemaların hám kompyuter qáwipsizligi baǵdarlamalıq ónimlerin usına basladı<ref>{{Cite journal|last=Yost|first=Jeffrey R.| sáne =April 2015|title=The Origin and Early History of the Computer Security Software Products Industry|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/7116464|journal=IEEE Annals of the History of Computing|volume=37|issue=2|pages=46–58|doi=10.1109/MAHC.2015.21|issn=1934-1547}}</ref>. Kompyuter tarmaǵına jasalǵan hújimniń eń dáslepki mısallarınıń biri - 1971-jılı BBN kompaniyasında Bob Tomas tárepinen jazılǵan hám ARPANET arqalı tarqalǵan Creeper kompyuter qurtı boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.kaspersky.com/resource-center/threats/a-brief-history-of-computer-viruses-and-what-the-future-holds| bet = A Brief History of Computer Viruses & What the Future Holds| sáne = 2023-jıl 19-aprel | til = en| jumıs = www.kaspersky.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-iyun }}</ref>. Bul baǵdarlama tek eksperimental tábiyatqa iye bolıp, hesh qanday zıyanlı júk tasımadı. Keyinirek, 1972-jılı Rey Tomlinson tárepinen jaratılǵan Reaper atlı baǵdarlama Creeper-di joq etiw ushın paydalanıldı. 1986-jıldıń sentyabr ayınan 1987-jıldıń iyun ayına shekem nemis xakerler toparı kiber shpionajlıqtıń birinshi hújjetlestirilgen waqıyasın ámelge asırdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/612868-first-incident-of-cyber-espionage| bet = First incident of cyber-espionage| jumıs = Guinness World Records| qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-yanvar }}</ref>. 1988-jılı, Internet arqalı tarqalǵan dáslepki kompyuter qurtlarınıń biri - Morris qurtı dep atalǵan qurt úlken kólemde medianıń dıqqatın tarttı<ref>{{Web deregi | url = https://www.fbi.gov/news/stories/morris-worm-30-years-since-first-major-attack-on-internet-110218| bet = The Morris Worm - 30 Years Since First Major Attack on the Internet| avtor = FBI News| sáne = 2018-jıl 2-noyabr | jumıs = fbi.gov| qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-yanvar }}</ref>. 1993-jılı, Milliy Superkompyuterlik Qollanıwlar Orayı (NCSA) birinshi veb-brauzer Mosaic 1.0-di shıǵarǵannan keyin, Netscape SSL protokolın islep shıǵıwdı basladı<ref>{{Web deregi| url = https://webdevelopmenthistory.com/1993-mosaic-launches-and-the-web-is-set-free/| bet = 1993: Mosaic Launches and the Web is Set Free| sáne = 2021-jıl 8-dekabr | jumıs = Web Development History| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240612123716/https://webdevelopmenthistory.com/1993-mosaic-launches-and-the-web-is-set-free/| arxivsáne = 2024-jıl 12-iyun | qaralǵan sáne = 2024-jıl 24-noyabr }}</ref>. Netscape kompaniyası 1994-jılı SSL 1.0 versiyasın tayarladı, biraq kóplegen qáwipsizlik kemshilikleri sebepli ol hesh qashan jámiyetshilikke járiyalanbadı. Bul kemshiliklerge qaytalanıw hújimleri hám xakerlerge paydalanıwshılar jibergen shifrlanbaǵan baylanıslardı ózgertiwge múmkinshilik beretuǵın hálsizlik kiredi. Degen menen, 1995-jıldıń fevral ayında Netscape 2.0 versiyasın iske qostı<ref>{{Web deregi | url = https://www.webdesignmuseum.org/web-design-history/netscape-navigator-2-0-1995| bet = Web Design Museum - Netscape Navigator 2.0| sáne = 2023-jıl 10-mart | qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-dekabr }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] [[Kategoriya:Kompyuter qáwipsizligi proceduraları]] 526rgexapwn3975gg8i9e71p5dahd19 0 21141 276203 274218 2026-10-25T08:30:41Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276203 wikitext text/x-wiki '''iPhone OS 1''' — [[Apple Inc.|Apple]] dıń mobil operaciyalıq sisteması [[IOS|iOS]] tiń birinshi úlken shıǵarılımı. Onı [[2008|2008-jılı]] [[11-iyul|11-iyulde]] iPhone OS 2 ge almastırdı. == Tariyxı == === Rawajlanıw tariyxı === iPhone OS 1.0 hám [[IPhone (1-áwlad)|birinshi áwlad]] [[IPhone|iPhone]] quralları rawajlanıwı birlesken háreket boldı. iPhone rawajlanıw komandasına tek [[Apple Inc.|Apple]] ishindegi xızmetkerler ǵana qatnasa alatuǵın edi. Bul tolıǵı menen qupıya proekt bolıp, komanda saylanǵan waqıtta, hátte olarǵa da ne ústinde isleytuǵını aytılmaǵan edi. Apple ishinde iPhone jaratıw boyınsha eki komanda islegen: biri [[iPod]]<nowiki/>tı telefonǵa aylandırıw ústinde islegen bolsa, ekinshisi Mac OS X operaciyalıq sistemasın telefon sıyaqlı kishi qurılmalarda islewi ushın qısıw ústinde islegen<ref name=":1">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2017/1/11/14240918/apple-interview-ipod-iphone-prototype-tony-fadell| bet = Tony Fadell tells us the story of the iPod-based iPhone prototype| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220315045212/https://www.theverge.com/2017/1/11/14240918/apple-interview-ipod-iphone-prototype-tony-fadell| arxivsáne = 2022-jıl 15-mart | avtor = Patel| at = Nilay| sáne = 2017-jıl 11-yanvar | til = en| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2022-jıl 20-yanvar }}</ref>. Jon Rubinstein basqarǵan komanda jeńil [[Linux]]-ke tiykarlanǵan versiyanı, ádette Acorn dep atalatuǵın versiyanı rawajlandırıw ústinde isledi, al Scott Forstall basqarǵan basqa komanda ARM chipsetinde jumıs isleytuǵın Mac OS X tiń qısılǵan hám optimallastırılǵan versiyasın, kod atı purple, rawajlandırıw ústinde isledi. Sol waqıtta iPhone komandasın basqarǵan Tony Fadell bılay dedi: "Bul komandalardıń emes, ideyalardıń básekisi edi, hám hámmemiz onıń ústinde islep atır edik". 16-17 hár qıylı koncepciya bar edi. Komandanıń kóp aǵzaları ele de hámme qattı klaviaturada, shiyshede emes, jazıwdı qáleydi degen pikirge isenetuǵın edi. Tolıq sensorlı ekrandı engiziw ideyası hámme ushın júdá jańa edi. Kóp [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysleri]], sonıń ishinde kóp sensorlı click-wheel prototiplestirildi. Kópler bunı waqıttı bosqa sarıplaw dep oylasa da, Apple bas direktorı [[Stiv Djobs]] operaciyalıq sistemanıń Mac OS X-ke tiykarlanǵan versiyası tańlanbastan aldın barlıq koncepciyalar/ideyalardı prototiplestiriwde turıp aldı. === Kirisiw hám shıǵarılıw === iPhone OS 2007-jılı 9-yanvarda [[San Francisco|San-Franciskodaǵı]] Moscone Konvenciya Orayında ótkerilgen Macworld Konferenciya & Kórgizbesinde Stiv Djobs tárepinen berilgen tiykarǵı bayanatta dáslepki iPhone penen birge tanıstırıldı. Sol waqıtta [[Stiv Djobs|Djobs]] tek iPhone "OS X de isleydi" dep ayttı<ref>{{Web deregi | url = https://mashable.com/article/first-iphone-keynote-15-year-anniversary| bet = Revisiting the iPhone launch keynote, 15 years on| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220216141553/https://mashable.com/article/first-iphone-keynote-15-year-anniversary| arxivsáne = 2022-jıl 16-fevral | avtor = Taylor| at = Chris| sáne = 2022-jıl 9-yanvar | til = en| jumıs = Mashable| qaralǵan sáne = 2022-jıl 21-yanvar }}</ref>, hám Chicago Sun-Times gazetasınıń kolumnisti Andy Ihnatko ǵa kóre, bul rásmiy brifinglerde hám rásmiy emes sáwbetlerde tastıyıqlanǵan<ref>{{Web deregi | url = http://www.suntimes.com/technology/ihnatko/215441%2CCST-FIN-Andy18.article| bet = You could call iPhone perfect| arxivurl = https://web.archive.org/web/20070120225408/http://www.suntimes.com/technology/ihnatko/215441,CST-FIN-Andy18.article| arxivsáne = 2007-jıl 20-yanvar | avtor = Ihnatko| avtorsilteme = Andy Ihnatko| at = Andy| sáne = 2007-jıl 18-yanvar | til = en| jumıs = [[Chicago Sun-Times]]| qaralǵan sáne = 2023-jıl 29-aprel }}</ref>. iPhone OS 1.0 [[IPhone (1-áwlad)|dáslepki iPhone]] menen birge 2007-jılı 29-iyunda shıǵarıldı. iPhone OS 1.1.3 jańalanıwı [[iPod Touch]] paydalanıwshıları ushın 19.95 dollar boldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1131584/touchupdate.html| bet = iPod touch owners can add more apps—for a price| avtor = Philip Michaels| baspaxana = [[Macworld]]}}</ref>. == Qosımshalar == iPhone OS 1 de [[App Store]] yamasa úshinshi tárep baǵdarlamashıları ushın nativlik qosımshalar jaratıwǵa arnalǵan Baǵdarlamalıq Támiyinlew Quralı (SDK) joq edi. Onıń ornına, Apple baǵdarlamashılardı Safari arqalı kiriwge bolatuǵın veb-qosımshalar jaratıwǵa baǵdarladı<ref>{{Web deregi | url = http://developer.apple.com/iphone/| bet = Apple Developer Connection — Web Development for iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20070722172208/http://developer.apple.com/iphone/| arxivsáne = 2007-jıl 22-iyul | sáne = 2007-jıl 22-iyul | qaralǵan sáne = 2021-jıl 18-iyul }}</ref>. == Qollap-quwatlanǵan qurılmalar == * [[IPhone (1-áwlad)|iPhone (1-áwlad)]] * [[iPod Touch (1-áwlad)]] == Versiya tariyxı == {| class="wikitable col4center" style="font-size:100%" |+ ! scope="col" |Versiya ! scope="col" |Shıǵarılǵan sánesi ! scope="col" |Tiykarǵı ózgerisler ! scope="col" |Derek |- ! scope="row" |1.0 |29-iyun, 2007 |''Dáslepki iPhone ushın birinshi shıǵarılıw..'' * Interfeys: qısıp-úlkeytiw, inerciyalı aylandırıw, kóp tiyiwli háreketler, baǵdarlamalıq klaviatura * Vizuallıq dawıslı xabar * [[iTunes]] penen sinxronizaciya * Tiykarǵı qosımshalar: iPod, Safari, [[Google Kartalar|Google Maps]] |<ref name="VergeVisualHistory">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2011/12/13/2612736/ios-history-iphone-ipad| bet = iOS: A visual history| sáne = 2011-jıl 13-dekabr | til = en| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2023-jıl 29-aprel }}</ref> |- ! scope="row" |1.0.1 |31-iyul, 2007 | * Hár shıǵıwshı elektron xatqa ózin avtomatik túrde jasırın kóshirme (BCC) qosıw múmkinshiligin qosadı |<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2007-07-31-apple-iphone-update-1-0-1-released.html| bet = Apple iPhone update 1.0.1 released!| avtor = Block| at = Ryan| jumıs = Engadget| qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-may }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2007-08-06-walt-mossbergs-got-a-secret.html| bet = Walt Mossberg's Got a Secret| jumıs = Engadget| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-may }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/tech/mobile/iphone-update-1-0-1-undocumented-fixes-improvements-galore-volume-stability-vpn-battery-more/| bet = iPhone Update 1.0.1: Undocumented fixes, improvements galore: volume, stability, VPN, battery, more| til = en| jumıs = CNET| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-may }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://mossblog.allthingsd.com/20070803/secret-new-iphone-features/| bet = Secret New iPhone Features| arxivurl = https://web.archive.org/web/20070810142545/http://mossblog.allthingsd.com/20070803/secret-new-iphone-features/| arxivsáne = 2007-jıl 10-avgust | avtor = Mossberg| avtorsilteme = Walt Mossberg| at = Walt| sáne = 2007-jıl 3-avgust | jumıs = AllThingsDigital| qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-may }}</ref> |- ! scope="row" |1.0.2 |21-avgust, 2007 |''Kishi jańalanıw'' |<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2007/08/21/apple-releases-iphone-1-0-2-update/| bet = Apple Releases iPhone 1.0.2 Update| avtor = Kim| at = Arnold| sáne = 2007-jıl 21-avgust | til = en| jumıs = MacRumors| qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-may }}</ref> |- ! scope="row" |1.1 |14-sentyabr, 2007 |''[[iPod Touch (1-áwlad)]] ushın dáslepki versiya, [[iPhone (1-áwlad)]] ushın shıǵarılmadı'' * [[iTunes]] Wi-Fi Music Store qosımshasın qosadı, qurılmada muzıka, filmler hám qońıraw seslerin satıp alıwǵa múmkinshilik beredi |<ref>{{Web deregi | url = https://appleinsider.com/articles/07/09/17/an_in_depth_ipod_touch_review| bet = An in-depth iPod Touch review| sáne = 2007-jıl 17-sentyabr | til = en| jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-may }}</ref> |- ! scope="row" |1.1.1 |27-sentyabr, 2007 | * Dáslepki iPhone ǵa iTunes Wi-Fi Music Store qosımshasın qosadı |<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2007/09/27/apple-releases-iphone-1-1-1-update| bet = Apple Releases iPhone 1.1.1 Update [Updated]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201027185746/https://www.macrumors.com/2007/09/27/apple-releases-iphone-1-1-1-update/| arxivsáne = 2020-jıl 27-oktyabr | avtor = Kim| at = Arnold| sáne = 2007-jıl 27-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 28-iyun }}</ref><ref name="Sorrel1.1.1" /> |- ! scope="row" |1.1.2 |12-noyabr, 2007 |''Kishi jańalanıw'' * iPod qosımshasın ashqanda bolatuǵın qulawdı dúzetedi | |- ! scope="row" |1.1.3 |15-yanvar, 2008 | * Bas bet qayta dúziliwi múmkin * Veb-saytlar Veb Klipler sıpatında bas betke bekitiliwi múmkin * Kartaǵa belgiler, sputnik kórinisi, jol qozǵalısı haqqında informaciya qosıladı * Tekst xabarları endi bir neshe nomerge jiberiledi * Qosımshalar endi 'root' ornına 'mobile' sıpatında jumıs isleydi |<ref>{{Web deregi| url = https://sg.news.yahoo.com/2008-01-22-the-secret-life-of-firmware-1-1-3.html| bet = The secret life of firmware 1.1.3| avtor = Bohon| at = Cory| sáne = 2016-jıl 15-iyul | til = en-SG| jumıs = Engadget| qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230508210723/https://sg.news.yahoo.com/2008-01-22-the-secret-life-of-firmware-1-1-3.html| arxivsáne = 2023-jıl 8-may }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.macworld.com/article/188919/iphone_update.html| bet = First Look: iPhone 1.1.3| til = en| jumıs = Macworld| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-may }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://tidbits.com/2008/01/25/everything-you-need-to-know-about-iphone-1-1-3/| bet = Everything You Need to Know about iPhone 1.1.3| avtor = Landau| at = Ted| sáne = 2008-jıl 25-yanvar | til = en| jumıs = TidBITS}}</ref> |- ! scope="row" |1.1.4 |26-fevral, 2008 |''Kishi jańalanıw'' |<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2008/02/26/apple-releases-firmware-1-1-4-for-iphone-and-ipod-touch/| bet = Apple Releases Firmware 1.1.4 for iPhone and iPod Touch| sáne = 2008-jıl 26-fevral | til = en| jumıs = MacRumors| qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-may }}</ref> |- ! scope="row" |1.1.5 |15-iyul, 2008 |''Tek [[IPod Touch (1-áwlad)|birinshi áwlad iPod touch]] ushın shıǵarılǵan, 2.0 versiyasına $10 tólep jańalanıwdı qálemegen paydalanıwshılar ushın'' |<ref>{{Web deregi | url = https://www.macworld.com/article/191522/touch115.html| bet = Apple quietly releases iPod touch 1.1.5 update| til = en| jumıs = Macworld| qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-may }}</ref> |} == Derekler == {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 1qmzcioc1cvxt7c7ode6cf8ry1ll4bi 0 21221 276205 265668 2026-10-25T08:30:43Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276205 wikitext text/x-wiki '''iPhone OS 3''' ''('''iPhone OS 3.0''' dep stillestirilgen)'' ‒ bul [[Apple Inc.]] tárepinen islep shıǵarılǵan [[IOS|iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] úshinshi úlken relizi bolıp, [[IPhone OS 2|iPhone OS 2]] niń ornın bastı. Ol 2009-jılı 17-martta járiyalandı hám 2009-jılı 17-iyunda shıǵarıldı. Onıń ornın 2010-jılı 21-iyunda [[IOS 4|iOS 4]] bastı, "iPhone OS" ataması qollanıwdan shıǵıp qaldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2010/06/07/iphone-os-4-renamed-ios-gets-1500-new-features/| bet = iPhone OS 4 renamed iOS 4, launching June 21 with 1500 new features| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170614180843/https://www.engadget.com/2010/06/07/iphone-os-4-renamed-ios-gets-1500-new-features/| arxivsáne = 2017-jıl 14-iyun | avtor = Patel| at = Nilay| sáne = 2010-jıl 7-iyun | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. iPhone OS 3 pútkil sistema boyınsha "qıyıw, kóshiriw hám qoyıw" funkciyasın qostı, bul paydalanıwshılarǵa kontentti ańsat kóshiriwge múmkinshilik berdi. Ol jáne de Spotlight ti kirgizdi, bul paydalanıwshılarǵa óz qurılmasında baylanıslar, elektron xatlar yamasa qosımshalar sıyaqlı belgili bir informaciyanı tabıwǵa járdem beriwge arnalǵan izlew indekslew funkciyası. Bas ekran keńeytilip, paydalanıwshılarǵa 11 ge shekem bet qosıwǵa múmkinshilik berdi, ulıwma 180 qosımshanı kórsetti. Xabarlar qosımshası MMS qollaw múmkinshiligin aldı, al Kamera qosımshası iPhone 3GS te video jazıw múmkinshiligin aldı, hám jańa "Dawıslı jazba" qosımshası paydalanıwshılarǵa óz dawısın jazıwǵa imkaniyat berdi. Sonday-aq, úshinshi tárep qosımshalarına qosımsha ishinde satıp alıw múmkinshiligi qosıldı. iPhone OS 3 — bul [[IPhone (1-áwlad)|birinshi áwlad iPhone]] hám birinshi áwlad [[iPod Touch]] tı qollaytuǵın iOS tiń sońǵı versiyası, sebebi onıń izindegi iOS 4 eki model ushın da qollawdı toqtattı. == Sistema ózgeshelikleri: == === Kesiw, kóshiriw yamasa qoyıw === iPhone OS 3 paydalanıwshılar tekstti basıp turǵanda "kesiw, kóshiriw hám qoyıw" kóbik dialogın kirgizdi. "Qoyıw" túymesi qurılmanıń buferinde saqlanǵan hár qanday nárseni belgilengen jerge kirgizedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2009/03/17/iphone-finally-gets-copy-and-paste/| bet = iPhone finally gets copy and paste!| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121021090720/http://www.engadget.com/2009/03/17/iphone-finally-gets-copy-and-paste/| arxivsáne = 2012-jıl 21-oktyabr | avtor = Patel| at = Nilay| sáne = 2009-jıl 17-mart | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/pictures/photos-apple-iphone-os-3-0-copy-and-paste-included/| bet = Photos: Apple iPhone OS 3.0, copy and paste included| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200815205619/https://www.cnet.com/pictures/photos-apple-iphone-os-3-0-copy-and-paste-included/| arxivsáne = 2020-jıl 15-avgust | sáne = 2009-jıl 17-mart | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. === Spotlight === Spotlight — bul sistema kólemindegi indekslew hám izlew funkciyası bolıp, paydalanıwshılarǵa óz qurılmasında belgili baylanıslardı, elektron xatlardı, kalendar ushırasıwların, multimedia faylların, qosımshalardı hám basqalardı izlewge járdem beriwge baǵdarlanǵan. Oǵan bas ekrannan ońǵa qaray sıypaw arqalı kiriw múmkin<ref>{{Web deregi | url = http://www.pcworld.com/article/166855/article.html| bet = Hands on With IPhone 3.0's Spotlight| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161229170621/http://www.pcworld.com/article/166855/article.html| arxivsáne = 2016-jıl 29-dekabr | avtor = Frakes| at = Dan| sáne = 2009-jıl 17-iyun | jumıs = [[PC World]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. === Bas ekran === iPhone OS 3 bas ekrandaǵı betlerdiń maksimal sanın 11 ge deyin keńeytti, barlıǵı 180 qosımshaǵa múmkinshilik berdi. === Meniń iPhone-ımdı tabıw === [[MobileMe]] ge jazılǵan paydalanıwshılar ózleriniń iPhone ların joytıp alǵan jaǵdayda olardı aralıqtan baqlaw, qulıplaw hám óshiriw múmkinshiligine iye boldı. == Qosımsha ózgeshelikleri == === Xabarlar === Xabarlar qosımshası Multimediyalıq xabar jiberiw xızmeti (MMS) ushın tuwma qollawdı aldı, bul paydalanıwshılarǵa súwretler, baylanıslar, orınlar, dawıslı jazıwlar hám video xabarlardı da óz ishine alǵan xabarlardı jiberiw hám qabıllawǵa múmkinshilik berdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1141187/iphone_3.html?page=2| bet = iPhone 3.0 software update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230160930/http://www.macworld.com/article/1141187/iphone_3.html?page=2| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Moren| at = Dan| sáne = 2009-jıl 17-iyun | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref><ref name="Macworld features">{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1139438/iphone30user.html| bet = Cut and paste, MMS highlight iPhone 3.0 improvements| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210428105531/https://www.macworld.com/article/1139438/iphone30user.html| arxivsáne = 2021-jıl 28-aprel | avtor = Cohen| at = Peter| sáne = 2009-jıl 17-mart | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. === Kamera hám Fotosúwretler === Kamera qosımshası iPhone 3GS ushın video jazıw funkciyasın kirgizdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2011/12/13/2612736/ios-history-iphone-ipad| bet = iOS: A visual history| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170412015548/http://www.theverge.com/2011/12/13/2612736/ios-history-iphone-ipad| arxivsáne = 2017-jıl 12-aprel | sáne = 2013-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. Fotosúwretler qosımshası jańa kóshiriw túymesin hám bir waqıtta bir neshe fotosúwretti óshiriw múmkinshiligin usındı<ref name="iMore review">{{Web deregi | url = https://www.imore.com/iphone-os-30-review| bet = iPhone OS 3.0 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170403014551/http://www.imore.com/iphone-os-30-review| arxivsáne = 2017-jıl 3-aprel | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2009-jıl 17-iyun | jumıs = iMore| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. == Bahası == iPhone ushın iPhone OS 3 ge jańalaw biypul boldı. Dáslep [[iPod Touch]] paydalanıwshıları ushın iPhone OS 3 ge jańalaw $9.95 turdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2009/06/17/apple-releases-iphone-os-3-0/| bet = Apple Releases iPhone OS 3.0 for iPhone and iPod Touch| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180730170619/https://www.macrumors.com/2009/06/17/apple-releases-iphone-os-3-0/| arxivsáne = 2018-jıl 30-iyul | avtor = Slivka| at = Eric| sáne = 2009-jıl 17-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>; 2.x versiyasınan 3.1.x versiyasına jańalaw tek $4.95 boldı<ref>{{Web deregi | url = https://appadvice.com/appnn/2009/09/ipod-touch-received-a-price-drop-today-but-so-did-the-software-update| bet = iPod Touch Received A Price Drop Today, But So Did The Software Update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220118001341/https://appadvice.com/appnn/2009/09/ipod-touch-received-a-price-drop-today-but-so-did-the-software-update| arxivsáne = 2022-jıl 18-yanvar | avtor = Tschida| at = Tyler| sáne = 2009-jıl 9-sentyabr | jumıs = AppAdvice| qaralǵan sáne = 2022-jıl 18-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/gadgets/2009/09/iphone-os-update-31-now-available/?comments=1&post=665203| bet = iPhone OS Update 3.1 now available| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220119003358/https://arstechnica.com/gadgets/2009/09/iphone-os-update-31-now-available/?comments=1&post=665203| arxivsáne = 2022-jıl 19-yanvar | avtor = Smykil| at = Jeff| sáne = 2009-jıl 9-sentyabr | jumıs = [[Ars Technica]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 18-yanvar }}</ref>. iPhone OS 3 [[iPod Touch]] paydalanıwshıları ushın jańalaw pullı bolǵan sońǵı úlken versiya boldı. iOS 4 ten baslap, iOS jańalawları barlıq paydalanıwshılar ushın biypul boldı, sonıń ishinde iPod Touch paydalanıwshıları da bar, sebebi Sarbeyns-Oksli nızamı qayta kórip shıǵılıp, abonentlik tiykarda bolmaǵan apparatlıq támiynat ushın baǵdarlamalıq támiynattı biypul jańalawǵa ruqsat berildi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] p3iglkgszmjj61mcjcmos0p2qlxmi0g 0 21223 276204 266013 2026-10-25T08:30:42Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276204 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" |+Phone OS 2 | colspan="2" class="infobox-image logo" |[[Fayl:IPhone OS 2 logo.svg|64x64 nükte]] |- | colspan="2" class="infobox-image logo" |[[Fayl:IPhone_1st_Gen.svg|328x328px]]<div class="infobox-caption">[[IPhone 3G]] aldıńǵı tárepi</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Islep shıǵarıwshı | class="infobox-data" |[[Apple Inc.]] |- style="display: none;" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Derek modeli | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Jabıq]], [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] komponentler menen |- !Dáslepki shıǵarılıwı |11-iyul, 2008; 16 jıl burın |- !Eń sońǵı shıǵarılıwı |2.2.1 (5H11 / 5H11a) / 27-yanvar, 2009; 15 jıl burın |- !Jańalaw usılı |Kompyuter arqalı [[iTunes]] |- !'''Paket basqarıwshısı''' |[[App Store]] |- !'''Platformalar''' |[[IPhone|iPhone]] [[IPhone (1-áwlad)|iPhone (1-áwlad)]] [[IPhone 3G|iPhone 3G]] [[iPod Touch]] [[iPod Touch (1-áwlad)]] iPod Touch (2-áwlad) |- !'''Yadro túri''' |Gibrid (XNU) |- !'''Licenziya''' |[[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|Ashıq kodlı]] komponentlerden basqası menshikli |- !'''Aldınǵısı''' |[[IPhone OS 1|iPhone OS 1]] |- !'''Keyingisi''' |[[IPhone OS 3|iPhone OS 3]] |- !'''Rásmiy veb-saytı''' |[https://web.archive.org/web/20080912112138/http://www.apple.com/iphone/softwareupdate/iphone2.html/ Apple - iPhone - Baǵdarlamalıq támiynat jańalawı] - 2.0.0 Wayback Machine'de (12-sentyabr, 2008-jılı arxivlengen) |- style="display:none" | colspan="2" | |} '''iPhone OS 2''' ‒ [[Apple Inc.]] tárepinen islep shıǵarılǵan [[IOS|iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] ekinshi úlken relizi bolıp, [[IPhone OS 1|iPhone OS 1]] diń dawamshısı (miyrasxorı) bolıp esaplanadı. Ol [[App Store]] arqalı úshinshi tárep qosımshaların qollaw imkaniyatın bergen birinshi iOS versiyası edi. iPhone OS 2.2.1 iPhone OS 2 niń aqırǵı versiyası boldı. Ol 2009-jıl 17-iyunda [[IPhone OS 3|iPhone OS 3]] tárepinen almastırıldı. iPhone OS 2 2008-jıldıń 11-iyulinde [[IPhone 3G|iPhone 3G]] diń shıǵarılıwı menen birge payda boldı. [[IPhone OS 1|iPhone OS 1]] de isleytuǵın [[IPhone (1-áwlad)|birinshi áwlad iPhone]] hám [[iPod Touch]] qurılmaları bul versiyaǵa jańalanıwı múmkin edi. [[IOS|iOS]] tıń bul versiyası [[App Store]] nı kirgizip, úshinshi tárep qosımshaların [[IPhone|iPhone]] hám iPod Touch ushın rásmiy túrde qoljetimli etti. iPhone OS 2 niń jámiyetlik relizine shekem, [[Apple Inc.|Apple]] [[Programmist (Baǵdarlamashı)|baǵdarlamashılar]] ushın iPhone OS Baǵdarlamalıq támiynat Rawajlandırıw Jıynaǵın ("SDK") járiyalaw ushın tiykarǵı baspasóz konferenciyasın ótkerdi. Dáslep ol 1.2 dep atalǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/first-downloadable-application-for-iphone-os-1-2-aspen/| bet = First downloadable application for iPhone OS 1.2 "Aspen"| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200716022232/https://www.cnet.com/news/first-downloadable-application-for-iphone-os-1-2-aspen/| arxivsáne = 2020-jıl 16-iyul | avtor = Wilson| at = Ben| sáne = 2008-jıl 5-dekabr | til = en| jumıs = CNET| qaralǵan sáne = 2020-jıl 15-iyul }}</ref>. == Tariyxı == iPhone OS 2 2008-jıldıń 9-iyuninde Apple Dúnya júzilik Baǵdarlamashılar Konferenciyasınıń tiykarǵı bayanatında tanıstırıldı. iPhone OS 2 2008-jıldıń 11-iyulinde shıǵarıldı. Ol [[IPhone 3G|iPhone 3G]] menen birge shıǵarıldı hám [[IPhone (1-áwlad)|birinshi áwlad iPhone]] da da jumıs isledi. == Ózgeshelikleri == === App Store === iPhone OS 2 niń eń kózge kóringen ózgesheligi [[App Store]] boldı. Bul ózgeshelik kirgizilgenge shekem, qurılmaǵa arnawlı qosımshalardı ornatıwdıń jalǵız usılı jailbreaking arqalı edi, bul Apple tárepinen qollap-quwatlanbaytuǵın edi. App Store iske túsken waqıtta júklep alıw ushın 500 qosımsha bar edi. === Mail (Pochta) === Mail qosımshası jańa kóriniske iye boldı, bárhama qosılıp turıw múmkinshiligin beretuǵın push-elektron xatlardı qollap-quwatlaydı. Ol sonday-aq [[Microsoft Office]] qosımshaların, sonday-aq [[iWork]] qosımshaların qollap-quwatlaydı. Basqa jańa ózgesheliklerge haqıyqıy BCC di qollap-quwatlaw, bir neshe elektron xattı óshiriw hám shıǵıwshı elektron xattı tańlaw múmkinshiligi kiredi. === Contacts (Kontaktlar) === Contacts qosımshasınıń endi tek [[iPod Touch]] ta jumıs isleytuǵın jańa bas bet belgisi bar. Shıǵarılıw menen birge baylanıslardı birme-bir izlemesten izlew múmkinshiligi, sonday-aq SIM baylanısların importlaw múmkinshiligi payda boldı. === Maps (Kartalar) === iPhone OS 2.2 [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamalıq támiynatın]] jańartıwda [[Google Kartalar|Maps]] qosımshasına jańa ózgeshelikler qosıldı. Qosılǵan ózgeshelikler arasında Google Street View, jámiyetlik transport hám jayaw júriw baǵdarları, sonday-aq túsirilgen belginiń mákan jayın kórsetiw múmkinshiligi bar. === Calculator (Kalkulyator) === Qurılma landshaft rejiminde bolǵanda, kalkulyator qosımshası ilimiy kalkulyatordı kórsetedi. Qosımsha belgisi de jańalandı. === Settings (Sazlawlar) === Endi Settings te Samolyot rejiminde Wi-Fi di qayta qosıw múmkinshiligi, sonday-aq Ornalasıw xızmetlerin qosıw yamasa óshirip qoyıw múmkinshiligi bar. == Qabıllaw == iMore daǵı Rene Ritchi bılay dedi: "Ulıwma alǵanda, iPhone Firmware 2.0 zamanagóy texnologiyasındaǵı ullı revolyuciyalardıń biri sıpatında iPhone dı Apple II hám Mac penen bir qatarǵa qoyatuǵın tańqalarlıq jetiskenlik. Ol onı ápiwayı Telefon + [[iPod]] yamasa hátte smartfonnan da joqarı kóterip, esaplaw texnikasındaǵı kelesi úlken ózgeristiń jetekshi talabanı etedi." Biraq, olar onı turaqlılıq máseleleri hám ulıwma ásteligi ushın sınǵa aldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/iphone-os-2-review| bet = iPhone OS 2.0 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200629192710/https://www.imore.com/iphone-os-2-review| arxivsáne = 2020-jıl 29-iyun | avtor = Ritchie| avtorsilteme = Rene Ritchie| at = Rene| sáne = 2008-jıl 14-iyul | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-yanvar }}</ref>. Macworld bılay dedi: "iPhone 2.0 baǵdarlamalıq támiynatı Apple kompaniyasınıń ekinshi áwlad ónimlerinen kútiletuǵın jetilistiriwlerge tolı. iPhone operaciyalıq sisteması ele de quramalı emes, hám bizler Apple kompaniyasınıń ayırım saqlanıp qalǵan kemshiliklerdi saplastırǵanın qáler edik, biraq bul bazarda bar bolǵan eń jaqsı mobil platforma ushın xosh kelgen jaqsılanıw boldı."<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1134503/iphone2update.html?page=2| bet = Review: iPhone 2.0 software update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181215081022/https://www.macworld.com/article/1134503/iphone2update.html?page=2| arxivsáne = 2018-jıl 15-dekabr | avtor = Moren| at = Dan| sáne = 2008-jıl 15-iyul | jumıs = [[Macworld]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-yanvar }}</ref> == iPod touch ushın jańalaw bahası == [[IPhone OS 1|iPhone OS 1]] den iPhone OS 2 ge jańalaw [[IPhone|iPhone]] paydalanıwshıları ushın biypul boldı<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/gadgets/2008/07/iphone3g-review/| bet = The Second Coming: Ars goes in-depth with the iPhone 3G| avtor = Cheng| at = Jacqui| sáne = 2008-jıl 14-iyul | til = en-us| jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-sentyabr | citata = Due to differences in Apple's accounting practices between the iPhone and iPod touch, owners of the latter must pay $9.95 for the update.}}</ref>, biraq [[IPod Touch|iPod touch]] paydalanıwshıları ushın 9.95 dollar turdı. Bul esap-kitap qaǵıydaları hám Sarbeyns-Oksli nızamına boysınıw zárúrligi sebepli edi<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/gadgets/2009/09/accounting-rules-change-could-end-ipod-touch-update-fee/| bet = Accounting rules change could end iPod touch update fee| avtor = Foresman| at = Chris| sáne = 2009-jıl 14-sentyabr | til = en-us| jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-sentyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://brainstormtech.blogs.fortune.cnn.com/2009/09/14/accounting-rule-change-in-apples-favor/| bet = Accounting rule change in Apple's favor - Apple 2.0 - Fortune Brainstorm Tech| arxivurl = https://web.archive.org/web/20090916202159/http://brainstormtech.blogs.fortune.cnn.com/2009/09/14/accounting-rule-change-in-apples-favor/| arxivsáne = 2009-jıl 16-sentyabr | avtor = Elmer-DeWitt| at = Philip| sáne = 2009-jıl 16-sentyabr | jumıs = CNN Money| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-sentyabr }}</ref>. Bul esap-kitap qaǵıydaları keyinirek Apple hám basqa baǵdarlamalıq támiynat kompaniyalarınıń lobbilewinen keyin ózgertildi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/tech/home-entertainment/ipod-touch-firmware-leak/| bet = iPod Touch firmware leak| avtor = Bell| at = Donald| sáne = 2008-jıl 14-iyul | til = en| jumıs = CNET| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-sentyabr }}</ref>. iPod touch jańalawınıń biypul versiyaları internette tarqaldı. iPhone OS 2 ge kishi jańalawlar iPod touch paydalanıwshıları ushın biypul boldı. == Derekler == {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] d4kssn6j27ju89a8kcwosqzcof8te97 0 21224 276197 265670 2026-10-25T08:30:28Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276197 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" |+iOS 4 | colspan="2" class="infobox-image logo" |[[Fayl:IOS4_logo.png|64x64 nükte]] |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Islep shıǵarıwshı | class="infobox-data" |[[Apple Inc.]] |- style="display: none;" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Derek modeli | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Jabıq]], [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] komponentler menen |- !Dáslepki shıǵarılıwı |21-iyun, 2010; |- !Eń sońǵı shıǵarılıwı |[[IPhone 3G|iPhone 3G]], [[iPod Touch]] (2-áwlad): 4.2.1 (22-noyabr, 2010) iPhone 4 (CDMA): 4.2.10 (25-iyul, 2011) [[IPhone 3GS|iPhone 3GS]], [[IPhone 4|iPhone 4]] (GSM), iPod Touch (3-4-áwlad), iPad (1-áwlad), iPad 2: 4.3.5 (25-iyul, 2011) |- !Jańalaw usılı |Kompyuter arqalı [[iTunes]] |- !'''Paket basqarıwshısı''' |[[App Store]] |- !'''Platformalar''' |[[IPhone|iPhone]], [[IPhone 3G|iPhone 3G]], [[IPhone 3GS|iPhone 3GS]], [[IPhone 4|iPhone 4]] iPod Touch (2-4-áwlad) iPad, iPad 2 |- !'''Yadro túri''' |Gibrid (XNU) |- !'''Licenziya''' |Ashıq kodlı komponentlerden basqa menshikli EULA |- !'''Aldınǵısı''' |[[IPhone OS 3|iPhone OS 3]] |- !'''Keyingisi''' |[[IOS 5|iOS 5]] |- !'''Rásmiy veb-saytı''' |[https://web.archive.org/web/20100630155749/http://www.apple.com/iphone/softwareupdate/ Apple — iPhone — iOS 4 jańalanıwındaǵı jańa ózgeshelikler] (arxivlengen) |- ! colspan="2" |Qollap-quwatlaw statusı: Eskirgen, qollap-quwatlanbaydı. [[IPhone (1-áwlad)|iPhone (1-áwlad)]], [[iPod Touch (1-áwlad)]] ushın, hám iOS 4.3 ten baslap [[iPhone 3G]] hám iPod Touch (2-áwlad) ushın qollap-quwatlawdı toqtatadı. |- style="display:none" | colspan="2" | |} '''iOS 4''' — [[Apple Inc.]] tárepinen jaratılǵan [[IOS|iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] tórtinshi úlken shıǵarılıwı bolıp, [[IPhone OS 3|iPhone OS 3]] tiń ornın basıwshı bolıp tabıladı. Ol 2010-jılı 8-aprelde [[Apple Inc.|Apple]] arnawlı is ilajında járiyalandı hám 2010-jılı 21-iyunda shıǵarıldı. iOS 4 iPad shıǵarılıwına baylanıslı "iPhone OS" emes<ref>{{Cite news|title=iPhone OS 4 renamed iOS 4, launching June 21 with 1500 new features|url=https://www.engadget.com/2010-06-07-iphone-os-4-renamed-ios-gets-1500-new-features.html|access-date=18 November 2023|date=7 June 2010}}</ref>, al "[[IOS|iOS]]" dep atalǵan birinshi versiya boldı. Onıń ornın 2011-jılı 12-oktyabrde [[iOS 5]] bastı<ref>{{Web deregi | url = https://venturebeat.com/2011/10/12/ios-5-available/| bet = iOS 5 available now, makes the iPhone 4 feel completely new| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170207033452/http://venturebeat.com/2011/10/12/ios-5-available/| arxivsáne = 2017-jıl 7-fevral | avtor = Hardawar| at = Devindra| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | jumıs = [[VentureBeat]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. iOS 4 házirgi kúnde keń tarqalǵan kóp funkciyalardı kirgizdi, mısalı, bas ekranda papkalar, bul kórsetiletuǵın qosımshalar sanın ádewir kóbeytti. Sonday-aq, [[IPhone|iPhone]] ushın bas ekran fon súwretlerine qollaw kirgizildi, biraq animaciya ónimdarlıǵı talaplarına baylanıslı jańa qurılmalar menen sheklengen edi. Operaciyalıq sistema sonday-aq kóp tapsırmalılıq funkciyasın qostı, internet qońırawları, jaylasıw hám audio oynatıw menen baylanıslı qosımshalarǵa fonda islewge múmkinshilik berdi, al usıǵan uqsas biraq sheklengen "Tez qosımsha almastırıw" texnologiyası paydalanıwshılar basqa qosımshalarǵa ótkende hár qanday qosımshanı fonda passiv qaldırıwǵa múmkinshilik berdi. iOS 4 sonday-aq sistema boyınsha orfografiyanı tekseriw funkciyasın qostı, iPhone da iBooks ti iske qostı, hár qıylı email provayderleriniń mazmunın biriktiriw ushın Mail pochta qutısın birlestirdi hám sociallıq oyınlar ushın Game Center hám video qońırawlar ushın FaceTime di kirgizdi. iOS 4 jańalanıwı [[IPhone 3G|iPhone 3G]] qurılmalarında ónimdarlıq hám batareya máselelerin payda etti, Apple bul máseleni izertlep, keleshektegi jańalanıwlarda sheshiwge wáde berdi. Biraq, kompaniya bul máseleler sebepli qanaatlanbaǵan klienttiń shaǵımına ushıradı. Usı waqıtta, iPhone 4 tiń shıǵarılıwı hám onıń keyingi antenna máseleleri Apple kompaniyasın baǵdarlamalıq támiynat jańalanıwları arqalı máselelerdi sátsiz sheshiwge urınıwǵa májbúr etti. iOS 4 — iPhone larda muzıka hám videolar ushın [[iPod]] qosımshası bar bolǵan iOS tiń aqırǵı versiyası. iOS 5 ten baslap, iPhone larda [[iPod]] qosımshası joq, biraq onıń ornına [[iPod Touch]] hám [[iPad]] sıyaqlı Muzıka hám Video qosımshaları bar. Bul sonday-aq iPhone 3G hám ekinshi áwlad iPod Touch ti qollaytuǵın iOS tiń aqırǵı versiyası bolıp, 4.2.1 versiyasına shekem qollaydı (4.3 eki qurılma ushın da qollawdı toqtattı). == Qosımshalar == * iBooks * Game Center * FaceTime == Tariyxı == iPhone OS 4 2010-jılı 8-aprelde Apple Arnawlı Is ilajında tanıstırıldı. 2010-jılı 7-iyunda [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|WWDC]] bayanatında, [[iPod Touch]] hám iPad ti de qamtıw ushın iOS 4 dep qayta ataldı. iOS 4 rásmiy túrde 2010-jılı 21-iyunda shıǵarıldı<ref name="Announced and released">{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2010/06/07/iphone-os-4-renamed-ios-gets-1500-new-features/| bet = iPhone OS 4 renamed iOS 4, launching June 21 with 1500 new features| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170614180843/https://www.engadget.com/2010/06/07/iphone-os-4-renamed-ios-gets-1500-new-features/| arxivsáne = 2017-jıl 14-iyun | avtor = Patel| at = Nilay| sáne = 2010-jıl 7-iyun | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. == Sistema ózgeshelikleri == === Bas ekran === iOS 4 papkalardıń qosılıwı sebepli bas ekrandaǵı qosımshalardıń maksimal sanın 180 nen 2,160 qa kóbeytti. Bul papkalar ishindegi qosımshalardıń [[App Store]] kategoriyasına baylanıslı avtomatik túrde atalatuǵın edi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1152168/ios4folders.html| bet = Hands on with iOS 4 folders| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170703204429/http://www.macworld.com/article/1152168/ios4folders.html| arxivsáne = 2017-jıl 3-iyul | avtor = Frakes| at = Dan| sáne = 2010-jıl 21-iyun | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. iPhone da fon súwretlerin tańlaw hám olardı bas ekranda kóriw múmkinshiligi de qosıldı, biraq bul funkciya belgili ikonka animaciyalarınıń tómen ónimdarlıǵı sebepli iPhone 3G hám ekinshi áwlad [[iPod Touch]] te joq edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2010/06/22/steve-jobs-on-lack-of-custom-wallpapers-in-ios-4-for-iphone-3g/| bet = Steve Jobs on Lack of Custom Wallpapers in iOS 4 for iPhone 3G| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170801125229/https://www.macrumors.com/2010/06/22/steve-jobs-on-lack-of-custom-wallpapers-in-ios-4-for-iphone-3g/| arxivsáne = 2017-jıl 1-avgust | avtor = Slivka| at = Eric| sáne = 2010-jıl 22-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Sonıń menen bir qatarda, iPhone nıń dok paneli iPad hám Mac OS X taǵı Dock sıyaqlı skewomorflıq etip jańalandı hám astında kúlreń sızıq joq; ikonkalar usıǵan sáykes qayta dizayn islendi. === Kóp tapsırmalılıq === iOS 4 kóp tapsırmalılıqtı kirgizdi. Bul funkciya paydalanıwshılarǵa bas túymeni eki ret basıw arqalı qosımshalar arasında tez almasıwǵa múmkinshilik berdi. Ol batareyanıń artıqsha tawsılıwına alıp kelmeytuǵın etip ámelge asırıldı. Kóp tapsırmalılıq internet qońırawları, ornalasıw hám audio oynatıw menen baylanıslı qosımshalar menen sheklengen edi, al usıǵan uqsas "Tez qosımsha almastırıw" texnologiyası paydalanıwshılarǵa bir qosımshadan shıǵıp, ekinshisine kiriwge, al dáslepki qosımsha paydalanıwshı qaytıp kelgenshe fonda qalıwına múmkinshilik berdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.pcworld.com/article/199528/Multitasking_With_iOS_4_is_Horrible_Apple_Blew_It.html| bet = Multitasking With iOS 4 is Horrible: Apple Blew It| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130629185931/http://www.pcworld.com/article/199528/Multitasking_With_iOS_4_is_Horrible_Apple_Blew_It.html| arxivsáne = 2013-jıl 29-iyun | avtor = Newman| at = Jared| sáne = 2010-jıl 22-iyun | jumıs = [[PC World]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Bul funkciya ónimdarlıq máseleleri sebepli iPhone 3G hám ekinshi áwlad [[iPod Touch]] te joq edi. iOS 4 qáte jazılǵan sózlerdi qızıl sızıq penen belgileytuǵın orfografiya tekseriw funkciyasın kirgizdi. Sózdi basıw arqalı usınılǵan almastırıwdı kórsetetuǵın qalqıma ayna payda boladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.imore.com/ios-4-features-spellcheck-text-replace| bet = iOS 4 features: Spell-check and text replace| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180510185141/https://www.imore.com/ios-4-features-spellcheck-text-replace| arxivsáne = 2018-jıl 10-may | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2010-jıl 13-iyul | jumıs = iMore| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. === Kamera === Kamera qosımshası endi 5x cifrlı zumdı qollaydı<ref>{{Web deregi | url = http://www.pcworld.com/article/199431/apple_ios4_10_best_features.html#slide10| bet = Apple iOS 4: 10 Best Features| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170510211624/http://www.pcworld.com/article/199431/apple_ios4_10_best_features.html#slide10| arxivsáne = 2017-jıl 10-may | avtor = Ionescu| at = Daniel| sáne = 2010-jıl 21-iyun | jumıs = [[PC World]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. === Utilitalar === iOS 4 iPhone hám [[iPod Touch]] ushın iBooks qollawın kirgizdi, bul burınnan iPad te bar edi. Ol standart qosımsha bolmasa da, [[App Store]] arqalı jetkilikli edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cultofmac.com/47634/ios-4-ibooks-for-iphone-now-available-for-download/| bet = iOS 4, iBooks for iPhone Now Available For Download| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180510184500/https://www.cultofmac.com/47634/ios-4-ibooks-for-iphone-now-available-for-download/| arxivsáne = 2018-jıl 10-may | avtor = Brownlee| at = John| sáne = 2010-jıl 21-iyun | jumıs = Cult of Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Mail qosımshası iOS 4 te birlesken kiris qutısın usındı, bul paydalanıwshılarǵa barlıq elektron pochta akkauntlarınan kelgen xabarlardı bir kiris qutısında birge kóriwge múmkinshilik berdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.imore.com/ios-4-review| bet = iOS 4 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180615111736/https://www.imore.com/ios-4-review| arxivsáne = 2018-jıl 15-iyun | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2010-jıl 14-iyun | jumıs = iMore| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Ol jáne de [[MobileMe]] elektron pochta laqapları hám biznes paydalanıwshıları ushın bir neshe Exchange akkauntların qollawdı qostı<ref name="What you need to know">{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1152167/ios4_need_to_know.html| bet = iOS 4: What you need to know| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170510170129/http://www.macworld.com/article/1152167/ios4_need_to_know.html| arxivsáne = 2017-jıl 10-may | sáne = 2010-jıl 21-iyun | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. iOS 4 Game Center dep atalatuǵın jańa qosımshanı qostı, bul onlayn kóp oyınshılı sociallıq oyın tarmaǵı bolıp, paydalanıwshılarǵa dosların oyın oynawǵa mirát etiwge hám óz nátiyjelerin jetekshiler taxtasında salıstırıwǵa imkaniyat beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1153821/software-games/ios-gamecenter.html| bet = iOS 4.1's Game Center to hit iPhone next week| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180115215752/https://www.macworld.com/article/1153821/software-games/ios-gamecenter.html| arxivsáne = 2018-jıl 15-yanvar | avtor = Holt| at = Chris| sáne = 2010-jıl 1-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref><ref name="Game Center">{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2010/09/08/download-ios-4-1-now-get-game-center-on-your-compatible-iprodu/| bet = Download iOS 4.1 now, get Game Center (on your compatible iProduct)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180510185658/https://www.engadget.com/2010/09/08/download-ios-4-1-now-get-game-center-on-your-compatible-iprodu/| arxivsáne = 2018-jıl 10-may | avtor = Grant| at = Christopher| sáne = 2010-jıl 8-sentyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Ol iPhone 3G de jetkilikli emes edi.<ref name="Game Center" /> === FaceTime === iOS 4 FaceTime di kirgizdi, bul videotelefoniya qosımshası bolıp, qurılmanıń kamerasın paydalanıp paydalanıwshıǵa basqa FaceTime paydalanıwshıları menen video qońırawlardı ámelge asırıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cultofmac.com/488032/today-apple-history-ios-4-facetime-multitasking/| bet = Today in Apple history: iOS 4 brings multitasking and FaceTime| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170622130759/https://www.cultofmac.com/488032/today-apple-history-ios-4-facetime-multitasking/| arxivsáne = 2017-jıl 22-iyun | familiya = Dormehl| at = Luke| sáne = 2017-jıl 21-iyun | qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul | jumıs = Cult of Mac| url-status = live}}</ref>. Bul funkciya iPhone 3G, ekinshi áwlad iPod Touch, iPhone 3GS hám úshinshi áwlad iPod Touch te aldıńǵı kamera sıyaqlı zárúr funkciyalardıń joqlıǵı sebepli joq edi. === Safari === iOS 4 tegi Safari mobil veb-brauzeri Google hám Yahoo! ǵa qosımsha retinde Bing di izlew opciyası sıpatında qostı<ref>{{Web deregi | url = http://searchengineland.com/bing-comes-to-the-iphone-43753| bet = Bing Goes The iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170729085702/http://searchengineland.com/bing-comes-to-the-iphone-43753| arxivsáne = 2017-jıl 29-iyul | avtor = Sterling| at = Greg| sáne = 2010-jıl 7-iyun | jumıs = [[Search Engine Land]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. iOS 4.2.1 den baslap, bettegi belgili sózler yamasa sóz dizbeklerin izlew múmkin boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.imore.com/ios-42-features-find-text-safari-web-page| bet = iOS 4.2 features: Find text on Safari web page| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170312124653/http://www.imore.com/ios-42-features-find-text-safari-web-page| arxivsáne = 2017-jıl 12-mart | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2010-jıl 16-sentyabr | jumıs = iMore| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. == Mashqalalar == === Ónimlilik hám batareya máseleleri === iPhone 3G paydalanıwshıları iOS 4 ke jańalanǵannan keyin ónimlilik hám batareya máseleleri haqqında xabar berdi. Apple 2010-jıldıń iyul ayında bul máseleni tekseriwdi basladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apple-to-investigate-ios-4-problems-on-iphone-3g/| bet = Apple to investigate iOS 4 problems on iPhone 3G| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161022115202/https://www.cnet.com/news/apple-to-investigate-ios-4-problems-on-iphone-3g/| arxivsáne = 2016-jıl 22-oktyabr | avtor = Ogg| at = Erica| sáne = 2010-jıl 28-iyul | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Noyabr ayında Apple ǵa bul máseleler boyınsha shaǵım ashıldı, narazı klient "Tutınıwshılar nızamlı huqıqların qorǵaw haqqındaǵı nızamdı buzıw, ádilsiz biznes ámeliyatları hám jalǵan hámde aldamshı reklama" dep ayıpladı, jáne de Apple óziniń baǵdarlamalıq támiynatınıń eski modellerde mashqalalar keltirip shıǵaratuǵının bilgenin ayttı. Apple ayıplawlarǵa hesh qashan juwap bermedi, biraq 2010-jıldıń avgust ayında basqa bir narazı klientke juwabında jańalanıwlar "jaqın arada keledi" dep jazdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/slow-iphone-3g-ios-update-could-be-on-the-way/| bet = Slow iPhone 3G? iOS update could be on the way| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180510185916/https://www.cnet.com/news/slow-iphone-3g-ios-update-could-be-on-the-way/| arxivsáne = 2018-jıl 10-may | avtor = Ogg| at = Erica| sáne = 2010-jıl 20-avgust | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apple-sued-for-ios-4-problems-on-iphone-3g-3gs/| bet = Apple sued for iOS 4 problems on iPhone 3G, 3GS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180510185101/https://www.cnet.com/news/apple-sued-for-ios-4-problems-on-iphone-3g-3gs/| arxivsáne = 2018-jıl 10-may | avtor = Ogg| at = Erica| sáne = 2010-jıl 4-noyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. === Oyatqısh === iOS 4 tiń barlıq versiyalarında saat qosımshasındaǵı oyatqısh jazǵı waqıt rejiminde mashqalaǵa iye boldı, ol bir saat erte yamasa [[Kesh (esaplaw texnikası)|kesh]] islep ketetuǵın edi<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/apple/8101945/Apple-iPhone-4-alarm-clock-bug-makes-scores-late-for-work.html|title=Apple iPhone 4 alarm clock bug makes scores late for work|first=Claudine|last=Beaumont| sáne =November 1, 2010|newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}</ref>. === Antenna mashqalaları === Shıǵarılǵannan soń, ayırım iPhone 4 paydalanıwshıları telefonnıń antennaları menen texnikalıq mashqalalar bar ekenin xabarladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.wired.com/2010/07/iphone-4-anandtech| bet = Tests confirm iPhone 4's antenna flaws (Updated)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170510195154/https://www.wired.com/2010/07/iphone-4-anandtech/| arxivsáne = 2017-jıl 10-may | avtor = Chen| at = Brian X.| sáne = 2010-jıl 2-iyul | jumıs = [[Wired (website)|Wired]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Apple bul máseleni iOS 4.0.1 baǵdarlamalıq támiynatı menen sheshiwge háreket etti<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/10/06/25/death_grip_hysteria_may_end_monday_with_ios_4_01.html| bet = Death Grip hysteria may end Monday with iOS 4.01| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171113031041/http://appleinsider.com/articles/10/06/25/death_grip_hysteria_may_end_monday_with_ios_4_01.html| arxivsáne = 2017-jıl 13-noyabr | avtor = Dilger| at = Daniel Eran| sáne = 2010-jıl 25-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>, biraq bunı isley almadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.pcworld.com/article/201297/apples_iphone_4_antenna_gate_timeline.html| bet = Apple's iPhone 4 Antennagate Timeline| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170715142545/http://www.pcworld.com/article/201297/apples_iphone_4_antenna_gate_timeline.html| arxivsáne = 2017-jıl 15-iyul | avtor = Ionescu| at = Daniel| sáne = 2010-jıl 17-iyul | jumıs = [[PC World]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. == Qollap-quwatlanatuǵın qurılmalar == iOS 4 apparatlıq támiynat sheklewleri sebepli [[IPhone (1-áwlad)|birinshi áwlad iPhone]] hám birinshi áwlad [[iPod Touch]] ushın qollap-quwatlawdı toqtattı, degen menen [[IPhone 3G|iPhone 3G]] birinshi áwlad iPhone menen birdey processorǵa iye bolsa da, iOS 4 ti qollap-quwatladı. Biraq, iPhone 3G hám iPod Touch (2-áwlad) sheklengen qollap-quwatlawǵa iye. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 49evio1fikgddi8x0hbfuzvecevmoqa 0 21251 276198 265671 2026-10-25T08:30:31Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276198 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" |+iOS 5 | colspan="2" class="infobox-image logo" |[[IOS|iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasınıń]] versiyası |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Islep shıǵarıwshı | class="infobox-data" |[[Apple Inc.]] |- style="display: none;" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Derek modeli | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Jabıq]], [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] komponentler menen |- !Dáslepki shıǵarılıwı |12-oktyabr, 2011-jıl |- !Eń sońǵı shıǵarılıwı |5.1.1 / 25-may, 2012-jıl |- !Jańalaw usılı |Baǵdarlama Jańalawı |- !'''Paket basqarıwshısı''' |[[App Store]] |- !'''Platformalar''' |[[IPhone|iPhone]] [[IPhone 3GS|iPhone 3GS]] [[IPhone 4|iPhone 4]] [[IPhone 4s|iPhone 4s]] [[iPod Touch]] iPod Touch (3-áwlad) iPod Touch (4-áwlad) [[iPad]] iPad (1-áwlad) iPad 2 iPad (3-áwlad) |- !'''Yadro túri''' |Gibrid (XNU) |- !'''Licenziya''' |Menshik EULA, ashıq kodlı komponentler oǵan kirmeydi |- !'''Aldınǵısı''' |[[IOS 4|iOS 4]] |- !'''Keyingisi''' |[[IOS 6|iOS 6]] |- !'''Rásmiy veb-saytı''' |[https://web.archive.org/web/20120910202035/http://www.apple.com/ios/ Apple — iOS 5 — iPad, iPhone hám iPod Touch ushın 200+ jańa funkciyalar]. Wayback Machine'de (10-sentyabr, 2012-jılı arxivlengen) |- !Uranı |Biz iOS-tı pútkilley jańa dárejege kóterdik. |- style="display:none" | colspan="2" | |} '''iOS 5''' ‒ [[Apple Inc.]] tárepinen islep shıǵarılǵan [[IOS|iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] besinshi tiykarǵı versiyası, [[IOS 4|iOS 4]] tiń miyrasxorı (dawamshısı) bolıp tabıladı. Ol kompaniyanıń [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|Dúnya júzilik Baǵdarlamashılar Konferenciyasında]] 2011-jılı 6-iyunda járiyalandı hám 2011-jıldıń 12-oktyabrinde shıǵarıldı. Onıń ornın 2012-jıldıń 19-sentyabrinde [[IOS 6|iOS 6]] iyeledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apples-ios-6-release-date-start-your-downloads-on-sept-19/| bet = Apple's iOS 6 release date: Start your downloads on Sept. 19| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165144/https://www.cnet.com/news/apples-ios-6-release-date-start-your-downloads-on-sept-19/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Tam| at = Donna| sáne = 2012-jıl 12-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. iOS 5 xabarlandırıwlar sistemasın qayta islep shıqtı, ekrannıń joqarǵı bóleginde payda bolatuǵın waqıtsha bannerlerdi qostı hám barlıq sońǵı xabarlandırıwlar ushın oraylıq orın Xabarlandırıwlar Orayın kirgizdi. iOS 5 jáne de [[iCloud]], Apple dıń iCloud qollanılatuǵın qurılmalar arasında kontent hám maǵlıwmatlardı sinxronlastırıw ushın bult saqlaw xızmetin hám iMessage, Apple dıń tez xabar almasıw xızmetin qostı. Birinshi ret baǵdarlamalıq támiynat jańalanıwları kompyuter hám [[iTunes]] talap etilmey, sımsız ornatılıwı múmkin boldı. iOS 5 jáne de [[Twitter]] menen tereń integraciyanı ámelge asırdı, iPad larda kóp tapsırmalı háreketlerdi kirgizdi hám qulıplaw ekranınan ańsat jetkilikli kamera belgisin (yarlık-ın) qostı. iOS 5 [[IPhone 4s|iPhone 4s]] paydalanıwshıları ushın sınǵa ushıradı, sebebi dáslepki shıǵarılıwda batareyanıń tez tawsılıwı, SIM kartalarınıń islemewi hám telefon sóylesiwleri waqtında jańǵırıqlar boldı. Bul mashqalalar keyingi shıǵarılıwlarda dúzetildi. iOS 5 — úshinshi áwlad [[iPod Touch]] hám birinshi áwlad iPad ti qollaytuǵın iOS tiń sońǵı versiyası. == Tariyxı == === Tanıstırıw hám dáslepki shıǵarılıw === iOS 5 2011-jıl 6-iyunde [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|Apple Dúnya júzilik Baǵdarlamashılar Konferenciyasında]] tanıstırıldı, sol kúni keyinirek baǵdarlamashılar ushın beta versiyası járiyalandı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2011/06/06/apples-ios-5-all-the-details/| bet = Apple's iOS 5: all the details| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165123/https://www.engadget.com/2011-06-06-apples-ios-5-all-the-details.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Savov| at = Vlad| sáne = 2011-jıl 6-iyun | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2011/06/06/ios-5-announced| bet = iOS 5 announced: iMessage, Notification Center, and more; comes today for devs, this fall for everyone else| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165150/https://www.theverge.com/mobile/2011/6/6/2515085/ios-5-announced| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Ziegler| at = Chris| sáne = 2011-jıl 6-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. iOS 5 rásmiy túrde 2011-jıldıń 12-oktyabrinde shıǵarıldı<ref>{{Web deregi | url = https://venturebeat.com/2011/10/12/ios-5-available/| bet = iOS 5 available now, makes the iPhone 4 feel completely new| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170207033452/http://venturebeat.com/2011/10/12/ios-5-available/| arxivsáne = 2017-jıl 7-fevral | avtor = Hardawar| at = Devindra| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | jumıs = [[VentureBeat]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2011/10/04/ios-5-to-be-released-on-october-12/| bet = iOS 5 To Be Released on October 12| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180312144103/https://www.macrumors.com/2011/10/04/ios-5-to-be-released-on-october-12/| arxivsáne = 2018-jıl 12-mart | avtor = Schultz| at = Marianne| sáne = 2011-jıl 4-oktyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. == Sistema ózgeshelikleri == === Xabarlandırıwlar === Aldıńǵı iOS versiyalarında xabarlandırıwlar ekranda dialog qutıları túrinde payda bolıp, aǵımdaǵı iskerlikti bólip taslaytuǵın edi. iOS 5 te xabarlandırıwlar qayta islep shıǵıldı hám ekrannıń joqarǵı bóliminde waqıtsha banner sıpatında kórinedi. Sońǵı xabarlandırıwlarǵa ekrannıń joqarǵı bóliminen "Xabarlandırıwlar Orayı"n tómen tartıw arqalı da kiriwge boladı. Eski xabarlandırıwlar sistemasın qáleytuǵın paydalanıwshılar Sazlawlar menyusınan sáykes opciyanı tańlaw arqalı onı saqlap qala aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1160366/ios5_notifications.html| bet = First Look: iOS 5 notifications| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165455/https://www.macworld.com/article/1160366/ios5_notifications.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Friedman| at = Lex| sáne = 2011-jıl 7-iyun | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. === iCloud === iOS 5 Apple kompaniyasınıń bultlı saqlaw xızmeti [[iCloud]] tı tanıstıradı. Jańa xızmet paydalanıwshılarǵa ózleriniń muzıkaların, súwretlerin, videoların hám qollanba maǵlıwmatların barlıq iCloud qosılǵan qurılmalarında biypul sinxronlastırıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1162647/icloud_to_make_official_debut_on_october_12.html| bet = iCloud to make official debut on October 12| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165354/https://www.macworld.com/article/1162647/icloud_to_make_official_debut_on_october_12.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2011-jıl 4-oktyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. === Sımsız jańalanıwlar === iOS 5 qollap-quwatlanatuǵın qurılmalarda sımsız sistema jańalanıwların ámelge asırıwǵa múmkinshilik beredi, yaǵnıy qurılmalardı jańalaw ushın kompyuter hám [[iTunes]] zárúr emes<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1163060/up_close_with_ios_5_wireless_syncing_and_updating.html| bet = Up close with iOS 5: Wireless syncing and updating| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170808112956/http://www.macworld.com/article/1163060/up_close_with_ios_5_wireless_syncing_and_updating.html| arxivsáne = 2017-jıl 8-avgust | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2011-jıl 15-oktyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. Jańa qurılmalardı aktivlestiriw hám jańalanıwlar sımsız túrde ámelge asırılıwı múmkin. === Twitter integraciyası === iOS 5 tereń Twitter integraciyasın usınadı. Paydalanıwshılar Twitter ge tikkeley Sazlawlar menyusınan kire aladı. Súwretlerdi Súwretler yamasa Kamera qollanbalarınan tikkeley "tvitlewge" boladı, sonday-aq qollanıwshılar Safari, [[YouTube]] hám [[Google Kartalar|Google Maps]] qollanbalarınan da tvitley aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1162993/up_close_with_ios_5_twitter_integration.html| bet = Up close with iOS 5: Twitter integration| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165521/https://www.macworld.com/article/1162993/up_close_with_ios_5_twitter_integration.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Friedman| at = Lex| sáne = 2011-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2011/06/06/apple-twitter-ios5/| bet = Apple Blesses Twitter, Makes It the Social Network on iOS Devices| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165554/https://mashable.com/2011/06/06/apple-twitter-ios5/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Van Grove| at = Jennifer| sáne = 2011-jıl 7-iyun | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. === Kóp tapsırmalılıq === Kóp tapsırmalılıq ımlawları iOS 5 tiń shıǵarılıwı menen iPad ta payda boldı. Kóp tapsırmalılıq qollanıwshılarǵa bas bet túymesin eki ret basıwsız yamasa dáslep bas betke ótpesten qollanbalar arasında ótiwge imkaniyat beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2011/10/12/ios-5-review/| bet = iOS 5 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201112020009/https://www.engadget.com/2011-10-12-ios-5-review.html| arxivsáne = 2020-jıl 12-noyabr | avtor = Cesa| at = Dante| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. Kóp tapsırmalılıq ımlawları tek iPad 2 de ǵana jetkilikli boldı. === Klaviatura === iPad klaviaturasın ekrannıń tómengi bóliminen ajıratıw hám onı eki yarım klaviaturaǵa bóliw múmkin edi. === Siri === Siri, Apple kompaniyasınıń dawıslı járdemshisi, tek iPhone 4s te qollap-quwatlanadı. Keyinirek ol iOS 6 da basqa qurılmalarǵa (mısalı, iPhone 5) keńeytildi hám hárbir jańa úlken baǵdarlamalıq támiynat shıǵarılıwı menen jáne de keńeytildi. == Qollanba ózgeshelikleri == === Súwretler hám Kamera === iOS 5 tiń birinshi shıǵarılıwı Kamera qollanbasına birinshi ret qulıplaw ekranınan ańsat kiriwge múmkinshilik berdi. Eger qollanıwshılar bas bet túymesin eki ret bassa, kamera belgisi "jıljıtıp ashıw" xabarı qasında payda boladı hám qollanıwshılar onı basıp tikkeley kameraǵa kire aladı<ref name="CNET camera">{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/access-the-iphone-camera-from-the-lock-screen-even-quicker-on-ios-5-1/| bet = Access the iPhone camera from the lock screen even quicker on iOS 5.1| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165533/https://www.cnet.com/how-to/access-the-iphone-camera-from-the-lock-screen-even-quicker-on-ios-5-1/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2012-jıl 8-mart | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref><ref name="MacRumors camera">{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2011/10/13/ios-5-camera-volume-shutter-lock-screen-remote-triggering/| bet = iOS 5 Camera: Volume Shutter, Lock Screen, Remote Triggering| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210525054156/https://www.macrumors.com/2011/10/13/ios-5-camera-volume-shutter-lock-screen-remote-triggering/| arxivsáne = 2021-jıl 25-may | avtor = Golson| at = Jordan| sáne = 2011-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. iOS 5.1 jańalanıwı bul processti jeńillestirdi, bas bet túymesin eki ret basıw procedurasın alıp taslap, onı qollanıwshılardıń kamera belgisin joqarı jıljıtıwın talap etetuǵın process penen almastırdı.<ref name="CNET camera" /> Qurılma paroli menen qulıplanǵan waqıtta qáwipsizlik maqsetinde, kameraǵa kiriwdiń bul usılı tek Kamera qollanbasına kiriwge ruqsat beredi hám qurılmanıń basqa funkciyalarına kiriwge ruqsat bermeydi. Dawıs kóteriw túymesin basıw arqalı paydalanıwshı súwretke túsire aladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2011/06/06/apple-adds-camera-shortcut-to-lock-screen-volume-up-shutter-key/| bet = Apple iOS 5 adds instant camera access from lock screen and shutter release to volume-up button| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165527/https://www.engadget.com/2011-06-06-apple-adds-camera-shortcut-to-lock-screen-volume-up-shutter-key.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Wollman| at = Dana| sáne = 2011-jıl 6-iyun | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. === Xabarlar (Messages) === Messages qollanbasına qurılǵan jańa tez xabar almasıw xızmeti iMessage, iOS 5 qurılması bar hár kimge úylesimli iOS 5 qurılması bar basqa adamǵa hám tiykarǵı, hám multimediyalıq xabarlar jiberiwge múmkinshilik berdi. SMS ke qaraǵanda, iMessage arqalı jiberilgen xabarlar ádettegi uyalı baylanıs xabar almasıwı emes, al internetti qollanadı, biraq jáne de ádettegi SMS ke qaraǵanda, [[Android]] hám BlackBerry qurılmaları bul xızmet penen úylesimli emes<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1162984/ios-apps/ios-5-imessage.html| bet = Up close with iOS 5: iMessage| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180728221708/https://www.macworld.com/article/1162984/ios-apps/ios-5-imessage.html| arxivsáne = 2018-jıl 28-iyul | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2011/06/07/walkthrough-of-apples-imessages-in-ios-5/| bet = Walkthrough of Apple's iMessage in iOS 5| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165539/https://www.macrumors.com/2011/06/07/walkthrough-of-apples-imessages-in-ios-5/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Kim| at = Arnold| sáne = 2011-jıl 7-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. iMessages xabarları qollanıwshınıń qurılmaları arasında sinxronlanadı hám kók reńde belgilenedi, al ádettegi SMS ler jasıl reńde<ref name="PC World 5 features">{{Web deregi | url = http://www.pcworld.com/article/229866/The_5_best_features_in_Apple_iOS_5.html| bet = The 5 best features in Apple's iOS 5| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160810061456/http://www.pcworld.com/article/229866/The_5_best_features_in_Apple_iOS_5.html| arxivsáne = 2016-jıl 10-avgust | avtor = deAgonia| at = Michael| sáne = 2011-jıl 9-iyun | jumıs = [[PC World]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-iyun }}</ref>. === Pochta (Mail) === Pochta qollanbasına bay tekst formatlaw, jaqsıraq sheginiwdi basqarıw, xabarlardı belgilew hám mánzillerdi Kimge, CC hám BCC qatarları arasında súyrep aparıw múmkinshiligi qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-the-new-mail-app-in-ios-5/| bet = How to use the new Mail app in iOS 5| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165633/https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-the-new-mail-app-in-ios-5/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Profis| at = Sharon| sáne = 2011-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1163008/up_close_with_ios_5_mails_changes.html| bet = Up close with iOS 5: Mail's changes| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165638/https://www.macworld.com/article/1163008/up_close_with_ios_5_mails_changes.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Frakes| at = Dan| sáne = 2011-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. === Esletpeler === Esletpeler paydalanıwshılarǵa waqıtqa yamasa orınǵa tiykarlanǵan eskertiwleri bar wazıypalar dizimin jaratıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-the-ios-5-reminders-app/| bet = How to use the iOS 5 Reminders app| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180220033405/https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-the-ios-5-reminders-app/| arxivsáne = 2018-jıl 20-fevral | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2011-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1162991/up_close_with_ios_5_reminders.html| bet = Up close with iOS 5: Reminders| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170610144152/http://www.macworld.com/article/1162991/up_close_with_ios_5_reminders.html| arxivsáne = 2017-jıl 10-iyun | avtor = Friedman| at = Lex| sáne = 2011-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. === Gazeta dúkanı === Gazeta dúkanı tiykarǵı qollanba sıpatında emes, al arnawlı papka retinde isleydi. Tańlanǵanda, ol paydalanıwshı jazılǵan barlıq máwsimlik basılımlardıń, máselen gazetalar hám jurnallardıń belgishelerin kórsetedi. Jańa shıǵarılımlar avtomat túrde júklep alınadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1163000/up_close_with_ios_5_newsstand.html| bet = Up close with iOS 5: Newsstand| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210427181218/https://www.macworld.com/article/1163000/up_close_with_ios_5_newsstand.html| arxivsáne = 2021-jıl 27-aprel | avtor = Snell| at = Jason| sáne = 2011-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. === Muzıka hám Videolar === [[iPod]] qollanbası iPhone da, [[iPod Touch]] taǵı sıyaqlı, óz aldına Muzıka hám Videolar qollanbaları menen almastırıldı<ref name="iMore review">{{Web deregi | url = https://www.imore.com/ios-5-iphone-ipad-walkthrough| bet = iOS 5 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165431/https://www.imore.com/ios-5-iphone-ipad-walkthrough| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | jumıs = iMore| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.co.uk/feature/mac-software/macworld-feature-ios-5-what-you-need-know-3483955/| bet = Macworld Feature: iOS 5 — what you need to know| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140129052945/http://www.macworld.co.uk/feature/mac-software/macworld-feature-ios-5-what-you-need-know-3483955/| arxivsáne = 2014-jıl 29-yanvar | sáne = 2011-jıl 21-iyun | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 22-iyun }}</ref>. == Mashqalalar == === Dáslepki jańalaw mashqalaları === iOS 5 tiń 2011-jıldıń oktyabr ayındaǵı dáslepki shıǵarılıwı áhmiyetli jańalaw mashqalalarına ushıradı, ornatıw waqtında qáteler hám Apple serverleriniń artıq júklenip qalıwı júz berdi<ref>{{Web deregi | url = https://thenextweb.com/apple/2011/10/12/apples-ios-5-upgrade-servers-are-slammed-causing-3200-or-internal-error-update-issues/| bet = iOS 5 Error 3200 or "internal error" update issues? Apple's servers are getting slammed. [Updated]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165655/https://thenextweb.com/news/apples-ios-5-upgrade-servers-are-slammed-causing-3200-or-internal-error-update-issues| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Panzarino| at = Matthew| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | jumıs = The Next Web| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.businessinsider.com/updating-to-ios-5-2011-10| bet = Updating To iOS 5 Has Been A Massive Headache| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165646/https://www.businessinsider.com/updating-to-ios-5-2011-10| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Love| at = Dylan| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | jumıs = [[Business Insider]]| baspaxana = [[Axel Springer SE]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theregister.co.uk/2011/10/12/apple_ios_update_woes| bet = iOS update woes prompt gnashing of teeth for Apple fans| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514171238/https://www.theregister.com/2011/10/12/apple_ios_update_woes| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Goodin| at = Dan| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | jumıs = [[The Register]]| baspaxana = Situation Publishing| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. === iPhone 4S batareyasınıń jumıs waqtı === Paydalanıwshılardıń shaǵımlarınan keyin, Apple rásmiy túrde iOS 5 tiń ayırım iPhone 4s paydalanıwshıları ushın batareya jumıs waqtınıń tómen ekenligin tastıyıqladı hám keleshektegi baǵdarlama jańalanıwı bul mashqalalardı sheshetuǵının bildirdi<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2011/11/apple-iphone-4s-battery-issues-due-to-ios-5-bugs-update-coming/| bet = Apple: iPhone 4S battery issues due to iOS 5 bugs, update coming| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165718/https://arstechnica.com/gadgets/2011/11/apple-iphone-4s-battery-issues-due-to-ios-5-bugs-update-coming/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Cheng| at = Jacqui| sáne = 2011-jıl 2-noyabr | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.wired.com/2011/11/iphone-4s-battery-issues/| bet = Apple confirms battery life problems are iOS 5 related| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165835/https://www.wired.com/2011/11/iphone-4s-battery-issues/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Bonnington| at = Christina| sáne = 2011-jıl 1-noyabr | jumıs = [[Wired (website)|Wired]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. iOS 5.0.1 jańalanıwı batareya mashqalalarına baylanıslı qáteliklerdi dúzetti<ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2011/11/10/apple-fixes-critical-iphone-battery-issues-with-ios-5-0-1/| bet = Apple Fixes Critical iPhone Battery Issues With iOS 5.0.1| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165723/https://mashable.com/2011/11/10/apple-fixes-critical-iphone-battery-issues-with-ios-5-0-1/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Parr| at = Ben| sáne = 2011-jıl 10-noyabr | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. === Wi-Fi baylanısınıń úziliwi === 2011-jıldıń noyabr ayında Engadget iOS 5 jańalanıwınıń ayırım paydalanıwshılar ushın Wi-Fi baylanısınıń úziliwine sebep bolǵanın xabarladı. Xabarda jáne "Jaqında bolǵan iOS 5.0.1 jańalanıwı da bul máseleni sheshpedi" dep jazılǵan hám bul waqıyalardıń bir-birine baylanıssız yamasa úlkenirek mashqalanıń bir bólegi ekenligi haqqında soraw qoyılǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2011/11/21/thanks-to-ios-5-some-users-lose-wifi-connectivity/| bet = Thanks to iOS 5, some users lose WiFi connectivity| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165732/https://www.engadget.com/2011-11-21-thanks-to-ios-5-some-users-lose-wifi-connectivity.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Lutz| at = Zachary| sáne = 2011-jıl 21-noyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. === SIM kartanıń islemey qalıwı === Ayırım iPhone 4s paydalanıwshıları iOS 5 te SIM karta menen baylanıslı mashqalalar haqqında xabar berdi, olarǵa "Qáte SIM" hám "SIM islemey qaldı" degen qáte xabarları kelgen<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/11/11/17/users_report_sim_card_issues_with_apples_iphone_4s_and_ios_5_0_1.html| bet = Users report SIM card issues with Apple's iPhone 4S and iOS 5.0.1| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165735/https://appleinsider.com/articles/11/11/17/users_report_sim_card_issues_with_apples_iphone_4s_and_ios_5_0_1.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2011-jıl 17-noyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. Apple SIM karta mashqalaların sheshiwge baǵdarlanǵan 5.0.1 jańalanıwınıń ekinshi baǵdarlama versiyasın shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/11/12/16/new_ios_build_meant_to_fix_iphone_4s_sim_card_issues.html| bet = New iOS build meant to fix iPhone 4S SIM card issues| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165803/https://appleinsider.com/articles/11/12/16/new_ios_build_meant_to_fix_iphone_4s_sim_card_issues.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | sáne = 2011-jıl 16-dekabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-iyun }}</ref>. === Telefon qońırawındaǵı jańǵırıq (exo) === Ayırım iPhone 4s qollanıwshıları iOS 5 tiń dáslepki versiyasında qulaqlıq penen telefon qońırawları waqtında tosattan jańǵırıqlardıń payda bolıwı haqqında xabar berdi. Bul mashqala sebepli, geyde qońırawdaǵı ekinshi tárep sóylesiwdi esite almay qalǵan<ref>{{Cite news|last=Epstein|first=Zach|publisher=BGR| sáne =November 1, 2011|url=http://www.bgr.com/2011/11/01/audio-echo-bug-plagues-iphone-4s-owners-during-voice-calls/|title=Audio echo bug plagues iPhone 4S owners during voice calls|access-date=August 16, 2013}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mack|first=Eric|title=iPhone 4S owners complain of persistent echo|publisher=[[CBS Interactive]]|date=November 17, 2011|url=https://www.cnet.com/news/iphone-4s-owners-complain-of-persistent-echo/|access-date=June 17, 2017}}</ref>. == Qabıllaw == iOS 5 tiń kóp tárepleri unamlı pikirler aldı, sonıń ishinde jańa xabarlandırıw orayı, sımsız sinxronizaciya hám jańalaw múmkinshiligi, iMessage hám basqalar. Telegraph gazetasınıń jurnalisti Richmond Sheyn bılay dedi: "iOS 5 — álleqashan ájayıp bolǵan operaciyalıq sistemaǵa tańqalarlıq jańalaw. Hár túrli adamlar mobil operaciyalıq sistemada hár qıylı nárselerdi izleydi. Sonlıqtan ayırım adamlar BlackBerry, Android yamasa Windows Mobile dı qáleydi. Men qollanıwdıń ańsatlıǵın hám dizayndaǵı itibardı bahalayman. iOS 5 penen Apple eń jaqsı paydalanıwshı tájiriybesin usınıwdı dawam etpekte."<ref>{{Web deregi | url = https://www.telegraph.co.uk/technology/apple/8820808/Apple-iOS-5-review.html| bet = Apple iOS 5 review — Telegraph| arxivurl = https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/technology/apple/8820808/Apple-iOS-5-review.html| arxivsáne = 2022-jıl 12-yanvar | avtor = Richmond| at = Shane| sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | baspaxana = Telegraph Media Group Limited| qaralǵan sáne = 2012-jıl 20-sentyabr }}</ref> Know Your Mobile saytınıń jurnalisti Richard Gudvin bılay dedi: "Ulıwma alǵanda, biziń pikirimizshe, iOS 5 kerekli barlıq nársege iye hám onnan da kóbirek. Biz 2011-jıldıń gúzinde shıǵarılıwı menen onı tereń úyreniwdi asıǵıslıq penen kútemiz."<ref name="KnowYourMobile">{{Web deregi | url = http://www.knowyourmobile.com/appleiphone/iphone-reviews/931601/apple_ios_5_reviews_round_up.html| bet = Apple iOS 5 review round up — Reviews — Know Your Mobile| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210428033556/https://www.knowyourmobile.com/phones/| arxivsáne = 2021-jıl 28-aprel | avtor = Goodwin| at = Richard| sáne = 2011-jıl 7-iyun | baspaxana = Dennis Publishing| qaralǵan sáne = 2012-jıl 20-sentyabr }}</ref> == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] rns3f5m3h2ttl0a5wbww0ji8jxiadk4 0 21256 276199 265672 2026-10-25T08:30:33Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276199 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" |+iOS 6 | colspan="2" class="infobox-image logo" |[[IOS|iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasınıń]] versiyası |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Islep shıǵarıwshı | class="infobox-data" |[[Apple Inc.]] |- style="display: none;" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Derek modeli | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Jabıq]], [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] komponentler menen |- !Dáslepki shıǵarılıwı |[[19-sentyabr]], [[2012]] |- !Eń sońǵı shıǵarılıwı |6.1.6 (10B500) / 21-fevral, 2014 |- !Jańalaw usılı |Baǵdarlama Jańalawı |- !'''Paket basqarıwshısı''' |[[App Store]] |- !'''Platformalar''' |[[IPhone|iPhone]] [[IPhone 3GS|iPhone 3GS]] [[IPhone 4|iPhone 4]] [[IPhone 4s|iPhone 4S]] [[IPhone 5|iPhone 5]] [[iPod Touch]] iPod Touch (4-áwlad) iPod Touch (5- áwlad) [[iPad]] iPad 2 iPad (3-áwlad) iPad (4-áwlad) iPad Mini (1-áwlad) |- !'''Yadro túri''' |Gibrid (XNU) |- !Ádepki paydalanıwshı interfeysi |Springboard |- !'''Licenziya''' |Menshikli EULA, ashıq kodlı komponentler oǵan kirmeydi |- !'''Aldınǵısı''' |[[IOS 5|iOS 5]] |- !'''Keyingisi''' |[[IOS 7|iOS 7]] |- !'''Rásmiy veb-saytı''' |[[:en:Wayback_Machine|Apple — iOS 6]] Wayback Machine-de (4-sentyabr, 2013-jılı arxivlengen) |- !Uranı |Siziń iPhone, iPad hám iPod touch qurılmalarıńızdı pútkilley jańa baǵdarlarǵa alıp baradı. |- !Qollaw statusı |Eski, qollanılmaydı. iPod Touch (3-áwlad) hám iPad (1-áwlad) ushın qollawdı toqtatadı. |- style="display:none" | colspan="2" | |} '''iOS 6''' — bul [[Apple Inc.]] tárepinen islep shıǵarılǵan [[IOS|iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] altınshı úlken relizı bolıp, [[IOS 5|iOS 5]]-tiń dawamshısı (miyrasxorı) esaplanadı. Ol kompaniyanıń 2012-jıl 11-iyun kúni ótkerilgen [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|dúnya júzilik baǵdarlamashılar konferenciyasında]] járiyalandı hám 2012-jıl 19-sentyabr kúni shıǵarıldı. Onı 2013-jıl 18-sentyabr kúni [[IOS 7|iOS 7]] almastırdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/9/10/4715240/ios-7-release-date| bet = iOS 7 will come to iPhones and iPads on September 18th| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170827045447/https://www.theverge.com/2013/9/10/4715240/ios-7-release-date| arxivsáne = 2017-jıl 27-avgust | avtor = Souppouris| at = Aaron| sáne = 2013-jıl 10-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. iOS 6 operaciyalıq sistema ushın ádettegi karta xızmeti [[Google Kartalar|Google Maps]]-tı almastırǵan jańa Apple Maps qosımshasın; [[Podkast|podkastlar]] ushın oraylıq orın sıpatında arnalǵan Podcasts qosımshasın; hám hár túrli biletler, otırıw talonları, kuponlar hám sadıqlıq kartaların basqarıw ushın Passbook qosımshasın engizdi. [[App Store]] kartaǵa tiykarlanǵan qosımsha jaylasıwı hám jaqsılanǵan izlew algoritmleri menen vizual jaqtan qayta islenip shıǵıldı. [[Facebook]] integraciyası operaciyalıq sistemaǵa qosıldı, bul statuslar, "layk" túymeleri hám Apple-dıń bir neshe qosımshaları menen baylanıs hám waqıya sinxronizaciyasına imkaniyat berdi. Jańa qupıyalıq qadaǵalawları paydalanıwshılarǵa qosımshalarǵa kóbirek nazik ruqsatlar, sonday-aq, maqsetli reklamanıń aldın alıw ushın opciya múmkinshiligin berdi. Siri kóbirek qurılmalarǵa keńeytildi hám restorannan orın buyırtpa etiw, qosımshalardı iske qosıw, film recenziyaları hám sport statistikasın alıw hám Xabarlandırıw orayınan elementlerdi oqıw sıyaqlı kóbirek funkciyalar menen jańalandı. iOS 6 sonday-aq kóbirek operatorlar ushın LTE qollap-quwatlawın, Siri járdeminde Fandango arqalı kino biletlerin satıp alıw imkaniyatın (tek ǵana [[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]]), Reklama identifikatorın qayta ornatıw ushın jańa túymeni hám Yaponiyadaǵı Kartalarǵa jaqsılanıwlar kirgizdi. Sonıń menen bir qatarda, iOS 6 Fotosúwretler hám Kamera qosımshaların jaqsıladı, paydalanıwshılarǵa iCloud Photo Stream menen fotosuretlerdi bólisiwge, kameraǵa túsirgen suwretlerine filtrler qosıwǵa hám panoramalı fotosúwretlerge túsiwge imkaniyat berdi. Telefon qosımshası da qońırawdı qabıl etpegende xabar menen juwap beriw yamasa qayta qońıraw esletpesin ornatıw opciyası hám "Kesent etpew" rejimin qosıw imkaniyatı sıyaqlı birqansha jeńillestiriwlerge iye boldı. iOS 6 unamlı bahalar aldı. Sınshılar operaciyalıq sistemanıń aytarlıqtay áhmiyetli tezlik jaqsılanıwların yamasa úlken qayta proektlestiriwlerdi usınbaǵanın, biraq onıń ornına jetilistiriwge itibar qaratqanın, Apple-dıń "onıń ushın nárselerdi qayta islemeytuǵını" haqqında ulıwma kelisim bar ekenin atap ótti. iOS 6 "qurılmańızdı paydalanıw usılıńızdı tolıq ózgertip jibermedi", biraq "hárbir jetilistiriw kóp kúndelikli smartfon háreketlerin ulıwma alǵanda ańsatlastıradı" hám sınshılar "álleqashan júdá jaqsı isleytuǵın nárseni" jetilistiriwdi "basqa kompaniyalardıń úlgi alıwı jaqsı bolar edi" dep maqtadı. Biraq, Apple Maps-tıń shıǵarılıwı anıq emes yamasa tolıq emes maǵlıwmatlar sebepli úlken sınǵa ushıradı. Bul mashqalalar [[Apple Inc.|Apple]] Bas direktorı Tim Kuktan ashıq keshirim xatın jazıwǵa májbúr etti. iOS islep shıǵarılıwın dáslebinen qadaǵalap kelgen Skott Forstall iOS 6 shıqqannan kóp waqıt ótpey kompaniyadan ketetuǵının járiyaladı. iOS 6 — [[IPhone 3GS|iPhone 3GS]] hám tórtinshi áwlad [[iPod Touch]]-tı qollaytuǵın iOS-tıń sońǵı versiyası. iOS 6 sonday-aq skevomorf dizaynǵa iye aqırǵı iOS bolıp esaplanadı. == Tariyxı == iOS 6 2012-jıl 11-iyun kúni Apple-diń [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|Dúnya júzilik baǵdarlamashılar konferenciyasında]] tanıstırıldı<ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2012/06/11/ios-6-announced-iphone-ipad-ipod-touch-wwdc/| bet = iOS 6 announced for iPhone, iPad, iPod touch at WWDC 2012| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230231439/http://bgr.com/2012/06/11/ios-6-announced-iphone-ipad-ipod-touch-wwdc/| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Geller| at = Jonathan S.| sáne = 2012-jıl 11-iyun | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>.iOS 6 rásmiy túrde 2012-jıl 19-sentyabrde shıǵarıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apples-ios-6-release-date-start-your-downloads-on-sept-19/| bet = Apple's iOS 6 release date: Start your downloads on Sept. 19| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210514165144/https://www.cnet.com/news/apples-ios-6-release-date-start-your-downloads-on-sept-19/| arxivsáne = 2021-jıl 14-may | avtor = Tam| at = Donna| sáne = 2012-jıl 12-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/kb/DL1578?viewlocale=en_US&locale=en_US| bet = iOS 6 Software Update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230230529/https://support.apple.com/kb/DL1578?viewlocale=en_US&locale=en_US| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | sáne = 2012-jıl 19-sentyabr | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. == Sistema ózgeshelikleri == === Siri === Apple-diń [[IPhone 4s|iPhone 4s]] shıǵarılıwı menen iOS 5-te tanıstırılǵan Siri aqıllı jeke járdemshisi restorannan orın buyırtpa etiw, qosımshalardı iske qosıw, Xabarlandırıw orayınan elementlerdi oqıw, [[Facebook]] hám [[Twitter]] jańalanıwların diktovka qılıw, film sınların, keńeytilgen sport statistikasın hám basqa da nárselerdi alıw imkaniyatın óz ishine alıw ushın jańalandı. Siri [[Italyan tili|italyan]], [[Koreys tili|koreys]] hám kanton tilleri ushın til qollap-quwatlawın<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2012/06/11/apple-demos-new-features-of-siri-in-ios-6-launching-apps-sports-scores-yelp-opentable-rottentomatoes/| bet = Apple demos new Siri features in iOS 6: app launching, more languages, and car integration| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170113105309/https://9to5mac.com/2012/06/11/apple-demos-new-features-of-siri-in-ios-6-launching-apps-sports-scores-yelp-opentable-rottentomatoes/| arxivsáne = 2017-jıl 13-yanvar | avtor = Kahn| at = Jordan| sáne = 2012-jıl 11-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref>, hám iPhone 5, besinshi áwlad [[iPod Touch]] hám úshinshi áwlad iPad ushın qurılmalarında islew múmkinshiligine iye boldı. iOS 6.1-de Siri Fandango menen integraciyalandı, bul paydalanıwshılarǵa dawıs arqalı film biletlerin satıp alıwǵa imkaniyat berdi. Bul funkciya shıǵarılǵan waqıtta tek ǵana Amerika Qurama Shtatlarında bar edi. === Facebook integraciyası === iOS 6 da [[Facebook]] Apple kompaniyasınıń bir qansha óz qosımshalarına integraciyalandı. Facebook funkciyaları tikkeley óz qosımshaları ishinen paydalanıw múmkin boldı, mısalı, Kalendar qosımshası Facebook waqıyaların sinxronlastıra alatuǵın boldı; Baylanıslar qosımshası Facebook dostıń informaciyasın kórsete alatuǵın boldı, al [[App Store]] hám Game Center da Facebook tıń "unaydı" túymesi payda boldı. Bunnan tısqarı, Xabarlandırıw Orayında vidjet ornatıldı, ol arqalı paydalanıwshılar sociallıq tarmaqqa status jańalanıwların jaylastıra alatuǵın boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/understanding-facebook-integration-on-ios-6/| bet = Understanding Facebook integration on iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202030800/https://www.cnet.com/how-to/understanding-facebook-integration-on-ios-6/| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2012-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref>. === Sazlamalar === iOS 6 da Sazlamalar qosımshası bir qansha ózgerislerge ushıradı. Belgisi OS X te qollanılatuǵın Sistema Sazlamaları belgisine sáykes qayta islep shıǵıldı, hám "Kesent etpew" rejimi qosıldı, ol paydalanıwshılarǵa telefon seslerin óshirip qoyıw múmkinshiligin beredi. "Kesent etpew" rejiminiń qosımsha opciyaları baylanıslardıń belgili bir toparınan qońırawlarǵa ruqsat beriw hám eger birew qayta-qayta qońıraw etse, ekinshi qońırawda sesti qosıw múmkinshiligin óz ishine aladı. "Kesent etpew" rejimi qosılǵan waqıtta status qatarında yarım ay belgisi payda boladı. Paydalanıwshılar ushın jańa qupıyalıq sazlamaları payda boldı. "Ornalasıw xızmetleri"nen tısqarı, iOS 6 da tómendegi menyular qosıldı: "Baylanıslar", "Kalendarlar", "Esletpeler" hám "Fotosúwretler". Jańalanǵan qupıyalıq menyuları paydalanıwshılarǵa hárbir qosımsha ushın anıǵıraq qupıyalıq ruqsat basqarıwların beriw menen birge, qosımshalar hárbir kategoriyadaǵı informaciyaǵa kiriwdi qálegende jańa xabarlandırıwlar beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.cultofmac.com/173128/new-ios-6-privacy-settings-limit-access-to-photos-contact-calendars-and-more/| bet = New iOS 6 Privacy Settings Limit Access To Photos, Contact, Calendars And More| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170203081918/http://www.cultofmac.com/173128/new-ios-6-privacy-settings-limit-access-to-photos-contact-calendars-and-more/| arxivsáne = 2017-jıl 3-fevral | avtor = Sorrel| at = Charlie| sáne = 2012-jıl 12-iyun | jumıs = Cult of Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref>. iOS 6 sonday-aq paydalanıwshılarǵa maqsetli reklamanıń aldın alıw opciyasın beriw ushın "Reklama izlewin sheklew" paydalanıwshı qadaǵalaw parametri menen keldi. Apple-dıń "Reklama identifikatorı" Apple tárepinen "reklama tarmaqları sizge reklama beriwshilerdiń izlew usılların paydalanıw qábiletı ústinen kóbirek qadaǵalaw beriw ushın paydalanatuǵın turaqlı emes, jeke emes, qurılma identifikatorı" sıpatında súwretlengen. Eger siz reklama baqlawın sheklewdi tańlasańız, Reklama identifikatorın paydalanatuǵın reklama tarmaqları sizge maqsetli reklamalardı beriw ushın endi informaciya jıynamawı múmkin. iOS 6.1-de paydalanıwshılarǵa reklama kompaniyaları tárepinen paydalanılatuǵın identifikatordı qayta ornatıwǵa imkaniyat beretuǵın "Reklama identifikatorın qayta ornatıw" parametri qosıldı<ref name="Fandango integration">{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2026542/apple-releases-ios-6-1-update.html| bet = Apple releases iOS 6.1 update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230231724/http://www.macworld.com/article/2026542/apple-releases-ios-6-1-update.html| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Moren| at = Dan| sáne = 2013-jıl 28-yanvar | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. === Basqalar === iOS 6 Xabarlandırıw orayına [[Twitter]] vidjetin qostı, onda paydalanıwshılar qosımshaǵa kirmey turıp tvit jaza aladı. Bul resurslardı saqladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/what-happened-quick-tweet-and-facebook-post-buttons-control-center-ios-7| bet = What happened to the quick Tweet and Facebook post buttons on Control Center in iOS 7?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170203081206/http://www.imore.com/what-happened-quick-tweet-and-facebook-post-buttons-control-center-ios-7| arxivsáne = 2017-jıl 3-fevral | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref>. Bólisiw beti interfeysi paydalanıwshılar kontent bólise alatuǵın hár qıylı qosımshalardıń dizimine qarama-qarsı, belgisheler tor kórinisin kórsetiw ushın jańartıldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/ios-6-review| bet = iOS 6 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170102171708/http://www.imore.com/ios-6-review| arxivsáne = 2017-jıl 2-yanvar | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2012-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. == Qosımsha ózgeshelikleri == === Kartalar === Jańa Apple Maps qosımshası operaciyalıq sistemadaǵı standart karta qosımshası sıpatında [[Google Kartalar|Google Maps]]-tı almastırdı. Apple Maps Apple-dıń vektorǵa tiykarlanǵan dvigatelin paydalandı, bul masshtabtı ózgertiwdi jeńillestirdi. Kartalarǵa jańadan qosılǵan ózgeshelikler — ayırım ellerde dawıslı kórsetpeler hám 3D kórinisler menen burılıs boyınsha navigaciya, ayırım úlken qalalarda "Hawadan kórinisi" hám haqıyqıy waqıt rejiminde trafik qosıldı. Shıǵarılǵan waqıtta, burılıs boyınsha navigaciya tek [[IPhone 4s|iPhone 4s]] hám onnan keyingi modeller, sonday-aq iPad 2 (uyalı baylanıs múmkinshiligi talap etiledi) hám onnan keyingi modeller ushın ǵana jetkilikli boldı, al "Hawadan kórinisi" tek iPhone 4s hám onnan keyingi modeller, besinshi áwlad [[iPod Touch]] hám iPad 2 hám onnan keyingi modeller ushın ǵana bar edi<ref name="Device availability">{{Web deregi | url = https://www.apple.com/ios/whats-new/| bet = iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121001150808/http://www.apple.com/ios/whats-new/| arxivsáne = 2012-jıl 1-oktyabr | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref>. === Passbook === Otırıw talonları, kiriw biletleri, kuponlar hám sadıqlıq kartaları sıyaqlı hújjetlerdi alıw ushın jańa Passbook qosımshası qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apple-demos-passbook-a-ticket-coupon-organizer-for-ios-6/| bet = Apple demos Passbook, a ticket, coupon organizer for iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170203161919/https://www.cnet.com/news/apple-demos-passbook-a-ticket-coupon-organizer-for-ios-6/| arxivsáne = 2017-jıl 3-fevral | avtor = Mills| at = Elinor| sáne = 2012-jıl 11-iyun | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/getting-started-with-passbook-on-ios-6/| bet = Getting started with Passbook on iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170203080306/https://www.cnet.com/how-to/getting-started-with-passbook-on-ios-6/| arxivsáne = 2017-jıl 3-fevral | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2012-jıl 20-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref>. Passbook qosımshası ornatılǵan iOS qurılması arnawlı orınlarda mobil tólem islew ushın fizikalıq kartanı almastıra aladı. Bul qosımsha kontekstke tiykarlanǵan qásiyetlerge iye, mısalı, belgili bir dúkan átirapında bolǵanda tiyisli kuponlar haqqında xabarlandırıwlar beriw hám paydalanıwshı aeroportta bolǵanda ushıw biletlerin avtomatlıq túrde kórsetiw menen birge, dárwaza ózgerisleri tuwralı xabarlandırıwlardı usınıw múmkinshiligi bar. === Fotosúwretler hám Kamera === Kamera qosımshası paydalanıwshılarǵa 240 graduslı panoramalı fotosúwretlerge túsiwge imkaniyat beretuǵın jańa Panorama rejimin óz ishine alıw ushın jańartıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-take-a-panoramic-photo-with-ios-6/| bet = How to take a panoramic photo with iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160413170344/http://www.cnet.com/how-to/how-to-take-a-panoramic-photo-with-ios-6/| arxivsáne = 2016-jıl 13-aprel | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2012-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/12/09/17/apples_new_ios_6_camera_app_makes_panorama_capture_easy| bet = Apple's new iOS 6 Camera app makes Panorama capture easy| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204004407/http://appleinsider.com/articles/12/09/17/apples_new_ios_6_camera_app_makes_panorama_capture_easy| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Dilger| at = Daniel Eran| sáne = 2012-jıl 17-sentyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. Fotosúwretler qosımshası Photo Stream funkciyasına jańalanıwlar aldı, bul paydalanıwshılarǵa suwretlerdi óshiriwge, sonday-aq, basqa adamlar yamasa jámiyetshilik penen arnawlı Photo Stream bólisiwge imkan berdi. === App Store === iOS 6-daǵı [[App Store]] "Kategoriyalar" bólimin alıp taslaǵan hám onıń ornına Apple-diń izlew hám usınıs dvigateli "Genius" penen almastırǵan jańa paydalanıwshı interfeysine iye boldı. Ol sonday-aq qosımshalardı kórsetiw ushın dizimlerdIń ornına kartalardan paydalandı. App Store-nıń izlew algoritmine de jetilistiriwler kirgizildi, nátiyjede "jańa kompaniyalarǵa járdem beriw tendenciyası" payda boldı, bul baǵdarlamashılardıń uwayımlawların da, maqtawın da keltirip shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2012/09/29/five-big-changes-in-the-ios-6-app-store-and-what-developers-should-do/| bet = Five Big Changes In The iOS 6 App Store (And What Developers Should Do)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204003827/https://techcrunch.com/2012/09/29/five-big-changes-in-the-ios-6-app-store-and-what-developers-should-do/| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Perez| at = Sarah| sáne = 2012-jıl 29-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2012/09/12/with-new-ios-6-app-store-the-most-important-changes-are-under-the-hood/| bet = With New iOS 6 App Store, The Most Important Changes Are Under The Hood| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204003944/https://techcrunch.com/2012/09/12/with-new-ios-6-app-store-the-most-important-changes-are-under-the-hood/| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Perez| at = Sarah| sáne = 2012-jıl 12-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. [[App Store]] sonday-aq [[iTunes]] parolin talap etpey turıp qosımshalardı jańaladı hám qosımsha ornatıw yamasa jańalaǵanda paydalanıwshılar endi avtomatik túrde bas ekranǵa qaytarılmadı<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2012/09/app-store-gets-an-organizational-boost-in-ios-6/| bet = App Store gets an organizational boost in iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204003937/https://arstechnica.com/apple/2012/09/app-store-gets-an-organizational-boost-in-ios-6/| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Foresman| at = Chris| sáne = 2012-jıl 20-sentyabr | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. === Telefon === Qońırawlar kelgende iOS 6 paydalanıwshılarǵa "Xabar menen juwap beriw" yamasa "Keyinirek esletiw"di kórsetiw ushın qulıplaw ekrandı joqarı ısırıwǵa imkaniyat berdi. "Xabar menen juwap beriw" funkciyası arnawlı xabar ushın opciyası bolǵan bir neshe aldın ala belgilengen xabarlardı kórsetedi, al "Keyinirek esletiw" funkciyası esletpeni iske qosıw ushın bir neshe opciyalardı (máselen, bir saattan keyin, paydalanıwshı úyge kelgende yamasa paydalanıwshı házirgi ornın taslap ketkende) usınadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.iphonehacks.com/2012/06/ios-6-brings-useful-call-management-features-to-phone-app.html| bet = iOS 6 Brings Useful Call Management Features to Phone App| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204004716/http://www.iphonehacks.com/2012/06/ios-6-brings-useful-call-management-features-to-phone-app.html| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | sáne = 2012-jıl 12-iyun | jumıs = iPhoneHacks.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. === Podkastlar === Podkast funkciyası [[iTunes]] qosımshasınan ajıratılıp, "paydalanıwshılar ushın podkast tıńlaw hám júklewdi oraylastırıw hám alǵa qoyıw ushın" iOS 6-da óziniń jeke Podcasts qosımshasın aldı."<ref>{{Web deregi | url = https://thenextweb.com/apple/2012/06/26/apple-ships-new-standalone-podcasts-app-for-iphone-and-ipad-to-centralize-downloading-and-listening/| bet = Apple ships new standalone Podcasts app for iOS to centralize downloading and listening| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204004902/https://thenextweb.com/apple/2012/06/26/apple-ships-new-standalone-podcasts-app-for-iphone-and-ipad-to-centralize-downloading-and-listening/| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Panzarino| at = Matthew| sáne = 2012-jıl 26-iyun | jumıs = The Next Web| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/12/06/15/apple_planning_to_launch_standalone_podcast_app_in_ios_6| bet = Apple planning to launch standalone podcast app in iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204004151/http://appleinsider.com/articles/12/06/15/apple_planning_to_launch_standalone_podcast_app_in_ios_6| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | sáne = 2012-jıl 15-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref> === Safari === Safari veb-brauzeri [[iPhone]] hám [[iPod Touch]] paydalanıwshıları ushın tolıq ekranlı landshaft kórinisi menen jańartıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-safaris-full-screen-mode-on-ios-6/| bet = How to use Safari's full-screen mode on iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202030623/https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-safaris-full-screen-mode-on-ios-6/| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2012-jıl 20-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. [[IOS 5|iOS 5]]-te tanıstırılǵan funkciyası Oqıw dizimi oflayn qollap-quwatlawın aldı, onda saqlanǵan maqalalardan tekst, súwwretler hám jaylasıw paydalanıwshınıń qurılmasında saqlanadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/1168499/hands-on-with-ios-6-safari.html| bet = Hands on with iOS 6: Safari| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170318235727/http://www.macworld.com/article/1168499/hands-on-with-ios-6-safari.html| arxivsáne = 2017-jıl 18-mart | avtor = Frakes| at = Dan| sáne = 2012-jıl 20-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-may }}</ref>. === FaceTime === FaceTime video qońırawı Wi-Fi-ǵa qosımsha, mobil baylanıs arqalı islew ushın jańalandı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2012/09/19/ios-6-facetime-over-cellular/| bet = iOS 6: FaceTime over cellular| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161007115318/https://www.engadget.com/2012/09/19/ios-6-facetime-over-cellular/| arxivsáne = 2016-jıl 7-oktyabr | avtor = Rawson| at = Chris| sáne = 2012-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. === Saat === Dáslepki shıǵarılǵanınan berli iPhone hám [[iPod Touch]]-ta bolǵan Saat qosımshası iPad-ta payda boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2012/09/19/ios-6-the-ipad-clock-app/| bet = iOS 6: The iPad Clock app| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170103170445/https://www.engadget.com/2012/09/19/ios-6-the-ipad-clock-app/| arxivsáne = 2017-jıl 3-yanvar | avtor = Rawson| at = Chris| sáne = 2012-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. Saat dizaynı shveycariya temir jol saatına uqsas edi, hám Apple óziniń paydalanıwı ushın dizayndı licenziyalaw boyınsha Shveycariya Federal Temir jolları menen kelisim dúzdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2012/10/12/apple-licenses-swiss-railway-clock-knows-what-time-it-is/| bet = Apple agrees to license for Swiss railway clock in iOS 6, knows what time it is| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170510104355/https://www.engadget.com/2012/10/12/apple-licenses-swiss-railway-clock-knows-what-time-it-is/| arxivsáne = 2017-jıl 10-may | avtor = Fingas| at = Jon| sáne = 2012-jıl 12-oktyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. === Muzıka === Muzıka qosımshası iPhone hám iPod Touch paydalanıwshıları ushın qayta proektlestirildi. Interfeys endi tolıq aq reńde boldı, al Házir oynatılıp atırǵan UI endi 7-áwlad [[iPod Nano]]-ǵa uqsas háreketke sezimtal ısırıw sızıqları menen támiyinlendi. == Alıp taslanǵan funkcionallıq == Apple tárepinen islep shıǵarılǵan iOS-taǵı ádepki qosımsha bolǵan [[YouTube]] qosımshası alıp taslandı<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2012/08/06/war-youtube-app-disappears-from-ios-6-beta-4/| bet = War? YouTube app disappears from iOS 6 beta 4 as Apple breaks Google ties| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170511111057/https://9to5mac.com/2012/08/06/war-youtube-app-disappears-from-ios-6-beta-4/| arxivsáne = 2017-jıl 11-may | avtor = Gurman| at = Mark| sáne = 2012-jıl 6-avgust | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.businessinsider.com/youtube-iphone-2012-8| bet = Apple Is Taking The YouTube App Off The iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170712062423/http://www.businessinsider.com/youtube-iphone-2012-8| arxivsáne = 2017-jıl 12-iyul | avtor = Yarow| at = Jay| sáne = 2012-jıl 6-avgust | jumıs = [[Business Insider]]| baspaxana = [[Axel Springer SE]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Apple The Verge-ge alıp taslawdıń sebebi múddeti ótken licenziyaǵa baylanıslı ekenin, biraq YouTube paydalanıwshılarınıń ele de Safari veb-brauzeri arqalı videolardı kóre alıwın ayttı. Kompaniya sonday-aq YouTube-qa iyelik etiwshi [[Google]]-dıń óziniń qosımshasın islep shıǵarıp atırǵanın, sol waqıtta App Store arqalı jaqın arada shıǵarılatuǵının tastıyıqladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2012/8/6/3223775/apple-youtube-ios6| bet = Apple: YouTube app will not be included in iOS 6, Google working on standalone version| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170615093547/https://www.theverge.com/2012/8/6/3223775/apple-youtube-ios6| arxivsáne = 2017-jıl 15-iyun | avtor = Ingraham| at = Nathan| sáne = 2012-jıl 6-avgust | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. Apple tárepinen islep shıǵarılǵan YouTube qosımshası iOS 5 hám aldıńǵı iOS versiyalarında qaldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2012/08/06/youtube-app-removed-from-ios-6-ios-5-confirmation-official/| bet = YouTube app removed from iOS 6 but not iOS 5 and older; Google working on a standalone version| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170501080944/https://www.engadget.com/2012/08/06/youtube-app-removed-from-ios-6-ios-5-confirmation-official/| arxivsáne = 2017-jıl 1-may | avtor = Murph| at = Darren| sáne = 2012-jıl 6-avgust | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. 2017-jıl iyun ayında YouTube-tıń burınǵı xızmetkeri Xanter Volk Apple-dıń video bólisiw xızmeti ushın keń kólemli bazar mobil islep shıǵarılıwın támiyinlew ushın YouTube penen baylanısqa shıǵıp, onı [[IPhone (1-áwlad)|dáslepki iPhone]]-da ádepki qosımsha etiwdi soraǵanın, biraq islep shıǵarıw jumısların ózi basqarıwdı talap etkenin tvitterde jazdı. 2012-jılı YouTube ózi islep shıǵarıw arqalı "qosımshamızdı qaytarıp alıw" maqsetinde licenziyanı toqtatıw boyınsha "batıl qádem" tasladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.businessinsider.com/google-is-why-youtube-isnt-default-app-on-iphone-anymore-2017-6| bet = Google is the reason YouTube isn't a default app on the iPhone anymore| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170712104559/http://www.businessinsider.com/google-is-why-youtube-isnt-default-app-on-iphone-anymore-2017-6| arxivsáne = 2017-jıl 12-iyul | avtor = Leswing| at = Kif| sáne = 2017-jıl 30-iyun | jumıs = [[Business Insider]]| baspaxana = [[Axel Springer SE]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2017/06/30/youtube-app-take-back-control/| bet = Removal of Built-in YouTube App in iOS 6 Was YouTube's Decision to 'Take Back Control of Our App'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170701134211/https://www.macrumors.com/2017/06/30/youtube-app-take-back-control/| arxivsáne = 2017-jıl 1-iyul | avtor = Broussard| at = Mitchel| sáne = 2017-jıl 30-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-iyul }}</ref>. == Qabıllaw == iOS 6 nıń qabıllanıwı jaqsı boldı. The Verge niń jurnalisti Dan Seyfert bılay dep jazdı: "iOS 6 sırtqı kórinisi boyınsha iOS 5 ke derlik uqsas. Bir neshe kishi ózgerisler bar. Biraq iOS detallarınıń sırtqı kórinisindegi hárbir kishi ózgeriske on nárse ózgerissiz qalǵan." iPhone 4s ti "tez isleytuǵın qurılma" dep maqtay otırıp, ol "Tezlik máselesinde iOS 6 iOS 5 ten aytarlıqtay ayırmashılıq sezilmeydi" dep atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2012/9/21/3363060/ios-6-review| bet = iOS 6 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170113233733/http://www.theverge.com/2012/9/21/3363060/ios-6-review| arxivsáne = 2017-jıl 13-yanvar | avtor = Seifert| at = Dan| sáne = 2012-jıl 21-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. TechRadar-dıń jurnalisti Kreyg Grannell bılay dep jazdı: "iOS 6 iPhone 5 yamasa OS X Mountain Lion sıyaqlı — álleqashan jaqsı islep atırǵan nárseniń jetilistirilgen túri. Apple kompaniyası hesh nárseni ózgertiw ushın ózgertip atırǵan joq, al tiykarınan iOS tájiriybesin bara-bara jaqsılap atır. Bul ózi basqa kompaniyalar úlgi alıwǵa turarlıq nárse."<ref name="TechRadar review">{{Web deregi | url = http://www.techradar.com/reviews/pc-mac/software/operating-systems/ios-6-1096515/review| bet = iOS 6 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170210122225/http://www.techradar.com/reviews/pc-mac/software/operating-systems/ios-6-1096515/review| arxivsáne = 2017-jıl 10-fevral | avtor = Grannell| at = Craig| sáne = 2013-jıl 17-may | jumıs = [[TechRadar]]| baspaxana = [[Future plc]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref> CNET tıń jurnalisti Djeyson Parker bılay dep jazdı: "iOS 6 hár qanday iOS paydalanıwshısı ushın jaqsı jańalanıw, biraq ol qurılmańızdı paydalanıw usılıńızdı tolıq ózgertpeydi. Onıń ornına, bul jerdegi hárbir kishi ózgeris kúndelikli smartfon háreketlerin ulıwma jeńillestiredi hám belgili bir funkciyalardı (mısalı, elektron xattan súwretler jiberiw hám qońırawlardı basqarıw) kútip atırǵanlarǵa jeńillik beredi."<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/products/apple-ios-6/review/| bet = iOS 6 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202034008/https://www.cnet.com/products/apple-ios-6/review/| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | avtor = Parker| at = Jason| sáne = 2012-jıl 12-noyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref> == Mashqalalar == === Kartalar baǵdarlamasınıń iske túsiriliwi === iOS 6 da Apple kompaniyası operaciyalıq sistemanıń standart karta xızmeti sıpatında Google Maps ornına óziniń Apple Maps in qoydı hám dárhal nadurıs yamasa tolıq emes maǵlıwmatlar sebepli sınǵa ushıradı. Buǵan dáryadaǵı muzey, joq qalalar, júdá nadurıs baǵdarlar, bulıtlar menen jabılǵan sputnik súwretleri, jergilikli orınlardıń joqlıǵı hám basqalar kiredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.bbc.com/news/technology-19659736| bet = New Apple maps app under fire from users| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201111232027/https://www.bbc.com/news/technology-19659736| arxivsáne = 2020-jıl 11-noyabr | sáne = 2012-jıl 20-sentyabr | baspaxana = [[BBC News]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2012/9/20/3363914/wrong-turn-apple-ios-6-maps-phone-5-buggy-complaints| bet = Wrong turn: Apple's buggy iOS 6 maps lead to widespread complaints| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201215085454/https://www.theverge.com/2012/9/20/3363914/wrong-turn-apple-ios-6-maps-phone-5-buggy-complaints| arxivsáne = 2020-jıl 15-dekabr | avtor = Patel| at = Nilay| sáne = 2012-jıl 20-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2012/09/26/the-apple-ios-6-maps-fiasco-clarified-in-3-minutes/| bet = The Apple iOS 6 Maps Fiasco Explained In 3 Minutes| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204085542/https://techcrunch.com/2012/09/26/the-apple-ios-6-maps-fiasco-clarified-in-3-minutes/| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Crook| at = Jordan| sáne = 2012-jıl 26-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. Apple kompaniyasınıń bas direktorı Tim Kuk Apple veb-saytında "Kartalar baǵdarlaması keltirip shıǵarǵan qıyınshılıqlar" ushın keshirim sorap xat járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://lingualeo.com/es/jungle/apple-a-letter-from-tim-cook-on-maps-158069| bet = Apple — A Letter from Tim Cook on Maps| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220214235115/https://lingualeo.com/es/jungle/apple-a-letter-from-tim-cook-on-maps-158069| arxivsáne = 2022-jıl 14-fevral | jumıs = lingualeo.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 27-iyul }}</ref> hám App Store dan alternativ karta baǵdarlamaların júklep alıwdı usınıs etti<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2012/9/28/3422492/apple-ceo-tim-cook-maps-open-letter| bet = Tim Cook admits Apple 'fell short' on iOS 6 Maps, suggests third-party alternatives| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161226231209/http://www.theverge.com/2012/9/28/3422492/apple-ceo-tim-cook-maps-open-letter| arxivsáne = 2016-jıl 26-dekabr | avtor = Ingraham| at = Nathan| sáne = 2012-jıl 28-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2012/09/28/tim-cook-apologizes-for-apple-maps-points-to-competitive-alternatives/| bet = Tim Cook Apologizes For Apple Maps, Points To Competitive Alternatives| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204085433/https://techcrunch.com/2012/09/28/tim-cook-apologizes-for-apple-maps-points-to-competitive-alternatives/| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Crook| at = Jordan| sáne = 2012-jıl 28-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. iOS baǵdarlamalıq támiynatı boyınsha sol waqıttaǵı vice-prezident Skott Forstall "Apple kompaniyasınıń jańa karta xızmetindegi kemshilikler ushın keshirim soraǵan xatqa qol qoyıwdan bas tartqannan" keyin 2012-jıldıń oktyabr ayında Apple daǵı óz lawazımınan májbúriy bosatıldı. === Reklama identifikatorınıń qupıyalıǵına gúman === 2012-jıldıń sentyabr ayında, Abine [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamalıq támiynat]] kompaniyasınıń "qupıyalıq eksperti" Sara Dawni jańa "Reklama identifikatorına" qaramastan, Apple kompaniyasınıń bul identifikatordıń anıq nege tiykarlanǵanı haqqında tolıq maǵlıwmat bermegenine baylanıslı táshwishin bildirdi. Ol bılay dedi: "Olardıń maǵan nege bul identifikaciyalamaytuǵının túsindiriwi kerek, sebebi biz kóp basqa 'identifikaciyalamaytuǵın' maǵlıwmatlardan kórgenimizdey, olar sizdi ańsat anıqlay aladı" hám "Eger siz bas tartıw funkciyasın qollanıp atırǵan bolsańız, [Apple] endi sizge baǵdarlanǵan reklamalardı kórsetiw ushın informaciya jıynamawı múmkin. Menińshe, bul olardıń ele de siziń haqqıńızda maǵlıwmat jıynawı múmkin ekenin, biraq sizge baǵdarlanǵan reklamalar kórsetiwden basqa maqsetler ushın, mısalı, sizge marketing jiberiw yamasa úshinshi táreplerge satıw ushın [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazaların]] dúziw ushın ekenin ańlatadı."<ref name="CNET ad tracking">{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/ad-tracking-blocker-comes-to-ios-6/| bet = Ad tracking 'blocker' comes to iOS 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170203080030/https://www.cnet.com/news/ad-tracking-blocker-comes-to-ios-6/| arxivsáne = 2017-jıl 3-fevral | avtor = Rosenblatt| at = Seth| sáne = 2012-jıl 14-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-fevral }}</ref> === Normadan tıs maǵlıwmat paydalanıwı === Kóp paydalanıwshılar iOS 6-ǵa ótkennen soń ádettegiden joqarı maǵlıwmat paydalanıwın xabarladı, bul geyparalarǵa maǵlıwmat rejesinen ádewir asıp ketkeni ushın úlken esap keliwine sebep boldı. The Huffington Post basılımınıń Stiv Rozenbaum bılay dep jazdı: "Bul qáte iOS 6 mashqalasınıń nátiyjesi bolıp, telefon WiFi signalına qosılǵan waqıtta onı mobil maǵlıwmat tarmaǵına qosadı," hám de Apple kompaniyasınıń bul mashqalanı saplastırıw ushın patch shıǵarǵanın ayttı<ref>{{Web deregi | url = http://www.huffingtonpost.com/steve-rosenbaum/att-iphone-customers-hit_b_1963505.html| bet = ATT iPhone Customers Hit With Massive Data 'Sipping' Bug| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170203080104/http://www.huffingtonpost.com/steve-rosenbaum/att-iphone-customers-hit_b_1963505.html| arxivsáne = 2017-jıl 3-fevral | avtor = Rosenbaum| at = Steve| sáne = 2012-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[The Huffington Post]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2012/oct/17/iphone-5-iphone| bet = iPhone 5 and iOS 6 users claim 'data use and bills rocket'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170203082547/https://www.theguardian.com/technology/2012/oct/17/iphone-5-iphone| arxivsáne = 2017-jıl 3-fevral | avtor = Arthur| at = Charles| sáne = 2012-jıl 18-oktyabr | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. === FaceTime sertifikatınıń múddetiniń ótiwi === 2014-jıldıń aprel ayında iOS 6 versiyasın paydalanıp atırǵan paydalanıwshılar sertifikattıń múddeti pitkenligi sebepli FaceTime xızmetine qosıla almadı. Apple bul mashqalanı túsindirip beriwshi qollaw hújjetin járiyaladı hám iOS 7-ge óte alatuǵın qurılmalar bul mashqalanı sheshiw ushın sózsiz jańalanıwı kerekligin, al iOS 6-da qalǵan qurılmalar iOS 6.1.6 jańalanıwın alatuǵının qosıp ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2014/04/24/ios-6-facetime-fix/| bet = iOS 6 Users on Devices Able to Run iOS 7 Must Upgrade to Fix FaceTime| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204085354/https://www.macrumors.com/2014/04/24/ios-6-facetime-fix/| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2014-jıl 24-aprel | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. == Qollap-quwatlanatuǵın qurılmalar == Bul versiya menen Apple úshinshi áwlad [[iPod Touch]] hám birinshi áwlad iPad qurılmaların qollap-quwatlawdı toqtattı<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/kb/DL1578?locale=en_US| bet = iOS 6 Software Update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171004140333/https://support.apple.com/kb/DL1578?locale=en_US| arxivsáne = 2017-jıl 4-oktyabr | sáne = 2012-jıl 19-sentyabr | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-fevral }}</ref>. iOS 6 — iPad qurılmasın qollap-quwatlawdı toqtatqan iOS-tiń birinshi versiyası bolıp tabıladı. == Derekler == {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] hcqxya8jx95lu8wziicuodjgy5j4t7n 0 21443 275902 275707 2026-10-24T21:59:12Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275902 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%" | colspan="2" style="text-align:center; font-size: large;" |'''The Walt Disney Studios''' |- ! Burınǵı atı | Buena Vista Motion Pictures Group (1998–2007) |- ! Kompaniya túri | Bólim |- ! Tarawı | [[Oyın-zawıq]] |- ! Aldınǵı atı | Buena Vista Motion Pictures Group (1998–2007) |- ! Shólkemlestirilgen | [[16-oktyabr]], 1923 |- ! Bas keńse | Walt Disney Studios, Byorbank, [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]], [[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]] |- ! Orınlar sanı | 8 (2019) |- ! Xızmet kórsetiw aymaǵı | Dúnya júzi |- ! Basshılıq | Alan Bergman (Disney Entertainment birlesken baslıǵı) |- ! Ónimleri | * Kinolar * Sahnalıq shıǵarmalar |- ! Xızmetleri | Film óndirisi |- ! Bas kompaniya | Disney Entertainment |- ! Bólimleri | Walt Disney Animation Studios |- ! [[Sıńar kompaniya|Sıńar kompaniyalar]] | * [[20th Century Studios]] * Disney Music Group * Disney Theatrical Group * Lucasfilm * Marvel Studios * Pixar Animation Studios * Searchlight Pictures * Walt Disney Pictures * Walt Disney Studios Home Entertainment |- ! Veb-saytı | [https://www.disneystudios.com/ disneystudios.com] |- | colspan="2" style="font-size: smaller;" |'''Siltemeler/Derekler:''' <ref>Littleton, Cynthia (March 19, 2020). "Disney Closes $71 Billion 21st Century Fox Deal". Variety. Retrieved March 27, 2019. </ref><ref>D'Alessandro, Anthony (October 18, 2018). "Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Emma Watts Confirmed To Run Fox". Deadline. Retrieved October 22, 2018. </ref><ref>"California Business Corporations - Fox Searchlight Pictures, Inc". April 4, 2019. Retrieved April 30, 2019. </ref> |} '''Walt Disney Studios''' – Disney Entertainment biznes segmentiniń The Walt Disney Company<ref>{{Web deregi | url = http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot_article.asp?ticker=DIS&page=8| bet = Walt Disney Co: Company Description| arxivurl = https://archive.today/20130628203035/http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot_article.asp?ticker=DIS&page=8| arxivsáne = 2013-jıl 28-iyun | baspaxana = [[Bloomberg Businessweek]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 5-may }}</ref> kompaniyasınıń tiykarǵı bólimi bolıp, ol hár tárepleme kinostudiya bólimleriniń jaylasqan ornı retinde kópshilikke belgili. [[1923]]-jıl [[16-oktyabr|16-oktyabrde]] dúzilgen hám tiykarınan [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniyanıń]] Berbank qalası óziniń atındaǵı studiya maydanında jaylasqan, ol dúnya júzindegi jetinshi eń eski film studiyası hám [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika Qurama Shtatlarındaǵı]] besinshi eń eski, Kinematografiya Associaciyasınıń (MPA) aǵzası<ref>{{Web deregi | url = https://www.motionpictures.org/who-we-are/| bet = Who We Are| jumıs = [[Motion Picture Association]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-sentyabr }}</ref> hám «Úlken bes» jetekshi kino studiyalarınıń biri bolıp tabıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.thoughtco.com/big-six-movie-studios-4151130| bet = The History of Hollywood's Major Movie Studios| avtor = McKittrick| at = Christopher| sáne = 2019-jıl 9-fevral | jumıs = [[ThoughtCo]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-mart }}</ref>. Walt Disney Studiostıń quramına Walt Disney Pictures, Walt Disney Animation Studios, Pixar, Marvel Studios, Lucasfilm, 20th Century Studios hám Searchlight Pictures sıyaqlı ataqlı film óndiriw kompaniyaları kiredi. Walt Disney Studios Motion Pictures bul studiyalar tárepinen islep shıǵarılǵan kontenttiń kópshiligin kinoteatrlarda kórsetiw hám kompaniyanıń striming xızmetleri ushın tarqatadı hám marketingin alıp baradı. 2019-jılı Disney global kinoteatr kassasında 13,2 milliard dollar menen industriya rekordın ornattı<ref name="DisneyBO2019">{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/01/disney-global-box-office-year-record-2019-13-billion-1202819721/| bet = Disney's Global Box Office Year: Mouse Roars To $13.2B; A Record Not Likely To Be Seen Again Soon| avtor = Tartaglione| at = Nancy| sáne = 2020-jıl 2-yanvar | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-may }}</ref>. Studiya dúnya júzi boyınsha eń kóp tabıs tapqan on filmniń segizine hám hámme waqıtlardaǵı eń kóp tabıs tapqan bir neshe film franshizalarına iyelik etedi. == Tiykar == Walt Disney Productions 1934-jılı óziniń birinshi tolıq metrajlı animaciyalıq filmin islep shıǵarıwdı basladı. Úsh jıl dawamında islenip, «Aq qar hám jeti irgejeyli» 1937-jıldıń dekabr ayında premerası boldı hám 1939-jılǵa kelip sol waqıttaǵı eń kóp tabıs tapqan film boldı. 1940-jılları Disney tolıq metrajlı haqıyqıy aktyorlar qatnasqan filmler menen tájiriybe isley basladı, «The Reluctant Dragon» (1941) hám «Song of the South» (1946) sıyaqlı haqıyqıy aktyorlar hám animaciya aralasqan filmlerdi islep shıǵardı<ref name="fu">{{Web deregi | url = http://www.fundinguniverse.com/company-histories/the-walt-disney-company-history/| bet = The Walt Disney Company History| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121028212729/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/the-walt-disney-company-history/| arxivsáne = 2012-jıl 28-oktyabr | jumıs = Company Profiles| baspaxana = fundinguniverse.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 6-noyabr }}</ref>. Sol on jıllıqta, studiya «Seal Island» (1948) filmi menen tábiyat haqqında hújjetli filmler islep shıǵarıwdı basladı, bul True-Life Adventures seriyasınıń birinshi filmi bolıp, keyin Eń jaqsı qısqa metrajlı haqıyqıy film nominaciyasında [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] sıylıǵın jeńdi. Walt Disney Productions óziniń birinshi tolıq haqıyqıy aktyorlar qatnasqan filmin 1950-jılı «Treasure Island» ti shıǵarıw menen islep shıǵardı, bul Disney tárepinen házirgi Walt Disney Pictures ke aylanǵan nárseniń rásmiy baslanıwı dep esaplanadı<ref>{{Web deregi | url = http://thewaltdisneycompany.com/disney-companies/studio-entertainment| bet = The Walt Disney Studios| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140214044620/http://thewaltdisneycompany.com/disney-companies/studio-entertainment| arxivsáne = 2014-jıl 14-fevral | jumıs = Disney Corporate| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2014-jıl 4-iyun }}</ref>. 1953-jılǵa kelip, kompaniya RKO Radio Pictures hám United Artists sıyaqlı úshinshi tárep distribyutorları menen kelisimlerin toqtattı hám óziniń distribyutorlıq kompaniyası Buena Vista Distribution dı shólkemlestirdi. Disney Productions 1959-jılı tolıq metrajlı filmler hám televizion seriallar islep shıǵarıw ushın Golden Oak Ranch tı satıp aldı, bul tiykarǵı Berbank studiyasın tolıqtırdı. == Tariyxı == {{multiple image | caption_align = center | header_align = center <!-- Essential parameters -->| align = right | direction = vertical<!-- Images --> | width = 220 <!--image 1-->| image1 = Disney studios burbank entrance gate buena vista.jpg | width1 = | alt1 = | caption1 = <!--image 2--> | image2 = Pixaranimationstudios.jpg | width2 = | alt2 = | caption2 = <!-- Footer --> | image3 = Letterman Digital Arts Center, Building B (side view).jpg | width3 = | alt3 = | caption3 = <!-- Footer --> | image4 = Foxstudiosentrance.jpg | width4 = | alt4 = | caption4 = <!-- Footer --> | footer_background = | footer_align = <!-- left (default), center, right --> | footer = Walt Disney Studiostıń bir neshe film bólimleri Kaliforniyanıń hár túrli jerlerinde jaylasqan; tiykarınan Berbanktegi (joqarıda) óz atındaǵı studiya maydanında, Emerivillde (ekinshi), San-Franciskoda (úshinshi) hám Senchuri-Sitidegi (tómende) ijaraǵa alınǵan orınlarda ornalasqan. }} === 1980-jıllar === 1980-jıllarǵa kelip, Walt Disney Company-dıń film bólimleri toplamı Gollivudtıń iri kinostudiyalarınıń birine aylandı. Bul tiykarınan brending strategiyalarınıń jańa dizaynı, Walt Disney Productions animaciyalıq shıǵarmalarınıń qayta janlanıwı hám ásirese Touchstone Pictures ten kelgen aldın bolmaǵan kassalıq tabıslar arqasında boldı<ref>{{cite book|last=Schatz |first=Tom |title=The Studio System |url=http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |publisher=Blackwell Publishing |chapter=The Studio System and Conglomerate Hollywood |chapter-url=http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |quote=Disney also exploited new technologies and delivery systems, creating synergies that were altogether unique compared to other studios, and that finally enabled the perpetual "mini-major" to ascend to major studio status. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004233654/http://www.blackwellpublishing.com/content/BPL_Images/Content_store/Sample_chapter/9781405133876/9781405133876_C01.pdf |archive-date=October 4, 2013}}</ref>. Walt Disney Productions film bólimi 1983-jıldıń 1-aprelinde Walt Disney Pictures dep atalıp, óz aldına kompaniya bolıp dizimge alındı<ref>{{Web deregi | bet = Business Entity Detail: Walt Disney Pictures (search on Entity Number: C1138747)| url = http://kepler.sos.ca.gov/| jumıs = California Business Search| baspaxana = California Secretary of State| qaralǵan sáne = 2015-jıl 18-mart | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150315010639/http://kepler.sos.ca.gov/| arxivsáne = 2015-jıl 15-mart }}</ref>. 1983-jıldıń aprel ayında Richard Berger Disney bas direktorı Ron U. Miller tárepinen film prezidenti etip jumısqa alındı. Berger studiyanıń ónimin «ereseklerge» baǵdarlanǵan filmlerge ruqsat beriw arqalı keńeytti. Nátiyjede, 1984-jıldıń fevral ayında Miller tárepinen Touchstone Films óz filmleri (PG hám joqarı reytingli) ushın leybl sıpatında baslandı, Disney diń jıllıq 6-8 filminiń yarımı usı leybl boyınsha shıǵarıladı dep kútilgen edi<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/02/16/movies/touchstone-label-to-replace-disney-name-on-some-films.html|title=Touchstone Label to Replace Disney Name on Some Films|last=Harmetz|first=Aljean| sáne =February 16, 1984|work=The New York Times|access-date=March 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403144539/http://www.nytimes.com/1984/02/16/movies/touchstone-label-to-replace-disney-name-on-some-films.html|archive-date=April 3, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref>. 1984-jıldıń aqırında Walt Disney Productions ushın jańa bas direktor tayınlanǵannan keyin, Berger lawazımınan bosatıldı. Maykl Eysner óziniń film basshısı Djeffri Katcenberg hám film studiyasınıń prezidenti Richard X. Franktı alıp keldi<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/04/09/business/clouds-over-disneyland.html|title=Clouds Over Disneyland|last=Weinraub|first=Bernard|date=April 9, 1995|work=The New York Times|access-date=March 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170331030540/http://www.nytimes.com/1995/04/09/business/clouds-over-disneyland.html?pagewanted=all|archive-date=March 31, 2017|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref>. Touchstone hám Hollywood Pictures usı bólim ishinde sáykes túrde 1984-jıldıń 15-fevralında hám 1989-jıldıń 1-fevralında shólkemlestirildi<ref>{{cite book|last=Kunz|first=William M.|title=Culture Conglomerates: Consolidation in the Motion Picture and Television Industries|date=2007|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780742540668|pages=42, 45 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=OMD4bqQg4iAC&q=Touchstone+Television&pg=PA49|access-date=June 4, 2014|chapter=2}}</ref>. 1984-jıldıń oktyabr ayında Daily Variety Eysnerdiń Disney basqarma baslıǵı etip tayınlanıwı hám onıń kompaniya ushın jobaları sebepli Disney di jetinshi iri kinostudiya dep atadı<ref>{{cite news |last1=Harmetz |first1=Aljean |title=The Man Re-Animating Disney |url=https://www.nytimes.com/1985/12/29/magazine/the-man-re-animating-disney.html |access-date=May 4, 2020 |work=The New York Times |date=December 29, 1985 |page=Section 6, Page 13}}</ref>. 1984-jıldıń aqırında Fred Silverman hám onıń InterMedia óndiris kompaniyası Walt Disney Studios penen shártnama dúzdi<ref>{{Cite news|date=December 17, 1984|title=Silverman's return|work=[[Broadcasting & Cable|Broadcasting]]|url=https://worldradiohistory.com/hd2/IDX-Business/Magazines/Archive-BC-IDX/84-OCR/BC-1984-12-17-OCR-Page-0084.pdf|access-date=August 18, 2021}}</ref>. 1985-jılı shólkemlestirilgen Silver Screen Partners II, L.P. Disney ge 193 million dollar qarjı menen filmler islep shıǵardı. 1987-jıldıń yanvar ayında Silver Screen III Disney ge 300 million dollar jıynap film qarjılandırıwdı basladı, bul E.F. Hutton tárepinen film qarjılandırıw sheklengen sherikligi ushın jıynalǵan eń úlken summa boldı<ref>{{cite news|title=BRIEFLY: E. F. Hutton raised $300 million for Disney. |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-02-03-fi-796-story.html |access-date=July 18, 2012 |newspaper=Los Angeles Times |date=February 3, 1987 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503081344/http://articles.latimes.com/1987-02-03/business/fi-796_1_e-f-hutton |archive-date=May 3, 2014}}</ref>. Jáne de 1985-jılı, TV óndiris kompaniyası Witt/Thomas/Harris Productions Disney menen tolıq metrajlı filmler hám TV showlar islep shıǵarıw boyınsha shártnama dúziwdi basladı<ref>{{Cite news|date=May 27, 1985|title=Disney-WTH deal|work=[[Broadcasting & Cable|Broadcasting]]|url=https://worldradiohistory.com/hd2/IDX-Business/Magazines/Archive-BC-IDX/85-OCR/BC-1985-05-27-OCR-Page-0089.pdf|access-date=August 8, 2021}}</ref>. 1987-jılı Walt Disney Studios, usı waqıtqa shekem ǵárezsiz islep shıǵarılǵan filmlerdi arasında satıp alıp kelgen bolsa, endi «tolıq xızmet kórsetiwshi kompaniyaǵa» aylanıw maqsetinde tarqatıw ushın aktivlerdi belsendi túrde satıp alıw jobaların islep shıqtı hám burınǵı Circle Films basshısı Kris Zarpastı jańadan dúzilgen óndiris hám satıp alıwlar boyınsha vice-prezident lawazımına jumısqa aldı. Satıp alıwlar kompaniya ushın jańa áhmiyetke iye boldı, oǵan eki satıp alıw mısal bola aladı: «Benji the Hunted» hám «Ernest Goes to Camp»<ref>{{Cite news|date=April 22, 1987|title=Disney Gets Bullish On Acquisitions; Taps Zarpas V.P.|pages=4, 7|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref>. Sol jılı, 1987-jıldıń iyun ayında, Walt Disney Studios ana kompaniyanıń bólimlerin qayta dúziwge qarar etti, buǵan Walt Disney Pictures hám Television kompaniyalarınıń finans hám basqarıw bólimleri kiretuǵın edi. Olar tórt direktordı jańadan dúzilgen vice-prezident lawazımlarına tayınladı, olarǵa Djon Kovas, Linda Stefansen, Ann Uoldek hám Lloyd Uendkos kiretuǵın edi. Biraq, Kovas Buena Vista Pictures Distribution kompaniyasınıń basqarıw boyınsha jańa vice-prezidenti boldı, al Linda Stefansen Walt Disney Pictures marketing bóliminiń finans direktorı lawazımınan sol kompaniyanıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti lawazımına kóterildi. Ann Uoldek Buena Vista Home Video kompaniyasınıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti lawazımına ótti, al Lloyd Uendkos Buena Vista International kompaniyasınıń basqarıw boyınsha vice-prezidenti etip tayınlandı<ref>{{Cite news |date=June 10, 1987 |title=Disney Restructures Corporate Divisions; Names Four Veepees |page=21 |work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref>. 1988-jıldıń aprel ayında Touchstone, jańadan tayınlanǵan basshısı Rikardo Mestres penen birge Walt Disney Pictures bólimi boldı<ref>{{cite news|title=People: Los Angeles County |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-04-13-fi-800-story.html |access-date=March 17, 2015 |work=Los Angeles Times |date=April 13, 1988 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402150333/http://articles.latimes.com/1988-04-13/business/fi-800_1_walt-disney-pictures |archive-date=April 2, 2015}}</ref>. 1988-jıldıń dekabr ayına kelip bir neshe óndiris kompaniyaları film islep shıǵarıwdan shıǵıp ketkennen yamasa jabılǵannan keyin, Walt Disney Studios bul boslıqtı toltırıw ushın Hollywood Pictures bólimin dúzgenin járiyaladı, ol tek Touchstone penen marketing hám tarqatıwdı bólisetuǵın edi<ref name="nyt0">{{cite news|last=Harmetz |first=Aljean |title=COMPANY NEWS; Disney Expansion Set; Film Output to Double |url=https://www.nytimes.com/1988/12/02/business/company-news-disney-expansion-set-film-output-to-double.html |access-date=March 17, 2015 |work=[[The New York Times]] |date=December 2, 1988 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402144802/http://www.nytimes.com/1988/12/02/business/company-news-disney-expansion-set-film-output-to-double.html |archive-date=April 2, 2015}}</ref>. 1989-jıldıń 18-aprelinde Walt Disney Television hám Touchstone Television kompaniyaları Walt Disney Studios ushın tarmaq televideniesiniń prezidenti sıpatında Gart Ansierdiń basshılıǵında birlestirildi<ref>{{cite news|last=Haitman |first=Diane |title=Disney TV Chief Heads Back to Mainstream |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-03-30-ca-1044-story.html |access-date=June 4, 2014 |work=Los Angeles Times |date=March 30, 1989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606233109/http://articles.latimes.com/1989-03-30/entertainment/ca-1044_1_disney-tv-chief |archive-date=June 6, 2014}}</ref>. 1980-jıllardıń aqırında Disney Pacific Theatres tarmaqlarınıń birewinde basqarıwshı úlesti satıp aldı<ref>{{cite book|last=Aberdeen |first=J. A. |title=Hollywood Renegades: The Movie Theater Chains of the Media Giants |date=2005 |publisher=Cobblestone Entertainment. |url=http://www.cobbles.com/simpp_archive/studio-theaters_today.htm |access-date=September 4, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923210148/http://www.cobbles.com/simpp_archive/studio-theaters_today.htm |archive-date=September 23, 2015}}</ref>, bul Disneydiń Buena Vista Theaters hám Pacific kompaniyalarınıń 1989-jılǵa shekem El Capitan Theatre hám Crest kinoteatrların jańalawına alıp keldi<ref>{{cite news |last=Ridenour |first=Al |title=A Chamber of Secrets |url=https://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |access-date=September 4, 2015 |work=Los Angeles Times |date=May 2, 2002 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922112755/http://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |archive-date=September 22, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150922112755/http://articles.latimes.com/2002/may/02/news/lv-masons2/2 |archivedate=September 22, 2015}}</ref>. Crest birinshi bolıp pitkerildi, al El Capitan 1991-jıldıń 19-iyuninde «The Rocketeer» filminiń premerası menen ashıldı<ref>{{cite news|last=Fox |first=David J. |title=At Age 65, the El Capitan Gets a Major Face Lift |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-06-19-ca-925-story.html |access-date=September 7, 2015 |work=Los Angeles Times |date=June 19, 1991 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151211051545/http://articles.latimes.com/1991-06-19/entertainment/ca-925_1_el-capitan-theatre |archive-date=December 11, 2015}}</ref>. === 1990-jıllar === 1990-jıldıń sentyabr ayında Walt Disney Company Nomura Securities bóliminen Disney ushın islengen Interscope filmlerine 200 million dollarǵa shekem qarjılandırıw shólkemlestirdi. 1990-jıldıń 23-oktyabrde Disney óziniń kino studiyalarınıń tiykarǵı qarjılandırıw deregi sıpatında Silver Screen Partnership seriyasınıń ornın basıw ushın Touchwood Pacific Partners I kompaniyasın dúzdi<ref>{{cite news|title=Disney, Japan Investors Join in Partnership : Movies: Group will become main source of finance for all live-action films at the company's three studios. |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-10-23-fi-3244-story.html |access-date=July 18, 2012 |newspaper=Los Angeles Times |date=October 23, 1990 |agency=Associated Press |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928122752/http://articles.latimes.com/1990-10-23/business/fi-3244_1_financing-partnership |archive-date=September 28, 2013}}</ref>. 1992-jılı Walt Disney Studios 20th Century Fox kompaniyasınıń ketken baslıǵı Djo Rot ushın Caravan Pictures óndiris kompaniyasın qarjılandırıwǵa kelisti<ref>{{cite news|title=Fox May Lose Chief To Disney |url=https://www.orlandosentinel.com/1992/11/02/fox-may-lose-chief-to-disney/ |access-date=March 18, 2015 |work=Orlando Sentinel |agency=Los Angeles Times |date=November 2, 1992 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213125613/http://articles.orlandosentinel.com/1992-11-02/news/9211020314_1_rupert-murdoch-roth-walt-disney-studios |archive-date=February 13, 2015}}</ref><ref name="os">{{cite news|title=Seasoned Performer Takes Lead Studio Role |url=https://www.orlandosentinel.com/1994/08/28/seasoned-performer-takes-lead-studio-role/ |access-date=February 19, 2013 |newspaper=Orlando Sentinel |date=August 28, 1994 |agency=Los Angeles Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201210952/http://articles.orlandosentinel.com/1994-08-28/business/9408260442_1_joe-roth-caravan-pictures-morgan-creek |archive-date=February 1, 2014}}</ref>. 1993-jılı Disney Miramax Films kompaniyasın 60 million dollarǵa satıp aldı<ref name="Mason">{{Web deregi | familiya = Mason| at = Ian Garrick| bet = When Harvey met Mickey| jumıs = New Statesman| location = UK| sáne = 2004-jıl 11-oktyabr | url = http://www3.sympatico.ca/ian.g.mason/Harvey_Weinstein.htm| qaralǵan sáne = 2007-jıl 11-yanvar | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20070308071806/http://www3.sympatico.ca/ian.g.mason/Harvey_Weinstein.htm| arxivsáne = 2007-jıl 8-mart }}</ref>. 1992-jıldıń 30-martında Disney Studios KCAL-TV di Pineland, Inc. kompaniyasına satıwǵa kelisti, bunıń ornına Pineland kompaniyasınıń 45% úlesin aldı. Bul eki úlken bazarda, Los-Andjeles hám Nyu-York qalalarında telekanallarǵa qızıǵıwshılıq bildiriwge hám sonıń arqasında original baǵdarlamalardı kóbeytiwge múmkinshilik berdi<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/03/31/business/new-york-tv-deal-for-disney.html|title=New York TV Deal For Disney|last=Stevenson|first=Richard W.|date=March 31, 1992|work=The New York Times|access-date=November 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118133615/http://www.nytimes.com/1992/03/31/business/new-york-tv-deal-for-disney.html|archive-date=November 18, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref>. Biraq, may ayında Pineland Chris-Craft Industries kompaniyasınıń kútilmegen usınısına kelisti, sonlıqtan Disneydiń KCAL menen jobalanǵan biznes birlesiwi tamamlandı<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/05/09/business/company-news-pinelands-owner-of-wwor-tv-agrees-to-be-acquired.html|title=COMPANY NEWS; Pinelands, Owner of WWOR-TV, Agrees to Be Acquired|last=Bryant|first=Adam|date=May 9, 1992|work=The New York Times|access-date=November 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118133602/http://www.nytimes.com/1992/05/09/business/company-news-pinelands-owner-of-wwor-tv-agrees-to-be-acquired.html|archive-date=November 18, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref>. 1994-jıldıń aprel ayında Walt Disney Pictures hám Touchstone prezidenti Devid Xoberman Kacenberg tárepinen Walt Disney Studios kino bóliminiń prezidenti lawazımına kóterildi, al Rikardo Mestres Hollywood Pictures prezidenti lawazımınan óndiris kelisimi ornına bosatıldı<ref name=vty>{{cite news|last1=Welkos |first1=Robert W. |last2=Bates |first2=James |title=Disney Live Action Film Chief Quits |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-01-11-fi-18819-story.html |access-date=September 28, 2015 |work=Variety |date=January 11, 1995 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929144720/http://articles.latimes.com/1995-01-11/business/fi-18819_1_walt-disney-studios |archive-date=September 29, 2015}}</ref>. 1994-jıldıń 24-avgustında, Kacenbergtiń jumıstan ketiwi menen, Walt Disney Studios qayta shólkemlestirilip, jańa televidenie toparı bólip shıǵarıldı. Richard Frank jańadan dúzilgen Walt Disney Television and Telecommunications (WDTT) basshısı boldı. Rot Caravan Pictures kompaniyasınan Walt Disney Studios qalǵan bólimin basqarıw ushın basshı retinde kóship keldi<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/08/25/business/chairman-of-disney-studios-resigns.html|title=Chairman of Disney Studios Resigns|last=Weinraub|first=Bernard|date=August 25, 1994|work=The New York Times|access-date=April 28, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429091619/http://www.nytimes.com/1994/08/25/business/chairman-of-disney-studios-resigns.html|archive-date=April 29, 2014|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref>. Xoberman 1995-jıldıń yanvar ayında prezident lawazımınan ketip, óz óndiris kompaniyası Mandeville Films ushın bes jıllıq, kóp filmli shártnama dúzdi.<ref name=vty/> Rot 1996-jılı Walt Disney Studios baslıǵı etip tayınlandı<ref name="nyt1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/01/13/business/disney-studio-chairman-decides-to-step-down.html|title=Disney Studio Chairman Decides to Step Down|last=Lyman|first=Rick|date=January 13, 2000|work=The New York Times|access-date=August 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109213719/http://www.nytimes.com/2000/01/13/business/disney-studio-chairman-decides-to-step-down.html?ref=topics|archive-date=January 9, 2016|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref>. 1996-jıldıń aprel ayında, Disney-CC/ABC birlesiwinen keyingi qayta dúziw hám onıń prezidentiniń pensiyaǵa shıǵıwı sebepli, WDTT toparınıń bólimleri basqa toparlarǵa qayta bólistirildi, kópshiligi Walt Disney Studios yamasa CC/ABC ǵa ótkerildi. Studiyaǵa qaytarılǵan bólimler Walt Disney Television, Disney Television Animation, Touchstone Television hám Buena Vista Home Entertainment boldı<ref name="tfl0">{{cite news|title=Roth, Iger Assume Expanded Responsibilities at the Walt Disney Company|url= http://www.thefreelibrary.com/ROTH%2c+IGER+ASSUME+EXPANDED+RESPONSIBILITIES+AT+THE+WALT+DISNEY+COMPANY-a018198127 |access-date=March 11, 2013 |newspaper=PRNewswire|date=April 16, 1996}}</ref>. 1997-jılı Buena Vista International - Latın Amerika hám basqa eki kompaniya Argentinada jaylasqan Patagonik Film Group óndiris kompaniyasınıń iyeleri boldı<ref>{{cite news |title=Global vision: key BVI territories and the people who keep 'em humming |url=http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |access-date=September 11, 2015 |work=Film Journal International |date=July 1, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929164800/http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |archive-date=September 29, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929164800/http://business.highbeam.com/3096/article-1G1-104732347/global-vision-key-bvi-territories-and-people-keep-em |archivedate=September 29, 2015}}</ref>. 1997-jıldıń aqırında Disney CDR kompaniyasınıń Epic filmler kitapxanasın satıp alıwǵa urındı, biraq PolyGram Filmed Entertainment ge jeńildi<ref>{{cite news|last=Weiner |first=Rex |title=New Epic librarian |url=https://variety.com/1997/film/news/new-epic-librarian-1116678770/ |access-date=June 6, 2016 |work=Variety |date=December 2, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503081436/http://variety.com/1997/film/news/new-epic-librarian-1116678770/ |archive-date=May 3, 2016}}</ref>. Disney kompaniyasınıń Buena Vista Distribution hám Cinergi Pictures arasında 25 filmlik tarqatıw kelisimi bar edi, bunda Disney Cinergi akciyalarınıń 5% in aldı. Kelisim boyınsha toǵız film jetkerilgennen soń, Cinergi óziniń 12 filmlik kitapxanasın (20th Century Fox penen birge qarjılandırılǵan «Die Hard with a Vengeance» filminen basqa) 1997-jıldıń 22-noyabrinde Disney ge 20 million dollarǵa sattı. Bunıń ornına Disney óziniń Cinergi akciyaların, 35.4 million dollar óndiris aldın ala tólemlerin hám basqa qarızlardı qaytardı<ref>{{cite news|last1=Peers |first1=Martin |last2=Busch |first2=Anita M. |last3=Fleming |first3=Michael |last4=Weiner |first4=Rex |title=Mouse House will absorb Cinergi |url=https://variety.com/1997/scene/vpage/mouse-house-will-absorb-cinergi-1117342378/ |access-date=September 10, 2015 |work=Variety |date=March 20, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929203719/http://variety.com/1997/scene/vpage/mouse-house-will-absorb-cinergi-1117342378/ |archive-date=September 29, 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Beleaguered Cinergi Pictures OKs Management Buyout |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-sep-05-fi-29007-story.html |access-date=September 10, 2015 |work=Los Angeles Times |agency=AP |date=September 5, 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921144124/http://articles.latimes.com/1997/sep/05/business/fi-29007 |archive-date=September 21, 2015}}</ref>. 1998-jılı Rot tárepinen Disney, Touchstone hám Hollywood film óndiris bólimlerin birlestiriw ushın Buena Vista Motion Pictures Group dúzildi, onıń basshılıǵı Devid Fogelge isenip tapsırıldı<ref>{{cite book|last=Stewart|first=James|title=Disney War|date=2005|publisher=Simon and Schuster|location=New York|isbn=0-684-80993-1|page=[https://archive.org/details/disneywar00jame_0/page/301 301]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/disneywar00jame_0/page/301}}</ref>. Bul hár qıylı óndiris bólimlerin oraylastırıw hám Disney ishindegi haqıyqıy film óndirisin ekonomikalıq jaqtan nátiyjeli etiw ushın islendi. Rot jáne de studiyanıń jıllıq óndiris jobasın qısqartıw kerekligin anıqladı. 1998-jıldıń avgust ayında, Caravan nıń tiykarshılarınıń biri Rodjer Birnbaum, Rottıń usınısı menen burınǵı Morgan Creek Productions basqarma basshısı hám bas operaciyalıq direktorı Geri Barber menen birge Spyglass Entertainment ti shólkemlestiriw ushın ketti. Bunda Disney Caravan nıń rawajlanıw jobasın, bes jıllıq tarqatıw kelisimin hám aldın ala tólemdi Spyglass ke berdi. Caravan nıń qalǵan úsh filmi shıǵarılǵannan keyin, ol óz jumısın toqtattı<ref>{{cite news|last=Eller |first=Clauida |title=Spyglass Offers Disney Lower-Risk Deals |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-aug-21-fi-15109-story.html |access-date=March 18, 2015 |work=Los Angeles Times |date=August 21, 1998 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402185902/http://articles.latimes.com/1998/aug/21/business/fi-15109 |archive-date=April 2, 2015}}</ref>. 2000-jıldıń may ayına kelip, Disney Spyglass tıń úlesin satıp aldı<ref name="lat">{{cite news |last=Eller |first=Clauida |title=Spyglass Hopes for More Good 'Sense' in Future Projects |url=https://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |access-date=March 18, 2015 |work=Los Angeles Times |date=May 23, 2000 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402105027/http://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |archive-date=April 2, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402105027/http://articles.latimes.com/2000/may/23/business/fi-32930/2 |archivedate=April 2, 2015}}</ref>. Piter Shneyder 1999-jıldıń yanvar ayında studiya prezidenti lawazımına kóterildi, al Tomas Shumaxer Walt Disney Feature Animation hám Walt Disney Theatrical Productions prezidenti boldı, ekewi de Disney Theatrical Group tıń birge prezidentleri boldı<ref>{{cite news|author-link1=Robert Simonson|last=Simonson |first=Robert |title=Thomas Schumacher Promoted to Co-President of Disney Theatricals |url=http://www.playbill.com/news/article/thomas-schumacher-promoted-to-co-president-of-disney-theatricals-79402 |access-date=July 28, 2015 |work=Playbill |date=January 12, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924205329/http://www.playbill.com/news/article/thomas-schumacher-promoted-to-co-president-of-disney-theatricals-79402 |archive-date=September 24, 2015}}</ref>. Birinshi studiya prezidenti sıpatında Shneyder Disney belgileri astında shıǵarılǵan barlıq filmlerge qadaǵalaw baqlawın ámelge asırdı<ref name="nyt1" /> Iyul ayında Walt Disney Television, sonıń ishinde Buena Vista Television Productions, Walt Disney Studios tan ABC Television Network ke ótkerildi,<ref>{{cite news|last=Hofmeister |first=Sallie |title=Disney Plans to Consolidate Two of Its Television Groups |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-jul-08-fi-53934-story.html |access-date=July 5, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=July 8, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004224513/http://articles.latimes.com/1999/jul/08/business/fi-53934 |archive-date=October 4, 2013}}</ref>. ABC diń praym-taym bólimi menen birlesip, ABC Entertainment Television Group ti shólkemlestirdi<ref>{{cite news|last=Hofmeister |first=Sallie |title=Disney Combining Network TV Operations Into One ABC Unit |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-jul-09-fi-54430-story.html |access-date=July 5, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=July 9, 1999 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005011621/http://articles.latimes.com/1999/jul/09/business/fi-54430 |archive-date=October 5, 2013}}</ref>. === 2000-jıllar === Rot 2000-jıldıń yanvar ayında óz óndiris kompaniyasın dúziw ushın ketti<ref name="lat" /> al Shneyder studiya baslıǵı lawazımına kóshti.<ref name="nyt1" /> Shneyder 2001-jıldıń iyun ayında Walt Disney Studios tan ketip, bir bólimi Disney tárepinen qarjılandırılǵan óz teatr óndiris kompaniyasın dúzdi. Orınbasar tayınlanbaǵan bolsa da, Dick Cook, Walt Disney Motion Pictures Group (tarqatıw) baslıǵı; Thomas Schumacher, Walt Disney Animation prezidenti; hám Nina Jacobson, Buena Vista Motion Pictures Group (óndiris) prezidenti óz házirgi lawazımlarında qala otırıp, Shneyderdiń wazıypaların óz moynına aldı.<ref name="nyt2">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/06/21/business/chairman-of-disney-s-studios-resigns-to-return-to-broadway.html|title=Chairman of Disney's Studios Resigns to Return to Broadway|last=Lyman|first=Rick|date=June 21, 2001|work=The New York Times|access-date=August 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527170629/http://www.nytimes.com/2001/06/21/business/chairman-of-disney-s-studios-resigns-to-return-to-broadway.html|archive-date=May 27, 2015|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref>, 2002-jıldıń fevral ayında Kuk studiya baslıǵı etip tayınlandı<ref>{{cite news |last1=Godfrey |first1=Leigh |title=Walt Disney Studios Ups Richard Cook To Chairman |url=https://www.awn.com/news/walt-disney-studios-ups-richard-cook-chairman |access-date=June 2, 2020 |work=Animation World Network |date=February 22, 2002 | til =en}}</ref>. 2002-jıldıń yanvar ayında Buena Vista International - Latin America Admira, Telefónica nıń mazmun óndiris hám tarqatıw bólimi menen tiykarınan Braziliya hám Meksika film óndirisi ushın Miravista dep atalǵan birlesken kárxana óndiris kompaniyasın dúzdi<ref>{{cite news|title=Admira, Disney form Miravista film company |url=http://www.telecompaper.com/news/admira-disney-form-miravista-film-company--338338 |access-date=September 11, 2015 |work=Telecompaper |date=January 31, 2002 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109213719/http://www.telecompaper.com/news/admira-disney-form-miravista-film-company--338338 |archive-date=January 9, 2016}}</ref>. 2003-jıldıń yanvar ayında Disney resurslardan paydalanıwdı jaqsılaw hám jańa personajlar menen franshizalardı rawajlandırıwǵa úziliksiz itibar beriw maqsetinde óziniń teatr hám animaciya bólimlerin qayta shólkemlestiriwdi basladı. Walt Disney Feature Animation — Walt Disney Television Animation nan tısqarı — hám Buena Vista Theatrical Worldwide Walt Disney Studios quramına kirgizildi<ref>{{cite news|last=Godfrey |first=Leigh |title=Disney Streamlines Television Animation Division |url=http://www.awn.com/news/business/disney-streamlines-television-animation-division |access-date=February 27, 2013 |newspaper=AWN News |date=January 3, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102104535/http://www.awn.com/news/business/disney-streamlines-television-animation-division |archive-date=November 2, 2012}}</ref><ref>{{cite news|last=Godfrey |first=Leigh |title=David Stainton Named President, Disney Feature Animation |url=http://www.awn.com/news/people/david-stainton-named-president-disney-feature-animation |access-date=February 27, 2013 |newspaper=AWN News |date=January 3, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017170343/http://www.awn.com/news/people/david-stainton-named-president-disney-feature-animation |archive-date=October 17, 2013}}</ref>. 2003-jılı studiya 3 milliard dollar ulıwma dúnya júzi boyınsha kassalıq rekordın ornattı<ref>{{cite news |last=Streisand |first=Betsy |title=Can Dick Cook Keep Disney Afloat? - April 1, 2004 |url=https://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |access-date=December 22, 2016 |work=Business 2.0 |date=April 1, 2004 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223063301/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |archive-date=December 23, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161223063301/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2004/04/01/366193/index.htm |archivedate=December 23, 2016}}</ref>. 2005-jıldıń sentyabr ayında Disney hám Kingdom Films birlesip Magic Films degen birlesken kárxanasın shólkemlestirdi, ol 32 filmdi qarjılandırıw ushın dúzilgen bolıp, bul dizimge dawamlı filmler kirmeytuǵın edi. Kingdom 135 million dollar kapital hám 370 million dollar aylanba kredit sızıǵı menen qarjılandırıwdı támiyinleytuǵın edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-2005-09-24-disney24-story.html| bet = Disney turns to investors to help finance its movies| last1 = Armitage| first1 = Alex| last2 = Weiss| first2 = Miles| baspaxana = Bloomberg News| sáne = 2005-jıl 24-sentyabr | jumıs = Orlando Sentinel| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-iyun }}</ref>. Disney Channel franshizasınıń bir bólegi bolǵan High School Musical 3 filminen basqa, Kingdom 2008-jıldıń dekabr ayında Disney ge qarsı arza berdi<ref>{{cite news |last1=Eller |first1=Claudia |title=Disney hit with suit by film financing partner |url=https://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2008/12/kingdom-films-w.html |access-date=June 13, 2019 |newspaper=LA Times |date=December 17, 2008}}</ref>. 2005-jıldıń dekabr ayında Alan Bergman Walt Disney Studios prezidenti lawazımına kóterildi<ref>{{Web deregi | bet = Alan Bergman profile| url = https://www.bloomberg.com/profile/person/2025517| jumıs = Bloomberg| qaralǵan sáne = 2020-jıl 3-iyun }}</ref>. 2006-jıldıń yanvar ayında Walt Disney Company kompyuter animaciyası tarawında jetekshi Pixar dı satıp alıwdı járiyaladı<ref>{{Cite news | url=https://money.cnn.com/2006/01/24/news/companies/disney_pixar_deal/ | sáne=January 24, 2006 | work=CNN | title=Disney buys Pixar | first=Paul R. | last=La Monica | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250702015223/https://money.cnn.com/2006/01/24/news/companies/disney_pixar_deal/ | archivedate=July 2, 2025 | access-date=January 18, 2025}}</ref>. Kelisim 2006-jıldıń may ayında juwmaqlandı. Pixar kompaniyasınıń atqarıwshı direktorı Ed Catmull Pixar hám Disney feature animation studiyalarınıń prezidenti bolıp xızmet etedi. Pixar kompaniyasınıń atqarıwshı vice-prezidenti John Lasseter Pixar hám feature animated studiyaları ushın bas dóretiwshilik direktorı boldı, sonıń menen birge jańa Disney temalıq jaqtan park attrakcionların rawajlandırıwǵa járdem berdi<ref>{{cite press release |title=Disney Completes Pixar Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/disney-completes-pixar-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=May 5, 2006 |access-date=May 30, 2020}}</ref>. 2006-jıldıń iyul ayında Disney kóbirek Disney brendli (yaǵnıy Walt Disney Pictures) filmlerdi hám azıraq Touchstone atamasındaǵı filmlerdi shıǵarıw strategiyasın ózgertiwdi járiyaladı. Bul qádem Topardıń dúnya júzi boyınsha shama menen 650 jumıs ornın qısqartıwına alıp keliwi kútilgen edi<ref>{{cite news|title=Schaeffer's Upon Further Review Highlights the Following Stocks: Abbott Laboratories, Bank of America, Knight Capital Group, and Walt Disney |url= http://finance.boston.com/boston/news/read/100401/schaeffer's_upon_further_review_highlights_the_following_stocks |archive-url= https://archive.today/20130118082051/http://finance.boston.com/boston/news/read/100401/schaeffer's_upon_further_review_highlights_the_following_stocks |archive-date= January 18, 2013 |access-date=December 6, 2012|newspaper=Boston.com|date=July 19, 2006|agency=Business Wire News Releases/Schaeffer's Investment Research|url-status=dead}}</ref>. Bul shıǵınlardı qısqartıw ilajı bolıp, jıllıq filmler dizimi 12-15 filmnen ibarat bolatuǵın edi<ref name="vty0a">{{cite news|url=https://variety.com/2009/film/features/disney-signs-deal-with-dreamworks-1117999836/|title=Disney signs deal with DreamWorks|last1=Graser|first1=Marc|date=February 9, 2009|work=Variety|access-date=November 26, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20091008132321/http://www.variety.com/article/VR1117999836.html?categoryid=13&cs=1|archive-date=October 8, 2009|url-status=live}}</ref>. 2004-jılı satıp alınǵannan keyin hár qıylı bólimlerge ótkerilgen The Muppets Studio 2006-jılı Walt Disney Studios tıń Arnawlı Waqıyalar Toparına qosıldı<ref name="THRMuppets">{{cite news|last=Masters |first=Kim |title=Kermit as Mogul, Farting Fozzie Bear: How Disney's Muppets Movie Has Purists Rattled |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-muppets-jason-segel-amy-adams-jim-henson-250805?page=3 |access-date=August 20, 2013 |newspaper=The Hollywood Reporter |date=October 20, 2011 |pages=3 of 4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103224328/http://www.hollywoodreporter.com/news/disney-muppets-jason-segel-amy-adams-jim-henson-250805?page=3 |archive-date=November 3, 2013}}</ref>. 2007-jıldıń aprel ayında Disney Buena Vista brendin toqtattı. Buena Vista Motion Pictures Group hám Buena Vista Pictures Distribution sáykesinshe Walt Disney Motion Pictures Group hám Walt Disney Studios Motion Pictures dep qayta ataldı. Hollywood Pictures te jabıldı<ref name="bbg" /><ref name="BW">{{cite news|title=Company Overview of Walt Disney Motion Pictures Group, Inc.|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=8057784|archive-url=https://archive.today/20140513030438/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=8057784|url-status=dead|archive-date=May 13, 2014|access-date=May 13, 2014|newspaper=Bloomberg Businessweek|quote=Walt Disney Motion Pictures Group, Inc., an entertainment production company, produces and distributes scripts and oversees films for Walt Disney Pictures, Touchstone Pictures, and Hollywood Pictures. The company was formerly known as Buena Vista Motion Pictures Group. The company was founded in 1998 and is based in Burbank, California.}}</ref>. 2007-jıldıń iyul ayında Disney bas atqarıwshı direktorı Bob Iger Walt Disney Pictures brendli filmlerde shılım shegiw hám temeki ónimlerin kórsetiwge tıyım saldı, sonday-aq Touchstone hám Miramax filmlerinde bunday kórinislerdi sheklep qoydı<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2007/film/features/disney-jumps-on-smoking-ban-1117969121/|title=Disney jumps on smoking ban|last1=Gilstrap|first1=Peter|date=July 25, 2007|work=Variety|access-date=June 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630144203/http://variety.com/2007/film/features/disney-jumps-on-smoking-ban-1117969121/|archive-date=June 30, 2016|url-status=live|last2=Triplett|first2=William}}</ref>. 2008-jıldıń aprel ayında Studiya tábiyat filmlerin islep shıǵarıwshı Disneynature atamasın dúzgenin járiyaladı<ref>{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-apr-22-fi-disney22-story.html|title=Disney gets back to nature|last1=Eller|first1=Claudia|date=April 22, 2008|work=Los Angeles Times|access-date=October 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105185510/http://articles.latimes.com/2008/apr/22/business/fi-disney22|archive-date=November 5, 2013|url-status=live|last2=Chmielewski|first2=Dawn C.}}</ref>. Studiya may ayında Kingdom Comics bólimin ashtı, oǵan jazıwshı-aktyor Ahmet Zappa, televidenie atqarıwshısı Harris Katleman hám jazıwshı-redaktor Christian Beranek basshılıq etti. Kingdom jańa ideyalardı payda etiw hám olardı film islep shıǵarıwǵa tayarlaw, sonday-aq Disney kitapxanasındaǵı bar filmlerdi qayta oylap tabıw hám qayta rawajlandırıw ushın dúzilgen edi, bunda Disney Publishing Worldwide birinshi bolıp bul ideyalardı baspadan shıǵarıw múmkinshiligine iye boldı<ref name="thr">{{cite news|last=Kit |first=Borys |title=Disney draws up plans for graphic novel biz |url=https://www.reuters.com/article/arts-disney-dc-idUSN2934100420080531 |access-date=October 3, 2012 |newspaper=The Hollywood Reporter |date=May 29, 2008 |agency=Reuters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702001753/https://www.reuters.com/article/2008/05/31/arts-disney-dc-idUSN2934100420080531 |archive-date=July 2, 2013}}</ref>. 2009-jıldıń 9-fevralında Walt Disney Studios DreamWorks Studios penen 7 jıllıq, 30 filmlik tarqatıw kelisimin dúzdi, usıǵan baylanıslı DreamWorks filmleri Touchstone brendi arqalı shıǵarılatuǵın boldı, al Disney bolsa 10 procent tarqatıw tólemin alatuǵın boldı<ref>{{Web deregi | bet = The Walt Disney Company: 2011 Annual Financial Report| url = http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130325232308/http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 25-mart }} Page 12.</ref>. Kelisim jáne de Disney tárepinen DreamWorks ke óndiris ushın 175 million dollar birgelikte qarjılandırıw qarızın hám Disneydiń televidenie kelisimindegi orınlarǵa kiriw múmkinshiligin de óz ishine aldı, sol waqıtta bul kelisim Starz benen dúzilgen edi<ref name="lat22">{{cite news |last=Eller |first=Claudia | sáne =February 10, 2009 |title=DreamWorks gets Disney cash in distribution deal |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-feb-10-fi-dreamworks10-story.html}}</ref>. 2009-jıldıń aqırında burın ǵárezsiz Disney film bólimi Miramax Films Walt Disney Studios qa ótkerildi<ref>{{cite news|last=Eller |first=Claudia |title=Disney to slash Miramax Films staff to 20, reduce releases to 3 a year |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-oct-03-fi-ct-miramax3-story.html |access-date=February 11, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=October 3, 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121225115258/http://articles.latimes.com/2009/oct/03/business/fi-ct-miramax3 |archive-date=December 25, 2012}}</ref>, 2010-jılı Filmyard Holdings ke satılǵanǵa shekem<ref>{{cite news|last=Lang |first=Brent |title=Tutor Gets His Prize as Miramax Deal Closes |url=https://www.thewrap.com/movies/article/exclusive-miramax-deal-closes-22999 |access-date=April 13, 2014 |newspaper=The Wrap |date=December 3, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326114944/http://www.thewrap.com/movies/article/exclusive-miramax-deal-closes-22999 |archive-date=March 26, 2014}}</ref>. Kingdom Comics bóliminiń dóretiwshileri hám basqarıwshıları óz kelisimlerin ǵárezsiz Monsterfoot Productionsqa kóshirdi<ref>{{cite news|url=https://www.variety.com/graphics/factsonpacts.pdf|title=Facts on Pacts|last1=McNary|first1=Dave|work=Variety|access-date=February 12, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319032300/http://www.variety.com/graphics/factsonpacts.pdf|archive-date=March 19, 2013|url-status=live|last2=Harris|first2=Dana|year=2009|last3=Kroll|first3=Justin|name-list-style=amp}}</ref>. 2009-jıldıń 18-sentyabrinde Kuk basqarma baslıǵı lawazımınan bosatıldı, sebebi Iger onnan bunı talap etken edi, sebebi Kuk Iger zárúr dep esaplaǵan ózgerislerge qarsılıq kórsetken hám aldıńǵı jıldıń nátiyjeleri jaman bolǵan edi<ref>{{cite news|last=Finke |first=Nikki |url=https://deadline.com/2009/09/exclusive-dick-cook-fired-from-disney-16183/ |title=EXCLUSIVE! Dick Cook Fired From Disney; Hollywood Registering Shock At News; "Never Saw It Coming" vs "Had A Choice" |website=[[Deadline Hollywood]] |date=September 18, 2009 |access-date=September 21, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211212307/http://www.deadline.com/hollywood/exclusive-dick-cook-fired-from-disney/ |archive-date=February 11, 2010}}</ref>. Onıń ornına 2009-jıldıń 5-oktyabrinde Disney Channels Worldwide prezidenti Rich Ross tayınlandı<ref>{{cite press release |title=Rich Ross Named Chairman Of The Walt Disney Studios |url=https://thewaltdisneycompany.com/rich-ross-named-chairman-of-the-walt-disney-studios/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=October 5, 2009 |access-date=May 30, 2020}}</ref>. === 2010-jıllar === Walt Disney Company 2009-jıldıń dekabr ayında Marvel Entertainment kompaniyasın 4.2 milliard dollarǵa satıp alıwdı juwmaqladı<ref name="Walt-Disney-Company-Feb-2010-10-Q">{{Web deregi | url = http://edgar.secdatabase.com/990/119312510025949/filing-main.htm| bet = Walt Disney Company, Form 10-Q, Quarterly Report, Filing Date Feb 9, 2010| baspaxana = secdatabase.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 13-may }}</ref><ref>{{cite press release |title=Disney Completes Marvel Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/disney-completes-marvel-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company | sáne =December 31, 2009 |access-date=May 31, 2020}}</ref>. Disney 2010-jıldıń oktyabr ayında Paramount Pictures penen Marvel dıń «The Avengers» hám «Iron Man 3» filmleriniń dúnya júzilik marketing hám tarqatıw huqıqların ótkeriw boyınsha shártnama dúzdi<ref name="hollywoodreporter">{{cite news|author=Kim Masters |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-distribute-marvels-avengers-iron-31061 |title=Disney to Distribute Marvel's 'The Avengers,' 'Iron Man 3' |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=October 18, 2010 |access-date=October 18, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411101407/http://www.hollywoodreporter.com/news/disney-distribute-marvels-avengers-iron-31061 |archive-date=April 11, 2016}}</ref>. 2011-jıldıń may ayında Disney India hám UTV Motion Pictures Disney brendindegi shańaraqlıq filmlerdi birgelikte islep shıǵarıw tuwralı kelisti, bunda eki kompaniya da dóretiwshilik funkciyaların atqaradı, al UTV filmlerdi islep shıǵarıw, marketing hám tarqatıwdı ámelge asıradı<ref>{{cite press release|title=The Walt Disney Company India & UTV Join Creative Forces |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aAt5o8k1cUNc |location=Bangalore, INDIA |publisher=The Walt Disney Company (India) |agency=Bloomberg |date=May 19, 2011 |access-date=April 23, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424040655/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aAt5o8k1cUNc |archive-date=April 24, 2014}}</ref>. 2011-jıldıń avgust ayında Disney qayta shólkemlestiriw barısında Marvel Studios marketing bólimin jumıstan bosattı. Disney keleshektegi Marvel filmleriniń marketing hám tarqatıwın óz moynına aldı, bul 2012-jılı shıǵarılǵan «The Avengers» filminen baslandı<ref>{{cite news|last=Finke |first=Nikki |title=Disney Fires Marvel's Marketing Department |url=https://deadline.com/2011/08/disney-fires-marvels-marketing-department-162086/ |access-date=June 11, 2015 |date=August 23, 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428200342/http://deadline.com/2011/08/disney-fires-marvels-marketing-department-162086/ |archive-date=April 28, 2015}}</ref><ref>{{cite news|last=Palmeri |first=Christopher |title=Disney Bets on 'The Avengers' After 'John Carter' |url=https://www.bloomberg.com/bw/articles/2012-04-19/disney-bets-on-the-avengers-after-john-carter |access-date=June 11, 2015 |date=April 19, 2012 |work=Bloomberg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150613021732/http://www.bloomberg.com/bw/articles/2012-04-19/disney-bets-on-the-avengers-after-john-carter |archive-date=June 13, 2015}}</ref>. 2012-jıldıń 20-aprelinde Ross studiya baslıǵı lawazımınan bosatıldı<ref name="dl1">{{cite news|url=https://deadline.com/2012/04/shocker-rich-ross-out-at-disney-more-259438/|title=Shocker! Rich Ross Out at Disney|last=Finke|first=Nikki|date=April 20, 2012|work=Deadline Hollywood|access-date=December 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161205132452/http://deadline.com/2012/04/shocker-rich-ross-out-at-disney-more-259438/|archive-date=December 5, 2016|url-status=live|publisher=Penske Business Media, LLC}}</ref>. Burınǵı Warner Bros. baslıǵı Alan Xorn 2012-jıldıń 31-mayında jańa baslıq etip tayınlandı<ref>{{cite press release |title=Alan Horn Named Chairman of The Walt Disney Studios |url=https://thewaltdisneycompany.com/alan-horn-named-chairman-of-the-walt-disney-studios/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=May 31, 2012 |access-date=May 30, 2020}}</ref>. 2012-jıldıń 30-oktyabrde Lucasfilm Walt Disney Company tárepinen satıp alınıwǵa kelisim berdi hám jańa «Juldızlar urısı» trilogiyası járiyalandı<ref name="3nz">{{Web deregi | url = http://www.3news.co.nz/Disney-purchases-Lucasfilm-announces-new-Star-Wars/tabid/418/articleID/274821/Default.aspx| bet = Disney purchases Lucasfilm, announces new Star Wars| familiya = Nakashima| at = Ryan| sáne = 2012-jıl 30-oktyabr | jumıs = 3 News| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130601185030/http://www.3news.co.nz/Disney-purchases-Lucasfilm-announces-new-Star-Wars/tabid/418/articleID/274821/Default.aspx| arxivsáne = 2013-jıl 1-iyun | url-status = dead| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-oktyabr }}</ref>. Kelisim 21-dekabrde rásmiylestirildi<ref>{{cite press release |title=The Walt Disney Company Completes Lucasfilm Acquisition |url=https://thewaltdisneycompany.com/the-walt-disney-company-completes-lucasfilm-acquisition/ |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |date=December 21, 2012 |access-date=May 30, 2020}}</ref>. Sol kúni keyinirek, Disney 2016-jıldan baslap Walt Disney Pictures, Walt Disney Animation Studios, Pixar Animation Studios, Marvel Studios hám Disneynature filmleriniń birinshi kórsetiliwi ushın Netflix ti AQSH taǵı óziniń ayrıqsha televizion jazılıw xızmeti etip belgilewge kelisti, bul 2015-jılı tamamlanatuǵın Starz penen bolǵan kelisimniń ornın bastı<ref>{{cite news|last=Crowe |first=Deborah |title=Disney, Netflix Sign Distribution Deal |url=http://www.labusinessjournal.com/news/2012/dec/04/disney-netflix-sign-distribution-deal/ |access-date=December 6, 2012 |newspaper=Los Angeles Business Journal |date=December 4, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121209021546/http://www.labusinessjournal.com/news/2012/dec/04/disney-netflix-sign-distribution-deal/ |archive-date=December 9, 2012}}</ref>. 2013-jıldıń aprel ayında Walt Disney Studios 150 xızmetkerin, sonıń ishinde marketing hám úy oyın-zawıq bólimleriniń xızmetkerlerin jumıstan bosattı<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/04/11/business/media/disney-studios-lays-off-150-employees.html|title=Disney Studios Lays Off 150 Employees|last=Barnes|first=Brooks|date=April 10, 2013|work=The New York Times|access-date=April 11, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524180820/http://www.nytimes.com/2013/04/11/business/media/disney-studios-lays-off-150-employees.html?ref=media&_r=0|archive-date=May 24, 2013|url-status=live| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite news|last=Miller |first=Daniel |title=Walt Disney Co. expected to begin layoffs |url=https://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-walt-disney-co-layoffs-expected-20130405,0,5498621.story |access-date=April 28, 2013 |newspaper=Los Angeles Times |date=April 5, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422182335/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-walt-disney-co-layoffs-expected-20130405%2C0%2C5498621.story |archive-date=April 22, 2013}}</ref>. 2013-jıldıń iyul ayında Disney burın Paramount iyelik etken Marvel Studios tıń «Iron Man», «Iron Man 2», «Thor» hám «Captain America: The First Avenger» filmleriniń barlıq tarqatıw huqıqların satıp aldı<ref>{{cite press release |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Disney Acquires Distribution Rights to Four Marvel Films from Paramount |url=https://www.businesswire.com/news/home/20130702006078/en/Disney-Acquires-Distribution-Rights-Marvel-Films-Paramount |location=Burbank, California |publisher=The Walt Disney Company |agency=Business Wire |date=July 2, 2013 |access-date=May 31, 2020}}</ref>. Sol jıldıń dekabr ayında Disney keleshektegi «Indiana Jones» filmleriniń tarqatıw hám marketing huqıqların Paramount tan satıp aldı. Paramount dáslepki tórt filmdi tarqatıwdı dawam etedi hám qosımsha filmlerden «finanslıq qatnasıw» aladı<ref>{{cite news|last=Kroll |first=Justin |title=Disney Acquires Rights to Future 'Indiana Jones' Movies |url=https://variety.com/2013/film/news/disney-acquires-indiana-jones-rights-from-paramount-1200927216/#|access-date=December 6, 2013 |newspaper=Variety |date=December 6, 2013}}</ref>. 2015-jıldıń mart ayında Ayger studiyanıń shılım shegiw hám tameki buyımların qollanıwǵa tıyım salıwın keńeytip, tariyxıy jaqtan áhmiyetli bolmasa, PG-13 reytingli hám onnan tómen filmlerdi qosqanda, studiya tárepinen shıǵarılǵan barlıq filmlerge qollandı<ref>{{cite news|last=Kelley |first=Seth |title=Disney CEO to 'Absolutely Prohibit' Smoking in Films Made for Kids |url=https://variety.com/2015/film/news/disney-ceo-to-absolutely-prohibit-smoking-in-films-made-for-kids-1201451616/ |access-date=June 1, 2016 |work=Variety |date=March 12, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630141419/http://variety.com/2015/film/news/disney-ceo-to-absolutely-prohibit-smoking-in-films-made-for-kids-1201451616/ |archive-date=June 30, 2016}}</ref>. Studiya hám Shanghai Media Group Pictures 2014-jıldıń 6-martındaǵı járiyalawdan aldın kóp jıllıq film islep shıǵarıw kelisimine qol qoydı, yaǵnıy qıtay temaları Disney brendindegi filmlerge kirgiziledi<ref>{{cite news|last1=Peters |first1=Chris |last2=Sikka |first2=Kanika |title=Walt Disney, Shanghai Media Group to develop Disney-branded movies |url=https://www.reuters.com/article/us-disney-shanghaimediagroup-idUSBREA2605220140307#tVQJkRY4bB1hgyW9.97 |access-date=November 30, 2015 |work=Reuters.com |publisher=Thomson Reuters |date=March 6, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150827131246/https://www.reuters.com/article/2014/03/07/us-disney-shanghaimediagroup-idUSBREA2605220140307 |archive-date=August 27, 2015}}</ref>. 2015-jıldıń avgust ayında Marvel Studios Walt Disney Studios quramına kirdi, prezident Kevin Faygi Marvel Entertainment bas direktorı Ayzek Perlmutterdiń ornına Disney studiyasınıń baslıǵı Alan Xornǵa esabat beredi. Perlmutter 2019-jılǵa shekem Marvel Television hám Marvel Animation ge basshılıq etiwdi dawam etti, sol waqıtta olar Marvel Studios quramına qayta qosıldı<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/marvel-shake-up-film-chief-819205 |title=Marvel Shake-Up: Film Chief Kevin Feige Breaks Free of CEO Ike Perlmutter (Exclusive) |last1=Masters |first1=Kim |last2=Belloni |first2=Matthew |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=August 31, 2015 |access-date=August 31, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903181746/http://www.hollywoodreporter.com/news/marvel-shake-up-film-chief-819205 |archive-date=September 3, 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Fleming |first1=Mike Jr. |title=Marvel Studios President Kevin Feige Adds Marvel Chief Creative Officer Title|url=https://deadline.com/2019/10/kevin-feige-marvel-studios-president-adds-chief-creative-officer-marvel-title-oversees-all-creative-1202760382/ |access-date=October 15, 2019 |work=[[Deadline Hollywood]] |date=October 15, 2019}}</ref>. 2016-jıldıń yanvar ayında Disney ózi tarqatqan on tórt DreamWorks filmine iyelik etti, bul DreamWorks tıń Amblin Partners ke qayta qurılıwı barısında tólenbegen qarızlar ornına berildi<ref>{{cite news|last=Rainey |first=James |title=Steven Spielberg Puts His Own Big Bucks Into the New Amblin Partners (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2015/film/news/steven-spielberg-amblin-investment-1201669720/ |access-date=January 1, 2016 |work=Variety |date=December 30, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101071239/http://variety.com/2015/film/news/steven-spielberg-amblin-investment-1201669720/ |archive-date=January 1, 2016}}</ref>. Sol jıldıń keyinirek waqtında Disney «The Light Between Oceans» filmin tarqattı - bul DreamWorks penen tarqatıw kelisiminiń on tórtinshi hám sońǵı filmi boldı, sonday-aq Touchstone brendinde shıǵarılǵan sońǵı film edi. 2016-jıldıń 19-dekabr kúni Walt Disney Studios dúnya júzilik kinoteatrlarda 7 milliard dollar tabısqa jetken birinshi iri studiya boldı. Bul Universal dıń 2015-jılǵı 6.89 milliard dollarlıq rekordınan ozıp ketti. Disney buǵan jıldıń eń joqarı on filminiń besewi menen eristi, olardıń rekordlı tórtewi - «The Jungle Book», «Finding Dory», «Captain America: Civil War» hám «Rogue One: A Star Wars Story» - ashılıw háptesinde 100 million dollardan artıq tabıs taptı. 2016-jılı tórt film 1 milliard dollardan artıq, al jáne bir film dúnya júzi boyınsha 966 million dollar tabıs taptı. Eki studiya bóliminiń (Pixar hám Marvel Studios) birgeliktegi ómirlik kitapxana tabısları 10 milliard dollardan astı<ref name=dl0>{{cite news|last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Disney, Propelled By 'Rogue One', Becomes First Studio To Cross $7 Billion At Global B.O. |url=https://deadline.com/2017/01/disney-propelled-by-rogue-one-crosses-7-billion-at-global-b-o-setting-new-industry-record-1201873507/ |access-date=December 20, 2016 |website=Deadline Hollywood |date=December 19, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220213103/http://deadline.com/2016/12/disney-propelled-by-rogue-one-crosses-7-billion-at-global-b-o-setting-new-industry-record-1201873507/ |archive-date=December 20, 2016}}</ref>. 2017-jıldıń noyabr ayında, studiya Los Angeles Times gazetasınıń jurnalistlerine óz filmleriniń premeradan aldınǵı kórsetiwlerine qatnasıwǵa qısqa múddetli tıyım saldı. Bul gazeta Anaheim aymaǵındaǵı Disney diń siyasiy tásiri haqqında kompaniya «biytárep emes hám nadurıs» dep esaplaǵan maqalalar járiyalaǵan edi. Birqansha belgili sınshılar hám basılımlar arasında boykot háreketi payda bolǵannan keyin (sonıń ishinde Washington Post blogeri Alyssa Rosenberg, The New York Times, hám Boston Globe sınshısı Ty Burr), hám bir neshe iri kino sınshıları jámiyetleri juwap retinde Disney filmlerin ózleriniń jıl aqırındaǵı sıylıqlarınan shıǵarıp taslaw qáwpin payda etkennen soń, Disney kompaniyası «Los Angeles Times tıń jańadan tayınlanǵan basshılıǵı menen biziń anıq qáweterlerimiz boyınsha nátiyjeli sáwbetler ótkergenin» málim etti hám óz tıyımın biykar etti<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2017/nov/07/disney-los-angeles-times-media-boycott|title=Disney's blackout of LA Times triggers boycott from media outlets|last=Carroll|first=Rory|date=November 7, 2017|work=The Guardian|access-date=November 7, 2017| til =en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/act-four/wp/2017/11/06/why-i-wont-be-reviewing-the-last-jedi-or-any-other-disney-movie-in-advance/|title=Why I won't be reviewing 'The Last Jedi,' or any other Disney movie, in advance|newspaper=Washington Post|access-date=November 7, 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2017/nov/07/disney-los-angeles-times-media-boycott|title=Disney ends blackout of LA Times after boycott from media outlets|last=Carroll|first=Rory|date=November 7, 2017|work=The Guardian|access-date=November 7, 2017| til =en-GB|issn=0261-3077}}</ref>. 2017-jıldıń dekabr ayında Disney 21st Century Fox (21CF) tı 52.4 milliard dollarǵa satıp alıw jobasın járiyaladı<ref name="FoxDisneyPressRelease">{{Cite press release |title=The Walt Disney Company To Acquire Twenty-First Century Fox, Inc., After Spinoff Of Certain Businesses, For $52.4 Billion In Stock |date=December 14, 2017 |publisher=[[The Walt Disney Company]] |url=https://thewaltdisneycompany.com/walt-disney-company-acquire-twenty-first-century-fox-inc-spinoff-certain-businesses-52-4-billion-stock-2/ |url-status=live |access-date=December 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171214141817/https://thewaltdisneycompany.com/walt-disney-company-acquire-twenty-first-century-fox-inc-spinoff-certain-businesses-52-4-billion-stock-2/ |archive-date=December 14, 2017}}</ref>. 2018-jıldıń mart ayında 21st Century Fox tıń aktivlerin integraciyalawǵa tayarlıq kóriw maqsetinde, Disney Walt Disney Direct-to-Consumer and International dep atalǵan jańa segment dúzdi, eki segmentti biriktirip hám hár qıylı bólimlerdi, sonıń ishinde Janice Marinelli basqarǵan Walt Disney Studios Home Entertainment ti jańa segmentke ótkerdi<ref name=dl2>{{cite news|last=Chmielewski|first=Dawn C.|title=Disney Announces Reorganization, Names Kevin Mayer Head Of New Direct-To-Consumer Unit, Adds Consumer Products To Bob Chapek's Portfolio|url=https://deadline.com/2018/03/disney-reorganization-kevin-mayer-direct-to-consumer-bob-chapeks-consumer-products-1202337810/|access-date=March 16, 2018|work=Deadline|date=March 14, 2018}}</ref>. 2018-jıldıń 28-iyun kúni DisneyToon Studios jabıldı<ref name=iw>{{cite news |last=Desowitz |first=Bill |title=Disney Shuts Down Disneytoon Studios in Glendale: Exclusive |url=https://www.indiewire.com/2018/06/disneytoon-studios-shuts-down-disney-glendale-1201979736/ |access-date=June 28, 2018 |work=IndieWire |date=June 28, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last=Galuppo |first=Mia |title=Disney Shuts Down Animation House Disneytoon Studios |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-shuts-down-animation-house-disneytoon-studios-1124168 |access-date=July 1, 2018 |work=The Hollywood Reporter |date=June 29, 2018}}</ref>. 2018-jıldıń 8-iyun kúni Disney Lasseter diń jıl aqırına shekem kompaniyadan ketetuǵının, biraq sol waqıtqa shekem másláhátshi xızmetin atqaratuǵının járiyaladı<ref>{{Cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/06/08/pixar-co-founder-john-lasseter-to-leave-disney-after-missteps.html |title=Pixar co-founder to leave Disney after 'missteps' |last=Barnes |first=Brooks |date=June 8, 2018 |work=CNBC |access-date=June 11, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180610011948/https://www.cnbc.com/2018/06/08/pixar-co-founder-john-lasseter-to-leave-disney-after-missteps.html |archive-date=June 10, 2018}}</ref>. 2018-jıldıń 19-iyun kúni Pete Docter hám Jennifer Lee sáykes túrde Pixar hám Disney Animation nıń bas dóretiwshilik xızmetkerleri sıpatında Lasseter diń ornın basatuǵını haqqında xabarlandı<ref>{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=June 19, 2018 |title=Pete Docter, Jennifer Lee to Lead Pixar, Disney Animation |url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/pete-docter-jennifer-lee-lead-pixar-disney-animation-1121432 |magazine=The Hollywood Reporter |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816163929/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/pete-docter-jennifer-lee-lead-pixar-disney-animation-1121432 |archive-date=August 16, 2018 |access-date=July 27, 2018 |url-status=live}}</ref>. 2018-jıldıń dekabr ayında studiya kalendar jılı ishinde dúnya júzilik prokatta 7 milliard dollardan asıp ketti. Bul qanday da bir studiyanıń 7 milliard dollar belgisinen asıp ketken ekinshi waqıya boldı, Disney diń óziniń 2016-jılǵı 7.6 milliard dollarlıq dúnya júzilik industriya rekordınan keyin<ref>{{Web deregi | url = https://thewaltdisneycompany.com/the-walt-disney-studios-hits-7-billion-in-global-box-office-for-2018/| bet = The Walt Disney Studios Hits $7 Billion in Global Box Office for 2018| sáne = 2018-jıl 10-dekabr | jumıs = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2020-jıl 31-may }}</ref>. 21st Century Fox tı satıp alǵannan keyin, Disney Fox Entertainment Group tıń film bólimleriniń (sonıń ishinde 20th Century Fox, Fox Searchlight Pictures, Fox 2000 Pictures, 20th Century Fox Animation, Blue Sky Studios hám Fox Family) Walt Disney Studios quramına qosılatuǵının járiyaladı<ref>{{cite magazine|last=Hipes|first=Patrick|date=March 22, 2019|title=After Trying Day, Disney Sets Film Leadership Lineup|url=https://deadline.com/2019/03/disney-film-executives-post-merger-team-set-1202580586/|magazine=Deadline Hollywood|access-date=March 27, 2019}}</ref>. Fox tıń film óndirisi boyınsha bas atqarıwshı direktorı Stacey Snider satıp alıwdan keyin lawazımınan ketti. Fox basshıları Emma Watts, Nancy Utley hám Stephen Gilula 2019-jıldıń 20-mart kúni Walt Disney Company ǵa qosıldı<ref name="dl3">{{cite news |last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Emma Watts Confirmed To Run Fox |url=https://deadline.com/2018/10/disney-absorbs-fox-executives-emma-watts-elizabeth-gabler-fox-searchlight-1202485406/ |access-date=October 22, 2018 |work=Deadline |date=October 18, 2018}}</ref>. 2019-jıldıń 21-mart kúni Disney Fox 2000 belgisiniń óndiristegi filmlerin shıǵarıp bolǵannan keyin jıl aqırına shekem jabılatuǵının járiyaladı. 20th Century Fox Animation de tikkeley basqarma baslıǵı Horn ǵa esap beriwge qayta baǵdarlandı<ref name="vty1">{{Web deregi | url = https://variety.com/2019/film/news/disney-retiring-fox-2000-label-1203169597/| bet = Disney Retiring Fox 2000 Label| familiya = Lang| at = Brent| sáne = 2019-jıl 21-mart | jumıs = Variety| til = en| qaralǵan sáne = 2019-jıl 21-mart }}</ref><ref name="Disney Film Structure">{{Cite news|url=https://deadline.com/2019/03/disney-film-executives-post-merger-team-set-1202580586/|title=After Trying Day, Disney Sets Film Leadership Lineup|last=Hipes|first=Patrick|date=March 21, 2019|work=Deadline|access-date=March 27, 2019|quote=Fox Animation (including Blue Sky Studios) will continue to be led by Co-Presidents Andrea Miloro and Robert Baird.}}</ref>. 20th Century Fox hám onıń baylanıslı studiyaları Fox Corporation nan jeti jıllıq ijara arqalı Century City dagi óz studiya maydanındaǵı bas keńsesin saqlap qaladı<ref>{{cite news |last1=Holloway |first1=Daniel |last2=Lang |first2=Brent |title=Disney to Lease Fox Lot for Seven Years (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2017/biz/news/disney-fox-lot-1202641181/ |access-date=May 3, 2019 |work=Variety |date=December 14, 2017 | til =en}}</ref>. 2019-jıldıń 1-may kúni prezident Alan Bergman birge-basqarıwshı lawazımına kóterildi. Horn studiyanıń bas dóretiwshilik xızmetkeri degen jańa ataqqa iye boldı<ref>{{cite news |last=Donnelly |first=Matt |title=Disney Promotes Alan Bergman to Studio Co-Chairman as Alan Horn Adds Chief Creative Officer Role |url=https://variety.com/2019/film/news/disney-alan-bergman-cochairman-alan-horn-chief-creative-officer-1203202466/ |access-date=May 3, 2019 |work=Variety |date=May 1, 2019 | til =en}}</ref>. Disney studiya ushın, kóbinese 20th Century Fox tıń óndiris hám vizual effektler bólimlerinen, jumıstan bosatıwlar dáwirin járiyaladı. Olar jáne de 2019-jıldıń 31-iyul kúni Fox Izertlew Kitapxanasınıń 2020-jıldıń yanvar ayına shekem Walt Disney Arxivleri hám Imagineering Izertlew Kitapxanasına qosılatuǵının bildirdi<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/|title=Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)|last1=Lang|first1=Brent|date=August 1, 2019|work=Variety|access-date=August 6, 2019}}</ref>. Studiya 2019-jıldıń sentyabr ayında Pinewood Group tan London átirapındaǵı Pinewood Studios tıń kópshilik bólegin 2020-jıldan baslap 10 jıllıq múddetke ijaraǵa alatuǵının járiyaladı<ref>{{cite news |last1=Chu |first1=Henry |title=Disney Inks Long-Term Deal to Occupy Most of Pinewood Studios |url=https://variety.com/2019/film/news/disney-long-term-deal-occupy-pinewood-studios-1203327788/ |access-date=September 9, 2019 |work=Variety |date=September 8, 2019}}</ref>. 2019-jıldıń avgust ayında Disney bir jıl ishinde dúnya júzi boyınsha kassada 1 milliard dollardan artıq tabıs tawǵan bes filmge iye bolǵan birinshi studiya boldı<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/08/toy-story-4-billion-dollar-box-office-disney-industry-milestone-1202668925/| bet = Disney First Studio Ever To Have 5 Pics Cross $1 Billion In Single Year With 'Toy Story 4'| familiya = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2019-jıl 15-avgust | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-may }}</ref>. Walt Disney Studios 2019-jıldıń dekabr ayında global kassada 10 milliard dollarǵa jetken birinshi iri studiya bolıp, 2016-jılǵı óz rekordın buzdı<ref name="dl4">{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/12/disney-crosses-10-billion-worldwide-box-office-new-all-time-record-1202803824/| bet = Disney Crossing Record $10 Billion At Worldwide Box Office; First Studio In History To The Mark| familiya = Tartaglione| at = Nancy| sáne = 2019-jıl 8-dekabr | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 29-may }}</ref>. Studiya 2019-jıldı dúnya júzi boyınsha kassada 13,2 milliard dollar tabıs penen juwmaqladı.<ref name="DisneyBO2019" /> Disney buǵan Avengers: Endgame, The Lion King, Captain Marvel, Toy Story 4, Aladdin, Frozen II hám Star Wars: The Rise of Skywalker filmleriniń hárbiriniń 1 milliard dollardan artıq tabıs tabıwı arqasında eristi.<ref name="dl4" /> === 2020-jıllar === 2020-jıldıń 17-yanvar kúni Disney studiyanıń 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures brendlerinen «Fox» atamasın alıp taslaytuǵının járiyaladı. Eki studiya sáykes túrde 20th Century Studios hám Searchlight Pictures dep qayta ataldı<ref name="FoxNameChange">{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/news/disney-drops-fox-20th-century-searchlight-logos-1270685| bet = Disney Drops "Fox" From 20th Century, Searchlight Logos| familiya = Galuppo| at = Mia| sáne = 2020-jıl 17-yanvar | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}</ref>. Basqa Disney film bólimlerine uqsas, 20th Century Studios quramında islep shıǵarılǵan filmler sol jılı Walt Disney Studios Motion Pictures arqalı tarqatıla baslandı. Searchlight Pictures Arqa Amerikada ózbetinshe tarqatıw bólimin jumıs isletiwdi dawam etti<ref>{{Cite news|url=https://deadline.com/2020/01/emma-watts-leaves-disneys-20th-century-studios-1202846855/|title=Emma Watts Leaves Disney's 20th Century Studios|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=January 30, 2020|work=Deadline|access-date=February 3, 2020}}</ref>. 2020-jıldıń dekabr ayında 2021-jıldıń 1-yanvarınan baslap Bergmannıń predsedatel bolatuǵını, ol dóretiwshilik, óndiris, marketing hám operaciyalar boyınsha basshılıq etetuǵını, al Xorn studiyalardıń Bas Dóretiwshilik direktorı sıpatında qalıp, tek Disneydiń dóretiwshilik processlerine dıqqat awdaratuǵını hám studiyanıń dóretiwshilik jobaları boyınsha Bergman menen birge islesetuǵını haqqında járiyalandı<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/12/disney-studios-alan-bergman-chairman-alan-horn-chief-creative-officer-1234660115/| bet = Alan Bergman Elevates To Disney Studios Content Chairman; Alan Horn Staying On As Chief Creative Officer| familiya = D'Alessandro| at = Anthony| jumıs = [[Deadline Hollywood]]| sáne = 2020-jıl 21-dekabr | qaralǵan sáne = 2020-jıl 21-dekabr }}</ref>. 2021-jıldıń 9-fevral kúni Disney kompaniyası Blue Sky Studios studiyasınıń 2021-jıldıń aprel ayında jabılatuǵının járiyaladı. Bir wákilbunıń sol waqıttaǵı ekonomikalıq jaǵday sebepli etilgenin málim etti.<ref name="DeadlineStudioClose">{{web deregi | familiya =D'Alessandro| at =Anthony|last2=D'Alessandro|first2=Anthony| sáne = 2021-jıl 9-fevral | bet =Disney Closing Blue Sky Studios, Fox’s Once-Dominant Animation House Behind ‘Ice Age’ Franchise| url =https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|url-status=live| arxivurl =https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | qaralǵan sáne = 2021-jıl 9-fevral |website=Deadline}}</ref> Studiyanıń film kitapxanası hám intellektual múlki Disney tarapınan [[20th Century Animation]] arqalı saqlanıp qalatugʻın boldı, al Blue Sky Studios ózi [[20th Century Animation]] quramına qosıp jiberildi.<ref name="Deadline">{{cite news|url=https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|title=Disney Closing Blue Sky Studios, Fox's Once-Dominant Animation House Behind 'Ice Age' Franchise|work=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|first=Anthony|last=D'Alessandro|date=February 4, 2021|access-date=February 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/|archive-date=February 9, 2021|url-status=live}}</ref> [[Disney Music Group]] 2023-jıldıń 8-fevral kúni qaytadan Walt Disney Studios quramına qayta shólkemlestirildi<ref>{{Cite news |last=Goldberg |first=Lesley |last2=McClintock |first2=Pamela |date=February 9, 2023 |title=Disney Reorg: Dana Walden, Alan Bergman Gain Streaming, International; Rebecca Campbell to Exit |work=The Hollywood Reporter |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/disney-reorganization-streaming-film-tv-dana-walden-alan-bergman-1235321497/ |access-date=February 9, 2023}}</ref>. 2023-jıldıń 26-aprel kúni [[20th Digital Studio]] taratıldı<ref>{{Cite news |last=Andreeva |first=Nellie |date=April 26, 2023 |title=Disney Layoffs: 20th Digital Studio Folding, D23 Team Downsizing |work=[[Deadline Hollywood]] |url=https://deadline.com/2023/04/disney-layoffs-20th-digital-studio-d23-day-3-1235338152/}}</ref>. === Film óndirisi === Walt Disney Pictures - bul óz atamasındaǵı studiya bolıp, ol óziniń tikkeley túsirilgen filmlerin, sonıń menen birge kompaniyanıń animaciya studiyaları, tiykarınan Walt Disney Animation Studios hám Pixar Animation Studios tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi shıǵaradı<ref>{{Web deregi | bet = About The Walt Disney Studios| url = http://waltdisneystudios.com/corp/about| jumıs = The Walt Disney Company| baspaxana = The Walt Disney Studios| qaralǵan sáne = 2014-jıl 17-fevral | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140109052726/http://waltdisneystudios.com/corp/about| arxivsáne = 2014-jıl 9-yanvar }}</ref>. Marvel Studios - 2009-jılı Disney tárepinen Marvel Entertainment satıp alınıwı arqalı qosıp alınǵan - Marvel Comics personajlarına tiykarlanǵan superqaharman filmlerin, sonıń ishinde Marvel Cinematic Universe franshizasın islep shıǵaradı. Lucasfilm - 2012-jılı Disney tárepinen satıp alınǵan - Star Wars hám Indiana Jones franshizaların qosıp filmlerdi rawajlandıradı hám islep shıǵaradı<ref name="dl">{{Web deregi | url = https://deadline.com/2012/12/disneys-lucasfilms-purchase-gets-cleared-by-feds-382647/| bet = Disney-Lucasfilm Deal Cleared By Feds| familiya = Patten| at = Dominic| jumıs = Deadline Hollywood| sáne = 2012-jıl 4-dekabr | qaralǵan sáne = 2012-jıl 5-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121206033848/http://www.deadline.com/2012/12/disneys-lucasfilms-purchase-gets-cleared-by-feds/| arxivsáne = 2012-jıl 6-dekabr }}</ref>. 20th Century Studios hám Searchlight Pictures - 2019-jılı Disney tárepinen satıp alınǵan hám burınǵı «Úlken altılıq» studiyalardıń aǵzaları - hár túrli filmlerdi islep shıǵaradı, sońǵısı arnawlı hám dárejesi joqarı filmlerge itibar beredi<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2019/biz/news/disney-fox-deal-complete-1203167374/|title=Disney Completes 21st Century Fox Acquisition|last=Littleton|first=Cynthia|date=March 19, 2019|work=Variety|access-date=March 19, 2019}}</ref>.<ref name="vty1" /> 20th Century jáne de 20th Century Animation animaciyalıq film bólimi tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi shıǵaradı. Disneynature tábiyat haqqındaǵı hújjetli filmlerdi islep shıǵarıwǵa baǵıshlanǵan ǵárezsiz film markası bolıp tabıladı. Walt Disney Studios Motion Pictures joqarıda atalǵan studiyalar tárepinen islep shıǵarılǵan mazmundı hám kinoteatrlarda kórsetiw, hám kompaniyanıń tikkeley efir xızmetleri ushın tarqatadı hám marketingin alıp baradı, Searchlight markasınan basqa, ol óziniń avtonom kinoteatrlarda kórsetiw hám marketing bólimin basqaradı<ref name=":4">{{Cite news |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=January 4, 2022 |title=Disney Claims $1.17B, While Sony Says $1B+: The Conundrum Of The 2021 Domestic Box Office Marketshare |work=Deadline |url=https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/ |url-status=live |access-date=January 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104235512/https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/ |archive-date=January 4, 2022}}</ref>. Disney jáne de El Capitan Theatre hám Hollywood Masonic Temple-ge iyelik etedi hám basqaradı. === Disney Music Group === Disney Music Group - bul eki menshikli jazıw markalarınan - Walt Disney Records hám Hollywood Records - quralǵan muzıka jazıw bólimi, sonıń menen birge Disney Music Publishing, kompaniyanıń muzıkasın basqaratuǵın baspa subekti, hám de Disney Concerts kiredi. === Disney Theatrical Group === Disney Theatrical Group - bul janlı teatr hám saxna waqıyaların islep shıǵaratuǵın bólim. Házirgi waqıtta ol Thomas Schumacher basshılıǵında. Disney Theatrical Productions bólimi kóp túrli myuzikller, gastrol waqıyaları, muz shouları hám basqa da janlı teatr waqıyaların islep shıǵarıw ushın juwapker bolǵan. Olardıń shouları qatarına: «Gózzal hám Ayıw», «Arıslan Patsha», «Aida», «Tarzan», «Meri Poppins», «Newsies» hám Disney on Ice tıń kóp túrli kórinisleri kiredi. == Burınǵı bólimler == Óz tariyxında Disney basqa film markaların dúzgen yaki satıp alǵan, keyin olar jabılǵan, satılǵan yamasa toqtatılǵan. === Film islep shıǵarıw === ==== Tikkeley háreket ==== * Buena Vista Motion Pictures Group/Walt Disney Motion Pictures Group (1998–c. 2006) tikkeley háreketli islep shıǵarıw kompaniyaları ushın qamtıwshı birlik<ref name="nyt2" /><ref name="BW"/> (jabılǵan) * Touchstone Pictures (1984–2016) kóbirek eresek auditoriyaǵa baǵdarlanǵan filmlerdi shıǵarıw ushın dúzilgen, keyin kinoteatrlarda kórsetiwden shıǵarılǵan; sońǵı ret 2011-jıldan 2016-jılǵa shekem Disney diń DreamWorks penen distribuciya kelisimi ushın qollanılǵan.<ref name="vty0" /> * Hollywood Pictures (1989–2001, 2006–2007) Touchstone sıyaqlı ereseklerge baǵdarlanǵan islep shıǵarıw bólimi sıpatında dúzilgen, keyin qısqa waqıt tómen byudjetli janr filmleri markası sıpatında qayta tiklengen, sońınan háreketsiz halǵa kelgen. * Caravan Pictures (1992–1999) islep shıǵarıw kestesin toltırıw ushın dúzilgen islep shıǵarıw bólimi, keyin Spyglass Entertainment penen sırttan kelisim menen almastırılǵan. * Miramax Films (1993–2010) 1993-jılı ǵárezsiz film studiyası sıpatında satıp alınǵan hám 2009-jılǵa shekem avtonom birlik sıpatında jumıs islegen, sońınan Walt Disney Studios quramına kirgizilgen; 2010-jılı Disney tárepinen Filmyard Holdings ke satılǵanǵa shekem distribuciya markası sıpatında xızmet etken<ref name="WDS" /><ref>{{cite news|url=http://www.lowellsun.com/movies/ci_14294787|title=Miramax offices close, Disney says brand continues|date=January 29, 2010|newspaper=[[The Sun (Lowell)|Lowell Sun]]|archive-url=https://archive.today/20130104021535/http://www.lowellsun.com/movies/ci_14294787|archive-date=January 4, 2013|url-status=dead|agency=Associated Press}}</ref><ref>{{cite news|url=https://variety.com/2010/film/features/rich-ross-reshapes-disney-film-studios-1118014464/|title=Rich Ross reshapes Disney film studios|last=Graser|first=Marc|date=January 29, 2010|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref>. ** Dimension Films (1993–2005) Miramax tı satıp alıw arqalı menshikli janr filmleri markası, Weinstein tuwısqanları Disneyden ketkenshe hám 2005-jılı The Weinstein Company (markanıń kelesi iyesi) di dúzgende markanı ózleri menen alıp ketkenshe<ref>{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-feb-22-fi-miramax22-story.html|title=Disney's Miramax Unit to Get a Makeover|last1=Eller|first1=Claudia|date=February 22, 2005|work=Los Angeles Times|access-date=September 29, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922131943/http://articles.latimes.com/2005/feb/22/business/fi-miramax22|archive-date=September 22, 2013|url-status=live|last2=Munoz|first2=Lorenza}}</ref><ref name="WDS">{{Web deregi | bet = The Walt Disney Company: 2011 Annual Financial Report| url = http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| baspaxana = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2012-jıl 30-dekabr | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130325232308/http://cdn.media.ir.thewaltdisneycompany.com/2011/annual/WDC-10kwrap-2011.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 25-mart | page = 2}}</ref>. * Fox 2000 Pictures (2019–2021) 20th Century Studios tıń orta byudjetli bólimi. (jabılǵan) * 20th Digital Studio (2019–2023) 20th Century Studios tıń veb-seriallar hám veb-filmler cifrlı media islep shıǵarıw markası ==== Animaciya ==== * Skellington Productions (1986–1996) * Circle Seven Animation (2004–2006) filmler islep shıǵarmastan jabılǵan. * ImageMovers Digital (2007–2010) keyin jabılǵan, birgelikte menshikli háreket etiw animaciya qurılısı<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/idUSN0545679120070206|title=Disney, "Polar Express" director in animation deal| sáne =February 5, 2007|access-date=November 21, 2010|work=Reuters}}</ref><ref>{{cite news|url=https://deadline.com/2010/03/disney-closing-zemeckis-digital-studio-in-2011-28214/|title=Disney Closing Zemeckis' Digital Studio|last=Finke|first=Nikki|date=March 12, 2010|access-date=November 21, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125023657/http://www.deadline.com/2010/03/disney-closing-zemeckis-digital-studio-in-2011/|archive-date=November 25, 2010|url-status=live|website=Deadline Hollywood}}</ref>. * Disney Television Animation (1985–2003) Disney Channel ge ótkerilgen * Disneytoon Studios (2003–2018) Disney Television Animation nan ótkerilgen (1990-2003).<ref name=iw/> * Blue Sky Studios (2019–2021) 21st Century Fox satıp alıwı sheńberinde menshikli bolǵan. 2021-jıldıń fevral ayında jabılıwı járiyalanǵan, 2021-jıldıń aprel ayında jabılǵan.<ref name="Deadline"/> * Marvel Animation (2019–2020) 2019-jılı Marvel Television nan Marvel Studios qa ótkerilgen, 2020-jılı jabılǵan. === Televidenie === * Walt Disney Television (1983–1994) Walt Disney Television and Telecommunications qa ótkerilgen. (1994–1996) * Touchstone Television, Walt Disney Television and Telecommunications qa ótkerilgen hám keyinirek ABC Studios dep qayta atalǵan. === Tarqatıw hám marketing === * Walt Disney Motion Pictures Group (1998–c. 2001) tarqatıw hám marketing ushın baslı bólimi.<ref name="nyt2" /><ref name="BW"/> (jabılǵan) * Walt Disney Studios Home Entertainment (1978–2018) Walt Disney Direct-to-Consumer & International ǵa ótkerilgen hám keyinirek Disney Platform Distribution ǵa ótkerilgen.<ref name=dl2/> === Basqalar === * Kingdom Comics (2009–2013) basshıları óndiris kelisimi<ref name="thr"/> * The Muppets Studio (2006–2014) Disney Consumer Products tan Disney Studios' Special Events Group qa ótkerilgen, sońınan qaytadan Disney Consumer Products and Interactive Media ǵa ótkerilgen * Fox VFX Lab (2019) 21st Century Fox satıp alıwı sheńberinde iyelik etken. 2019-jıldıń avgust ayında jabılıwı járiyalanǵan<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/| bet = Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)| jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| til = en| sáne = 2019-jıl 1-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.vfxvoice.com/bringing-buck-and-the-sleddogs-to-digital-life-in-call-of-the-wild/| bet = Bringing Buck and The sleddogs to digital life in Call of The Wild| sáne = 2020-jıl 21-aprel | jumıs = VoicesVFX| til = en-US| qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-mart }}</ref>. == Derekler == [[Kategoriya:Kino álemi]] {{Derekler}} <references group="N" /> __BÖLİDİMÖNDEMEW__ 98zdagqompvd58r853wax2dq3xkthpq 0 21445 275887 275739 2026-10-24T21:41:05Z ~2026-56900-08 16824 [[Special:Contributions/Bekan88|Bekan88]] ([[User talk:Bekan88|talqılaw]]) tárepinen islengen [[Special:Diff/275739|275739]] sanlı ózgeris biykarlandı. 275887 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #f8f9fa" | 20th Century Studios, Inc. |- | colspan="2" style="text-align: center" | [[Fayl:20th Century Studios (2020).svg|250px]]<br/>2020-jıldan berli logotip |- | colspan="2" style="text-align: center" | [[Fayl:Foxstudiosentrance.jpg|250px]]<br/>[[Los-Andjeles|Los-Andjelestegi]] Century City Fox Studio Lot |- ! Sawda belgisi | 20th Century Studios |- ! Burınǵı atları | * Twentieth Century-Fox Film Corporation<br/>(1935–1985) * Twentieth Century Fox Film Corporation<br/>(1985–2020) |- ! Kompaniya túri | [[Sıńar kompaniya]] |- ! Tarawı | [[Film|Kino]] |- ! Aldıńǵı kompaniyalar | * Fox Film * Twentieth Century Pictures |- ! Dúzilgen waqtı | 31-may, 1935 |- ! Shólkemlestiriwshiler | * Djozef M. Shenk * Derril F. Zanuk * Uilyam Foks |- ! Bas keńsesi | Fox Studio Lot Building 88, 10201 West Pico Boulevard,<br/>Century City, [[Los-Andjeles]], [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]],<br/>[[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]] |- ! Xızmet kórsetiw aymaǵı | Dúnya júzi |- ! Tiykarǵı adamları | * Devid Grinbaum (prezident) * Stiv Asbell (óndiris prezidenti) |- ! Ónimleri | Filmler |- ! Jumısshılar sanı | 2,300 (2018) |- ! Bas kompaniya | * News Corporation<br/>(1985–1990) * Fox Entertainment Group<br/>(1990–2019) * Walt Disney Studios<br/>(2019–házirge deyin) |- ! Bólimleri | * 20th Century Animation * 20th Century Family * 20th Century Games * 20th Century Comics |- ! Veb-saytı | [http://www.20thcenturystudios.com www.20thcenturystudios.com] |- ! colspan="2" | Derekler |- | colspan="2" | <ref>«Entity Search: C4566059 – 20th Century Studios, Inc». California Business Search. February 27, 2020. Archived from the original on October 1, 2021. Retrieved October 19, 2023. </ref><ref>D'Alessandro, Anthony (October 18, 2018). «Disney Finalizes Film Studio Brass Under Alan Horn: Gerard Bevan and Emma Watts Confirmed To Run Fox». Deadline. Retrieved March 20, 2019. </ref><ref>Fritz, Ben (August 10, 2018). «It's Getting Awkward at Fox's Movie Studio as Disney Deal Looms». The Wall Street Journal. Retrieved February 28, 2019. </ref><ref>Szalai, Georg; Bond, Paul (March 20, 2019). «Disney Closes $71.3 Billion Fox Deal, Creating Global Content Powerhouse». The Hollywood Reporter. Retrieved April 11, 2022. </ref><ref>McClintock, Pamela; Bond, Paul (February 6, 2019). «Anxiety, AWOL Executives and »Bloodshed«: How Disney Is Making 21st Century Fox Disappear». The Hollywood Reporter. Retrieved April 11, 2022. </ref> |} '''20th Century Studios, Inc.''', burınǵı '''20th Century Fox''', ‒ bul [[Amerika Qurama Shtatları|Amerikanıń]] [[Walt Disney Studios|Walt Disney Studiyalarına]], Walt Disney Kompaniyasınıń Disney Entertainment biznes segmenti film studiyaları bólimine qaraslı film islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp tabıladı. Onıń bas ofisi [[Los-Andjeles|Los-Andjelestiń]] Sentyuri Siti rayonındaǵı Foks Studiya Lotında jaylasqan, ol Foks Korporaciyasınan ijaraǵa alınǵan. Walt Disney Studiyalarınıń Kinofilmleri bul studiya tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi kinoteatr bazarlarında tarqatadı hám satadı<ref>{{Web deregi | url = https://sites.disney.com/lifeatdisney/life-at-disney-podcast/2022/09/20/the-walt-disney-studios-global-marketing-and-virtual-production/| bet = Episode 2: The Walt Disney Studios – Global Marketing and Virtual Production| sáne = 2022-jıl 20-sentyabr }}</ref>. 80 jıldan aslam waqıt dawamında 20th Century Amerikadaǵı iri kino studiyalarınıń biri bolıp kelgen. Ol 1935-jılı Fox Film Corporation hám Twentieth Century Pictures kompaniyalarınıń birlesiwi nátiyjesinde '''Twentieth Century-Fox Film Corporation''' sıpatında shólkemlestirilgen hám [[Gollivud|Gollivudtıń]] Altın dáwirindegi segiz iri studiyalardıń arasındaǵı dáslepki «Bes úlken» studiyalardıń biri bolǵan. 1985-jılı Rupert Merdoktıń News Corporation kompaniyası tárepinen satıp alınǵannan keyin, studiya atındaǵı defisti alıp tasladı ('''Twentieth Century Fox Film Corporation''' bolıp ózgerdi), al News Corporation 2013-jılı baspa aktivlerin ajıratqannan keyin 21st Century Fox dep qayta ataldı. Disney 2019-jıldıń 20-martında 21st Century Fox kompaniyasınıń aktivleriniń kópshilik bólegin, sonıń ishinde 20th Century Fox ti satıp aldı<ref name="Approval">{{Web deregi | url = https://www.thewrap.com/fox-disney-shareholders-vote-approve-merger/| bet = Fox and Disney Shareholders Vote to Approve $71.3 Billion Merger| avtor = Williams| at = Trey| sáne = 2018-jıl 27-iyul | jumıs = The Wrap| qaralǵan sáne = 2018-jıl 27-iyul }}</ref>. Studiya 2020-jıldıń 17-yanvarında Fox Corporation menen aljastırmaw ushın óziniń házirgi atın qabıl etti hám keyin 4-dekabrde 20th Century hám Searchlight Pictures ónimleriniń avtorlıq huqıqları ushın onı qollanıwdı basladı<ref name="vty-2CS">{{Web deregi | url = https://variety.com/2020/film/news/disney-dropping-fox-20th-century-studios-1203470349/| bet = Disney Drops Fox Name, Will Rebrand as 20th Century Studios, Searchlight Pictures| avtor = Vary| at = Adam B.| sáne = 2020-jıl 17-yanvar | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}</ref>. Házirgi waqıtta 20th Century [[Walt Disney Studios]] quramındaǵı bes janlı háreketli film studiyalarınıń biri bolıp, Walt Disney Pictures, Marvel Studios, Lucasfilm hám onıń qánigelesken sıńar bólimi Searchlight Pictures penen birge jumıs alıp baradı. 20th Century sonday-aq óziniń animaciya bólimi 20th Century Animation tárepinen islep shıǵarılǵan animaciyalıq filmlerdi de shıǵaradı. 20th Century Studios tıń kommerciyalıq jaqtan eń tabıslı film franshizaları qatarına dáslepki altı Star Wars filmi, X-Men, Ice Age, Avatar hám Planet of the Apes kiredi''.'' Bunnan tısqarı, studiyanıń kitapxanasında The Sound of Music hám Titanic sıyaqlı kóplegen ayrıqsha filmler bar, olardıń ekewi de Eń jaqsı film nominaciyası boyınsha Oskar sıylıǵın jeńip alǵan hám ózleriniń dáslepki shıǵarılıwı waqtında eń kóp tabıs tapqan filmler bolǵan<ref name="Bauer 2017 o507">{{Web deregi | url = https://www.britannica.com/topic/The-Sound-of-Music-film-by-Wise| bet = Plot, Cast, Awards, & Facts| avtor = Bauer| at = Pat| sáne = 2017-jıl 4-avgust | jumıs = Encyclopedia Britannica| qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-oktyabr }}</ref>. == Tariyxı == === Dúziliwden 1956-jılǵa shekem === [[Fayl:Gangs_all_here_trailer.jpg|oñğa|nobaý|300x300 nükte|Karmen Miranda The Gang's All Here filmindegi Dorita roli menen. 1946-jılı ol Qurama Shtatlardaǵı eń kóp haqı alatuǵın aktrisa bolǵan.{{Sfn|Livingston|Caracas Garcia|2005|p=101}}]] [[Fayl:Photo_Don_Ameche,_Alice_Faye,_and_Carmen_Miranda_in_THAT_NIGHT_IN_RIO_(1941).jpg|oñğa|nobaý|271x271 nükte|Alis Fey Baronessa Sesiliya Duarte rolinde, Don Amichi Larri Martin hám Baron Manuel Duarte rolinde, hám Karmen Miranda Karmen rolinde That Night in Rio filminde, 1941-jılı Fox tárepinen islep shıǵarılǵan.]] [[Fayl:Again_in_1939_..._20th_Century_Fox.jpg|nobaý|1939-jılǵı Boxoffice jurnalındaǵı reklamada kórsetilgen 20th Century-Fox logotipi.]] [[Fayl:Viva_Zapata_movie_trailer_screenshot_(3).jpg|oñğa|nobaý|220x220 nükte|1952-jılǵı Viva Zapata! filminen.]] Twentieth Century Pictures kompaniyasınıń Djozef Shenk hám Derril F. Zanuk akciya boyınsha kelispewshilikten United Artists kompaniyasınan ketti hám finanslıq qıyınshılıqlarǵa ushıraǵan Fox Film kompaniyasınıń basshılıǵı menen birlesiw boyınsha sóylesiwler basladı, sol waqıtta kompaniya prezidenti Sidni Kent edi<ref name="Cobbles">{{Web deregi | url = http://www.cobbles.com/simpp_archive/zanuck-schenck.htm| bet = The Formation of Twentieth Century-Fox| jumıs = Cobbles| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}</ref>.{{Sfn|Lev|2014|p=7|loc=https://books.google.co.uk/books?id=dA3LcAd5O5gC&pg=PA7#v=onepage}} Fox West Coast Theaters basqarıwshısı bolǵan Spiros Skuras bunıń ámelge asıwına járdem berdi (hám keyin jańa kompaniyanıń prezidenti boldı)<ref name="Cobbles"/>. Kompaniya shólkemlestiriwshisi Uilyam Foks 1930-jılı kompaniya ústinen baqlawdı joytqannan berli qıyınshılıqlarǵa ushırap atırǵan edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/lists/a-look-at-83-years-20th-century-fox-1131133/item/eulogy-a-studio-1935-1940-1131136| bet = 1935–1940 – Life in the Foxhole: Insiders Recall 83 Years of Scandal and Stardom at 20th Century Fox| sáne = 2018-jıl 2-avgust | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2019-jıl 5-mart }}</ref>. Fox Film Corporation hám Twentieth Century Pictures 1935-jılı birlesti. Dáslep, The New York Times gazetasında jańa birlesken kompaniyanıń atı «Fox-Twentieth Century» bolıwı múmkin dep boljanǵan edi. Jańa kompaniya, Twentieth Century-Fox Film Corporation, 1935-jıldıń 31-mayında sawda islewdi basladı. Kent kompaniyada qaldı, Shenk hám Zanukke qosıldı. Zanuk kompaniyanıń óndiris basshısı sıpatında Uinfild Shixannıń ornın iyeledi. Kompaniya arnawlı oqıw mektebin dúzdi. Linn Bari, Patrisiya Farr hám Enn Nagel 1935-jıldıń 6-avgustında «film juldızlıǵı jolına túsken» 14 jaslı hayal arasında edi, olar mektepte 18 ay oqıǵannan soń 20th Century-Fox penen altı aylıq shártnama dúzdi. Kelisimler studiya variantın jeti jılǵa shekem uzaytıw múmkinshiligin berdi. Kóp jıllar dawamında, 20th Century Fox ózleriniń 1915-jılı, yaǵnıy Fox Film qurılǵan jılı tiykarlanǵanın aytıp keldi. Mısalı, 1945-jıldı óziniń 30 jıllıǵı sıpatında belgiledi. Biraq, sońǵı jıllarda 1935-jılǵı birlesiwdi óziniń tiykarlanǵan jılı dep esaplaydı, geypara kino tariyxshıları 1915-jılı qurılǵan dep kelisetuǵın bolsa da<ref name="NY Post">{{Cite news| sáne =February 10, 2010|title=Is Fox really 75 this year? Somewhere, the fantastic Mr. (William) Fox begs to differ|work=[[New York Post]]|publisher=[[News Corp]]|url=https://nypost.com/2010/02/10/is-fox-really-75-this-year-somewhere-the-fantastic-mr-william-fox-begs-to-differ|access-date=December 19, 2014}}</ref>. Kompaniyanıń filmleri baslawshı titrlerinde 20th Century Pictures projektor logotipin hám baslawshı fanfaranı saqlap qaldı, biraq atı 20th Century-Fox dep ózgertildi. Birlesiw juwmaqlanǵannan keyin, Zanuk 20th Century-Fox kompaniyasına járdem beriw ushın jas aktyorlardı jumısqa aldı: Tayron Pauer, Linda Darnell, Karmen Miranda, Don Amiche, Genri Fonda, Djin Tirni, Sonya Xeni hám Betti Greybl. 20th Century-Fox jáne de Elis Fey hám Shirli Templdi jumısqa aldı, olar 1930-jılları studiyanıń bir neshe úlken filmlerinde oynadı<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/1998/film/news/fox-tuner-faye-dies-at-83-1117470631/| bet = Fox tuner Faye dies at 83| avtor = Natale| at = Richard| sáne = 1998-jıl 11-may | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2019-jıl 13-mart }}</ref>. [[Ekinshi jáhán urısı]] waqtında kinoteatrlarǵa barıwshılar sanınıń kóbeyiwi 20th Century-Fox kompaniyasına RKO hám Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyalarınan ozıp, úshinshi eń paydalı kino studiyası bolıwǵa járdem berdi. 1941-jılı Zanuk AQSH Signal korpusında podpolkovnik lawazımına tayınlandı hám AQSH Armiyasınıń oqıw filmlerin islep shıǵarıwdı qadaǵalawǵa jiberildi. Onıń sherigi Uilyam Getc 20th Century-Fox kompaniyasında onıń ornın toltırdı<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8y9K8-ucZAsC&q=william+goetz+took+over+while+zanuck+served+overseas&pg=PA63|title=Memo from Darryl F. Zanuck: The Golden Years at Twentieth Century-Fox}}</ref>. 1942-jılı Spiros Skuras studiyanıń prezidenti lawazımında Kentti almastırdıo.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|p=29|loc=https://books.google.co.uk/books?id=JLCzDgAAQBAJ&pg=PA29#v=onepage}} Kelesi bir neshe jıl ishinde, «Wilson» (1944), «The Razor's Edge» (1946), «Boomerang», «Gentleman's Agreement» (ekewi de 1947), «The Snake Pit» (1948) hám «Pinky» (1949) sıyaqlı filmler menen ereseklerge arnalǵan filmler islep shıǵarıw boyınsha jetiskenlikke eristi. 20th Century-Fox jáne de eń kóp satılǵan kitaplardıń ekranlastırıwına qánigelesti, mısalı, Ben Eyms Uilyamstıń «Leave Her to Heaven» (1945) shıǵarması, bas rolde Djin Tirni oynaǵan, bul 1940-jıllardaǵı 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń kóp tabıs keltirgen filmi boldı. Studiya jáne de Brodvey myuzikllarınıń film versiyaların islep shıǵardı, sonıń ishinde Rodjers hám Xammerstayn filmleri bar, «State Fair» (1945) myuzikliniń film versiyasınan baslap, tek ǵana filmler ushın arnawlı jazǵan jalǵız shıǵarması edi. Urıstan keyin, tamashagóy áste-aqırın uzaqlasıp basladı. 20th Century-Fox óz kinoteatrların sud buyrıǵı menen "ajırasıwǵa« májbúr bolǵansha uslap turdı; olar 1953-jılı Fox National Theaters dep atap bólip shıǵarıldı.{{Sfn|Lev|2013|p=162}} Sol jılı, tamashagóy sanı 1946-jılǵı dárejeniń yarımına túskende, 20th Century-Fox tájiriybeden ótpegen processke táwekel etti. 1952-jıldıń eki kino sensaciyası - úsh proektor arqalı úlken iymek ekrandı toltırıwdı talap etetuǵın Cinerama hám polyarizaciyalanǵan kózáyneklerdi qollanıwdı talap etetuǵın tereń tásir beretuǵın »Natural Vision« 3D ekenin esapqa alıp, 20th Century-Fox studiyasın girewge qoyıp, kózáyneksiz azǵana tereń illyuziya beretuǵın francuz anamorflıq proekciya sistemasınıń huqıqların satıp aldı. Prezident Spiros Skuras oylap tabıwshı Anri Kreten menen shártnama dúzdi, basqa kino studiyaların qurı qaldırıp, 1953-jılı studiyanıń ayrıqsha »The Robe« filminde CinemaScope texnologiyasın engizdi<ref>{{Web deregi| url = https://wahooschools.socs.net/vnews/display.v/SEC/Community%7CWahoo%27s%20Famous%20Sons%3E%3EDarryl%20Zanuck| bet = Zanuck Remembered as a Hollywood Powerhouse| sáne = 2008-jıl 1-mart | jumıs = [[Wahoo, Nebraska|Wahoo School District]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20250116085629/https://wahooschools.socs.net/vnews/display.v/SEC/Community%7CWahoo%27s%20Famous%20Sons%3E%3EDarryl%20Zanuck| arxivsáne = 2025-jıl 16-yanvar }}</ref>. 1953-jılı fevral ayında Zanuk endigiden bılay barlıq 20th Century-Fox filmleri CinemaScope formatında túsiriletuǵının járiyaladı<ref>{{Web deregi| url = http://www.northwestchicagofilmsociety.org/2012/07/16/moving-pictures-that-move-house-of-bamboo-in-cinemascope/| bet = Moving Pictures That Move: House of Bamboo in CinemaScope| sáne = 2012-jıl 16-iyun | jumıs = Northwest Chicago Film Society| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160610113249/http://www.northwestchicagofilmsociety.org/2012/07/16/moving-pictures-that-move-house-of-bamboo-in-cinemascope/| arxivsáne = 2016-jıl 10-iyun }}</ref>. Kinoteatr iyelerin bul jańa processti ornatıwǵa isendiriw ushın, 20th Century-Fox konversiya qárejetlerin tólewge járdem beriwge kelisti (hár ekran ushın shama menen 25,000 dollar); hám jetkilikli ónim bolıwın támiyinlew ushın, 20th Century-Fox CinemaScope texnologiyasın qollanıwdı qálegen básekiles studiyaǵa onı paydalanıw múmkinshiligin berdi. Dáslepki eki CinemaScope filminiń - »The Robe« hám »How to Marry a Millionaire« (ekewi de 1953-jıl) kassalıq tabısın kórip, Warner Bros., MGM, RKO, Universal-International, Columbia, UA, Allied Artists hám [[Walt Disney Studios|Disney]] tez arada bul processti qabıl etti. 1956-jılı 20th Century-Fox Robert Lippertti CinemaScope formatında B kategoriyalı filmler túsiriw ushın sıńar kompaniya - Regal Pictures, keyinirek Associated Producers Incorporated dúziwge baǵdarladı (biraq »RegalScope« dep ataldı). 20th Century-Fox CinemaScope processin qollanıp »Carousel« hám »The King and I« (ekewi de 1956-jıl) sıyaqlı jańa myuzikller islep shıǵardı. CinemaScope kórermen sanınıń qısqa múddetli ósiwine alıp keldi, biraq 1956-jılǵa kelip sanlar jáne tómenley basladı.{{Sfn|Watson|2015|p=290}}<ref>{{Web deregi | url = http://www.davidbordwell.net/books/poetics_10cinemascope.pdf| bet = 'The Modern Miracle You See Without Glasses' – CinemaScope: 1953–1954: 'Twentieth Century-Fox presents A CinemaScope Production': 1953–1954 (Films made in CinemaScope from 1953 to 1956)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130430113332/http://www.davidbordwell.net/books/poetics_10cinemascope.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 30-aprel | jumıs = David Bordwell| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}</ref> Sol jılı Derril Zanuk óndiris basshısı lawazımınan ketiwin járiyaladı. Zanuk Parijge kóship, ǵárezsiz prodyuser sıpatında jumıs basladı hám kóp jıllar dawamında AQShta siyrek boldı. === Óndiris hám finanslıq mashqalalar === [[Fayl:20th_Century_Fox_logo.svg|oñğa|nobaý|1986-jıldan 2020-jılǵa shekem 20th Century Fox retinde qollanılǵan logotip.]] Zanuktı almastırǵan prodyuser Baddi Adler bir jıldan soń qaytıs boldı.{{Sfn|Harris|2011|p=1900}} Prezident Spiros Skuras bir qatar óndiris basshıların alıp keldi, biraq olardıń hesh biri Zanuk jetken jetiskenlikke erise almadı. 1960-jıllardıń basına kelip, 20th Century-Fox qıyınshılıqqa ushıradı. »Kleopatra"nıń (1963) jańa versiyasınıń óndirisi 1959-jılı Djoan Kollinz bas rolde baslandı. Járiya etiw usılı sıpatında, prodyuser Uolter Vanger Elizabet Teylorǵa, eger ol bas roldi oynasa, 1 million dollar usındı;<ref name="Kamp" /> ol kelisti hám «Kleopatra» filminiń qárejetleri óse basladı. Richard Bertonnıń Teylor menen syomka maydanındaǵı romanı medianıń dıqqat orayında boldı. Biraq, Skurastıń ózimshil qálewleri hám film óndirisindegi tájiriybesiz mikrobasqarıwı «Kleopatra» filminiń óndirisin tezletiwge hesh qanday tásir etpedi. Usı waqıtta, 20th Century-Fox kompaniyasın qutqarıw ushın tez payda alıw maqsetinde Keri Grant xitiniń - «Meniń súyikli hayalım» (1940) filminiń jańa versiyası tez arada óndiriske kirgizildi. «Bir nárse bolıwı kerek» dep atalǵan romantikalıq komediya 1950-jıllardaǵı 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń tabıslı juldızı [[Marilyn Monroe|Merilin Monronı]] Din Martin hám rejissyor Djordj Kyukor menen birgelikte túsirdi. Mashqalalı Monro kún sayın keshigiwlerge sebep boldı, hám bul tez arada qımbat qátege aylandı. «Kleopatra» filminiń byudjeti 10 million dollardan asıp, nátiyjesinde 40 million dollarǵa jaqınlasqanda, 20th Century-Fox qarjı jıynaw ushın 1961-jılı óziniń artqı maydanshasın (házirgi Century City ornı) Alcoa kompaniyasına sattı. Monro filminiń scenariyin bir neshe hápte qayta jazıwdan keyin hám kóbinese rejissyor Djordj Kyukordıń túsiriw usılları sebepli, sonıń menen birge Monronıń sozılmalı sinusiti sebepli, progress bolmaǵannan soń, Monro «Bir nárse bolıwı kerek» filminen bosatıldı[1] hám eki aydan soń ol óli tabıldı. 20th Century-Fox hújjetlerine muwapıq, ol bir neshe hápteden soń ulıwma qunı 1 million dollar bolǵan eki filmlik kelisim ushın qayta jumısqa alınǵan, 500,000 dollar «Bir nárse bolıwı kerek» filmin pitkeriw ushın (qosımsha sıylıq penen) hám jáne 500,000 dollar «Qanday ketiw jolı» filmi ushın. Elizabet Teylordıń «Kleopatra» maydanshasındaǵı buzıwshı húkimdarlıǵı 1960-jıldan 1962-jılǵa shekem dawam etti, 20th Century-Fox kompaniyasınıń úsh basshısı 1962-jıldıń iyun ayında onı jumıstan bosatıw ushın [[Rim|Rimge]] barǵan bolsa da. Olar rejissyor Djozef L. Mankevichtiń izbe-izliksiz túsirgenin hám tek intererlerdi ǵana túsirgenin bildi, sonlıqtan 20th Century-Fox Teylorǵa jáne bir neshe hápte túsiriwge ruqsat beriwge májbúr boldı. Usı waqıt ishinde, 1962-jıldıń jazında, Fox ósip baratırǵan shıǵınlardı qaplaw ushın Djeyn Mensfild qosıp alǵanda, derlik barlıq shártnamalı juldızların bosattı.{{Sfn|Ferruccio|2010|p=117}}{{Sfn|Strait|1992|p=86}} Kestede az ǵana film bolǵanlıqtan, Skouras Zanukktıń úlken byudjetli urıs epopeyası «Eń uzaq kún» (1962) di tez arada shıǵarıwdı qáledi. Bul film 1944-jılı 6-iyunde bolǵan Normandiyaǵa Awqamlaslardıń basıp kiriwiniń dál súwretlengen hám xalıqaralıq úlken aktyorlar quramı menen túsirilgen film edi. Ol bunı tez pul tabıwdıń jáne bir deregi sıpatında kórdi. Bul 20th Century-Fox kompaniyasınıń eń iri akcioneri Zanuktı qapa etti. Onıń ushın «Eń uzaq kún» kóp jıllar dawamında óndiriwdi qálegen súyikli jumısı edi. «Something's Got to Give» filminiń Monrossız alǵa ilgeriley almaytuǵını anıq bolǵannan keyin (Martin basqa hesh kim menen islesiwden bas tarttı), Skouras sońında onı qayta jumısqa alıwdıń sózsiz ekenin túsindi. Biraq túsiriw jumısları qayta baslanıwına bir neshe kún qalǵanda, ol Los-Andjelestegi úyinde óli tabıldı hám súwretke alıw «Move Over, Darling» degen at penen, bas rollerde Doris Dey hám Djeyms Garner menen qayta baslandı. 1963-jılı shıqqan bul film úlken tabısqa eristi<ref>{{Web deregi| url = http://www.dorisday.net/move-over-darling/| bet = Move Over, Darling| sáne = 2015-jıl 25-iyul | jumıs = Doris Day| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160421043026/http://www.dorisday.net/move-over-darling/| arxivsáne = 2016-jıl 21-aprel }}</ref>. «Something's Got to Give» ten túsirilgen pitpegen saxnalar 40 jılǵa jaqın waqıt saqlanıp turdı. «Eń uzaq kún» B-kategoriyalı film sıyaqlı asıǵıs túrde shıǵarılmastan, Zanuktıń baqlawı astında súyispenshilik penen hám itibar menen islep shıǵarıldı. Ol aqırında úsh saatlıq uzınlıqta shıǵarıldı hám jaqsı qabıl etildi. Keyingi direktorlar keńesi jıynalısında Zanuk segiz saat sóyledi, direktorlardı Skourastıń kompaniyanı durıs basqara almay atırǵanına hám óziniń jalǵız múmkin bolǵan miyrasxor ekenine isendirdi. Zanuk baslıq etip tayınlandı, sońınan óz ulı Richard Zanuktı prezident etip belgiledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3670633/The-Napoleon-of-Sunset-Boulevard.html| bet = The Napoleon of Sunset Boulevard| arxivurl = https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3670633/The-Napoleon-of-Sunset-Boulevard.html| arxivsáne = 2022-jıl 10-yanvar | avtor = Preston| at = John| sáne = 2008-jıl 20-yanvar | jumıs = [[The Daily Telegraph]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}</ref>. Bul jańa basqarıw toparı «Kleopatra» filmin qolǵa alıp, onı tez pitkerdi, studiyanı japtı, pul únemlew ushın barlıq xızmetkerlerdi jumıstan bosattı, uzaq jıllar dawam etken Movietone Newsreel di toqtattı (onıń arxivleri házir Fox News ke tiyisli) hám 20th Century-Fox tı jáne bir iri studiyaǵa aylandırǵan arzan, keń kólemde qızıǵıwshılıq tuwdırǵan bir qatar filmler islep shıǵardı. Studiyanıń abırayın qutqarǵan nárse «Muzıka sazı» (1965)<ref>{{Web deregi | url = http://herocomplex.latimes.com/uncategorized/richard-d-zanuck-a-hollywood-legend-too-busy-to-look-back/| bet = Richard D. Zanuck, a Hollywood legend too busy for nostalgia| sáne = 2010-jıl 13-aprel | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}</ref> filminiń úlken jetiskenlikke erisiwi boldı. Bul film qımbat hám jaqsı islep shıǵarılǵan, joqarı bahalanǵan Rodjers hám Xammersteynniń Brodvey myuzikliniń ekranlastırılıwı edi. Ol kinoteatrlarda ádewir tabısqa eristi hám bes [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] sıylıǵın, sonıń ishinde Eń jaqsı rejissyor (Robert Uayz) hám Jıldıń eń jaqsı filmi sıylıqların jeńip aldı. 20th Century-Fox sonday-aq on jıllıqta eki úlken ilimiy-fantastikalıq xit filmlerin shıǵardı: «Fantastikalıq sayaxat» (1966) hám dáslepki «Maymıllar planetası» (1968), onıń bas rollerinde Charlton Xeston, Kim Xanter hám Roddi MakDouell oynadı. «Fantastikalıq sayaxat» CinemaScope formatında túsirilgen sońǵı film boldı; studiya bul formattı basqa jerlerde Panavision linzaları qollanılıp atırǵan waqıtta da saqlap qalǵan edi. Zanuk 1971-jılǵa shekem baslıq lawazımında qaldı, biraq onıń sońǵı jıllarında bir neshe qımbat sátsiz filmleri boldı, nátiyjede 20th Century-Fox 1969-jıldan 1971-jılǵa shekem zıyan kórdi. Onıń ornınan alınıwı hám ornına Dennis Stanfilldiń baslıq etip tayınlanıwınan keyin, belgisiz bir dáwirden soń, jańa basqarıw 20th Century-Fox tı jáne alǵa ilgerletti. Prezident Gordon T. Stulberg hám óndiris baslıǵı Alan Ladd kishiniń basshılıǵında 20th Century-Fox filmleri házirgi auditoriya menen baylanıs ornattı. Direktorlar keńesiniń baslıǵı Dennis Stanfill paydanı kurort múlklerin, salqın ishimlikler quyıw zavodların, Avstraliya kinoteatrların hám basqa da múlklerdi satıp alıwǵa jumsadı, bul arqalı film islep shıǵarıwdıń gúlleniw-yamasa-qulaw ciklin teńlestiriw ushın jetkilikli dárejede diversifikaciya jasawǵa urındı. Keleshektegi film óndirisi úlgisin aldın ala kórsetip, 1973-jıldıń aqırında 20th Century-Fox, Warner Bros. penen birgelikte prodyuser Irvin Allenniń barlıq juldızları qatnasqan «Jalınlaǵan minara» (1974)<ref>{{Web deregi | url = http://awardswatch.com/predictions/best-supporting-studio-warner-bros-pictures-track-record-in-the-best-supporting-actor-category/| bet = Best Supporting Studio: Warner Bros. Pictures' Track Record in the Best Supporting Actor Category| avtor = Anderson| at = Erik| sáne = 2013-jıl 28-sentyabr | jumıs = Awards Watch| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}</ref> blokbasterin birge islep shıǵarıw ushın kúsh birlestirdi. Eki studiya da janıp atırǵan kóp qabatlı imaratlar haqqındaǵı kitaplardıń huqıqlarına iye bolıp shıqtı. Allen eki studiyanıń basshıları menen ushırasıwdı talap etti hám 20th Century-Fox álleqashan óz múlki menen aldıǵa shıqqanın, básekiles filmler túsiriwdiń kásiplik ózin-ózi joq qılıw bolatuǵının bildirdi. Solay etip, birinshi birlesken studiya kelisimi dúzildi. Házir bul ádettegi nárse bolıp kórinse de, 1970-jıllardıń basında bul qáwipli, biraq revolyuciyalıq ideya edi, ol pútkil dúnya boyınsha ishki hám xalıqaralıq kinoteatrlarda úlken tabıs alıp keldi. 20th Century-Fox tıń tabısı sol waqıtqa shekem islep shıǵarılǵan eń paydalı film «Juldızlar urısı» (1977) nı qollap-quwatlaw arqalı jańa biyikliklerge jetti. Filmniń burın bolmaǵan tabısı nátiyjesinde aytarlıqtay finanslıq payda alındı: 1976-jıldıń iyun ayında 6 dollar bolǵan akciya bahası «Juldızlar urısı» shıqqannan keyin tórt ese kóbeyip, 27 dollarǵa jetti; 1976-jılǵı 195 million dollar tabıs 1977-jılı 301 million dollarǵa kóterildi.{{Sfn|Solomon|2002|pp=19–20}} === Marvin Devis hám Rupert Merdok === [[Fayl:Foxplazafromolympicblvd.jpg|alt=|nobaý| Fox Plaza, 1987-jılı pitkerilgen Century City bas keńsesi]] Finanslıq turaqlılıq penen birge jańa iyeler keldi, 20 ásir Fox 1981-jılı 8-iyunda 720 million dollarǵa investorlar Mark Rich hám Marvin Deviske satıldı. 20th Century-Fox tıń aktivlerine Pebble Beach Golf Links, Aspen Skiing Company hám Century City de jaylasqan múlk kiretuǵın edi, onda Devis Fox Plaza nı qurıp, eki márte sattı. 1982-jılı kompaniya video oyın industriyasınan payda tabıwǵa urınıw maqsetinde kompaniyanıń birinshi video oyın bólimin, Fox Video Games ti dúzdi. Bul bólim konsol hám kompyuterler ushın kartridjlerdi «Ásirdiń oyınları» uranı menen satıw ushın dúzilgen edi, biraq 1983-jılǵı video oyınlar krizisi sebepli bul bólim sátsizlikke ushıradı<ref name=":3">{{Cite news|last1=Harmetz|first1=Aljean|last2=Times|first2=Special To the New York| sáne =1982-07-01|title=VIDEO GAMES TO TO HOLLYWOOD| til =en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1982/07/01/business/video-games-to-to-hollywood.html|access-date=2023-10-02|issn=0362-4331}}</ref>. 1984-jılǵa kelip, Rich sudtan qashtı, yaǵnıy AQSH federal prokurorları tárepinen salıq tólewden taysalıw, reket hám Iran tutqınlıq krizisi waqtında Iran menen nızamsız sawda islew ayıpları qoyılǵannan keyin Shveycariyaǵa qashıp ketti. Richtiń aktivleri AQSH hákimiyatı tárepinen muzlatıldı. 1984-jılı Marvin Devis Mark Richtiń 20-ásir Fox Film Corporation daǵı 50% úlesin belgisiz muǵdarǵa, aytıwlarǵa qaraǵanda 116 million dollarǵa satıp aldı.<ref name="Hayes" /> Devis bul úlesti 1985-jıldıń mart ayında Rupert Merdoktıń News Corporation ına 250 million dollarǵa sattı. Keyinirek Devis Merdok penen Djon Klugtıń Metromedia televizion stanciyaların satıp alıw boyınsha kelisimnen bas tarttı. Merdok jalǵız ózi alǵa barıp, stanciyalardı satıp aldı, hám keyinirek Devistiń 20-ásir Fox taǵı qalǵan úlesin 325 million dollarǵa satıp aldı. 1985-jıldan baslap, brend atındaǵı defis birotala alıp taslandı, 20th Century-Fox tan 20th Century Fox qa ózgertildi.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|p=29|loc=https://books.google.co.uk/books?id=JLCzDgAAQBAJ&pg=PA537#v=onepage}} 20th Century-Fox tıń Metromedia nıń televizion aktivlerin, burınǵı tarqatılǵan DuMont tarmaǵınıń stanciyaların satıp alıwın FCC tárepinen maqullaw ushın, Merdok AQSH puqarası bolıwı kerek edi. Ol bunı 1985-jılı isledi, al 1986-jılı jańa Fox Broadcasting Company efirge shıqtı. Kelesi 20 jıl dawamında tarmaq hám iyelik etilgen stanciyalar toparı keńeyip, News Corporation ushın ayrıqsha paydalı boldı. Keyin 1993-jılı 20th Century Fox X-Men superqaharmanlarınıń huqıqların satıp aldı, al Fantastic Four 1998-jılı satıp alındı. Sońınan Brayan Singer dáslepki filmge hám ekinshi filmge rejissyorlıq etti, al Brett Ratner dáslepki trilogiyanıń úshinshi filmine rejissyorlıq etiw ushın jumısqa alındı. 1994-jılı 20th Century Fox tórt jańa bólim dúzdi: Fox Searchlight Pictures, Fox Family Films, Fox Animation Studios hám Fox 2000 Pictures. Fox Searchlight arnawlı hám ǵárezsiz film bazarında qánigelesetuǵın edi, The Samuel Goldwyn Company daǵı óndiris prezidenti bolǵan Tomas Rotman jańa studiyanı basqarıw ushın shaqırıldı. Kóp ótpey oǵan Rotman tiykarın salıwshı prezident sıpatında atı berildi.{{Sfn|Tzioumakis|2013|pp=135}}<ref name="BW6">{{Web deregi | url = http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/person.asp?personId=1498356&privcapId=6441777&previousCapId=91031&previousTitle=NEWS%20CORP-CLASS%20B| bet = Executive Profile: Thomas E. Rothman| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100518133545/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/person.asp?personId=1498356&privcapId=6441777&previousCapId=91031&previousTitle=NEWS%20CORP-CLASS%20B| arxivsáne = 2010-jıl 18-may | qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}</ref> Fox Family Films Djon Matoian basshılıǵında shańaraqlarǵa baǵdarlanǵan filmler islep shıǵarıw wazıypasın aldı. Fox Animation Studios 1994-jıl 9-avgustta dúzildi, ol Uolt Disney Renessansında tabısqa erisken Walt Disney Feature Animation menen básekilesiw ushın jobalastırılǵan edi. Qıyınshılıq kórip atırǵan Sullivan Bluth Studios nıń Don Blut hám Geri Goldman jańa 100 million dollarlıq animaciya studiyasın basqarıw ushın tayınlandı. Fox 2000 Pictures xızmet kórsetilmegen auditoriya toparlarına baǵdarlanǵan ortasha byudjetli filmlerge qánigelesiw ushın dúzildi, Laura Ziskin prezident etip alıp kelindi. 1997-jıldıń avgust ayında, Fox tıń Los-Andjelestegi vizual effektler kompaniyası VIFX, Blue Sky Studios tıń kópshilik úlesin satıp alıp, jańa vizual effektler hám animaciya kompaniyasın dúzdi, ol waqıtsha «Blue Sky/VIFX» dep ataldı<ref name=":1">{{Cite news|url=https://variety.com/1997/film/news/imaginative-pix-takes-interest-in-blue-sky-1116678868/|title=Imaginative Pix takes interest in Blue Sky| sáne =August 27, 1997|work=Variety|access-date=April 11, 2022}}</ref>. Blue Sky burın MTV Films tıń birinshi filmi «Joe's Apartment» tıń personaj animaciyasın islegen edi. Studiyanıń keńeyiwinen keyin, Blue Sky «Alien Resurrection», «A Simple Wish», «Mouse Hunt», «Star Trek: Insurrection» hám «Fight Club» filmleri ushın personaj animaciyasın islep shıǵardı<ref name="ArtOfBlueSky">{{Cite book|title=The Art of Blue Sky Studios|date=2014|last1=Friedman|first1=Jake S.}}</ref>. VIFX keyinirek, 1999-jıldıń mart ayında, basqa VFX studiyası Rhythm and Hues Studios ǵa satıldı<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/1999/digital/news/fox-to-sell-visual-f-x-division-to-r-h-1117491896/| bet = Fox to sell visual F/X division to R&H| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219010257/https://variety.com/1999/digital/news/fox-to-sell-visual-f-x-division-to-r-h-1117491896/| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Graser| at = Marc| sáne = 1999-jıl 3-mart | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}</ref>. Blue Sky tıń tiykarın salıwshısı Kris Vedjdiń aytıwınsha, 2000-jılǵa kelip Fox ulıwma vizual effektler industriyasındaǵı finanslıq qıyınshılıqlar sebepli Blue Sky dı da satıwdı qarastırǵan. 1998-jıldıń fevral ayında, Fox Animation Studios tıń birinshi filmi «Anastasia» nıń tabısınan keyin, Fox Family Films óz atın Fox Animation Studios qa ózgertti hám tikkeley túsiriletuǵın filmler óndirisin toqtattı, bul basqa óndiris bólimleri tárepinen qolǵa alınatuǵın boldı. Haqıyqıy Fox Animation Studios burınǵı Fox Family Films tıń bir bólimine aylanıp, Feniks studiyası dep ataldı. Biraq, Los-Andjelestegi Fox Animation Studios 1998 hám 1999-jıllar aralıǵında 20th Century Fox Animation dep qayta ataldı. Feniks studiyası finanslıq mashqalalarǵa ushırap, aqıbetinde Fox «filmlerdi kóbirek nátiyjeli islep shıǵarıw» ushın Feniks studiyasında isleytuǵın shama menen 380 adamnıń 300 in jumıstan bosattı<ref>{{Web deregi | url = https://www.awn.com/animationworld/conversation-new-don-bluth| bet = A Conversation With The New Don Bluth| avtor = Lauria| at = Larry| baspaxana = [[Animation World Network]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}</ref>. «Titan A.E.» filminiń kassada áwmetsizlikke ushırawınan keyin, Fox Animation Studios 2000-jıldıń 26-iyun kúni jabıldı. Olardıń sońǵı islenbey qalǵan filmi Ueyn Barloudıń súwretlengen romanı «Barlowe's Inferno» nıń ekranlastırıwı bolıp, ol tolıǵı menen kompyuter animaciyası menen isleniwi kerek edi<ref>{{Web deregi | url = http://content.usatoday.com/communities/gamehunters/post/2010/02/concept-artist-wayne-barlowe-on-dantes-inferno-hell-and-video-games/1| bet = Concept artist Wayne Barlowe on 'Dante's Inferno', Hell and video games| avtor = Snider| at = Mike| sáne = 2010-jıl 9-fevral | qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}</ref>. Olar islep shıǵarıwı múmkin bolǵan jáne bir film - Stiv Edekerk rejissyorlıǵındaǵı ereseklerge arnalǵan animaciyalıq film «The Little Beauty King» bolıp, ol Disney diń Renessans dáwirindegi filmleriniń parodiyası bolıwı kerek edi. Bul «Shrek» (2001) filminen aldın islengen bolar edi<ref>{{Web deregi | url = https://sites.google.com/site/steveoedekerkinfo/animation/the-little-beauty-king| bet = The Little Beauty King - Oedekerk Report - Unofficial fan site of director, producer, writer Steve Oedekerk| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220210140645/https://sites.google.com/site/steveoedekerkinfo/animation/the-little-beauty-king| arxivsáne = 2022-jıl 10-fevral | avtor = Snider| at = Mike| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}</ref>. Kris Uedj, film prodyuseri Lori Forte hám Fox Animation kompaniyasınıń basshısı Kris Meledandri Fox ke «Ice Age» atlı komediyalıq filmniń scenariyin usındı<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2008/film/features/fox-animation-soars-under-blue-sky-1117984996/| bet = Fox animation soars under Blue Sky| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170628130716/https://variety.com/2008/film/features/fox-animation-soars-under-blue-sky-1117984996/| arxivsáne = 2017-jıl 28-iyun | avtor = Fritz| at = Ben| sáne = 2008-jıl 2-may | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2022-jıl 10-fevral }}</ref>. Studiya basshılıǵı xızmetkerlerge tolıq metrajlı filmler ústinde jumıs islewdi dawam ettiriw wádesi menen qalǵan akciyaları menen opcionların Fox ke satıwǵa basım jasadı. Studiya Uayt-Pleyns qalasına (Nyu-York shtatı) kóshti hám «Ice Age» filmi ústinde jumıstı basladı. Film pitken waqıtta, Fox kompaniyası filmge isenimi az bolǵanlıqtan, onıń prokatta áwmetsizlikke ushırawınan qorqtı. Fox óndiris xızmetkerleriniń yarımın jumıstan bosattı hám film menen studiyaǵa satıp alıwshı tabıwǵa nátiyjesiz háreket etti. Bunıń ornına, «Ice Age» 2002-jıldıń 15-mart kúni Fox tárepinen 20th Century Fox Animation menen birgelikte shıǵarıldı hám sınshılar hám kommerciyalıq jaqtan úlken tabısqa eristi, 2003-jılǵı 75-Oskar sıylıqları saltanatında Eń jaqsı animaciyalıq film nominaciyasına usınıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003| bet = The 75th Academy Awards, 2003| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180417092738/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2003| arxivsáne = 2018-jıl 17-aprel | sáne = 2014-jıl 5-oktyabr | baspaxana = Academy of Motion Picture Arts and Sciences| qaralǵan sáne = 2018-jıl 10-iyun }}</ref>. «Ice Age» franshizaǵa aylanıp, Blue Sky studiyasın tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıwǵa hám animaciya tarawında ataqlı atqa aylanıwına túrtki boldı. [[Fayl:Foxstudios.jpg|solğa|nobaý|2005-jılı Fox Broadcasting Company-dıń Los-Andjelestegi studiyaları]] 2000-jıldan 2010-jılǵa shekem 20th Century Fox kompaniyası MGM/UA shıǵarǵan filmlerdiń xalıqaralıq distribyutorı boldı. 1980-jılları 20th Century Fox – CBS penen birlesken CBS/Fox Video kárxanası arqalı – ayırım UA filmlerin video formatında tarqatqan edi; solay etip UA video tarqatıw ushın qaytadan 20th Century Fox ke qayttı. 20th Century Fox jáne de kishi ǵárezsiz film kompaniyalarınıń filmlerin tarqatıw arqalı payda tabadı. 2006-jılı 20th Century Fox kompaniyası Bad Hat Harry Productions penen bolǵan 5 jıllıq óndiris kelisimin toqtattı, sebebi Brayan Singer «X-Men: The Last Stand» filminen ketip, Warner Bros. Pictures ushın «Superman Returns» (2006) filmin rejissyorlawǵa ketti, keyin ol 2011-jılı baslanǵan prikvel trilogiyasınıń birinshi filmin prodyuserlaw hám ekinshi filmin rejissyorlaw ushın qaytıp keldi. 2006-jıldıń aqırında Fox Searchlight basshısı Piter Rays hám bas operaciyalıq direktor Djon Xegemannıń basshılıǵında Fox Atomic shólkemlestirildi<ref name="omd">{{Cite news|last1=Walsh|first1=Mark| sáne =July 20, 2006|title=Fox Atomic Unveils Broadband Site|work=Online Media Daily|url=https://www.mediapost.com/publications/article/45787/fox-atomic-unveils-broadband-site.html|access-date=August 8, 2019}}</ref>. Ol Fox Filmed Entertainment qaramaǵındaǵı sıńar óndiris bólimi sıpatında jumıs basladı. 2008-jıldıń basında, Xegeman New Regency Productions kompaniyasına ótkende, Atomic kompaniyasınıń marketing bólimi Fox Searchlight hám 20th Century Fox ke ótkerildi. Debbi Libling prezident bolıp tayınlandı. Eki ortasha tabıslı film hám basqa filmlerdiń sátsizliginen soń, bólim 2009-jıldıń aprel ayında jabıldı. Atomic markası astında óndirilip atırǵan hám post-produkciya basqıshındaǵı qalǵan filmler 20th Century Fox hám Fox Spotlight ke ótkerildi, olarǵa Libling basshılıq etti<ref name="rtr">{{Cite news|last1=Kilday|first1=Gregg|last2=Fernandez|first2=Jay A.|date=April 20, 2009|title=Fox shutting down youth-focused film unit|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.reuters.com/article/us-fox-idUSTRE53K0HE20090421|access-date=June 24, 2019}}</ref>. 2008-jılı 20th Century Fox Aziyadaǵı sıńar kompaniyası, News Corporation menshigindegi STAR TV menen birlesken kárxana Fox STAR Studios tı dúzgenin járiyaladı. Fox STAR dáslep Bollivud bazarı ushın filmler islep baslap, keyin bir neshe Aziya bazarlarına keńeyetuǵını xabar etildi<ref>{{Web deregi | url = http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2008/09/fox-sets-asian.html| bet = Fox sets Asian movie venture| sáne = 2008-jıl 10-sentyabr | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel }}</ref>. Sol jılı 20th Century Fox Fox International Productions ti basladı, biraq bul bólim 2017-jılı jabıldı<ref name="hwr1">{{Cite news|last=Siegel|first=Tatiana| sáne =April 13, 2015|title=Sanford Panitch Leaving Fox for Top Post at Sony|magazine=The Hollywood Reporter}}</ref>. Chernin Entertainment kompaniyası Piter Chernin tárepinen 2009-jılı 20th Century Fox tıń sol waqıttaǵı bas kompaniyası News Corporation nıń prezidenti lawazımınan ketkennen keyin dúzildi. Chernin Entertainment tıń bes jıllıq birinshi qarar shártnaması film hám televidenie tarawları boyınsha 20th Century Fox hám 20th Century Fox TV menen 2009-jılı qol qoyıldı. === 21st Century Fox dáwiri === 2012-jıl 28-iyunda Rupert Merdok News Corporation kompaniyasınıń baspa hám mediaǵa baǵdarlanǵan eki kompaniyaǵa bólinetuǵının járiyaladı: jańa News Corporation hám Fox Entertainment Group hám 20th Century Fox tı basqaratuǵın 21st Century Fox. Merdok jańa kompaniyanıń atın 20th Century Fox miyrasın saqlaw usılı dep esapladı<ref name="verge-21stlogo">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/5/9/4316444/21st-century-fox-logo-revealed-by-rupert-murdoch| bet = 21st Century Fox logo unveiled ahead of News Corp split| avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2013-jıl 9-may | jumıs = [[The Verge]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 9-may }}</ref><ref name="GuardianLogo">{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/media/2013/jun/18/rupert-murdoch-split-empire-news-corp| bet = Rupert Murdoch splits empire but keeps faith in tomorrow's newspapers| avtor = Rushe| at = Dominic| sáne = 2013-jıl 18-iyun | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 18-iyun }}</ref>. Fox Stage Productions 2013-jıldıń iyun ayında dúzildi. Sol jıldıń avgust ayında 20th Century Fox úsh prodyuser menen teatr tarawında birlesken kárxana dúzdi, olar film hám teatr prodyuserleri Kevin Makkollum, Djon Devis hám Tom Makgrat edi<ref name="vty-cox">{{Cite news|last=Cox|first=Gordon| sáne =August 8, 2013|title=Kevin McCollum: Fox Finds Its Stage Coach|work=Variety|url=https://variety.com/2013/film/news/kevin-mccollum-fox-finds-its-stage-coach-1200575611/|access-date=March 28, 2019}}</ref>. 2017-jıldıń 20-sentyabrinde Locksmith Animation 20th Century Fox penen kóp jıllıq óndiris kelisimin dúzdi, oǵan muwapıq 20th Century Fox Animation brendi tiykarında Locksmith tıń filmlerin tarqatatuǵın boldı, Locksmith hár 12-18 ay sayın bir film shıǵarıwdı maqset etti. Bul kelisim Blue Sky dıń ónimin arttırıw hám házirgi Universal Pictures iyeliginde bolǵan hám tarqatatuǵın DreamWorks Animation filmlerin joǵaltıwdıń ornın toltırıw ushın dúzilgen edi<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2017/film/news/fox-locksmith-animation-ink-multi-year-production-development-deal-exclusive-1202563541/| bet = Fox, Locksmith Animation Ink Multi-Year Production, Development Deal| avtor = Lang| at = Brent| sáne = 2017-jıl 20-sentyabr | jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2018-jıl 15-fevral }}</ref>. Bul óndiris kompaniyası astında shıǵarılǵan birinshi film «Ron's Gone Wrong» boldı, ol 2021-jıldıń 22-oktyabrinde 20th Century Studios tárepinen shıǵarıldı hám studiyanıń jalǵız shıǵarǵan filmi boldı. «Avatar» hám «The Jungle Book» filmleri ústinde islegen VFX kompaniyası Technoprops 2017-jıldıń aprel ayında Fox VFX Lab sıpatında jumıs islew ushın satıp alındı. Technoprops tıń tiykarın salıwshısı Glenn Derri kompaniyanı vizual effektler boyınsha vice-prezident retinde basqarıwdı dawam etti hám VFX prezidenti Djerard Bevan hám Djon Kilkenniyge esap berdi<ref>{{Cite news|last=Giardina|first=Carolyn| sáne =April 6, 2017|title=Fox Acquires Virtual Production Firm Technoprops|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/fox-acquires-virtual-production-firm-technoprops-991788/|access-date=April 11, 2022}}</ref>. 2017-jıldıń 30-oktyabrinde Vanessa Morrison jańadan dúzilgen 20th Century Fox bólimi Fox Family niń prezidenti etip tayınlandı hám 20th Century Fox tıń baslıǵı & bas atqarıwshı direktorı hám vice-baslıǵına esap berdi. Shańaraqlıq bólim jas kinotamashagóyler hám olardıń ata-analarına arnalǵan animaciyalıq filmler hám janlı háreketli elementleri bar filmlerdi rawajlandıradı. Sonıń menen birge, bólim studiyanıń shańaraqlıq animaciyalıq televidenie biznesin baqlaydı, ol bar film múlkleri tiykarında bayram televizion baǵdarlamaların islep shıǵaradı hám televizion showlarınıń tolıq metrajlı film versiyaların baqlaydı<ref name="Variety">{{Cite news|last=Lang|first=Brent|date=October 30, 2017|title=Vanessa Morrison Named Head of Fox Family in Animation Division Overhaul|url=https://variety.com/2017/film/news/fox-vanessa-morrison-1202602371/|access-date=March 26, 2019}}</ref>. Fox Animation da Morrisonnıń ornına Andrea Miloro hám Robert Berd 20th Century Fox Animation nıń birlesken prezidentleri etip tayınlandı<ref>{{Cite news|last=Kilday|first=Gregg|date=October 30, 2017|title=Fox Animation Names Andrea Miloro, Robert Baird Co-Presidents|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/fox-animation-names-andrea-miloro-robert-baird-presidents-1052996/|access-date=April 11, 2022}}</ref>. 20th Century Fox Malayziyada Genting Malaysia Bhd tárepinen qurılıp atırǵan 20th Century Fox World tematikalıq parkiniń licenziyalıq kelisimi boyınsha defolt xabarlamasın berdi. 2018-jıldıń noyabr ayında Genting Malaysia juwap retinde arza berdi hám jaqın arada bas kompaniya bolatuǵın The Walt Disney Company dı da qostı<ref>{{Cite news|last=Stempel|first=Jonathan|date=November 27, 2018|title=Disney, Fox deny claims in $1 billion Malaysia theme park lawsuit|url=https://www.reuters.com/article/us-fox-disney-genting-malaysia/disney-fox-deny-claims-in-1-billion-malaysia-theme-park-lawsuit-idUSKCN1NW2FH|access-date=March 25, 2019}}</ref>. === Disney tárepinen satıp alınıwı === 2017-jıldıń 14-dekabrinde Disney 21st Century Fox tıń kópshilik bólimin, sonıń ishinde 20th Century Fox tı 52.4 milliard dollarǵa satıp alıw jobasın járiyaladı<ref>{{Cite news|last=Snider|first=Mike|date=December 14, 2017|title=Disney to buy key 21st Century Fox assets for $52.4 billion|url=https://www.usatoday.com/story/money/business/2017/12/14/disney-21st-century-fox/945309001/|access-date=August 13, 2019}}</ref>. Comcast (NBCUniversal dıń iyesi) tárepinen 65 milliard dollar usınılǵannan keyin, Disney 71.3 milliard dollar menen qarsı usınıs berdi<ref name="Comcast bid update">{{Cite news|date=June 13, 2018|title=Comcast bids $65 billion for 21st Century Fox assets, topping Disney|url=https://www.cnbc.com/2018/06/13/comcast-bids-65-billion-for-21st-century-fox-assets.html|access-date=June 13, 2018}}</ref>. 2018-jıldıń 19-iyulinde Comcast Sky plc hám Sky UK paydasına 21st Century Fox ushın gúresten shıqtı. Segiz kúnnen soń, Disney hám 21st Century Fox akcionerleri eki kompaniya arasındaǵı birlesiwdi maqulladı<ref name="Approval"/>. Kelisim 2019-jıldıń 20-martında juwmaqlansa da<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/02/disney-fox-deal-nears-finish-line-progress-in-brazil-mexico-1202565767/| bet = Disney-Fox Deal Nears Final Approval After Progress In Brazil And Mexico| avtor = Hayes| at = Dade| sáne = 2019-jıl 27-fevral | jumıs = Deadline Hollywood| qaralǵan sáne = 2019-jıl 27-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/03/disney-sets-march-20-closing-date-for-21st-century-fox-acquisition-1202574146/| bet = Disney Sets March 20 Closing Date For 21st Century Fox Acquisition| avtor = Petski| at = Denise| sáne = 2019-jıl 12-mart | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-mart }}</ref>, 20th Century Fox Berbanktegi Walt Disney Studios qa kóshiwdi rejelestirmedi, al Los-Andjelestiń Century City rayonındaǵı Fox Studio Lot taǵı óz shtab-kvartirasın saqlap qaldı, ol házirgi waqıtta Disney ge 21st Century Fox tıń huqıqıy miyrasxorı Fox Corporation tárepinen jeti jılǵa ijaraǵa berilgen<ref name="vty3">{{Cite news|last=Holloway|first=Daniel| sáne =December 14, 2017|title=Disney to Lease Fox Lot for Seven Years (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2017/biz/news/disney-fox-lot-1202641181/|access-date=May 3, 2019}}</ref>. Birlesiwden keyingi aylarda 20th Century Fox tıń qol astınan hár qıylı bólimler shıǵarıldı hám bir neshe ret jumıstan bosatıwlar boldı. Fox izertlew kitapxanası 2020-jıldıń yanvar ayında Walt Disney arxivleri hám Walt Disney Imagineering arxivlerine qosıldı<ref name="AWN Layoffs">{{Web deregi | url = https://www.awn.com/news/disney-announces-new-round-layoffs-and-closure-fox-research-library| bet = Disney Announces New Round of Layoffs and Closure of Fox Research Library| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190803133852/https://www.awn.com/news/disney-announces-new-round-layoffs-and-closure-fox-research-library| arxivsáne = 2019-jıl 3-avgust | avtor = Sarto| at = Dan| sáne = 2019-jıl 2-avgust | jumıs = Animation World Network| qaralǵan sáne = 2019-jıl 22-avgust }}</ref><ref name="Lang">{{Cite news|last=Lang|first=Brent| sáne =August 1, 2019|title=Disney Layoffs Continue as Key Production, VFX Executives Are Let Go (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2019/film/news/disney-fox-layoffs-2-1203288499/|access-date=August 6, 2019}}</ref>. «20th Century Fox» atın paydalanǵan sońǵı film 2020-jıldıń 10-yanvarında shıqqan «Underwater» boldı. Dark Phoenix hám Stuber sıyaqlı filmlerdiń prokatta áwmetsizlikke ushırawınan keyin, Disney bir qatar joybarlardıń rawajlanıwın toqtattı, biraq Free Guy hám Avatar dawamları sıyaqlı filmler óndirisin dawam ete aldı. Fox tıń filmler dizimi jılına 10 filmge qısqartıldı, olardıń yarımı Hulu hám sol waqıtta jaqın arada shıǵıwı kútilgen Disney+ striming xızmetleri ushın islenetuǵın boldı. 20th Century Fox franshizalarınan Star Wars, [[Úyde jalǵız (franshiza)|Home Alone]], Cheaper by the Dozen, Night at the Museum, Diary of a Wimpy Kid hám Ice Age sıyaqlı joybarlar keyinirek Disney+ ushın járiyalandı. Bul joybarlar 2020-jıldıń dekabr ayında Disney niń Investorlar kúninde joqarıda aytılǵan striming xızmeti ushın tolıq filmler sıpatında tolıq ashıp berildi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2020/12/10/22167976/disney-investor-day-2020-biggest-announcements-plus-marvel-star-wars-pixar-animation| bet = Here are all the new Marvel, Star Wars, and other projects Disney announced at its investor day| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201211081613/https://www.theverge.com/2020/12/10/22167976/disney-investor-day-2020-biggest-announcements-plus-marvel-star-wars-pixar-animation| arxivsáne = 2020-jıl 11-dekabr | avtor = Peters| at = Jay| sáne = 2020-jıl 10-dekabr | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-dekabr }}</ref>. Bul joybarlardıń birinshi bolıp «<nowiki/>[[Úyde jalǵız 6|Home Sweet Home Alone]]<nowiki/>» 2021-jıldıń 12-noyabrinde shıqtı. 2020-jıldıń 17-yanvarında Disney studiyanıń atın «20th Century Studios» dep ózgertti, bul Fox Corporation menen brend aljasıwınıń aldın alıwǵa járdem berdi<ref>{{Web deregi | url = https://thewaltdisneycompany.com/app/uploads/2021/01/2020-Annual-Report.pdf| bet = 2020 Annual Report| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220106142916/https://thewaltdisneycompany.com/app/uploads/2021/01/2020-Annual-Report.pdf| arxivsáne = 2022-jıl 6-yanvar | jumıs = The Walt Disney Company| qaralǵan sáne = 2021-jıl 2-oktyabr }}</ref>. Basqa Disney film bólimlerine uqsas, 20th Century Studios filmleriniń tarqatılıwı endi Arqa Amerikada Walt Disney Studios Motion Pictures tárepinen, al xalıqaralıq dárejede olardıń sıńar kompaniyası Buena Vista International tárepinen ámelge asırıladı, al Searchlight Pictures óziniń avtonom tarqatıw hám marketing bólimin basqaradı<ref name=":2">{{Cite news|title=Emma Watts Leaves Disney's 20th Century Studios|url=https://deadline.com/2020/01/emma-watts-leaves-disneys-20th-century-studios-1202846855/|access-date=February 3, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|title=Disney Claims $1.17B, While Sony Says $1B+: The Conundrum Of The 2021 Domestic Box Office Marketshare|url=https://deadline.com/2022/01/domestic-box-office-2021-marketshare-disney-sony-1234904531/|access-date=January 4, 2022}}</ref>. Walt Disney Studios Home Entertainment 20th Century hám Searchlight tárepinen islep shıǵarılǵan filmlerdi 20th Century Home Entertainment markası tiykarında úy mediasında tarqatadı. Studiyanıń jańa atı astında Disney tárepinen shıǵarılǵan birinshi film «The Call of the Wild» boldı, ol 2020-jıldıń 21-fevralında shıqtı<ref name="vty-2CS"/>. Sol jılı «Ford vs. Ferrari» (2019) filmi, tórt Oskar sıylıǵına usınıs alıp, studiyaǵa Disney satıp alǵannan keyingi dáwirde birinshi Eń jaqsı film nominaciyasın alıp keldi. Sol jılı, óndiris prezidenti Emma Uotts kompaniyadan ketti. 2020-jıldıń 12-martında Stiv Asbell 20th Century Studios óndiris prezidenti bolıp tayınlandı, al Morrison Disney+ ushın Walt Disney Pictures hám 20th Century Studios filmleriniń rawajlanıwı hám óndirisin qadaǵalaw ushın Walt Disney Studios Motion Picture Production aǵımı boyınsha prezident bolıp tayınlandı. Filip Styuer endi Walt Disney Studios Motion Picture Production óndiris prezidenti sıpatında fizikalıq hám post-óndiris hám VFX-ke basshılıq etedi. Randi Xiller endi kasting boyınsha atqarıwshı vice-prezident sıpatında kastingke basshılıq etip, Walt Disney Pictures hám 20th Century Studios ekewin de qadaǵalaydı. Styuer 2015-jıldan baslap Walt Disney Studios fizikalıq óndiris boyınsha atqarıwshı vice-prezidenti bolıp xızmet etti, al Xiller 2011-jıldan beri Walt Disney Studios kastingine basshılıq etti. Ekewi de Asbell hám Shon Beylige esabat beredi<ref name="AsbellPresident">{{Web deregi | url = https://deadline.com/2020/03/20th-century-studios-disney-steve-asbell-president-emma-watts-departure-vanessa-morrison-walt-disney-streaming-1202881273/| bet = Steve Asbell Takes Over 20th Century Studios Post Emma Watts; Vanessa Morrison Named Walt Disney Studios Streaming Production President| avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2020-jıl 12-mart | jumıs = [[Deadline Hollywood]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 12-mart }}</ref>. 2020-jıldıń 1-sentyabrinde 20th Century Studios Yaponiya filialı, 20th Century Fox Japan, Disney Japan quramına kirdi; 20th Century Studios burın Toei Company menen Dragon Ball filmleriniń Yaponiyadaǵı birge-tarqatıwshısı hám Aziyadaǵı tarqatıwshısı sıpatındaǵı baylanısı toqtatıldı hám keyin Crunchyroll hám Sony Pictures Releasing (Sony Pictures Releasing International arqalı) tárepinen qayta alındı<ref name="otakuindustry.biz">{{Web deregi | url = https://otakuindustry.biz/archives/99817| bet = 21世紀FOXジャパン、解散公告を官報に掲載 {{!}} オタク産業通信 ：ゲーム、マンガ、アニメ、ノベルの業界ニュース| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210804121207/https://otakuindustry.biz/archives/99817| arxivsáne = 2021-jıl 4-avgust | sáne = 2020-jıl 1-sentyabr | til = ja| jumıs = Otakuindustry.biz| qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-avgust }}</ref>. 2021-jıldıń 9-fevralında Disney [[Blue Sky Studios]] studiyasınıń 2021-jıldıń aprel ayında jabılatuǵının hám onıń ornı [[20th Century Animation]] tárepinen basılatuǵının járiyaladı<ref name="DeadlineStudioClose">{{Web deregi | url = https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| bet = Disney Closing Blue Sky Studios, Fox's Once-Dominant Animation House Behind 'Ice Age' Franchise| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209175505/https://deadline.com/2021/02/blue-sky-studios-closing-disney-ice-age-franchise-animation-1234690310/| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2021-jıl 9-fevral | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2021-jıl 9-fevral }}</ref><ref name="Giardina">{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/disney-to-shutter-ice-age-animation-studio-blue-sky-4130226/| bet = Disney Shutting Blue Sky Animation Studio| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209202052/https://www.hollywoodreporter.com/amp/behind-screen/disney-to-shutter-ice-age-animation-studio-blue-sky| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = Giardina| at = Carolyn| sáne = 2021-jıl 9-fevral | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}</ref>. Kompaniya wákili bunıń sol waqıttaǵı ekonomikalıq jaǵday sebepli etilgenin málim etti<ref name="DeadlineStudioClose" />. Buǵan qosımsha, dáslep 2022-jıldıń 14-yanvarında shıǵarılıwı jobalastırılǵan [[Nimona (film)|Nimona]] web-komiksi tiykarındagʻı film óndirisi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cartoonbrew.com/feature-film/patrick-osbornes-feature-directorial-debut-nimona-gets-2020-release-date-152177.html| bet = Patrick Osborne's Feature Directorial Debut 'Nimona' Gets 2020 Release Date| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210209175523/https://www.cartoonbrew.com/feature-film/patrick-osbornes-feature-directorial-debut-nimona-gets-2020-release-date-152177.html| arxivsáne = 2021-jıl 9-fevral | avtor = Amidi| at = Amid| sáne = 2017-jıl 10-iyul | jumıs = Cartoon Brew| qaralǵan sáne = 2020-jıl 8-oktyabr }}</ref> onıń jabılıwı nátiyjesinde biykar etildi. Studiyanıń film kitapxanası hám intellektual múlki Disney tarapınan 20th Century Animation arqalı saqlanıp qaldı. Disney studiyanıń qashan jabılatuǵını haqqında anıq sáneni dáslep bermegen bolsa da, burınǵı animator Rik Furne 10-aprelde olardıń sońǵı jumıs kúni bolǵanın tastıyıqladı<ref>{{cite tweet |title=A Blue Sky Studios' last day. The plug has been pulled, and we're all off to new adventures. Best wishes to my Blue Sky family. #blueskystudios |user=Project813 |author=Rich Fournier |number=1380947154152357895 |date=April 10, 2021 }}</ref>, bul shólkemlestiriwshi Kris Uedj [[Sociallıq tarmaq|social tarmaqlarda]] xoshlasıw xatın járiyalaǵanınan úsh kún keyin boldı<ref>{{cite tweet |title=A letter from Blue Sky Founder, Chris Wedge. With the news of Blue Sky's closing, we send 34-years worth of gratitude and appreciation to our friends and fans throughout the world. 💙 |user=blueskystudios |author=Blue Sky Studios |author-link=Blue Sky Studios |number=1379822457729785863 |date=April 7, 2021}}</ref>. Nimona 2022-jıldıń basında [[Annapurna Pictures]] tárepinen 2023-jılı [[Netflix]]-te shıǵarıw ushın qayta alındı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cartoonbrew.com/feature-film/nimona-netflix-annapurna-dneg-blue-sky-214964.html| bet = 'Nimona' Lands at Netflix, Annapurna Producing, DNEG Animating| avtor = Lang| at = Jamie| sáne = 2022-jıl 11-aprel | jumıs = Cartoon Brew| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}</ref>. [[Fayl:20th_Century_Studios_(2021).svg|nobaý|20th Century Studios házirgi baspa logotipiniń gorizontal versiyası filmlerdi brendlew ushın qollanıladı (tiykarınan olar tárepinen óndirilgen Hulu/Star originalları). Bunı qollanǵan birinshi film «Vacation Friends» boldı.]] 2021-jıldıń 22-noyabrinde Disney Media and Entertainment Distribution hám WarnerMedia 2022-jıldıń aqırına shekem ayırım 20th Century Studios filmlerin Disney+, Hulu hám HBO Max arasında bólisiwge ruqsat beriw boyınsha kelisimge keldi. Djerard Devan hám Djon Gelke tárepinen alıp barılǵan jańa kelisim, Disney 2019-jılı Fox kompaniyasın satıp alǵannan keyin miyras bolıp qalǵan 20th Century Fox hám HBO arasındaǵı dáslepki kelisimge ózgeris bolıp, sonıń ushın onıń jańalanıwı kútilmeydi. 20th Century-HBO kelisimi tamamlanǵannan keyin, Disney 2022-jıldan soń 20th Century filmlerin óziniń striming platformalarında saqlap qalıwdı jobalastırmaqta<ref>{{Cite news|last=Spangler|first=Todd|title=Disney, WarnerMedia Carve Up Fox Film Slate Streaming Rights Through End of 2022 (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2021/digital/news/disney-warnermedia-fox-movies-streaming-2022-1235117329/|work=Variety| sáne =November 22, 2021}}</ref>. Bul jańa strategiyanıń birinshi filmi «Ron's Gone Wrong» boldı. Jáne de 2021-jılı Disney video oyınlarǵa tiykarlanǵan 20th Century Games studiyasın iske qostı. Óziniń aldınǵıları - FoxNext, Fox Interactive hám 20th Century Fox Games sıyaqlı, ol distribyutor sıpatında xızmet etedi hám basqa úlken oyın studiyaları menen birge islesedi. Onıń birinshi ataması «Aliens: Fireteam Elite» boldı<ref name="20thcenturygames">{{Web deregi | url = https://www.hyperhype.es/disney-crea-20th-century-games-y-nadie-esta-hablando-de-ello/| bet = DISNEY CREA 20TH CENTURY GAMES PERO NADIE HABLA DE ELLO - Hyperhype| sáne = 2022-jıl 18-iyul }}</ref>. 2022-jıldıń 8-fevralında Stiven Spilbergtiń 2021-jılǵı «West Side Story» film versiyası, jeti [[Oskar sıylıǵı|Oskar]] nominaciyası arasında, 20th Century Studios ushın qayta brendlewden keyingi dáwirde birinshi «Eń jaqsı film» nominaciyasın alıp keldi<ref>{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/power-of-the-dog-oscar-nominations-2022-1235088568/| bet = The Power of the Dog Leads Oscar Nominations 2022| avtor = Coates| at = Tyler| sáne = 2019-jıl 3-sentyabr | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 9-fevral }}</ref>. 2023-jıldıń mart ayında Marvel Comics 20th Century Studios baspa belgisin iske qosatuǵını járiyalandı, ol 20th Century franshizalarına tiykarlanǵan komikslerdi shıǵaradı. Bul belgi astındaǵı birinshi komiks «Maymıllar planetası» komiksi boladı<ref name="auto">{{Cite news|last=Couch|first=Aaron|title=Marvel Launches 20th Century Studios Imprint with 'Planet of the Apes' Comic (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/marvel-launches-20th-century-studios-planet-of-the-apes-1235339668/|access-date=4 March 2023|work=The Hollywood Reporter| sáne =March 3, 2023}}</ref>. 2024-jıldıń 26-fevralında Walt Disney Pictures prezidenti Shon Beylidiń lawazımınan ketetuǵını hám onıń ornın Searchlight Pictures prezidenti Devid Grinbaum iyeleytuǵını járiyalandı. Grinbaum Walt Disney Pictures ke basshılıq etedi hám Stiv Asbell menen birge 20th Century niń birge-basqarıwshı prezidenti boladı<ref>{{Cite news|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=February 26, 2024|title=Disney Shakeup: Sean Bailey Exits As President Of Walt Disney Motion Picture Studios, Searchlight's David Greenbaum Takes Over & Also Will Run 20th|url=https://deadline.com/2024/02/disney-sean-bailey-exits-david-greenbaum-searchlight-1235838865/|access-date=February 29, 2024|work=Deadline}}</ref>. == Televidenie bólimi == 20th Television - 20th Century Studios tıń televiziyalıq óndiris bólimi. 2020-jılǵa shekem ol 20th Century Fox Television dep atalǵan, sońınan 20th Television atamasın qabıl etti. Dáslepki 20th Television studiyanıń televiziyalıq sindikaciya bólimi edi, ol 2020-jılı Disney-ABC Domestic Television quramına qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2020/tv/news/disney-rebrands-tv-studios-20th-television-abc-signature-touchstone-1234730574/| bet = Disney Rebrands TV Studios, 20th Century Fox TV to Become 20th Television| avtor = Low| at = Elaine| sáne = 2020-jıl 10-avgust | jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-avgust }}</ref>. 1950-jıllardıń ortasında filmler televideniege jiberile basladı, bul qáwenderlikti keńeytiw hám tarmaq baǵdarlamalarınıń tarqalıwına járdem beriw maqsetinde islendi. 20th Century Fox hám National Telefilm Associates tárepinen 128 stanciyada milliy qáwenderler ushın bir saatlıq film kórsetiw blokları shólkemlestirildi. 20th Century Fox óz kitapxanasın National Telefilm Associates qa satqannan keyin NTA Film Network tiń 50% úlesine iye boldı. Bul háptesine 90 minut bos waqıt hám sindikaciyalanǵan filmlerdi («Premiere Performance» paket ataması astında) 110 baylanıspaǵan stanciyaǵa milliy qáwenderlerge satıw ushın berdi<ref name="Boddy">{{Cite book|last=Boddy|first=William|url=https://books.google.com/books?id=sWjhCESKy4AC|title=Fifties Television: The Industry and Its Critics|publisher=[[University of Illinois Press]]|year=1990|isbn=9780252062995|location=[[Urbana, Illinois]]}}</ref>. === Four Star satıp alınıwı === Fox 1996-jılı Ronald Perelmannıń Compact Video kompaniyasınan Four Star Television nıń qalǵan aktivlerin satıp aldı<ref name="Ron Perelman">{{Cite news| sáne =July 18, 1996|title=Perelman's Not Out of the Game Just Yet|work=[[Los Angeles Times]]|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-07-18-fi-25297-story.html|access-date=April 11, 2022}}</ref>. Búgingi kúnde Four Star Television kitapxanasınıń kópshilik baǵdarlamaları 20th Television tárepinen baqlanadı<ref>{{Cite news|date=October 7, 2002|title=OBIT/Hollywood Producer and Novelist David B. Charnay Dies at Age 90|work=Business Wire|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_7/ai_92526318/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060213000111/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Oct_7/ai_92526318|archivedate=February 13, 2006|access-date=January 19, 2025}}</ref><ref>{{Cite news|date=October 6, 2002|title=David Charnay, 90; Journalist, Publicist and TV Syndicator|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-oct-06-me-charnay6-story.html|access-date=April 11, 2022}}</ref>. Merdoktıń sekseninshi jıllardaǵı satıp alıw dáwirindegi kóp sanlı satıp alıwlarınan soń, News Corporation $7 milliard qarız jıynadı (kóbisi Ullıbritaniyadaǵı Sky TV dan), News Corp tıń kóp aktivlerine qaramastan[5]. Qarızdıń joqarı dárejesi Merdoktı 1980-jıllardıń ortasında satıp alǵan amerikalı jurnal biznesiniń kópshiligin satıwǵa májbúr etti. == Muzıka == 1933-jıldan 1937-jılǵa shekem Fox Movietone dep atalǵan arnawlı jazba belgisi F-100 den F-136 ǵa shekem shıǵarıldı. Ol 20th Century Fox filmlerindegi qosıqlardı usındı, dáslep Victor dıń Bluebird belgisinde jazılǵan hám shıǵarılǵan materiallardı paydalanıp, yarımında ARC tıń arzan dúkan belgilerinde (Melotone, Perfect hám t.b.) jazılǵan hám shıǵarılǵan materiallarǵa ótti. Bul siyrek ushırasatuǵın jazbalar tek Fox kinoteatrlarında satıldı. 20th Century Fox tıń muzıka bólimi, 20th Century Fox Records, 1958-jılı shólkemlestirildi. Ol 1981-jılı jabıldı. Fox Records 1992-jıldan baslap 20th Century Fox tıń muzıka bólimi bolıp, 2000-jılı Fox Music dep qayta ataldı. Ol muzıka basıp shıǵarıw hám licenziyalaw bizneslerin qamtıydı, tiykarınan Fox Entertainment Group tıń televidenie hám film saundtrekleri menen shuǵıllanıp, Universal Music Group, EMI, PolyGram, Bertelsmann Music Group, Sony Music hám Warner Music Group licenziyası boyınsha jumıs alıp baradı. Ol da 2020-jıl 17-yanvarda jabılıp, keyin Hollywood Records quramına qosıldı. == Radio == «Twentieth Century Fox Presents» radio seriyası<ref name="RUSC">{{Web deregi| url = http://www.rusc.com/old-time-radio/20th-Century-Fox-Presents.aspx?s=809| bet = 20th Century Fox Presents| jumıs = RUSC| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20210628002902/https://www.rusc.com/old-time-radio/20th-Century-Fox-Presents.aspx?s=809| arxivsáne = 2021-jıl 28-iyun }}</ref> 1936-jıldan 1942-jılǵa shekem efirge shıqtı. Kóbinese, bul kórsetiwler kinoteatrlarǵa jańa shıǵarılǵan filmlerdiń qosıqları men saundtrekleriniń popurrisin usınatuǵın radio aldın ala kórsetiwi edi, házirgi kúndegi televideniede kóretuǵın film treylerlerine uqsas, adamlardı jaqın jerdegi kinoteatrlarǵa barıwǵa shaqırıw ushın qollanıldı. Radio esittiriwlerde túpnusqadaǵı juldızlar qatnastı, diktor bolsa orınlawdı qamtıytuǵın kirisiwdi málimledi. == Kino plyonkasın islew processi == Film óndirisine eń dáslepki kirisiwinen baslap, Fox Film Corporation óziniń jeke islew laboratoriyaların alıp bardı. Dáslepki laboratoriya studiyalar menen birge Nyu-Djersidegi Fort-Lide jaylasqan edi. 1916-jılı Los-Andjeleste qurılǵan jańa studiyaǵa laboratoriya da kirgizilgen edi. Alan E. Fridman basqarǵan Fort-Li laboratoriyası 1919-jılı Manxettendegi jańa Fox Studios imaratına kóshirildi. 1932-jılı Fridman sol waqıtta qıyın finans jaǵdayında bolǵan Fox kompaniyasınıń likvidligin bekkemlew ushın laboratoriyalardı Fox ten $2,000,000 ǵa satıp aldı<ref name="FilmDaily">{{Cite news| sáne =April 3, 1932|title=Freedman Group Buys Fox Film Laboratories|page=1|work=[[Film Daily]]|location=United States|url=https://archive.org/stream/filmdailyvolume55859newy#page/799/mode/1up|access-date=April 29, 2016}}</ref>. Ol operaciyanı «DeLuxe Laboratories» dep qayta atadı, ol kóp keyinirek Deluxe Entertainment Services Group ke aylandı. 1940-jılları Fridman laboratoriyalardı sol waqıttaǵı 20th Century Fox ke qaytadan sattı hám 1960-jıllarǵa shekem prezident lawazımında qaldı. Fridmannıń basshılıǵı astında DeLuxe Chikago hám Torontoda jáne eki laboratoriya qostı hám Fox ten basqa UA hám Universal sıyaqlı studiyalardıń filmlerin de islep shıǵardı. == Bólimler == === Házirgi === * 20th Century Family - 20th Century Studios tıń amerikalı shańaraqlıq-doslıq óndiris bólimi. Shańaraqlıq-doslıq teatr filmlerinen tısqarı, bul bólim aralas media (janlı háreket penen animaciya), film qásiyetlerine tiykarlanǵan shańaraqlıq animaciyalı bayram televiziyalıq baǵdarlamaları hám telebaǵdarlamalarǵa tiykarlanǵan film ózgesheliklerin qadaǵalaydı. 2017-jılı 30-oktyabrde Morrison burınǵı Fox Family Films bolǵan 20th Century Animation prezidenti lawazımınan jańadan dúzilgen 20th Century Fox bólimi, Fox Family niń prezidenti lawazımına ótkerildi, onıń maqseti Fox Family Films ke uqsas edi. Bólim prezidenti jáne Bob's Burgers filmin hám Tonko House kirgizip, Jerard Bevan hám Endi Uotts arqalı islengen animaciya prodyuserleri menen geypara bar kelisimlerdi qadaǵalawdı óz moynına aldı. 2019-jıldıń mart ayında 21st Century Fox tıń Disney ge satılıwı menen The Dam Keeper tolıq metrajlı animaciyalıq filmine bolǵan huqıqlar Tonko House qa qaytarıld. 2019-jıldıń avgust ayında 20th Century Fox repertuarın qayta kórip shıǵıw haqqındaǵı xabarlandırıw menen, Star Wars, [[Úyde jalǵız (franshiza)|Home Alone]], Night at the Museum, Diary of a Wimpy Kid, Cheaper by the Dozen hám Ice Age spin-offı sıyaqlı 20th Century Fox múlkleri Disney+ ta járiyalanıw ushın belgilengen hám 20th Century Family ge tapsırılǵan. 2020-jılı 12-martta Morrison Disney+ ushın janlı háreketli rawajlanıw hám óndiris hám 20th Century Studios tı qadaǵalaw ushın Walt Disney Studios Motion Picture Production nıń Streaming prezidenti etip tayınlandı<ref name="AsbellPresident"/>. * 20th Century Animation - Walt Disney Studios tıń sıńar kompaniyası 20th Century Studios tıń bólimi sıpatında shólkemlestirilgen amerikalı animaciya studiyası. Dáslep 1994-jılı onıń sıńar kompaniyası sıpatında dúzilgen bolıp, tolıq metrajlı filmler islep shıǵarıw wazıypası júklengen. Bir waqıtları onıń bólimleri 2000-jılǵa shekem Fox Animation Studios hám 2021-jılǵa shekem Blue Sky Studios bolǵan. Onıń tabıslı filmleri hám franshizalarına Don Blut tıń «Anastasiya» sı, «Simpsonlar filmi» hám Blue Sky dıń «Muz dáwiri» hám «Rio» film seriyaları kiredi. * 20th Century Games - 2021-jılı dúzilgen amerikalı video oyın licenziarı<ref name="20thcenturygames"/>. Burın, Fox hám keyin Disney video oyınlardı licenziyalaw ushın standart 20th Century Fox/Studios brendin paydalanǵan. Onnan aldın, Fox tıń óziniń baspa bólimi bolǵan - Fox Interactive (ol Croc, No One Lives Forever, The Simpsons hám Futurama oyınları menen belgili edi) 1994-jılı dúzilgen hám 2003-jıldıń mart ayında Vivendi Universal Games ke satılǵan hám keyin 2006-jılı tarqatılǵan. * 20th Century Comics - 2023-jıldıń mart ayında Marvel Comics penen birge sheriklik tiykarında dúzilgen komiks baspa kompaniyası. Burın, Fox tıń HarperCollins penen birge islesiwde házir jabılǵan Fox Atomic brendi tiykarında óziniń komiks bólimi bar edi. === Burınǵılar === * '''Fox 2000 Pictures''' — úlken kinostudiyalar 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures tıń amerikalı qarındas studiyası bolıp, orta kólemli relizlerde ǵárezsiz filmler islep shıǵarıwǵa qánigelesken hám tiykarınan orta toparlarǵa arnalǵan<ref name="fbs">{{Cite news|last1=Mendelson|first1=Scott|title=Thanks To Netflix And YouTube, Fox 2000 Was An Inevitable Casualty Of The Disney-Fox Deal|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2019/03/22/in-our-netflix-and-chill-era-fox-2000-was-an-inevitable-casualty-of-the-disney-fox-deal/|access-date=February 10, 2022|work=Forbes| sáne =March 22, 2019}}</ref>. Kompaniya Netflix te «Aynadaǵı hayal» filminiń shıǵıwınan keyin 2021-jıldıń may ayında hám 2019-jıldıń mart ayında Disney tárepinen 21st Century Fox tıń satıp alınıwınan soń tarqatıldı<ref name="VarietyComplete">{{Cite news|last1=Littleton|first1=Cynthia|date=March 19, 2019|title=Disney Completes 21st Century Fox Acquisition|work=Variety|url=https://variety.com/2019/biz/news/disney-fox-deal-complete-1203167374/|access-date=March 19, 2019}}</ref><ref name="WITW2020">{{Cite news|last1=Keegan|first1=Rebecca|title=Amy Adams' 'Woman in the Window' to Move to 2020 as Disney Retools Fox Film|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/amy-adams-woman-window-move-2020-as-disney-retools-film-1222951/|access-date=April 11, 2022|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 9, 2019}}</ref>. Onıń tabıslı filmlerine «Marli hám men», «Pi diń ómiri», «Biziń juldızlarımızdaǵı ayıp», «Súyispenshilik, Saymon», «Jekpe-jek klubı» hám «Elvin hám tintiwler» hám «Qorqaq balanıń kúndeligi» film seriyaları kiredi. * '''20th Digital Studio''' — 2008-jılı cifrlı media sıpatında dúzilgen amerikalı veb-seriyalar hám veb-filmler islep shıǵarıw hám tarqatıw kompaniyası bolıp, 20th Century Studios tıń sıńar kompaniyası edi. Bólim 2023-jıldıń aprel ayında tarqatıldı<ref>{{Cite news|last1=Andreeva|first1=Nellie|date=April 26, 2023|title=Disney Layoffs: 20th Digital Studio Folding, D23 Team Downsizing|work=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2023/04/disney-layoffs-20th-digital-studio-d23-day-3-1235338152/}}</ref>. * '''Fox Studios''' burın Fox Entertainment Group quramına kirgen úsh iri kinostudiyalar toparı edi. Bul úsh kinostudiya Avstraliyanıń Sidney qalasındaǵı Fox Studios Australia, Tómengi Kaliforniyadaǵı Fox Studios Baja hám eń eski studiya bolǵan, 20th Century Fox tıń mákan-jayı Century City daǵı Fox Studios edi. Disney házirgi waqıtta Disney Studios Australia dep atalatuǵın Fox Studios Australia nı óz menshiginde saqlap qaldı. Fox Entertainment Group 2007-jılı Baja Studios tı satıp jiberdi, al Century City studiyaları Fox Corporation qolında qaldı, biraq Disney bul obektte tiykarǵı arendator bolıp qalmaqta. * '''Fox VFX Lab''' — 2017-jılı Technoprops degen at penen satıp alınǵan 20th Century Fox tıń burınǵı vizual effektler kompaniyası bólimi edi. Oǵan prezident Djon Kilkenni basshılıq etken. Vizual effektler jumıslarınan tısqarı, bólim dúnyanıń hár túrli jerlerinde «Avatar», «Maymıllar planetasınıń kóterilisi», «Alita: Sawash perishtesi», «Djungli kitabı», «Qaraqshı-1», «Óspirim mutant nindzya tasbaqalar: Kóleńkeden shıǵıw», «Doktor Strendj» hám «Varkraft»<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2017/04/technoprops-20th-century-fox-film-acquisition-1202063742/| bet = Fox Film Gets Into Virtual Production Game With Technoprops Buy| avtor = Hipes| at = Patrick| sáne = 2017-jıl 6-aprel | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}</ref> sıyaqlı filmler menen islesiw ushın ótinish beriw hám jumıs islew máselelerin qadaǵalaǵan, sonıń menen birge Need for Speed (2015), Battlefield 1, Rainbow Six Siege, Watch Dogs 2, Just Cause 3, Rise of the Tomb Raider, Assassin's Creed Syndicate, Mafia III, Halo 4, Street Fighter V, Call of Duty (Call of Duty: Advanced Warfare hám Black Ops III), Far Cry (Far Cry 5 hám Primal), Mortal Kombat (X hám 11) hám Sonic the Hedgehog (Forces hám Team Sonic Racing) sıyaqlı videooyın franshizaları menen de jumıs alıp barǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.fxguide.com/fxfeatured/technoprops/| bet = Fox buys Technoprops: Glenn Derry to head Fox Studios' VFX| sáne = 2017-jıl 6-aprel | jumıs = fxguide| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.fiercevideo.com/broadcasting/20th-century-fox-acquires-virtual-production-company-technoprops| bet = Fox acquires virtual production company Technoprops| sáne = 2017-jıl 10-aprel | jumıs = FierceVideo| qaralǵan sáne = 2020-jıl 18-yanvar }}</ref>. 2020-jılı Disney Fox VFX Lab tı Lucasfilm kompaniyasınıń Industrial Light & Magic bólimine birlestirdi, Technoprops brendin laboratoriyanıń texnologiya bólimi ushın paydalandı, xızmetkerlerdiń hám basshılardıń kópshiligi jumıstan bosatılǵanı xabar etildi<ref>{{Web deregi | url = https://www.ilm.com/technoprops/| bet = Technoprops| jumıs = Industrial Light & Magic| qaralǵan sáne = 2022-jıl 22-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/industrial-light-magic-expands-virtual-production-services-supports-thor-4-4057886/| bet = Industrial Light & Magic Expands Virtual Production Services, Supports 'Thor 4'| avtor = Giardina| at = Carolyn| sáne = 2020-jıl 10-sentyabr | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2022-jıl 22-fevral }}</ref><ref name="Lang"/><ref>{{Web deregi | url = https://www.vfxvoice.com/bringing-buck-and-the-sleddogs-to-digital-life-in-call-of-the-wild/| bet = Bringing Buck and The sleddogs to digital life in Call of The Wild| sáne = 2020-jıl 21-aprel | jumıs = VoicesVFX| qaralǵan sáne = 2021-jıl 17-mart }}</ref>. * '''Fox Atomic''' — 2006-jıldan 2009-jıldıń aprel ayına shekem jumıs islegen, jaslarǵa arnalǵan film óndiriw kompaniyası hám Fox Filmed Entertainment bólimi bolǵan. Dáslep Atomic ya 20th Century Fox yaki onıń Fox Searchlight bólimi menen birge, olardıń sáykes basshılıǵı astında jumıs alıp barǵan. 2006-jıldıń aqırında Fox Atomic Fox Filmed Entertainment quramında sıńar óndiris bólimi sıpatında Fox Searchlight basshısı Piter Rays hám bas operaciyalıq direktor Djon Xegeman basshılıǵında iske qosılǵan<ref name="rtr"/><ref name="omd" /> 2007-jılı Debbi Libling Fox tan Fox Atomic ke ótken.<ref name="rtr" /> 2008-jıldıń yanvar ayında, Xegeman Regency Enterprises ke ótkende, Atomic tıń marketing bólimi Fox Searchlight hám 20th Century Fox qa ótkerilgen.<ref name="vty2">{{Cite news|last1=Fleming|first1=Michael|date=April 19, 2009|title=Fox folding Atomic label|work=Variety|url=https://variety.com/2009/biz/markets-festivals/fox-folding-atomic-label-1118002584/|access-date=August 8, 2019}}</ref>. Debbi Libling prezident bolǵan. Eki ortasha tabıslı film hám basqa filmlerdiń úmitti aqlamawınan soń, bólim 2009-jıldıń aprel ayında jabılǵan. Atomic tıń qalǵan óndiris hám post-óndiris basqıshındaǵı filmleri 20th Century Fox hám Fox Searchlight qa ótkerilgen, olardı Libling qadaǵalaǵan.<ref name="rtr" /> * '''20th Century Fox Consumer Products''' (Fox Consumer Products dep te belgili) - 1995-jılı qurılǵan burınǵı amerikalı satıw kompaniyası hám 20th Century Fox tıń tovar bólimi bolǵan. 2019-jılı 20th Century Fox Consumer Products Disney Consumer Products quramına qosıldı. TCFCP topar tárepinen islep shıǵarılǵan filmler hám teleseriallardan kelip shıqqan huqıqlardı basqarǵan. Ol 20th Century Fox, 20th Century Fox Television hám FX Networks, sonday-aq úshinshi tárep ónimleri atınan dúnya júzi boyınsha múlklerdi licenziyalaw hám bazarǵa shıǵarıw menen shuǵıllanǵan. Bul bólim, industriyada jetekshi orındı iyelep, sıylıqlarǵa iye bolǵan hám rekordlıq kóriwshiler sanına erisken praym-taym telebaǵdarlamalar hám oyın-zawıq mazmunın jetkerip beriwshi 20th Century Fox Television flagman studiyası hám dúnyanıń eń iri kino óndiriwshileri hám distribyutorlarınıń biri bolǵan 20th Century Fox penen birge islesken. 20th Century Fox Consumer Products Fox brendin hám Fox múlklerin satıw menen shuǵıllanǵan. * '''Fox Stage Productions''' — 2013-jıldıń iyun ayında 21st Century Fox konglomeratı tárepinen qurılǵan burınǵı Brodvey stilindegi muzıkalıq kórsetiwler bólimi. 2019-jılǵı satıp alıwdan keyin, Fox Stage Productions 2019-jıldıń 3-iyulında Buena Vista Theatrical ǵa jol beriw ushın jabıldı. * '''Fox International Productions''' — bul 2008-jıldan 2017-jılǵa shekem Qıtay, Evropa, Hindistan hám Latın Amerikasındaǵı 12 aymaqta jergilikli óndiris ushın juwapker bolǵan 20th Century Fox tıń (házirgi 20th Century Studios) burınǵı bólimi. 2008-jılı 20th Century Fox prezident Sanford Panich basshılıǵında Fox International Productions tı basladı. 2015-jıldıń 2-iyunında Panich kompaniyadan [[Sony Pictures]] ke ketkende, kompaniya 900 million dollar kassalıq tabısqa erisken edi<ref name="hwr1"/>. 20th Century Fox tıń dúnya júzilik teatr marketingi hám distribuciya boyınsha birlesken prezidenti Tomas Jegeus 2015-jıldıń 1-sentyabrinen baslap Fox International Productions prezidenti etip tayınlandı<ref>{{Cite news|last1=Otterson|first1=Joe|date=August 25, 2015|title=Tomas Jegeus Named Head of Fox International Pictures|work=TheWrap|url=https://www.thewrap.com/tomas-jegeus-named-head-of-fox-international-pictures/|access-date=June 24, 2019}}</ref>. 2015-jıldıń noyabr ayında kompaniya qıtaylı oyın-zawıq toparı Zhejiang Huace penen rawajlandırıw hám óndiris boyınsha kelisim dúzdi<ref>{{Cite news|last1=Frater|first1=Patrick|date=June 3, 2016|title=China's Huace Raising $300 Million for U.S. Investment, Buys Stake in Magic Leap|work=Variety|url=https://variety.com/2016/biz/asia/huace-raising-300-million-buys-stake-in-magic-leap-1201788267/|access-date=June 26, 2019}}</ref>. 2017-jıldıń dekabr ayında 20th Century Fox film baslıǵı hám bas direktorı Steysi Snayder Fox International Productions tıń hárbir jergilikli hám aymaqlıq keńselerdiń joybarlardı islep shıǵarıwı yamasa satıp alıwı paydasına saplastırılatuǵının bildirdi<ref>{{Cite news|last1=McClintock|first1=Pamela|date=December 4, 2017|title=Fox International Productions to Shut Down|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/fox-international-productions-shut-down-1064251/|access-date=April 11, 2022}}</ref>. * '''20th Century Fox International''' — bul AQSH tan tısqarı filmlerdi tarqatıwǵa hám janapay túrde úy videoları menen DVD lerdi tarqatıwǵa juwapker 20th Century Fox tıń burınǵı xalıqaralıq bólimi. * '''Fox-Paramount Home Entertainment''' — bul 2013-jılı qurılǵan 20th Century Fox Home Entertainment hám Paramount Home Entertainment arasındaǵı burınǵı Nordic birlesken kárxanası bolıp, ol hárbir studiyanıń Blu-ray hám DVD relizlerin islep shıǵarıw, tarqatıw, marketing hám satıw, sonday-aq Skandinaviya aymaǵında cifrlı ónimlerdi satıwdı qollap-quwatlawdı basqarıw ushın dúzilgen edi. 2020-jılı 20th Century Fox Home Entertainment tiń qayta atalıwı hám birlesiwinen keyin (házir 20th Century Home Entertainment), Fox-Paramount Home Entertainment jabıldı hám bólindi. Házirgi waqıtta Skandinaviyada 20th Century Studios filmleriniń úy media relizlerin tikkeley Walt Disney Studios Home Entertainment basqaradı, al SF Studios 2021-jıldıń iyul ayınan baslap tek Paramount Pictures ten óz filmlerin shıǵarıp atır. == Logotip hám fanfara == [[Fayl:20th_Century-Fox_fanfare_1947.webm|nobaý|20th Century-Fox óndiris logotipi hám fanfarası (1947-jıldaǵı kórinisi)]] 20th Century Fox óndiris logotipi hám [[Fanfara|fanfarası]] dáslep Twentieth Century Pictures logotipi sıpatında payda bolǵan hám 1935-jılǵı birlesiwden keyin 20th Century-Fox tárepinen qabıl etilgen. Ol úsh ólshemli, monolit logotipten («Estelik» dep atalatuǵın) ibarat bolıp, onı Art-deko imaratları qorshap turadı hám projektorlar menen jaqtılandırılǵan<ref>{{Cite news|title=Eat Your Heart Out, MGM Kitty|url=https://www.nytimes.com/2014/07/13/movies/movie-studios-strive-for-ever-more-inventive-logos.html|access-date=August 20, 2020}}</ref>. Filmlerdiń basında payda bolatuǵın óndiris logotipinde projektorlar animaciyalanǵan hám izbe-izlik 1933-jılı Alfred Nyuman tárepinen dóretilgen ayrıqsha [[fanfara]] menen birge keledi. Logotiptiń dáslepki dúzilisi arnawlı effektler animatorı hám mattalı súwret salıw sheberi kishi Emil Kosa tárepinen islengen<ref>{{Web deregi | url = https://curiator.com/art/emil-kosa-jr/20th-century-fox-logo| bet = 20th century Fox logo by Emil Kosa Jr.| jumıs = Curiator| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-aprel }}</ref>.{{Sfn|Troyan|Thompson|Sylvester|2017|pp=533–534}} 1953-jılı Pacific Title kompaniyasınıń súwretshisi Roki Longo jańa CinemaScope súwret processi ushın dáslepki logotip dizaynın qayta islew ushın jumısqa alındı. Longo keńirek CinemaScope formatında logotiptiń proporciyaların saqlaw ushın «20th» tegi «0» di qıysayttı<ref name=":0">{{Cite news|last=Walker|first=Michael| sáne =June 27, 2013|title=The 20th Century Fox Logo: A Brief History|work=The Hollywood Reporter|url=https://www.hollywoodreporter.com/gallery/20th-century-fox-logo-a-576643/4-19942009|access-date=April 5, 2020}}</ref>. Alfred Nyuman da Fox logotipinen keyin keletuǵın CinemaScope logotipi dawamında esitiletuǵın logotip fanfarasınıń keńeytilgen versiyasın dóretti. Format keyin tómenlegenine qaramastan, rejissyor Djordj Lukas «Juldızlı urıslar» (1977) filminiń baslawshı titrleri ushın fanfaranıń CinemaScope versiyasın paydalanıwdı arnawlı túrde soradı. Bunnan tısqarı, filmniń bas teması Djon Uilyams tárepinen fanfara menen birdey tonallıqta (B♭ major) dóretilip, onıń bir túrdegi dawamı bolıp xızmet etti<ref>{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/why-disney-should-add-foxs-fanfare-back-star-wars-1067900/| bet = Why Disney Should Add Fox's Fanfare Back to 'Star Wars'| sáne = 2017-jıl 15-dekabr | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2022-jıl 11-aprel }}</ref><ref name="latimes-fanfare">{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/entertainment/arts/la-et-cm-fox-fanfare-solo-movie-20180525-story.html| bet = 'Solo' hits the big screen minus one classic 'Star Wars' moment: the Fox Fanfare| sáne = 2018-jıl 25-may | jumıs = Los Angeles Times| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}</ref>. 1981-jılı logotip «20th» tegi «0» diń qayta tuwrılanıwı menen ózgertildi.<ref name=":0" /> 1994-jılı, bir neshe sátsiz háreketlerden soń, Fox kompaniyasınıń televidenie prodyuseri Kevin Berns kompaniya ushın jańa logotip islep shıǵarıw ushın jumısqa alındı. Bul ret kompyuter járdeminde islengen súwretler (CGI) texnologiyası qollanılıp, kóbirek detallar hám animaciya qosıldı, Bryus Brouton tárepinen qayta islengen 21 sekundlıq uzaǵıraq Fox fanfarası fon muzıkası sıpatında paydalanıldı hám «A NEWS CORPORATION COMPANY» degen jazıw qosıldı. Keyinirek 1997-jılı Devid Nyuman tárepinen qayta jazıp alındı hám 1998-jılı jáne bir márte qayta jazıldı<ref name="latimes-fanfare"/>. 2009-jılı Blue Sky Studios tárepinen jaratılǵan jańalanǵan logotip (2009-jılǵı strukturanıń prototip versiyası bar) «Avatar» filminiń shıǵıwı menen debyut etti<ref name=":0"/>. 2013-jılı News Corporation jazıwı alıp taslandı. 2014-jıldıń 16-sentyabr kúni 20th Century Fox jańa Fox Movies veb-saytın reklama etiw ushın logotiptiń hár qıylı versiyasın, sonıń ishinde Fox Film logotipiniń «William Fox Presents» versiyasın hám 20th Century Pictures logotipin, sonday-aq ayırım variaciyalardı, 2009-jılǵı logotip versiyasına shekem kórsetetuǵın video járiyaladı. Bul videoda Devid Nyuman tárepinen dóretilgen 1997-jılǵı fanfaranıń 1998-jılǵı qayta islep shıǵılǵan versiyası qollanıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=rspzzsMRl-E| bet = Fanfare for New FoxMovies.com| sáne = 2014-jıl 16-sentyabr }}</ref>. 2020-jıldıń 17-yanvar kúni Disney kompaniyası studiyanıń brendinen «Fox» atın alıp taslawdı baslaǵanı haqqında xabar berildi, sebebi ol endi házirgi Fox Corporation menen baylanıslı emes edi. 20th Century Fox hám Fox Searchlight Pictures sáykes túrde 20th Century Studios hám Searchlight Pictures dep qayta ataldı. Projektorlar, monolit hám fanfara sıyaqlı studiya menen baylanıslı brend elementleri qollanılıwda qaladı. Jańa 20th Century Studios atın alıp júretuǵın birinshi film - «Jabayı tábiyattıń shaqırıwı» (qızıq jeri, bul filmniń dáslepki ekranlastırıwı Fox Film menen birlesiwden aldın dáslepki Twentieth Century Pictures kompaniyasınıń aqırǵı filmi bolǵan edi)<ref>{{Cite news|title=Disney Drops 'Fox' From Twentieth Century Movie Studio Name|url=https://www.wsj.com/articles/disney-drops-fox-from-twentieth-century-movie-studio-name-11579290365|access-date=January 18, 2020}}</ref><ref name="vty-2CS"/><ref name="20thCenturyStudiosNYT">{{Cite news|title=Disney Drops Fox From Names of Studios It Bought From Rupert Murdoch|url=https://www.nytimes.com/2020/01/17/business/media/disney-fox-name.html|access-date=January 17, 2020}}</ref>. [[Fayl:20th_Century_Studios_logo_animation_and_fanfare_(since_2020).webm|thumbtime=18|nobaý|2020-jıldan baslap qollanılıp atırǵan 20th Century Studios logotipi hám fanfarası studiyanıń qayta brendlengeninen keyin payda boldı.]] 20th Century Studios logotipiniń baspa nusqası «Jańa mutantlar» filminiń posterinde birinshi ret kórindi<ref>{{Web deregi | url = https://www.yahoo.com/entertainment/new-mutants-poster-disney-corporate-rebranding-20th-century-fox-162459081.html| bet = New 'The New Mutants' poster confirms Disney's corporate rebranding of 20th Century Fox| avtor = Butler| at = Tom| sáne = 2020-jıl 28-yanvar | jumıs = [[Yahoo!|Yahoo! Entertainment]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 29-yanvar }}</ref>, al ekrandaǵı logotip televiziyalıq jarnamada debyut etti hám tolıq nusqası 2020-jıldıń 21-fevral kúni «Jabayı tábiyattıń shaqırıwı» filmi menen birge kórsetildi<ref>{{Citation |last=20th Century Studios |title=The Call of the Wild {{!}} "This Land" TV Spot | sáne =February 3, 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=pAAjjehfIDY |access-date=February 8, 2020}}</ref>. 2020-jılı 20th Century Studios logotipi Picturemill tárepinen animaciyalandı (2020-jılǵı qurılımnıń prototip nusqası hám 2009-jılǵı aspan fonı menen 2021-jılǵı qurılım bar hám Picturemill'diń ayırım roliklerinde payda boldı), al Searchlight Pictures logotipin Blue Sky Studios animaciyasına tiykarlanıp MOCEAN animaciyaladı. Bunda basqasha aspan fonı bar, [[Los-Andjeles]] silueti úlkenirek hám anıǵıraq, al qurılımnıń qalǵan bólimi qarańǵıraq hám jaqtılandırıwı realistlirek kórinedi<ref>{{Web deregi| url = http://picturemill.com/main-title-reel/| bet = Reel| sáne = 2016-jıl 10-iyun | jumıs = Picturemill| qaralǵan sáne = 2020-jıl 22-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230619120741/http://picturemill.com/main-title-reel/| arxivsáne = 2023-jıl 19-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://m.facebook.com/Picture.Mill.Hollywood/videos/picturemill-spring-2020-reel/581702049103042/| bet = Spring 2020 Reel| sáne = 2020-jıl 8-aprel | baspaxana = Picturemill| qaralǵan sáne = 2022-jıl 25-oktyabr }}</ref>. == Derekler == [[Kategoriya:Kino álemi]] {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ snkq2y22gw4zuckb4phpk9rmp06izgb 0 22514 276200 265673 2026-10-25T08:30:35Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276200 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em" | colspan="2" style="text-align:center; font-size: 130%; font-weight: bold;"| iOS 7 |- | colspan="2" style="text-align:center; font-weight: normal;"| [[iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasınıń]] versiyası |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Fayl:IOS_7_number_logo.svg|150px]] |- | colspan="2" style="text-align:center; font-size: 88%;"| iOS 7.1 bas ekranı, qayta dizaynlanǵan paydalanıwshı interfeysin kórsetedi |- ! Islep shıǵarıwshı | [[Apple Inc.]] |- ! Derek modeli | [[Menshikli programmalıq támiynat|Jabıq]], [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] komponentler menen |- ! Dáslepki shıǵarılıwı | [[18-sentyabr]], [[2013]] |- ! Sońǵı versiyası | 7.1.2 (11D257) / [[30-iyun]], [[2014]] |- ! Jańalaw usılı | Baǵdarlamalıq támiynat jańalanıwı |- ! Paket basqarıwshısı | [[App Store]] |- ! Platformalar | '''[[iPhone]]''' * [[iPhone 4]] * [[iPhone 4s]] * [[iPhone 5]] * [[iPhone 5c]] * [[iPhone 5s]] '''[[iPod Touch]]''' * iPod Touch (4-áwlad) (rásmiy emes) * iPod Touch (5-áwlad) '''iPad''' * iPad 2 * iPad (3-áwlad) * iPad (4-áwlad) * iPad Air (1-áwlad) * iPad Mini (1-áwlad) * iPad Mini (2-áwlad) |- ! Yadro túri | Gibrid (XNU) |- ! Standart paydalanıwshı interfeysi | [[iOS]] |- ! Licenziya | [[Menshikli programmalıq támiynat|Menshikli]] EULA, ashıq kodlı komponentlerden basqa |- ! Aldıńǵısı | [[iOS 6]] |- ! Keyingisi | [[iOS 8]] |- ! Rásmiy veb-saytı | [https://web.archive.org/web/20140908104032/http://www.apple.com/ios/ios7/ Apple — iOS 7] (Wayback Machine arxivinde) |- ! Slogan | Pútkilley jańa kózqarastan mobil OS. |- ! Qollap-quwatlaw statusı | Eski, qollap-quwatlawdan shıǵarılǵan. [[iPhone 3GS]] hám [[iPod Touch]] (4-áwlad) ushın qollap-quwatlaw toqtatılǵan. |} '''iOS 7''' — [[Apple Inc.|Apple Inc]]. tárepinen islep shıǵarılǵan [[iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] [[iOS 6]]-dan keyingi jetinshi úlken versiyası bolıp tabıladı. Ol kompaniyanıń [[2013]]-jıl [[10-iyun]] kúni ótkerilgen [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|Dúnya júzilik baǵdarlamashılar konferenciyasında]] járiyalandı hám sol jıldıń [[18-sentyabr]] kúni shıǵarıldı. Onıń ornın [[2014]]-jıl [[17-sentyabr]] kúni [[iOS 8]] iyeledi<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2014/09/09/apple-releases-ios-8-gm-ahead-of-sep-17-public-release| bet = Apple releases iOS 8 GM ahead of Sep. 17 public release| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190513193910/https://9to5mac.com/2014/09/09/apple-releases-ios-8-gm-ahead-of-sep-17-public-release| arxivsáne = 2019-jıl 13-may | avtor = Hall| at = Zac| sáne = 2014-jıl 9-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. iOS 7 tolıǵı menen qayta islep shıǵarılǵan [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysin]] engizdi, bul dizayn Apple-diń dizayn boyınsha burınǵı aǵa vice-prezidenti Djoni Ayv basqarǵan komandaǵa tiyisli. Jańa kórinis, jalpaq ikonkalar, jańa "slayd-ashıw" funkciyası hám jańa animaciyalar menen Ayv tárepinen "ápiwayılıqtaǵı tereń hám máńgilik gózzalıq" dep táriyplendi. Jańa dizayn operaciyalıq sistemanıń barlıq bólimlerinde, sonıń ishinde informaciyanıń túrli kórinislerin usınatuǵın úsh bólimli bildiriw menen jańalaǵan Xabarlandırıw Orayında, qulıplanǵan ekranda kórinetuǵın xabarlandırıwlarda, vizual indikatorlardı usınatuǵın qayta islep shıǵarılǵan Siri dawıs járdemshisinde hám eń kóp paydalanılatuǵın funkciyalarǵa ańsat kiriwdi usınatuǵın Basqarıw Orayı da bar. iOS 7 sonday-aq, AirDrop, sımsız bólisiw texnologiyasın, CarPlay, telefon hám avtomobil integraciyasın hám [[App Store]]-da avtomatlıq qosımsha jańalanıwların kirgizdi. iOS 7 64-bitli qosımshalar hám processorlardı qollap-quwatlaǵan iOS-tıń birinshi versiyası boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2013-09-10-ios-7-64-bit.html| bet = iOS 7 will be 64-bit, just like the iPhone 5s' new A7 chip| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201220042920/https://www.engadget.com/2013-09-10-ios-7-64-bit.html| arxivsáne = 2020-jıl 20-dekabr | avtor = Wollman| at = Dana| sáne = 2013-jıl 10-sentyabr | baspaxana = engadget| qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-yanvar }}</ref>. iOS 7-niń qabıllanıwı hár túrli boldı. Jańa dizayn tili sınǵa alındı, sınshılar haqıyqıy ónimdarlıq jaqsılanıwlarınan góre dizayn ózgerisleriniń engiziliwin atap ótti hám animaciyalardıń kiriwdi keshiktiriwi, ikonkalardıń turaqlı emesligi hám túymelerdiń jasırılıwı sıyaqlı paydalanıwshı tájiriybesindegi keri aspektlerdi mısalǵa keltirdi. Basqarıw Orayınıń qosılıwı, sonday-aq Siri hám kóp máselelilikke jańalanıwlar maqtaldı. Shıǵarılǵannan keyin kóp ótpey, jańa dizaynnıń kesellik payda etiwi haqqında xabarlar boldı, bul úrdis mashina keselligine uqsas tásirli animaciyalardan kelip shıqqan dep túsindirildi. iOS 7-niń paydalanıwshılar tárepinen qabıl etiliwi tez boldı. Onıń iOS bazar úlesi bir kúnnen keyin 35%-ke shekem jetkeni hám 5 kún ishinde 200 million qurılmaǵa ornatılǵanı xabarlandı, bul Apple tárepinen "tarixtaǵı eń tez programmalıq támiynat jańalanıwı" dep málimlendi. iOS 7 — [[iPhone 4]]-ti qollap-quwatlaytuǵın [[iOS]]-tıń sońǵı versiyası. == Sistemanıń ózgeshelikleri == === Dizayn === iOS 7 paydalanıwshı interfeysiniń tolıq vizuallıq qayta isleniwin engizdi. "Ótkirlew, jalpaq ikonkalar, juqa shriftler, jańa "slayd-ashıw" funkciyası hám ekrannıń tómengi tárepinen joqarıǵa jıljıytuǵın tez-tez kiriletuǵın parametrler ushın jańa basqarıw paneli" menen birge, operaciyalıq sistema Apple-diń standartlı aldın ala ornatılǵan qosımshaların da áhmiyetli dárejede qayta islep shıqtı<ref name="Announcement">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/6/10/4407630/apple-announces-ios-7| bet = Apple announces iOS 7, 'biggest change' since the introduction of the iPhone, coming this fall| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210605000558/https://www.theverge.com/2013/6/10/4407630/apple-announces-ios-7| arxivsáne = 2021-jıl 5-iyun | avtor = Seifert| at = Dan| sáne = 2013-jıl 10-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. Apple-diń dizayn basshısı Djoni Ayv "Ápiwayılıqta, anıqlıqta, nátiyjelilikte tereń hám máńgilik gózzalıq bar. Haqıyqıy ápiwayılıq tek ǵana tártipsizlik hám áshekeylerdiń joqlıǵınan emes, al komplekslikke tártip ornatıwdan kelip shıǵadı. iOS 7 bul maqsetlerdiń anıq kórinisi. Onıń pútkil sistemada úylesimli hám qollanılatuǵın jańa strukturası bar," dep túsindirdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2013/06/10/ios-7-announced| bet = Apple shows off completely redesigned iOS 7 at WWDC, coming this fall| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230001621/https://www.engadget.com/2013/06/10/ios-7-announced| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Heater| at = Brian| sáne = 2013-jıl 10-iyun | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. Júklew ekranınıń fon reńi qurılmanıń aq yamasa qara aldıńǵı ramka reńine, qarama-qarsı reńli brend logotipi menen sáykes keledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.idownloadblog.com/2016/03/24/invertrespring| bet = This tweak inverts the respring and reboot screen colors on your iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201208132540/https://www.idownloadblog.com/2016/03/24/invertrespring| arxivsáne = 2020-jıl 8-dekabr | avtor = Bouchard| at = Anthony| sáne = 2016-jıl 24-mart | til = en-US| jumıs = iDownloadBlog.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 8-dekabr }}</ref>. === AirDrop === iOS 7 AirDrop-tı engizdi, bólisiw ikonkasınan kiriwge bolatuǵın sımsız bólisiw texnologiyası, ol paydalanıwshılarǵa óz jergilikli qurılmalarınan basqa, jaqın jerdegi iOS qurılmalarına fayllardı jiberiwge imkaniyat beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/getting-to-know-airdrop-on-ios-7| bet = Getting to know AirDrop on iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230085749/https://www.cnet.com/how-to/getting-to-know-airdrop-on-ios-7| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2013-jıl 23-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. Onı Basqarıw Orayında qosıwǵa boladı, basqa qurılmalar tárepinen onıń tabılıwın basqarıw ushın parametrler menen, sonıń ishinde Óshirilgen, Tek ǵana kontaktler hám Hámme ushın<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/en-ph/HT204144| bet = Share content with AirDrop on your iPhone, iPad, or iPod touch| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180814170244/https://support.apple.com/en-ph/HT204144| arxivsáne = 2018-jıl 14-avgust | sáne = 2017-jıl 1-fevral | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. AirDrop tek ǵana [[iPhone 5]] hám keyingi, tórtinshi áwlad iPad hám keyingi, barlıq iPad Miniler hám besinshi áwlad [[iPod Touch]]-da ǵana bar<ref>{{Web deregi | url = http://www.todaysiphone.com/2014/03/use-airdrop-ios-7| bet = How To: Use AirDrop in iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170218231541/http://www.todaysiphone.com/2014/03/use-airdrop-ios-7| arxivsáne = 2017-jıl 18-fevral | avtor = Oram| at = Adam| sáne = 2014-jıl 11-mart | jumıs = Today's iPhone| baspaxana = PhoneDog| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. Qollap-quwatlawdı rásmiy emes túrde qosıwǵa boladı, ayırım kemshilikler menen, jailbreaking arqalı. === Basqarıw Orayı === iOS 7 Basqarıw Orayın engizdi, ekrannıń tómengi tárepinen joqarıǵa jıljıtıw arqalı kiriwge bolatuǵın menyu, Ushıw Rejimi, Wi-Fi, Bluetooth, "Tınıshlandırıw" Rejimi hám Aylandırıw Qulpı sıyaqlı tez-tez paydalanılatuǵın parametrlerge kiriwdi támiyinleydi. Ekran jarıqlıǵın retlew ushın jıljıtqısh, muzıka oynatıw ushın basqarıwlar hám dawıs jıljıtqıshı bar. Shıraq túymesi de bar<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2013/09/18/ios-7-how-to-use-control-center-to-quickly-manage-settings| bet = iOS 7 How-to: Use Control Center to quickly manage settings| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220185802/https://9to5mac.com/2013/09/18/ios-7-how-to-use-control-center-to-quickly-manage-settings| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Guarino| at = Sarah| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>, sonday-aq kameraǵa tez kiriw ushın ikonka bar<ref name="Camera app">{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2013/09/20/how-to-use-the-new-camera-app-in-ios-7| bet = How-to: Use the new Camera app in iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230090052/https://9to5mac.com/2013/09/20/how-to-use-the-new-camera-app-in-ios-7| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Guarino| at = Sarah| sáne = 2013-jıl 20-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. === Xabarlandırıw Orayı === iOS 7 xabarlandırıw orayın vizuallıq hám funkcionallıq ózgerisler menen tolıq qayta islep shıqtı. Onıń úsh bólimi bar; "Búgin" (kún dawamında keletuǵın informaciya), "Hámmesi" hám "Ótkerip jiberilgen". Xabarlandırıwlar endi telefonnıń qulıplanǵan ekranında kórinedi hám xabarlandırıwlar qurılmalar arasında sinxronlanadı, solay etip paydalanıwshılar hár túrli qurılmalarda bir xabarlandırıwdı bir neshe márte óshiriwi kerek emes<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/6/10/4413228/apple-wwdc-2013-everything-you-need-to-know| bet = Apple debuts iOS 7, OS X Mavericks, and new Macs: everything you need to know| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130611164041/http://www.theverge.com/2013/6/10/4413228/apple-wwdc-2013-everything-you-need-to-know| arxivsáne = 2013-jıl 11-iyun | sáne = 2013-jıl 10-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2048936/get-to-know-ios-7-notification-center.html| bet = Get to know iOS 7: Notification Center| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170507114653/http://www.macworld.com/article/2048936/get-to-know-ios-7-notification-center.html| arxivsáne = 2017-jıl 7-may | avtor = Friedman| at = Lex| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. === Qosımshalardı almastırıwshı (App switcher) === iOS 7 qosımshalardı almastırıw ushın ekrandı keńeytti. Paydalanıwshılar úy túymesin eki márte basadı hám sońǵı kirilgen qosımshalardıń tolıq ekranlı eskizleriniń kórinisi ushın aǵımdaǵı qosımshadan shıǵarıladı<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2013/09/18/ios-7-how-to-use-the-new-multitasking-interface| bet = iOS 7 How-to: Use the new multitasking interface| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161231075032/https://9to5mac.com/2013/09/18/ios-7-how-to-use-the-new-multitasking-interface| arxivsáne = 2016-jıl 31-dekabr | avtor = Guarino| at = Sarah| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2048935/get-to-know-ios-7-multitasking.html| bet = Get to know iOS 7: Multitasking| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161122074302/http://www.macworld.com/article/2048935/get-to-know-ios-7-multitasking.html| arxivsáne = 2016-jıl 22-noyabr | avtor = Moren| at = Dan| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. === CarPlay === iOS 7.1-diń bir bólegi sıpatında shıǵarılǵan CarPlay (burınǵı iOS in the Car) tańlap alınǵan avtomobil modelleri menen integraciyalanadı, avtomobil displeyi arqalı muzıka basqarıwları hám Kartalar navigaciyası sıyaqlı telefon óz-ara tásirlesiwin usınadı. Paydalanıwshılar sonday-aq qolsız xabarlar jiberiw ushın Siri menen sóylese aladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2014/03/10/apple-releases-ios-7-1| bet = Apple releases iOS 7.1 with CarPlay support| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230230501/https://www.engadget.com/2014/03/10/apple-releases-ios-7-1| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Molen| at = Brad| sáne = 2014-jıl 10-mart | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. Ol iOS 7.1 yamasa keyingi versiyaları menen barlıq Lightning-úskenelengen iPhone-lardı qollap-quwatlaydı<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2014/03/03/apple-rebrands-ios-in-the-car-as-carplay-compatible-vehicles-launching-later-this-year| bet = Apple rebrands iOS in the Car as CarPlay, compatible vehicles launching later this year| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230231418/https://9to5mac.com/2014/03/03/apple-rebrands-ios-in-the-car-as-carplay-compatible-vehicles-launching-later-this-year| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Mayo| at = Benjamin| sáne = 2014-jıl 3-mart | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. === Siri === Siri jańa dizaynǵa iye, onda járdemshi fon qosımshası budırlaw payda boladı. Sóylesiw waqtında kórinetuǵın dawıs tolqınları payda boladı, olar qurılma Apple serverleri menen baylanısqanda aylanıwshı dóńgelekke aylanadı. Siri endi Bluetooth-dı qosqanda, qurılma parametrleriniń sheklengen toplamın basqara aladı. Járdemshi, eger olardıń sorawı dawıs arqalı basqarılmasa, yamasa basqasha jaǵdayda, eger sorawdı islep shıǵarıw múmkin bolmasa, qátelik kórsetedi, paydalanıwshını tikkeley parametrler menyuine jibere aladı. Internetten izlew ushın Bing standartlı izlew sistemasına aylandı hám Siri-diń veb resurslarına [[Wikipedia]] qosıldı. Siri sonday-aq, tolıq tvit izlewdi usına otırıp, [[Twitter]]-ge tereńirek baylanıstırıldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2048736/get-to-know-ios-7-siri.html| bet = Get to know iOS 7: Siri| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161207033048/http://www.macworld.com/article/2048736/get-to-know-ios-7-siri.html| arxivsáne = 2016-jıl 7-dekabr | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. iOS 7 sonday-aq paydalanıwshıǵa Siri-diń jınısın ózgertiwge imkaniyat beredi, er hám hayal dawısları ushın jańa parametrler menen álbette<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-change-siris-voice-on-ios-7| bet = How to change Siri's voice on iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180814232552/https://www.cnet.com/how-to/how-to-change-siris-voice-on-ios-7| arxivsáne = 2018-jıl 14-avgust | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2013-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. === Basqalar === Spotlight izlewine bas ekrandı basıp turıp tómenge súyrew arqalı kiriwge boladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/how-to-access-use-spotlight-seach-iphone-ipad| bet = How to access and use Spotlight search on your iPhone or iPad| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230231543/http://www.imore.com/how-to-access-use-spotlight-seach-iphone-ipad| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Kazmucka| at = Allyson| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.laptopmag.com/articles/how-to-use-spotlight-search-in-ios-7| bet = How to Use Spotlight Search in iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221225333/http://www.laptopmag.com/articles/how-to-use-spotlight-search-in-ios-7| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Andronico| at = Michael| sáne = 2013-jıl 20-sentyabr | jumıs = LaptopMag| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. iOS 7 "Parallaks" effektine iye jańa fon súwretleri menen birge keldi; paydalanıwshı telefondı aylandırǵan waqıtta ikonkalar qozǵalıp turǵanday kórinedi, bul "ikonkalar fon súwretiniń ústinde qalqıp turǵanday" illyuziyanı payda etedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.wired.com/2013/09/parallax-and-the-ios-7-wallpaper| bet = Parallax and the iOS 7 Wallpaper| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230230429/https://www.wired.com/2013/09/parallax-and-the-ios-7-wallpaper| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Allain| at = Rhett| sáne = 2013-jıl 26-sentyabr | jumıs = [[Wired (website)|Wired]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. Sazlawlarda, paydalanıwshılar belgili xabarlandırıw túrleri ushın ózleriniń qálegen vibraciyaların jasaw, Qozǵalıstı Kemeytiw sazlawı járdeminde parallaks fon súwreti animaciya effektin óshirip qoyıw<ref>{{Web deregi | url = http://www.redmondpie.com/top-20-hidden-ios-7-features-that-you-likely-dont-know-about| bet = Top 23 Hidden iOS 7 Features That You Likely Don't Know About [Updated]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206104157/http://www.redmondpie.com/top-20-hidden-ios-7-features-that-you-likely-dont-know-about| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Ghani| at = Uzair| sáne = 2013-jıl 19-oktyabr | jumıs = Redmond Pie| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>, hám qońıraw etiwshilerdi bloklaw múmkinshiligine iye, bunda bloklaw Telefon, Xabarlar hám FaceTime sıyaqlı bir neshe qurılma hám qosımshalarǵa qollanıladı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/13/09/19/ios-7-feature-focus-block-calls-texts-and-facetimes-from-individual-numbers| bet = iOS 7 feature focus: Block calls, texts, and FaceTimes from individual numbers| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206022232/http://appleinsider.com/articles/13/09/19/ios-7-feature-focus-block-calls-texts-and-facetimes-from-individual-numbers| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Bostic| at = Kevin| sáne = 2013-jıl 19-sentyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. Bas ekranda, jańadan ornatılǵan qosımshalar hám jaqında jańalanǵan qosımshalardıń qasında paydalanıwshı qosımshanı birinshi ret ashqanǵa shekem kók noqat boladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/five-quick-ios-7-mysteries-solved| bet = Five quick iOS 7 mysteries solved| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171016173924/https://www.cnet.com/how-to/five-quick-ios-7-mysteries-solved| arxivsáne = 2017-jıl 16-oktyabr | avtor = Broida| at = Rick| sáne = 2013-jıl 20-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-may }}</ref>. Papkalar bas ekran jaylasıwına uqsas hár qıylı betlerdi óz ishine alatuǵın etip jańalandı, bul papka funkcionallıǵınıń anaǵurlım keńeyiwine múmkinshilik beredi. Papkanıń hárbir betine toǵızǵa shekem qosımsha jaylastırıwǵa boladı hám ulıwma 15 bet bola aladı, bul bir papkada ulıwma 135 qosımsha bolıwına múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.lifewire.com/how-many-apps-allowed-iphone-2000752| bet = How Many Apps and Folders Can an iPhone Have?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170806182301/https://www.lifewire.com/how-many-apps-allowed-iphone-2000752| arxivsáne = 2017-jıl 6-avgust | avtor = Costello| at = Sam| sáne = 2017-jıl 20-mart | jumıs = [[Lifewire]]| baspaxana = [[Dotdash]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-oktyabr }}</ref>. iPad tıń Qulıplaw Ekranındaǵı "Súwret Ramkası" funkciyası alıp taslandı. == Qosımsha ózgeshelikler == === App Store === [[App Store]] iOS 7 de bir neshe áhmiyetli ózgerislerge iye boldı. Paydalanıwshılar avtomatlıq qosımsha jańalanıwların qosıw múmkinshiligine iye<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/13/09/18/ios-7-feature-focus-app-store-auto-updates-and-itunes-radio| bet = iOS 7 feature focus: App Store auto-updates and iTunes Radio| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206174757/http://appleinsider.com/articles/13/09/18/ios-7-feature-focus-app-store-auto-updates-and-itunes-radio| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Cole| at = Shane| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/6/10/4415588/app-store-automatic-updates-ios-7-apple-wwdc-2013| bet = App Store will update apps automatically in iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170205081806/http://www.theverge.com/2013/6/10/4415588/app-store-automatic-updates-ios-7-apple-wwdc-2013| arxivsáne = 2017-jıl 5-fevral | avtor = Kastrenakes| at = Jacob| sáne = 2013-jıl 10-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. Paydalanıwshılar endi hárbir ornatılǵan qosımshanıń jańalanıwlar tariyxın kóre aladı. Jaylasıw xızmetleri qosılǵan jaǵdayda, App Store paydalanıwshınıń geografiyalıq jaylasıwına tiykarlanıp keń tarqalǵan qosımshalardı usınatuǵın Jaqın Átirapta bólimine iye<ref>{{Web deregi | url = http://www.idownloadblog.com/2014/04/19/app-store-guide| bet = iOS 7: the ultimate App Store guide| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230090122/http://www.idownloadblog.com/2014/04/19/app-store-guide| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Benjamin| at = Jeff| sáne = 2014-jıl 19-aprel | jumıs = iDownloadBlog| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. Jáne de qosımshalardıń eski versiyaların júklep alıw múmkinshiligi payda boldı, eger jańa iOS versiyaları eski qurılmalardı sistema jańalanıwlarına sáykes kelmeytuǵın etip qoyǵan jaǵdayda, paydalanıwshılarǵa hárbir qosımshanıń sońǵı qollap-quwatlanǵan jańalanıwınıń isleytuǵın versiyasın saqlap qalıw múmkinshiligin beredi<ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2013/09/17/ios-legacy-apps| bet = Apple App Store Introduces Legacy App Download Option| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170101091001/http://mashable.com/2013/09/17/ios-legacy-apps| arxivsáne = 2017-jıl 1-yanvar | avtor = Ulanoff| at = Lance| sáne = 2013-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 31-dekabr }}</ref>. === Fotosúwretler hám Kamera === iOS 7 Kamera qosımshası ushın "Instagram stilindegi fotosúwretlerdi" alıw múmkinshiligin beretuǵın kvadrat foto rejimin kirgizdi. Jáne de jańa qosılǵan nárseler — tikkeley filtrler; fotosúwrettiń kórinisin ózgertetuǵın toǵız túrli filtr opciyası. Kameraǵa kirgizilgen qosımsha jaqsılanıwlarǵa video jazıw waqtında qısıp-keńeytiw múmkinshiligi hám zatvor túymesin basıp turıw arqalı izbe-iz fotosúwretlerdi ańsat túsiriw ushın Izbe-iz túsiriw rejimi kiredi, bunda telefon sekundına 10 kadr túsiredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/five-tips-for-the-new-camera-app-on-ios-7| bet = Five tips for the new Camera app on iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230160258/https://www.cnet.com/how-to/five-tips-for-the-new-camera-app-on-ios-7| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. iPhone 5S te áste-aqırın qozǵalıs video opciyası qosıldı, sekundına 120 kadr joqarı kadr tezliginde video túsiriw múmkinshiligi menen. Barlıq iPhone lar áste-aqırın qozǵalıs videonı audio menen jazıp aladı. Onı Fotosúwretler qosımshasında redaktorlawǵa boladı, bul jerde paydalanıwshılar áste-aqırın qozǵalıs bóliminiń qay jerden baslanıp, qay jerde pitetuǵının sheshiwi múmkin<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.co.uk/how-to/apple/how-use-slo-mo-iphone-5s-make-slow-motion-videos-iphone-3481480| bet = How to use Slo-Mo in iPhone 5s: make slow-motion videos on iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219013600/http://www.macworld.co.uk/how-to/apple/how-use-slo-mo-iphone-5s-make-slow-motion-videos-iphone-3481480| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Macro| at = Ashleigh| sáne = 2013-jıl 8-noyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. Fotosúwretler qosımshası jańa kategoriyalaw opciyaları menen jańalandı. Tómendegi "Fotosúwretler", "Bólisilgen" hám "Albomlar" degen úsh bólim, hár qaysısı galereyaları bar qosımshanıń hár qıylı bólimlerine ashıladı. Tiykarǵı Fotosúwretler interfeysinde, qosımsha barlıq fotosúwretlerdiń "Jıllar", "Kollekciyalar" hám "Waqıtlar" boyınsha sortlanǵan waqıt sızıǵın kórsetedi. Filtrler qosıldı, paydalanıwshılarǵa óz fotosúwretlerine qosıw ushın bir neshe túrdegi filtrlerden tańlaw múmkinshiligin beredi. Fotosúwretlerdi bólisiwdiń bar opciyaları menen birge, qosımsha jańa AirDrop funkcionallıǵın qollap-quwatlaw menen jańalandı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2048867/get-to-know-ios-7-camera-and-photos.html| bet = Get to know iOS 7: Camera and Photos| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170101002733/http://www.macworld.com/article/2048867/get-to-know-ios-7-camera-and-photos.html| arxivsáne = 2017-jıl 1-yanvar | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2013-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 31-dekabr }}</ref>. ==== Kamera paydalanıwshı interfeysi ==== iOS 7 kamera paydalanıwshı interfeysi qayta dizaynlanǵan. Zatvor túymesi sıyaqlı elementler ápiwayı geometriyalıq figuralar menen tegis dizayndı paydalanadı. Kamera rejimleri arasında ótiw súyrew qol háreketleri yamasa ekrandaǵı zatvor túymesiniń janındaǵı rejim atın (tekst) basıw arqalı ámelge asırıladı. Barlıq keyingi iOS versiyalarınıń kamera paydalanıwshı interfeysleri iOS 7 de kirgizilgen usı jaylasıw hám dizaynǵa tiykarlanǵan. ==== Kamera basqarıw elementleri ==== Qayta dizaynlanǵan kamera interfeysi ekspoziciya mánisin dúzetiw hám avtofokustı qulıplaw ushın jańa basqarıw elementlerin usınadı. Kóriw izlewshiniń ishine basıw kameranıń kóriw maydanındaǵı sol aymaqqa fokus hám ekspoziciyanı dúzetedi. Házirgi fokus hám ekspoziciya halatın uslap turıw (qulıplaw) ushın, kóriw izlewshiniń ishindegi qálegen jerdi yarım sekund basıp turıw kerek. Bul AE/AF qulpı yamasa AF/AE qulpı dep ataladı. Basqannan keyin, fokus/ekspoziciya qulıplanǵan yamasa qulıplanbaǵan jaǵdayda, ekspoziciya mánisin joqarı yamasa tómen súyrew arqalı dúzetiwge boladı. AE/AF qulpı aktivlestirilgen jaǵdayda, ekspoziciya qoldan qulpı ashılmaǵansha belgisiz waqıtqa qulıplanǵan boladı. Bul basqarıw elementleri ádettegi hám áste-aqırın qozǵalıs (joqarı kadr tezligi) video jazıw waqtında, sonday-aq aldıńǵı kameranıń foto hám video rejimleri ushın da qoljetimli<ref>{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=swgXhzE0HF4| bet = ''"7 Hidden iPhone Camera Features That Every Photographer Should Use"'' (video guide, published on June 16th 2017)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200810204741/https://www.youtube.com/watch?v=swgXhzE0HF4| arxivsáne = 2020-jıl 10-avgust | jumıs = [[YouTube]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 9-iyul }}</ref>. === Muzıka === Muzıka qosımshası Apple kompaniyasınıń iTunes Radio xızmetin óz ishine aldı; bul stanciya tiykarındaǵı muzıkalıq xızmet bolıp, paydalanıwshılarǵa atqarıwshını tańlawǵa múmkinshilik berdi, xızmet sol hám uqsas atqarıwshılardıń qosıqları tiykarında "stanciya" payda etti. Paydalanıwshılar qosıqlardı ótkizip jiberiw hám aldıńǵı qosıqlar tariyxın izlew múmkinshiligine iye boldı, sonıń menen birge oynatıw waqtında qosıqlardı [[iTunes Store]]-dan tikkeley satıp alıw múmkinshiligi de bar edi. iTunes Radio jáne [[Twitter]]-de házirgi waqıtta trendte bolǵan qosıqlardı kórsetetuǵın funkciyaǵa iye boldı. iTunes Radio biypul hám reklama menen támiyinlengen edi, biraq paydalanıwshılar iTunes Match xızmetine jazılıw arqalı reklamasız tıńlaw múmkinshiligine iye bola aldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.wired.com/2013/06/apple-dials-in-itunes-radi| bet = Apple Dials in iTunes Radio, a New Streaming Music Service| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230155817/https://www.wired.com/2013/06/apple-dials-in-itunes-radi| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Baldwin| at = Roberto| sáne = 2013-jıl 10-iyun | jumıs = [[Wired (website)|Wired]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. Eki jıldan aslam waqıt jumıs islegennen keyin, iTunes Radio 2016-jıldıń yanvar ayında toqtatıldı, onıń funkciyaları jańa [[Apple Music]] muzıkalıq jazılıw xızmetine hám Beats 1 radio stanciyasına kóshirildi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/3023410/streaming-services/apple-drops-free-itunes-radio-bundles-it-into-apple-music.html| bet = Apple drops free iTunes Radio, bundles it into Apple Music| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230160245/http://www.macworld.com/article/3023410/streaming-services/apple-drops-free-itunes-radio-bundles-it-into-apple-music.html| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Mediati| at = Nick| sáne = 2016-jıl 16-yanvar | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/01/29/apple-merges-itunes-radio-channels-into-apple-music-beats-1-now-lone-free-to-stream-service| bet = Apple merges iTunes Radio channels into Apple Music, Beats 1 now lone free-to-stream service| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230160118/http://appleinsider.com/articles/16/01/29/apple-merges-itunes-radio-channels-into-apple-music-beats-1-now-lone-free-to-stream-service| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Campbell| at = Mikey| sáne = 2016-jıl 28-yanvar | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. === Safari === iOS 7 de, Safari veb-brauzeri bir qansha áhmiyetli jańalanıwlarǵa iye boldı. Brauzerdiń aldıńǵı versiyalarında tabılǵan eki izlew qatarı bir "Aqıllı Izlew" maydanına biriktirildi. Vkladkalardı basqarıw jaqsılanıp, bir waqıtta segizden kóp vkladkanı ashıwǵa múmkinshilik berdi, sonday-aq vkladkalardı gorizontal karta kórinisiniń ornına vertikal túrde bir-biriniń ústine jaylastırdı. Jeke vkladkanı ashıw múmkinshiligi Sazlawlar menyusınıń ornına qosımshanıń ózine qurıldı, al jańa "Izlemew" túymesi paydalanıwshıǵa óz qupıyalıq dárejesin jáne de basqarıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/four-features-to-know-about-in-safari-on-ios-7| bet = Four features to know about in Safari on iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230231205/https://www.cnet.com/how-to/four-features-to-know-about-in-safari-on-ios-7| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2013-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. === Kartalar === Kartalar dizaynı tolıq ekranlı kórinisti usınıw ushın jańalandı, bunda izlew qatarı sıyaqlı interfeys elementleri kózden joǵaladı, jańa móldir izlew hám tómengi qural panelleri menen birge, hám paydalanıwshılar túnde júrgende avtomatik túrde iske túsetuǵın Túngi rejim qosıldı. Kartalarda ayırım Siri dawıs basqarıwı bar, bul paydalanıwshılarǵa "Siri dawıslı kórsetpeleriniń salıstırmalı dawıs kúshin sistemanıń ulıwma dawıs kúshinen ǵárezsiz ózgertiwge múmkinshilik beredi, solay etip ol fonda oynap atırǵan muzıkanıń ústinen qattı baqırmaydı."<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/13/07/12/ios-7-maps-go-full-screen-navigation-gets-night-mode-new-siri-options| bet = iOS 7 Maps go full screen, navigation gets night mode, new Siri options| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219095041/http://appleinsider.com/articles/13/07/12/ios-7-maps-go-full-screen-navigation-gets-night-mode-new-siri-options| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Dilger| at = Daniel Eran| sáne = 2013-jıl 12-iyul | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref> === Hawa rayı === iOS 7 degi Hawa rayı qosımshası áhmiyetli ózgerislerge ushıradı, sonıń ishinde jańa belgi, bas bette qosımsha miniatyurasında statikalıq hawa rayı kórsetkishiniń joqlıǵı hám házirgi hawa rayınıń jańa dinamikalıq, vizual kórinisleri bar<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/13/06/18/inside-ios-7-apples-weather-app-gets-animated| bet = Inside iOS 7: Apple's Weather app gets animated| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170101001227/http://appleinsider.com/articles/13/06/18/inside-ios-7-apples-weather-app-gets-animated| arxivsáne = 2017-jıl 1-yanvar | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2013-jıl 18-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 31-dekabr }}</ref>. === FaceTime === iOS 7 de iPhone ushın óziniń FaceTime qosımshası bar, onıń ishinde FaceTime Audio funkciyası bar, bul paydalanıwshılarǵa Wi-Fi arqalı qońıraw etiwge múmkinshilik beredi. FaceTime Audio ǵa Telefon qosımshası, Baylanıslar qosımshası yamasa FaceTime qosımshasınıń ózi arqalı kiriwge boladı. Ol iOS 7 yamasa onnan keyingi versiyalarda jumıs isleytuǵın qurılmalarda jetkilikli<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2048980/get-to-know-ios-7-phone-facetime-and-messages.html| bet = Get to know iOS 7: Phone, FaceTime, and Messages| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170420041025/http://www.macworld.com/article/2048980/get-to-know-ios-7-phone-facetime-and-messages.html| arxivsáne = 2017-jıl 20-aprel | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2013-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. === Xabarlar === Xabarlar qosımshası endi paydalanıwshılarǵa jibergen yamasa alǵan hárbir xabarınıń jiberilgen waqtın kóriwge múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/how-view-timestamps-individual-texts-and-imessages-ios-7| bet = How to view timestamps for individual texts and iMessages in iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206022110/http://www.imore.com/how-view-timestamps-individual-texts-and-imessages-ios-7| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Kazmucha| at = Allyson| sáne = 2013-jıl 21-sentyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. == Qabıllaw == [[Fayl:Letterpress_screenshot.png|nobaý|311x311 nükte|The Verge jazǵanınday, 2013-jılǵı iOS qayta dizaynınıń tegis, minimalistlik dizayn tili 2012-jılǵı Letterpress (suwrette kórsetilgen) sıyaqlı qosımshalardan tásir alǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/10/9/4817146/taskmasters-how-israeli-intelligence-officers-helped-inspire-the-look-of-ios-7| bet = Taskmasters: how Israeli intelligence officers helped inspire the look of iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170313141504/http://www.theverge.com/2013/10/9/4817146/taskmasters-how-israeli-intelligence-officers-helped-inspire-the-look-of-ios-7| arxivsáne = 2017-jıl 13-mart | avtor = Newton| at = Casey| sáne = 2013-jıl 9-oktyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>.]] iOS 7 niń qabıllanıwı hár qıylı boldı. Forbes tan Mark Rogovskiy jańa dizaynnıń bir neshe aspektlerin sınǵa aldı, sonıń ishinde bas bet fonındaǵı 3D effektin de, "iOS 7 menen ekran fonı arasındaǵı óz-ara tásir jaqsı jaǵdayda da qıyın" dep jazdı, hám operaciyalıq sistema ushın jańa ulıwma dizayn tili "endi qulpın ashqanıńızda belgilerińiz ekranǵa qanday da bir video oyın effekti sıyaqlı ushıp kiredi. Bul mánissiz, telefonǵa kiriwińizdi sekundtıń bir bólegine keshiktiredi hám gúmansız dıqqattı bóledi" dep jazdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/markrogowsky/2013/09/18/7-misses-in-ios-7| bet = 7 Misses In iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160820030125/http://www.forbes.com/sites/markrogowsky/2013/09/18/7-misses-in-ios-7| arxivsáne = 2016-jıl 20-avgust | avtor = Rogowsky| at = Mark| sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. The Verge ten Djoshua Topolski de dizayndı sınǵa aldı, operaciyalıq sistemanıń hár qıylı bólimlerinde belgilerdiń bir qálipli emesligin atap ótti, sonday-aq "xabarlandırıw paneli hám eskertiwlerdegi máselelerdi dúzetiwdiń ornına, Apple olarǵa tek jańa boyaw hám bir neshe qatlam qosımsha navigaciya bergen [...] qurılmada ónimdarlıǵıńızdı haqıyqatında tezlestiriw ushın hesh nárse islemegen" dep jazdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/apple/2013/6/10/4416726/the-design-of-ios-7-simply-confusing| bet = The design of iOS 7: simply confusing| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220527115749/https://www.theverge.com/apple/2013/6/10/4416726/the-design-of-ios-7-simply-confusing| arxivsáne = 2022-jıl 27-may | avtor = Topolsky| at = Joshua| sáne = 2013-jıl 10-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. Nielsen Norman Group izertlew kompaniyası iOS 7 niń paydalanıwshı tájiriybesi haqqında keń kólemli esabat jazdı, esabattı "Tegis dizayn háreket etiw shaqırıqların jasıradı, hám shetleri boylap sıypaw karuseller hám aylandırıwǵa kesent etiwi múmkin" dep juwmaqladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.nngroup.com/articles/ios-7| bet = iOS 7 User-Experience Appraisal| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220608111053/https://www.nngroup.com/articles/ios-7| arxivsáne = 2022-jıl 8-iyun | avtor = Budiu| at = Raluca| sáne = 2013-jıl 12-oktyabr | baspaxana = [[Nielsen Norman Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. Biraq, The New York Times tan Devid Pog iOS 7 niń minimalistlik dizaynın unattı, "Jańa operaciyalıq sistema menen qansha kóp waqıt ótkizseńiz, kórsetilgen dúzetiwler hám qolaysızlıqlardı saplastırıwlar ushın sonshelli minnetdar bolasız" hám "ekrannıń tómengi bóliminen joqarıǵa qaray sıypap, Basqarıw orayın ashıwıńız múmkin: bul sizge eń kóp kerek bolatuǵın sazlawlar hám funkciyalar ushın ıqsham, kórgizbeli basqarıw palitrası" dep jazdı. Ol jáne de Siri dawıslı járdemshisindegi jaqsılanıwlardı maqtadı, "Siri ádewir jaqsıraq bolǵan" dep jazdı. Ol juwmaqlap: "Qurılısı, jaylasıwı hám ózgeshelikleri Apple kompaniyasınıń eń jaqsı jumıslarınıń geyparaların kórsetedi. iOS 7 niń kórinisi — yaq, bul baha siziń qálewińizge baylanıslı" dep jazdı<ref>{{Web deregi | url = https://pogue.blogs.nytimes.com/2013/09/17/yes-theres-a-new-iphone-but-thats-not-the-big-news| bet = Yes, There's a New iPhone. But That's Not the Big News.| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211202111936/https://pogue.blogs.nytimes.com/2013/09/17/yes-theres-a-new-iphone-but-thats-not-the-big-news| arxivsáne = 2021-jıl 2-dekabr | avtor = Pogue| at = David| sáne = 2013-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[The New York Times]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. TechCrunch tan Darrell Eterington kóp sanlı jańa kirgizilgen ózgesheliklerge dıqqat awdardı, Basqarıw orayın "ayrıqsha paydalı" dep maqtadı, AirDrop tı "ájayıp" dep bahaladı (biraq sol waqıtta iOS hám Mac arasında óz-ara islesiw joqlıǵın atap ótti), Siri diń "ulıwma alǵanda paydalıraq" bolǵanın hám jańa kóp tapsırmalı funkciyalardıń "aqıllıraq" ekenin, kóp tapsırmalı ekrannıń "ádewir jaqsıraq" bolǵanın ayttı. Juwmaqlap, ol bılay dep jazdı: "iOS 7 niń kóp paydalanıwshılar álleqashan biletuǵın hám súyetuǵın iOS tan aytarlıqtay ózgeshe bolatuǵınına hesh qanday gúman joq, biraq ulıwma alǵanda, bul Apple mobil qurılmaların paydalanıwdı ańsatlastıratuǵın hám kóbirek ráhátlendiretuǵın kóplegen jańa ózgeshelikler menen toltırılǵan jańalanıw"<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2013/09/17/ios-7-review-apple| bet = Apple iOS 7 Review: A Major Makeover That Delivers, But Takes Some Getting Used To| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161008183416/https://techcrunch.com/2013/09/17/ios-7-review-apple| arxivsáne = 2016-jıl 8-oktyabr | avtor = Etherington| at = Darrell| sáne = 2013-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. Ayırım sınshılar iOS 7 niń dizaynı hám funkcionallıǵına basqa mobil platformalardan bolǵan básekiniń tásirin atap ótti. Ásirese, Android hám Windows Phone nan alınǵan koncepciyalardıń qollanılıwı, mısalı, uqsas minimalistik hám tipografiyalıq dizayn, Basqarıw orayınıń [[Android]] tıń xabarlandırıw panelindegi uqsas sazlamalar qosqıshlarına teńligi, WebOS qa uqsas kóp tapsırmalı menyu, hátteki Hawa rayı qosımshasınıń dizaynı Windows 8 hám HTC Sense degilerdegige derlik birdey ekenligi aytıp ótildi<ref>{{Web deregi | url = http://www.infoworld.com/article/2611537/ios/yes--ios-7-copies-windows-phone-and-android----get-used-to-it.html| bet = Yes, iOS 7 copies Windows Phone and Android -- get used to it| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170612111756/http://www.infoworld.com/article/2611537/ios/yes--ios-7-copies-windows-phone-and-android----get-used-to-it.html| arxivsáne = 2017-jıl 12-iyun | avtor = Gruman| at = Galen| sáne = 2013-jıl 14-iyun | jumıs = [[InfoWorld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. PC Magazine nen Sasha Segan bılay dedi: "Apple dıń danıshpanlıǵı bóleklerdi biriktiriw hám olardı marketing qılıwda. Apple dıń baǵdarlamashı API leri hám baǵdarlamashılar ushın pul islep tabıw tariyxı ele de ústemlik etedi — Android qa qaraǵanda qaraqshılıq az, al Windows Phone qa qaraǵanda auditoriya úlkenirek hám dizayn múmkinshilikleri kóbirek."<ref>{{Web deregi | url = http://uk.pcmag.com/smartphones/14930/news/ios-7-steals-from-stomps-on-competitors| bet = iOS 7 Steals From, Stomps On Competitors| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170116153907/http://uk.pcmag.com/smartphones/14930/news/ios-7-steals-from-stomps-on-competitors| arxivsáne = 2017-jıl 16-yanvar | avtor = Segan| at = Sascha| sáne = 2013-jıl 10-iyun | jumıs = [[PC Magazine]]| baspaxana = [[Ziff Davis]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref> iOS 7 niń qabıl etiliw tezligi bir kúnnen keyin 35% ke jetkeni xabar etildi<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2013/09/19/ios-7-adoption-already-as-high-as-35-in-one-day-apple-and-developers-reap-the-rewards| bet = iOS 7 Adoption Already As High As 35% In One Day, Apple And Developers Reap The Rewards| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206022146/https://techcrunch.com/2013/09/19/ios-7-adoption-already-as-high-as-35-in-one-day-apple-and-developers-reap-the-rewards| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Etherington| at = Darrell| sáne = 2013-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. Bes kún ishinde iOS 7 200 millionnan aslam qurılmaǵa ornatıldı, bunı Apple "tariyxtaǵı eń tez baǵdarlamalıq támiynat jańalanıwı" dep atadı<ref>{{Web deregi | url = https://www.apple.com/pr/library/2013/09/23First-Weekend-iPhone-Sales-Top-Nine-Million-Sets-New-Record.html| bet = First Weekend iPhone Sales Top Nine Million, Sets New Record| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170309092203/http://www.apple.com/pr/library/2013/09/23First-Weekend-iPhone-Sales-Top-Nine-Million-Sets-New-Record.html| arxivsáne = 2017-jıl 9-mart | sáne = 2013-jıl 23-sentyabr | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. 2014-jıldıń avgust ayında iOS qurılmalarınıń 91% i sol waqıtta iOS 7 ni paydalanǵanı xabar etildi<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/14/08/22/while-91-of-apple-users-run-ios-7-five-different-versions-of-android-hold-10-share| bet = While 91% of Apple users run iOS 7, five different versions of Android hold 10%+ share| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160129202510/http://appleinsider.com/articles/14/08/22/while-91-of-apple-users-run-ios-7-five-different-versions-of-android-hold-10-share| arxivsáne = 2016-jıl 29-yanvar | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2014-jıl 22-avgust | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. == Mashqalalar == === Dizaynnıń kesellik keltiriwi === 2013-jıldıń sentyabr ayında Fast Company dan Pranav Diksittiń xabar beriwinshe, Apple dıń qollaw forumlarında paydalanıwshılar iOS 7 niń jańa dizaynı, sonıń ishinde "kóp tapsırmalı rejimde hám qosımshalardı ashıp jabıwda kóp sanlı úlkeytiw animaciyaları, sonday-aq jeńil parallaks effekti" paydalanıwshılarda kesellik sezimin payda etip atırǵanı haqqında shaǵımlar payda boldı. Diksit parallaks effektin óshirip qoyıwǵa bolatuǵının, biraq kópshilik animaciyalar ushın bunday múmkinshilik joq ekenin atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.fastcompany.com/3018636/fast-feed/ios-7-is-reportedly-making-people-sick| bet = iOS 7 is reportedly making people sick| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206023401/https://www.fastcompany.com/3018636/fast-feed/ios-7-is-reportedly-making-people-sick| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Dixit| at = Pranav| sáne = 2013-jıl 27-sentyabr | jumıs = [[Fast Company (magazine)|Fast Company]]| baspaxana = Mansueto Ventures| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. "Ogayodaǵı UH Case Medical Center diń shańaraq medicinası bóliminiń baslıǵı" Dr. Djordj Kikano Fox News ke "Buǵan sezgir adamlar ushın bul mashqalanıń belgili bir tiykarı bar" dep ayttı. Fox News tıń jazıwınsha, Dr. Kikano bılay degen: "Bul telefon fonınıń artqa hám aldıǵa áste jıljıwına alıp keletuǵın jańa "parallaks" funkciyası, bul ózgeshelik mashinada júrgende payda bolatuǵın kesellikke uqsas nátiyjege alıp keledi. Ishki qulaq teńsalmaqlılıq ushın, al kózler kóriw ushın juwapker. Nárseler úylespegende, bas aylanıw hám kewil aynıw sezimin sezesiz. Ayırım adamlar bunı sezedi, ayırımları sezbeydi, al ayırımları oǵan úyrenip ketedi."<ref>{{Web deregi | url = https://www.foxnews.com/tech/apple-ios-7-is-sickening-users-doctor-confirms| bet = Apple iOS 7 is sickening users, doctor confirms| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201205124029/https://www.foxnews.com/tech/apple-ios-7-is-sickening-users-doctor-confirms| arxivsáne = 2020-jıl 5-dekabr | avtor = Kaplan| at = Jeremy A.| sáne = 2013-jıl 27-sentyabr | jumıs = [[Fox News]]| baspaxana = [[Fox Entertainment Group]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-dekabr }}</ref> === Batareyanıń tez tawsılıwı === ZDNet ten Adrian Kingsli-Xyuz 2014-jıldıń mart ayında iPhone hám iPad paydalanıwshıları iOS 7.1 jańalanıwınan keyin batareyanıń tez tawsılıwı haqqında xabarlaǵanın jazdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/poor-battery-life-after-installing-ios-7-1-try-these-simple-tips/| bet = Poor battery life after installing iOS 7.1? Try these simple tips| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170331205221/http://www.zdnet.com/article/poor-battery-life-after-installing-ios-7-1-try-these-simple-tips| arxivsáne = 2017-jıl 31-mart | avtor = Kingsley-Hughes| at = Adrian| sáne = 2014-jıl 15-mart | jumıs = [[ZDNet]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 31-mart }}</ref>. Ars Technica dan Endryu Kanningemniń laboratoriyalıq sınawlarında ayırım apparatlıq támiynat úlgilerinde batareyanıń az muǵdarda tawsılıwı bayqalǵan, al basqalarında statistikalıq jaqtan áhmiyetli ózgerisler bolmaǵan<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2014/03/refinements-additions-and-un-breaking-stuff-ios-7-1-reviewed| bet = Refinements, additions, and un-breaking stuff: iOS 7.1 reviewed| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206103609/https://arstechnica.com/apple/2014/03/refinements-additions-and-un-breaking-stuff-ios-7-1-reviewed| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2014-jıl 11-mart | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. === Qulıplaw ekranın aylanıp ótiw === 9to5Mac ten Dom Espozito 2014-jıldıń iyun ayında iOS 7 de qulıplaw ekranın aylanıp ótiwdiń jańa usılı tabılǵanın, "belgili jaǵdaylarda 5 sekund ishinde" telefonǵa kiriwge múmkinshilik beretuǵının xabarladı. Bul mashqala keyinirek dúzetildi<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2014/06/09/new-lock-screen-bypass-discovered-in-ios-7-allows-access-in-5-seconds-under-certain-circumstances| bet = New lock screen bypass discovered in iOS 7, allows access in 5 seconds under certain circumstances (Update: Resolved)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206104035/https://9to5mac.com/2014/06/09/new-lock-screen-bypass-discovered-in-ios-7-allows-access-in-5-seconds-under-certain-circumstances| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Esposito| at = Dom| sáne = 2014-jıl 9-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-fevral }}</ref>. == Qollap-quwatlanatuǵın qurılmalar == Bul versiya menen Apple [[iPhone 3GS]] hám [[iPod Touch]] (4-áwlad) ushın qollap-quwatlawdı toqtattı<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/kb/dl1682?locale=en_US| bet = iOS 7| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170121080010/https://support.apple.com/kb/DL1682?locale=en_US| arxivsáne = 2017-jıl 21-yanvar | sáne = 2013-jıl 18-sentyabr | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-fevral }}</ref>. iPhone 3GS ushın qollap-quwatlaw toqtatılıwı menen [[Samsung]] processorları bar qurılmalar ushın baǵdarlamalıq támiynat jańalanıwları endi qoljetimsiz boldı. Degen menen, [[iPhone 4]] sheklengen qollap-quwatlawǵa iye == Derekler == {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] o4sehfo9out1fgw9frr6457btah73pd 0 22900 276084 213664 2026-10-25T00:35:56Z Kvazimodo 10433 Gadget: Kategori eklendi 276084 wikitext text/x-wiki Kompyuter [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynatında]], '''biznes logikası''' yamasa '''domen logikası''' ‒ [[Maǵlıwmat|maǵlıwmattıń]] qalay jaratılıwı, saqlanıwı hám ózgertiliwin anıqlaytuǵın real dúnya biznes qaǵıydaların kodlaytuǵın programmanıń bólegi bolıp tabıladı. Ol [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazasın]] [[Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sisteması|basqarıw]] yamasa [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysin]] kórsetiw, [[sistema]] infrastrukturası yaki ulıwma programmanıń túrli bólimlerin baylanıstırıwdıń tómengi dárejedegi detalları menen baylanıslı bolıwı múmkin bolǵan programmalıq támiynattıń qalǵan bólegi menen salıstırıladı. == Detallar hám mısal == Biznes logikası: * Biznes obektleriniń bir-biri menen qalay tásir etisiwin belgileydi * Biznes obektlerge kiriw hám olardı jańalaw jolları menen usılların ámelge asıradı Biznes qaǵıydaları: * Haqıyqıy ómirdegi biznes obektlerin (máselen, esaplar, kreditler, marshrutlar hám inventarlar) modellestiredi Biznes logikasın óz ishine aladı<ref>{{Cite news|url=http://www.ebizq.net/topics/bpm/features/5757.html?&pp=1|title=The Challenge of BPM Adoption|date=2005-03-27|author=Steven Minsky|newspaper=Techtarget|publisher=eBizQ}}</ref>: * Jumıs barısı - bul hújjetlerdi yamasa maǵlıwmatlardı bir qatnasıwshıdan (adam yamasa programmalıq sistema) ekinshisine jiberiwdiń tártipli wazıypaları. Biznes logikasın biznes qaǵıydalardan ajıratıp biliw kerek<ref>{{Web deregi | url = http://c2.com/cgi/wiki?BusinessLogicDefinition| bet = Definition of business logic| sáne = 2013-jıl 24-dekabr }}</ref>. Biznes logikası - bul kárxana sistemasınıń maǵlıwmatlardıń qalay ózgertiliwin yamasa esaplanıwın, hám onıń adamlarǵa yamasa programmalıq támiynatqa qalay jiberiliwin (jumıs barısı) anıqlaytuǵın bólimi. Biznes qaǵıydaları - bul biznes siyasatınıń rásmiy kórinisleri. Process yamasa procedura bolǵan hárbir nárse biznes logikası bolıp esaplanadı, al process te, procedura da bolmaǵan hárbir nárse biznes qaǵıydası bolıp esaplanadı. Jańa keliwshini kútip alıw - bul orınlanıwı kerek bolǵan basqıshlardan turatuǵın process (jumıs barısı), al hárbir jańa keliwshi kútip alınıwı kerek degen - bul biznes qaǵıydası. Sonıń menen bir qatarda, biznes logikası proceduralıq, al biznes qaǵıydaları deklarativlik bolıp tabıladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.omg.org/news/meetings/tc/mn/special-events/br/Ulrich.pdf| bet = OMG Business Rules Symposium| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131224094752/http://www.omg.org/news/meetings/tc/mn/special-events/br/Ulrich.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 24-dekabr | avtor = William Ulrich}}</ref>. Mısalı, elektron sawda veb-saytı keliwshilerge zatlardı satıp alıw sebetine qosıwǵa, jetkerip beriw mákan jayın kórsetiwge hám tólem haqqındaǵı maǵlıwmatlardı beriwge ruqsat etiwi múmkin. Veb-sayttıń biznes logikası tómendegidey jumıs barısın óz ishine alıwı múmkin: * Satıp alıw processinde júz beretuǵın waqıyalar izbe-izligi, mısalı, kóp betli forma, onda dáslep jetkerip beriw mákan jayı, keyin esap-faktura mánzilin soraydı, kelesi bette tólem usılı kórsetiledi hám aqırǵı bette qutlıqlaw xabarı kórsetiledi. * Zat táriypi betinen bir zattı bir neshe ret qosıw, sol zattıń sanın kóbeytedi. * Keliwshiniń mákan jayı, elektron pochta mánzili hám kredit karta maǵlıwmatları boyınsha belgili formatlarǵa ámel etiwi kerek. * Kredit karta tarmaǵı menen baylanısıw ushın arnawlı kommunikaciya protokolı. Veb-sayt programmalıq támiynatı biznes logikası yamasa biznes qaǵıydalarına tiyisli bolmaǵan basqa da kodlardı óz ishine aladı: * Tiykarǵı biznes maǵlıwmatlarına baylanıslı bolmaǵan qosımsha kontent, mısalı, sayttıń reńlerin, kórinisin, fon súwretin hám navigaciya dúzilisin anıqlaytuǵın HTML * Ulıwma qátelerdi basqarıw kodı (mısalı, HTTP 500 qáte kodın kórsetetuǵın bet) * Veb-server sayttı iske túsirgende jumıs isleytuǵın, sistemanı ornatatuǵın inicializaciya kodı * Sayttıń barlıq bólimleriniń durıs islep atırǵanın tekseriw ushın monitoring infrastrukturası (mısalı, esap-kitap sistemasınıń jumıs islep atırǵanın) * Tarmaq baylanısların ornatıw, obektlerdi [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazasına]] jiberiw, HTTP POST waqıyalarınan paydalanıwshı kirgizgen maǵlıwmatlardı analizlew hám t.b. ushın ulıwma kod == Biznes logikası hám qatlamlar == [[Fayl:Overview_of_a_three-tier_application_vectorVersion.svg|oñğa|nobaý|Teoriyada biznes logikası 3 qatlamlı arxitekturanıń orta qatlamın iyeleydi]] Biznes logikası programmanıń qálegen jerinde bolıwı múmkin. Mısalı, mákan jay ushın belgili bir format berilgen bolsa, biznes logikasında kórsetilgen maydanlarǵa dál sáykes keletuǵın baǵanaları bar maǵlıwmatlar bazası kestesi dúziliwi múmkin, hám qáte maǵlıwmatlardıń qosılmawın támiyinlew ushın tip tekseriwleri qosılıwı múmkin. Biznes logikası kóbinese ózgerip turadı. Mısalı, onlayn satıwshı ónimlerin jańa mámleketke jibere baslaǵanda, ruqsat etilgen mákan jay formatlarınıń toplamı ózgeriwi múmkin. Sonlıqtan, biznes logikasın ámelge asıratuǵın kodtı salıstırmalı túrde izolyaciyalanǵan yamasa bos baylanısqan etiw maqsetke muwapıq dep esaplanadı. Bul biznes logikasındaǵı ózgerislerdiń kodtıń tek bir bóliminde az sanlı kod ózgerislerin talap etiwine alıp keledi. Uzaq, biraq kúshli baylanısqan kod ta baǵdarlamashınıń zárúr ózgerislerdiń tek geyparaların islep, sistemanıń bir bólegin qaldırıp ketiw qáwipin kóbeytedi, bul nadurıs jumıs islewge alıp keledi<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780201738292|chapter=Introduction to Enterprise Software|author2=Cary E. Umrysh|publisher=Addison-Wesley| sáne =2001-10-17|isbn=0-201-73829-5|title=Developing Enterprise Java Applications with J2EE and UML}}</ref>. Kóp qatlamlı arxitektura bul ajıratıwdı maǵlıwmatlarǵa kiriw qatlamı yamasa xızmet qatlamı sıyaqlı basqa qatlamlardan bólek bolǵan '''biznes logikası qatlamın''' dúziw arqalı rásmiylestiredi. Hárbir qatlam basqa qatlamlardaǵı kod haqqında tek minimal muǵdarda "biledi" - tek zárúr tapsırmalardı orınlaw ushın jetkilikli bolǵan muǵdarda. Mısalı, model-kóriniw-basqarıwshı paradigmasında, basqarıwshı hám kóriniw qatlamları múmkin bolǵanınsha kishi etilip, pútkil biznes logikası modelde toplanıwı múmkin. Elektron kommerciya mısalında, basqarıwshı tólem islew izbe-izligindegi veb-betlerdiń izbe-izligin anıqlaydı, sonday-aq elektron pochta, mákan jay hám tólem informaciyasınıń biznes qaǵıydalarına sáykes keliwin tekseriwge juwapker boladı (bunıń hesh birin maǵlıwmatlar bazasınıń ózine yamasa tómengi dárejeli maǵlıwmatlar bazasına kiriw kodına qaldırmaydı). Alternativ paradigmalar da múmkin. Mısalı, salıstırmalı túrde ápiwayı biznes obektleri menen, ulıwmalıq kóriniw hám basqarıwshı maǵlıwmatlar bazası obektlerine kire aladı, bul obektlerdiń ózleri qanday formatlardı qabıl etiwi hám qanday ózgerislerdiń múmkin ekenligi haqqındaǵı barlıq tiyisli biznes logikasın óz ishine aladı (maǵlıwmatlar bazası modeli dep ataladı). Ayırım qatlamlı sxemalar ya ayrıqsha qollanba qatlamın, ya xızmet qatlamın paydalanadı, yamasa biznes logikası qatlamın usılardıń birewi menen birdey dep esaplaydı. == Qurallar hám usıllar == Biznes logikanı proceduralıq kodtan biznes qaǵıydalardı basqarıw sisteması (BQBS) járdeminde ajıratıp alıwǵa boladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.infoworld.com/article/2073715/bring-business-logic-to-light.html| bet = Bring business logic to light| avtor = Owen| at = James| sáne = 2003-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[InfoWorld]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 21-iyul }}</ref>. Programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń biznes qaǵıydalar usılı BQBS-lardı paydalanadı hám biznes logikanı basqa kodtan qatań túrde ajıratıwdı ámelge asıradı. Paydalanıwshı interfeysin basqarıw sistemaları - bul biznes logika menen basqa kod arasındaǵı kúshli ajıratılıwdı ámelge asırıw ushın qollanılatuǵın jáne bir texnologiya. "Sıyqırlı" basıw túymesi "anti-úlgi" dep esaplanadı: bul jaǵdayda biznes logikanı ańsat saqlanatuǵın usılda kodlawdı qıyınlastıratuǵın jaǵımsız sheklewler payda etetuǵın usıl. Domen modeli - bul biznes qaǵıydalar talap etetuǵın maǵlıwmatlardı saqlaw túrleriniń abstrakt kórinisi. == Derekler == [[Kategoriya:Programmalıq támiynat arxitekturası]] [[Kategoriya:Biznes_processler]] srebf6qqkd055lm7bbowmzdoojoqj47 4 23879 275740 275479 2026-10-24T12:00:50Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 275740 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25343}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 3 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:5015}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 4 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|<span style="color:gray">Srajatdin Usnatdinov</span>]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 5 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4424}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 6 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|<span style="color:gray">Doniyor Yóldoshev</span>]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2562}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 9 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 10 || [[User:Rabiga Shabatova|<span style="color:gray">Rabiga Shabatova</span>]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1653}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 11 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 12 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 13 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 14 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:927}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 16 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 17 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 18 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 19 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 20 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 21 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 22 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:488}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 23 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 24 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 25 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 26 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 27 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 28 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 29 || [[User:Begdullaman|Begdullaman]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:330}}]] || {{Permissions|Begdullaman}} |- | 30 || [[User:Qareken Balasi|Qareken Balasi]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}} |- | 31 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|<span style="color:gray">Nurlibek Urgenichbaev</span>]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}} |- | 32 || [[User:BEGJIGIT|<span style="color:gray">BEGJIGIT</span>]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}} |- | 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|<span style="color:gray">Saxibjamal Esemuratova</span>]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}} |- | 34 || [[User:Pirnazarova|<span style="color:gray">Pirnazarova</span>]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}} |- | 35 || [[User:Holder|<span style="color:gray">Holder</span>]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}} |- | 36 || [[User:Miracle0302|<span style="color:gray">Miracle0302</span>]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}} |- | 37 || [[User:Begjigit|<span style="color:gray">Begjigit</span>]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}} |- | 38 || [[User:Kmoksy|<span style="color:gray">Kmoksy</span>]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}} |- | 39 || [[User:AbzalM|AbzalM]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:206}}]] || {{Permissions|AbzalM}} |- | 40 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 41 || [[User:NurkaArzay|<span style="color:gray">NurkaArzay</span>]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}} |- | 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|<span style="color:gray">Gúlxan Medetbekovna</span>]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}} |- | 43 || [[User:Bakhit|<span style="color:gray">Bakhit</span>]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}} |- | 44 || [[User:Melek jurnalist|<span style="color:gray">Melek jurnalist</span>]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}} |- | 45 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 46 || [[User:Jannazarova Sh|<span style="color:gray">Jannazarova Sh</span>]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}} |- | 47 || [[User:Jámiy|<span style="color:gray">Jámiy</span>]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}} |- | 48 || [[User:İmmortalance|<span style="color:gray">İmmortalance</span>]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}} |- | 49 || [[User:Romaine|<span style="color:gray">Romaine</span>]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}} |- | 50 || [[User:Kagansky|<span style="color:gray">Kagansky</span>]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}} {{/end}} g40piw3x5vf6r6fij57ciz1z0xg5kee 0 24847 276195 274337 2026-10-25T08:30:15Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276195 wikitext text/x-wiki '''ChromeOS''', geyde '''chromeOS''' dep jazıladı hám burınǵı ataması '''Chrome OS''' dep atalǵan, [[Google]] tárepinen islep shıǵılǵan hám proektlestirilgen [[operaciyalıq sistema]] bolıp tabıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/tldr/2022/7/14/23219443/google-chromeos-not-chrome-os-branding| bet = It's ChromeOS now, not Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220714233828/https://www.theverge.com/tldr/2022/7/14/23219443/google-chromeos-not-chrome-os-branding| arxivsáne = 2022-jıl 14-iyul | avtor = Peters| at = Jay| sáne = 2022-jıl 14-iyul | jumıs = [[The Verge]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 14-iyul }}</ref>. Ol [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] ChromiumOS operaciyalıq sistemasınan alınǵan hám tiykarǵı [[paydalanıwshı interfeysi]] sıpatında Google Chrome veb-brauzerin qollanadı. Google bul joybar haqqında 2009-jıldıń iyul ayında járiyaladı, dáslep onı qosımshalar hám paydalanıwshı maǵlıwmatları bultta saqlanatuǵın operaciyalıq sistema sıpatında táriyiplegen. ChromeOS tiykarınan [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalardı]] iske túsiriw ushın qollanıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os/chromiumos-design-docs/chromium-os-kernel| bet = Kernel Design| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180624010728/https://www.chromium.org/chromium-os/chromiumos-design-docs/chromium-os-kernel| arxivsáne = 2018-jıl 24-iyun | jumıs = The Chromium Projects| qaralǵan sáne = 2018-jıl 21-iyun }}</ref>. ChromeOS progressiv veb-qosımshalardı, [[Google Play]]-den [[Android]] qosımshaların hám [[Linux]] qosımshaların qollaydı<ref>{{Citation |title=Chromebook help |year=2022 |access-date=2022-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616173343/https://support.google.com/chromebook/answer/7021273 |url-status=live |chapter=Install Android apps on your Chromebook |chapter-url=https://support.google.com/chromebook/answer/7021273 |place=Mountain View |publisher=Google, Inc. |archive-date=June 16, 2022}}.</ref><ref>{{Citation |title=Chromebook help |year=2022 |access-date=2022-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210529183536/https://support.google.com/chromebook/answer/9145439 |url-status=live |chapter=Set up Linux on your Chromebook |chapter-url=https://support.google.com/chromebook/answer/9145439 |place=Mountain View |publisher=Google, Inc. |archive-date=May 29, 2021}}.</ref>. == Tariyxı == 2006-jılı Google xızmetkeri Djeff Nelson dáslep «Google OS» kod ataması menen belgili bolǵan hám tezlikke baǵdarlanǵan Linux distribuciyası sıpatında ChromeOS bolatuǵın koncepciyanı jarattı. Google OS-tıń dáslepki versiyaları Firefoxtı qollanǵan, sebebi Chrome ele shıǵarılmaǵan edi, biraq 2007-jılda Google ishinde tarqalǵan ishki beta-testler sebepli ol Chrome-ǵa ótti<ref>{{Web deregi | url = http://blog.jeff-nelson.com/2012/11/on-inventing-chromebook.html| bet = Inventing Chromebook| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211214024106/http://blog.jeff-nelson.com/2012/11/on-inventing-chromebook.html| arxivsáne = 2021-jıl 14-dekabr | sáne = 2012-jıl 13-noyabr }}</ref>.  Marketing talapların anıqlaw ushın, baǵdarlamashılar Google xızmetkerleri tárepinen qollanılatuǵın 200 kompyuterdiń qollanıw úlgilerin baqlaw sıyaqlı rásmiy emes ólshemlerge súyendi. Baǵdarlamashılar sonday-aq ózleriniń qollanıw úlgilerin de esapqa aldı<ref name="Ars Technica: Google Talks">{{Cite news|url=https://arstechnica.com/business/news/2010/01/chrome-os-interview-1.ars|title=Google talks Chrome OS, HTML5, and the future of software| sáne =January 19, 2010}}</ref>. Google óz [[apparatlıq támiynat]] sheriklerinen «ónimlilik hám isenimlilik sebeplerine»<ref name="Chromium Developer FAQ">{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os/how-tos-and-troubleshooting/developer-faq| bet = Developer FAQ| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180619213326/http://www.chromium.org/chromium-os/how-tos-and-troubleshooting/developer-faq| arxivsáne = 2018-jıl 19-iyun | qaralǵan sáne = 2009-jıl 12-dekabr }}</ref> baylanıslı qattı deneli disklerdi qollanıwdı talap etti, sonıń menen birge qosımshalarǵa hám kópshilik paydalanıwshı maǵlıwmatlarına alıstaǵı serverlerden kirip atırǵan operaciyalıq sistemanıń tómenirek sıyımlılıq talapların da esapqa aldı. 2009-jıldıń noyabr ayında ChromeOS boyınsha injenerlik direktorı Metyu Papakipos ChromeOS tek qattı jaǵdaylı saqlaw qurılmaların qollaytuǵının (yaǵnıy, mexanikalıq qattı disklerdi emes) járiyaladı hám ChromeOS-tiń Windows 7-ge salıstırǵanda alpıstan bir bólegindey disk ornın talap etetuǵının atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.computerworld.com/s/article/9141191/Google_Chrome_OS_will_not_support_hard_disk_drives| bet = Google Chrome OS will not support hard-disk drives| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091121220035/http://www.computerworld.com/s/article/9141191/Google_Chrome_OS_will_not_support_hard_disk_drives| arxivsáne = 2009-jıl 21-noyabr | avtor = Mearian| at = Lucas| sáne = 2009-jıl 19-noyabr | jumıs = Computerworld| qaralǵan sáne = 2009-jıl 21-noyabr }}</ref>. On jıldan keyin, 2019-jılı, Google tárepinen usınılǵan ChromeOS tiklew kóshirmeleri ele de tek 1-3 GB kóleminde edi<ref>{{Web deregi | url = https://support.google.com/chromebook/answer/1080595?hl=en| bet = Recover your Chromebook - Chromebook Help| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190207135338/https://support.google.com/chromebook/answer/1080595?hl=en| arxivsáne = 2019-jıl 7-fevral | jumıs = support.google.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 11-yanvar }}</ref>. 2009-jıldıń 19-noyabrinde Google ChromeOStıń [[Derek kodı|derek kodın]] ChromiumOS joybarı sıpatında járiyaladı<ref name="Google 11-09">{{Web deregi | url = https://googleblog.blogspot.com/2009/11/releasing-chromium-os-open-source.html| bet = Releasing the Chromium OS open source project| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091121025800/http://googleblog.blogspot.com/2009/11/releasing-chromium-os-open-source.html| arxivsáne = 2009-jıl 21-noyabr | avtor = Sengupta| at = Caesar| sáne = 2009-jıl 19-noyabr | jumıs = Official Google Blog| baspaxana = Google, Inc.| qaralǵan sáne = 2009-jıl 19-noyabr }}</ref>. 2009-jıldıń 19-noyabrindegi press-konferenciyada – sol waqıtta Googledıń Chromedı baqlap turǵan vice-prezidenti – Sundar Pichai operaciyalıq sistemanıń dáslepki versiyasın kórsetti. Ol Chrome brauzeriniń jumıs stolına júdá uqsas bolǵan jumıs stolın kórsetti hám ádewir brauzer jıynalmalı betlerinen tısqarı, az orın alatuǵın hám ańsat kiriw ushın paketlewge bolatuǵın qosımsha betleri de bar edi. Konferenciyada operaciyalıq sistema jeti sekundta júklendi, bul waqıttı Google azaytıw ushın jumıs isleytuǵının ayttı<ref name="NYT-11/19">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/11/20/technology/n|title=Linux commands|work=[[The New York Times]]}}</ref><ref name="Yegulalp">{{Web deregi | url = https://www.informationweek.com/news/software/operatingsystems/showArticle.jhtml?articleID=222000239| bet = Google Chrome OS Previewed| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091208110346/https://www.informationweek.com/news/software/operatingsystems/showArticle.jhtml?articleID=222000239| arxivsáne = 2009-jıl 8-dekabr | avtor = Yegulalp| at = Serdar| sáne = 2009-jıl 5-dekabr | jumıs = InformationWeek| qaralǵan sáne = 2009-jıl 6-dekabr }}</ref><ref name="eWeek first-look review">{{Web deregi | url = https://www.eweek.com/c/a/Application-Development/REVIEW-Google-Chrome-OS-Developer-Edition-Provides-Intriguing-Look-at-WebOnly-Computing-446612/| bet = Review: Google Chrome OS Developer Edition Provides Intriguing Look at Web-Only Computing| arxivurl = https://www.webcitation.org/67K8xhI5J?url=https://www.eweek.com/c/a/Application-Development/REVIEW-Google-Chrome-OS-Developer-Edition-Provides-Intriguing-Look-at-WebOnly-Computing-446612/| arxivsáne = 2012-jıl 1-may | avtor = Rapoza| at = Jim| sáne = 2009-jıl 3-dekabr | baspaxana = eWeek.com| qaralǵan sáne = 2009-jıl 4-dekabr }}</ref>. Bunnan tısqarı, Canonical Ltd kompaniyasınıń OEM xızmetleri boyınsha vice-prezidenti Kris Kenon, Canonical múmkin bolǵan jerde bar bolǵan ashıq kodlı komponentler hám qurallarǵa súyenip, joybarǵa injenerlik resurslar qosıw ushın kelisim boyınsha jumıs islep atırǵanın járiyaladı<ref name="Kenyon19Nov09">{{Cite news|url=https://blog.canonical.com/?p=294|title=Google Chrome OS and Canonical|access-date=December 14, 2010|last=Kenyon|first=Chris| sáne =November 2009|work=[[Canonical Ltd|Canonical Blog]]}}</ref>. Canonical joybar boyınsha dáslepki injenerlik sherik boldı hám dáslep ChromiumOS tek ǵana Ubuntu sistemasında dúzildi. 2010-jıldıń fevral ayında ChromiumOS islep shıǵıw toparı Gentoo Linux'qa ótti, sebebi Gentoo-nıń paket basqarıw sisteması Portage iykemlirek edi<ref name="zorigins">{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/the-secret-origins-of-googles-chrome-os/| bet = The secret origins of Google's Chrome OS| arxivurl = https://archive.today/20210203114338/https://www.zdnet.com/article/the-secret-origins-of-googles-chrome-os/| arxivsáne = 2021-jıl 3-fevral | avtor = J. Vaughan-Nichols| at = Steven| sáne = 2013-jıl 6-mart | jumıs = [[ZDNet]]}}</ref>. ChromiumOS dúziw ortalıǵı endi heshqanday arnawlı distribuciya menen sheklenbegen, biraq ornatıw hám tez baslaw boyınsha qollanbalar Debian-nıń (hám solay etip Ubuntu-nıń da) apt sintaksisin qollanbaqta. === Dáslepki Chromebook-lar (2010) === 2010-jılı Google pilotlıq baǵdarlama sheńberinde brendsiz Cr-48 Chromebooktı shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = https://gizmodo.com/5708670/heres-the-cr-48-the-first-chrome-os-laptop-you-can-never-buy| bet = Here's the Cr-48, The First Chrome OS Laptop You Can Never Buy| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160625023931/https://gizmodo.com/5708670/heres-the-cr-48-the-first-chrome-os-laptop-you-can-never-buy| arxivsáne = 2016-jıl 25-iyun | avtor = Chan| at = Casey| sáne = 2010-jıl 7-dekabr | jumıs = Gizmodo| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.google.com/chromebook/| bet = Google Chromebooks - Laptops, Detachables and Tablets| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110425071728/http://www.google.com/chromeos/pilot-program-cr48.html| arxivsáne = 2011-jıl 25-aprel | jumıs = Google Chromebooks| qaralǵan sáne = 2016-jıl 14-dekabr }}</ref>. ChromeOS ornatılǵan usaqlap satıwdaǵı apparatlıq támiynattıń shıǵarılıw sánesi 2010-jıldıń aqırınan[25] kelesi jılǵa qaldırıldı. 2011-jıl 11-mayda Google I/O konferenciyasında Google Acer hám [[Samsung]] kompaniyalarınıń eki Chromebook-ın járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2011/05/11/google-unveils-acer-chromebook-349/| bet = Google unveils Acer Chromebook: $349, 11.6-inches with 6.5-hour battery| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190111121506/https://www.engadget.com/2011/05/11/google-unveils-acer-chromebook-349/| arxivsáne = 2019-jıl 11-yanvar | avtor = Lawler| at = Richard| sáne = 2011-jıl 11-may | jumıs = [[Engadget]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2011/05/11/stub-official-samsung-reveals-chrome-os-laptops/| bet = Official: Samsung reveals Chrome OS laptop -- the Series 5| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190111121627/https://www.engadget.com/2011/05/11/stub-official-samsung-reveals-chrome-os-laptops/| arxivsáne = 2019-jıl 11-yanvar | avtor = Hollister| at = Sean| sáne = 2011-jıl 11-may | jumıs = [[Engadget]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-yanvar }}</ref>. Samsung modeli 2011-jıl 15-iyunde, al Acer modeli iyul ayınıń ortasında satıwǵa shıqtı<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/faster-forward/post/chromebooks-go-on-sale/2011/06/15/AG6qbKWH_blog.html?noredirect=on|title=Chromebook go on sale|last=Tsukayama|first=Hayley| sáne =June 15, 2011|work=[[The Washington Post]]|access-date=January 9, 2019}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/acer-ac700-chromebook-available-shipping-soon/| bet = Acer AC700 Chromebook available, shipping soon| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190111121528/https://www.cnet.com/news/acer-ac700-chromebook-available-shipping-soon/| arxivsáne = 2019-jıl 11-yanvar | avtor = Reisinger| at = Don| sáne = 2011-jıl 28-iyun | jumıs = [[CNET]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 11-yanvar }}</ref>. I2011-jıldıń avgust ayında Netflix óziniń aǵımlı xızmeti arqalı ChromeOS-ke rásmiy qollap-quwatlaytuǵının járiyaladı, bul Chromebook-larǵa Netflix arqalı filmler hám teleshowlardı kóriw imkaniyatın berdi. Sol waqıtta basqa qurılmalar Netflixten videolardı kóriw ushın Microsoft Silverlighttı paydalanıwı kerek edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2011/08/09/netflix-watch-instantly-streaming-now-works-on-chromeos-when-it/| bet = Netflix Watch Instantly streaming now works on ChromeOS, when it's working| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190111175407/https://www.engadget.com/2011/08/09/netflix-watch-instantly-streaming-now-works-on-chromeos-when-it/| arxivsáne = 2019-jıl 11-yanvar | avtor = Lawler| at = Richard| sáne = 2011-jıl 9-avgust | jumıs = Engadget| qaralǵan sáne = 2019-jıl 11-yanvar }}</ref>. Sol aydıń aqırında Citrix ChromeOS ushın klient qosımshasın shıǵardı, bul Chromebooklarǵa [[Microsoft Windows|Windows]] qosımshaları hám jumıs stollarına alıstan kiriw imkaniyatın berdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2011/08/14/citrix-app-opens-windows-for-chromebook-owners/| bet = Citrix app opens Windows for Chromebook owners| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190414213146/https://www.engadget.com/2011/08/14/citrix-app-opens-windows-for-chromebook-owners/| arxivsáne = 2019-jıl 14-aprel | sáne = 2011-jıl 14-avgust | baspaxana = Engadget| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-mart }}</ref>. 2011-jıldıń sentyabr ayında Google menen kelisim dúzgenin járiyalaǵannan soń, Dublin qalalıq universiteti Evropadaǵı studentlerine Chromebooklardı támiyinlegen birinshi bilimlendiriw mákemesi boldı<ref name="Dublin City University Chromebooks">{{Web deregi | url = https://www.siliconrepublic.com/discovery/dublin-city-universitys-five-year-plan-chromebook-deal-with-google| bet = Dublin City University's five-year plan – Chromebook deal with Google| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190112150153/https://www.siliconrepublic.com/discovery/dublin-city-universitys-five-year-plan-chromebook-deal-with-google| arxivsáne = 2019-jıl 12-yanvar | avtor = Kennedy| at = John| sáne = 2011-jıl 13-sentyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-yanvar }}</ref>. === Keńeyiw (2012) === [[Fayl:Samsung_Chromebook.jpg|nobaý|Ashıq Samsung Chromebook]] 2012-jılǵa kelip, Chromebooklarǵa bolǵan talap óse basladı, hám Google Samsung tárepinen jobalanǵan hám óndirilgen jańa qurılmalar qatarın járiyaladı. Usılayınsha, olar sonday-aq birinshi Chromebox - Samsung Series 3-ti shıǵardı, bul ChromeOS-tiń stol kompyuterleri dúnyasına kiriwi edi<ref name="Samsung55OAnnouncementBBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-18253961|title=Google Chrome OS computers updated with faster processors|access-date=January 12, 2019}}</ref>. Olar aldıńǵı qurılmalar qatarına qaraǵanda tezirek bolsa da, sol dáwirdegi basqa stol hám noutbuk kompyuterlerine salıstırǵanda ele de hálsiz edi, Netbuk bazarına jaqınıraq edi. Bir neshe aydan soń, oktyabr ayında, Samsung hám Google ádewir tómen bahada jańa Chromebooktı shıǵardı (aldıńǵı Series 5 Chromebooklardıń 450 dollarına salıstırǵanda 250 dollar)<ref>{{Jurnal deregi |last=Olivarez-Giles |first=Nathan | sáne =October 18, 2012 |title=Google Debuts $250 Chromebook |url=https://www.wired.com/2012/10/google-debuts-a-new-250-chromebook/ |url-status=live |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123013748/https://www.wired.com/2012/10/google-debuts-a-new-250-chromebook/ |archive-date=January 23, 2020 |access-date=January 12, 2019}}</ref>. Bul Samsungtıń Exynos seriyasınan ARM processorın paydalanǵan birinshi Chromebook edi. Bahanı tómenletiw ushın Google hám Samsung qurılmanıń yadı hám ekran ajıratımlılıǵın da azayttı. Biraq, ARM processorın paydalanıwdıń artıqmashlıǵı sonnan ibarat edi, Chromebookqa samallatqısh kerek emes edi. Acer tez arada C7 Chromebook penen izinen bardı, bahası jáne de tómen (199 dollar) edi, biraq Intel Celeron processorı bar edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2012/11/26/acer-c7-chromebook-review/| bet = Acer C7 Chromebook review: Chrome OS on the cheap, but at what cost?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190112145943/https://www.engadget.com/2012/11/26/acer-c7-chromebook-review/| arxivsáne = 2019-jıl 12-yanvar | avtor = Joire| at = Myriam| sáne = 2012-jıl 26-noyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-yanvar }}</ref>. Acer C7-niń bahasın tómenletiwdiń bir belgili usılı [[Qattı magnitli disk|qattı disktiń]] ornına noutbuk qattı diskin paydalanıw boldı. 2012-jıldıń aprel ayında Google operaciyalıq sistema iske túskennen berli ChromeOS paydalanıwshı interfeysine birinshi ret ózgeris kirgizip, «Aura» dep atalatuǵın apparatlıq támiynat tárepinen tezletilgen ayna basqarıwshısın hám ádettegi wazıypalar panelin engizdi. Bul qosımshalar operaciyalıq sistemanıń dáslepki - bir brauzer hám qosımsha betler koncepciyasınan sheginiwdi bildirdi hám ChromeOS-ke ádettegirek stol operaciyalıq sistemasınıń kórinisi hám sezimin berdi. «Bir jaǵınan, bul Google-dıń bul jerde jeńilgenin moyınlaǵanına uqsaydı», - dep jazdı Frederic Lardinois TechCrunchta. Ol Googledıń ápiwayılıqtıń dáslepki nusqasın kóbirek funkcionallıq ushın almastırǵanın pikir etti. «Biraq bul zárúr jaman nárse emes hám jańa paydalanıwshılar onı álbette tanıs tájiriybe dep tabatuǵını sebepli, ChromeOStiń kópshilik tárepinen qabıl etiliwine járdem beriwi múmkin.»<ref name="TechCrunch: new UI">{{Cite news|title=Google's Chrome OS Will Soon Look More Like Windows Than A Browser|url=https://techcrunch.com/2012/04/09/googles-chrome-os-will-soon-look-more-like-windows-than-a-browser/| sáne =April 9, 2012}}</ref> Lenovo hám HP 2013-jıldıń basında Samsung hám Acerdiń izinen óz modelleri menen Chromebooklardı óndiriwge kiristi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/2/4/3946570/hp-pavilion-14-chromebook-officially-on-sale-today| bet = HP's first Chromebook arrives, offers a large screen and a small battery for $329.99| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190112150040/https://www.theverge.com/2013/2/4/3946570/hp-pavilion-14-chromebook-officially-on-sale-today| arxivsáne = 2019-jıl 12-yanvar | avtor = Hollister| at = Sean| sáne = 2013-jıl 4-fevral | qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-yanvar }}</ref>. Lenovo ayrıqsha túrde óziniń Chromebook-ın oqıwshılarǵa baǵdarladı, óziniń baspasóz relizin «Lenovo mektepler ushın bekkem ThinkPad Chromebooktı tanıstıradı» degen sózler menen basladı<ref>{{Web deregi | url = https://news.lenovo.com/news+releases/lenovo-introduces-rugged-thinkpad-chromebook-for-schools.htm| bet = Lenovo Introduces Rugged ThinkPad Chromebook for Schools| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130205145221/https://news.lenovo.com/news+releases/lenovo-introduces-rugged-thinkpad-chromebook-for-schools.htm| arxivsáne = 2013-jıl 5-fevral | sáne = 2013-jıl 17-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.notebookcheck.net/Lenovo-unveils-the-sturdy-ThinkPad-X131e-Chromebook-for-students.87535.0.html| bet = Lenovo unveils the sturdy ThinkPad X131e Chromebook for students| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190112150019/https://www.notebookcheck.net/Lenovo-unveils-the-sturdy-ThinkPad-X131e-Chromebook-for-students.87535.0.html| arxivsáne = 2019-jıl 12-yanvar | avtor = Zhekov| at = Ivan| sáne = 2013-jıl 18-yanvar | qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-yanvar }}</ref>. Google Google Drive-tı shıǵarǵanda, olar sonday-aq 2012-jıldıń iyul ayında shıǵarılǵan ChromeOS 20-nusqasına Drive integraciyasın qostı<ref>{{Web deregi | url = https://chromereleases.googleblog.com/2012/07/stable-channel-updates-for-chromebooks.html| bet = Stable Channel Updates for Chromebooks| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117122310/https://chromereleases.googleblog.com/2012/07/stable-channel-updates-for-chromebooks.html| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | sáne = 2012-jıl 11-iyul | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. ChromeOS 2010-jıldan baslap Adobe Flash-tı qollap-quwatlaǵan bolsa da<ref>{{Jurnal deregi |last=Ganapati |first=Priya | sáne =March 31, 2010 |title=Google fires at Apple, Integrates Flash into Chrome Browser |url=https://www.wired.com/2010/03/google-flash-chrome-browser/ |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20190117070031/https://www.wired.com/2010/03/google-flash-chrome-browser/ |archive-date=January 17, 2019 |access-date=January 17, 2019}}</ref>, 2012-jıldıń aqırına kelip ol tolıǵı menen izolyaciyalanǵan edi, bul Flashtaǵı máselelerdiń ChromeOS-tiń basqa bólimlerine tásir etiwiniń aldın aldı<ref>{{Web deregi | url = https://thenextweb.com/google/2012/11/13/google-declares-flash-is-now-fully-sandboxed-in-chrome-for-windows-mac-linux-and-chrome-os/| bet = Google declares Flash is now 'fully sandboxed' in Chrome for Windows, Mac, Linux and Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117070231/https://thenextweb.com/google/2012/11/13/google-declares-flash-is-now-fully-sandboxed-in-chrome-for-windows-mac-linux-and-chrome-os/| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Protalinski| at = Emil| sáne = 2012-jıl 13-noyabr | jumıs = TheNextWeb| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. Bul Chrome-nıń barlıq versiyalarına, sonıń ishinde ChromeOS-ke de tásir etti. === Chromebook Pixel (2013) === [[Fayl:Chromebook_Pixel_(WiFi)_open.JPG|nobaý|Chromebook Pixel (Wi-Fi) ashıq]] 2013-jılǵa shekem Google hesh qashan óziniń ChromeOS qurılmasın islep shıǵarmaǵan edi. Onıń ornına, ChromeOS qurılmaları Android telefonlarınıń Nexus seriyasına kóbirek uqsas edi, hárbir ChromeOS qurılması úshinshi tárep óndiriwshiler tárepinen joybarlanıp, islep shıǵarılıp hám bazarǵa shıǵarıldı, biraq Google programmalıq támiynattı basqardı. Degen menen, 2013-jıldıń fevral ayında Google Chromebook Pixel-di shıǵarǵanda bul ózgerdi.[43] Chromebook Pixel aldıńǵı qurılmalardan pútkilley ózgeshe edi. Ol tek Google brendine iye bolıp qoymastan, sonday-aq Intel Core i5 processorı, joqarı ajıratımlılıqtaǵı (2,560 × 1,700) sensorlı displeyge iye edi hám biznes noutbukları menen básekilese alatuǵın bahada keldi<ref>{{Web deregi | url = https://chrome.googleblog.com/2013/02/the-chromebook-pixel-for-whats-next.html| bet = The Chromebook Pixel, for what's next| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160816071737/https://chrome.googleblog.com/2013/02/the-chromebook-pixel-for-whats-next.html| arxivsáne = 2016-jıl 16-avgust | sáne = 2013-jıl 21-fevral | jumıs = Google Blog| qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-yanvar }}</ref>. === 2013-jıldan házirgi kúnge shekem === 2013-jıldıń aqırına kelip, analitikler ChromeOS-tiń keleshegi haqqında bir pikirge kele almadı. 2009-jıldan baslap ChromeOS-tiń joq bolıp ketiwin boljaǵan maqalalar bolsa da<ref>{{Web deregi | url = https://gigaom.com/2010/12/13/google%E2%80%99s-chrome-os-dead-before-arrival/| bet = Google's Chrome OS: Dead Before Arrival?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117174145/https://gigaom.com/2010/12/13/google%E2%80%99s-chrome-os-dead-before-arrival/| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Card| at = David| sáne = 2010-jıl 13-dekabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/chromebooks-are-dead-they-just-dont-know-it-yet/| bet = Chromebooks are dead, they just don't know it yet| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180104143247/http://www.zdnet.com/article/chromebooks-are-dead-they-just-dont-know-it-yet/| arxivsáne = 2018-jıl 4-yanvar | avtor = Raymond| at = Scott| sáne = 2011-jıl 30-avgust | jumıs = [[ZDNet]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.pcworld.com/article/2027056/whats-with-all-the-chromebooks-.html| bet = What's with all the Chromebooks?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180603215632/https://www.pcworld.com/article/2027056/whats-with-all-the-chromebooks-.html| arxivsáne = 2018-jıl 3-iyun | avtor = Chacos| at = Brad| sáne = 2013-jıl 4-fevral | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.businessinsider.com/gmail-creator-paul-buchheit-predicts-google-kills-chrome-os-next-year-2010-12| bet = Google Will Kill Chrome OS Next Year, Predicts Gmail Creator Paul Buchheit| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117231110/https://www.businessinsider.com/gmail-creator-paul-buchheit-predicts-google-kills-chrome-os-next-year-2010-12| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Yarow| at = Jay| sáne = 2010-jıl 14-dekabr | jumıs = [[Business Insider]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.teic.ie/2009/11/will-googles-chrome-os-be-dead-on-arrival/| bet = Opinion: Will Google's Chrome OS be dead on arrival?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210517164633/http://www.teic.ie/2009/11/will-googles-chrome-os-be-dead-on-arrival/| arxivsáne = 2021-jıl 17-may | avtor = Maguire| at = Adam| sáne = 2009-jıl 26-noyabr | qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-fevral }}</ref>, ChromeOS qurılmalarınıń satılıwı jıldan-jılǵa ádewir ósiwdi dawam etti. 2014-jıldıń ortasında Time jurnalı «Kimniń esaplawına baylanıslı, Chromebooklar ya úlken tabıs, ya pútkilley áhmiyetsiz» degen atamadaǵı maqalanı járiyaladı, onda pikirlerdegi ayırmashılıqlar detallı bayan etilgen<ref>{{Jurnal deregi |last=McCracken |first=Harry |author-link=Harry McCracken | sáne =May 7, 2014 |title=Depending on Who's Counting, Chromebooks are Either an Enormous Hit or Totally Irrelevant |url=https://time.com/90159/chromebooks/ |url-status=live |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930003005/https://time.com/90159/chromebooks/ |archive-date=September 30, 2020 |access-date=February 15, 2022}}</ref>. Bul belgisizlik Intel kompaniyasınıń [[Intel]] processorına tiykarlanǵan Chromebooklar, Chromeboxlar hám LG kompaniyasınıń Chromebase dep atalatuǵın hámmesi bir qurılmada usınısın járiyalawı menen jáne de kúsheydi<ref>{{Web deregi | url = https://www.extremetech.com/computing/182006-intel-decides-that-chromebooks-for-some-reason-are-key-to-beating-arm-in-the-mobile-market| bet = Intel decides that Chromebooks, for some reason, are key to beating ARM in the mobile market| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117122346/https://www.extremetech.com/computing/182006-intel-decides-that-chromebooks-for-some-reason-are-key-to-beating-arm-in-the-mobile-market| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Anthony| at = Sebastian| sáne = 2014-jıl 7-may | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. Windows XPdiń qollanıwdan shıǵıwı arqalı payda bolǵan múmkinshilikten paydalanıp, Google 2014-jıldıń basında ádewir jeńillikler usınıp, Chromebooklardı bizneske satıwǵa kúshli háreket etti<ref>{{Web deregi | url = https://www.theinquirer.net/inquirer/news/2338898/google-jumps-on-windows-xps-demise-with-chromebook-for-business-offer| bet = Google jumps on Windows XP's demise with Chromebook for business offer| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140815090806/https://www.theinquirer.net/inquirer/news/2338898/google-jumps-on-windows-xps-demise-with-chromebook-for-business-offer| arxivsáne = 2014-jıl 15-avgust | avtor = Page| at = Carly| sáne = 2014-jıl 9-aprel | jumıs = The Inquirer}}</ref>. 2020-jıl ushın ChromeOS qurılmaları dúnya júzi boyınsha Apple Maclerden kóbirek satıldı<ref>{{Web deregi | url = https://thejournal.com/articles/2021/08/03/chromebooks-continue-massive-surge-in-adoption.aspx| bet = Chromebooks Continue Massive Surge in Adoption| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210803233820/https://thejournal.com/articles/2021/08/03/chromebooks-continue-massive-surge-in-adoption.aspx| arxivsáne = 2021-jıl 3-avgust | avtor = Nagel| at = David| sáne = 2021-jıl 3-avgust | jumıs = The Journal| qaralǵan sáne = 2021-jıl 13-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.geekwire.com/2021/chromebooks-outsold-macs-worldwide-2020-cutting-windows-market-share/| bet = Chromebooks outsold Macs worldwide in 2020, cutting into Windows market share| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210216211648/https://www.geekwire.com/2021/chromebooks-outsold-macs-worldwide-2020-cutting-windows-market-share/| arxivsáne = 2021-jıl 16-fevral | avtor = Protalinski| at = Emil| sáne = 2021-jıl 16-fevral | jumıs = Geekwire| qaralǵan sáne = 2021-jıl 13-avgust }}</ref><ref>{{Cite news|title=Rise of the Chromebooks continues|url=https://www.crn.com.au/news/rise-of-the-chromebooks-continues-idc-canalys-568174|access-date=August 13, 2021}}</ref>. 2021-jıldıń iyul ayınan baslap, ChromeOS-tiń engizilgen kontrolleri Google tárepinen qollap-quwatlanatuǵın Zephyr-diń tarmaǵına, yaǵnıy haqıyqıy waqıt operaciyalıq sistemasına tiykarlanıp ózgertildi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theregister.com/2023/02/14/chromeos_opinion_column/| bet = ChromeOS now runs on top of Linux and Zephyr| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230218171732/https://www.theregister.com/2023/02/14/chromeos_opinion_column/| arxivsáne = 2023-jıl 18-fevral | avtor = Vaughan-Nichols| at = Steven J.| til = en| jumıs = [[The Register]]| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-fevral }}</ref>. === Pwnium jarısı === 2014-jıldıń mart ayında Google [[kompyuter qáwipsizligi]] ekspertlerine arnalǵan «Pwnium» dep atalatuǵın xakerlik jarısın ótkerdi. Pwn2Own jarısına uqsas, olar dúnya júzindegi xakerlerdi ChromeOS-tegi hálsizliklerdi tabıwǵa mirát etti, hám hújimler ushın sıylıqlar usındı. Sol jerde eki hálsizlik kórsetildi, al úshinshisi sol jılǵı Pwn2Own jarısında kórsetildi. Google bul máselelerdi bir hápte ishinde dúzetti<ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/chrome-os-security-holes-found-patched/| bet = Chrome OS security holes found, patched| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180627212807/https://www.zdnet.com/article/chrome-os-security-holes-found-patched/| arxivsáne = 2018-jıl 27-iyun | avtor = Vaughan-Nichols| at = Steven J.| sáne = 2014-jıl 18-mart | jumıs = [[ZDNet]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. === Material Design hám Chrome ushın qosımsha ortalıǵı === Google Native Client 2010-jıldan berli ChromeOS-te bar bolsa da<ref>{{Web deregi | url = https://www.theregister.co.uk/2010/05/13/google_native_client_sdk/| bet = Google heats up native code for Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117070053/https://www.theregister.co.uk/2010/05/13/google_native_client_sdk/| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Metz| at = Cade| sáne = 2010-jıl 13-may | jumıs = [[The Register]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>, dáslep az ǵana Native Client qosımshaları bar edi hám ChromeOS qosımshalarınıń kópshiligi ele de [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalar]] edi. Biraq, 2014-jıldıń iyun ayında Google kompaniyası Google I/O konferenciyasında ChromeOS-tiń Android telefonları menen bildiriwlerdi bólisiw ushın sinxronlasatuǵının hám [[Android]] qosımshaların tikkeley [[Google Play]]-den ornatıp islete baslaytuǵının járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://lifehacker.com/chrome-os-will-run-android-apps-natively-sync-with-and-1595975542| bet = Chrome OS will Run Android Apps Natively, Sync with Android Devices| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117065946/https://lifehacker.com/chrome-os-will-run-android-apps-natively-sync-with-and-1595975542| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Henry| at = Alan| sáne = 2014-jıl 25-iyun | jumıs = LifeHacker| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. Bul, Chromebooklardıń keńeyip baratırǵan tańlawı menen birge<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/chromebooks-compared-new-and-upcoming-chrome-os-laptops/| bet = Chromebooks compared: New and upcoming Chrome OS laptops| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117070224/https://www.cnet.com/news/chromebooks-compared-new-and-upcoming-chrome-os-laptops/| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Ackerman| at = Dan| sáne = 2014-jıl 3-mart | jumıs = CNET| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>, keleshektegi ChromeOS rawajlanıwı ushın tiykar saldı. Sol waqıtta, Google óz ónimleri ushın sol waqıttaǵı jańa Material Design dizayn tiline qaray ótip atır edi, onı óziniń veb-ónimlerine de, Android Lollipopqa da alıp keletuǵın edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2014/06/25/googles-new-design-language-is-called-material-design/| bet = Google's new 'Material Design' UI coming to Android, Chrome OS and the web| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160816150431/https://www.engadget.com/2014/06/25/googles-new-design-language-is-called-material-design/| arxivsáne = 2016-jıl 16-avgust | avtor = Brian| at = Matt| sáne = 2014-jıl 25-iyun | jumıs = Engadget| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. ChromeOS-ke kelgen Material Design elementleriniń birinshi bolıp jańa standart fon súwreti boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.androidheadlines.com/2014/10/chrome-os-get-new-default-wallpaper-full-material-design.html| bet = Chrome OS to Get New Default Wallpaper Full of Material Design| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117070158/https://www.androidheadlines.com/2014/10/chrome-os-get-new-default-wallpaper-full-material-design.html| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Dawson| at = Tom| sáne = 2014-jıl 28-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. Google-dıń ChromeOS ushın Material Design eksperimentleri Chrome 117 turaqlı versiyasına qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://thenextweb.com/google/2014/07/18/check-sneak-peek-future-chrome-os-material-design/| bet = Google shares sneak peek of Material Design applied to Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117070321/https://thenextweb.com/google/2014/07/18/check-sneak-peek-future-chrome-os-material-design/| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | sáne = 2014-jıl 18-iyul | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. == Ózgeshelikler == === Kishi hám orta biznes hám kárxana ushın funkcionallıq === ==== Chrome Enterprise ==== 2017-jılı iske qosılǵan Chrome Enterprise biznes ushın arnalǵan ChromeOS, Chrome brauzeri, Chrome qurılmaları hám olardıń basqarıw múmkinshiliklerin óz ishine aladı. Biznesler standart ChromeOS ózgesheliklerine kire aladı hám Chrome Enterprise jańalawı arqalı biznes ushın qosımsha ózgesheliklerdi asha aladı<ref>{{Web deregi | url = https://venturebeat.com/2017/08/22/google-introduces-chrome-enterprise-subscription-for-50-per-chromebook-per-year/| bet = Google introduces Chrome Enterprise subscription for $50 per Chromebook per year| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200101023143/https://venturebeat.com/2017/08/22/google-introduces-chrome-enterprise-subscription-for-50-per-chromebook-per-year/| arxivsáne = 2020-jıl 1-yanvar | sáne = 2017-jıl 22-avgust | qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.computerweekly.com/blog/Write-side-up-by-Freeform-Dynamics/Google-Chrome-Its-more-than-a-browser| bet = Google Chrome: It's more than a browser| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200901162027/https://www.computerweekly.com/blog/Write-side-up-by-Freeform-Dynamics/Google-Chrome-Its-more-than-a-browser| arxivsáne = 2020-jıl 1-sentyabr | avtor = Edwards| at = Richard| sáne = 2018-jıl 23-noyabr | jumıs = Computer Weekly| qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-fevral }}</ref>. Standart ózgesheliklerge qurılmalar arasında bet belgiler hám brauzer keńeytpelerin sinxronlaw, bult yamasa jergilikli basıp shıǵarıw, kóp qatlamlı qáwipsizlik, alıstan basqarıw hám avtomatlı jańalawlar kiredi<ref>{{Web deregi | url = https://whatis.techtarget.com/definition/Google-Chrome-Enterprise| bet = What is Google Chrome Enterprise? - Definition from WhatIs.com| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200921084815/https://whatis.techtarget.com/definition/Google-Chrome-Enterprise| arxivsáne = 2020-jıl 21-sentyabr | jumıs = WhatIs.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref>. Qosımsha ózgesheliklerge Active Directory integraciyası, birlesken aqırǵı noqat basqarıwı, joqarı dárejeli qáwipsizlik qorǵawı, qurılma siyasatlarına hám Google Admin konsoline kiriw, qonaq kiriwi, kiosk rejimi, hám Google Play-de basqarılatuǵın úshinshi tárep qosımshaların aq dizimge qosıw yamasa qara dizimge qosıw kiredi<ref>{{Web deregi | url = https://siliconangle.com/2019/04/11/google-intros-centralized-controls-chrome-browser-deployments/| bet = Google debuts centralized controls for Chrome browser deployments| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190412194815/https://siliconangle.com/2019/04/11/google-intros-centralized-controls-chrome-browser-deployments/| arxivsáne = 2019-jıl 12-aprel | sáne = 2019-jıl 11-aprel | qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://searchsecurity.techtarget.com/news/450425173/Google-Chrome-Enterprise-adds-management-options| bet = Google Chrome Enterprise adds management options| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200923191857/https://searchsecurity.techtarget.com/news/450425173/Google-Chrome-Enterprise-adds-management-options| arxivsáne = 2020-jıl 23-sentyabr | avtor = Heller| at = Michael| sáne = 2017-jıl 24-avgust | jumıs = TechTarget| qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-fevral }}</ref>. Bilimlendiriw tarawı Chromebooklar, ChromeOS hám bult tiykarındaǵı esaplawlardı erte qabıl etken taraw boldı. Chromebooklar klass bólmelerinde keń qollanıladı hám bult tiykarındaǵı sistemalardıń artıqmashılıqları finans xızmetleri, densawlıqtı saqlaw hám usaqlap satıw sıyaqlı basqa tarawlarda da bazar úlesin arttırıp atır<ref>{{Web deregi | url = https://searchvirtualdesktop.techtarget.com/opinion/Do-Google-Chromebooks-have-a-place-in-the-enterprise| bet = Do Google Chromebooks have a place in the enterprise?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200809205959/https://searchvirtualdesktop.techtarget.com/opinion/Do-Google-Chromebooks-have-a-place-in-the-enterprise| arxivsáne = 2020-jıl 9-avgust | jumıs = SearchVirtualDesktop| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref>. «Bult esaplawları hám bult tiykarındaǵı xızmetlerdiń keń tarqalıwı kompaniyalar hám biznes processleriniń internetke tiykarlanǵan hám ǵárezli bolıp qalǵanın kórsetedi.»<ref>{{Web deregi | url = https://www.eweek.com/pc-hardware/dell-latitude-chromebook-aimed-at-new-gen-enterprise| bet = Dell's Latitude Chromebook Aimed at New-Gen Enterprise| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220215191621/https://www.eweek.com/pc-hardware/dell-latitude-chromebook-aimed-at-new-gen-enterprise/| arxivsáne = 2022-jıl 15-fevral | sáne = 2019-jıl 28-avgust | jumıs = eWEEK| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref> IKT menedjerleri bultqa ótiwge túrtki bolǵan bir qatar artıqmashılıqlardı atap ótedi. Olardıń arasında joqarı dárejeli qáwipsizlik bar, sebebi maǵlıwmatlar fizikalıq jaqtan joǵaltılıwı yamasa urlanıwı múmkin bolǵan bir mashinada saqlanbaydı<ref>{{Web deregi | url = https://searchcio.techtarget.com/news/252464333/Move-to-cloud-computing-lifts-SoulCycle-Middlesex-Health-productivity| bet = Move to cloud computing lifts SoulCycle, Middlesex Health productivity| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200622063100/https://searchcio.techtarget.com/news/252464333/Move-to-cloud-computing-lifts-SoulCycle-Middlesex-Health-productivity| arxivsáne = 2020-jıl 22-iyun | avtor = Pratt| at = Mary K.| sáne = 2019-jıl 31-may | jumıs = TechTarget| qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-fevral }}</ref>. Bult-neytiv qurılmalardı ornatıw hám basqarıw ańsatıraq, sebebi apparatlıq támiynat hám programmalıq támiynattı jańalaw yamasa virus anıqlamaların jańalaw talap etilmeydi, hám operaciyalıq sistema hám programmalıq támiynat jańalawların patchlaw ápiwayıraq. Ápiwayılastırılǵan hám oraylastırılǵan basqarıw operaciyalıq shıǵınlardı azaytadı. Xızmetkerler fayllarǵa qáwipsiz kire aladı hám hár qanday mashinada isley aladı, bul Chrome qurılmalarınıń bólisiw múmkinshiligin arttıradı. Googledıń Chrome Enterprise penen Grab and Go baǵdarlaması Chromebooklardı engizip atırǵan bizneslerge xızmetkerlerge tolıq zaryadlanǵan kompyuterler bankine kiriw múmkinshiligin beriwge imkaniyat beredi, olardı belgili bir waqıttan keyin qaytarıp beriw múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://venturebeat.com/2018/07/17/google-launches-chrome-enterprise-grab-and-go-so-businesses-can-launch-chromebook-loaner-programs/| bet = Google launches Chrome Enterprise Grab and Go, a Chromebook loaner program for businesses| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190717110249/https://venturebeat.com/2018/07/17/google-launches-chrome-enterprise-grab-and-go-so-businesses-can-launch-chromebook-loaner-programs/| arxivsáne = 2019-jıl 17-iyul | sáne = 2018-jıl 17-iyul | qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref>. ==== Chromebooklardan Chromebox hám Chromebase-ke shekem ==== Óziniń kárxana usınısların keńeytiwdiń dáslepki háreketi sıpatında, Google 2014-jıldıń fevral ayında Jıynalıslar ushın Chromeboxtı shıǵardı. Jıynalıslar ushın Chromebox - bul konferenciya bólmeleri ushın jıynaq bolıp, onıń quramına Chromebox, kamera, shawqımdı biykarlawshı mikrofon hám dinamiklerdi óz ishine alǵan blok hám aralıqtan basqarıw pulti kiredi. Ol Google Hangouts jıynalısların, Vidyo video konferenciyaların hám UberConference-ten konferenciya qońırawların qollaydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.digitaltrends.com/computing/google-reveals-1000-asus-chromebox-meetings-runs-chrome-os/| bet = Google reveals $1,000 Asus Chromebox for business videoconferencing| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117174257/https://www.digitaltrends.com/computing/google-reveals-1000-asus-chromebox-meetings-runs-chrome-os/| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Krawczyk| at = Konrad| sáne = 2014-jıl 6-fevral | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.blog.google/products/chrome/chromebox-now-for-simpler-and-better/| bet = Chromebox, now for simpler and better meetings| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117174143/https://www.blog.google/products/chrome/chromebox-now-for-simpler-and-better/| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Sengupta| at = Caesar| sáne = 2014-jıl 6-fevral | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. Bir neshe sherikler Google menen birge Jıynalıslar ushın Chromebox modellerin járiyaladı, al 2016-jılı Google kishi jıynalıs bólmeleri ushın hámme nárse bir jerde bolǵan Jıynalıslar ushın Chromebaseti járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.blog.google/products/chrome-enterprise/chromebase-meetings-makes-video-conferencing-personal-and-simple/| bet = Chromebase for meetings makes video-conferencing personal and simple| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117122300/https://www.blog.google/products/chrome-enterprise/chromebase-meetings-makes-video-conferencing-personal-and-simple/| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | sáne = 2016-jıl 31-mart | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. Google 2011-jılı Chromebooktı hám 2013-jılı Chromebook Pixeldi shıǵarıw arqalı tutınıwshılar apparatlıq támiynatı bazarın maqsetke aldı hám 2017-jılı Pixelbooktı shıǵarıw arqalı kárxana bazarına kiriwge umtıldı. Ekinshi áwlad Pixelbook 2019-jılı shıǵarıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.techradar.com/news/google-pixelbook-go| bet = Google Pixelbook Go release date, price and features| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200518095538/https://www.techradar.com/news/google-pixelbook-go| arxivsáne = 2020-jıl 18-may | avtor = Osborne| at = Joe| sáne = 2019-jıl 15-oktyabr | jumıs = TechRadar| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref>. 2021-jılda hámme nárse bir jerde bolǵan Chromebase qurılmaların satatuǵın bir neshe satıwshılar bar<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2021/8/10/22615788/hp-chromebook-x2-11-chromebase-aio-m24fd-works-with-chromebook-monitor-news-price-specs-features| bet = HP announces new detachable and all-in-one Chrome OS computers| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210810130843/https://www.theverge.com/2021/8/10/22615788/hp-chromebook-x2-11-chromebase-aio-m24fd-works-with-chromebook-monitor-news-price-specs-features| arxivsáne = 2021-jıl 10-avgust | avtor = Seifert| at = Dan| sáne = 2021-jıl 10-avgust | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-avgust }}</ref>. ==== Chrome qurılmalarına kárxanalardıń juwabı ==== Google Chrome qurılmaları boyınsha Acer, ASUS, Dell, HP, Lenovo hám [[Samsung]] sıyaqlı jetekshi OEM (Original Equipment Manufacturer)ler menen sheriklik ornattı. 2019-jıldıń avgust ayında Dell óziniń bizneske baǵdarlanǵan eki ataqlı noutbugı ChromeOS-te isleytuǵının hám Chrome Enterprise Upgrade penen keletuǵının járiyaladı. Latitude 5300 2-in-1 Chromebook Enterprise hám Latitude 5400 Chromebook Enterprise Dell hám Google arasındaǵı eki jıllıq sherikliktiń nátiyjesi boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.laptopmag.com/articles/dell-latitude-5400-5300-chromebook-enterprise-specs-price| bet = Watch Out, Windows: Dell Releases First Chromebook Enterprise Laptops| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200303072916/https://www.laptopmag.com/articles/dell-latitude-5400-5300-chromebook-enterprise-specs-price| arxivsáne = 2020-jıl 3-mart | avtor = Tracy| at = Phillip| sáne = 2019-jıl 26-avgust | jumıs = LaptopMag| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref>. Mashinalar Dell-diń bultqa tiykarlanǵan qollap-quwatlaw xızmetleri toplamı menen birge keledi, bul kárxana ICT basqarıwshılarına olardı Windowsqa da isenetuǵın ortalıqlarda qollanıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2019/8/26/20832925/google-chromebook-enterprise-dell-laptops-microsoft-windows-challenge-businesses| bet = Google and Dell team up to take on Microsoft with Chromebook Enterprise laptops| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200303233652/https://www.theverge.com/2019/8/26/20832925/google-chromebook-enterprise-dell-laptops-microsoft-windows-challenge-businesses| arxivsáne = 2020-jıl 3-mart | avtor = Warren| at = Tom| sáne = 2019-jıl 26-avgust | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref>. Jańa noutbuk qatarı «izlew gigantı ChromeOS operaciyalıq sistemasın qáwipsizlikke itibar beretuǵın shólkemler ushın arnawlı túrde islep shıǵılǵan formada usınadı.»<ref>{{Web deregi | url = https://siliconangle.com/2019/08/26/dell-googles-new-chromebook-enterprise-laptops-pack-built-security-chip/| bet = Dell's and Google's new Chromebook Enterprise laptops pack a built-in security chip| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200420130618/https://siliconangle.com/2019/08/26/dell-googles-new-chromebook-enterprise-laptops-pack-built-security-chip/| arxivsáne = 2020-jıl 20-aprel | sáne = 2019-jıl 26-avgust | qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-fevral }}</ref> Chrome Enterprise Upgrade penen qurılmalardı shıǵarǵan basqa OEM-lerge Acer hám HP kiredi<ref>{{Cite news|url=https://www.aboutchromebooks.com/news/acer-chromebook-714-715-price-specs-release-date/|title=Acer debuts a pair of durable Chromebooks for the enterprise, starting at $499|first=Kevin C.|last=Tofel| sáne =April 11, 2019|access-date=February 11, 2020}}</ref>. Apparatlıq támiynattıń keńirek túrleri payda bolıwı menen, ChromeOS Microsoft tárepinen Windows 7 qollap-quwatlawı toqtatılmastan aldın Windows 10-ǵa kóshiwden qashıwdı qálegen kárxanalar ushın bir variant boldı<ref>{{Web deregi | url = https://searchenterprisedesktop.techtarget.com/feature/IT-wary-of-Windows-10-adoption-despite-approaching-deadline| bet = IT wary of Windows 10 adoption despite approaching deadline| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200809203405/https://searchenterprisedesktop.techtarget.com/feature/IT-wary-of-Windows-10-adoption-despite-approaching-deadline| arxivsáne = 2020-jıl 9-avgust | avtor = Nishida| at = Yuuki| sáne = 2019-jıl 4-iyun | jumıs = TechTarget| qaralǵan sáne = 2020-jıl 15-fevral }}</ref>. == Apparatlıq támiynat == [[Fayl:Google_Chromebook.jpg|nobaý|Chromebook]] ChromeOS-ta isleytuǵın noutbuklar ulıwma «Chromebook» dep ataladı. Birinshi bolıp CR-48 payda boldı, bul Google 2010-jıldıń dekabr ayınan baslap testlewshiler hám sholıwshılarǵa bergen tiykarǵı apparatlıq támiynat dizaynı edi. Usaqlap satıw mashinaları 2011-jıldıń may ayında payda boldı. Bir jıldan soń, 2012-jıldıń may ayında, [[Samsung]] tárepinen «Chromebox» dep atalǵan stol ústi dizaynı shıǵarıldı. 2015-jıldıń mart ayında AOPEN menen sheriklik járiyalandı hám birinshi kommerciyalıq Chromebox islep shıǵıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.aopen.com/us/aopen-collaborating-with-google-on-new-retail-technology| bet = AOPEN collaborating with Google on new retail technology| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150313150127/http://www.aopen.com/us/aopen-collaborating-with-google-on-new-retail-technology| arxivsáne = 2015-jıl 13-mart | jumıs = AOPEN| qaralǵan sáne = 2015-jıl 11-mart }}</ref>. 2014-jıldıń basında LG Electronics «Chromebase» dep atalǵan jańa hámmesi bir qurılma formasına tiyisli birinshi qurılmanı tanıstırdı. Chromebase qurılmaları tiykarınan ishine kamera, mikrofon hám dinamikler ornatılǵan [[Kompyuter monitorı|monitor]] ishindegi Chromebox apparatlıq támiynatı bolıp tabıladı. Chromebit - bul ChromeOS-da isleytuǵın HDMI dongl. Televizor yamasa [[Kompyuter monitorı|kompyuter monitorınıń]] HDMI portına qosılǵanda, bul qurılma sol displeydi [[Jeke kompyuter|jeke kompyuterge]] aylandıradı. 2015-jıldıń mart ayında járiyalanǵan birinshi qurılma Asus birligi bolıp, sol jıldıń noyabr ayında satıwǵa shıqtı hám 2020-jıldıń noyabr ayında ómirlik ciklın juwmaqladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.androidcentral.com/google-and-asus-officially-unveil-chromebit-available-now-just-85| bet = Google and ASUS officially launch the Chromebit, available now for just $85| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160124203841/http://www.androidcentral.com/google-and-asus-officially-unveil-chromebit-available-now-just-85| arxivsáne = 2016-jıl 24-yanvar | avtor = Martonik| at = Andrew| sáne = 2015-jıl 17-noyabr | jumıs = Android Central| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-yanvar }}</ref>. Chromebook planshetleri 2018-jıldıń mart ayında Acer kompaniyası tárepinen olardıń Chromebook Tab 10 úlgisi menen tanıstırıldı. Apple iPad penen básekilesiw ushın proektlestirilgen bul qurılma, birdey ekran ólshemi hám ajıratımlılıǵı hám basqa da uqsas ózgesheliklerge iye edi, áhmiyetli qosımsha Wacom brendli stilus bolıp, ol batareyanı talap etpeydi hám zaryadlanıwdı talap etpeydi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/circuitbreaker/2018/3/26/17157444/acer-chromebook-tab-10-first-chrome-os-tablet-announced| bet = The first Chrome OS tablet is here| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180326222715/https://www.theverge.com/circuitbreaker/2018/3/26/17157444/acer-chromebook-tab-10-first-chrome-os-tablet-announced| arxivsáne = 2018-jıl 26-mart | avtor = Kastrenakes| at = Jacob| sáne = 2018-jıl 26-mart | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-avgust }}</ref>. ChromeOS video shıǵıs portı, USB 3.0 Standard-A yamasa USB-C (sońǵısı maqul kóriledi) bar qurılmalarda kóp monitorlı konfiguraciyalardı qollaydı<ref>{{Web deregi | url = https://myportableoffice.com/use-multiple-monitors-with-a-chromebook/| bet = Can You Use Multiple Monitors with a Chromebook?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210114055130/https://myportableoffice.com/use-multiple-monitors-with-a-chromebook/| arxivsáne = 2021-jıl 14-yanvar | avtor = Timothy| sáne = 2021-jıl 13-yanvar | qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-avgust }}</ref>. 2022-jıldıń 16-fevralında Google ChromeOS Flex rawajlanıw versiyasın járiyaladı - bul ádettegi kompyuter apparatlıq támiynatına ornatılıp, Windows hám macOS sıyaqlı basqa operaciyalıq sistemalardı almastıra alatuǵın ChromeOS distribuciyası. Bul 2020-jılı Google tárepinen satıp alınǵan ChromiumOS distribuciyası CloudReady ge uqsaydı<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://cloud.google.com/blog/products/chrome-enterprise/chrome-os-flex/| bet = Early access to Chrome OS Flex: The upgrade PCs and Macs have been waiting for| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220217070946/https://cloud.google.com/blog/products/chrome-enterprise/chrome-os-flex| arxivsáne = 2022-jıl 17-fevral | til = en| jumıs = Google Cloud Blog| qaralǵan sáne = 2022-jıl 17-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/gadgets/2022/02/chromeos-flex-is-an-ideal-off-ramp-for-millions-of-pcs-that-cant-run-windows-11/| bet = Chrome OS Flex is an ideal off-ramp for millions of PCs that can't run Windows 11| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220218005310/https://arstechnica.com/gadgets/2022/02/chromeos-flex-is-an-ideal-off-ramp-for-millions-of-pcs-that-cant-run-windows-11/| arxivsáne = 2022-jıl 18-fevral | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2022-jıl 16-fevral | til = en-us| jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2022-jıl 18-fevral }}</ref>. == Programmalıq támiynat == ChromeOS avtomatlıq jańalanıwları 2019-jılı hám onnan keyin shıǵarılǵan barlıq Chromebook úlgileri ushın 10 jıl dawamında jetkerip beriledi, bul jańalanıwlar operaciyalıq sistema, brauzer hám apparatlıq támiynat ushın<ref>{{Web deregi | url = https://www.androidcentral.com/chromebooks-laptops/chromebooks-will-receive-updates-10-years| bet = Chromebooks will now get regular updates for up to 10 years| sáne = 2023-jıl 15-sentyabr | jumıs = androidcentral.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 24-may }}</ref>. Google ózleriniń Avtomatlıq jańalanıw siyasatı hám barlıq shıǵarılǵan ChromeOS qurılmaları ushın juwmaqlanıw sánesi kórsetilgen veb-betti saqlap turadı<ref>{{Web deregi | url = https://support.google.com/chrome/a/answer/6220366?hl=en| bet = Auto Update policy - Google Chrome Enterprise Help| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170310091733/https://support.google.com/chrome/a/answer/6220366?hl=en| arxivsáne = 2017-jıl 10-mart | sáne = 2020-jıl 17-yanvar | jumıs = support.google.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}</ref>. Burın avtomatlıq jańalanıw dáwiri 8 jıl edi, al onnan aldın qısqaraq bolǵan, biraq erterek úlgiler uzaǵıraq waqıt dawamında jańalanıwlardı alıp turǵan<ref>{{Cite news|url=https://www.aboutchromebooks.com/news/google-announces-8-years-of-chrome-os-software-updates-aue-for-new-chromebooks/|title=Google announces 8 years of Chrome OS software updates for all new Chromebooks| sáne =January 21, 2020}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.pcworld.com/article/3109868/why-google-plans-to-stop-supporting-your-chromebook-after-five-years.html| bet = Why Google plans to stop supporting your Chromebook after five years| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190830232847/https://www.pcworld.com/article/3109868/why-google-plans-to-stop-supporting-your-chromebook-after-five-years.html| arxivsáne = 2019-jıl 30-avgust | sáne = 2016-jıl 22-avgust | jumıs = PCWorld| qaralǵan sáne = 2020-jıl 17-yanvar }}</ref>. == Qosımshalar == Dáslep, ChromeOS veb-qosımshalardı hám olarǵa baylanıslı maǵlıwmatlardı saqlawdı tiykarınan serverlerde jaylastırıwǵa tiykarlanǵan taza juqa klient operaciyalıq sisteması edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.computerworld.com/s/article/9228195/Steven_J._Vaughan_Nichols_It_s_2016_and_Chrome_OS_is_ascendant?pageNumber=1| bet = It's 2016, and Chrome OS is ascendant| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131006153448/http://www.computerworld.com/s/article/9228195/Steven_J._Vaughan_Nichols_It_s_2016_and_Chrome_OS_is_ascendant?pageNumber=1| arxivsáne = 2013-jıl 6-oktyabr | avtor = Vaughan-Nichols| at = Steven| sáne = 2012-jıl 18-iyun | jumıs = [[Computerworld]]| qaralǵan sáne = 2013-jıl 7-sentyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.digitaltrends.com/computing/why-googles-chromebooks-are-born-to-lose/| bet = Why Google's Chromebooks are born to lose| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131006100340/http://www.digitaltrends.com/computing/why-googles-chromebooks-are-born-to-lose/| arxivsáne = 2013-jıl 6-oktyabr | avtor = Enderle| avtorsilteme = Rob Enderle| at = Rob| sáne = 2011-jıl 12-may | jumıs = Digital Trends| qaralǵan sáne = 2013-jıl 7-sentyabr }}</ref>. Google áste-aqırın baǵdarlamashılardı «qaplanǵan qosımshalardı», keyinirek bolsa, Chrome qosımshaların jaratıwǵa HTML5, [[CSS]], Adobe Shockwave hám [[JavaScript]] ti qollanıp, paydalanıwshı tájiriybesin jergilikli qosımshaǵa jaqınlastırıwǵa shaqıra basladı<ref>{{Web deregi | url = https://developer.chrome.com/extensions/apps| bet = Packaged Apps - Google Chrome| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160120182556/https://developer.chrome.com/extensions/apps| arxivsáne = 2016-jıl 20-yanvar | jumıs = developer.chrome.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://developer.chrome.com/apps/about_apps| bet = What Are Chrome Apps? - Google Chrome| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140228195556/https://developer.chrome.com/apps/about_apps| arxivsáne = 2014-jıl 28-fevral | sáne = 2012-jıl 17-sentyabr | jumıs = developer.chrome.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-yanvar }}</ref>. 2014-jıldıń sentyabr ayında Google [[Chrome ushın Google App Runtime|ChromeOS ushın App Runtime]] (ARC) di iske qostı, bul geypara portlanǵan<ref>{{Web deregi | url = https://chrome.google.com/webstore/detail/arc-welder/emfinbmielocnlhgmfkkmkngdoccbadn| bet = ARC Welder| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200110143808/https://chrome.google.com/webstore/detail/arc-welder/emfinbmielocnlhgmfkkmkngdoccbadn| arxivsáne = 2020-jıl 10-yanvar | qaralǵan sáne = 2016-jıl 6-dekabr | citata = Package Android APKs for ARC (App Runtime for Chrome)}}</ref> Android qosımshalarınıń ChromeOS te islewine múmkinshilik berdi. Runtime tórt Android qosımshası menen iske qosıldı: Duolingo, Evernote, Sight Words hám Vine<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/gadgets/2014/09/chrome-os-can-now-run-android-apps-no-porting-required/| bet = Chrome OS can now run Android apps, no porting required| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160112180616/http://arstechnica.com/gadgets/2014/09/chrome-os-can-now-run-android-apps-no-porting-required/| arxivsáne = 2016-jıl 12-yanvar | avtor = Amadeo| at = Ron| sáne = 2014-jıl 11-sentyabr | jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-yanvar }}</ref>. 2016-jılı ekinshi versiya, ARC++ tanıstırıldı, ol Android qosımshaların izolyaciyalanǵan ortalıqta isletiw ushın konteynerler jaratıw ushın Linux yadrosınıń cgroups hám namespaces múmkinshiliklerin paydalandı. ARC++ qosımshalardı qayta kompilyaciyalaw zárúrligin saplastırǵanlıqtan, Google ChromeOS ushın [[Google Play]] di qoljetimli etti, bul arqalı kópshilik Android qosımshaların qollap-quwatlanatuǵın ChromeOS qurılmalarında paydalanıwǵa múmkinshilik berdi<ref name="PlayStore">{{Web deregi | url = https://lifehacker.com/the-google-play-store-is-now-included-in-chrome-os-and-1786953519| bet = The Google Play Store Is Now Available in Chrome OS, Brings Android Apps to Your Chromebook| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190105200858/https://lifehacker.com/the-google-play-store-is-now-included-in-chrome-os-and-1786953519| arxivsáne = 2019-jıl 5-yanvar | avtor = Klosowski| at = Thorin| sáne = 2016-jıl 22-sentyabr | jumıs = LifeHacker| qaralǵan sáne = 2019-jıl 5-yanvar }}</ref><ref name=":2">{{Web deregi| url = https://chromeos.dev/en/posts/making-android-more-secure-with-arcvm/| bet = Making Android Runtime on ChromeOS more secure and easier to upgrade with ARCVM| sáne = 2022-jıl 29-mart | til = en| jumıs = chromeOS.dev| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-mart | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240321220820/https://chromeos.dev/en/posts/making-android-more-secure-with-arcvm| arxivsáne = 2024-jıl 21-mart }}</ref>. ARC++ Android Marshmallow menen tanıstırılıp, Android Nougat hám Android Pie ge shekem jańalandı. ARCVM 2021-jılı Android 11 menen iske qosıldı hám ChromeOS 117 den baslap Android 13 te isleydi<ref>{{Web deregi| url = https://chromeos.dev/en/posts/chromeos-117-release-notes/| bet = ChromeOS 117 release notes| sáne = 2023-jıl 28-sentyabr | til = en| jumıs = chromeOS.dev| qaralǵan sáne = 2024-jıl 24-mart | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240324052754/https://chromeos.dev/en/posts/chromeos-117-release-notes| arxivsáne = 2024-jıl 24-mart }}</ref>. ARCVM qáwipsizlik hám saqlap turıwdı jaqsılaw ushın Android ortalıǵınıń izolyaciyalanıwın kúsheytiw ushın virtual mashinalardı paydalanadı. 2018-jılı Google Crostini dep te atalatuǵın ChromeOS taǵı Linux joybarın járiyaladı, bul desktop Linux qosımshalarına múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://venturebeat.com/2018/05/08/chrome-os-is-getting-linux-app-support/| bet = Chrome OS is getting Linux app support| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190105201036/https://venturebeat.com/2018/05/08/chrome-os-is-getting-linux-app-support/| arxivsáne = 2019-jıl 5-yanvar | avtor = Protalinski| at = Emil| sáne = 2018-jıl 8-may | jumıs = VentureBeat| qaralǵan sáne = 2019-jıl 5-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://chromeos.dev/en/linux/| bet = Linux on ChromeOS| sáne = 2020-jıl 10-iyun | til = en| jumıs = chromeOS.dev| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-mart }}</ref>. Bul múmkinshilik 2018-jıldıń oktyabr ayında Chrome 69 menen turaqlı kanalǵa shıǵarıldı (kópshilik mashinalar ushın opciya sıpatında), biraq ele beta belgisi menen belgilengen edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.linuxjournal.com/content/chrome-os-stable-channel-gets-linux-apps| bet = Chrome OS Stable Channel Gets Linux Apps| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190105200923/https://www.linuxjournal.com/content/chrome-os-stable-channel-gets-linux-apps| arxivsáne = 2019-jıl 5-yanvar | avtor = Raymond| at = Phillip| sáne = 2018-jıl 15-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 5-yanvar }}</ref>. Bul múmkinshilik Chrome 91 menen rásmiy túrde shıǵarıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.androidcentral.com/linux-chromebooks-finally-coming-out-beta-chrome-os-91| bet = Linux on Chromebooks is finally coming out of beta with Chrome OS 91| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210521065518/https://www.androidcentral.com/linux-chromebooks-finally-coming-out-beta-chrome-os-91| arxivsáne = 2021-jıl 21-may | sáne = 2021-jıl 19-may | jumıs = Android Central| qaralǵan sáne = 2021-jıl 21-may }}</ref>. 2023-jılı, 119-versiya menen, Google minimal apparatlıq támiynat talaplarına juwap beretuǵın Chromebook lerde video oyınlardı oynaw ushın Valve Corporation kompaniyasınıń Steam for Chromebook (Beta) in shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = https://chromeunboxed.com/chromeos-119-finally-brings-steam-gaming-on-chromebooks-to-the-masses/| bet = ChromeOS 119 finally brings Steam gaming on Chromebooks to the masses| sáne = 2023-jıl 16-noyabr | til = en-us| jumıs = Chrome Unboxed - The Latest Chrome OS News| qaralǵan sáne = 2024-jıl 15-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://support.google.com/chromebook/answer/14220699?hl=en| bet = Play Steam for Chromebook (Beta) - Chromebook Help| jumıs = support.google.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 15-mart }}</ref>. Chromebook ushın Steam Borealis kodlı atı menen islep shıǵıldı, ol Steam Deck ushın SteamOS tiykarında islengen bolıp, Arch Linux tiń modifikaciyalanǵan versiyasın qollanıp, virtual mashina sıpatında isleydi<ref>{{Web deregi | url = https://chromeos.dev/en/posts/bringing-steam-to-chromeos/| bet = Bringing Steam to ChromeOS| sáne = 2022-jıl 12-aprel | til = en| jumıs = chromeOS.dev| qaralǵan sáne = 2024-jıl 15-mart }}</ref>. === Chrome qosımshaları === 2013-jıldan 2020-jıldıń yanvar ayına shekem, Google baǵdarlamashılardı ChromeOS ushın tek dástúrli veb-qosımshalardı emes, al Chrome qosımshaların (burın Packaged Apps dep atalǵan) islep shıǵıwǵa shaqırdı<ref>{{Web deregi | url = https://blog.chromium.org/2013/02/chrome-app-launcher-developer-preview.html| bet = Chrome app launcher developer preview| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210104182630/https://blog.chromium.org/2013/02/chrome-app-launcher-developer-preview.html| arxivsáne = 2021-jıl 4-yanvar | sáne = 2013-jıl 20-fevral | jumıs = chromium.org| qaralǵan sáne = 2020-jıl 28-sentyabr }}</ref>. 2020-jıldıń yanvar ayında Google dıń Chrome komandası Chrome qosımshaların qollap-quwatlawdı «progressiv veb-qosımshalar» (PWA) hám Chrome keńeytpeleri paydasına basqıshpa-basqısh toqtatıw niyetin járiyaladı<ref name="Moving Forward from Chrome Apps">{{Web deregi | url = https://blog.chromium.org/2020/01/moving-forward-from-chrome-apps.html| bet = Moving Forward from Chrome Apps| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200926011202/https://blog.chromium.org/2020/01/moving-forward-from-chrome-apps.html| arxivsáne = 2020-jıl 26-sentyabr | sáne = 2020-jıl 15-yanvar | jumıs = chromium.org| qaralǵan sáne = 2020-jıl 28-sentyabr }}</ref>. 2020-jıldıń mart ayında Google veb-dúkan ushın jańa ashıq Chrome qosımshaların qabıllawdı toqtattı<ref name="August 2020">{{Web deregi | url = https://blog.chromium.org/2020/08/changes-to-chrome-app-support-timeline.html| bet = Changes to the Chrome App Support Timeline| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210126114020/https://blog.chromium.org/2020/08/changes-to-chrome-app-support-timeline.html| arxivsáne = 2021-jıl 26-yanvar | sáne = 2020-jıl 10-avgust | jumıs = chromium.org| qaralǵan sáne = 2020-jıl 28-sentyabr }}</ref>. Googledıń aytıwınsha, ChromeOStaǵı Chrome qosımshaların ulıwma qollap-quwatlaw hesh qanday siyasat ornatıwdı talap etpesten, 2022-jıldıń iyun ayına shekem iske qosılǵan jaǵdayda qaladı. Paydalanıwshı kózqarasınan, Chrome qosımshaları ádettegi jergilikli qosımshalarǵa uqsaydı: olar Chrome brauzerinen tısqarı iske qosıla aladı, ádepki boyınsha avtonom rejimde isleydi, bir neshe aynalardı basqara aladı hám basqa qosımshalar menen óz-ara tásir etedi<ref name="InfoWorld packaged apps">{{Cite news|last=Samson|first=Ted|title=Google entices Chrome OS developers with prospect of native-like apps|url=https://www.infoworld.com/t/application-development/google-entices-chrome-os-developers-prospect-of-native-apps-218773|access-date=June 5, 2013}}</ref><ref name="Google Packaged Apps">{{Web deregi | url = https://developer.chrome.com/apps/about_apps.html| bet = What Are Packaged Apps?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140106232719/https://developer.chrome.com/apps/about_apps.html| arxivsáne = 2014-jıl 6-yanvar | jumıs = Chrome apps stable| qaralǵan sáne = 2013-jıl 5-iyun }}</ref><ref name="Chrome Web Store: For Your Desktop">{{Web deregi | url = https://chrome.google.com/webstore/category/collection/for_your_desktop| bet = For Your Desktop| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170304082416/https://chrome.google.com/webstore/category/collection/for_your_desktop| arxivsáne = 2017-jıl 4-mart | jumıs = Chrome Web Store| qaralǵan sáne = 2014-jıl 23-yanvar }}</ref>. ==== Integraciyalanǵan media pleer, fayl menedjeri ==== Google ChromeOS hám Chrome brauzerine media pleerdi integraciyaladı, bul paydalanıwshılarǵa internetke qosılmastan MP3 faylların oynatıwǵa, JPEG súwretlerin kóriwge hám basqa multimedia faylların basqarıwǵa múmkinshilik beredi<ref name="Metz">{{Cite news|last=Metz|first=Cade|title=Google morphs Chrome OS into netbook thin client|url=https://www.theregister.co.uk/2010/06/09/google_to_include_remote_access_in_chrome_os/|access-date=June 14, 2010}}</ref>. Bul integraciya sonday-aq DRM videoların da qollap-quwatlaydı<ref>{{Cite news|url=https://www.omgchrome.com/chrome-os-stable-33-released-for-chromebooks/|title=Chrome OS 33 Hits Stable Channel, Adds New 'First Run' Tour, Contact Search|first=Joey-Elijah|last=Sneddon|access-date=March 7, 2014}}</ref>. ChromeOS te sonday-aq basqa operaciyalıq sistemalardaǵıǵa uqsas integraciyalanǵan fayl menedjeri bar, ol Google Drive hám jergilikli saqlaw orınlarınan papkalardı hám olardaǵı fayllardı kórsetiw, sonday-aq [[Google Docs]] hám Box sıyaqlı hár qıylı veb-qosımshalardı paydalanıp fayl mazmunın aldın-ala kóriw hám basqarıw múmkinshiligine iye<ref name="CNET integ filemanager">{{Cite news|last=Rosenblatt|first=Seth|title=Chrome OS goes offline, gets file manager|url=https://download.cnet.com/8301-2007_4-20062001-12.html|access-date=August 11, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131216182945/https://download.cnet.com/8301-2007_4-20062001-12.html|archivedate=December 16, 2013}}</ref>. 2015-jıldıń yanvar ayınan baslap, ChromeOS sonday-aq File System Provider API di paydalanatuǵın ornatılǵan keńeytpelerge tiykarlanıp, fayl menedjerine qosımsha saqlaw dereklerin integraciyalay aladı<ref>{{Web deregi | url = https://googlechromereleases.blogspot.com.au/2015/01/stable-update.html| bet = Stable Channel Update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160417025616/http://googlechromereleases.blogspot.com.au/2015/01/stable-update.html| arxivsáne = 2016-jıl 17-aprel | jumıs = Chrome Releases| qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-fevral }}</ref>. ==== Aralıqtan qosımshalarǵa kiriw hám virtual jumıs stolına kiriw ==== 2010-jıldıń iyun ayında Google kompaniyasınıń programmalıq támiynat injeneri Geri Kachmarchik ChromeOStıń aralıqtaǵı qosımshalarǵa «Chromoting» dep atalatuǵın rásmiy emes texnologiya arqalı kire alatuǵının jazdı, bul Microsoft tıń Remote Desktop Connection ine uqsaytuǵın edi. Keyin bul atama «Chrome Remote Desktop» dep ózgertildi hám ol «qosımshanı Remote Desktop Services arqalı yamasa RDP yamasa VNC di paydalanıp aldın xost mashinaǵa qosılıw arqalı iske qosıwǵa» uqsaydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.downloadsquad.com/2010/08/13/google-chrome-os-remoting/| bet = Google Chrome's Remoting feature shows up in Chrome with enterprise implications| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110207193737/https://downloadsquad.switched.com/2010/08/13/google-chrome-os-remoting/| arxivsáne = 2011-jıl 7-fevral | avtor = Mathews| at = Lee| sáne = 2010-jıl 13-avgust | qaralǵan sáne = 2010-jıl 22-avgust }}</ref>. ChromeOS noutbuklarınıń (Chromebook lardıń) dáslepki shıǵarılıwları paydalanıwshılardıń virtual jumıs stollarına kiriwin támiyinlewge qızıǵıwshılıq bar ekenin kórsetedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.informationweek.com/news/internet/google/230800190/| bet = Google Pleased With Chromebook Sales| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120705012858/https://www.informationweek.com/news/internet/google/230800190| arxivsáne = 2012-jıl 5-iyul | avtor = Claburn| at = Thomas| jumıs = InformationWeek| qaralǵan sáne = 2011-jıl 28-iyun }}</ref>. === Android qosımshaları === Google I/O 2014 te Flipboard ti qosqanda Android qosımshalarınıń ChromeOS te islewiniń koncepciyasın dálillewshi kórsetpe usınıldı. 2014-jıldıń sentyabr ayında Google Android programmalıq támiynatın iske qosıw ushın zárúr platformalardı támiyinleytuǵın Native Client ke tiykarlanǵan ortalıqtı paydalanıp, tańlanǵan Android qosımshaların ChromeOS te qollanıwǵa múmkinshilik beretuǵın [[Chrome ushın Google App Runtime|Chrome ushın qosımshalardı orınlaw]] ortasınıń (ARC) beta versiyasın tanıstırdı. Android qosımshaların ChromeOS te iske qosıw ushın hesh qanday ózgerisler talap etilmeydi, biraq [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]] hám klaviatura ortalıǵın jaqsıraq qollap-quwatlaw ushın modifikaciyalanıwı múmkin. Onıń tanıstırılıwında ChromeOS qollap-quwatlawı tek tańlanǵan Android qosımshaları ushın ǵana jetkilikli boldı 2016-jılı Google qollap-quwatlanatuǵın ChromeOS qurılmalarında Android qosımshaların tolıq [[Google Play]] ge kiriw múmkinshiligi menen iske qosıw imkaniyatın kirgizdi. Aldıńǵı Native Client ke tiykarlanǵan sheshim Android tıń freymvorkleri hám ǵárezliklerin óz ishine alǵan konteyner paydasına biykar etildi (dáslep Android Marshmallow ǵa tiykarlanǵan), bul Android qosımshalarına ChromeOS platformasına tuwrıdan-tuwrı kiriwge múmkinshilik beredi hám operaciyalıq sistemaǵa bólisiw sıyaqlı Android kelisimleri menen óz-ara tásir etiwge múmkinshilik beredi. Injenerlik direktorı Zelidrag Xornung ARC diń sheklewleri sebepli, sonıń ishinde onıń Android Native Development Toolkit (NDK) penen úylesimsizligi sebepli biykar etilgenin hám ol Google dıń óziniń úylesimlilik test toplamınan óte almaǵanın túsindirdi<ref name="ars-playstorechromeos">{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/gadgets/2016/05/the-play-store-comes-to-chrome-os-but-not-the-way-we-were-expecting/| bet = The Play Store comes to Chrome OS, but not the way we were expecting| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170222161435/https://arstechnica.com/gadgets/2016/05/the-play-store-comes-to-chrome-os-but-not-the-way-we-were-expecting/| arxivsáne = 2017-jıl 22-fevral | sáne = 2016-jıl 19-may | jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2017-jıl 22-fevral }}</ref><ref name="ars-allandroid17">{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/gadgets/2017/01/all-chromebooks-debuting-in-2017-and-beyond-will-run-android-apps/| bet = All Chromebooks debuting in 2017 and beyond will run Android apps| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170222195317/https://arstechnica.com/gadgets/2017/01/all-chromebooks-debuting-in-2017-and-beyond-will-run-android-apps/| arxivsáne = 2017-jıl 22-fevral | sáne = 2017-jıl 23-yanvar | jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2017-jıl 22-fevral }}</ref>. === Linux qosımshaları === 2018-jıldan baslap shıǵarılǵan barlıq Chromebook lar hám geypara erterek modeller Linux qosımshaların iske qosıwı múmkin. Android qosımshaları sıyaqlı, bul qosımshalardı basqa qosımshalar menen birge ornatıw hám iske qosıw múmkin<ref>{{Cite news|last=Porter|first=Jon|title=Chrome OS's Linux app support is leaving beta|url=https://www.theverge.com/2021/5/20/22445382/chromeos-linux-release-beta-version-91|access-date=August 12, 2021}}</ref>. Google 2019-jılǵa shekem shıǵarılǵan hám Linux qosımshaların qollap-quwatlaytuǵın qurılmalardıń dizimin júrgizedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.laptopmag.com/au/how-to/install-linux-apps-on-your-chromebook| bet = How to install Linux apps on your Chromebook| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210816054718/https://www.laptopmag.com/au/how-to/install-linux-apps-on-your-chromebook| arxivsáne = 2021-jıl 16-avgust | avtor = Lima| at = Carlos| sáne = 2021-jıl 2-avgust | jumıs = Laptop Mag| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://sites.google.com/a/chromium.org/dev/chromium-os/chrome-os-systems-supporting-linux| bet = Chrome OS Systems Supporting Linux (Beta)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200612064239/https://sites.google.com/a/chromium.org/dev/chromium-os/chrome-os-systems-supporting-linux| arxivsáne = 2020-jıl 12-iyun | jumıs = Google - The Chromium Projects| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-avgust }}</ref>. 2013-jıldan baslap, ChromeOS ta Linux qosımshaların Crouton arqalı iske qosıw múmkin boldı, bul Ubuntu sıyaqlı Linux distribuciyasına kiriwge múmkinshilik beretuǵın úshinshi tárep skriptler toplamı<ref>{{Web deregi | url = https://lifehacker.com/how-to-install-linux-on-a-chromebook-and-unlock-its-ful-509039343| bet = How to Install Linux on a Chromebook and Unlock Its Full Potential| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190117174257/https://lifehacker.com/how-to-install-linux-on-a-chromebook-and-unlock-its-ful-509039343| arxivsáne = 2019-jıl 17-yanvar | avtor = Gordon| at = Whitson| sáne = 2013-jıl 24-may | qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. Biraq, 2018-jılı Google ishki kompyuter Linux qosımshaları rásmiy túrde ChromeOS ǵa keletuǵının járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2018/05/08/you-can-now-run-linux-apps-on-chrome-os/| bet = You can now run Linux apps on Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200128052837/https://techcrunch.com/2018/05/08/you-can-now-run-linux-apps-on-chrome-os/| arxivsáne = 2020-jıl 28-yanvar | avtor = Lardinois| at = Frederic| sáne = 2018-jıl 8-may | jumıs = Tech Crunch| qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-fevral }}</ref>. Google dıń rásmiy Linux qosımshaların qollap-quwatlawdıń tiykarǵı artıqmashılıǵı - onı baǵdarlamashı rejimin qosıwsız iske qosıw múmkinligi, bul ChromeOS tıń kóplegen qáwipsizlik ózgesheliklerin saqlap qaladı. Bul 2018-jıldıń basında ChromiumOS derek kodında bayqalǵan<ref>{{Web deregi | url = https://chromium-review.googlesource.com/c/chromium/src/+/879173| bet = Add Crostini experiment to field trial testing.| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180226205228/https://chromium-review.googlesource.com/c/chromium/src/+/879173| arxivsáne = 2018-jıl 26-fevral | avtor = Zheng| at = Tim| sáne = 2018-jıl 23-yanvar | jumıs = Chromium Review - Google Open Source| qaralǵan sáne = 2018-jıl 18-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://chromeunboxed.com/news/chromebook-linux-terminal-crostini-first-look| bet = Crostini: A First Look At The New Linux Terminal For Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180419120510/https://chromeunboxed.com/news/chromebook-linux-terminal-crostini-first-look| arxivsáne = 2018-jıl 19-aprel | avtor = Brangers| at = Gabriel| sáne = 2018-jıl 26-fevral | jumıs = Chrome Unboxed| qaralǵan sáne = 2018-jıl 18-aprel }}</ref>. Crostini niń dáslepki bólimleri 2018-jıldıń fevral ayında ChromeOS tıń 66-versiyasınıń bir bólegi sıpatında Google Pixelbook ushın dev kanalı arqalı jetkerip berildi<ref>{{Cite journal| sáne =July 2009|title=Google Chrome OS – bullet proof?}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.xda-developers.com/linux-apps-chrome-os-overview-crostini/|first=Kieran|last=Miyamoto|title=Linux apps on Chrome OS - an overview of its biggest feature since Android apps|date=April 25, 2018|access-date=September 4, 2018}}</ref>, al 2018-jıldıń avgust ayında 69-versiya menen hár qıylı Chromebook larda testlew ushın beta kanalı arqalı ádepki boyınsha qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://chromeunboxed.com/news/chrome-os-beta-channel-linux-apps-update| bet = Linux Apps Land On Beta Channel For A Lot Of Chromebooks| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180904192005/https://chromeunboxed.com/news/chrome-os-beta-channel-linux-apps-update| arxivsáne = 2018-jıl 4-sentyabr | avtor = Brangers| at = Gabriel| sáne = 2018-jıl 17-avgust | jumıs = Chrome Unboxed| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-sentyabr }}</ref>. ==== Arxitektura ==== Googledıń ChromeOS ta Linux qosımshaların qollap-quwatlaw boyınsha joybarı Crostini dep ataladı, bul atama italiyan nanına tiykarlanǵan baslanǵısh taǵamnan alınǵan hám Crouton sózine sóz dizbegi retinde qollanılǵan. Crostini virtual mashinanı crosvm dep atalatuǵın virtual mashina monitorı arqalı iske qosadı, ol Linux tiń ózine kiritilgen KVM virtualizaciya quralın paydalanadı. Crosvm bir neshe virtual mashinalardı qollap-quwatlasa da, Linux qosımshaların iske qosıw ushın qollanılatuǵın Termina atlı virtual mashina Gentoo ǵa tiykarlanǵan tiykarǵı ChromeOS yadrosın óz ishine aladı, onda LXD ǵa tiykarlanǵan konteynerler jumıs isleydi<ref name="auto">{{Web deregi | url = https://chromium.googlesource.com/chromiumos/docs/+/master/containers_and_vms.md| bet = Chromium OS Docs - Running Custom Containers Under Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190114005232/https://chromium.googlesource.com/chromiumos/docs/+/master/containers_and_vms.md| arxivsáne = 2019-jıl 14-yanvar | jumıs = chromium.googlesource.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 17-yanvar }}</ref>. Turaqlılıq hám qálpine keltiriw maqsetinde, hesh qanday Linux qosımshaları virtual mashinanıń ózinde jumıs islemeydi; ornatılǵan Linux paydalanıwshı ekosisteması izolyaciyalanǵan konteynerde jumıs isleydi, olardıń hámmesi virtual mashina tárepinen ornatıladı hám basqarıladı<ref name=":1">{{Citation |last=Reid |first=Dylan |title=Linux for Chromebooks: Secure Development (Google I/O '19) | sáne =May 9, 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=pRlh8LX4kQI |work=YouTube |access-date=2023-07-07 |publisher=Chrome for Developers | til =en |last2=Buckley |first2=Tom |last3=Broslawsky |first3=Sudha}}</ref>. Xost sisteması menen integraciyalanǵan Debian konteyneri ádepki boyınsha beriledi<ref>{{Web deregi | url = https://chromeos.dev/en/linux/| bet = Linux on ChromeOS| sáne = 2020-jıl 10-iyun | til = en| jumıs = ChromeOS for developers| qaralǵan sáne = 2023-jıl 7-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://chromium.googlesource.com/chromiumos/containers/cros-container-guest-tools| bet = chromiumos/containers/cros-container-guest-tools - Git at Google| jumıs = chromium.googlesource.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-mart }}</ref>. Paydalanıwshılar bul ornatıwǵa konteyner ishindegi APT sıyaqlı qurallardı paydalanıp baǵdarlamalardı ornata aladı, yamasa ChromeOS tıń ózinde saqlanǵan .deb fayllarına ruqsat bere aladı, olar konteynerge kóshirilip ornatıladı. Paydalanıwshılar jáne de ayırım fayllarǵa yamasa USB qurılmalarına ayırım ruqsat bere aladı. Basqa distribuciyalar LXD arqalı qosıla aladı, biraq ádepki boyınsha Xost Sisteması menen integraciyalanbaǵan<ref>{{Web deregi | url = https://chromium.googlesource.com/chromiumos/platform2/+/HEAD/crosh/README.md| bet = ChromiumOS Platform - Crosh -- The ChromiumOS shell| jumıs = chromium.googlesource.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-mart }}</ref>. == Arxitekturası == ChromeOS [[Linux]] yadrosı ústine qurılǵan. Dáslep Ubuntu ǵa tiykarlanǵan bolsa da, 2010-jıldıń fevral ayında onıń tiykarı Gentoo Linux ke ózgertildi<ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/the-secret-origins-of-googles-chrome-os/| bet = The secret origins of Google's Chrome OS| arxivurl = https://archive.today/20210203114338/https://www.zdnet.com/article/the-secret-origins-of-googles-chrome-os/| arxivsáne = 2021-jıl 3-fevral | avtor = Vaughan-Nichols| at = Steven J.| sáne = 2013-jıl 6-mart | jumıs = [[ZDNet]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 11-yanvar }}</ref>. Crostini joybarı ushın, ChromeOS 121 nen baslap, Debian 12 (Bookworm) ádepki konteyner tiykarǵı kórinisi bolıp tabıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.aboutchromebooks.com/news/chromeos-121-brings-a-big-linux-upgrade-to-chromebooks| bet = ChromeOS 121 brings a big Linux upgrade to Chromebooks| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240219194555/https://www.aboutchromebooks.com/news/chromeos-121-brings-a-big-linux-upgrade-to-chromebooks/| arxivsáne = 2024-jıl 19-fevral | avtor = Tofel| at = Kevin| sáne = 2023-jıl 18-dekabr | jumıs = About Chromebooks| qaralǵan sáne = 2024-jıl 24-mart }}</ref>. ChromiumOS ashıq kodlı joybarı ushın dáslepki dizayn hújjetlerinde, Google úsh qatlamlı arxitekturanı súwretledi: mikrobaǵdarlama, brauzer hám ayna menedjeri, hám sistema dárejesindegi programmalıq támiynat hám paydalanıwshı xızmetleri<ref name="Security overview">{{Web deregi | url = https://sites.google.com/a/chromium.org/dev/chromium-os/chromiumos-design-docs/security-overview| bet = Security Overview| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100724055104/http://sites.google.com/a/chromium.org/dev/chromium-os/chromiumos-design-docs/security-overview| arxivsáne = 2010-jıl 24-iyul | jumıs = The Chromium Projects| qaralǵan sáne = 2009-jıl 25-noyabr }}</ref>. * Mikrobaǵdarlama tez júkleniwge úles qosadı, sebebi ol házirgi kompyuterlerde, ásirese netbuklarda keń tarqalmaǵan apparatlıq támiynatlardı, mısalı disket diskovodların izlemeydi. Mikrobaǵdarlama jáne de qáwipsizlikke úles qosadı, júkleniw processiniń hárbir basqıshın tekserip hám sistemanı qálpine keltiriwdi óz ishine aladı. * Sistema dárejesindegi programmalıq támiynat júkleniw ónimdarlıǵın jaqsılaw ushın dúzetilgen Linux yadrosın óz ishine aladı. Paydalanıwshı programmalıq támiynatı zárúr bolǵanlarǵa shekem qısqartılǵan, Upstart arqalı basqarıladı, ol xızmetlerdi parallel túrde iske qosa aladı, buzılǵan tapsırmalardı qayta iske qosa aladı hám tezirek júkleniw maqsetinde xızmetlerdi keyinge qaldıra aladı. * Ayna menedjeri bir neshe klient aynaları menen paydalanıwshı óz-ara tásirin basqaradı (basqa X ayna menedjerleri sıyaqlı). === Shell qatnası === [[Fayl:ChromeOS_Crosh.png|nobaý|ChromeOS Crosh menyusınıń skrinshotı, fonda ChromeOS ushın [[Wikipedia]] maqalası kórsetilgen.]] ChromeOS Chromium Shell, yamasa «crosh»tı<ref>{{Web deregi | url = https://chromium.googlesource.com/chromiumos/platform2/+/HEAD/crosh| bet = crosh - chromiumos/platform2 - Git at Google| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181215121026/https://chromium.googlesource.com/chromiumos/platform2/+/HEAD/crosh| arxivsáne = 2018-jıl 15-dekabr | jumıs = chromium.googlesource.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 14-dekabr }}</ref> óz ishine aladı, ol crosh júkleniwinde ping sıyaqlı minimal funkcionallıqtı hújjetlestiredi. Baǵdarlamashı rejiminde, tolıq funkcionallı bash<ref>{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os/developer-information-for-chrome-os-devices/samsung-series-5-chromebook| bet = Samsung Series 5 Chromebook| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150528211700/http://www.chromium.org/chromium-os/developer-information-for-chrome-os-devices/samsung-series-5-chromebook| arxivsáne = 2015-jıl 28-may | jumıs = The Chromium Projects| qaralǵan sáne = 2015-jıl 5-iyun | citata = sudo bash}}</ref> shelli (ol islep shıǵıw maqsetlerinde paydalanıw ushın itibarǵa alınǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os/shell-style-guidelines| bet = Shell Style Guidelines| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150627112738/https://www.chromium.org/chromium-os/shell-style-guidelines| arxivsáne = 2015-jıl 27-iyun | jumıs = The Chromium Projects| qaralǵan sáne = 2015-jıl 5-iyun | citata = When writing code that is used on developer systems or dev/test Chromium OS images, always use bash. For scripts that are used on the release Chromium OS image, you should be using POSIX shell.}}</ref>) VT-2 arqalı ashılıwı múmkin, hám de crosh komandalıq shelli arqalı qatnasıwǵa boladı<ref name="ChromiumProj:PokingNotebooks">{{Web deregi | url = https://chromium.googlesource.com/chromiumos/docs/+/master/developer_mode.md| bet = Poking around your Chrome OS Notebook| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200128052845/https://chromium.googlesource.com/chromiumos/docs/+/master/developer_mode.md| arxivsáne = 2020-jıl 28-yanvar | jumıs = The Chromium Projects| qaralǵan sáne = 2011-jıl 6-fevral }}</ref>. Oǵan jáne de crtl+alt+t klavishler kombinaciyası arqalı kiriwge boladı. Shellde tolıq huqıqlarǵa iye bolıw ushın (mısalı, sudo) tiykarǵı parol talap etiledi. Bir waqıtları ádepki parol ChromeOS ta «chronos» hám ChromeOS Vanilla da «facepunch» bolǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.keyables.com/2011/12/boot-and-install-chromium-os-on.html| bet = Boot and Install Chromium OS on Notebook| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210413224120/http://www.keyables.com/2011/12/boot-and-install-chromium-os-on.html| arxivsáne = 2021-jıl 13-aprel | baspaxana = [[Keyables]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-fevral }}</ref>, keyinirek ádepki parol bos boldı, hám onı jańalaw boyınsha kórsetpeler hár kiriwde kórsetiletuǵın edi. === Ashıq kodlı === ChromeOS yarım [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] ChromiumOS joybarı astında islep shıǵıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os| bet = Chromium OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160216180019/https://www.chromium.org/chromium-os| arxivsáne = 2016-jıl 16-fevral | jumıs = The Chromium Project| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-fevral }}</ref>. Basqa ashıq kodlı joybarlar sıyaqlı, baǵdarlamashılar ChromiumOS kodın ózgertip, ózleriniń versiyaların qura aladı, al ChromeOS derek kodı tek Google hám onıń sherikleri tárepinen qollap-quwatlanadı hám tek usı maqsette jobalanǵan apparatlıq támiynatta ǵana jumıs isleydi. ChromiumOS tan ayırmashılıǵı, ChromeOS avtomatik túrde eń sońǵı versiyaǵa jańalanadı. === Windows ta ChromeOS === Windows 8 de, ayrıqshalıqlar ádepki jumıs stolı veb-brauzerge óziniń tolıq ekranlı «Metro» qabıǵı ishinde jumıs isley alatuǵın hám Share charm sıyaqlı qásiyetlerge kire alatuǵın varianttı usınıwǵa múmkinshilik beredi, bul Windows Runtime menen jazılıwdı talap etpeydi. Chrome niń «Windows 8 rejimi» burın standart Chrome interfeysiniń planshetke ılayıqlastırılǵan versiyası edi. 2013-jıldıń oktyabr ayında, Developer kanalında bul rejim ChromeOS jumıs stolınıń variantın usınıw ushın ózgertildi<ref name="winrt-browsers">{{Web deregi | url = https://www.techradar.com/news/software/operating-systems/windows-8-browsers-the-only-metro-apps-to-get-desktop-power-1073930| bet = Windows 8 browsers: the only Metro apps to get desktop power| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171107015803/http://www.techradar.com/news/software/operating-systems/windows-8-browsers-the-only-metro-apps-to-get-desktop-power-1073930| arxivsáne = 2017-jıl 7-noyabr | sáne = 2012-jıl 27-mart | jumıs = TechRadar| baspaxana = Future Publishing| qaralǵan sáne = 2012-jıl 13-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.pcworld.com/article/257427/google_chrome_gets_early_metrostyle_app_for_windows_8.html| bet = Google Chrome Gets Early Metro-Style App for Windows 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120909004200/https://www.pcworld.com/article/257427/google_chrome_gets_early_metrostyle_app_for_windows_8.html| arxivsáne = 2012-jıl 9-sentyabr | avtor = Newman| at = Jared| jumıs = PCWorld| baspaxana = IDG| qaralǵan sáne = 2012-jıl 13-iyun }}</ref><ref name="firefox-metrow8">{{Web deregi | url = https://www.computerworld.com/s/article/9232137/Mozilla_previews_Metro_ized_Firefox_for_Windows_8| bet = Mozilla previews 'Metro'-ized Firefox for Windows 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121123104703/http://www.computerworld.com/s/article/9232137/Mozilla_previews_Metro_ized_Firefox_for_Windows_8| arxivsáne = 2012-jıl 23-noyabr | sáne = 2012-jıl 8-oktyabr | jumıs = Computerworld| baspaxana = IDG| qaralǵan sáne = 2012-jıl 13-noyabr }}</ref><ref name="engadget-firefoxmetro">{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2013/09/21/firefox-for-windows-8-enters-aurora-channel/| bet = Firefox for Windows 8 enters Aurora channel with touch and gesture support| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130924082341/http://www.engadget.com/2013/09/21/firefox-for-windows-8-enters-aurora-channel/| arxivsáne = 2013-jıl 24-sentyabr | sáne = 2013-jıl 21-sentyabr | jumıs = Engadget| qaralǵan sáne = 2013-jıl 21-sentyabr }}</ref><ref name="verge-metrochromeos">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2013/10/5/4806562/google-building-chrome-os-into-windows-8| bet = Google is building Chrome OS straight into Windows 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210116151626/https://www.theverge.com/2013/10/5/4806562/google-building-chrome-os-into-windows-8| arxivsáne = 2021-jıl 16-yanvar | sáne = 2013-jıl 5-oktyabr | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2013-jıl 5-oktyabr }}</ref>. == Proektlestiriw == Joybardıń basında, Google ChromeOS tiń dizayn maqsetleri hám baǵdarı haqqında kóplegen maǵlıwmatlardı járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os| bet = The Chromium Projects: Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110630194229/http://www.chromium.org/chromium-os| arxivsáne = 2011-jıl 30-iyun | qaralǵan sáne = 2011-jıl 2-iyul }}</ref>, biraq kompaniya tamamlanǵan operaciyalıq sistemanıń texnikalıq sıpatlamasın keyin bermedi. === Paydalanıwshı interfeysi === ChromeOS tiń [[paydalanıwshı interfeysi]] ushın dizayn maqsetleri qosımshalar menen standart veb-betlerdi bólek-bólek emes, al bir bet qatarına biriktiriw arqalı ekran keńisligin minimallastırıwdı óz ishine aldı. Proektlestiriwshiler tek tolıq ekran rejiminde isleytuǵın azaytılǵan ayna basqarıw sxemasın qarap shıqtı. Ekinshi dárejeli wazıypalar «paneller» menen orınlanadı: chat hám muzıka pleerleri sıyaqlı tapsırmalar ushın ekrannıń tómengi bólimine bekitiletuǵın qalqıwshı aynalar. Eki bólek mazmundı qatar kóriw ushın bólingen ekranlar da qarastırıldı. ChromeOS Chrome brauzeriniń HTML5 tiń avtonom rejimlerin, fonlıq processing hám bildiriwlerdi paydalanıw ámeliyatın dawam ettiredi. Proektlestiriwshiler qosımshalardı tez tabıw hám olarǵa kiriw usılı sıpatında izlew hám bekitilgen betlerdi paydalanıwdı usındı<ref name="UX">{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os/user-experience| bet = The Chromium Projects: User Experience| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091122093125/http://www.chromium.org/chromium-os/user-experience| arxivsáne = 2009-jıl 22-noyabr | qaralǵan sáne = 2009-jıl 21-noyabr }}</ref>. ==== 19-versiya ayna menedjeri hám grafikalıq támiynatı ==== 2012-jıldıń 10-aprelinde ChromeOS tiń jańa qurılısı dáslepki tolıq ekranlı ayna interfeysi menen [[Microsoft Windows]] hám [[Apple Inc.|Appledıń]] [[Mac OS|macOS]] ında tabılatuǵın bir-birin jabatuǵın, ólshemin ózgertiwge bolatuǵın aynalar arasında tańlaw múmkinshiligin usındı<ref name="cnet2012" /> Bul ózgeshelik apparatlıq támiynat tárepinen tezletilgen Aura grafikalıq támiynatı ústinde isleytuǵın Ash ayna menedjeri arqalı ámelge asırıldı. 2012-jıldıń aprel ayındaǵı jańalanıw jáne de kishirek, bir-birin jabatuǵın brauzer aynaların kórsetiw múmkinshiligin, hárbiriniń óziniń móldir jıynalmalı betleri bar bar, «jırtılıp» jańa orınlarǵa kóshirile alatuǵın yamasa basqa jıynalmalı bet qatarı menen biriktirile alatuǵın brauzer jıynalmalı betlerin, hám ekrannıń tómengi bóliminde [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]] menen basqarılatuǵın qısqa jol dizimin óz ishine aldı. Wazıypalar panelindegi bir belgi ornatılǵan qosımshalar hám betbelgiler dizimin kórsetedi. CNET te jazǵan Stiven Shenklend bir-birin jabatuǵın aynalar menen «Google ózin ótmishke bekkemlemekte» dep pikir bildirdi, sebebi [[iOS]] hám Microsoft tıń Metro interfeysi kóbinese yamasa tolıǵı menen tolıq ekranlı. Soǵan qaramastan, «ChromeOS álleqashan jetkilikli dárejede ózgeshe, sonlıqtan saqlap qalıwǵa bolatuǵın hár qanday tanıs nárseni saqlap qalǵan jaqsı».<ref name="cnet2012">{{Web deregi | url = https://news.cnet.com/8301-17939_109-57411748-2/google-gives-chrome-os-a-less-alienating-interface/| bet = Google gives Chrome OS a less alienating interface| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131019052916/http://news.cnet.com/8301-17939_109-57411748-2/google-gives-chrome-os-a-less-alienating-interface/| arxivsáne = 2013-jıl 19-oktyabr | avtor = Shankland| at = Stephen| sáne = April 10, 2012<!-- 6:33{{nbsp}}am PDT--> | baspaxana = CNET| qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-fevral }}</ref><ref>{{Jurnal deregi |last=Garling |first=Caleb | sáne =April 10, 2012 |title=Google Chrome OS Busts Out Of Browser With New Interface |url=https://www.wired.com/wiredenterprise/2012/04/google-chrome-microsoft-apple/ |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210120608/http://www.wired.com/wiredenterprise/2012/04/google-chrome-microsoft-apple/ |archive-date=December 10, 2013 |access-date=March 6, 2017}}</ref><ref name="Paul16Apr12">{{Cite news|url=https://arstechnica.com/gadgets/reviews/2012/04/hands-on-getting-work-done-with-googles-new-aura-interface-for-chrome-os.ars|title=Hands-on: getting work done with Google's new Aura interface for Chrome OS|access-date=April 17, 2012|last=Paul|first=Ryan}}</ref>. === Basıp shıǵarıw === 2016-jılı Google ChromeOS ta «Tuwma CUPS Qollap-quwatlawı»n eksperimental ózgeshelik sıpatında kirgizdi, ol 2020-jılı turaqlı jaǵdayǵa keldi. CUPS qollap-quwatlawı qosılǵanda, kópshilik printerlerdi, hátte olar Google Cloud Print ti qollap-quwatlamasa da, paydalanıw múmkin boladı<ref>{{Web deregi | url = https://chromium.googlesource.com/chromium/src/+/b793195a8a91fa9a17eaf4af0fa21fed4da4d9cc| bet = b793195a8a91fa9a17eaf4af0fa21fed4da4d9cc - chromium/src - Git at Google| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200128054336/https://chromium.googlesource.com/chromium/src/+/b793195a8a91fa9a17eaf4af0fa21fed4da4d9cc| arxivsáne = 2020-jıl 28-yanvar | qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://codereview.chromium.org/2117713002| bet = Issue 2117713002: Print directly to CUPS using the IPP APIs - Code Review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160918090950/https://codereview.chromium.org/2117713002| arxivsáne = 2016-jıl 18-sentyabr | jumıs = codereview.chromium.org| qaralǵan sáne = 2016-jıl 17-sentyabr }}</ref>. Google Cloud Print hár qanday qurılmadaǵı hár qanday qosımshanıń qollap-quwatlanatuǵın printerlerde basıp shıǵarıwına járdem beretuǵın Google xızmeti edi. Bult derlik hár qanday baylanısqan qurılmaǵa informaciyaǵa kiriw múmkinshiligin bergende, «hárbir apparatlıq támiynat hám operaciyalıq sistema kombinaciyası ushın - stol kompyuterlerinen baslap netbuklar hám mobil qurılmalarǵa shekem - basıp shıǵarıw qosımsha sistemaların islep shıǵıw hám saqlap turıw ápiwayı múmkin emes.»<ref name="Google Cloud Print">{{Web deregi | url = https://blog.chromium.org/2010/04/new-approach-to-printing.html| bet = A New Approach to Printing| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100417140150/http://blog.chromium.org/2010/04/new-approach-to-printing.html| arxivsáne = 2010-jıl 17-aprel | avtor = Jazayeri| at = Mike| sáne = 2010-jıl 15-aprel | jumıs = The Chromium Blog| baspaxana = Google Inc.| qaralǵan sáne = 2010-jıl 16-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.appscout.com/2010/04/google_talks_up_cloud-based_pr.php| bet = Google Talks Cloud-Based Printing for Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100421061919/https://www.appscout.com/2010/04/google_talks_up_cloud-based_pr.php| arxivsáne = 2010-jıl 21-aprel | avtor = Heater| at = Brian| sáne = 2010-jıl 16-aprel | jumıs = App Scout| qaralǵan sáne = 2010-jıl 16-aprel }}</ref> Bult xızmeti ChromeOS tiń bir bólegi sıpatında proksi dep atalatuǵın programmalıq támiynattı ornatıwdı talap etti. Proksi printerdi xızmetke dizimnen ótkerdi, basıp shıǵarıw tapsırmaların basqardı, printer drayveriniń funkcionallıǵın támiyinledi hám hárbir tapsırma ushın status tuwralı xabarlardı berdi<ref>{{Web deregi | url = https://news.cnet.com/8301-1023_3-20002680-93.html| bet = Google moving closer to Chrome OS printing| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100418101555/https://news.cnet.com/8301-1023_3-20002680-93.html| arxivsáne = 2010-jıl 18-aprel | avtor = Whitney| at = Lance| baspaxana = CNET News| qaralǵan sáne = 2010-jıl 17-aprel }}</ref>. Google 2020-jıl 31-dekabrden keyin Google Cloud Print qollap-quwatlanbaytuǵının hám 2021-jıl 1-yanvardan baslap onlayn xızmet jumıs islemeytuǵının járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://support.google.com/chrome/a/answer/9633006| bet = Migrate from Cloud Print to native printing| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210105141948/https://support.google.com/chrome/a/answer/9633006| arxivsáne = 2021-jıl 5-yanvar | qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-dekabr }}</ref>. === Siltemelerdi basqarıw === ChromeOS paydalanıwshınıń hújjetleri hám faylların aralıqtaǵı serverlerde saqlaw ushın jobalanǵan. ChromeOS ta hám Chrome brauzerinde belgili bir fayl túrlerin avtonomlı rejimde basqarıwda aqırǵı paydalanıwshılar ushın qıyınshılıqlar tuwılıwı múmkin; mısalı, jergilikli saqlaw qurılmasında jaylasqan súwret yamasa hújjetti ashqanda, qaysı belgili veb-qosımsha kóriw ushın avtomatlı túrde ashılıwı kerek ekenligi yamasa basqarıw dástúrli aldın-ala kóriw utilitası sıpatında isleytuǵın qosımsha tárepinen orınlanıwı kerek ekenligi anıq bolmawı múmkin. ChromeOS injenerlik direktorı Metyu Papakipos 2010-jılı Windows baǵdarlamashılarınıń da usınday tiykarǵı máselege ushıraǵanın atap ótti: «Quicktime Windows Media Player menen gúresken, ol bolsa Chrome penen gúresken.» === Shıǵarılıw kanalları hám jańalanıwlar === ChromeOS Google Chrome menen birdey shıǵarılıw sistemasın qollanadı: úsh ayrıqsha kanal bar: Turaqlı, Beta hám Baǵdarlamashı aldın ala kóriwi («Dev» kanalı dep ataladı). Turaqlı kanal Beta kanalında tolıq sınalǵan qásiyetler hám dúzetiwler menen jańalanadı, al Beta kanalı shama menen ayına bir ret Baǵdarlamashı kanalınan turaqlı hám tolıq qásiyetler menen jańalanadı. Jańa ideyalar Baǵdarlamashı kanalında sınaladı, bul geyde júdá turaqsız bolıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://blog.chromium.org/2009/01/google-chrome-release-channels.html| bet = Google Chrome Release Channels| arxivurl = https://web.archive.org/web/20090115210711/http://blog.chromium.org/2009/01/google-chrome-release-channels.html| arxivsáne = 2009-jıl 15-yanvar | avtor = Larson| at = Mark| sáne = 2009-jıl 8-yanvar | qaralǵan sáne = 2009-jıl 9-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://googlechromereleases.blogspot.com/2009/01/dev-update-new-webkit-version-new.html| bet = Dev update: New WebKit version, new features, and a new Dev channel| arxivurl = https://web.archive.org/web/20090116213608/http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/01/dev-update-new-webkit-version-new.html| arxivsáne = 2009-jıl 16-yanvar | avtor = Larson| at = Mark| sáne = 2009-jıl 8-yanvar | qaralǵan sáne = 2009-jıl 9-yanvar }}</ref>. Tórtinshi kanareyka kanalınıń bar ekenligi Google baǵdarlamashısı Fransua Bofort hám xaker Kenni Strawn tárepinen tastıyıqlandı. Bul kanalǵa kiriw ushın baǵdarlamashı rejiminde ChromeOS terminalına kirip, bash terminalına kiriw ushın shell buyrıǵın teriw, sońınan update_engine_client -channel canary-channel -update buyrıǵın teriw kerek. Kanareyka kanalına kirgennen keyin tekserilgen júklew rejimine qaytıw múmkin, biraq kanal jańalawshısı joǵaladı hám basqa kanalǵa qaytıwdıń jalǵız jolı - «powerwash» zavodlıq qayta ornatıwdı qollanıw<ref>{{Web deregi | url = https://plus.google.com/+FrancoisBeaufort/posts/8PVz5fs47ud| bet = We all agree that Dev Channel is great to test out new&nbsp;...| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140306152423/https://plus.google.com/+FrancoisBeaufort/posts/8PVz5fs47ud| arxivsáne = 2014-jıl 6-mart | avtor = Beaufort| at = François| sáne = 2014-jıl 3-yanvar | baspaxana = Google+| qaralǵan sáne = 2014-jıl 22-fevral }}</ref>. 2022-jılı LTC (Uzaq múddetli qollaw kandidatı) hám LTS (Uzaq múddetli qollaw) dep atalatuǵın 2 jańa kanal qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://support.google.com/chrome/a/answer/11333726?hl=en| bet = Long-term Support (LTS) on ChromeOS}}</ref>. Bular tek Kárxana administratorları ushın jetkilikli. LTC 3 ay qollaw ushın, sońınan avtomatlı túrde LTS ǵa ótedi. == Qáwipsizlik == 2010-jıldıń mart ayında Google [[programmalıq támiynat]] qáwipsizlik injeneri Uill Dryuri ChromeOS qáwipsizligi haqqında sóyledi. Dryuri ChromeOS ti avtomatlı túrde jańalanıw hám sandbox qásiyetlerin óz ishine alǵan, zıyanlı programmalar tásirin azaytatuǵın «bekkemlengen» operaciyalıq sistema sıpatında táriyiplegen. Ol ChromeOS netbukları Isenimli Platforma Moduli (TPM) menen jetkeriletuǵının, sonday-aq «isenimli júklew jolı» hám batareya bóliminiń astında «baǵdarlamashı rejimin» iske qosatuǵın fizikalıq sóndirgish bar ekenligin ayttı. Bul rejim ayırım arnawlı qáwipsizlik funkciyaların alıp taslaydı, biraq baǵdarlamashı múmkinshiliklerin keńeytedi. Bul sóndirgish qaytımlı bolıp tabıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os/chromiumos-design-docs/developer-mode/#developer-switch| bet = Developer Mode| jumıs = www.chromium.org| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-aprel }}</ref>. Dryuri jáne de operaciyalıq sistemanıń ashıq kodlı tábiyatı úziliksiz baǵdarlamashı pikirleri arqalı onıń qáwipsizligine úlken úles qosatuǵının atap ótti<ref name="Messmer06Mar10">{{Web deregi | url = https://www.itworld.com/security/99227/google-sheds-light-chrome-os-netbook-security?source=smlynch| bet = Google sheds light on Chrome OS Netbook security| arxivurl = https://web.archive.org/web/20111214175154/http://www.itworld.com/security/99227/google-sheds-light-chrome-os-netbook-security?source=smlynch| arxivsáne = 2011-jıl 14-dekabr | avtor = Messmer| at = Ellen| sáne = 2010-jıl 6-mart | jumıs = ITworld| qaralǵan sáne = 2010-jıl 8-mart }}</ref>. 2010-jıldıń dekabr ayındaǵı baspasóz konferenciyasında Google ChromeOS tiń eń qáwipsiz tutınıwshı operaciyalıq sisteması bolatuǵının járiyaladı. Bunıń sebepleriniń biri - tekserilgen júklew qábileti, onda dáslepki júklew kodı tek oqıw ushın yadta saqlanıp, sistema buzılıwların tekseredi<ref name="Paul08Dec10">{{Cite news|title=Google demos Chrome OS, launches pilot program|url=https://arstechnica.com/gadgets/guides/2010/12/google-demos-chrome-os-launches-pilot-program.ars|access-date=December 8, 2010}}</ref>. ChromeOS qurılmaları ádettegidey tolıq diskti shifrlaw menen jetkeriledi, onı óshirip qoyıw múmkin emes. Shifrdı sheshiw parοli qurılmanıń TPM inde saqlanadı<ref>{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/chromium-os/chromiumos-design-docs/security-overview/| bet = Security Overview| jumıs = www.chromium.org| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://chromium.googlesource.com/chromiumos/docs/+/master/security/chromeos_security_whitepaper.md#protecting-user-data| bet = Chromium OS Docs - Security in Chrome OS| jumıs = chromium.googlesource.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-aprel }}</ref>. Google TPM di parametrler arqalı qoldan jańalawǵa ruqsat beredi<ref>{{Web deregi| url = https://chromeunboxed.com/news/tpm-update-chrome-os-how-to-chromebook| bet = TPM Update For Chrome OS: Why And How| sáne = 2018-jıl 11-fevral | til = en-us| jumıs = Chrome Unboxed - The Latest Chrome OS News| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240416045604/https://chromeunboxed.com/news/tpm-update-chrome-os-how-to-chromebook| arxivsáne = 2024-jıl 16-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.chromium.org/developers/design-documents/tpm-usage/#rollback-prevention| bet = TPM Usage| jumıs = www.chromium.org| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-aprel }}</ref>. TPM di jańalaw qurılmanı zavodtaǵı dáslepki jaǵdayına qaytaradı. === Kiriw === ChromeOS qurılmaları ádettegidey kiriw usılı sıpatında paydalanıwshınıń Google Account parοlin qollanadı. Qáwipsizlikti arttırıw ushın paydalanıwshılar PIN kodlar, paroller, barmaq izi tekseriwi, bet tekseriwi yamasa aqıllı qulıptı ashıw (juplasqan telefon arqalı) sıyaqlı qosımsha autentifikaciya usılların qollanıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://support.google.com/chromebook/answer/2587994| bet = Lock or unlock your screen - Chromebook Help| jumıs = support.google.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-aprel }}</ref>. Bul qosımsha ilajlar, hátte basqa birew paydalanıwshınıń Google elektron pochta adresin bilgen jaǵdayda da, onıń Google akkauntına ruqsatsız kiriwdiń aldın aladı. Eger baylanıslı [[Google Akkaunt|Google Account]] ta kóp faktorlı autentifikaciya (MFA) qosılǵan bolsa, paydalanıwshıdan ChromeOS qurılmasın dáslepki ornatıw waqtında onı qollanıw talap etiliwi múmkin. Ádettegidey, qurılma «isenimli» dep belgilenedi, bul onı keyingi kiriwlerde MFA talaplarınan azat etedi. Qáwipsizlikti joqarılatıw ushın Google Account qa baylanıstırılǵan apparatlıq tokenlerdi (mısalı, YubiKeys) paydalanıp, hárbir kiriwde MFA nı májbúriy etiw múmkin<ref>{{Web deregi| url = https://support.yubico.com/hc/en-us/articles/4412780094866-Using-YubiKeys-With-Chromebooks| bet = Using YubiKeys With Chromebooks: Signing in to Chrome OS| avtor = Hooven| at = Alex| sáne = 2021-jıl 16-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20250329174433/https://support.yubico.com/hc/en-us/articles/4412780094866-Using-YubiKeys-With-Chromebooks| arxivsáne = 2025-jıl 29-mart | qaralǵan sáne = 2025-jıl 17-may }}</ref>. == Qabıllaw == Dáslepki payda bolǵanda, ChromeOS [[Microsoft]] ke básekiles sıpatında qaraldı, hám tikkeley [[Microsoft Windows]] ke, hám tikkeley emes kompaniyanıń tekst processorı hám kestelik baǵdarlamalarına - sońǵısı ChromeOS tiń bult esaplawlarına tiykarlanǵanlıǵı sebepli<ref name="pcworld">{{Web deregi | url = https://www.pcworld.com/article/168246/google_microsoft_invade_enemy_territory_who_wins.html| bet = Google, Microsoft Invade Enemy Territory: Who Wins?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20090711185724/http://www.pcworld.com/article/168246/google_microsoft_invade_enemy_territory_who_wins.html| arxivsáne = 2009-jıl 11-iyul | avtor = Bertolucci| at = Jeff| sáne = 2009-jıl 10-iyul | baspaxana = [[PC World]]| qaralǵan sáne = 2009-jıl 11-iyul }}</ref>. Biraq ChromeOS injenerlik direktorı Metyu Papakipos eki operaciyalıq sistemanıń funkcionallıǵı tolıq bir-biriniń ústpe-úst túspeytuǵının tastıyıqladı, sebebi ChromeOS netbuklar ushın arnalǵan, olar Adobe Photoshop sıyaqlı resurslardı kóp talap etetuǵın baǵdarlamanı isletiw ushın jetkilikli esaplaw kúshine iye emes. Ayırım baqlawshılar ChromeOS alǵan orındı basqa operaciyalıq sistemalar álleqashan toltırǵanın, olardıń brauzerge qosımsha túpkilikli baǵdarlamalardı da qollaw artıqmashlıǵı bar ekenin ayttı. PC World dan Toni Bredli 2009-jıldıń noyabr ayında bılay dep jazdı:: ''Biz házirdiń ózinde ChromeOS wáde etken nárselerdiń kópshiligin, eger hámmesin emes bolsa da, isley alamız. Windows 7 yamasa Linux-ke tiykarlanǵan netbuktı paydalanıp, paydalanıwshılar tek veb-brauzerdi ornatıp, Google ónimleriniń keń toplamına hám basqa da vebke-tiykarlanǵan xızmetler hám baǵdarlamalarǵa qosıla aladı. Netbuklar tómen klasslı kompyuterler bazarın iyelewde tabıslı boldı hám olar búgingi kúnde vebke baǵdarlanǵan esaplaw tájiriybesin usınadı. Bir jıldan keyin bizler sol nárseni isley alatuǵınımızǵa, biraq onı tórtinshi orındaǵı veb-brauzerden islewge májbúr bolatuǵınımızǵa nege qızıǵıwımız kerek ekenin túsinbeymen<ref name="Bradley20Nov09">{{Web deregi | url = https://www.pcworld.com/article/182739/Five_Reasons_the_Google_Chrome_OS_will_Flop.html| bet = Five Reasons the Google Chrome OS will Flop| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130730182436/http://www.pcworld.com/article/182739/Five_Reasons_the_Google_Chrome_OS_will_Flop.html| arxivsáne = 2013-jıl 30-iyul | familiya = Bradley| at = Tony| sáne = April 2010 | qaralǵan sáne = 2010-jıl 21-aprel | url-status = live}}</ref>.'' 2016-jılı Chromebook lar AQSHtıń K-12 bilimlendiriw bazarında eń kóp qollanılatuǵın kompyuterge aylandı<ref name="ABI Research">{{Cite press release |url=https://www.abiresearch.com/press/pc-platform-evolving-not-dying-chromebooks-and-ult/ |title=PC Platform is Evolving, Not Dying: Chromebooks and Ultraportable PCs to Gain Volume Market Share in 2016 |date=March 9, 2016 |access-date=April 6, 2018 |archive-date=August 19, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819211757/https://www.abiresearch.com/press/pc-platform-evolving-not-dying-chromebooks-and-ult/ |url-status=live}}</ref>. 2017-jılǵa kelip, Chrome brauzeri pútkil dúnya júzinde eń kóp qollanılatuǵın brauzerge aylandı<ref>{{Web deregi | url = https://www.w3schools.com/browsers/browsers_os.asp| bet = OS Statistics| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150917051729/http://www.w3schools.com/browsers/browsers_os.asp| arxivsáne = 2015-jıl 17-sentyabr | jumıs = w3schools.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 3-yanvar }}</ref>. 2020-jılı Chromebook lar aqırǵı paydalanıwshılarǵa baǵdarlanǵan ekinshi eń kóp tarqalǵan operaciyalıq sistema boldı (2019-jıldaǵı 6.4% ten 2020-jılı 10.8% ke ósti). Ósiwdiń kópshilik bólegi Windows esabınan boldı (2019-jıldaǵı 85.4% ten 2021-jılı 80.5% ke tómenledi)<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/gadgets/2021/02/the-worlds-second-most-popular-desktop-operating-system-isnt-macos-anymore/| bet = The world's second-most popular desktop operating system isn't macOS anymore| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210217234526/https://arstechnica.com/gadgets/2021/02/the-worlds-second-most-popular-desktop-operating-system-isnt-macos-anymore/| arxivsáne = 2021-jıl 17-fevral | avtor = Axon| at = Samuel| sáne = 2021-jıl 17-fevral | jumıs = Ars Technica| qaralǵan sáne = 2021-jıl 18-fevral }}</ref>. === Android penen baylanısı === Google bir neshe ashıq kodlı operaciyalıq sistemalardı usındı, olardıń ishinde [[Android]]<ref name="zdnet-Admob">{{Web deregi | url = https://blogs.zdnet.com/BTL/?p=27711| bet = Admob: Droid and Android army make big browsing splash| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091127061837/http://blogs.zdnet.com/BTL/?p=27711| arxivsáne = 2009-jıl 27-noyabr | avtor = Dignan| at = Larry| sáne = 2009-jıl 23-noyabr | baspaxana = ZDNet| qaralǵan sáne = 2009-jıl 1-dekabr }}</ref> hám ChromeOS eń belgilileri bolıp, [[Apple Inc.]] kompaniyasınıń eki operaciyalıq sisteması - macOS hám [[iOS]] arasındaǵı uqsaslıqqa qaramastan, bul jaǵday ayırım sınǵa ushıradı. Sol waqıttaǵı [[Microsoft]] kompaniyasınıń bas direktorı Stiv Ballmer, Google kompaniyasın sheshim qabıl etiwde qıynalıp atırǵanın ayıpladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2009/07/14/steve-ballmer-calls-chrome-os-highly-interesting-says-google/| bet = Steve Ballmer calls Chrome OS 'highly interesting", says Google 'can't make up their mind'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100116032055/http://www.engadget.com/2009/07/14/steve-ballmer-calls-chrome-os-highly-interesting-says-google/| arxivsáne = 2010-jıl 16-yanvar | avtor = Patel| at = Nilay| sáne = 2009-jıl 14-iyul | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = AOL| qaralǵan sáne = 2009-jıl 28-noyabr }}</ref>. Stiven Levi Google I/O 2011 konferenciyasında «eki sistema arasındaǵı qarama-qarsılıq anıq kórinip turǵanın» jazdı. Ilajda kúndelikli baspasóz konferenciyası ótkerildi, onda hárbir komanda basshısı, Android boyınsha Endi Rubin hám Chrome boyınsha Sundar Pichai «sistemalardıń bir-birine básekiles emesligin isenimli emes túrde túsindiriwge háreket etti». Google tiykarshısı Sergey Brin bul máselege «kópshilik kompaniyalar usınday mashqalaǵa ushırawdı qáleytuǵın edi» dep juwap berdi. Brin eki operaciyalıq sistemanıń «waqıt ótiwi menen birlesiwi múmkin» ekenin ayttı<ref>{{Web deregi | url = https://news.cnet.com/8301-30684_3-10402653-265.html| bet = Brin: Google's OSes likely to converge| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110616235349/https://news.cnet.com/8301-30684_3-10402653-265.html| arxivsáne = 2011-jıl 16-iyun | avtor = Krazit| at = Tom| sáne = 2009-jıl 20-noyabr | baspaxana = CNET News| qaralǵan sáne = 2009-jıl 28-noyabr }}</ref>. Birlesiw haqqındaǵı boljawlar 2013-jıldıń mart ayında ChromeOS basshısı Pichai Rubinniń ornına Android boyınsha joqarı lawazımlı vice-prezident etip tayınlanǵannan soń, usılayınsha Pichai eki baǵdardı da basqaratuǵın bolǵannan keyin kúsheydi. Android hám ChromeOS arasındaǵı baylanıs Google I/O 2014 konferenciyasında jaqınlastı, onda baǵdarlamashılar Native Client tiykarındaǵı ortalıq arqalı ChromeOS te jumıs isleytuǵın nativlik Android programmalıq támiynatın kórsetti<ref name="theverge1">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2014/6/25/5842454/chromebooks-running-android-apps-in-the-works| bet = Native Android apps are coming to Chrome OS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140626064340/http://www.theverge.com/2014/6/25/5842454/chromebooks-running-android-apps-in-the-works| arxivsáne = 2014-jıl 26-iyun | avtor = Bohn| at = Dieter| sáne = 2014-jıl 25-iyun | baspaxana = The Verge| qaralǵan sáne = 2014-jıl 25-iyun }}</ref>. 2014-jıldıń sentyabr ayında Google [[Chrome ushın Google App Runtime|Chrome ushın App Runtime]] (ARC) beta versiyasın usındı, ol Android qosımshalarınıń ayırımların ChromeOS te qollanıwǵa múmkinshilik beredi, bunda Android programmalıq támiynatın iske túsiriw ushın zárúr platformalardı támiyinleytuǵın Native Client tiykarındaǵı ortalıq qollanıladı. Android qosımshaların ChromeOS te iske túsiriw ushın olarǵa ózgerisler kirgiziw talap etilmeydi, biraq [[Kompyuter tıshqanshası|tıshqansha]] hám [[Kompyuter klaviaturası|klaviatura]] ortalıǵın jaqsıraq qollaw ushın olar modifikaciyalanıwı múmkin. Dáslepki payda bolǵan waqtında, ChromeOS qollaw tek ayırım Android qosımshaları ushın qoljetimli edi<ref name="ars-appruntime">{{Cite news}}</ref>. 2015-jıldıń oktyabr ayında The Wall Street Journal basılımı ChromeOStiń Android quramına qosılıp, 2017-jılǵa kelip bir operaciyalıq sistema payda bolatuǵının xabarladı. Nátiyjede payda bolatuǵın operaciyalıq sistema Android boladı, biraq ol noutbuklarda jumıs islew ushın keńeytiledi<ref name="alistairbarr">{{Web deregi | url = https://www.wsj.com/article_email/alphabets-google-to-fold-chrome-operating-system-into-android-1446151134-lMyQjAxMTA1NzIxOTAyMzk4Wj| bet = Alphabet's Google to Fold Chrome Operating System Into Android| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151106221435/http://www.wsj.com/article_email/alphabets-google-to-fold-chrome-operating-system-into-android-1446151134-lMyQjAxMTA1NzIxOTAyMzk4Wj| arxivsáne = 2015-jıl 6-noyabr | avtor = Barr| at = Alistair| sáne = 2015-jıl 30-oktyabr | jumıs = WSJ| qaralǵan sáne = 2015-jıl 14-noyabr }}</ref><ref name="samtran">{{Web deregi | url = https://www.omgchrome.com/chrome-os-will-be-merged-into-android/| bet = Chrome OS Will Be Merged Into Android| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151117020231/http://www.omgchrome.com/chrome-os-will-be-merged-into-android/| arxivsáne = 2015-jıl 17-noyabr | avtor = Tran| at = Sam| sáne = 2015-jıl 29-oktyabr | jumıs = OMG! Chrome!| qaralǵan sáne = 2015-jıl 14-noyabr }}</ref>. Google juwap retinde kompaniya «eki operaciyalıq sistemanıń eń jaqsı táreplerin birgelikte alıp júriwdiń jolların izlestirip atırǵanın, biraq ChromeOS ten bas tartıw rejesi joq» ekenin bildirdi. 2016-jılı Google qollap-quwatlanatuǵın ChromeOS qurılmalarında Android qosımshaların tolıq [[Google Play]] xızmetine kiriw múmkinshiligi menen iske túsiriw imkaniyatın usındı. Aldıńǵı Native Client tiykarındaǵı sheshim Androidtiń freymvorkleri hám ǵárezliklerin óz ishine alǵan konteyner paydasına biykar etildi (dáslep Android Marshmallow tiykarında), bul Android qosımshalarına ChromeOS platformasına tikkeley kiriw múmkinshiligin beredi hám operaciyalıq sistemaǵa bólisiw sıyaqlı Android kelisimleri menen óz-ara tásir etiwge múmkinshilik beredi. Injenerlik direktor Zelidrag Xornung ARC diń Android Native Development Toolkit (NDK) penen úylesimsizligi sıyaqlı sheklewleri sebepli hám onıń Googlediń óziniń úylesimlilik test toplamınan óte almaǵanı sebepli biykar etilgenin túsindirdi. 2024-jıl 18-noyabrde Android Authority basılımı Google kompaniyasınıń ChromeOS ti Android ke tolıq biriktiriwdi jobalastırıp atırǵanın xabarladı<ref name="chromeOS is becoming Android">{{Cite news|title=chromeOS becoming Android|url=https://www.androidauthority.com/chrome-os-becoming-android-3500661/|access-date=November 25, 2024}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Google]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 1f3vss5moit4jtjxx7ns38iubniii2c 0 24902 276201 271005 2026-10-25T08:30:37Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276201 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #E9E9E9;" | iOS 8 |- | colspan="2" style="text-align:center;" | iOS operaciyalıq sistemasınıń versiyası |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Fayl:IOS_8_logo.png|100px]] |- ! Islep shıǵarıwshı | [[Apple Inc.]] |- ! Derek modeli | [[Menshikli programmalıq támiynat|Jabıq]], [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] komponentler menen |- ! Dáslepki shıǵarılıwı | [[17-sentyabr]], [[2014]] |- ! Sońǵı versiyası | 8.4.1 (12H321) / 13-avgust, 2015 |- ! Jańalaw usılı | Baǵdarlama jańalawı |- ! Paket basqarıwshısı | [[App Store]] |- ! Platformaları | [[iPhone]], [[iPod Touch]], [[iPad]] |- ! Yadro túri | Gibrid (XNU) |- ! Licenziyası | Biypul programmalıq támiynat komponentlerin esapqa almaǵanda patentlengen EULA |- ! Aldıńǵısı | [[iOS 7]] |- ! Keyingisi | [[iOS 9]] |- ! Rásmiy veb-saytı | iOS 8 - [https://web.archive.org/web/20150905181128/http://www.apple.com/ios/ Apple] (Wayback Machine arxivinde, 5-sentyabr 2015) |- ! Sloganı | Eń úlken iOS relizi |- ! Qollaw statusı | Eski, qollanılmaydı. Endi qáwipsizlik jańalawların almaydı, sebebi iOS 8 di qollaytuǵın barlıq iPhone, [[iPad]] hám [[iPod Touch]] quralları [[iOS 9]] dı qollaydı. [[iPhone 4]] ti qollawdı toqtattı. |} '''iOS 8''' bul [[Apple Inc.]] kompaniyası tárepinen islep shıǵarılǵan [[iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] segizinshi úlken relizi bolıp, [[iOS 7]] sistemasınıń miyrasxorı esaplanadı. Ol kompaniyanıń 2014-jıl 2-iyun kúni ótkerilgen [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|Dúnya júzlik baǵdarlamashılar konferenciyasında]] (Worldwide Developers Conference) járiyalandı hám 2014-jıl 17-sentyabrde shıǵarıldı. Onıń ornın 2015-jıl 16-sentyabrde [[iOS 9]] iyeledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/9/9/9245073/apple-ios-9-download-release-date-iphone-upgrade| bet = iOS 9 will be released on September 16th| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161025164014/http://www.theverge.com/2015/9/9/9245073/apple-ios-9-download-release-date-iphone-upgrade| arxivsáne = 2016-jıl 25-oktyabr | avtor = Brandom| at = Russell| sáne = 2015-jıl 9-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. iOS 8 operaciyalıq sistemaǵa áhmiyetli ózgerisler kirgizdi. Onda qosımshalar arasında baylanıs ushın programmalastırıw interfeysi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2014/6/2/5773080/ios-8-apps-can-talk-to-each-other| bet = iOS 8 apps can talk to each other| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220409211618/https://www.theverge.com/2014/6/2/5773080/ios-8-apps-can-talk-to-each-other| arxivsáne = 2022-jıl 9-aprel | avtor = Byford| at = Sam| sáne = 2014-jıl 2-iyun | til = en| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-oktyabr }}</ref> hám «Continuity» dep atalǵan kross-platformalı (Mac, [[iPhone]] hám iPad) sisteması usınıldı. Bul sistema hár túrli ónim kategoriyalarındaǵı qurılmalar arasında baylanıs ornatıwǵa, mısalı, Mac hám iPad arqalı qońırawlarǵa juwap beriw hám SMS xabarlarǵa juwap jazıw imkaniyatın beredi. Continuity sisteması «Handoff» funkciyasın óz ishine aladı, bul funkciya paydalanıwshılarǵa bir qurılmada baslaǵan tapsırmanı basqa qurılmada dawam ettiriwge múmkinshilik beredi. Basqa ózgerisler qatarına Spotlight Suggestions izlew nátiyjeleri funkciyası qosıldı, ol burınǵıdan da tolıǵıraq nátiyjelerdi usınadı; Family Sharing (Shańaraq penen bólisiw) funkciyası arqalı shańaraq aǵzaları óz akkauntların birlestirip, kontent penen bólise aladı, bul jerde bir ata-ana administrator sıpatında ruqsatlardı basqaradı; QuickType funkciyası bar jańartılǵan klaviatura kontekstke tán sóz usınısların beredi; hám Extensibility (Keńeytiw imkaniyatı) funkciyası qosımshalar arasında kontent penen ańsat bólisiwge múmkinshilik jaratadı. Úshinshi tárep baǵdarlamashıları óz qosımshaların operaciyalıq sistemaǵa tereńirek integraciyalaw ushın qosımsha funkciyalarǵa iye boldı, sonıń ishinde Xabarlandırıw orayındaǵı (Notification Center) vidjetlerdi qollap-quwatlaw hám paydalanıwshılar standart iOS klaviaturasın almastıra alatuǵın klaviaturalardı jaratıw imkaniyatı bar. Bul relizdegi qosımsha jańalanıwlarına tómendegiler kirdi: hár qıylı fitnes qosımshalarınan maǵlıwmatlardı toplawǵa, sonday-aq ayrıqsha jaǵdaylar ushın qulplanǵan ekranda qoljetimli Medicinalıq ID (Medical ID) jaratıwǵa imkaniyat beretuǵın jańa Health (Densawlıq) qosımshası; Photos (Fotosúwretler) qosımshasında [[iCloud]] Photo Library (iCloud foto kitapxanası) qollap-quwatlanıwı, bul fotosúwretlerdi sinxronizaciyalawǵa hám bultta saqlawǵa múmkinshilik beredi; hám iCloud Drive, bul paydalanıwshılarǵa fayllardı bultta saqlawǵa hám olardı hár qıylı qurılmalarda kóriwge múmkinshilik beredi. iOS 8.4 versiyasında Apple óziniń Music (Muzıka) qosımshasın [[Apple Music]] dep atalatuǵın aǵımlı xızmet hám [[Apple Music 1]] dep atalatuǵın 24 saatlıq radiostanciya menen jańarttı. iOS 8 jaqsı qabıl etildi. Sınshılar Continuity hám Extensibility funkciyaların túrli qosımshalar hám qurılmalar arasında ańsat basqarıw hám óz-ara baylanıstı támiyinleytuǵın tiykarǵı funkciyalar sıpatında maqtadı. Olar sonday-aq QuickType klaviaturasınıń sóz usınısların unattı hám Spotlight Suggestions funkciyasın iPhonedı «hámme nárse ushın derlik portativ izlew portalına» aylandırǵanı ushın ayrıqsha atap ótti. Degen menen, sın pikir bildiriwshiler iOS 8 sistemasınıń tolıq potencialı tek úshinshi tárep baǵdarlamashıları óz qosımshaların jańa funkciyalardı, ásirese Xabarlandırıw orayındaǵı vidjetlerdi qollap-quwatlaw ushın integraciyalaǵannan keyin ǵana ámelge asatuǵının atap ótti. Shıǵarılǵannan keyin shama menen bir hápte ótkennen soń, iOS 8 iOS paydalanıw úlesiniń 46% iyeledi. 2014-jıl oktyabr ayında qabıl etiw dárejesi «toqtap qalǵanı» hám aldıńǵı ayǵa salıstırǵanda tek «bir procentlik punktke» artqanı haqqında xabar etildi. Bul jaǵday jańalanıwdı ornatıw ushın úlken muǵdardaǵı bos yad ornınıń talap etiliwi menen baylanıslı boldı, bul ásirese 8 yamasa 16 gigabayt maksimal saqlaw ornı menen satılǵan iPhonelar ushın qıyınshılıq tuwdırdı. Keyingi dekabr ayında iOS 8 paydalanıw úlesiniń 63% iyeledi, bul oktyabr ayındaǵı ólshemge salıstırǵanda áhmiyetli 16% ósiw boldı. == Tariyxı == === Járiyalanıwı hám dáslepki shıǵarılıwı === iOS 8 kompaniyanıń 2014-jıl 2-iyun kúni ótkerilgen [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|Dúnya júzlik baǵdarlamashılar konferenciyasında]] (Worldwide Developers Conference) járiyalandı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2014/06/02/apple-introduces-ios-8/| bet = Apple Introduces iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221234329/https://techcrunch.com/2014/06/02/apple-introduces-ios-8/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Crook| at = Jordan| sáne = 2014-jıl 2-iyun | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>, birinshi beta versiyası konferenciya qatnasıwshılarına tiykarǵı prezentaciyadan keyin usınıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2014/6/2/5772600/ios-8-features-and-release-date| bet = Apple announces iOS 8 with widgets and OS X Continuity| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190531164027/https://www.theverge.com/2014/6/2/5772600/ios-8-features-and-release-date| arxivsáne = 2019-jıl 31-may | avtor = Savov| at = Vlad| sáne = 2014-jıl 2-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. iOS 8 rásmiy túrde 2014-jıl 17-sentyabrde shıǵarıldı<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2014/09/09/apple-releases-ios-8-gm-ahead-of-sep-17-public-release/| bet = Apple releases iOS 8 GM ahead of Sep. 17 public release| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190513193910/https://9to5mac.com/2014/09/09/apple-releases-ios-8-gm-ahead-of-sep-17-public-release/| arxivsáne = 2019-jıl 13-may | avtor = Hall| at = Zac| sáne = 2014-jıl 9-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. [[Fayl:IOS_8.4.1_iPad_Air_2.png|oñğa|nobaý|iPad Air 2 qurılmasındaǵı tiykarǵı ekran]] == Sistema ózgeshelikleri == === Dawamlılıq === iOS 8 sisteması «Continuity» dep atalatuǵın kross-platformalı (Mac, iPhone hám iPad) sistemasın usındı. Bul sistema hár qıylı ónim kategoriyalarındaǵı qurılmalar arasında baylanıs ornatıwǵa múmkinshilik beredi. Continuity iPad hám Mac ushın telefon qońırawları funkciyasın támiyinleydi, bunda qońırawlar iPhone arqalı ekinshi dárejeli qurılmaǵa baǵdarlanadı. Soń ekinshi dárejeli qurılma dinamik telefon xızmetin atqaradı. Bul sonday-aq iPad hám Mac ushın SMS qollap-quwatlawın alıp keledi, bul aldınǵı versiyalardaǵı iMessage funkciyasınıń keńeytilgen túri bolıp tabıladı<ref name="Continuity">{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/14/09/17/how-to-use-ios-8-continuity-between-your-iphone-ipad-for-calls-texts-apps-more| bet = How to use iOS 8 Continuity between your iPhone & iPad for calls, texts, apps & more| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180911191808/http://appleinsider.com/articles/14/09/17/how-to-use-ios-8-continuity-between-your-iphone-ipad-for-calls-texts-apps-more| arxivsáne = 2018-jıl 11-sentyabr | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2014-jıl 17-sentyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>. Continuity sistemasına «Handoff» dep atalatuǵın funkciya qosılǵan. Bul funkciya paydalanıwshılarǵa bir qurılmada baslaǵan tapsırmanı basqa qurılmada dawam ettiriwge múmkinshilik beredi, mısalı, iPhoneda elektron xattı jazıwdı baslap, onı iPadta dawam ettirip, Macta jiberiwden aldın tamamlaw. Handoff hám Continuity funkciyaların qollap-quwatlaw ushın Mac kompyuterlerinde OS X Yosemite operaciyalıq sistemasınıń<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apples-new-hand-off-brings-proximity-awareness/| bet = Apple's Handoff brings proximity awareness to your devices| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190419031818/https://www.cnet.com/news/apples-new-hand-off-brings-proximity-awareness/| arxivsáne = 2019-jıl 19-aprel | avtor = Whitney| at = Lance| sáne = 2014-jıl 2-iyun | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref> (ol 2014-jıl oktyabr ayında shıǵarılǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2014/10/16/6978157/mac-os-x-yosemite-release-mac-app-store-october-16th| bet = OS X Yosemite will be available today from the Mac App Store| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190713095936/https://www.theverge.com/2014/10/16/6978157/mac-os-x-yosemite-release-mac-app-store-october-16th| arxivsáne = 2019-jıl 13-iyul | avtor = Kastrenakes| at = Jacob| sáne = 2014-jıl 16-oktyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>) hám Bluetooth Low Energy texnologiyasınıń qollap-quwatlanıwı talap etiledi. === Spotlight === iOS 8 sisteması Spotlight Suggestions dep atalatuǵın jańa izlew funkciyasın usındı. Bul funkciya kóp sanlı veb-saytlar hám xızmetler menen integraciyalanıp, burınǵıdan da tolıqıraq izlew nátiyjelerin kórsetedi, sonıń ishinde Wikipedia maqalalarınan úzindiler, jergilikli jańalıqlar, qurılmada ornatılǵan qosımshalarǵa tez kiriw, [[iTunes]] kontenti, filmlerdiń kórsetiw waqıtları, jaqın jerdegi orınlar hám hár qıylı veb-saytlardan alınǵan informaciya. Spotlight Suggestions iOS tiykarǵı ekranında hám Safari veb-brauzeriniń izlew qatarında qoljetimli<ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2014/06/03/yosemite-and-ios-8-spotlight-search-features/| bet = Here's one major new Yosemite and iOS 8 feature that got overlooked| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170426211210/http://bgr.com/2014/06/03/yosemite-and-ios-8-spotlight-search-features/| arxivsáne = 2017-jıl 26-aprel | avtor = Smith| at = Chris| sáne = 2014-jıl 3-iyun | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2014/06/02/hands-on-with-spotlight-suggestions-in-ios-8-video/| bet = Hands-on with Spotlight Suggestions in iOS 8 (Video)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222153827/https://9to5mac.com/2014/06/02/hands-on-with-spotlight-suggestions-in-ios-8-video/| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Esposito| at = Dom| sáne = 2014-jıl 2-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>. === Xabarlandırıwlar === Tómenge túsiriletuǵın Xabarlandırıw orayı (Notification Center) endi vidjet funkciyasın qollap-quwatlaytuǵın etip qayta dizaynlandı. Úshinshi tárep baǵdarlamashıları óz qosımshalarına vidjet qollap-quwatlawın qosa aladı, bul paydalanıwshılarǵa hárbir tiyisli qosımshanı ashpastan-aq Xabarlandırıw orayında informaciya kóriwge múmkinshilik beredi. Paydalanıwshılar hár qanday waqıtta vidjetlerdi qosıwı, orınların awıstırıwı yamasa óshiriwi múmkin. Vidjetlerge mısal retinde hawa rayın kórsetetuǵın Weather (Hawa rayı) qosımshasın hám aldaǵı waqıyalardı kórsetetuǵın Calendar (Kalendar) qosımshasın keltiriwge boladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2686117/get-to-know-ios-8-customize-your-notification-center-with-handy-new-widgets.html| bet = Get to know iOS 8: Customize your Notification Center with handy new widgets| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222152655/http://www.macworld.com/article/2686117/get-to-know-ios-8-customize-your-notification-center-with-handy-new-widgets.html| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Walter| at = Derek| sáne = 2014-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.co.uk/how-to/iosapps/ios-notification-centre-tips-3529660/| bet = How to use iOS 8 Notification Centre| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161207040805/http://www.macworld.co.uk/how-to/iosapps/ios-notification-centre-tips-3529660/| arxivsáne = 2016-jıl 7-dekabr | avtor = Paris| at = Steve| sáne = 2014-jıl 26-noyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>. Xabarlandırıwlar endi interaktiv bolıp, paydalanıwshılarǵa xabar tez tómenge túsiwshi kóriniste payda bolǵanda oǵan juwap beriwge yamasa Xabarlandırıw orayı arqalı xabarlandırıwǵa ámel etiwge múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2014/06/02/ios-8-actionable-notifications/| bet = The most important new feature on iOS 8: Actionable notifications| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230230653/http://bgr.com/2014/06/02/ios-8-actionable-notifications/| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Siegal| at = Jacob| sáne = 2014-jıl 2-iyun | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/interactive-notifications-ios-8-explained| bet = Interactive notifications in iOS 8: Explained| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161231074740/http://www.imore.com/interactive-notifications-ios-8-explained| arxivsáne = 2016-jıl 31-dekabr | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2014-jıl 24-iyun | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. === Klaviatura === iOS 8 sisteması QuickType dep atalatuǵın jańa intellektual tekst teriw funkciyasın óz ishine aladı. Bul funkciya paydalanıwshı tekst tergende klaviaturanıń joqarı bóleginde sóz usınısların kórsetedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/using-ios-8s-quicktype-keyboard/| bet = Using iOS 8's QuickType keyboard| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161223201927/https://www.cnet.com/how-to/using-ios-8s-quicktype-keyboard/| arxivsáne = 2016-jıl 23-dekabr | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2014-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 23-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.co.uk/how-to/iphone/using-quicktype-swype-in-ios-8-3534355/| bet = How to use keyboards in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161224030442/http://www.macworld.co.uk/how-to/iphone/using-quicktype-swype-in-ios-8-3534355/| arxivsáne = 2016-jıl 24-dekabr | avtor = Hattersley| at = Lucy| sáne = 2014-jıl 3-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 23-dekabr }}</ref>. Apple endi úshinshi tárep baǵdarlamashılarına paydalanıwshılar standart iOS klaviaturasın almastıra alatuǵın klaviatura qosımshaların jaratıwǵa ruqsat beredi. Qosımsha qáwipsizlik ushın Apple «Tolıq kiriwge ruqsat beriw» (Allow Full Access) dep atalatuǵın baslawdı qostı. Bul baslaw klaviaturaǵa óz qosımshasınıń «qumırsqa uyasınan» (app sandbox) tısqarı háreket etiwge, mısalı, klaviatura maǵlıwmatların bultqa sinxronizaciyalawǵa múmkinshilik beredi (minnetli emes)<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2014/10/04/everything-you-need-to-know-about-ios-8-keyboard-permissions-but-were-afraid-to-ask/| bet = Everything You Need To Know About iOS 8 Keyboard Permissions (But Were Afraid To Ask)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161223201827/https://techcrunch.com/2014/10/04/everything-you-need-to-know-about-ios-8-keyboard-permissions-but-were-afraid-to-ask/| arxivsáne = 2016-jıl 23-dekabr | avtor = Lomas| at = Natasha| sáne = 2014-jıl 4-oktyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 23-dekabr }}</ref>. Úshinshi tárep klaviaturalarına dawıs penen tekst teriw ushın Siri-dı paydalanıwǵa ruqsat etilmeydi hám ayırım qáwipsiz tekst maydanları kirgiziwge jol qoymaydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2014/09/22/ios-8-the-best-apple-keyboard-replacements/| bet = iOS 8: The Best Apple Keyboard Replacements| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161223205005/http://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2014/09/22/ios-8-the-best-apple-keyboard-replacements/| arxivsáne = 2016-jıl 23-dekabr | avtor = Kelly| at = Gordon| sáne = 2014-jıl 22-sentyabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 23-dekabr }}</ref>. === Family Sharing (Shańaraq penen bólisiw) === iOS 8 sisteması Family Sharing funkciyasın usındı. Bul funkciya 6 adamǵa shekem birgelki [[iTunes]] akkauntların dizimnen ótkeriwge hám olardı bir-birine baylanıstırıwǵa imkaniyat beredi, bul jerde bir ata-ana administrator bolıp, ulıwma tájiriybeni basqaradı. Bir akkauntta ámelge asırılǵan satıp alıwlar basqa shańaraq aǵzaları menen bólisiliwi múmkin, biraq 13 jasqa tolmaǵan balalar tárepinen ámelge asırılǵan satıp alıwlar ata-ananıń ruqsatın talap etedi. Eresekler tárepinen ámelge asırılǵan satıp alıwlar balalarǵa ulıwma kórsetilmeydi<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/anthonykosner/2014/06/14/apples-new-family-plan-makes-it-easy-to-solve-the-itunes-identity-crisis/| bet = Apple's New Family Plan Makes It Easy To Solve The iTunes Identity Crisis| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161110093918/http://www.forbes.com/sites/anthonykosner/2014/06/14/apples-new-family-plan-makes-it-easy-to-solve-the-itunes-identity-crisis/| arxivsáne = 2016-jıl 10-noyabr | avtor = Kosner| at = Andrew| sáne = 2014-jıl 14-iyun | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. Family Sharing sonday-aq qosımshalarǵa da keńeyedi, hárbir shańaraq aǵzasınıń Photos (Fotosúwretler) qosımshasında avtomatlı túrde Shared album (Bólisilgen albom) jaratıladı. Bul hámmege fotosúwretlerdi, videolardı hám pikirlerdi ulıwmalıq orınǵa qosıwǵa imkaniyat beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.apple.com/icloud/family-sharing/| bet = Family Sharing. Bring harmony to your family's digital life.| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161228085926/http://www.apple.com/icloud/family-sharing/| arxivsáne = 2016-jıl 28-dekabr | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. Ask to Buy (Satıp alıwdı soraw) funkciyası hár kimge App Store, [[iTunes Store]] hám iBooks Store dúkanlarındaǵı zatlardı, sonday-aq qosımsha ishindegi satıp alıwlar hám [[iCloud]] saqlaǵıshın satıp alıwdı sorawǵa múmkinshilik beredi, bul jerde administrator satıp alıwdı maqullaw yamasa biykar etiw imkaniyatına iye boladı<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/en-us/HT201089| bet = Request and make purchases with Ask to Buy| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161226145100/https://support.apple.com/en-us/HT201089| arxivsáne = 2016-jıl 26-dekabr | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. === Kóp wazıypalılıq (Multitasking) === Kóp wazıypalılıq ekranı jaqında qońıraw etilgen hám tańlanǵan baylanıslardıń dizimin kórsetedi. Bul funkciyanı Baslawlar (Settings) bóliminde óshirip qoyıwǵa boladı<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2014/09/28/ios-8-how-to-customize-and-disable-the-contacts-section-in-the-multitasking-interface/| bet = iOS 8 How-to: Customize and disable the contacts section in the multitasking interface| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161226145803/https://9to5mac.com/2014/09/28/ios-8-how-to-customize-and-disable-the-contacts-section-in-the-multitasking-interface/| arxivsáne = 2016-jıl 26-dekabr | avtor = Guarino| at = Sarah| sáne = 2014-jıl 28-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/how-use-multitasking-contacts-ios-8| bet = How to use multitasking contacts in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161226215532/http://www.imore.com/how-use-multitasking-contacts-ios-8| arxivsáne = 2016-jıl 26-dekabr | avtor = Kazmucha| at = Allyson| sáne = 2014-jıl 9-oktyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. === Basqalar === iOS 8 Evropadaǵı paydalanıwshılar ushın Parametrler (Settings) bóliminde qosımsha maǵlıwmatlar roumingi opciyasın óz ishine aladı, bul sırt elde maǵlıwmatlardan paydalanıwdı kóbirek qadaǵalawǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.cultofmac.com/288360/europeans-new-roaming-options/| bet = Europeans get new roaming options in iOS 8 beta 4| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140726164212/http://www.cultofmac.com/288360/europeans-new-roaming-options/| arxivsáne = 2014-jıl 26-iyul | avtor = Bell| at = Killian| sáne = 2014-jıl 22-iyul | jumıs = Cult of Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2014/07/22/ios-8-beta-4-features-eu-internet/| bet = iOS 8 beta 4 comes with special roaming setting for Europe| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161228031719/http://bgr.com/2014/07/22/ios-8-beta-4-features-eu-internet/| arxivsáne = 2016-jıl 28-dekabr | avtor = Smith| at = Chris| sáne = 2014-jıl 22-iyul | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>. Siri jeke dawıs járdemshisi endi Shazam integraciyasına iye. Siri-ge «Bul qanday qosıq?» (What song is this?) dep soraw berseńiz, ol qaysı qosıq atqarılıp atırǵanın anıqlaydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/uk/how-to/siri-can-now-name-that-tune-via-ios-8/| bet = Shazam-powered Siri can now name that tune in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161227203418/https://www.cnet.com/uk/how-to/siri-can-now-name-that-tune-via-ios-8/| arxivsáne = 2016-jıl 27-dekabr | avtor = Whitney| at = Lance| sáne = 2014-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>. Wi-Fi arqalı mobillik telefon qońırawların ámelge asırıw ushın Wi-Fi calling (Wi-Fi arqalı qońıraw) funkciyası qosıldı. Sonnan keyin mobil operatorlar óz xızmetlerinde Voice-over-Wi-Fi (Wi-Fi arqalı dawıs) funkciyasın iske qosıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2014/09/12/att-wifi-calling-2015/| bet = AT&T To Get iPhone 6-Friendly Wi-Fi Calling In 2015| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161227200629/https://techcrunch.com/2014/09/12/att-wifi-calling-2015/| arxivsáne = 2016-jıl 27-dekabr | avtor = Kumparak| at = Greg| sáne = 2014-jıl 12-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>. == Qosımsha funkciyaları == === Photos (Fotosúwretler) hám Camera (Kamera) === ==== Kamera qosımshası ==== Camera qosımshası eki jańa funkciyaǵa iye boldı: time-lapse (waqıt aralıǵı menen súwretke alıw) hám self-timer (avtomat taymer). Time-lapse funkciyası kadrlardı ádettegi film chastotalarına qaraǵanda qısqa intervallar menen jazıp aladı hám olardı filmge aylandırıp, waqıyalardı tezletilgen túrde kórsetedi. Self-timer paydalanıwshıǵa fotosúwretti avtomatlı túrde alıwdan aldın úsh sekundlıq yamasa on sekundlıq keri sandı usınadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.cultofmac.com/293717/ios-8-gives-photos-app-superpowers/| bet = iOS 8 gives the Photos app superpowers| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222153510/http://www.cultofmac.com/293717/ios-8-gives-photos-app-superpowers/| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Sorrel| at = Charlie| sáne = 2014-jıl 18-sentyabr | jumıs = Cult of Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>. iPad-lar endi panoramalıq rejimde súwretke túsire aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/roundup/ios-8-features| bet = iOS 8: New Features| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170115084549/http://www.macrumors.com/roundup/ios-8-features/| arxivsáne = 2017-jıl 15-yanvar | sáne = 2015-jıl 28-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. ==== iCloud Photo Library (iCloud foto kitapxanası) ==== iOS 8 Photos (Fotosúwretler) qosımshasına iCloud Photo Library qollap-quwatlawın qostı, bul hár qıylı Apple qurılmaları arasında fotosúwretlerdi sinxronizaciyalawǵa múmkinshilik beredi. Fotosúwretler hám videolar tolıq ajıratımlılıqta hám túpnusqa formatlarında rezerv kóshirmelendi. Bul funkciya tolıq ólshemli súwretlerdiń ornına tómen sapalı versiyalarınıń qurılmada keshleniwi múmkin ekenligin ańlattı, bul sheklengen saqlaw ornı bar modellerde áhmiyetli dárejede yad ornın únemlewi múmkin edi<ref name="iMore Photos explained">{{Web deregi | url = http://www.imore.com/photos-ios-8-explained| bet = Photos in iOS 8: Explained| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222153800/http://www.imore.com/photos-ios-8-explained| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2014-jıl 15-avgust | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>. ==== Izlew ==== Photos (Fotosúwretler) qosımshası jaqsıraq izlew funkciyasına iye boldı, onda hár qıylı izlew kategoriyaları, sonıń ishinde Nearby (Jaqın jerde), One Year Ago (Bir jıl burın), Favorites (Tańlanǵanlar) hám Home (Úy) opciyaları bar, olar fotosúwrettiń túsirilgen geoornalasıwına hám sánesine tiykarlanadı. ==== Redaktorlaw ==== Sonıń menen bir qatarda, Photos (Fotosúwretler) qosımshası dál redaktorlaw qurallarına iye boldı, sonıń ishinde jaqsılanǵan burıw; bir basıw arqalı avtomatlı jaqsılaw quralları; hám tereńirek reńlerdi dúzetiw, mısalı, jaqtılıq, kontrast, ekspoziciya hám kóleńkeler. Sonday-aq, fotosúwretti óshirmesten jasırıw opciyası da bar<ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2014/10/02/ios-8-hidden-features/| bet = 14 Hidden Tricks and Tools in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170308045848/http://mashable.com/2014/10/02/ios-8-hidden-features/| arxivsáne = 2017-jıl 8-mart | avtor = Murphy| at = Samantha| sáne = 2014-jıl 2-oktyabr | jumıs = Mashable| qaralǵan sáne = 2017-jıl 7-mart }}</ref>. ==== Keńeytpeler (Extensions) ==== Apple iOS 8 sistemasına Extensibility (Keńeytiw imkaniyatı) dep atalatuǵın funkciyanı qostı. Bul úshinshi tárep qosımshalarınıń filtrleri hám effektlerine tikkeley standart Photos (Fotosúwretler) qosımshasındaǵı menyu arqalı kiriwge múmkinshilik beredi, burın bolsa effektlerdi qollanıw ushın fotosúwretlerdi hárbir tiyisli qosımsha arqalı import hám eksport etiw kerek edi<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/inter-app-photo-and-video-editing-ios-8-explained| bet = Inter-app photo and video editing in iOS 8: Explained| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222153525/http://www.imore.com/inter-app-photo-and-video-editing-ios-8-explained| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2014-jıl 7-iyul | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>. ==== Camera Roll (Kamera oramı) ==== iOS 8 diń dáslepki relizinde Apple Photos (Fotosúwretler) qosımshasınan «Camera Roll» (Kamera oramı) funkciyasın alıp tasladı. Camera Roll qurılmadaǵı barlıq fotosúwretlerdiń ulıwma kórinisi edi, biraq onıń ornın paydalanıwshınıń fotosúwretlerdi qanshelli jaqında túsirgenine qaray kórsetetuǵın «Recently Added» (Jaqında qosılǵanlar) foto kórinisi iyeledi<ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2014/09/23/ios-8-camera-roll/| bet = This might just be the most annoying new feature in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170116151047/http://bgr.com/2014/09/23/ios-8-camera-roll/| arxivsáne = 2017-jıl 16-yanvar | avtor = Smith| at = Chris| sáne = 2014-jıl 23-sentyabr | jumıs = BGR| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-yanvar }}</ref>. «Recently Added» (Jaqında qosılǵanlar) albomı menen almastırılǵanına qaramastan, Camera Roll (Kamera oramı) funkciyasınıń alıp taslanıwı paydalanıwshılardıń narazılıǵın keltirip shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = http://www.businessinsider.com/iphone-users-freaking-out-after-apple-removed-camera-roll-2014-9| bet = iPhone Users Are Freaking Out After Apple Removed 'Camera Roll' And Made It Harder To Delete Photos| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170105083149/http://www.businessinsider.com/iphone-users-freaking-out-after-apple-removed-camera-roll-2014-9| arxivsáne = 2017-jıl 5-yanvar | avtor = Cook| at = James| sáne = 2014-jıl 22-sentyabr | jumıs = [[Business Insider]]| baspaxana = [[Axel Springer SE]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>, sonlıqtan Apple bul funkciyanı iOS 8.1 jańalanıwında qaytardı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apple-to-bring-back-camera-roll-with-ios-8-1/| bet = Miss the camera roll? Apple iOS 8.1 to bring it back| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170104234728/https://www.cnet.com/news/apple-to-bring-back-camera-roll-with-ios-8-1/| arxivsáne = 2017-jıl 4-yanvar | avtor = Kerr| at = Dara| sáne = 2014-jıl 16-oktyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. === Xabarlar === iOS 8 de Messages (Xabarlar) qosımshası toparlıq sáwbetlesiwler ushın jańa funkciyalarǵa iye boldı, sonıń ishinde sáwbetlesiw xabarlandırıwların óshiretuǵın Do Not Disturb (Kesent etpeń) rejimi, sonday-aq qatnasıwshılardı chattan óshiriw imkaniyatı. Jańa Tap to Talk (Sóylesiw ushın basıń) chat tuymesi paydalanıwshılarǵa alıwshıǵa tez dawıslı pikirlerdi jiberiwge, al Record (Jazıp alıw) túymesi qısqa videolardı jazıp alıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.idownloadblog.com/2014/06/02/ios-8-improves-group-messaging-on-imessage/| bet = iOS 8 improves messaging on iMessage| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170210223744/http://www.idownloadblog.com/2014/06/02/ios-8-improves-group-messaging-on-imessage/| arxivsáne = 2017-jıl 10-fevral | avtor = Rossignol| at = Joe| sáne = 2014-jıl 2-iyun | jumıs = iDownloadBlog| qaralǵan sáne = 2016-jıl 24-dekabr }}</ref>. Eki Apple paydalanıwshısı arasındaǵı óz-ara baylanıs ushın Messages (Xabarlar) qosımshası paydalanıwshılarǵa 2 minutlıq jaramlılıq múddeti menen qısqa súwret, video yamasa audio kliplerdi jiberiwge múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://lifehacker.com/how-to-use-all-of-messages-new-features-in-ios-8-1635030388| bet = How to Use All of Messages' New Features in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170103002531/http://lifehacker.com/how-to-use-all-of-messages-new-features-in-ios-8-1635030388| arxivsáne = 2017-jıl 3-yanvar | avtor = Klosowski| at = Thorin| sáne = 2014-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Lifehacker]]| baspaxana = [[Univision Communications]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://ios.wonderhowto.com/how-to/11-hidden-features-ios-8s-new-messages-app-for-iphone-ipad-0155476/| bet = 11 Hidden Features in iOS 8's New Messages App for iPhone & iPad| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161219171824/http://ios.wonderhowto.com/how-to/11-hidden-features-ios-8s-new-messages-app-for-iphone-ipad-0155476/| arxivsáne = 2016-jıl 19-dekabr | avtor = Aguilar| at = Nelson| sáne = 2014-jıl 16-iyun | jumıs = iOS Gadget Hacks Blog| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Parametrler qosımshasında paydalanıwshı belgili bir waqıttan keyin xabarlardı avtomatlı túrde óshiriw opciyasına iye<ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2014/nov/07/-sp-apple-ios-8-25-tips| bet = 25 hidden features from iOS 8, Apple's new operating system| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170328023157/https://www.theguardian.com/technology/2014/nov/07/-sp-apple-ios-8-25-tips| arxivsáne = 2017-jıl 28-mart | avtor = Tufnell| at = Nicholas| sáne = 2014-jıl 7-noyabr | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 27-mart }}</ref>. === Safari === Safari veb-brauzerinde baǵdarlamashılar endi Safari Password Sharing (Safari parol bólisiw) ushın qollap-quwatlawdı qosa aladı. Bul olarǵa ózlerine tiyisli saytlar hám qosımshalar arasında login maǵlıwmatların bólisiwge múmkinshilik beredi, bul potencial túrde paydalanıwshılardıń óz qosımshaları hám xızmetleri ushın login maǵlıwmatların teriw sanın azaytadı. Brauzer sonday-aq WebGL grafikalıq API ushın qollap-quwatlawdı qosadı<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2014/09/ios-8-thoroughly-reviewed/7/| bet = iOS 8, thoroughly reviewed| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161112074255/http://arstechnica.com/apple/2014/09/ios-8-thoroughly-reviewed/7/| arxivsáne = 2016-jıl 12-noyabr | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2014-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 24-dekabr }}</ref>. === iCloud Drive === Fayl menedjerge uqsas stilde, iCloud Drive bul fayl xosting xızmeti bolıp, Parametrler (Settings) bóliminde iske qosılǵannan keyin, paydalanıwshılarǵa hár qanday túrdegi fayldı qosımshada saqlawǵa múmkinshilik beredi hám media basqa iOS qurılmalarına, sonday-aq Mac kompyuterlerine sinxronizaciyalanadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.techrepublic.com/article/pro-tip-how-to-use-icloud-drive-in-ios-8/| bet = Pro tip: How to use iCloud Drive in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161226145608/http://www.techrepublic.com/article/pro-tip-how-to-use-icloud-drive-in-ios-8/| arxivsáne = 2016-jıl 26-dekabr | avtor = Bohon| at = Cory| sáne = 2014-jıl 22-oktyabr | jumıs = [[TechRepublic]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. === App Store === iOS 8 de Apple [[App Store]] dúkanın jańarttı, onda qosımshalardı tabıwdı jaqsılaytuǵın «Explore» (Izertlew) qosımsha beti, «Search» (Izlew) qosımsha betinde trendtegi izlewler hám baǵdarlamashılarǵa bir neshe qosımshanı bir jeńillikli paketke birlestiriw imkaniyatı payda boldı. Jańa «preview» (aldın ala kóriw) videoları baǵdarlamashılarǵa qosımshanıń funkciyasın vizual túrde kórsetiwge múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2014/06/02/new-app-store-bundles-betas/| bet = Apple to Enhance App Store with 'Explore' Tab, App Bundles, Beta Testing, and More| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161004150033/http://www.macrumors.com/2014/06/02/new-app-store-bundles-betas/| arxivsáne = 2016-jıl 4-oktyabr | avtor = Sumra| at = Husain| sáne = 2014-jıl 2-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. === Densawlıq === HealthKit – bul baǵdarlamashılarǵa jańa Health (Densawlıq) qosımshası menen integraciyalanatuǵın qosımshalar jaratıwǵa múmkinshilik beretuǵın xızmet. Health (Densawlıq) qosımshası tiykarınan paydalanıwshınıń qurılmasında ornatılǵan fitnes qosımshalarınan maǵlıwmatlardı toplaydı, tek paydalanıwshınıń iPhone-ındaǵı háreket processorı arqalı baqlanatuǵın basqıshlar hám kóterilgen qabatlar buǵan kirmeydi. Paydalanıwshılar óz medicinalıq tariyxın Medical ID (Medicinalıq ID) ge kirgize aladı, ol ayrıqsha jaǵdaylarda qulplanǵan ekranda qoljetimli boladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/apple-health-app-how-to-set-up-import/| bet = The complete guide to the iPhone's Health app| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161226145322/https://www.cnet.com/how-to/apple-health-app-how-to-set-up-import/| arxivsáne = 2016-jıl 26-dekabr | avtor = Profis| at = Sharon| sáne = 2014-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. === HomeKit === HomeKit – bul [[Freymvork|baǵdarlamalıq támiynat freymvorkı]] bolıp, ol qollanıwshılarǵa iPhone telefonların aqıllı úy ásbapların konfiguraciyalaw, olar menen baylanısıw hám basqarıw ushın paydalanıwǵa imkaniyat beredi. HomeKit xızmetinde bólmeler, elementler hám háreketlerdi jobalastırıw arqalı paydalanıwshılar Siri arqalı ápiwayı dawıslıq diktovka yamasa qosımshalar arqalı úyde avtomatlıq háreketlerdi iske qosa aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/homekit-ios-8-explained| bet = HomeKit in iOS 8: Explained| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161226145924/http://www.imore.com/homekit-ios-8-explained| arxivsáne = 2016-jıl 26-dekabr | avtor = Ritchie| at = Rene| sáne = 2014-jıl 27-avgust | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. HomeKit qollap-quwatlaytuǵın qurılmalar óndiriwshileri licenziya satıp alıwı kerek<ref>{{Web deregi | url = https://developer.apple.com/homekit/| bet = Working with HomeKit| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170105043219/https://developer.apple.com/homekit/| arxivsáne = 2017-jıl 5-yanvar | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>, hám barlıq HomeKit ónimleri shifrlaw ko-processorına iye bolıwı talap etiledi<ref>{{Web deregi | url = http://fortune.com/2015/06/09/ceo-apple-homekit-mess/| bet = What one startup CEO learned from handling Apple's HomeKit mess| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202111815/http://fortune.com/2015/06/09/ceo-apple-homekit-mess/| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | avtor = Higginbotham| at = Stacey| sáne = 2015-jıl 10-iyun | jumıs = [[Fortune (magazine)|Fortune]]| baspaxana = [[Time Inc.]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. HomeKit-ti qollap-quwatlamaytuǵın úskenelerdi «shlyuz» ónimi, mısalı, sol qurılmalar hám HomeKit xızmeti arasında baylanıs ornatıwshı xab arqalı paydalanıwǵa boladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/1/8/7510647/first-homekit-devices-confirm-apple-tvs-role-in-home-automation| bet = First HomeKit devices confirm Apple TV's limited role in home automation| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222082055/http://www.theverge.com/2015/1/8/7510647/first-homekit-devices-confirm-apple-tvs-role-in-home-automation| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Ricker| at = Thomas| sáne = 2015-jıl 8-yanvar | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. === Passbook === iOS 8 degi Passbook qosımshası [[Apple Pay]], cifrlı tólem xızmetin qollap-quwatlaw ushın jańalandı, ol iOS 8.1 shıǵıwı menen iPhone 6 hám 6 Plus telefonlarında qoljetimli boldı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/14/10/20/how-to-set-up-apple-pay-on-an-iphone-6-or-6-plus-running-ios-81-and-where-you-can-use-it-right-now| bet = How to set up Apple Pay on an iPhone 6 or 6 Plus running iOS 8.1, and where you can use it right now| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161229171930/http://appleinsider.com/articles/14/10/20/how-to-set-up-apple-pay-on-an-iphone-6-or-6-plus-running-ios-81-and-where-you-can-use-it-right-now| arxivsáne = 2016-jıl 29-dekabr | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2014-jıl 20-oktyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. === Muzıka === Jańa muzıka aǵımlaw xızmeti, [[Apple Music]], iOS 8.4 jańalanıwında engizildi. Ol jazılıwshılarǵa talap boyınsha sheksiz sandaǵı qosıqlardı tıńlawǵa imkaniyat beredi. Muzıka xızmetiniń shıǵıwı menen iOS-taǵı standart Muzıka qosımshası Apple Music, sonday-aq 24 saatlıq tіkeley efir radiostanciyası Beats 1 di óz ishine alıw ushın vizuallıq hám funkcionallıq jaqtan jańartıldı<ref name="Apple Music">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2015/06/30/apple-releases-ios-8-4-with-apple-music/| bet = Apple Releases iOS 8.4 With Apple Music, Beats 1, and Revamped Music App| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221235157/http://www.macrumors.com/2015/06/30/apple-releases-ios-8-4-with-apple-music/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2015-jıl 30-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. === Esletpeler === Esletpeler qosımshası qalıń, kursiv yamasa astı sızılǵan tekstti qollap-quwatlaytuǵın bay tekstti redakciyalaw imkaniyatına hám súwretti qollap-quwatlawǵa iye boldı, bul paydalanıwshılarǵa qosımshaǵa foto súwretlerdi jaylastırıwǵa imkaniyat berdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2358643/20-ios-8-features-apple-didnt-talk-about.html| bet = 20-plus iOS 8 features Apple didn't talk about| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170106010758/http://www.macworld.com/article/2358643/20-ios-8-features-apple-didnt-talk-about.html| arxivsáne = 2017-jıl 6-yanvar | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2014-jıl 3-iyun | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.igeeksblog.com/how-to-format-text-and-add-pictures-in-notes-app-in-ios-8/|title=How To Format Text And Add Pictures in Notes App in iOS 8 on iPhone and iPad|last=Padhiyar|first=Jignesh|sáne=January 29, 2015|access-date=January 13, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170116151218/https://www.igeeksblog.com/how-to-format-text-and-add-pictures-in-notes-app-in-ios-8/|archivedate=January 16, 2017}}</ref>. === Hawa rayı === Hawa rayı qosımshası endi [[Yahoo!]] ornına The Weather Channel den hawa rayı maǵlıwmatların paydalanadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.recode.net/2014/6/20/11628186/as-weather-channel-blows-yahoo-off-apples-upcoming-ios-8-app-storms| bet = As Weather Channel Blows Yahoo Off Apple's Upcoming iOS 8, App Storms Ahead for Mayer| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170109183844/http://www.recode.net/2014/6/20/11628186/as-weather-channel-blows-yahoo-off-apples-upcoming-ios-8-app-storms| arxivsáne = 2017-jıl 9-yanvar | avtor = Swisher| at = Kara| sáne = 2014-jıl 20-iyun | jumıs = [[Recode]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2014/06/20/why-apple-switched-from-yahoo-to-weather-channel-for-weather-data-in-ios-8/| bet = Why Apple switched from Yahoo to Weather Channel for Weather data in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170106011236/https://9to5mac.com/2014/06/20/why-apple-switched-from-yahoo-to-weather-channel-for-weather-data-in-ios-8/| arxivsáne = 2017-jıl 6-yanvar | avtor = Kahn| at = Jordan| sáne = 2014-jıl 20-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2014/06/03/ios-8-new-weather-app/| bet = iOS 8 Ditches Yahoo Weather for Content From The Weather Channel| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170220092351/https://www.macrumors.com/2014/06/03/ios-8-new-weather-app/| arxivsáne = 2017-jıl 20-fevral | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2014-jıl 3-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-fevral }}</ref>. Qosımsha sonday-aq paydalanıwshı interfeysinde biraz ózgerislerge iye boldı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/14/06/20/weather-channel-providing-apple-more-detailed-data-for-ios-8-weather-app-than-yahoo-did| bet = Weather Channel providing Apple more detailed data for iOS 8 Weather app than Yahoo did| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170106011359/http://appleinsider.com/articles/14/06/20/weather-channel-providing-apple-more-detailed-data-for-ios-8-weather-app-than-yahoo-did| arxivsáne = 2017-jıl 6-yanvar | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2014-jıl 20-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. 2019-jıl mart ayında Yahoo! iOS 7 hám odan aldınǵı versiyalardaǵı Hawa rayı qosımshasın qollap-quwatlawdı toqtattı. === Keńesler === iOS 8 jańa «Keńesler» qosımshasın qostı, ol hár hápte sayın iOS taǵı funkciyalar haqqında keńesler hám qısqasha informaciya kórsetedi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2014/07/21/ios-8-beta-4-tidbits/| bet = iOS 8 Beta 4 Tidbits: Tips App, Control Center Redesign, New Display Options| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170108002015/http://www.macrumors.com/2014/07/21/ios-8-beta-4-tidbits/| arxivsáne = 2017-jıl 8-yanvar | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2014-jıl 21-iyul | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. === Touch ID === iOS 8 Touch ID di úshinshi tárep qosımshalarında paydalanıwǵa imkaniyat beredi<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/14/09/17/apple-opens-touch-id-to-third-party-applications-with-ios-8| bet = Apple opens Touch ID to third-party applications with iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219112010/http://appleinsider.com/articles/14/09/17/apple-opens-touch-id-to-third-party-applications-with-ios-8| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2014-jıl 17-sentyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. == Qabıllaw == iOS 8 unamlı pikirlerge iye boldı. Engadget tán Bred Molen Continuity funkciyasın bir neshe Apple qurılmaları bar paydalanıwshılar ushın úlken alǵa ilgerlew dep atap ótti. Ol sonday-aq qosımshalardıń maǵlıwmat almasıwına imkaniyat beretuǵın Keńeytiw funkciyasın maqtadı hám úshinshi tárep klaviaturaların qollap-quwatlaǵanın unattı. Biraq, Molen jańa kirgizilgen funkciyalardıń ayırımları – Family Sharing, Continuity hám iCloud Drive – jumıs islewi ushın Apple ekosistemasına tereńirek kiriwdi talap etetuǵının atap ótti. Ol ásirese ámeliy xabarlandırıwlardı hám Xabarlandırıwlar orayındaǵı úshinshi tárep vidjetlerin qollap-quwatlaǵanın unattı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2014/09/16/ios-8-review/| bet = iOS 8 review: Some overdue updates, but well worth the wait| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230232059/https://www.engadget.com/2014/09/16/ios-8-review/| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Molen| at = Brad| sáne = 2014-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. The Guardian jurnalisti Charlz Artur Keńeytiwdi, sonday-aq iOS klaviaturasındaǵı jańa QuickType sóz usınısları funkciyasın unattı. Ol ádepki qosımshalardı tańlaw imkaniyatınıń joqlıǵın sınǵa aldı, sonday-aq Parametrler menyusiniń túsiniksiz hám intuitiv emesligin sınǵa aldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2014/sep/17/ios-8-review-iphone-ipad-apple| bet = iOS 8 review: the iPhone and iPad get customised, extended and deepened| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161229173026/https://www.theguardian.com/technology/2014/sep/17/ios-8-review-iphone-ipad-apple| arxivsáne = 2016-jıl 29-dekabr | avtor = Arthur| at = Charles| sáne = 2014-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. TechCrunch tán Darrell Eterington iMessage degi jaqsılanıwlardı maqtap, bılay dep jazdı: «Men ushın eń jaqsısı toparlıq sóylesiwlerdi únsizlendiriw hám olardan shıǵıp ketiw imkaniyatı boldı, bul toparlıq iMessage sóylesiwleri engizilgennen berli men ushın qattı jetispegen nárse». Ol Fotolardaǵı jańa izlew hám redakciyalaw funkciyaların, sonday-aq klaviaturadaǵı QuickType funkciyasın unattı, biraq ásirese Spotlight Suggestions di «iOS 8 diń eń jaqsı funkciyalarınıń biri, hátte ol kishi xızmet qosımshası bolsa da» dep atap ótti, hám «ol siziń iPhone-ıńızdı barlıq nárse ushın derlik kóshpeli izlew portalına aylandıradı» dep atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2014/09/16/ios-8-review/| bet = iOS 8 Review: Refinements And Relaxed Limitations Add Up For A Better Experience| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230233157/https://techcrunch.com/2014/09/16/ios-8-review/| arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | avtor = Etherington| at = Darrell| sáne = 2014-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. The Next Web jurnalisti Martin Brayant «bul jerde áhmiyetli rawajlanıwlar ele alda» dep jazdı, hám «Apple ne islewge bolatuǵını haqqında demonstraciyalardı qostı, biraq úshinshi tárep baǵdarlamashıları jańa funkciyalardı óz qosımshalarına basqıshpa-basqısh engizgen sayın, sistemanıń haqıyqıy kúshi kelesi kúnlerde, háptelerde hám aylarda ámelge asadı» dep qostı<ref>{{Web deregi | url = https://thenextweb.com/apple/2014/09/17/ios-8-review/| bet = iOS 8 review: The real advances here are yet to come| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160509053647/http://thenextweb.com/apple/2014/09/17/ios-8-review/| arxivsáne = 2016-jıl 9-may | avtor = Bryant| at = Martin| sáne = 2014-jıl 17-sentyabr | jumıs = The Next Web| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. 2014-jıl 23-sentyabrde, iOS 8 shıqqannan keyin «shama menen bir hápte ótkennen soń», iOS 8 di paydalanıwshılardıń qabıllaw dárejesi 46% ke jetti<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2014/09/23/ios-8-adoption-46/| bet = Apple's App Store Usage Numbers Suggest 46% Adoption Rate for iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219093832/https://www.macrumors.com/2014/09/23/ios-8-adoption-46/| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Padilla| at = Richard| sáne = 2014-jıl 23-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. 2014-jıl oktyabr ayında Ars Technica xızmetkeri Endryu Kanningem iOS 8 di paydalanıwshılardıń qabıllaw dárejesi «toqtap qalǵanın», aldınǵı sentyabrdegi 46% kórsetkishinen tek «bir procent punktke» óskenligin xabarladı. Kanningem bunı «hawa arqalı» jańalawdıń ornatıw ushın 5 gigabayttı talap etkeni, 8 gigabaytlıq hám 16 gigabaytlıq qurılmalardan paydalanıwshılar ushın qıyınshılıq tuwdırǵan «shamadan tıs úlken muǵdar» dep atadı. Basqa alternativa sıpatında Apple jańalawdı óz [[iTunes]] baǵdarlaması arqalı usındı, biraq Kanningem «iTunes arqalı baylanısıw búgingi kúnde bir neshe jıl aldınǵıǵa qaraǵanda ele de qıyın boladı, sebebi Apple sońǵı úsh jıl dawamında adamlarǵa óz iDevice qurılmaların kompyuterlerinen ǵárezsiz paydalanıwdı úyretti» dep atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2014/10/theres-more-than-one-reason-why-ios-8s-growth-has-stalled/| bet = There's more than one reason why iOS 8's growth has stalled| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219172258/https://arstechnica.com/apple/2014/10/theres-more-than-one-reason-why-ios-8s-growth-has-stalled/| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2014-jıl 9-oktyabr | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. Dekabr ayında Ars Technica dan jańa esabat iOS 8 di paydalanıwshılardıń sanı 63% ke óskenligin, «belgili 16 procentke» óskenligin bildirdi<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2014/12/apple-dashboard-says-ios-8-now-runs-on-about-two-thirds-of-devices/| bet = Apple dashboard says iOS 8 now runs on about two-thirds of devices| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170219172302/https://arstechnica.com/apple/2014/12/apple-dashboard-says-ios-8-now-runs-on-about-two-thirds-of-devices/| arxivsáne = 2017-jıl 19-fevral | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2014-jıl 10-dekabr | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. == Máseleler == === Qosımshanıń buzılıw dárejesi === Apteligent (burınǵı Crittercism) tárepinen ótkerilgen izertlewge qaraǵanda, olardıń testlerinde qosımshalardıń toqtap qalıw dárejesi iOS 8 de 3.56% ti quraǵan, bul iOS 7.1 degi 2% ten joqarı bolǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.networkworld.com/article/929866/crashing-apples-ios-8-party.html| bet = Crashing Apple's iOS 8 party| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231208193658/https://www.networkworld.com/article/929866/crashing-apples-ios-8-party.html| arxivsáne = 2023-jıl 8-dekabr | avtor = Brown| at = Bob| sáne = 2014-jıl 22-sentyabr | jumıs = Network World| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>. === 8.0.1 jańalawındaǵı máseleler === 2014-jıl sentyabr ayında iOS 8.0.1 jańalawı iPhone 6 daǵı Touch ID hám ayırım úlgilerdegi uyalı tarmaq baylanısı menen áhmiyetli máselelerdi keltirip shıǵardı. Apple jábirlengen paydalanıwshılarǵa 8.0.2 versiyası tayar bolǵansha dáslepki iOS 8 relizin qayta ornatıwdı usındı<ref name="8.0.1 broke - The Verge">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2014/9/24/6839235/apple-ios-8-0-1-released| bet = Apple pulls iOS 8.0.1 after users report major problems with update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221234750/http://www.theverge.com/2014/9/24/6839235/apple-ios-8-0-1-released| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2014-jıl 24-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref><ref name="8.0.1 broke - Engadget">{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2014/09/25/apple-iphone-ios-8-update/| bet = Apple explains how to fix its busted iOS 8 update, new one coming soon| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222001414/https://www.engadget.com/2014/09/25/apple-iphone-ios-8-update/| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Smith| at = Mat| sáne = 2014-jıl 25-sentyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref><ref name="8.0.1 broke - Ars Technica">{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2014/09/apple-releases-ios-8-0-1-with-healthkit-keyboard-iphone-6-fixes/| bet = iOS 8.0.1 disabling cellular and TouchID on some phones [Updated]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161010080603/http://arstechnica.com/apple/2014/09/apple-releases-ios-8-0-1-with-healthkit-keyboard-iphone-6-fixes/| arxivsáne = 2016-jıl 10-oktyabr | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2014-jıl 24-sentyabr | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. iOS 8.0.2 8.0.1 den bir kún keyin shıǵarıldı, hám 8.0.1 jańalawı payda etken máselelerdi dúzetti<ref name="8.0.2">{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2687761/apple-quickly-issues-ios-8-0-2-update.html| bet = Apple quickly issues iOS 8.0.2 update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222081626/http://www.macworld.com/article/2687761/apple-quickly-issues-ios-8-0-2-update.html| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Breen| at = Christopher| sáne = 2014-jıl 25-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. === Hár túrli qáteler === Forbes Wi-Fi hám batareya<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2014/09/22/ios-8-wifi-and-battery-life-problems/| bet = iOS 8 Hit By WiFi And Battery Life Complaints| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161227204320/http://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2014/09/22/ios-8-wifi-and-battery-life-problems/| arxivsáne = 2016-jıl 27-dekabr | avtor = Kelly| at = Gordon| sáne = 2014-jıl 22-sentyabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>, Bluetooth<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2014/10/02/ios-8-bluetooth-problems/| bet = iOS 8 Troubles Continue. iPhones Hit By Bluetooth Problems| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161227205314/http://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2014/10/02/ios-8-bluetooth-problems/| arxivsáne = 2016-jıl 27-dekabr | avtor = Kelly| at = Gordon| sáne = 2014-jıl 2-oktyabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>, hám kalendar<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2015/01/23/apple-ios-8-gmt-bug/| bet = Apple's iOS 8 Crisis Continues With Controversial New Bug| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161227204709/http://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2015/01/23/apple-ios-8-gmt-bug/| arxivsáne = 2016-jıl 27-dekabr | avtor = Kelly| at = Gordon| sáne = 2015-jıl 23-yanvar | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref> ǵa baylanıslı iOS 8 degi mashqalalarǵa baǵdarlanǵan bir neshe maqala jariyaladı. === «Natiyjeli kúsh» tekstli xabardıń toqtap qalıwı === 2015-jıl may ayında ǵalaba xabar quralları belgili bir tańbalar hám arab háripleriniń kombinaciyası bar tekstli xabardı qabıllaw Messages qosımshasınıń toqtap qalıwına hám iPhone nıń qayta júkleniwine sebep bolǵan qáte haqqında xabarladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2015/05/26/ios-bug-crashing-iphones-with-text-message/| bet = New iOS Bug Crashing iPhones Simply by Receiving a Text Message [Includes Fix]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170102180610/http://www.macrumors.com/2015/05/26/ios-bug-crashing-iphones-with-text-message/| arxivsáne = 2017-jıl 2-yanvar | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2015-jıl 26-may | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.techradar.com/news/phone-and-communications/mobile-phones/this-single-text-message-is-crashing-people-s-iphones-here-s-the-fix-1295019| bet = This single text message is crashing people's iPhones - here's the fix| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161125142204/http://www.techradar.com/news/phone-and-communications/mobile-phones/this-single-text-message-is-crashing-people-s-iphones-here-s-the-fix-1295019| arxivsáne = 2016-jıl 25-noyabr | avtor = Peckham| at = James| sáne = 2015-jıl 27-may | jumıs = [[TechRadar]]| baspaxana = [[Future plc]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2015/05/26/ios-messages-crash-bug/| bet = iOS bug causes Messages to crash, iPhone to reboot when a certain text is received| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161227201225/https://9to5mac.com/2015/05/26/ios-messages-crash-bug/| arxivsáne = 2016-jıl 27-dekabr | avtor = Miller| at = Chance| sáne = 2015-jıl 26-may | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>. «Natiyjeli kúsh» dep atalǵan bul qáte<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2015/05/29/apple-effective-power-bug/| bet = Apple Acknowledges Disastrous iPhone Messages Bug, Suggests This Temporary Fix| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190714042044/https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2015/05/29/apple-effective-power-bug/| arxivsáne = 2019-jıl 14-iyul | avtor = Chowdhry| at = Amit| sáne = 2015-jıl 29-may | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/iphone-effective-power-bug-how-to-be-safe-from-ios-flaw-that-lets-people-crash-iphone-with-text-10280801.html| bet = iPhone 'effective power' text: how to be safe from iOS bug that lets people crash your phone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190714042041/https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/iphone-effective-power-bug-how-to-be-safe-from-ios-flaw-that-lets-people-crash-iphone-with-text-10280801.html| arxivsáne = 2019-jıl 14-iyul | avtor = Griffin| at = Andrew| sáne = 2015-jıl 28-may | jumıs = [[The Independent]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>, eger xabar qulıplanǵan ekranda kórinse, qurılmanı úziliksiz qayta júklewi múmkin edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2015/05/27/new-apple-ios-bug-causes-reboots-and-messages-app-crashes| bet = New Apple iOS Bug Causes Shut Downs And App Crashes, But There Is A Fix| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161228040330/http://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2015/05/27/new-apple-ios-bug-causes-reboots-and-messages-app-crashes/| arxivsáne = 2016-jıl 28-dekabr | avtor = Chowdhry| at = Amit| sáne = 2015-jıl 27-may | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>. Bul kemshilik basqalardıń telefonların qasaqana toqtap qalıwǵa májbúrlew arqalı trolling maqsetinde paydalanıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.telegraph.co.uk/technology/apple/11633176/This-text-will-make-your-friends-iPhone-crash-if-you-send-it-to-them-heres-how-to-protect-your-own-phone.html| bet = This 'effective power' text will make your friend's iPhone crash if you send it to them - here's how to protect your own phone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170104191737/http://www.telegraph.co.uk/technology/apple/11633176/This-text-will-make-your-friends-iPhone-crash-if-you-send-it-to-them-heres-how-to-protect-your-own-phone.html| arxivsáne = 2017-jıl 4-yanvar | avtor = Horton| at = Helena| sáne = 2015-jıl 29-may | jumıs = [[The Daily Telegraph]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>. Qáte 2015-jıl iyun ayında shıǵarılǵan iOS 8.4 jańalanıwında dúzetildi<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2015/06/apple-releases-ios-8-4-with-new-music-app-fix-for-crashing-bug/| bet = Apple releases iOS 8.4 with new Music app, fix for crashing bug| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161219001541/http://arstechnica.com/apple/2015/06/apple-releases-ios-8-4-with-new-music-app-fix-for-crashing-bug/| arxivsáne = 2016-jıl 19-dekabr | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2015-jıl 30-iyun | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 27-dekabr }}</ref>. Qurılma iOS 8 ge jańalanǵannan keyin, onı qayta iOS 7 ge qaytarıw múmkin emes. == Aldawshılıq == === «Apple Wave» mikrotolqınlı zaryadlaw === 2014-jıl sentyabr ayında iOS 8 diń «Wave» dep atalǵan aldawshılıq sıpatındaǵı Apple reklaması [[Twitter]] de tarqaldı, ol paydalanıwshılarǵa iPhone telefonların mikrotolqınlı peshte qızdırıw arqalı qayta zaryadlawǵa wáde bergen. Bul funkciya bolmaǵan, hám ǵalaba xabar quralları kóp sanlı adamlardıń Twitter degi reklamada súwretlengen proceduranı orınlaw arqalı iPhone telefonların joq etkenin xabarlaǵanın keltirdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/ios-8-hoax-claims-you-can-charge-your-iphone-in-the-microwave-using-new-operating-system-s-wave-9743281.html| bet = iPhone 'Wave': iOS 8 hoax claims you can charge your iPhone in the microwave - you can't| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170317190512/http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/ios-8-hoax-claims-you-can-charge-your-iphone-in-the-microwave-using-new-operating-system-s-wave-9743281.html| arxivsáne = 2017-jıl 17-mart | avtor = Paton| at = Callum| sáne = 2014-jıl 20-sentyabr | jumıs = [[The Independent]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 16-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.escapistmagazine.com/news/view/137568-Wave-Hoax-Tells-iPhone-Users-to-Microwave-Their-Phones| bet = Wave Hoax Tricks Gullible iPhone Users Into Microwaving Their Phones| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170921120752/http://www.escapistmagazine.com/news/view/137568-Wave-Hoax-Tells-iPhone-Users-to-Microwave-Their-Phones| arxivsáne = 2017-jıl 21-sentyabr | avtor = Bogos| at = Steven| sáne = 2014-jıl 21-sentyabr | jumıs = [[The Escapist (magazine)|The Escapist]]| baspaxana = [[Defy Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 16-fevral }}</ref>. Bul aldawshılıq anonim súwret taxtası hám forum saytı bolǵan 4chan nan kelip shıqqan. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] mwvvh5yq4gyu3gw8dnf23d5n3m1mmi9 0 24914 276202 265676 2026-10-25T08:30:40Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276202 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background: #E9E9E9;" | iOS 9 |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0px;" | iOS operaciyalıq sistemasınıń versiyası |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[Fayl:IOS_9_Logo.png|100px]] |- ! Islep shıǵarıwshı | [[Apple Inc.]] |- ! Dereklik modeli | [[Menshikli programmalıq támiynat|Jabıq]], [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] komponentler menen |- ! Dáslepki shıǵarılıwı | [[16-sentyabr]], [[2015]] |- ! Sońǵı versiyası | 9.3.6 (13G37) / 22-iyul, 2019 |- ! Jańalaw usılı | Programmalıq támiynat jańalawı |- ! Paket basqarıwshısı | App Store |- ! Platformalar | [[iPhone]], [[iPod Touch]], [[iPad]] |- ! Yadro túri | Gibrid (XNU) |- ! Licenziya | Ashıq kodlı komponentlerdi esapqa almaǵanda menshikli EULA |- ! Aldıńǵısı | [[iOS 8]] |- ! Keyingisi | [[iOS 10]] |- ! Rásmiy veb-saytı | [https://web.archive.org/web/20160906075542/https://www.apple.com/ios/ iOS 9 – Apple] (arxivlengen) |- ! Uranı | Eń rawajlanǵan mobil tájiriybe. Endi jáne de kóbirek. |- ! Qollaw statusı | Eskirgen, qollanılmaydı |} '''iOS 9''' – bul [[Apple Inc.]] tárepinen islep shıǵılǵan [[iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] toǵızınshı úlken relizi, [[iOS 8]] diń miyrasxorı bolıp tabıladı. Ol 2015-jıl 8-iyunda kompaniyanıń [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|Dúnyajúzlik baǵdarlamashılar konferenciyasında]] járiyalandı hám 2015-jıl 16-sentyabrde shıǵarıldı. Onıń ornın 2016-jıl 13-sentyabrde [[iOS 10]] bastı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/09/13/apple-releases-ios-10/| bet = Apple Releases iOS 10 With Redesigned Lock Screen, New Messages Features, Third-Party Siri, and More| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161228010133/http://www.macrumors.com/2016/09/13/apple-releases-ios-10/| arxivsáne = 2016-jıl 28-dekabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr }}</ref>. iOS 9 ornatılǵan qosımshalarǵa kóp funkciyalıq jańalanıwlardı óz ishine aldı. Eń áhmiyetlisi, Notes qosımshası hár qıylı qurallar menen eskizler súwretlew, súwret qoyıw, veb-sayt siltemeleri hám kartadaǵı orınlar ushın kórnekli vizuallıq kórinis hám de jetilistirilgen dizimlerdi formatlaw imkaniyatlarına iye boldı; pútkilley jańa [[Apple News]] qosımshası hár túrli dereklerden maqalalardı biriktiredi; hám Apple Maps jámiyetlik transporttı qollap-quwatlaw funkciyasın aldı, biraq, iske túsirilgen waqıtta bul funkciya sheklengen sandaǵı orınlarda ámel etti. Úlken jańa sistemalıq jańalanıwlar proaktivlilikti óz ishine aladı, onda Siri hám jetilistirilgen izlew birlestirilip, operaciyalıq sistemanı informaciyaǵa (mısalı, waqıt hám orın sıyaqlı) kontekstlik jaqtan kóbirek xabardar etedi hám paydalanıwshıǵa informaciyanı aldın-ala usına aladı. Izlew ushın proaktiv intellekt hawa-rayı, sport, jańalıqlar hám basqalardı qamtıǵan tez nátiyjelerdi vidjet sıyaqlı formatta kórsete aladı. iOS 9 sonday-aq iPad ushın kóp wazıypalılıqtıń bir neshe túrin qostı. iOS 9.3 versiyasında Apple Night Shift (Túńgi rejim) rejimin qostı, bul qurılma displeyiniń reńin jıllıraq, «kók jaqtılıq» azıraq bolǵan túske ózgertip, paydalanıwshılardıń kóz densawlıǵına unamsız tásirlerdi azaytıwǵa járdem beredi. Qosımsha, iOS 9 iPhone 6s telefonlarındaǵı sensorlı displey texnologiyasına tiykarlanǵan Quick Actions (Tez háreketler) hám Peek and Pop sıyaqlı jańa paydalanıwshı tájiriybesi funkciyaların alıp keldi. Quick Actions - bul tiykarǵı ekrandaǵı qosımsha belgilerindegi qısqa jollar. Paydalanıwshılar aldın-ala kórilgen kontentti tolıq kóriniske kirgizbesten («Pop») aldın, aǵımdaǵı ekrannan shıqpastan kontentti aldın-ala kóre aladı («Peek»). iOS 9 unamlı bahalandı. Sınshılar belsendilikti hám Siri di Xabarlandırıw Orayın barlıq informaciya ushın oraylıq orınǵa aylandırǵanı ushın, sonday-aq keleshektegi jańalanıwlardıń funkcionallıqtı jaqsılaw potencialı ushın maqtadı. iPad ushın jańa kóp wazıypalılıq funkciyaları, sonday-aq Notes qosımshasındaǵı súwret salıw hám foto qoyıw funkciyaları da maqtawǵa ılayıq boldı. Biraq, [[Apple News]] qosımshası jaqsı kórinisli maqalalardıń azlıǵı ushın, al Apple Maps bolsa jámiyetlik transporttı qollap-quwatlawdıń sheklengen geografiyalıq qoljetimliligi ushın sınǵa alındı. Shıǵarılǵannan keyin bes kún ótkennen soń, Apple iOS 9 «belsendi» iOS qurılmalarınıń 50% ten aslamına ornatılǵanın járiyaladı, bunı Apple «jańa operaciyalıq sistema ushın eń tez qabıllaw dárejesi» dep sıpatladı. iOS 9 klassikalıq «slayder» háreketin qollanatuǵın iOS tıń sońǵı versiyası bolıp tabıladı. iOS 10 shıǵıwı menen Apple «Búgin» (Today view) kórinisin engizdi, oǵan bloklanǵan ekranda ońǵa ısırıw arqalı kiriw múmkin boldı. Apple iOS 10 da «ısırıp ashıw» funkciyasın alıp tasladı, sebebi paydalanıwshılar telefondı ekrandı ısırıw arqalı ashpaqshı bolǵanda, telefondı ashıwdıń ornına, bul olardı jańa «Búgin» kórinisine alıp baratuǵın bolǵanlıqtan aljasıwlarǵa alıp keletuǵın edi<ref>{{Web deregi | url = https://bgr.com/tech/ios-10-swipe-unlock-press-home/| bet = Apple has replaced 'slide to unlock' with something really dumb| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211017104907/https://bgr.com/tech/ios-10-swipe-unlock-press-home/| arxivsáne = 2021-jıl 17-oktyabr | avtor = Smith| at = Chris| sáne = 2016-jıl 14-iyun | til = en-US| jumıs = BGR| qaralǵan sáne = 2022-jıl 8-may }}</ref>. iOS 9 - bul [[iPhone 4s]], iPad 2 hám iPad (3-áwlad) sıyaqlı 30 kontaktlı dok-konnektorı bar qurılmalar menen úylesimli iOS tıń sońǵı versiyası. Bul sonday-aq iPad Mini (1-áwlad) hám sońǵı 32-bitlik [[iPod Touch]], yaǵnıy iPod Touch (5-áwlad)tı qollap-quwatlaytuǵın iOS tıń sońǵı versiyası. iOS 9 dıń miyrasxorı, iOS 10, A5 yamasa A5X chipleri bar qurılmalardı qollap-quwatlawdı toqtatadı. == Sholıw == [[Fayl:IOS_9.3_iPad_Pro.png|oñğa|nobaý|274x274 nükte|iOS 9.3 tiń 9,7 dyuymlik iPad Pro (1-áwlad) tiykarǵı ekranı]] iOS 9 2015-jıl 8-iyunda Apple kompaniyasınıń Dúnyajúzlik baǵdarlamashılar konferenciyasında usınıldı, birinshi beta-versiyası tiykarǵı bayanattan keyin dizimnen ótken baǵdarlamashılar ushın qoljetimli etildi, al jámiyetlik beta-versiyası iyul ayında usınıldı<ref name="Announce">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/6/8/8730557/apple-ios9-release-wwdc-2015| bet = Apple announces iOS 9, release later this year| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206023203/http://www.theverge.com/2015/6/8/8730557/apple-ios9-release-wwdc-2015| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Seifert| at = Dan| sáne = 2015-jıl 8-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/ios-9-beta-users-can-sign-up-for-beta-scheme-to-get-new-iphone-operating-system-in-july-10306392.html| bet = iOS 9 beta: users can sign up for beta scheme to get new iPhone operating system in July| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160729221113/http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/ios-9-beta-users-can-sign-up-for-beta-scheme-to-get-new-iphone-operating-system-in-july-10306392.html| arxivsáne = 2016-jıl 29-iyul | avtor = Griffin| at = Andrew| sáne = 2015-jıl 8-iyun | jumıs = [[The Independent]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.telegraph.co.uk/technology/apple/11662734/iOS-9-everything-we-know-after-WWDC-2015.html| bet = iOS 9: what we've learnt from WWDC 2015| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160304051528/http://www.telegraph.co.uk/technology/apple/11662734/iOS-9-everything-we-know-after-WWDC-2015.html| arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | avtor = Curtis| at = Sophie| sáne = 2015-jıl 9-iyun | jumıs = [[The Daily Telegraph]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Bul keń jámiyetshiliktiń iOS tıń jańa versiyaların rásmiy shıǵarılıwınan aldın sınap kóriw imkaniyatına iye bolǵan birinshi jaǵday edi. Apple kompaniyasınıń Internet Programmalıq Támiynatı hám Xızmetleri boyınsha aǵa vice-prezidenti Eddi Kyudiń Fast Company ge aytıwınsha, jámiyetlik beta-baǵdarlaması «Kartalar sebepli» baslanǵan, bul kompaniyanıń dáslepki kúnlerinde áhmiyetli mashqalalarǵa ushıraǵan Apple Maps qosımshasınıń iske qosılıwına baylanıslı edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.fastcompany.com/3062090/tim-cooks-apple/playing-the-long-game-inside-tim-cooks-apple| bet = Playing The Long Game Inside Tim Cook's Apple| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170414121749/https://www.fastcompany.com/3062090/tim-cooks-apple/playing-the-long-game-inside-tim-cooks-apple| arxivsáne = 2017-jıl 14-aprel | avtor = Tetzeli| at = Rick| sáne = 2016-jıl 8-avgust | jumıs = [[Fast Company (magazine)|Fast Company]]| baspaxana = Mansueto Ventures| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2016/8/8/12401638/apple-created-ios-beta-because-maps| bet = Apple created the iOS public beta because its Maps app was so bad| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161113052020/http://www.theverge.com/2016/8/8/12401638/apple-created-ios-beta-because-maps| arxivsáne = 2016-jıl 13-noyabr | avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2016-jıl 8-avgust | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-iyul }}</ref>. iOS 9 rásmiy túrde 2015-jıl 16-sentyabrde shıǵarıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/9/9/9245073/apple-ios-9-download-release-date-iphone-upgrade| bet = iOS 9 will be released on September 16th| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161025164014/http://www.theverge.com/2015/9/9/9245073/apple-ios-9-download-release-date-iphone-upgrade| arxivsáne = 2016-jıl 25-oktyabr | avtor = Brandom| at = Russell| sáne = 2015-jıl 9-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 10-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/ios-9-release-sept-16/| bet = iOS 9 to be released Sept. 16| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161111061155/https://www.cnet.com/news/ios-9-release-sept-16/| arxivsáne = 2016-jıl 11-noyabr | avtor = German| at = Kent| sáne = 2015-jıl 9-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 10-noyabr }}</ref>. == Sistema ózgeshelikleri == === 3D Touch === iPhone 6s hám iPhone 6s Plus telefonlarında iOS 9 ǵa 3D Touch dep atalatuǵın sensorlı displey imkaniyatı kirgizilgen. Ol ayırım Apple MacBook kompyuterleriniń trekpadında ushırasatuǵın Force Touch qa uqsaydı. 3D Touch imkaniyatın qollap-quwatlaytuǵın qosımshalarǵa Tez háreketler hám qısqa jollar qosılǵan bolıp, olar qosımsha belgishesine biraz qattıraq basıw arqalı iske túsedi. Ol sonday-aq Peek hám Pop dep atalatuǵın háreketlerdi usınadı, bul paydalanıwshılarǵa qalqıp turıwshı aynada hár qanday kontentti aldın-ala kóriw («Peek») ushın bekkem uslap turıwǵa múmkinshilik beredi, sońınnan, qálewi boyınsha, kontentti tolıq kóriniske kirgiziw («Pop») ushın qosımsha basım túsiredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/how-to/iphone-6s-3d-touch/| bet = How to Use 3D Touch on iPhone 6s and 6s Plus| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161121223000/http://www.macrumors.com/how-to/iphone-6s-3d-touch/| arxivsáne = 2016-jıl 21-noyabr | avtor = Gil| at = Lory| sáne = 2015-jıl 30-oktyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. iPhone 6S tegi Taptic Engine paydalanıwshılar ekrandı qattıraq basqan sayın taktillik (sezimlik) juwap beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.ibtimes.co.uk/iphone-6s-iphone-6s-plus-first-look-hands-3d-touch-1519139| bet = iPhone 6s and iPhone 6s Plus first look: Hands-on with 3D Touch| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161228061256/http://www.ibtimes.co.uk/iphone-6s-iphone-6s-plus-first-look-hands-3d-touch-1519139| arxivsáne = 2016-jıl 28-dekabr | avtor = Arthur| at = Charles| sáne = 2015-jıl 9-sentyabr | jumıs = [[International Business Times]]| baspaxana = [[IBT Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Batareya === iOS 9 batareyanı únemlewshi eki áhmiyetli jańalanıw menen keledi. Telefon ekranı tómen qaratıp qoyılǵanda, xabarlandırıwlar kelgende ekran janbaydı. Apple sonday-aq Tómen Energiya Jumsaw Rejimin (Low Power Mode) qostı, bul fon xızmetleri hám animaciyalarǵa jumsalatuǵın energiya muǵdarın ózgertedi. Mısalı, Tómen Energiya Jumsaw Rejimi waqtında fonlıq qosımshalardı jańalaw hám push elektron pochta xızmetleri toqtatıladı. Telefon batareyasınıń dárejesi 20% ke jetkende, paydalanıwshılarǵa avtomatlı túrde Tómen Energiya Jumsaw Rejimin isletiw usınıs etiledi, bul ekrannıń joqarǵı qatarındaǵı status panelindegi batareya belgisiniń reńin sarıǵa ózgertedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-low-power-mode-on-ios-9/| bet = How to use low-power mode on iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221090254/https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-low-power-mode-on-ios-9/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2015-jıl 16-iyul | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Batareya dárejesi 80% ten asqanda, Tómen Energiya Jumsaw Rejimi avtomatlı túrde óshedi<ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2015/09/29/ios-9-batter-life-trick-low-power-mode/| bet = This obvious iOS 9 trick helps your iPhone battery last much longer| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171013013454/http://bgr.com/2015/09/29/ios-9-batter-life-trick-low-power-mode/| arxivsáne = 2017-jıl 13-oktyabr | avtor = Smith| at = Chris| sáne = 2015-jıl 29-sentyabr | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-oktyabr }}</ref>. === Dizayn === San Francisco, jańa sistema shrifti, iOS tıń sistemalı shrifti sıpatında Helvetica Neue di almastırdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.wired.com/2015/06/apple-abandoned-worlds-beloved-typeface/| bet = Why Apple Abandoned the World's Most Beloved Typeface| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150613012051/http://www.wired.com/2015/06/apple-abandoned-worlds-beloved-typeface/| arxivsáne = 2015-jıl 13-iyun | avtor = Stinson| at = Liz| sáne = 2015-jıl 9-iyun | jumıs = [[Wired (website)|Wired]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2015/09/16/apple-ios-9-font| bet = All hail Apple's new iOS 9 font, San Francisco| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170109183948/http://mashable.com/2015/09/16/apple-ios-9-font/| arxivsáne = 2017-jıl 9-yanvar | avtor = Strange| at = Adario| sáne = 2015-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. iOS 9 Xabarlandırıw Orayına hár qanday jalǵanǵan Bluetooth qurılmasınıń batareyasınıń xızmet múddetin hám zaryadlaw statusın kórsetetuǵın jańa batareya vidjetin qostı<ref>{{Web deregi | url = https://theappfactor.com/how-to-add-ios-9-battery-widget-to-notification-center/| bet = How to add the iOS 9 battery widget to Notification Center| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161228032819/https://theappfactor.com/how-to-add-ios-9-battery-widget-to-notification-center/| arxivsáne = 2016-jıl 28-dekabr | avtor = Kazmucha| at = Allyson| sáne = 2015-jıl 18-sentyabr | jumıs = The App Factor| qaralǵan sáne = 2016-jıl 28-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.tekrevue.com/tip/ios-9-battery-widget-notification-center/| bet = New in iOS 9: Track iPhone Accessory Battery Life in Notification Center| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161228032923/https://www.tekrevue.com/tip/ios-9-battery-widget-notification-center/| arxivsáne = 2016-jıl 28-dekabr | avtor = Tanous| at = Jim| sáne = 2015-jıl 28-sentyabr | jumıs = TekRevue| qaralǵan sáne = 2016-jıl 28-dekabr }}</ref>. Shift tuymesi belsendi emes bolǵanda, aldınǵı iOS versiyalarındaǵıday barlıq háriplerdiń bas hárip penen kórsetiliwiniń ornına, klaviaturada kishi háripler kórsetiledi<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2015/06/08/ios-9-shift-key/| bet = Here's how Apple finally fixed the shift key in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160923011117/https://9to5mac.com/2015/06/08/ios-9-shift-key/| arxivsáne = 2016-jıl 23-sentyabr | avtor = Beasley| at = Mike| sáne = 2015-jıl 8-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Ornatıw === iOS 9, iOS 8 ge qaraǵanda kishirek jańalanıw bolıp, iOS 8 ushın 4.58 GB orın talap etilse, bul tek 1.3 GB orın talap etedi<ref name="Installation">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2015/06/23/ios-9-app-delete-reinstall-os-update-feature/| bet = iOS 9 Includes New Auto App Delete/Reinstall Feature for OS Updates on Devices With Insufficient Space| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170103003255/http://www.macrumors.com/2015/06/23/ios-9-app-delete-reinstall-os-update-feature/| arxivsáne = 2017-jıl 3-yanvar | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2015-jıl 23-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Qosımsha, iOS 9 jańalanıwdıń ornatılıwına ruqsat beriw ushın qosımshalardı waqıtsha óshiriw imkaniyatın óz ishine aladı. Jańalanıw ornatılǵannan keyin, qosımshalar App Store dan avtomatlı túrde qayta ornatıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/6/23/8834059/apple-ios-9-can-temporarily-delete-apps-before-updates| bet = iOS 9 can temporarily delete apps to make room for software updates| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170130003249/http://www.theverge.com/2015/6/23/8834059/apple-ios-9-can-temporarily-delete-apps-before-updates| arxivsáne = 2017-jıl 30-yanvar | avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2015-jıl 23-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. iOS 9 sonday-aq «qosımshanı ıqshamlaw» (app thinning) funkciyasına iye, onda pútkil qosımshanıń ornına hárbir jeke qurılmada qosımshalardı isletiw ushın tek zárúr bolǵan aktivler ǵana júklep alınadı, bul potencial túrde orındı únemleydi<ref>{{Web deregi | url = http://www.trustedreviews.com/news/apple-fixes-flaw-that-prevented-ios-9-app-thinning| bet = Apple fixes flaw that prevented iOS 9 app-thinning| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160125204526/http://www.trustedreviews.com/news/apple-fixes-flaw-that-prevented-ios-9-app-thinning| arxivsáne = 2016-jıl 25-yanvar | avtor = Smith| at = Chris| sáne = 2015-jıl 6-oktyabr | jumıs = TrustedReviews| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-fevral }}</ref>. Mısalı, jańa «qosımshanı ıqshamlaw» texnologiyası menen, paydalanıwshı jańa iPhone 6S telefonına jańa qosımshanı júklep alǵanda, júklep alınǵan maǵlıwmat tek sol qurılma ushın zárúr bolǵan súwretler hám maǵlıwmatlardı ǵana óz ishine aladı, sonlıqtan qurılmada qollanılmaytuǵın súwretler hám maǵlıwmatlar ushın orın talap etilmeydi. === Kóp wazıypalılıq === Birinshi ret, iOS 9 ónimdarlıqtı arttırıw ushın iPad qa bir qatar funkciyalardı qosadı. Bularǵa OS X El Capitan daǵı tájiriybege uqsas, jetilistirilgen kóp wazıypalılıq ushın Slide Over, Split Screen (Bólingen Ekran) hám Picture in Picture (Súwret ishinde súwret) kiredi. Slide Over paydalanıwshıǵa displeydiń oń shetinen ısırıw arqalı ekinshi qosımshanı tartıp kirgiziwge múmkinshilik beredi. Bul qosımsha ekrannıń 1/3 bólegin iyelep, ekrannıń oń tárepine jaylasadı, al fonda belsendi emes qaldırılǵan tolıq ekranlı qosımsha menen óz-ara baylanıs waqtınsha toqtatıladı. Bul funkciya paydalanıwshılarǵa tez wazıypalardı orınlawǵa, sońınnan qosımshanı qayta jabıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-the-ipads-new-slide-over-feature-in-ios-9/| bet = How to use the iPad's new 'slide-over' feature in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160814023017/http://www.cnet.com/how-to/how-to-use-the-ipads-new-slide-over-feature-in-ios-9/| arxivsáne = 2016-jıl 14-avgust | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2015-jıl 28-avgust | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref name="MacRumors Multitasking">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2015/09/16/ios-9-split-screen-multitasking-ipad/| bet = Inside iOS 9: Split-Screen Multitasking for the iPad| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161229060035/http://www.macrumors.com/2015/09/16/ios-9-split-screen-multitasking-ipad/| arxivsáne = 2016-jıl 29-dekabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2015-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Eger paydalanıwshı Slide Over aynasınıń janındaǵı uslaǵıshtı bassa yamasa aynanı ekrannıń shep tárepine qaray keńeytse, paydalanıwshı Split Screen (Bólingen Ekran) rejimine ótedi, bul olarǵa eki qosımsha menen bir waqıtta 50/50 proporciyasında qatar islesiwge múmkinshilik beredi. Paydalanıwshılar Slide Over rejiminde de, Split Screen kórinisinde de hárbir qosımshanıń joqarǵı bólegindegi uslaǵıshtı tómen tartıp, dizimnen basqa qosımshanı tańlaw arqalı ámeldegisin almastıra aladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/get-to-know-the-ipads-new-split-view-feature-in-ios-9/| bet = Get to know the iPad's new 'split-view' feature in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170222021122/https://www.cnet.com/how-to/get-to-know-the-ipads-new-split-view-feature-in-ios-9/| arxivsáne = 2017-jıl 22-fevral | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2015-jıl 11-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. «Súwret ishinde súwret» (Picture in Picture) rejimi paydalanıwshılarǵa FaceTime qońırawların yamasa qollap-quwatlanatuǵın videolardı kishirek aynaǵa kishireytiwge hám iPad ta basqa wazıypalardı orınlaw waqtında olardı kóriwdi dawam ettiriwge múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-ios-9s-picture-in-picture-feature-with-youtube/| bet = How to use iOS 9's picture-in-picture feature with YouTube| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170225035309/https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-ios-9s-picture-in-picture-feature-with-youtube/| arxivsáne = 2017-jıl 25-fevral | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2016-jıl 14-yanvar | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Bólingen ekran (Split Screen) kóp wazıypalılıq funkciyası tek iPad Air 2, iPad mini 4, hám iPad Pro ushın qoljetimli, al Slide Over hám «Súwret ishinde súwret» funkciyaları iPad Air, iPad Air 2, iPad mini 2 hám onnan keyingi jańaları, hám iPad Pro ushın qoljetimli<ref>{{Web deregi | url = http://www.iphonehacks.com/2015/09/ipad-support-ios-9-split-view-slide-over-picture-in-picture.html| bet = Here are the iPads that will support iOS 9's Split View, Slide Over and Picture-in-Picture features| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220202425/http://www.iphonehacks.com/2015/09/ipad-support-ios-9-split-view-slide-over-picture-in-picture.html| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Pandey| at = Rajesh| sáne = 2015-jıl 15-sentyabr | jumıs = iPhoneHacks.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 19-dekabr }}</ref>. Banner xabarlandırıwları basılıp, basqa qosımshanıń ashılıwına sebep bolǵanda, ekrannıń joqarǵı shep múyeshine paydalanıwshını aldınǵı qosımshaǵa qaytaratuǵın artqa qaytıw tuymesi qosılǵan<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/15/08/09/how-to-use-the-new-back-button-in-ios-9| bet = How to use the new back button in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170406110541/http://appleinsider.com/articles/15/08/09/how-to-use-the-new-back-button-in-ios-9| arxivsáne = 2017-jıl 6-aprel | avtor = Oliver| at = Sam| sáne = 2015-jıl 9-avgust | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 6-aprel }}</ref>. iPhone da iOS 9 qosımsha almastırǵıshınıń kórinisin iOS 8 degi qatar kórinisten kartaǵa uqsas kóriniske ózgertti. === Night Shift === Night Shift (Túńgi rejim) – bul iOS 9.3 te usınılǵan displey rejimi. Bul rejim qurılma displeyiniń reńlerin jıllıraq etedi, bul [[Microsoft Windows]] hám Apple macOS kompyuterleri ushın belgili baǵdarlama bolǵan F.lux qa uqsaydı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/01/11/apple-ios-9-3-night-shift/| bet = Apple Introduces New 'Night Shift' Feature in iOS 9.3| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161028063833/http://www.macrumors.com/2016/01/11/apple-ios-9-3-night-shift/| arxivsáne = 2016-jıl 28-oktyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 11-yanvar | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/03/22/why-apples-night-shift-in-ios-93-will-help-you-get-a-better-nights-sleep| bet = Why Apple's Night Shift in iOS 9.3 will help you get a better night's sleep| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161225221935/http://appleinsider.com/articles/16/03/22/why-apples-night-shift-in-ios-93-will-help-you-get-a-better-nights-sleep| arxivsáne = 2016-jıl 25-dekabr | sáne = 2016-jıl 22-mart | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Iske qosılǵanda, ol funkciyanı qashan qosıw yamasa óshiriwdi belgilew ushın qurılmanıń saatı hám geografiyalıq ornalasıwın qollanadı. Zárúrlik boyınsha, paydalanıwshı qol menen keste ornata aladı yamasa ulıwma keste ornatpawı da múmkin. Qolaylı kiriw ushın Basqarıw Orayında jańa Night Shift almastırǵıshı bar. Night Shift parametrleri «Parametrler» (Settings) qosımshasında «Displey hám Jaqtılıq» (Display and Brightness) bóliminde jaylasqan, hám funkciyanı isletiw hám keste ornatıwdan tısqarı, paydalanıwshı displeydiń jılılıǵın da sazlay aladı<ref name="About Night Shift">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/how-to/use-ios-9-3-night-shift-mode/| bet = How to Use Night Shift Mode in iOS 9.3| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161120081201/http://www.macrumors.com/how-to/use-ios-9-3-night-shift-mode/| arxivsáne = 2016-jıl 20-noyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 14-yanvar | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. 2016-jıl mart ayında iOS 9.3 te usınılǵanına qaramastan, eki aydan keyin iOS 9.3.2 shıqqanǵa shekem Night Shift hám Tómen Energiya Jumsaw Rejimin bir waqıtta qollanıw múmkin emes edi<ref name="Night Shift and Low Power Mode">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/05/16/apple-releases-ios-9-3-2/| bet = Apple Releases iOS 9.3.2 With Support for Simultaneous Night Shift/Low Power Mode Usage| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161117213604/http://www.macrumors.com/2016/05/16/apple-releases-ios-9-3-2/| arxivsáne = 2016-jıl 17-noyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 16-may | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Night Shift tek Apple A7 yamasa onnan jańa chiplerde ushırasatuǵın 64 bitlik processordı talap etedi, bul [[iPhone 4s]], [[iPhone 5]], [[iPhone 5c]], iPad 2, iPad 3, iPad 4, birinshi áwlad iPad Mini, hám 5-áwlad [[iPod Touch]] sıyaqlı eskirek iOS qurılmalarınıń Night Shift rejimin almaytuǵının ańlatadı. === Ónimdarlıq === iOS 9 Metal API keńeytilgen qollanılıwı sebepli ónimdarlıq hám tezlik jaqsılanıwların óz ishine aladı. Metal [[iOS 8]] de usınılǵan edi hám burın tek oyın baǵdarlamashıları ushın sheklengen edi. iOS 9 da Metal dı qollanıw onıń kópshilik tiykarǵı paydalanıwshı interfeysi elementleri hám grafikasın basqarıwına múmkinshilik beriw ushın keńeytilgen<ref>{{Web deregi | url = http://www.ibtimes.co.uk/9-reasons-why-ios-9-will-make-your-old-iphone-feel-like-new-1519281| bet = 9 reasons why iOS 9 will make your old iPhone feel like new| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170420090946/http://www.ibtimes.co.uk/9-reasons-why-ios-9-will-make-your-old-iphone-feel-like-new-1519281| arxivsáne = 2017-jıl 20-aprel | avtor = McClelland| at = David| sáne = 2015-jıl 10-sentyabr | jumıs = [[International Business Times]]| baspaxana = [[IBT Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Belsendilik === Intellekt – iOS 9 dıń tiykarǵı imkaniyatlarınıń biri bolıp, ol jańadan birlestirilgen Siri hám Izlewden (burın Spotlight dep atalǵan), sonday-aq pútkil operaciyalıq sistemadaǵı «proaktivlikten» ibarat. iOS endi kontekstlik informaciyadan (mısalı, waqıt hám orın) kóbirek xabardar bolıp, paydalanıwshıǵa olardıń waqıtı hám kúsh-ǵayratın únemlew ushın aldın-ala kerek bolıwı múmkin nárselerdi proaktiv túrde usınadı. Teriw waqtında, Izlew funkciyası da Siri interfeysinde usınılǵanǵa uqsas, tez juwaplardı bir qaraǵanda kórinetuǵın, vidjetke uqsas formatta kórsetiw ushın jetilistirildi. Izlew ámeldegi hawa rayın, sport esapların, jańalıqlardı hám basqalardı kórsete aladı. Proaktiv usınısları bar Izlew ekranına xabarlandırıwlar aynasın tómen tartıw arqalı, Safari veb-brauzerinde izlew qatarı arqalı, yamasa tiykarǵı ekranda shepke qaray ısırıw arqalı kiriwge boladı<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2015/09/ios-9-thoroughly-reviewed/5/#h5| bet = iOS 9, thoroughly reviewed| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221000039/http://arstechnica.com/apple/2015/09/ios-9-thoroughly-reviewed/5/#h5| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2015-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Intellekt sonday-aq qosımshalarǵa da tarqaladı. Mısalı, Mail qosımshasında, eger xabar mazmunında tiyisli maǵlıwmatlar tabılsa, waqıyalar avtomatlı túrde Kalendarǵa qosılıwı múmkin, hám xabardı jazıw waqtında múmkin bolǵan qosımsha alıwshılar usınıs etiledi. Siri sonday-aq tiykarǵı tuymeni basıp turıw arqalı iske qosılǵanda, ekranda ne bar ekenligin biledi<ref>{{Web deregi | url = https://money.cnn.com/gallery/technology/2015/06/09/9-best-ios-9-features| bet = 9 things you'll love about iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160304201101/http://money.cnn.com/gallery/technology/2015/06/09/9-best-ios-9-features/| arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | avtor = Goldman| at = David| sáne = 2015-jıl 9-iyun | baspaxana = [[CNN]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Qáwipsizlik === iOS 9 bir neshe qáwipsizlik jaqsılanıwların usınadı. Ol standart retinde 6 tańbalı parol kodın (aldınǵı 4 cifrlı standarttan eki cifrǵa artıq) usınadı, sonday-aq eki faktorlı autentifikaciyanı qollap-quwatlaydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/apple-ibm-passcode-security-six-digits-event-september-9/| bet = Apple just relieved a big security headache for work iPhones| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160304111616/http://www.zdnet.com/article/apple-ibm-passcode-security-six-digits-event-september-9/| arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | avtor = Whittaker| at = Zack| sáne = 2015-jıl 10-sentyabr | jumıs = [[ZDNet]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://nakedsecurity.sophos.com/2015/06/10/ios-9-enhances-two-factor-authentication-introduces-6-digit-passcodes/| bet = iOS 9 enhances two factor authentication, introduces 6-digit passcodes| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161210013132/https://nakedsecurity.sophos.com/2015/06/10/ios-9-enhances-two-factor-authentication-introduces-6-digit-passcodes/| arxivsáne = 2016-jıl 10-dekabr | avtor = Munson| at = Lee| sáne = 2015-jıl 10-iyun | jumıs = Naked Security| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. 6 tańbalı parol kodları álleqayda qáwipsizirek boldı, sebebi 4 tańbalı parol kodları ushın tek 10 000 múmkin bolǵan kombinaciya bolsa, endi 1 million múmkin bolǵan parol kod kombinaciyası payda boldı. 2015-jıl sentyabrdegi iOS 9 dıń dáslepki relizi aldınǵı iOS versiyalarındaǵı qáwipsizlik mashqalasın dúzetti, onda «kemshilik AirDrop paydalanıwshısınıń diapazonındaǵı hár qanday adamǵa maqsetli qurılmaǵa zıyanlı baǵdarlama ornatıwǵa hám jábirleniwshi kiriwshi AirDrop faylın biykar etse de, eksployttiń islewi ushın iOS sazlawların ózgertiwge múmkinshilik beretuǵın edi»<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2015/09/16/airdrop-ios-vulnerability/| bet = One Great Reason To Update To iOS 9 – A Nasty Silent AirDrop Attack Is In Town| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170215221433/http://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2015/09/16/airdrop-ios-vulnerability/| arxivsáne = 2017-jıl 15-fevral | avtor = Fox-Brewster| at = Thomas| sáne = 2015-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apple-airdrop-flaw-leaves-users-vulnerable-to-exploit/| bet = Apple iOS 9 fixes serious AirDrop vulnerability| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221090252/https://www.cnet.com/news/apple-airdrop-flaw-leaves-users-vulnerable-to-exploit/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Osborne| at = Charlie| sáne = 2015-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Parametrler === iOS 9 daǵı «Parametrler» (Settings) qosımshası parametrler hám opciyalardı tabıwdı ańsatlastıratuǵın jańa izlew qatarın óz ishine aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2985017/ios/settings-in-ios-9-every-notable-change-you-need-to-know.html| bet = Settings in iOS 9: Every notable change you need to know| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161127171601/http://www.macworld.com/article/2985017/ios/settings-in-ios-9-every-notable-change-you-need-to-know.html| arxivsáne = 2016-jıl 27-noyabr | avtor = Ochs| at = Susie| sáne = 2015-jıl 21-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.iphonehacks.com/2015/10/how-to-search-settings-on-iphone-ipad-in-ios-9.html| bet = How to search Settings on iPhone or iPad in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171206201105/http://www.iphonehacks.com/2015/10/how-to-search-settings-on-iphone-ipad-in-ios-9.html| arxivsáne = 2017-jıl 6-dekabr | avtor = Obaizamomwan| at = Osas| sáne = 2015-jıl 7-oktyabr | jumıs = iPhoneHacks.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/9/18/9352327/new-ios-9-features-iphone-tips-tricks-guide| bet = The best iOS 9 features you don't know about yet| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170109180831/http://www.theverge.com/2015/9/18/9352327/new-ios-9-features-iphone-tips-tricks-guide| arxivsáne = 2017-jıl 9-yanvar | sáne = 2015-jıl 18-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref>. Paydalanıwshıda sonday-aq xabarlandırıwlardı olardıń qaysı qosımshadan kelgenine qaray toparlaw<ref name="Forbes 25">{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2015/09/19/apple-ios-9-secrets/| bet = Apple iOS 9 Has 25 Great Secret Features| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170415105224/https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2015/09/19/apple-ios-9-secrets/| arxivsáne = 2017-jıl 15-aprel | avtor = Kelly| at = Gordon| sáne = 2015-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/15/09/22/ios-9-tips-display-notification-center-alerts-individually-by-time| bet = iOS 9 tips: Free Notification Center alerts from app groupings| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170415200417/http://appleinsider.com/articles/15/09/22/ios-9-tips-display-notification-center-alerts-individually-by-time| arxivsáne = 2017-jıl 15-aprel | avtor = Edwards| at = Marty| sáne = 2015-jıl 22-sentyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-aprel }}</ref>, hám «Biykar etiw ushın silkiw» (Shake to Undo) funkciyasın qosıw yamasa óshiriw imkaniyatı bar<ref name="Redmond 45">{{Web deregi | url = http://www.redmondpie.com/the-hidden-ios-9-features-apple-didnt-tell-you-about/| bet = The 45 Hidden iOS 9 Features Apple Didn't Tell You About| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170415104427/http://www.redmondpie.com/the-hidden-ios-9-features-apple-didnt-tell-you-about/| arxivsáne = 2017-jıl 15-aprel | avtor = Ghani| at = Uzair| sáne = 2015-jıl 16-iyun | jumıs = Redmond Pie| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-aprel }}</ref>. === Basqa ózgerisler === iPad ta klaviaturada eki barmaq penen súyrew kursordı ádettegi trekpad sıyaqlı erkin jıljıtıp, kursordı jaylastırıwdı hám tekstti belgilewdi ańsatlastıradı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.co.uk/feature/ipad/everything-you-need-know-about-ios-9-on-ipad-3621941/| bet = Complete guide to iOS 9 Multitasking on the iPad| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170106151212/http://www.macworld.co.uk/feature/ipad/everything-you-need-know-about-ios-9-on-ipad-3621941/| arxivsáne = 2017-jıl 6-yanvar | avtor = Macro| at = Ashleigh| sáne = 2015-jıl 14-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Klaviaturadan trekpadqa ótiw funkciyası iPhone 6S hám 6S Plus telefonlarına da keńeytilgen, onda paydalanıwshılar trekpadtı isletiw ushın klaviaturanı 3D Touch (kúsh penen basıw) arqalı basa aladı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/15/10/11/how-to-use-ios-9s-keyboard-as-a-trackpad-with-3d-touch-on-iphone-6s-| bet = How to use iOS 9's keyboard as a trackpad with 3D Touch on iPhone 6s| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221090520/http://appleinsider.com/articles/15/10/11/how-to-use-ios-9s-keyboard-as-a-trackpad-with-3d-touch-on-iphone-6s-| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | sáne = 2015-jıl 11-oktyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Sonday-aq iPad ta kesiw, kóshiriw, qoyıw, biykar etiw hám qayta orınlaw funkciyaları ushın qısqa qatarlar paneli qosılǵan<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/how-use-shortcut-bar-ipad| bet = How to use the keyboard shortcut bar on iPad| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161207193111/http://www.imore.com/how-use-shortcut-bar-ipad| arxivsáne = 2016-jıl 7-dekabr | avtor = Filipowicz| at = Luke| sáne = 2016-jıl 28-mart | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>, hám papkalar iPhone daǵı 9 benen salıstırǵanda hár bette 16 qosımshanı 4x4 tártibinde kórsetedi<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/15/07/08/ipad-home-screen-folders-now-display-16-apps-per-page-in-apples-new-ios-9-beta-3| bet = Inside iOS 9: iPad home screen folders now display 16 apps per page| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170320052107/http://appleinsider.com/articles/15/07/08/ipad-home-screen-folders-now-display-16-apps-per-page-in-apples-new-ios-9-beta-3| arxivsáne = 2017-jıl 20-mart | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2015-jıl 8-iyul | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-mart }}</ref>, bul bir papkada barlıǵı 240 qosımshaǵa shekem bolıwına múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2015/07/08/new-folders-ios-9/| bet = iOS 9 lets you store 105 more apps per folder on the iPad| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171015150809/https://9to5mac.com/2015/07/08/new-folders-ios-9/| arxivsáne = 2017-jıl 15-oktyabr | avtor = Miller| at = Chance| sáne = 2015-jıl 8-iyul | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-oktyabr }}</ref>. iOS 9 Wi-Fi Assist funkciyasın usındı – bul (standart boyınsha qosılǵan) múmkinshilik Wi-Fi baylanısı turaqsız bolǵanda telefondı avtomatlı túrde mobil maǵlıwmatlarǵa almastıradı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2015/09/28/ios-9-wifi-assist/| bet = iOS 9's WiFi Assist is killing your data plan| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170105083132/https://www.engadget.com/2015/09/28/ios-9-wifi-assist/| arxivsáne = 2017-jıl 5-yanvar | avtor = Baldwin| at = Roberto| sáne = 2015-jıl 28-sentyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2015/09/28/ios-9-features-wi-fi-assist/| bet = There's a great new iOS 9 feature you might have to turn off right now| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161226093541/http://bgr.com/2015/09/28/ios-9-features-wi-fi-assist/| arxivsáne = 2016-jıl 26-dekabr | avtor = Smith| at = Chris| sáne = 2015-jıl 28-sentyabr | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2015/sep/30/ignore-the-haters-wi-fi-assist-is-ios-9| bet = Ignore the haters: Wi-Fi Assist is the best new feature in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161013111413/https://www.theguardian.com/technology/2015/sep/30/ignore-the-haters-wi-fi-assist-is-ios-9| arxivsáne = 2016-jıl 13-oktyabr | avtor = Hern| at = Alex| sáne = 2015-jıl 30-sentyabr | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Paydalanıwshıǵa ushıw informaciyası usınılǵan hár qanday waqıtta, paydalanıwshı sol ushıw ushın aldın-ala kóriwdi kóriw ushın siltemeni basa aladı<ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2015/09/17/ios-9-hidden-features/| bet = 12 hidden features in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170324160947/http://mashable.com/2015/09/17/ios-9-hidden-features/| arxivsáne = 2017-jıl 24-mart | avtor = Bell| at = Karissa| sáne = 2015-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/15/08/12/apple-brings-native-flight-tracking-support-to-ios-9-and-os-x-el-capitan| bet = Apple brings native flight tracking support to iOS 9 and OS X El Capitan| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170329211804/http://appleinsider.com/articles/15/08/12/apple-brings-native-flight-tracking-support-to-ios-9-and-os-x-el-capitan| arxivsáne = 2017-jıl 29-mart | sáne = 2015-jıl 12-avgust | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 10-iyun }}</ref>. == Qosımshalardıń ózgeshelikleri == === iBooks === iOS 9.3 hám keyingi versiyalarında Safari yamasa [[iTunes]] arqalı iBooks qosımshasına saqlanǵan PDF fayllar [[iCloud]] penen sinxronlastırılıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2016/01/11/ios-9-3-gallery-night-shift-new-3d-touch-features-notes-touch-id-more/| bet = iOS 9.3 Gallery & Feature List: Night Shift, New 3D Touch features, updated Health app, Notes Touch ID, more| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170128213424/https://9to5mac.com/2016/01/11/ios-9-3-gallery-night-shift-new-3d-touch-features-notes-touch-id-more/| arxivsáne = 2017-jıl 28-yanvar | avtor = Gurman| at = Mark| sáne = 2016-jıl 11-yanvar | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === iCloud === iOS 9 tiykarǵı ekranda iCloud Drive qosımshasın qosatuǵın parametrge iye. iCloud Drive paydalanıwshıǵa iCloud ta fayllar hám papkalardı saqlawǵa hám kórip shıǵıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2015/06/08/dedicated-icloud-drive-app/| bet = Dedicated iCloud Drive App Included Within Settings of iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170226131147/https://www.macrumors.com/2015/06/08/dedicated-icloud-drive-app/| arxivsáne = 2017-jıl 26-fevral | avtor = Broussard| at = Mitchel| sáne = 2015-jıl 8-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/6/9/8750365/icloud-drive-app-ios-9| bet = iOS 9 has a hidden iCloud Drive app| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161229171431/http://www.theverge.com/2015/6/9/8750365/icloud-drive-app-ios-9| arxivsáne = 2016-jıl 29-dekabr | avtor = Byford| at = Sam| sáne = 2015-jıl 9-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2015/06/08/icloud-drive-app/| bet = iCloud Drive gets its own app on iOS 9, but it's hidden by default| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161229171718/https://9to5mac.com/2015/06/08/icloud-drive-app/| arxivsáne = 2016-jıl 29-dekabr | avtor = Beasley| at = Mike| sáne = 2015-jıl 8-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-dekabr }}</ref>. === Densawlıq === iOS 8 de usınılǵan Health (Densawlıq) qosımshası iPhone da albomlıq (landshaft) rejimge iye boldı. Ol sonday-aq reproduktivlik densawlıq, ultrafiolet nurlanıwı, suwdı qabıl etiw hám háreketsiz jaǵday maǵlıwmatlarınıń túrlerin qollap-quwatlawdı qostı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/15/06/09/apples-expands-healthkit-in-ios-9-to-track-uv-exposure-water-intake-sexual-activity-ovulation| bet = Apple expands HealthKit in iOS 9 to track sexual activity, ovulation, UV exposure, water intake| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170209235235/http://appleinsider.com/articles/15/06/09/apples-expands-healthkit-in-ios-9-to-track-uv-exposure-water-intake-sexual-activity-ovulation| arxivsáne = 2017-jıl 9-fevral | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2015-jıl 9-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. iOS 9.3 te ol sonday-aq Apple Watch tan uyqı, shınıǵıw hám salmaqtı baqlap baradı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/21/ios-93-better-sleep-health-app-and-fingerprint-locking-for-notes| bet = iOS 9.3 now available with Night Shift mode to help you sleep| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170218234639/https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/21/ios-93-better-sleep-health-app-and-fingerprint-locking-for-notes| arxivsáne = 2017-jıl 18-fevral | avtor = Gibbs| at = Samuel| sáne = 2016-jıl 21-mart | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-fevral }}</ref>. === Xabarlar === Xabarlar endi paydalanıwshıǵa tekstti izlewge hám sol tekstti belgilewge (hám aylandırıwǵa) múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.foxnews.com/tech/2015/09/17/10-more-hidden-features-in-ios.html| bet = 10 more hidden features in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170327081731/http://www.foxnews.com/tech/2015/09/17/10-more-hidden-features-in-ios.html| arxivsáne = 2017-jıl 27-mart | avtor = Epstein| at = Zach| sáne = 2015-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Fox News]]| baspaxana = [[Fox Entertainment Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref>. === Kartalar === Apple Maps Baltimor, [[Berlin]], [[Chikago]], [[London]], [[Los-Andjeles]], [[Mexiko]], [[Nyu-York]], [[Parij]], Filadelfiya, [[San Francisco|San-Francisko]], [[Toronto]], hám Vashington (Kolumbiya Okrugi) ushın, sonday-aq «Qıtaydaǵı 300 den aslam orın» ushın jámiyetlik transport baǵdarların qollap-quwatlawdı qosadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2932429/ios/apple-maps-in-ios-9-adds-public-transit-local-business-search.html| bet = Apple Maps in iOS 9 adds public transit, local business search| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160817191150/http://www.macworld.com/article/2932429/ios/apple-maps-in-ios-9-adds-public-transit-local-business-search.html| arxivsáne = 2016-jıl 17-avgust | avtor = Tabini| at = Marco| sáne = 2015-jıl 8-iyun | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Maps qosımshası endi jaqsılanǵan orın maǵlıwmatlarına iye, sonıń ishinde paydalanıwshıǵa jaqın jerdegi dúkanlardı, restoranlardı hám ishimlik ishetuǵın orınlardı usınıs etetuǵın «Jaqın átirapta» (Nearby) funkciyası bar. Awqat usınatuǵın orınlar ushın paydalanıwshılar qanday túrdegi awqattı qáleytuǵının anıq kórsete aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2952647/ios/hands-on-with-maps-in-ios-9-introducing-public-transit-and-more-accurate-data.html| bet = Hands-on with Maps in iOS 9: Introducing public transit and more accurate data| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161010080659/http://www.macworld.com/article/2952647/ios/hands-on-with-maps-in-ios-9-introducing-public-transit-and-more-accurate-data.html| arxivsáne = 2016-jıl 10-oktyabr | avtor = McGarry| at = Caitlin| sáne = 2015-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2015/09/16/ios-9-apple-maps-transit-nearby/| bet = Inside iOS 9: Apple Maps Gains Transit Mode and Nearby Search| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161022065148/http://www.macrumors.com/2015/09/16/ios-9-apple-maps-transit-nearby/| arxivsáne = 2016-jıl 22-oktyabr | avtor = Rossignol| at = Joe| sáne = 2015-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Jańalıqlar === iOS 9 jańa Apple News qosımshasın (Newsstand qosımshasın almastırıwshı) óz ishine aladı, ol hár túrli dereklerden jańalıqlardı Flipboard sıyaqlı uqsas stilde jıynaydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/get-started-with-ios-9s-news-app/| bet = Get started with iOS 9's News app| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160812235332/http://www.cnet.com/how-to/get-started-with-ios-9s-news-app/| arxivsáne = 2016-jıl 12-avgust | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2015-jıl 11-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Qosımsha «tez júklenetuǵın hám maǵlıwmat beriwshi animaciyalarǵa hám tolıq qaplawshı súwretlerge iye mobil formatındaǵı maketke» iye. Qosımsha, News Safari veb-brauzerinen [[RSS]] lentaların qollap-quwatlaydı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2015/07/08/ios-9-beta-3-tidbits/| bet = iOS 9 Beta 3 Tidbits: 4x4 Folders on iPad, Screenshot and Selfie Folders, News App, and More| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161022174821/http://www.macrumors.com/2015/07/08/ios-9-beta-3-tidbits/| arxivsáne = 2016-jıl 22-oktyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2015-jıl 8-iyul | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Shıǵarılǵan waqıtta, News qosımshası tek [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika Qurama Shtatlarında]] qoljetimli boldı, biraq ol iOS 9.1 jańalanıwı menen Ullı Britaniya hám Avstraliyaǵa keńeytildi<ref name="Apple News in UK and Australia">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2015/10/21/apple-releases-ios-9-1/| bet = Apple Releases iOS 9.1 With New Emoji, Live Photos Improvements| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160912045820/http://www.macrumors.com/2015/10/21/apple-releases-ios-9-1/| arxivsáne = 2016-jıl 12-sentyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2015-jıl 21-oktyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. 2016-jıldıń mart ayında Apple News platformasın barlıq jańalıqlar agentliklerine, sonıń ishinde ǵárezsiz blogerlerge de ashtı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2016/03/16/apple-news-opens-up/| bet = Apple opens its iOS News app to all publishers| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160911000054/https://techcrunch.com/2016/03/16/apple-news-opens-up/| arxivsáne = 2016-jıl 11-sentyabr | avtor = Shu| at = Catherine| sáne = 2016-jıl 16-mart | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.vanityfair.com/news/2016/03/apple-news-opens-to-publishers| bet = Apple just opened its News app in a big way| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161018045330/http://www.vanityfair.com/news/2016/03/apple-news-opens-to-publishers| arxivsáne = 2016-jıl 18-oktyabr | avtor = Fox| at = Emily Jane| sáne = 2016-jıl 15-mart | jumıs = [[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Eskertpeler === Notes qosımshası iOS 9 da bir qatar jaqsılanıwlar aldı, sonıń ishinde dúziw sızıqlar ushın sızǵısh sıyaqlı hár túrli qurallar menen súwretler salıw imkaniyatı bar. Súwretler de qosılıwı múmkin, al veb-saytlarǵa hám Kartadaǵı orınlarǵa siltemeler esletpelerge qosılǵanda anaǵurlım belgili, vizual kóriniske iye boladı. iPad ta hám iPhone da albom rejiminde, Notes súwret salıw ushın hár túrli reń opciyalarına, sonday-aq óshirgishke iye. Belgilengen, markerlengen, sızıqshalı hám nomerlengen dizimlerdi qosqanda, keńeytilgen formatlaw opciyaları<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/15/06/12/inside-ios-9-apples-notes-app-is-greatly-enhanced-with-drawings-lists-pictures-links-more| bet = Inside iOS 9: Apple's Notes app is greatly enhanced with drawings, lists, pictures, links & more| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161116155337/http://appleinsider.com/articles/15/06/12/inside-ios-9-apples-notes-app-is-greatly-enhanced-with-drawings-lists-pictures-links-more/| arxivsáne = 2016-jıl 16-noyabr | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2015-jıl 12-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2947866/ios/meet-the-new-notes-ios-9s-feature-packed-evernote-rival.html| bet = Meet the new Notes, iOS 9's feature-packed Evernote rival| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170129041137/http://www.macworld.com/article/2947866/ios/meet-the-new-notes-ios-9s-feature-packed-evernote-rival.html| arxivsáne = 2017-jıl 29-yanvar | avtor = McGarry| at = Caitlin| sáne = 2015-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Qosımsha sonday-aq [[iCloud]] tı qollap-quwatlaydı hám papkalardı ańsat jaratıwǵa imkaniyat beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/products/apple-ios-9/review/| bet = Apple iOS 9 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170422034938/https://www.cnet.com/products/apple-ios-9/review/| arxivsáne = 2017-jıl 22-aprel | avtor = Ralph| at = Nate| sáne = 2015-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-aprel }}</ref>. iOS 9.3 te kirgizilgen qáwipsiz esletpeler funkciyası<ref name="1970 Bug Fix and new Notes app">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/03/21/apple-releases-ios-9-3/| bet = Apple Releases iOS 9.3 With Night Shift, New Quick Actions, App Improvements, '1970' Bug Fix and More| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161027173442/http://www.macrumors.com/2016/03/21/apple-releases-ios-9-3/| arxivsáne = 2016-jıl 27-oktyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 21-mart | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>, iOS paydalanıwshısına óz esletpelerin parol yamasa Touch ID menen qorǵawǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-secure-the-notes-app-on-ios-9-3/| bet = How to secure the Notes app on iOS 9.3| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220222811/https://www.cnet.com/how-to/how-to-secure-the-notes-app-on-ios-9-3/| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2016-jıl 21-mart | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 19-dekabr }}</ref>. === Fotosúwretler === iOS 9 daǵı Photos qosımshası fotosúwret kóriwshide jaqsılanǵan slayder sızıǵın, «Ekran kóshirmeleri» hám «Selfiler» albomların hám bir neshe fotosúwretti jekelep óshirmesten ańsat uslap turıw hám tańlaw imkaniyatın óz ishine aldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/ios-9-to-have-special-photo-albums-for-screenshots-and-selfies-10376996.html| bet = iOS 9 to have special photo albums for screenshots and selfies| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170216070122/http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/ios-9-to-have-special-photo-albums-for-screenshots-and-selfies-10376996.html| arxivsáne = 2017-jıl 16-fevral | avtor = Griffin| at = Andrew| sáne = 2015-jıl 9-iyul | jumıs = [[The Independent]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref>. Ol sonday-aq paydalanıwshıǵa jańa Jasırıw opciyası arqalı jasırın materialdı jasırıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://fieldguide.gizmodo.com/23-things-you-can-do-in-ios-9-that-you-couldnt-do-in-io-1731300214| bet = 23 Things You Can Do in iOS 9 That You Couldn't Do in iOS 8| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204044132/http://fieldguide.gizmodo.com/23-things-you-can-do-in-ios-9-that-you-couldnt-do-in-io-1731300214| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | avtor = Nield| at = David| sáne = 2015-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Gizmodo]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.igeeksblog.com/how-to-hide-multiple-photos-videos-on-iphone-or-ipad-in-ios-9/| bet = How to Hide Multiple Photos/Videos on iPhone or iPad in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170327080258/https://www.igeeksblog.com/how-to-hide-multiple-photos-videos-on-iphone-or-ipad-in-ios-9/| arxivsáne = 2017-jıl 27-mart | avtor = Padhiyar| at = Jignesh| jumıs = iGeeksBlog| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref>. Qosımsha sonday-aq paydalanıwshıǵa video oynatılıp atırǵanda úlkeytiw ushın shımshıp úlkeytuwge múmkinshilik beredi. === Safari === iOS 9 shıǵarılıwı menen Safari veb-brauzeri úshinshi tárep kontentin bloklawshı qosımshalarǵa ruqsat beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2984483/ios/hands-on-with-content-blocking-safari-extensions-in-ios-9.html| bet = Hands-on with content blocking Safari extensions in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222190647/http://www.macworld.com/article/2984483/ios/hands-on-with-content-blocking-safari-extensions-in-ios-9.html| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Fleishman| at = Glenn| sáne = 2015-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/2986298/ios/how-to-enable-safari-ad-blockers-in-ios-9.html| bet = How to enable Safari ad-blockers in iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221091117/http://www.macworld.com/article/2986298/ios/how-to-enable-safari-ad-blockers-in-ios-9.html| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Raymundo| at = Oscar| sáne = 2015-jıl 28-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Safari sonday-aq paydalanıwshılarǵa Oqıw rejiminiń kórinisin hárip hám fon reńi opciyaları menen sazlawǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/customize-the-appearance-of-safaris-reader-mode-on-ios-9/| bet = Customize the appearance of Safari's Reader mode on iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170415104115/https://www.cnet.com/how-to/customize-the-appearance-of-safaris-reader-mode-on-ios-9/| arxivsáne = 2017-jıl 15-aprel | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2015-jıl 3-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-aprel }}</ref>. iOS 9 shıǵarılǵannan bir neshe kún ótkennen soń, reklamanı bloklawshı programmalıq támiynat [[App Store]] da birinshi orınlarǵa shıqtı, Peace qosımshasınıń baǵdarlamashısı Marko Armenttiń aytıwınsha, «veb-reklama hám minez-qulıqtı baqlaw qadaǵalawdan shıǵıp ketti. Olar qabıl etilmeytuǵın dárejede qorqınıshlı, hawlıqtırǵısh, biyzar etetuǵın hám qáwipsiz emes, hám olar qáwipli tezlik penen jamanlasıp baratır»<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/ad-blockers-top-apple-charts-as-ios-9-debuts/| bet = Ad blockers top Apple charts as iOS 9 debuts| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160906053530/http://www.cnet.com/news/ad-blockers-top-apple-charts-as-ios-9-debuts/| arxivsáne = 2016-jıl 6-sentyabr | avtor = Whitney| at = Lance| sáne = 2015-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/ad-blockers-help-some-and-hurt-others-top-apple-ios-app-pulled-for-being-too-blunt/| bet = Ad blockers help some and hurt others: Top Apple iOS app pulled for being too blunt| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160807184900/http://www.zdnet.com/article/ad-blockers-help-some-and-hurt-others-top-apple-ios-app-pulled-for-being-too-blunt/| arxivsáne = 2016-jıl 7-avgust | avtor = Miller| at = Matthew| sáne = 2015-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[ZDNet]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Watch === Apple Watch qosımshası tek Watch dep ózgertildi. === Shıjlan === Passbook qosımshası iOS 9 da Wallet (shıjlan) dep ózgertildi hám dúkannıń sadıqlıq kartaları, sıylıq kartaları, Discover kredit/debet kartaları hám Ullı Britaniyada [[Apple Pay]] ushın qollap-quwatlaw sıyaqlı kóplegen jańa ózgerislerdi óz ishine aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.techradar.com/news/phone-and-communications/mobile-phones/ios-9-wallet-using-the-shortcut-loyalty-cards-and-more-1305062| bet = iOS 9 Wallet: Using the shortcut, loyalty cards and more| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161127153807/http://www.techradar.com/news/phone-and-communications/mobile-phones/ios-9-wallet-using-the-shortcut-loyalty-cards-and-more-1305062| arxivsáne = 2016-jıl 27-noyabr | avtor = Bookwalter| at = J.R.| sáne = 2015-jıl 24-sentyabr | jumıs = [[TechRadar]]| baspaxana = [[Future plc]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Wallet qosımshasına sonday-aq qulplanǵan ekrannan da kiriwge boladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-access-your-wallet-from-the-lock-screen-on-ios-9/| bet = How to access your Wallet from the lock screen on iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160816080448/http://www.cnet.com/how-to/how-to-access-your-wallet-from-the-lock-screen-on-ios-9/| arxivsáne = 2016-jıl 16-avgust | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2015-jıl 20-iyul | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. == Baǵdarlamashı API ları == iOS 9.3 te «Muzıka API» baǵdarlamashılarǵa qosımshalardı [[Apple Music]] aǵımlı xızmetine integraciyalawǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2016/04/28/apple-music-new-api-ios-9-3/| bet = Apple Promotes New Apple Music API Introduced in iOS 9.3| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170321093736/https://www.macrumors.com/2016/04/28/apple-music-new-api-ios-9-3/| arxivsáne = 2017-jıl 21-mart | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 28-aprel | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-iyun }}</ref>. == Qabıl etiliwi == iOS 9 kóbinese unamlı pikirler aldı. The Verge xızmetkeri Den Seyfert Proactivity hám Siri daǵı jaqsılanıwlardı maqtap, xabarlandırıwlar ashılatuǵın menyusinde paydalanıwshıǵa kerek bolǵan kópshilik, hátte barlıq informaciyanıń bar ekenligin atap ótti. Ol Google dıń Google Now hám Microsoft tıń Cortana jeke járdemshilerine uqsas xızmetlerdi, geyde nátiyjelerge erisiwdiń «jaqsıraq hám hár túrli usılları» menen usınıs etetuǵının kórsetse de, iOS taǵı jaqsılanıwlar «keleshekte bunnan da kóp imkaniyatlar ushın tiykar jaratadı» dep atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/9/16/9336351/apple-ios-9-review-iphone-release| bet = Apple iOS 9 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170110075530/http://www.theverge.com/2015/9/16/9336351/apple-ios-9-review-iphone-release| arxivsáne = 2017-jıl 10-yanvar | avtor = Seifert| at = Dan| sáne = 2015-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Engadget xızmetkeri Kris Velasko «kishi, oylastırılǵan» dizayn ózgerislerin unattı, biraq iPad ushın jańa kóp wazıypalılıq funkciyalarına, atap aytqanda Bólingen Ekrandı «ájayıp kishkene funkciya» dep atap, qattı tásirlendi. Degen menen, ol Apple News taǵı jaqsı kórinisli maqalalardıń az sanın sınǵa alıp, «siz ayırım maqalalardıń qalay isleniwinde ayırmashılıqtı bayqaysız – kópshiligi tek ǵana ústinde basılımnıń logotipi bar aq fondaǵı formatlanǵan tekst» dep jazdı hám sonday-aq, Apple Maps ta shıǵarılǵan waqıtta jámiyetlik transport baǵdarların qollap-quwatlaytuǵın orınlardıń sheklengen sanın atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2015/09/22/ios-9-review/| bet = iOS 9 review: Making the basics work even better| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161027185055/https://www.engadget.com/2015/09/22/ios-9-review/| arxivsáne = 2016-jıl 27-oktyabr | avtor = Velazco| at = Chris| sáne = 2015-jıl 22-sentyabr | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. TechRadar xızmetkeri Mett Svider Siri hám Proactivity dizimleri «bekkem» ekenligin jazdı hám xabarlandırıwlardıń qosımsha boyınsha emes, xronologiyalıq tártipte sortlanıwın unattı<ref>{{Web deregi | url = http://www.techradar.com/reviews/pc-mac/software/operating-systems/ios-9-1300933/review| bet = iOS 9 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221091003/http://www.techradar.com/reviews/pc-mac/software/operating-systems/ios-9-1300933/review| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Swider| at = Matt| sáne = 2015-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[TechRadar]]| baspaxana = [[Future plc]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. The Guardian xızmetkeri Semyuel Gibbs Notes taǵı súwret salıw hám fotosúwret kirgiziw, Telefon arqalı elektron xatlardaǵı belgisiz nomerlerdi anıqlaw hám naushniklerdi qosqanda Siri diń Music qosımshasın avtomat túrde iske túsiriwi sıyaqlı ornatılǵan qosımshalardaǵı ózgerislerdi joqarı bahaladı. Ol sonday-aq klaviaturadaǵı jańalanıwlardı maqtap, onı «paydalanıw ushın ádewir ańsat» dep atadı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2015/sep/15/apple-ios-9-review-iphone-ipad-software-better-battery-life-multitasking-siri| bet = iOS 9 review: an upgrade to jump for, or skip?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161024231613/https://www.theguardian.com/technology/2015/sep/15/apple-ios-9-review-iphone-ipad-software-better-battery-life-multitasking-siri| arxivsáne = 2016-jıl 24-oktyabr | avtor = Gibbs| at = Samuel| sáne = 2015-jıl 15-sentyabr | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Apple iOS 9 benen [[iPhone 4s]] ti ástenletiwi múmkin degen ayıplawlar boyınsha sud isine ushıradı<ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2015/12/31/iphone-4s-ios-9-lawsuit/#eXy9FfemJPqJ| bet = Apple faces $5 million lawsuit over allegedly slowing the iPhone 4S with iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160621002805/http://mashable.com/2015/12/31/iphone-4s-ios-9-lawsuit/#eXy9FfemJPqJ| arxivsáne = 2016-jıl 21-iyun | avtor = Wong| at = Raymond| sáne = 2015-jıl 31-dekabr | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/15/12/29/lawsuit-seeks-more-than-5m-from-apple-for-allegedly-slowing-older-iphones-with-ios-9-upgrade| bet = Lawsuit seeks more than $5M from Apple for slowing older iPhones with iOS 9 upgrade| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161213202538/http://appleinsider.com/articles/15/12/29/lawsuit-seeks-more-than-5m-from-apple-for-allegedly-slowing-older-iphones-with-ios-9-upgrade| arxivsáne = 2016-jıl 13-dekabr | avtor = Campbell| at = Mikey| sáne = 2015-jıl 29-dekabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>.[jańalaw kerek] On September 21, 2015, Apple announced that iOS 9 had been installed on more than 50% of "active" iOS devices, as measured by the [[App Store]]. According to Apple, this was "the fastest adoption rate ever for a new operating system"<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2015/09/apple-ios-9-on-more-than-half-of-all-devices-fastest-adoption-rate-ever/| bet = Apple: iOS 9 on more than half of all devices, fastest adoption rate ever| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170107035326/http://arstechnica.com/apple/2015/09/apple-ios-9-on-more-than-half-of-all-devices-fastest-adoption-rate-ever/| arxivsáne = 2017-jıl 7-yanvar | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2015-jıl 21-sentyabr | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/news/apple-touts-ios-9-adoption-rate-of-more-than-50/| bet = Apple: Latest iPhone, iPad software surpasses 50 percent adoption| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221093346/https://www.cnet.com/news/apple-touts-ios-9-adoption-rate-of-more-than-50/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Whitney| at = Lance| sáne = 2015-jıl 21-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. == Máseleler == === «53-qáte» qurılmanı islemey qaldırıw máselesi === 2016-jıldıń fevral ayında xabar tarqatıwshı agentlikler, úshinshi tárep tárepinen ońlanǵan komponentleri (ásirese Touch ID barmaq izin tanıp biliw sensorı) bar belgili bir qurılmada iOS 9-ǵa jańalanǵan paydalanıwshılardıń telefonları paydalanıwǵa jaramsız bolıp qalǵanın xabarladı. «53-qáte» dep atalǵan bul másele<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/jaymcgregor/2016/02/05/iphone-6-killing-error-53-highlights-big-ios-9-problem| bet = iPhone 6 Killing 'Error 53' Highlights Big iOS 9 Problem| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222085520/http://www.forbes.com/sites/jaymcgregor/2016/02/05/iphone-6-killing-error-53-highlights-big-ios-9-problem/| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = McGregor| at = Jay| sáne = 2016-jıl 5-fevral | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/money/2016/feb/05/error-53-apple-iphone-software-update-handset-worthless-third-party-repair| bet = 'Error 53' fury mounts as Apple software update threatens to kill your iPhone 6| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222040915/https://www.theguardian.com/money/2016/feb/05/error-53-apple-iphone-software-update-handset-worthless-third-party-repair| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Brignall| at = Miles| sáne = 2016-jıl 5-fevral | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>, iFixIt kompaniyasınıń aytıwınsha, tek [[IPhone 6|iPhone 6 hám 6 Plus]] qurılmalarına tiyisli edi<ref>{{Web deregi | url = http://ifixit.org/blog/7889/whats-up-with-error-53/| bet = What's Up With Error 53?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161122143259/http://ifixit.org/blog/7889/whats-up-with-error-53/| arxivsáne = 2016-jıl 22-noyabr | avtor = Wiens| at = Kyle| sáne = 2016-jıl 5-fevral | jumıs = [[iFixIt]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Apple bılay dep málimledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2016/02/05/apple-iphone-error-53/| bet = Apple says the iPhone-breaking Error 53 is a security measure| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161022180457/https://www.engadget.com/2016/02/05/apple-iphone-error-53/| arxivsáne = 2016-jıl 22-oktyabr | avtor = Velazco| at = Chris| sáne = 2016-jıl 5-fevral | jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>:<blockquote> «Biz barmaq izi maǵlıwmatların Touch ID sensorı menen birgelki juplasqan qáwipsiz qorshaw arqalı qorǵaymız. iPhone Apple tárepinen wákil xızmet kórsetiwshi yamasa Apple usaqlap satıw dúkanı tárepinen Touch ID sensorına tásir etetuǵın ózgerisler ushın xızmet kórsetilgende, juplaw qayta tastıyıqlanadı. ... Bul tekseriw qurılma hám Touch ID menen baylanıslı iOS funkciyalarınıń qáwipsiz qalıwın támiyinleydi. Bul birgelki juplasıwsız, zıyankes Touch ID sensorı almastırılıp, qáwipsiz qorshawǵa kiriw múmkinshiligin alıwı múmkin. iOS juplasıwdıń ámelge aspaǵanın anıqlaǵanda, qurılmanıń qáwipsiz qalıwı ushın [[Apple Pay]] kirgizilgen Touch ID óshirip qoyıladı.» </blockquote>Apple máseleni sheshiw ushın fevral ayınıń aqırında iOS 9.2.1 diń jańa versiyasın shıǵardı<ref name="9.2.1 error 53 fixed">{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2016/02/18/apple-apologizes-and-updates-ios-to-restore-iphones-disabled-by-error-53/| bet = Apple Apologizes And Updates iOS To Restore iPhones Disabled By Error 53| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161223144111/https://techcrunch.com/2016/02/18/apple-apologizes-and-updates-ios-to-restore-iphones-disabled-by-error-53/| arxivsáne = 2016-jıl 23-dekabr | avtor = Panzarino| at = Matthew| sáne = 2016-jıl 28-fevral | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === Sáneni qayta júklew máselesi === 2016-jıl fevral ayında 64 bitlik qurılmalardı jaramsız awhalǵa keltiriwi múmkin bolǵan qáte tabıldı. Sáneni 1970-jıl 1-yanvarǵa ornatıw arqalı payda bolatuǵın bul qáte, batareya tawsılǵansha yamasa waqıt sazlawı 1-yanvardan ótkenshe qurılmanıń qayta júkleniw procesinde turıp qalıwına sebep bolatuǵın edi. Uqsas qáte 32 bitlik qurılmalarǵa da tiyisli, onda batareya 0% zaryadtı kórsetetuǵın edi hám Wi-Fi óshiriledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/12/setting-the-date-to-1-january-1970-will-brick-your-iphone-ipad-or-ipod-touch| bet = Setting the date to 1 January 1970 will brick your iPhone, iPad or iPod touch| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221152315/https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/12/setting-the-date-to-1-january-1970-will-brick-your-iphone-ipad-or-ipod-touch| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Gibbs| at = Samuel| sáne = 2016-jıl 12-fevral | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. 2016-jıl 21-martta shıǵarılǵan iOS 9.3 bul máseleni sheshti. === 9.7 dyuymlik iPad Pro qátesi === 2016-jıl may ayında Apple iOS 9.3.2 ni shıǵardı. Jańalawdan keyin onıń ayırım 9.7 dyuymlik iPad Pro lardı «<nowiki/>[[iTunes]] ke jalǵań» xabarı hám iTunes te planshetti qayta tiklew múmkin emesligi tuwralı «Error 56» xabarı menen toqtatıp taslaǵanı haqqında xabarlar payda boldı<ref name="9.7-inch iPad Pro bricked">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/05/16/ios-9-3-2-bricking-some-9-7-ipad-pros/| bet = iOS 9.3.2 Bricking Some 9.7-inch iPad Pro Devices With 'Error 56' Message [Updated]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221090713/http://www.macrumors.com/2016/05/16/ios-9-3-2-bricking-some-9-7-ipad-pros/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 16-may | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2016/06/apple-pulls-ios-9-3-2-update-for-9-7-inch-ipad-pro-after-reports-of-bricking/| bet = After bricking saga, Apple re-posts iOS 9.3.2 update for 9.7-inch iPad Pro [Updated]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221000357/http://arstechnica.com/apple/2016/06/apple-pulls-ios-9-3-2-update-for-9-7-inch-ipad-pro-after-reports-of-bricking/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2016-jıl 2-iyun | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Apple 2016-jıl iyun ayında versiyanıń qayta shıǵarılıwı máseleni sheshkenshe, 9.7 dyuymlik iPad Pro ushın 9.3.2 jańalanıwın waqıtsha toqtattı<ref name="Bricking issue fixed">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/06/02/apple-releases-ios-9-3-2-for-9-7-ipad-pro/| bet = Apple Releases Updated Version of iOS 9.3.2 for 9.7-Inch iPad Pro| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161120001734/http://www.macrumors.com/2016/06/02/apple-releases-ios-9-3-2-for-9-7-ipad-pro/| arxivsáne = 2016-jıl 20-noyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 2-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. === iBooks toqtap qalıwı === 2016-jıl iyul ayında iOS 9.3.3 tiń shıǵarılıwınan keyin iBooks dúkanınıń isten shıqqanı haqqında xabarlar payda boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2016/07/22/apple-ios-9-3-3-ibooks-ipads/| bet = Apple iOS 9.3.3 Has A Nasty Surprise| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222121510/http://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2016/07/22/apple-ios-9-3-3-ibooks-ipads/| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Kelly| at = Gordon| sáne = 2016-jıl 22-iyul | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. Degen menen, Apple avgust ayında waqıttıń sáykes keliwi ekenin hám iBooks qosımshasınıń toqtap qalıwı programmalıq támiynat jańalanıwı emes, al server máselesiniń nátiyjesi ekenin túsindirdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2016/08/01/apple-ios-9-3-3-server-problems/| bet = Apple Confirms Problem Around iOS 9.3.3| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161107175202/http://www.forbes.com/sites/gordonkelly/2016/08/01/apple-ios-9-3-3-server-problems/| arxivsáne = 2016-jıl 7-noyabr | avtor = Kelly| at = Gordon| sáne = 2016-jıl 1-avgust | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. === Shpionlıq programma hújimi === 2016-jıl avgust ayında iOS 9.3.5 shıǵarılıwı úsh kritikalıq qáwipsizlik kemshiligin dúzetti. Bul kemshilikler jasırın túrde djeylbreykti (operaciyalıq sistema sheklewlerin alıp taslawdı) isletip, «Pegasus» dep atalatuǵın shpionlıq programmanı zıyanlı túrde ornatıw ushın paydalanılıwı múmkin edi. Pegasus tekst xabarların, elektron pochtalardı uslap alıp oqıwı, qońırawlardı baqlawı, telefonnıń ornalasıwın anıqlawı, mikrofondı aktivlestiriwi hám iMessage, [[Gmail]], Viber, [[Facebook]], [[WhatsApp]], [[Telegram]] hám [[Skype]] sıyaqlı (biraq olar menen sheklenbegen) qosımshalardan informaciya jıynay aladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2016/08/25/everything-we-know-about-nso-group-the-professional-spies-who-hacked-iphones-with-a-single-text/| bet = Everything We Know About NSO Group: The Professional Spies Who Hacked iPhones With A Single Text| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170110135726/http://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2016/08/25/everything-we-know-about-nso-group-the-professional-spies-who-hacked-iphones-with-a-single-text/| arxivsáne = 2017-jıl 10-yanvar | avtor = Fox-Brewster| at = Thomas| sáne = 2016-jıl 25-avgust | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. Kemshiliklerdiń tabılıwı 9.3.5 jańalanıwı shıǵarılıwınan 10 kún aldın bolǵan. [[Birlesken Arab Ámirlikleri|Arab]] adam huqıqları qorǵawshısı Axmed Mansur gúmanlı siltemesi bar gúmanlı tekst xabarın aldı hám onı Citizen Lab qa jiberdi. Lookout penen birgelikte alıp barılǵan tergew, eger Mansur siltemeni bassa, onıń telefonı djeylbreyk etilip, oǵan shpionlıq programma ornatılatuǵının anıqladı. Citizen Lab bul hújimdi «nızamlı uslap alıw» ushın Pegasus tı húkimetlerge satatuǵın NSO Group dep atalatuǵın Izrail baqlaw kompaniyası menen baylanıstırdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.vice.com/en/article/government-hackers-iphone-hacking-jailbreak-nso-group/| bet = Government Hackers Caught Using Unprecedented iPhone Spy Tool| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200903100656/https://www.vice.com/en_us/article/3da5qj/government-hackers-iphone-hacking-jailbreak-nso-group| arxivsáne = 2020-jıl 3-sentyabr | avtor = Franceschi-Bicchierai| at = Lorenzo| sáne = 2016-jıl 25-avgust | til = en-US| jumıs = Vice| qaralǵan sáne = 2019-jıl 4-iyun }}</ref>. Máseleniń qanshelli keń tarqalǵanı haqqında Lookout óz blogında bılay dep túsindirdi: «Biz bul shpionlıq programmanıń kod ishindegi ayırım kórsetkishlerge tiykarlanıp, ádewir waqıt dawamında erkin aylanısta bolǵanına isenemiz» hám kodtıń «<nowiki/>[[iOS 7]] ge shekemgi mánisleri bar yadrolıq kartalaw kestesiniń» belgilerin kórsetetuǵının atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://blog.lookout.com/blog/2016/08/25/trident-pegasus/| bet = Sophisticated, persistent mobile attack against high-value targets on iOS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161217041121/https://blog.lookout.com/blog/2016/08/25/trident-pegasus/| arxivsáne = 2016-jıl 17-dekabr | sáne = 2016-jıl 25-avgust | jumıs = Lookout| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. Shpionlıq programma haqqındaǵı jańalıqlar ǵalaba xabar qurallarında áhmiyetli dárejede itibarǵa alındı<ref>{{Web deregi | url = https://www.nytimes.com/2016/08/26/technology/apple-software-vulnerability-ios-patch.html| bet = IPhone Users Urged to Update Software After Security Flaws Are Found| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220110442/http://www.nytimes.com/2016/08/26/technology/apple-software-vulnerability-ios-patch.html| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Perlroth| at = Nicole| sáne = 2016-jıl 25-avgust | jumıs = [[The New York Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.businessinsider.com/pegasus-nso-group-iphone-2016-8| bet = Inside 'Pegasus,' the impossible-to-detect software that hacks your iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221162145/http://www.businessinsider.com/pegasus-nso-group-iphone-2016-8| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Szoldra| at = Paul| sáne = 2016-jıl 26-avgust | jumıs = [[Business Insider]]| baspaxana = [[Axel Springer SE]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2016/digital/news/iphone-hack-pegasus-malware-security-ios-update-1201845700/| bet = This App Can Tell if an iPhone Was Hacked With Latest Pegasus Spy Malware| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221162858/http://variety.com/2016/digital/news/iphone-hack-pegasus-malware-security-ios-update-1201845700/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Roettgers| at = Janko| sáne = 2016-jıl 26-avgust | jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.wired.com/2016/08/hacking-group-selling-ios-vulnerabilities-state-actors/| bet = A Hacking Group Is Selling iPhone Spyware to Governments| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221163133/https://www.wired.com/2016/08/hacking-group-selling-ios-vulnerabilities-state-actors/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Newman| at = Lily Hay| sáne = 2016-jıl 25-avgust | jumıs = [[Wired (website)|Wired]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.usatoday.com/story/tech/2016/08/25/apple-issues-security-update-prevent-iphone-spyware/89347242/| bet = Apple issues security update to prevent iPhone spyware| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160830100432/http://www.usatoday.com/story/tech/2016/08/25/apple-issues-security-update-prevent-iphone-spyware/89347242/| arxivsáne = 2016-jıl 30-avgust | avtor = Swartz| at = Jon| sáne = 2016-jıl 26-avgust | jumıs = [[USA Today]]| baspaxana = [[Gannett Company]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>, atap aytqanda, onıń burın bolmaǵan «eń quramalı» smartfon hújimi dep atalıwı<ref>{{Web deregi | url = http://www.huffingtonpost.co.uk/entry/what-is-the-pegasus-iphone-spyware-and-why-was-it-so-dangerous_uk_57c0043fe4b0ba22a4d3f930| bet = What Is The "Pegasus" iPhone Spyware And Why Was It So Dangerous?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221232824/http://www.huffingtonpost.co.uk/entry/what-is-the-pegasus-iphone-spyware-and-why-was-it-so-dangerous_uk_57c0043fe4b0ba22a4d3f930| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Tamblyn| at = Thomas| sáne = 2016-jıl 26-avgust | jumıs = [[The Huffington Post]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.ibtimes.co.in/meet-pegasus-most-sophisticated-spyware-that-hacks-iphones-how-serious-was-it-691467| bet = Meet Pegasus, the most-sophisticated spyware that hacks iPhones: How serious was it?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221162549/http://www.ibtimes.co.in/meet-pegasus-most-sophisticated-spyware-that-hacks-iphones-how-serious-was-it-691467| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Khan| at = Sami| sáne = 2016-jıl 27-avgust | jumıs = [[International Business Times]]| baspaxana = [[IBT Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref> hám iPhone tariyxında birinshi ret aralıqtan djeylbreyk eksploytiniń anıqlanıwı sebepli boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2016/8/25/12646656/iphone-vulnerability-ios-patch-remote-jailbreak| bet = A serious attack on the iPhone was just seen in use for the first time| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161116145320/http://www.theverge.com/2016/8/25/12646656/iphone-vulnerability-ios-patch-remote-jailbreak| arxivsáne = 2016-jıl 16-noyabr | avtor = Brandom| at = Russell| sáne = 2016-jıl 25-avgust | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. === «Broadpwn» Wi-Fi kemshiligi === 2017-jıl iyul ayında 1 milliard iOS hám Android qurılmalarına tásir etetuǵın kritikalıq Wi-Fi qáwipsizlik kemshiligi haqqında informaciya járiyalandı. «Broadpwn» dep atalǵan bul másele hújimshige jaqın aradaǵı hálsiz qurılmalardı aralıqtan basqarıwǵa hám tásirlengen qurılmalardı «jalǵan kiriw noqatlarına» aylandırıwǵa imkaniyat beredi, bul bolsa infekciyanıń basqa jaqın aralıqtaǵı qurılmalarǵa jáne de tarqalıwına alıp keledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.wired.com/story/broadpwn-wi-fi-vulnerability-ios-android/| bet = How a bug in an obscure chip exposed a billion smartphones to hackers| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170918234540/https://www.wired.com/story/broadpwn-wi-fi-vulnerability-ios-android| arxivsáne = 2017-jıl 18-sentyabr | avtor = Greenberg| at = Andy| sáne = 2017-jıl 27-iyul | jumıs = [[Wired (website)|Wired]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-oktyabr }}</ref>. Apple bul másele boyınsha qáwipsizlik jamawın iOS 10.3.3 jańalanıwınıń bir bólegi sıpatında shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/17/07/20/apples-ios-1033-update-protects-against-broadpwn-wi-fi-exploit| bet = Apple's iOS 10.3.3 update protects against 'Broadpwn' Wi-Fi exploit| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171013013705/http://appleinsider.com/articles/17/07/20/apples-ios-1033-update-protects-against-broadpwn-wi-fi-exploit| arxivsáne = 2017-jıl 13-oktyabr | avtor = Fingas| at = Roger| sáne = 2017-jıl 20-iyul | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-oktyabr }}</ref>, biraq iOS 9 da islep turǵan eski qurılmalar, sonıń ishinde iPad 2, 3-áwlad iPad, [[iPhone 4s]], birinshi áwlad iPad Mini hám 5-áwlad [[iPod Touch]] jańalawsız qaldı, bul iPad 2, 3-áwlad iPad hám birinshi áwlad iPad Mini diń mekteplerdegi qáwipsizligine baylanıslı qáweterlerdi payda etti<ref>{{Web deregi | url = https://www.sirius.co.nz/thousands-of-ipad-2-tablets-are-ticking-timebombs/| bet = Thousands of iPad 2 tablets in schools just became ticking timebombs| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190119182158/https://www.sirius.co.nz/thousands-of-ipad-2-tablets-are-ticking-timebombs/| arxivsáne = 2019-jıl 19-yanvar | avtor = Walters| at = Andrew| sáne = 2017-jıl 1-avgust | baspaxana = Sirius Information Services [New Zealand]}}</ref>. === iPhone 4s sud isi === 2015-jıl 22-dekabrde Apple iPhone 4s ti iOS 9 jańalanıwı menen isten shıǵarǵanı ushın toparlıq shaǵım menen júzlesti, ayırım adamlar hátte iOS 9 olardıń qurılmaların jaramsız awhalǵa keltirgenin ayttı<ref>{{Web deregi | url = https://www.techtimes.com/articles/120915/20160103/apple-facing-lawsuit-for-allegedly-forcing-people-to-buy-newer-models-by-slowing-down-iphone-4s-with-ios-9.htm| bet = Apple Facing Lawsuit For Allegedly Forcing People To Buy Newer Models By Slowing Down iPhone 4s with iOS 9| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201108114627/http://www.techtimes.com/articles/120915/20160103/apple-facing-lawsuit-for-allegedly-forcing-people-to-buy-newer-models-by-slowing-down-iphone-4s-with-ios-9.htm| arxivsáne = 2020-jıl 8-noyabr | jumıs = TechTimes| qaralǵan sáne = 2020-jıl 14-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cultofmac.com/404282/5-million-lawsuit-asks-did-ios-9-cripple-iphone-4s-devices/| bet = $5 million lawsuit asks: Did iOS 9 cripple iPhone 4s devices?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201108142001/https://www.cultofmac.com/404282/5-million-lawsuit-asks-did-ios-9-cripple-iphone-4s-devices/| arxivsáne = 2020-jıl 8-noyabr | sáne = 2015-jıl 30-dekabr | jumıs = Cult Of Mac| qaralǵan sáne = 2020-jıl 14-aprel }}</ref>. 4s tek 512MB [[Operativ yad|operativ yadqa]] (RAM) iye edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.gsmarena.com/apple_iphone_4s-4212.php| bet = Apple iPhone 4S| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200329215441/https://www.gsmarena.com/apple_iphone_4s-4212.php| arxivsáne = 2020-jıl 29-mart | sáne = 2020-jıl 14-aprel | jumıs = GSMArena| qaralǵan sáne = 2020-jıl 14-aprel }}</ref>, sonlıqtan ol iOS 9 jańalanıwın kótere almadı. 2022-jılı kelisimge erisildi, soǵan muwapıq, Nyu-York yamasa Nyu-Djerside jasap atırıp, iPhone 4s ke iOS 9 dı júklep alǵan paydalanıwshılar Apple tárepinen tólengen 20 000 000 AQSH dolları muǵdarındaǵı fondtan hárbiri 15 AQSH dollarınan alıwı múmkin boldı<ref name="Macworld-20220505">{{Web deregi | url = https://www.macworld.com/article/698021/iphone-4s-ios-9-class-actions-lawsuit-settlement.html| bet = If you downloaded iOS 9 on an iPhone 4s, you may be entitled to a refund check| avtor = Michael Simon| sáne = 2022-jıl 5-may | jumıs = Macworld| qaralǵan sáne = 2023-jıl 16-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theledger.com/story/business/columns/2022/06/03/gadget-daddy-end-really-near-7-year-old-iphone-4-s-lawsuit/7481109001/| bet = Gadget Daddy: Apple offers $20M in 7-year-old iPhone 4S lawsuit. But is the end really near?| avtor = Lonnie Brown| sáne = 2022-jıl 3-iyun | jumıs = The Ledger| qaralǵan sáne = 2023-jıl 16-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.docketalarm.com/cases/New_York_Eastern_District_Court/1--15-cv-07381/Lerman_v._Apple_Inc/173/| bet = Memorandum and Order, ''Lerman et al. v. Apple Inc.'', 15-CV-7381 (LB)| sáne = 2022-jıl 4-oktyabr | baspaxana = United States District Court, Eastern District of New York| qaralǵan sáne = 2023-jıl 16-dekabr }}</ref>. === Aktivlestiriw qátesi menen toqtap qalıw máselesi === Shama menen 2018-jıldıń basında, A9 chipi bar iOS 9 da islep turǵan qurılmaları bar ayırım paydalanıwshılar hár qanday kútpegen waqıtta payda bolatuǵın «Aktivlestiriw qátesi» ekranına ushıraǵanın xabarladı. Bul qáte ekranınan shıǵıwǵa urınıw paydalanıwshını tek sol ekranǵa qaytaratuǵın edi, eger olar óz qurılmasın iTunes tegi eń sońǵı iOS versiyasına qayta tiklemese (bul eger qurılmada kontent bolsa, maǵlıwmat joǵalıwı múmkin ekenin ańlatadı, sebebi qurılmanı qayta tiklew ondaǵı barlıq nárseni óshiredi). Bul qáte házirgi kúnde de A9 qurılmalarında iOS 9 dı isletip atırǵan belgili bir paydalanıwshılar ushın saqlanıp qalmaqta hám onıń sebebi házirshe belgisiz<ref>{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=UxaCUugPoRY| bet = Older iPhones Bricked For Being Too Outdated - Locking Users From Their Data| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230110090423/https://www.youtube.com/watch?v=UxaCUugPoRY| arxivsáne = 2023-jıl 10-yanvar | jumıs = YouTube| qaralǵan sáne = 2023-jıl 9-yanvar }}</ref>. 2025-jıl may ayına kelip, Apple bul másele boyınsha hesh qanday ashıq málimleme bermedi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] k7zfk33tvdflv2o9aazi2tmyv2w1kdv 0 25178 275901 275729 2026-10-24T21:55:57Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275901 wikitext text/x-wiki '''SkySat''' – bul Planet Labs kompaniyasına tiyisli bolǵan, metrden kishi ólshemdegi rezolyuciyaǵa iye [[Jer|Jerdi]] baqlaw sputnikleriniń jıynaǵı bolıp, súwretler, joqarı anıqlıqtaǵı video hám analiz xızmetlerin usınadı<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/ten-things-you-must-know-about-isro-s-record-launch-of-20-satellites/story-YJizWHqqhTYjoIyfcaMPBL.html|title=Ten things you must know about Isro's record launch of 20 satellites|date=2016-06-21|work=Hindustan Times|access-date=2018-06-05}}</ref><ref name="planet">{{Web deregi | url = https://www.planet.com/pulse/terra-bella-officially-joins-planet/| bet = Terra Bella Officially Joins Planet| jumıs = planet.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-aprel }}</ref>. Planet bul sputniklerdi 2017-jılı [[Google|Googledan]] Terra Bella (burınǵı Skybox Imaging) kompaniyasın satıp alıw arqalı iyelik etti. Terra Bella - 2009-jılı Dan Berkenstok, Djulian Mann, Djon Fenvik hám Ching-Yu Xu tárepinen Mauntin-Vyu, Kaliforniyada dúzilgen kompaniya<ref name="IEEE Spectrum">{{Cite news|title=Start-up Profile: Skybox Imaging|url=https://spectrum.ieee.org/startup-profile-skybox-imaging|access-date=12 May 2014|work=IEEE Spectrum| sáne =1 May 2013}}</ref><ref name="auto">{{Web deregi | url = http://www.satellitetoday.com/technology/2014/08/05/google-closes-skybox-imaging-purchase/| bet = Google Closes Skybox Imaging Purchase| avtor = Henry| at = Caleb| sáne = 2014-jıl 5-avgust | jumıs = Via Satellite| qaralǵan sáne = 2014-jıl 10-avgust }}</ref>. == Sholıw == [[Fayl:Apple_Park_satellite_view_May_2017_(crop).jpg|nobaý|2017-jıldıń may ayında alınǵan Apple Parktıń SkySat súwreti.]] [[Fayl:Monte_Fitz_Roy_19Mar2018_SkySat.jpg|nobaý|Fic Roydıń SkySat tárepinen alınǵan qıya súwreti]] [[Fayl:São_Paulo_Brazil_12Mar2018_SkySat.jpg|nobaý|Braziliyanıń eń úlken qalası [[San Paulo|San-Paulonıń]] SkySat súwreti]] SkySat sputnik súwretleri hám videolarınıń rezolyuciyası global ekonomikaǵa tásir etetuǵın obektlerdi, mısalı jer beti, avtomobiller hám júk konteynerlerin baqlaw ushın jetkilikli dárejede joqarı. Sputnikler sekundına 30 kadr tezligi menen 90 sekundqa shekem dawam etetuǵın video kliplerdi túsire aladı<ref name="Scientific American">{{Cite news|last=Wogan|first=David|title=High-definition video from space is available for purchase finally.|url=http://blogs.scientificamerican.com/plugged-in/2013/12/30/high-definition-video-from-space-is-available-for-purchase-finally/|access-date=12 May 2014|newspaper=Scientific American| sáne =30 December 2013}}</ref>. SkySat sputniklerinen alınǵan joqarı anıqlıqtaǵı sputnik videoları «tovarlar hám adamlardıń qozǵalısın analizlew, támiynat shınjırları, júk tasıw, óndiris zavotlarınıń belsendiligi hám hátte gumanitar járdem kórsetiw isleri haqqında vizual maǵlıwmatlar beriw arqalı biziń dúnyamızdı jaqsıraq túsiniwimizge járdem beriwi múmkin». Bul jıynaqtıń maqseti Jerdiń qálegen jeriniń joqarı rezolyuciyalı sputnik súwretlerin kúnine bir neshe ret usınıw bolıp tabıladı<ref name="TechCrunch 4.12">{{Cite news|title=Skybox Imaging Raises US$70 million To Launch Two High-Resolution Imaging Microsatellites|url=https://techcrunch.com/2012/04/17/skybox-imaging-closes-70m-in-series-c-funding-with-immediate-plans-to-lauch-two-high-res-imaging-microsatellites/|access-date=12 May 2014|work=TechCrunch|date=17 April 2012}}</ref>. Skybox dáslebinde sputniklerdi islep shıqqanda, olar 50 million AQSH dollarınan kem bahaǵa iye «dúkannan alınǵan» elektronika menen sputnikler qurıp, sputnik industriyasınıń «tábiyatın ózgertiwdi» jobalastırǵan edi<ref name="FastCo 12.13">{{Cite news|title=Proof That Cheaper Satellites Still Can Take Incredibly Detailed Photos of Earth|url=http://www.fastcompany.com/3023325/fast-feed/proof-that-cheaper-satellites-still-can-take-incredibly-detailed-photos-of-earth?partner|access-date=12 May 2014|work=Fast Company|date=11 December 2013}}</ref>. == Tariyxı == 2012-jıldıń aprel ayına shekem Skybox Imaging SkySat jıynaǵın rawajlandırıw ushın Khosla Ventures, Bessemer Venture Partners, Canaan Partners hám Norwest Venture Partners kompaniyalarınan ulıwma alǵanda 91 million dollar (2024-jılı shama menen 125 million dollarǵa teń) jeke kapital jıynaǵan edi. 2013-jıldıń 21-noyabrinde birinshi sputnik SkySat-1 Rossiyanıń Dombarovskiy avia bazasınan Dnepr raketası menen ushırıldı<ref name="Spaceflight Now Nov 2013">{{Web deregi | url = http://www.spaceflightnow.com/news/n1311/21dnepr/#.U3FN-V4Sss2| bet = Silo-launched Dnepr rocket delivers 32 satellites to space| avtor = Clark| at = Stephen| jumıs = Website| baspaxana = Spaceflight Now| qaralǵan sáne = 2014-jıl 12-may }}</ref>. ] Bir aydan kem waqıttan soń, 2013-jıldıń 11-dekabrinde SkySat-1 sputnigi tárepinen túsirilgen Pert, [[Abu Dabi|Abu-Dabi]] hám [[Somali]] jaǵalawlarınıń birinshi súwretleri járiyalandı<ref name="Fast Company December 2013">{{Web deregi | url = http://www.fastcompany.com/3023325/fast-feed/proof-that-cheaper-satellites-still-can-take-incredibly-detailed-photos-of-earth?partner| bet = Proof That Cheaper Satellites Still Can Take Incredibly Detailed Photos Of Earth| avtor = Truong| at = Alice| sáne = 2013-jıl 11-dekabr | jumıs = Website| baspaxana = Fast Company| qaralǵan sáne = 2013-jıl 11-dekabr }}</ref>. Ekinshi sputnik SkySat-2 2014-jıldıń 8-iyulanda [[Qazaqstan|Qazaqstannıń]] Bayqońır kosmodromınan Soyuz-2/Fregat raketası menen ushırıldı<ref name="9to5Google July 2014">{{Web deregi | url = http://9to5google.com/2014/07/08/skybox-imaging-successfully-launches-its-skysat-2-earth-observation-satellite/| bet = Skybox Imaging successfully launches its SkySat-2 Earth observation satellite| avtor = Hearn| at = Mark| sáne = 2014-jıl 8-iyul | jumıs = Website| baspaxana = [[9to5Google]]| qaralǵan sáne = 2014-jıl 8-iyul }}</ref>. Kompaniya sońında 24 sputnikten ibarat flottı ushırıwdı jobalastıradı hám ushırılǵannan keyin 48 saat ishinde óziniń birinshi súwretleri járiyalandı<ref name="Satellite Today July 2014">{{Web deregi | url = http://www.satellitetoday.com/technology/2014/07/11/skybox-imaging-releases-first-images-from-skysat-2/| bet = Skybox Imaging Releases First Images from SkySat 2| avtor = Henry| at = Caleb| sáne = 2014-jıl 11-iyul | jumıs = Website| baspaxana = Satellite Today| qaralǵan sáne = 2014-jıl 11-iyul }}</ref>. 2014-jıldıń 10-fevralında SSL kompaniyası Skyboxtıń qayta islengen «SkySat C» dizaynı tiykarında jáne 13 sputnik qurıw ushın shártnama bergenin járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = http://sslmda.com/html/pressreleases/pr20140210.htmlb| bet = Skybox Imaging Selects SSL To Build 13 Low Earth Orbit Imaging Satellites| sáne = 2014-jıl 10-fevral | jumıs = sslmda.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust }}</ref><ref name="satellitetoday">{{Web deregi| url = http://www.satellitetoday.com/launch/2016/04/06/terra-bella-evaluating-launches-for-eight-skysats-by-2017/| bet = Terra Bella Evaluating Launches for Eight SkySats by 2017| sáne = 2016-jıl 6-aprel | jumıs = Satellite Today| baspaxana = Access Intelligence| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust | arxivurl = https://web.archive.org/web/20171109041623/http://www.satellitetoday.com/launch/2016/04/06/terra-bella-evaluating-launches-for-eight-skysats-by-2017/| arxivsáne = 2017-jıl 9-noyabr }}</ref>. Bulardıń birinshi SkySat-3, yaǵnıy SkySat-C1 dep te ataladı, 2016-jıldıń 22-iyunında Hindstan kosmos izertlew shólkemi (ISRO) tárepinen PSLV-C34 polyarlıq sputnik ushırıw kóligi menen ushırıldı<ref name="skysat3firstlight">{{Web deregi | url = http://terrabellatech.blogspot.com/2016/06/skysat-3-first-light.html| bet = SkySat-3 First Light| sáne = 2016-jıl 28-iyun | jumıs = Terra Bella Blog| baspaxana = Google, Inc.| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust }}</ref><ref name="pslv34">{{Web deregi| url = http://spaceflight101.com/pslv-c34/pslv-c34-launch-success/| bet = International Assortment of Satellites lifted by Indian PSLV Rocket| sáne = 2016-jıl 22-iyun | jumıs = Spaceflight101.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180409185838/http://spaceflight101.com/pslv-c34/pslv-c34-launch-success/| arxivsáne = 2018-jıl 9-aprel }}</ref>. 2014-jıldıń 10-iyunında Skybox Imaging kompaniyası [[Google]] tárepinen 500 million dollarǵa (2024-jılı shama menen 664 million dollarǵa teń) satıp alınıw haqqında kelisimge kelgenin járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = http://investor.google.com/releases/2014/0609.html| bet = Alphabet Investor Relations| sáne = 2014-jıl 9-iyun | jumıs = google.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-avgust }}</ref><ref name="Skybox Imaging Blog">{{Cite news|title=Skybox Imaging + Google|access-date=29 June 2016|url=http://terrabellatech.blogspot.com/2014/06/skybox-imaging-google.html| sáne =8 June 2014}}</ref>. Satıp alıw 2014-jıldıń 1-avgustında tamamlandı. Skybox Imaging 2016-jıldıń 8-martında súwret analizine itibar beriwin kórsetiw ushın atın «Terra Bella» dep ózgertti<ref name="tcterrabella">{{Cite news|title=Google renames its satellite startup, Skybox Imaging, to Terra Bella and adds focus on image analysis|url=https://techcrunch.com/2016/03/08/google-renames-its-satellite-startup-skybox-imaging-to-terra-bella-and-adds-focus-on-image-analysis/|access-date=8 March 2016|work=TechCrunch|date=8 March 2016}}</ref>. Jańa at tolıq emes kompaniyanıń bas keńsesi jaylasqan Kaliforniya, Mauntin-Vyudegi Terra Bella gúzarına baylanıslı edi<ref name="vbterrabella">{{Cite news|title=Google rebrands Skybox as Terra Bella, will launch "more than a dozen satellites" over the next few years|url=https://venturebeat.com/2016/03/08/google-rebrands-skybox-as-terra-bella-will-launch-more-than-a-dozen-satellites-over-the-next-few-years/|access-date=8 March 2016|work=VentureBeat|date=8 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160316070703/http://venturebeat.com/2016/03/08/google-rebrands-skybox-as-terra-bella-will-launch-more-than-a-dozen-satellites-over-the-next-few-years/|archivedate=16 March 2016}}</ref>. Terra bella italyan tilinde «gózzal Jer» degendi ańlatadı. At ózgertiw tolıq emes Google satıp alıw processinde anıqlanǵan tovar belgisin buzıw máselesine de baylanıslı edi. 2016-jıldıń 16-sentyabrinde jáne tórt SkySat birligi Kuru kosmodromınan Vega raketasınıń jetinshi ushıwı menen ushırıldı. 2017-jılı Google Terra Bella hám onıń SkySat sputnik jıynaǵın Planet Labs kompaniyasına sattı, bul olardıń bar bolǵan shama menen 50 sputnikten ibarat flotına qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2017/02/03/google-selling-terra-bella-satellite-imaging-business-to-planet/| bet = Google selling Terra Bella satellite imaging business to Planet| sáne = 2017-jıl 3-fevral | jumıs = TechCrunch| qaralǵan sáne = 2019-jıl 12-dekabr }}</ref>, fbahası ashılmaǵan hám SkySat súwretlew maǵlıwmatların satıp alıw boyınsha kóp jıllıq kelisim dúzildi<ref name="PlanetLabsReuters">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-alphabet-terra-bella-sale-idUSKBN15I2Y8|title=Google sells satellite imaging business Terra Bella to Planet Labs| sáne =3 February 2017|access-date=3 February 2017}}</ref>. Planet Labs 2017-jıldıń 31-oktyabrinde Vandenberg avia kúshleri bazasınan Minotaur-C raketası menen jáne altı SkySat sputnigin, tórt Dove CubeSat penen birge ushırdı<ref>{{Cite news|url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/10/orbital-atk-minotaur-c-skysat-mission-vandenberg/|title=Orbital ATK Minotaur-C launches SkySat mission out of Vandenberg|last=Graham|first=William|date=31 October 2017|newspaper=NASASpaceFlight}}</ref><ref name="6skysats">{{Cite press release |title=Planet Doubles Sub-1 Meter Imaging Capacity With Successful Launch of 6 SkySats |url=https://www.planet.com/pulse/planet-doubles-sub-1-meter-imaging-capacity-with-successful-launch-of-6-skysats/ |publisher=Planet Labs Inc.}}</ref>. Qosımsha eki SkySat sputnigi hám úsh Dove CubeSat 2018-jıldıń 3-dekabrinde Vandenbergten Falcon 9 raketası menen ushırıldı<ref>{{Cite news|url=https://www.planet.com/pulse/two-skysat-satellites-three-doves-and-a-record-breaking-launch-on-spaceflights-sso-a/|title=Two SkySat Satellites, Three Doves, and a Record-Breaking Launch on Spaceflight's SSO-A|last=Safyan|first=Mike|date=22 October 2018|newspaper=Planet Labs, Inc|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241108170002/https://www.planet.com/pulse/two-skysat-satellites-three-doves-and-a-record-breaking-launch-on-spaceflights-sso-a/|archivedate=8 November 2024|access-date=7 June 2025}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.space.com/42599-spacex-falcon-9-rocket-3rd-launch-success-sso-a.html|title=SpaceX Rocket Makes Historic 3rd Launch Into Space with 64 Satellites On Board|last=Wall|first=Mike|date=3 December 2018|newspaper=Space.com}}</ref>. == Sputnik jıynaǵı == SkySat sputnikleri CubeSat koncepciyasına tiykarlanǵan bolıp, arzan avtomobil dárejesindegi elektronika hám tez kommerciyalıq jetkilikli processorlardı paydalanadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.skybox.com/technology#satellite-sensors| bet = High-Performance Satellites| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150317060559/http://www.skybox.com/technology#satellite-sensors| arxivsáne = 2015-jıl 17-mart | jumıs = Skybox Imaging| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-mart }}</ref>, biraq shama menen kishi muzlatqısh ólshemine shekem úlkeytilgen<ref name="startup-skybox">{{Jurnal deregi |last=Samuels |first=David |title=Inside a Startup's Plan to Turn a Swarm of DIY Satellites Into an All-Seeing Eye |url=https://www.wired.com/2013/06/startup-skybox/ |magazine=Wired |access-date=4 November 2017}}</ref>. Sputnikler shama menen 80 santimetr (31 dyuym) uzınlıqta, 3U CubeSat ushın shama menen 30 santimetr (12 dyuym) menen salıstırǵanda, hám salmaǵı 220 funt (100 kg). Birinshi úsh prototip sputnik (SkySat-1, 2 hám 3) Skybox Imaging tárepinen óz ishinde óndirilgen. SkySat 1 hám 2 de qozǵalıs sisteması joq edi, SkySat 3 te Shveciyanıń ECAPS kompaniyası tárepinen qurılǵan qozǵalıs sisteması bar edi<ref name="GunterSkySat12">{{Web deregi | url = https://space.skyrocket.de/doc_sdat/skysat-1.htm| bet = SkySat 1, 2}}</ref>. Basqa 13 sputnik SSL tárepinen óndiriledi<ref>{{Cite press release |url=https://www.sslmda.com/html/pressreleases/2017-09-05-High-Resolution-Smallsats-Built-by-SSL-Arrive-at-Vandenberg-AFB-for-Launch.php |title=High Resolution Smallsats Built by SSL Arrive at Vandenberg AFB for Launch |publisher=Space Systems/Loral, LLC |sáne=5 September 2017 |access-date=1 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030735/https://www.sslmda.com/html/pressreleases/2017-09-05-High-Resolution-Smallsats-Built-by-SSL-Arrive-at-Vandenberg-AFB-for-Launch.php |archive-date=7 November 2017}}</ref>, optikalıq júkler L3 Technologies tárepinen qurıladı<ref>{{Web deregi | url = http://licensing.fcc.gov/myibfs/download.do?attachment_key=987872| bet = REQUEST OF SKYBOX IMAGING, INC. FOR DETERMINATION OF COMPLIANCE WITH SATELLITE IMPLEMENTATION MILESTONES| sáne = 2013-jıl 4-mart | jumıs = Federal Communications Commission| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-noyabr }}</ref>, hám sputnik qozǵaltqıshları ECAPS tárepinen támiyinlenedi<ref>{{Cite news|title=Terra Bella's SkySat 3 Green Propulsion System Declared Operational - Via Satellite|url=http://www.satellitetoday.com/publications/st/2016/08/05/terra-bellas-skysat-3-green-propulsion-system-declared-operational/|access-date=1 November 2017|work=Via Satellite|sáne=5 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107021001/http://www.satellitetoday.com/publications/st/2016/08/05/terra-bellas-skysat-3-green-propulsion-system-declared-operational/|archivedate=7 November 2017}}</ref>. 13 SkySat-C sputnikleri prototiplerge qaraǵanda biraz úlkenirek hám awırıraq (massası shama menen 120 kg yamasa 264 funt). Olardıń rejelestirilgen operaciyalıq ómiri 6 jıl<ref name="GunterSkySat321">{{Web deregi | url = https://space.skyrocket.de/doc_sdat/skysat-3.htm| bet = SkySat 3, ..., 21 (SkySat C1, ..., 19)| sáne = 2013-jıl 6-iyun | jumıs = Gunter's Space Page| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-mart }}</ref>. SkySat-C sputnikleri 500 kilometr (310 mil) Quyash-sinxron orbitasına jaylastırılǵan. Planet kompaniyasınıń úsh kommerciyalıq SkySat (SkySat-16, -17 hám -18) Jerdi súwretlew kosmoslıq kemeleri 2020-jıldıń 13-iyunında Falcon 9 raketası menen 58 SpaceX Starlink-8 sputnikleri stekiniń ústinde ushırıldı<ref name="Starlink8">{{Web deregi | url = https://spaceflightnow.com/launch-schedule/| bet = Launch Schedule| baspaxana = Spaceflight Now| qaralǵan sáne = 2020-jıl 13-iyun }}</ref>, hám jáne úshewi (SkySat-19, -20 hám -21) 2020-jıldıń 18-avgustinde basqa SpaceX missiyasında jol aldı. Maxar Technologies tárepinen qurılǵan hárbir SkySat sputniginiń ushırıw waqtındaǵı salmaǵı shama menen 110 kilogramm (240 funt). Planet maǵlıwmatlarına muwapıq, SkySat sputnikleri kishi muzlatqısh ólsheminde hám olardıń optikalıq quralı Jerdiń 50 sm rezolyuciyalı súwretlerin óndiredi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Google]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ smp4lycss0cx46bhulq8mzxu0v4n5g5 0 25807 276196 265677 2026-10-25T08:30:20Z JigildikBot 14033 /* Derekler */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276196 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em" ! colspan="2" style="text-align:center; font-size: 125%; font-weight: bold;"|iOS 10 |- | colspan="2" style="text-align:center"|[[Fayl:IOS_10_logo.svg|100px]] [[Mobil operaciyalıq sistema|Operaciyalıq sistemanıń]] versiyası |- | colspan="2" style="text-align:center"|[[Fayl:IOS_10_Lockscreen.PNG|250px]]<br/>iPhone 5s iOS 10 qulıplaw ekranı |- ! [[Programmist (Baǵdarlamashı)|Baǵdarlamashı]] | [[Apple Inc.]] |- ! [[Derek kodı]] modeli | [[Menshikli programmalıq támiynat|Jabıq]], [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlı]] komponentleri menen |- ! Dáslepki shıǵarılıwı | [[13-sentyabr]], [[2016|2016-jıl]] |- ! Sońǵı shıǵarılıwı | 10.3.4 (14G61) / [[22-iyul]], [[2019|2019-jıl]] |- ! Jańalaw usılı | Programmalıq támiynattı jańalaw |- ! Paket menedjeri | [[App Store]] |- ! Qollanılatuǵın qurılmalar | [[iPhone]], [[iPod Touch]], [[iPad]] |- ! Yadro túri | Gibrid (XNU) |- ! Licenziya | [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|Ashıq kodlı]] komponentleri bar [[Menshikli programmalıq támiynat|jeke menshik]] [[programmalıq támiynat]] |- ! Aldıńǵısı | [[iOS 9]] |- ! Keyingisi | [[iOS 11]] |- ! Rásmiy veb-sayt | [https://web.archive.org/web/20170912151629/https://www.apple.com/ios/ios-10/ iOS 10 – Apple] (Wayback Machine arqalı arxivlengen, 12-sentyabr 2017-jıl) |- ! Uranı | Jáne de jeke. Jáne de kúshli. Jáne de qızıqlı. |- ! colspan="2" style="text-align: center; background: #e6e6e6;" | Qollap-quwatlaw statusı |- | colspan="2" | Gónergen, qollap-quwatlanbaydı. Barlıq A5 hám A5X chiplerin, sonday-aq [[iPhone 4s]], iPad 2 hám 3-áwlad, iPad mini (1-áwlad) hám iPod Touch (5-áwlad) ushın qollap-quwatlawdı toqtatadı. |} '''iOS 10''' — bul [[Apple Inc.]] tárepinen islep shıǵarılǵan [[iOS]] [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sistemasınıń]] onınshı tiykarǵı relizi bolıp, [[iOS 9]] dıń miyrasxorı. Ol 2016-jılı 13-iyunda kompaniyanıń [[Dúnya júzlik baǵdarlamashılar konferenciyası|Dúnya júzilik baǵdarlamashılar konferenciyasında]] járiyalandı hám 2016-jılı 13-sentyabrde shıǵarıldı. Onıń ornın 2017-jılı 19-sentyabrde [[iOS 11]] bastı<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2017/09/19/apple-releases-ios-11/| bet = Apple Releases iOS 11 With Revamped Lock Screen, Fresh App Store, New Siri Voice, and Updated iPad Interface| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170920043904/https://www.macrumors.com/2017/09/19/apple-releases-ios-11/| arxivsáne = 2017-jıl 20-sentyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2017-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-sentyabr }}</ref>. iOS 10 3D Touch hám qulıplaw ekranına ózgerisler kirgizdi. Ayırım qosımshalarda jańa funkciyalar bar: Messages qosımshasında qosımsha [[Emodzi|emodziler]] bar hám úshinshi tárep qosımshaları iMessage-de funkciyanı keńeyte aladı, Maps qayta dizayn etilgen interfeyske hám qosımsha úshinshi tárep funkciyalarına iye, Home qosımshası «HomeKit» qollap-quwatlanatuǵın aksessuarlardı basqaradı, Photos qosımshasında «Estelikler» dep atalatuǵın medianıń algoritmik izlew hám kategoriyalaw bar, al Siri shınıǵıw qosımshaların baslaw, tez xabar jiberiw, Lyft yamasa Uberdi paydalanıw yamasa tólem funkciyaların qollanıw sıyaqlı úshinshi tárepke tiyisli arnawlı sorawlar menen úylesimli. iOS 10.3-te Apple óziniń jańa fayl sisteması APFS-ti usındı. iOS 10-ǵa berilgen bahalar unamlı boldı. Pikir bildiriwshiler iMessage, Siri, Photos, 3D Touch hám qulıplaw ekranına kirgizilgen áhmiyetli jańalanıwlardı jaqsı qabıl etilgen ózgerisler dep atap ótti. iMessage-ǵa úshinshi tárep keńeytpeleriniń qollap-quwatlanıwı onıń «platformaǵa aylanıp baratırǵanın» ańlattı, degen menen paydalanıwshı interfeysi túsiniksiz bolǵanı ushın sınǵa alındı. Siri-degi úshinshi tárep integraciyası «ájayıp» boldı, degen menen dawıslı járdemshiniń burınǵıdan aqıllı bolmaǵanı ushın sınǵa alındı. Pikir bildiriwshiler Photos-daǵı súwretti tanıw texnologiyasınan tásirlendi, degen menen onıń básekileslerge salıstırǵanda joqarı qátelik dárejesi menen ele de «rawajlanıw procesinde» ekenin atap ótti. 3D Touch «aqırında paydalı sezildi» hám «operaciyalıq sistemanıń derlik hár bir bóliminde isleydi». Qulıplaw ekranı «burınǵıǵa qaraǵanda ádewir kóbirek sáykeslestiriletuǵın» boldı hám pikir bildiriwshiler telefondı qulıplawdan shıǵarıwdı talap etpesten xabarlandırıw kóbiklerin kóbirek maǵlıwmat kóriw ushın keńeytiw múmkinshiligine quwandı. Shıǵarılǵannan bir ay ótkennen keyin, iOS 10 iOS qurılmalarınıń 54%-ine ornatıldı, bul iOS 9-dıń shıǵarılıwına qaraǵanda «biraz ásterek ótiw» boldı, bul dáslepki shıǵarılıwdaǵı máseleler sebepli bolǵanı boljanıldı, ol ayırım paydalanıwshılardı jańalanıwdı júklep alıwdan bas tartıwǵa májbúr etken bolıwı múmkin. iOS 10-nıń paydalanıwshılar tárepinen qabıl etiliwi keyingi aylar dawamında turaqlı túrde ósti, aqırında 2017-jıldıń sentyabr ayında aktiv qurılmalardıń 89%-in quradı. iOS 10 – bul 32-bitli qurılmalardı, sonıń ishinde [[iPhone 5]], [[iPhone 5c]] hám tórtinshi áwlad iPad-tı qollap-quwatlaytuǵın iOS-tıń sońǵı versiyası, sebebi onıń miyrasxorı iOS 11 sol modellerdi qollap-quwatlawdı toqtatadı. iOS 10 jáne de 32-bitli qosımshalardı qollap-quwatlaytuǵın sońǵı [[iOS]] versiyası bolıp tabıladı. == Sholıw == iOS 10 2016-jılı 13-iyunda Apple [[Dúnya júzlik baǵdarlamashılar konferenciyası|Dúnya júzilik Baǵdarlamashılar Konferenciyası]] tiykarǵı bayanatında tanıstırıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2016/6/13/11921068/apple-ios-10-announced-new-iphone-features-wwdc-2016| bet = Apple announces iOS 10 with 10 major features and redesigns| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161115114816/http://www.theverge.com/2016/6/13/11921068/apple-ios-10-announced-new-iphone-features-wwdc-2016| arxivsáne = 2016-jıl 15-noyabr | avtor = Savov| at = Vlad| sáne = 2016-jıl 13-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Birinshi beta-reliz tiykarǵı bayanattan keyin dizimnen ótken baǵdarlamashılar ushın qoljetimli boldı<ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2016/06/13/ios-10-beta-1-download-link-how-to/| bet = iOS 10 beta 1 is now available for download!| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160618124212/http://bgr.com/2016/06/13/ios-10-beta-1-download-link-how-to/| arxivsáne = 2016-jıl 18-iyun | avtor = Epstein| at = Zach| sáne = 2016-jıl 13-iyun | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Apple birinshi jámiyetlik beta-relizdi 2016-jılı 7-iyulda shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/07/07/ios-10-public-beta/| bet = Public Beta of iOS 10 Now Available for Download| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161114100433/http://www.macrumors.com/2016/07/07/ios-10-public-beta/| arxivsáne = 2016-jıl 14-noyabr | avtor = Slivka| at = Eric| sáne = 2016-jıl 7-iyul | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. iOS 10 rásmiy túrde 2016-jılı 13-sentyabrde shıǵarıldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/09/13/apple-releases-ios-10/| bet = Apple Releases iOS 10 With Redesigned Lock Screen, New Messages Features, Third-Party Siri, and More| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161228010133/http://www.macrumors.com/2016/09/13/apple-releases-ios-10/| arxivsáne = 2016-jıl 28-dekabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Dáslepki reliz máseleli boldı, adamlardıń jańalanıwdan keyin óz qurılmalarınıń qayta tiklew rejiminde bolǵanı haqqında xabarlar boldı<ref>{{Web deregi | url = https://mobilesyrup.com/2016/09/13/ios-10-updates-are-reportedly-sending-iphones-into-recovery-mode/| bet = iOS 10 updates are reportedly sending iPhones into recovery mode [Update, Apple says it's fixed]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211130174646/https://mobilesyrup.com/2016/09/13/ios-10-updates-are-reportedly-sending-iphones-into-recovery-mode/| arxivsáne = 2021-jıl 30-noyabr | sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | til = en| jumıs = MobileSyrup| qaralǵan sáne = 2021-jıl 30-noyabr }}</ref>. == Sistema ózgeshelikleri == Basqarıw Orayı qayta dizaynlanıp, úsh betke bólindi: bir bet ushıw rejimi hám baǵdar qulpı sıyaqlı ulıwma sazlawlar ushın, biri audio basqarıwları ushın hám bir bet eger qollanılsa, HomeKit (zatlar interneti) qurılmaların basqarıw ushın<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2016/06/13/apple-announces-ios-10/| bet = Apple announces iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161107004246/https://techcrunch.com/2016/06/13/apple-announces-ios-10/| arxivsáne = 2016-jıl 7-noyabr | avtor = Dillet| at = Romain| sáne = 2016-jıl 13-iyun | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Bir neshe túymege 3D Touch múmkinshilikleri qosıldı<ref name="Ars Technica Preview Details">{{Web deregi | url = http://arstechnica.co.uk/apple/2016/07/apple-ios-10-beta-preview-details/| bet = iOS 10 preview: Apple goes back to ignoring the iPad in wide-ranging update| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161110124856/http://arstechnica.co.uk/apple/2016/07/apple-ios-10-beta-preview-details/| arxivsáne = 2016-jıl 10-noyabr | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2016-jıl 7-iyul | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 19-dekabr }}</ref>. Qosımshalar ózleriniń bas ekran belgisine 3D Touch penen kirgende vidjet kórsetti<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/06/15/inside-ios-10-3d-touch-enabled-home-screen-widgets-sidestep-opening-apps| bet = Inside iOS 10: 3D Touch-enabled home screen widgets sidestep opening apps| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170109022649/http://appleinsider.com/articles/16/06/15/inside-ios-10-3d-touch-enabled-home-screen-widgets-sidestep-opening-apps| arxivsáne = 2017-jıl 9-yanvar | avtor = Fingas| at = Roger| sáne = 2016-jıl 15-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. 3D Touch sonday-aq paydalanıwshılarǵa belgili bir qosımsha júklep alıwlardı birinshi orınǵa qoyıwǵa múmkinshilik berdi<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2016/09/28/how-to-prioritize-app-downloads-ios-10-restore/| bet = How-To: Prioritize app downloads on iOS 10 after performing a restore [Video]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221221336/https://9to5mac.com/2016/09/28/how-to-prioritize-app-downloads-ios-10-restore/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Benjamin| at = Jeff| sáne = 2016-jıl 28-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://lifehacker.com/top-10-secret-features-in-ios-10-1786630631| bet = Top 10 Secret Features in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210301111740/https://lifehacker.com/top-10-secret-features-in-ios-10-1786630631| arxivsáne = 2021-jıl 1-mart | avtor = Klosowski| at = Thorin| sáne = 2016-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Lifehacker]]| baspaxana = [[Univision Communications]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. iOS qurılmaları menen birge keletuǵın kópshilik standart qosımshalar endi bas ekrannan jasırılıp, [[App Store]] dúkanınan «qayta júklep» alınıwı múmkin. Bunı islegende, sáykes qosımshanıń paydalanıwshı maǵlıwmatları, sazlawları hám keshleri bar bolǵan qum qutısı (sandbox) óshiriledi. Qosımsha sonıń menen birge «Búgin» kórinisi, Sazlawlar qosımshası hám paydalanıwshınıń basqa qosımsha ishinen qosımsha menen óz-ara tásir etiwi múmkin bolǵan «Bólisiw Betleri» sıyaqlı basqa orınlardan da jasırıldı<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/en-us/HT204221| bet = Remove built-in Apple apps from the Home screen on your iOS device with iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202115325/https://support.apple.com/en-us/HT204221| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2016/6/13/11923112/apple-ios-10-delete-stock-apps| bet = iOS 10 will let you uninstall the Apple apps you never use| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161126075227/http://www.theverge.com/2016/6/13/11923112/apple-ios-10-delete-stock-apps| arxivsáne = 2016-jıl 26-noyabr | avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2016-jıl 13-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Bul funkciya birinshi ret 2015-jıldıń sentyabr ayındaǵı intervyuda aytıp ótilgen, onda Apple bas direktorı Tim Kuk Appledıń klientlerge paydalanılmaytuǵın tiykarǵı qosımshalardı óshiriwge ruqsat beriwdi «qarap atırǵanın» málimlegen edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2015/9/15/9330187/remove-apple-iphone-default-apps-stocks| bet = Apple might finally let you delete apps that come with the iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161208101414/http://www.theverge.com/2015/9/15/9330187/remove-apple-iphone-default-apps-stocks| arxivsáne = 2016-jıl 8-dekabr | avtor = Welch| at = Chris| sáne = 2016-jıl 15-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Jańalanıw QuickType virtual klaviaturaların qostı, olar sózdi toltırıw múmkinshilikleri arqalı sorawlarǵa itimal juwaplardı boljaw hám jaylasqan ornına, kalendar bos waqtına yamasa kontaktlarǵa tiykarlanıp sáykes informaciyanı usınıw múmkinshiligine iye boldı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/06/15/inside-ios-10-upgraded-quicktype-wields-siri-intelligence-for-contextual-suggestions| bet = Inside iOS 10: Upgraded QuickType wields 'Siri intelligence' for contextual suggestions| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220125401/http://appleinsider.com/articles/16/06/15/inside-ios-10-upgraded-quicktype-wields-siri-intelligence-for-contextual-suggestions| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Fingas| at = Roger| sáne = 2016-jıl 15-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 19-dekabr }}</ref>. Aldıńǵı iOS versiyalarındaǵı «Anıqlama» funkciyası «Joqarıdan izlew» menen almastırıldı hám tek anıqlamalar usınıwdan basqa, jaylasqan orınlar, veb-brauzer tariyxı, júklep alınǵan qosımshalar, usınılǵan veb-saytlar hám basqalardan informaciya alıw ushın keńeytildi<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/look-replaces-define-ios-10-heres-how-use-it| bet = Look Up replaces Define in iOS 10: Here's how to use it| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161224234351/http://www.imore.com/look-replaces-define-ios-10-heres-how-use-it| arxivsáne = 2016-jıl 24-dekabr | avtor = Filipowicz| at = Luke| sáne = 2016-jıl 7-oktyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 25-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.idownloadblog.com/2016/06/16/ios-10-look-up/| bet = iOS 10 tidbit: "Define" has become "Look Up," now supports Siri-powered web suggestions| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161224234824/http://www.idownloadblog.com/2016/06/16/ios-10-look-up/| arxivsáne = 2016-jıl 24-dekabr | avtor = Zibreg| at = Christian| sáne = 2016-jıl 16-iyun | jumıs = iDownloadBlog| qaralǵan sáne = 2016-jıl 25-dekabr }}</ref><ref name="Tom's Guide features">{{Web deregi | url = http://www.tomsguide.com/us/pictures-story/818-hidden-ios-features.html| bet = 29 Hidden iOS 10 Features You Need to Try| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170112215650/http://www.tomsguide.com/us/pictures-story/818-hidden-ios-features.html| arxivsáne = 2017-jıl 12-yanvar | avtor = Moren| at = Dan| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | jumıs = [[Tom's Hardware]]| baspaxana = [[Purch Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 22-yanvar }}</ref>. QuickType klaviaturası paydalanıwshıǵa bir neshe tilde teriwge múmkinshilik berdi, al fizikalıq klaviaturalar ushın klaviatura sazlawların (mısalı, avto-dúzetiw hám avto-bas hárip) arnawlı ózgertiw múmkinshiligi de qosıldı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/06/22/inside-ios-10-multilingual-typing-eases-autocorrect-woes| bet = Inside iOS 10: Multilingual typing eases autocorrect woes| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202002027/http://appleinsider.com/articles/16/06/22/inside-ios-10-multilingual-typing-eases-autocorrect-woes| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | avtor = Fingas| at = Roger| sáne = 2016-jıl 22-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-yanvar }}</ref><ref name="Macworld iPad productivity">{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/3105487/ios/5-ios-10-features-to-boost-your-ipad-productivity.html| bet = 5 iOS 10 features to boost your iPad productivity| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170420144835/http://www.macworld.com/article/3105487/ios/5-ios-10-features-to-boost-your-ipad-productivity.html| arxivsáne = 2017-jıl 20-aprel | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2016-jıl 9-avgust | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-aprel }}</ref><ref name="iMore hidden features">{{Web deregi | url = http://www.imore.com/28-best-hidden-ios-10-features-everyone-should-know| bet = The 28 best hidden iOS 10 features everyone should know| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220184917/http://www.imore.com/28-best-hidden-ios-10-features-everyone-should-know| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 19-dekabr }}</ref>. Qulıplaw ekranındaǵı «sıypap qulıplawdan shıǵarıw» mexanizmi bas túymesin basıw paydasına alıp taslandı<ref name="Yahoo Features">{{Web deregi | url = https://www.yahoo.com/tech/best-new-features-ios-10-apple-160936429.html| bet = The 7 best new features of iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170119022548/https://www.yahoo.com/tech/best-new-features-ios-10-apple-160936429.html| arxivsáne = 2017-jıl 19-yanvar | avtor = Howley| at = Daniel| sáne = 2016-jıl 14-iyun | baspaxana = [[Yahoo!]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Apple Watch-taǵı funkciyaǵa uqsap, M9 háreket processorı yamasa onnan jańaraq qurılmanı talap etetuǵın «Kóterip oyatıw» funkciyası, paydalanıwshı onı kótergende qurılmanı oyatadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/how-use-raise-wake-ios-10| bet = How to use Raise to Wake in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170428050934/http://www.imore.com/how-use-raise-wake-ios-10| arxivsáne = 2017-jıl 28-aprel | avtor = Keller| at = Joseph| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | jumıs = iMore| qaralǵan sáne = 2017-jıl 27-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2016/9/14/12912774/It-s-not-about-the-hardware-dummy| bet = Software trumps hardware| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170102032802/http://www.theverge.com/2016/9/14/12912774/It-s-not-about-the-hardware-dummy| arxivsáne = 2017-jıl 2-yanvar | avtor = Ricker| at = Thomas| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Xabarlandırıw Orayınıń «Búgin» kórinisi shepten ońǵa sıypaw arqalı kiriletuǵın vidjetler menen almastırıldı. iPad-ta vidjetler eki baǵanalı jaylasıwda kórsetiliwi múmkin. Xabarlandırıw Orayınıń «Búgin» kórinisi alıp taslandı<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/roundup/ios-10/| bet = iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170204014555/https://www.macrumors.com/roundup/ios-10/| arxivsáne = 2017-jıl 4-fevral | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 4-fevral }}</ref>. Xabarlandırıwlar, endi úlkenirek,<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/products/apple-ios-10/review/| bet = Apple iOS 10 review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170327081059/https://www.cnet.com/products/apple-ios-10/review/| arxivsáne = 2017-jıl 27-mart | avtor = Dolcourt| at = Jessica| sáne = 2016-jıl 3-noyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref> kóbirek informaciya kórsetiw ushın keńeye alatuǵın boldı; barlıq oqılmaǵan xabarlandırıwlar 3D Touch járdeminde birden tazalanıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-interactive-notifications-on-ios-10/| bet = iOS 10 notifications look the same, but work a lot differently| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170118051325/https://www.cnet.com/how-to/how-to-use-interactive-notifications-on-ios-10/| arxivsáne = 2017-jıl 18-yanvar | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2016-jıl 12-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Jiyi jańalanıwı kerek bolǵan qosımshalar tikkeley jańalanatuǵın xabarlandırıwlarǵa iye bola aladı<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2016/09/13/everything-new-in-ios-10-new-ways-to-communicate-in-messages-lock-screen-widgets-redesigned-music-siri-apps-and-much-more/| bet = Everything new in iOS 10: New ways to communicate in Messages, Lock Screen Widgets, redesigned Music, Siri apps and much more| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202013052/https://9to5mac.com/2016/09/13/everything-new-in-ios-10-new-ways-to-communicate-in-messages-lock-screen-widgets-redesigned-music-siri-apps-and-much-more/| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | avtor = Mayo| at = Benjamin| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-iyun }}</ref><ref name="Wired every new feature">{{Cite journal|url=https://www.wired.com/2016/06/ios-10-features/|title=iOS 10: Every New Feature Coming to Your iPhone|last=Barrett|first=Brian| sáne =June 13, 2016|publisher=[[Condé Nast]]|access-date=January 17, 2017}}</ref>. Xabarlandırıw orayına Spotlight izlew paneli qosıldı<ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2016/07/10/apple-ios-10-gifs/| bet = The 15 best features in iOS 10, in GIFs| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170425142342/http://mashable.com/2016/07/10/apple-ios-10-gifs/| arxivsáne = 2017-jıl 25-aprel | avtor = Warren| at = Christina| sáne = 2016-jıl 10-iyul | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 4-may }}</ref>. Paydalanıwshılarǵa úlkeytiw múmkinshiligi bar Kamera qosımshasın iske qosıw ushın bas túymesin úsh ret basıwǵa múmkinshilik beretuǵın jańa Úlkeytkish sazlawı qosıldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.makeuseof.com/tag/10-ios-10-settings-change/| bet = 10 New iOS 10 Settings You Should Change| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161120002542/http://www.makeuseof.com/tag/10-ios-10-settings-change/| arxivsáne = 2016-jıl 20-noyabr | avtor = Albright| at = Dann| sáne = 2016-jıl 18-sentyabr | jumıs = MakeUseOf.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 19-dekabr }}</ref><ref name="Lifehacker top 10 secret features">{{Web deregi | url = http://lifehacker.com/top-10-secret-features-in-ios-10-1786630631| bet = Top 10 Secret Features in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210301111740/https://lifehacker.com/top-10-secret-features-in-ios-10-1786630631| arxivsáne = 2021-jıl 1-mart | avtor = Klosowski| at = Thorin| sáne = 2016-jıl 17-sentyabr | jumıs = [[Lifehacker]]| baspaxana = [[Univision Communications]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref name="Macworld settings">{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/3120860/ios/settings-in-ios-10-every-notable-change-you-need-to-know.html| bet = Settings in iOS 10: Every notable change you need to know| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161119091803/http://www.macworld.com/article/3120860/ios/settings-in-ios-10-every-notable-change-you-need-to-know.html| arxivsáne = 2016-jıl 19-noyabr | avtor = Yamshon| at = Leah| sáne = 2016-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref name="BGR iOS 10 features">{{Web deregi | url = http://bgr.com/2016/09/16/ios-10-features-hidden-tips-and-tricks/| bet = 14 awesome iOS 10 tips and hidden features you weren't aware of| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220065720/http://bgr.com/2016/09/16/ios-10-features-hidden-tips-and-tricks/| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Heisler| at = Yoni| sáne = 2016-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref>. Sonday-aq paydalanıwshınıń reń soqırlıǵı kemshiliklerin kompensaciyalaw ushın jańa «Reń Filterleri» sazlawları da boldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.iphonehacks.com/2016/09/enable-screen-filters-help-color-blindness-ios-10.html| bet = How To Enable Screen Filters To Help With Color Blindness in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160910132704/http://www.iphonehacks.com/2016/09/enable-screen-filters-help-color-blindness-ios-10.html| arxivsáne = 2016-jıl 10-sentyabr | avtor = Pathak| at = Khamosh| sáne = 2016-jıl 9-sentyabr | jumıs = iPhoneHacks.com| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Reń Filterleri opciyalarına kúl reń, protanopiya ushın qızıl/jasıl filtr, deyteranopiya ushın jasıl/qızıl filtr hám tritanopiya ushın kók/sarı filtr kiredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/how-use-display-accommodations-and-color-filters-iphone-and-ipad| bet = How to use Display Accommodations and Color Filters on iPhone and iPad| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161122040005/http://www.imore.com/how-use-display-accommodations-and-color-filters-iphone-and-ipad| arxivsáne = 2016-jıl 22-noyabr | avtor = Tanasychuk| at = Mike| sáne = 2016-jıl 30-sentyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref>. Paydalanıwshılar iMessage-de jiberiliwi múmkin bolǵan jańa animaciyalanǵan stikerler hám GIF-lerge tiykarlanıp «jaramlı iPhone-ıńızdıń súwretler menen toltırıwdan» saqlaw ushın «xabarlar» qosımshasında Tómen Sapalı Súwret rejimin iske qosa alatuǵın boldı. Sazlawlardaǵı Wi-Fi menyusı tarmaqtıń qáwipsizligi haqqında eskertiwlerdi hám tarmaqtıń [[Internet]] baylanısı joq ekenin kórsetti. Bul paydalanıwshıǵa Wi-Fi tarmaǵınıń atınıń astında kishi tekst retinde kórsetildi<ref>{{Web deregi | url = http://www.iphonehacks.com/2016/08/ios-10-wi-fi-information.html| bet = iOS 10 Gives You Contextual Information About Wi-Fi Networks| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202024151/http://www.iphonehacks.com/2016/08/ios-10-wi-fi-information.html| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | avtor = Pathak| at = Khamosh| sáne = 2016-jıl 27-avgust | jumıs = iPhoneHacks.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 22-yanvar }}</ref>. iOS 10.2 de «Sazlawlardı Saqlaw» funkciyası paydalanıwshılarǵa Kamera qosımshasın standart boyınsha belgili bir sazlawlar menen iske qosıwdı ornatıwǵa múmkinshilik berdi. Opciyalar qatarına Foto rejimi ornına Video yamasa Kvadrat rejimin iske qosıw, sońǵı qollanılǵan filtrdi saqlaw hám Tikkeley Súwretler ushın túsiriw sazlawların saqlaw kiredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2016/12/12/apple-ios-10-2-is-now-available-what-is-included-in-the-update/| bet = Apple iOS 10.2 Is Now Available: What Is Included In The Update?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170214004649/http://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2016/12/12/apple-ios-10-2-is-now-available-what-is-included-in-the-update/| arxivsáne = 2017-jıl 14-fevral | avtor = Chowdhry| at = Amit| sáne = 2016-jıl 12-dekabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-fevral }}</ref>. Bir qurılmada Apple Music ke qosılǵan muzıka endi «Avtomat júklewlep alıwlar» sazlawın paydalanıp, basqa qurılmalarda avtomat túrde júklep alınıwı múmkin edi<ref name="CNET 23 hidden features">{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/ios-10-hidden-features/| bet = 23 hidden features in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161204081927/https://www.cnet.com/how-to/ios-10-hidden-features/| arxivsáne = 2016-jıl 4-dekabr | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2016-jıl 12-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref>. Sazlawlar paydalanıwshıǵa Maps qosımshasındaǵı baǵdarlardıń pullı jollardan<ref name="BGR 7 hidden features">{{Web deregi | url = http://bgr.com/2016/08/29/ios-10-features-raise-to-wake-tolls-stopwatch/| bet = 7 hidden iOS 10 features iPhone users can look forward toImage| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170327075825/http://bgr.com/2016/08/29/ios-10-features-raise-to-wake-tolls-stopwatch/| arxivsáne = 2017-jıl 27-mart | avtor = Heisler| at = Yoni| sáne = 2016-jıl 29-avgust | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref> hám/yamasa magistral jollardan<ref>{{Web deregi | url = https://www.igeeksblog.com/how-to-avoid-tolls-highways-maps-app-ios-10/| bet = How to Avoid Tolls and Highways with Maps App in iOS 10 on iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170326230140/https://www.igeeksblog.com/how-to-avoid-tolls-highways-maps-app-ios-10/| arxivsáne = 2017-jıl 26-mart | avtor = Adhiya| at = Dhvanesh| sáne = 2016-jıl 2-iyul | jumıs = iGeeksBlog| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-mart }}</ref> aylanıp ótiw opciyasın tańlawǵa múmkinshilik berdi. iOS 10.3-te Sazlawlar tiykarǵı menyuda paydalanıwshınıń [[Apple akkauntı|Apple ID]] akkauntına baylanıslı informaciyanı kórsetiw ushın jańalandı,<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/17/03/28/how-to-manage-your-apple-id-icloud-iphone-backups-more-in-ios-103| bet = How to manage your Apple ID, iCloud, iPhone backups & more in iOS 10.3| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170414052706/http://appleinsider.com/articles/17/03/28/how-to-manage-your-apple-id-icloud-iphone-backups-more-in-ios-103| arxivsáne = 2017-jıl 14-aprel | avtor = Fingas| at = Roger| sáne = 2017-jıl 28-mart | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2017/03/27/ios-10-3-features/| bet = Apple iOS 10.3 Is Now Available: What Is Included In This Major Update?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170414014201/https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2017/03/27/ios-10-3-features/| arxivsáne = 2017-jıl 14-aprel | avtor = Chowdhry| at = Amit| sáne = 2017-jıl 27-mart | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-aprel }}</ref> hám paydalanıwshılarǵa qaysı eski, xızmet kórsetilmeytuǵın qosımshalardıń keleshektegi iOS versiyalarında islemeytuǵının kóriwge múmkinshilik beretuǵın bólimge iye boldı<ref name="Ars Technica tour of 10.3">{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/apple/2017/03/a-tour-of-ios-10-3-checking-out-apfs-the-settings-app-and-other-tweaks/| bet = A tour of iOS 10.3: Checking out APFS, the Settings app, and other tweaks| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170413071105/https://arstechnica.com/apple/2017/03/a-tour-of-ios-10-3-checking-out-apfs-the-settings-app-and-other-tweaks/| arxivsáne = 2017-jıl 13-aprel | avtor = Cunningham| at = Andrew| sáne = 2017-jıl 27-mart | jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-aprel }}</ref>. Bunnan basqa, paydalanıwshılar endi ózleriniń iCloud saqlaw ornınıń bólistiriliwin kóre alatuǵın boldı<ref name="MacRumors 10.3">{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2017/03/27/apple-releases-ios-10-3/| bet = Apple Releases iOS 10.3 With Find My AirPods, APFS, App Store Review Tweaks and More| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170327194444/https://www.macrumors.com/2017/03/27/apple-releases-ios-10-3/| arxivsáne = 2017-jıl 27-mart | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2017-jıl 27-mart | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 27-mart }}</ref>. Paydalanıwshı Siridiń kiretuǵın qońıraw etiwshilerdi járiyalawına arnalǵan parametrdi iske qosıwı múmkin edi, opciyalar qatarına «Bárqulla», «Qulaqlıqlar & Avtomobil», «Tek Qulaqlıqlar» hám «Hesh qashan» kirdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.pcmag.com/feature/347908/hidden-tips-for-mastering-ios-10| bet = Hidden Tips for Mastering iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170423154142/http://www.pcmag.com/feature/347908/hidden-tips-for-mastering-ios-10| arxivsáne = 2017-jıl 23-aprel | avtor = Griffifth| at = Eric| sáne = 2017-jıl 22-mart | jumıs = [[PC Magazine]]| baspaxana = [[Ziff Davis]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-aprel }}</ref>. iOS 10 paydalanıwshılarǵa Sazlawlar arqalı CarPlay ekranındaǵı qosımshalardıń ornın almastırıwǵa hám óshiriwge ruqsat berdi<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2016/06/14/carplay-ios-10-apple-music-apps-changes/| bet = CarPlay in iOS 10: Improved Apple Music, removing & rearranging apps, more| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170101002945/https://9to5mac.com/2016/06/14/carplay-ios-10-apple-music-apps-changes/| arxivsáne = 2017-jıl 1-yanvar | avtor = Hall| at = Zac| sáne = 2016-jıl 14-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.macstories.net/reviews/ios-10-refines-the-carplay-experience/| bet = iOS 10 Refines the CarPlay Experience| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170101003003/https://www.macstories.net/reviews/ios-10-refines-the-carplay-experience/| arxivsáne = 2017-jıl 1-yanvar | avtor = Voorhees| at = John| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = MacStories| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. iOS 10.3-te CarPlay-degi Kartalarǵa elektr transport quralların zaryadlaw stanciyaları qosıldı<ref name="CarPlay EV">{{Web deregi | url = http://www.imore.com/ios-updates| bet = What's new in iOS 10.3| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170519201722/http://www.imore.com/ios-updates| arxivsáne = 2017-jıl 19-may | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2017-jıl 27-mart | jumıs = iMore| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-may }}</ref>. [[iOS 8]]-de usınılǵan ulıwma [[IOS 8|Úziliksizlik]] funkciyalarınıń bir bólimi retinde, jańa Universal Almasıw Buferi (Clipboard) funkciyası macOS Sierra-da isleytuǵın Mac jeke kompyuterleri hám iOS 10-da isleytuǵın [[iOS]] qurılmaları paydalanıwshılarına [[iCloud]] arqalı hár túrli qurılmalardan hám qurılmalarǵa materialdı ańsat kóshiriwge múmkinshilik berdi<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/06/15/universal-clipboard-for-macos-sierra-ios-10-streamlines-copypaste-between-devices| bet = 'Universal Clipboard' for macOS Sierra & iOS 10 streamlines copy/paste between devices| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170104162606/http://appleinsider.com/articles/16/06/15/universal-clipboard-for-macos-sierra-ios-10-streamlines-copypaste-between-devices| arxivsáne = 2017-jıl 4-yanvar | avtor = Fingas| at = Roger| sáne = 2016-jıl 15-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/macos-sierras-universal-clipboard-is-awesome/| bet = MacOS Sierra's universal clipboard is awesome| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170104001211/https://www.cnet.com/how-to/macos-sierras-universal-clipboard-is-awesome/| arxivsáne = 2017-jıl 4-yanvar | avtor = Elliott| at = Matt| sáne = 2016-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Úziliksizliktiń bir bólimi retinde, jańa «Úziliksiz Klaviatura» funkciyası paydalanıwshılarǵa iPhone-da tekst teriwge hám teksttiń tvOS 10 isleytuǵın [[Apple TV]]-de payda bolıwına múkinshilik berdi, bul tekst kirgiziw ushın Siri Pultınan paydalanbaw imkaniyatın berdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.redmondpie.com/new-in-ios-10-and-tvos-10-continuity-keyboard/| bet = New In iOS 10 And tvOS 10: Continuity Keyboard| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170301005651/http://www.redmondpie.com/new-in-ios-10-and-tvos-10-continuity-keyboard/| arxivsáne = 2017-jıl 1-mart | avtor = Morris| at = Paul| sáne = 2016-jıl 1-iyul | jumıs = Redmond Pie| qaralǵan sáne = 2017-jıl 28-fevral }}</ref>. iOS 10 qurılmanı qulıplaw hám klaviatura basıwları ushın jańa dawıs effektlerine iye boldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.iphonetricks.org/listen-the-new-ios-10-keyboard-typing-and-iphone-locking-sounds/| bet = Listen the new iOS 10 keyboard typing and iPhone locking sounds| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161126051432/http://www.iphonetricks.org/listen-the-new-ios-10-keyboard-typing-and-iphone-locking-sounds/| arxivsáne = 2016-jıl 26-noyabr | avtor = Vlad| sáne = 2016-jıl 22-iyul | jumıs = iPhoneTricks| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-yanvar }}</ref>. Qurılma Lightning portında suyıqlıqtı anıqlaǵan jaǵdayda, xabarlandırıw paydalanıwshını Lightning kabelin ajıratıwǵa hám porttıń keliwine múmkinshilik beriwge eskertti<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/07/20/liquid-ingress-warning-in-ios-10-beta-protects-iphone-against-water-damage-| bet = Liquid ingress warning in iOS 10 beta protects iPhone against water damage| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202032101/http://appleinsider.com/articles/16/07/20/liquid-ingress-warning-in-ios-10-beta-protects-iphone-against-water-damage-| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | sáne = 2016-jıl 20-iyul | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 25-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/circuitbreaker/2016/7/21/12247004/i0s-10-lightning-cable-port-liquid-warning| bet = iOS 10 might warn you when there's water in your Lightning port| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161025223924/http://www.theverge.com/circuitbreaker/2016/7/21/12247004/i0s-10-lightning-cable-port-liquid-warning| arxivsáne = 2016-jıl 25-oktyabr | avtor = Carman| at = Ashley| sáne = 2016-jıl 21-iyul | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-iyun }}</ref>. iOS 10 sonday-aq TTY qońırawların hesh qanday qosımsha apparatlıq támiynatsız ámelge asırıwǵa ruqsat berdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/06/15/accessibility-wwdc-2016-roundup/| bet = Accessibility at WWDC: Dwell Control, Taptic Time, Software TTY, and More| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161026155209/http://www.macrumors.com/2016/06/15/accessibility-wwdc-2016-roundup/| arxivsáne = 2016-jıl 26-oktyabr | avtor = Rossignol| at = Joe| sáne = 2016-jıl 15-iyun | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 27-yanvar }}</ref>. Ol paydalanıwshılarǵa [[Find My|Find My iPhone]] járdeminde ózleriniń Apple Watch qurılmasın tabıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.techrepublic.com/article/5-overlooked-features-of-ios-10/| bet = 5 overlooked features of iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170206184939/http://www.techrepublic.com/article/5-overlooked-features-of-ios-10/| arxivsáne = 2017-jıl 6-fevral | avtor = Bohon| at = Cory| sáne = 2016-jıl 19-oktyabr | jumıs = [[TechRepublic]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-fevral }}</ref>. Spotlight paydalanıwshınıń [[ICloud|iCloud Drive]] ishindegi mazmunın izley aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.techradar.com/how-to/phone-and-communications/mobile-phones/12-new-iphone-shortcuts-in-ios-10-that-will-save-you-time-1324082/5| bet = 115 essential iOS 10 tips and tricks| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170222054300/http://www.techradar.com/how-to/phone-and-communications/mobile-phones/12-new-iphone-shortcuts-in-ios-10-that-will-save-you-time-1324082/5| arxivsáne = 2017-jıl 22-fevral | avtor = Looper| at = Christian de| sáne = 2017-jıl 3-yanvar | jumıs = [[TechRadar]]| baspaxana = [[Future plc]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-fevral }}</ref>. == Qosımsha ózgeshelikleri == iOS 10 baǵdarlamashılarǵa paydalanıwshılar kontent izlegende [[App Store]] dúkanında reklama orınların satıp alıwǵa ruqsat berdi<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/06/08/apple-announces-it-will-offer-app-store-subscriptions-take-smaller-15-cut| bet = Apple announces it will offer App Store subscriptions to all apps, take smaller 15% cut| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170719162047/http://appleinsider.com/articles/16/06/08/apple-announces-it-will-offer-app-store-subscriptions-take-smaller-15-cut| arxivsáne = 2017-jıl 19-iyul | avtor = Fingas| at = Roger| sáne = 2016-jıl 8-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2016/09/28/app-store-search-ads/| bet = App Store Search Ads begin rolling out to developers, Apple offering $100 promo credit| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170222053124/https://9to5mac.com/2016/09/28/app-store-search-ads/| arxivsáne = 2017-jıl 22-fevral | avtor = Miller| at = Chance| sáne = 2016-jıl 28-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-fevral }}</ref>. Ol sonıń menen birge [[iOS 8]] de kirgizilgen «Izertlew» bólimin almastırǵan «Kategoriyalar» bólimin qaytardı<ref>{{Web deregi | url = https://www.macstories.net/stories/ios-10-the-macstories-review/29/| bet = iOS 10: The MacStories Review| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170328131436/https://www.macstories.net/stories/ios-10-the-macstories-review/29/| arxivsáne = 2017-jıl 28-mart | jumıs = MacStories| qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-iyul }}</ref>. iOS 10.3 te baǵdarlamashılar paydalanıwshı pikirlerine juwap beriw múmkinshiligine iye boldı,<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2017/01/24/apple-will-finally-let-developers-respond-to-app-store-reviews/| bet = Apple will finally let developers respond to App Store reviews| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170328105451/https://techcrunch.com/2017/01/24/apple-will-finally-let-developers-respond-to-app-store-reviews/| arxivsáne = 2017-jıl 28-mart | avtor = Perez| at = Sarah| sáne = 2017-jıl 24-yanvar | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 27-mart }}</ref> hám «Paydalı» hám «Paydasız» pikir belgileri payda boldı. Paydalanıwshılar endi kalendardıń qaysı kúnnen baslanatuǵının ózgerte aladı, sonday-aq tuwılǵan kúnler hám waqıyalar ushın eskertiw sazlawların hám kalendar túrin ([[Grigorian kalendarı|Grigorian]], Qıtay, Evrey, [[Islamiy kalendar|Islam]]) de ózgerte aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.techrepublic.com/article/how-to-customize-the-calendar-app-in-ios-10-to-improve-your-workflow/| bet = How to customize the Calendar app in iOS 10 to improve your workflow| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220071635/http://www.techrepublic.com/article/how-to-customize-the-calendar-app-in-ios-10-to-improve-your-workflow/| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Bohon| at = Cory| sáne = 2016-jıl 5-oktyabr | jumıs = [[TechRepublic]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 19-dekabr }}</ref>. Live Photos filtrler menen túsiriliwi múmkin boldı (burın tek qozǵalmaytuǵın súwretler ushın ǵana qoljetimli edi)<ref>{{Web deregi | url = http://ioshacker.com/apps/ios-10s-camera-app-improvement-exactly-users-wanted| bet = iOS 10's Camera App Improvements Fix Its Biggest Quirks| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170214004427/http://ioshacker.com/apps/ios-10s-camera-app-improvement-exactly-users-wanted| arxivsáne = 2017-jıl 14-fevral | sáne = 2016-jıl 21-iyun | jumıs = iOS Hacker| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/ios-10-how-crop-filter-and-adjust-live-photos-photos-iphone-and-ipad| bet = How to crop, filter, and adjust Live Photos in Photos for iPhone and iPad in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170214002937/http://www.imore.com/ios-10-how-crop-filter-and-adjust-live-photos-photos-iphone-and-ipad| arxivsáne = 2017-jıl 14-fevral | avtor = Rousseau| at = Cella Lao| sáne = 2016-jıl 23-avgust | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-fevral }}</ref>. iOS 10.1 de iPhone 7 Plus tereńlik maydanı bar jańa portret kamera rejimine iye boldı, ol telefondaǵı keń múyeshli hám telefoto linzaların da paydalanıp, «artqı fonı buldıraǵan az tereńlik maydanlı portret súwretlerin jaratadı»<ref name="Camera">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/10/24/apple-releases-ios-10-1-with-new-portrait-mode/| bet = Apple Releases iOS 10.1 With New Portrait Mode for iPhone 7 Plus| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161025050724/http://www.macrumors.com/2016/10/24/apple-releases-ios-10-1-with-new-portrait-mode/| arxivsáne = 2016-jıl 25-oktyabr | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 24-oktyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. [[Fayl:IOS_Clock_app_screenshot.png|nobaý|Analog sekundomer beti]] Saat qosımshası qarańǵı temanı qollana basladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.idownloadblog.com/2016/06/20/ios-10-dark-mode-rumor-settings-app/| bet = iOS 10's elusive Dark Mode shown in Settings app| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170118050240/http://www.idownloadblog.com/2016/06/20/ios-10-dark-mode-rumor-settings-app/| arxivsáne = 2017-jıl 18-yanvar | avtor = Zibreg| at = Christian| sáne = 2016-jıl 20-iyun | jumıs = iDownloadBlog| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.phonearena.com/news/iOS-10s-Clock-app-scores-dark-mode-and-a-nifty-sleep-analysis-feature_id82164| bet = iOS 10's Clock app scores dark mode and a nifty sleep analysis feature| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170116154952/http://www.phonearena.com/news/iOS-10s-Clock-app-scores-dark-mode-and-a-nifty-sleep-analysis-feature_id82164| arxivsáne = 2017-jıl 16-yanvar | avtor = K.| at = Peter| sáne = 2016-jıl 14-iyun | jumıs = PhoneArena| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Jańa «Uyqı waqtı» funkciyası paydalanıwshıǵa qálegen uyqı muǵdarın alıw ushın qashan uyqılaw kerekligin esletti<ref name="Macworld iOS 10 features">{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/3118727/ios/25-awesome-ios-10-features-that-will-change-your-life.html| bet = 25 awesome iOS 10 features that will change your life| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161206002717/http://www.macworld.com/article/3118727/ios/25-awesome-ios-10-features-that-will-change-your-life.html| arxivsáne = 2016-jıl 6-dekabr | avtor = Raymundo| at = Oscar| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/06/21/inside-ios-10-new-bedtime-feature-helps-you-get-a-proper-nights-sleep| bet = Inside iOS 10: New 'Bedtime' feature helps you get a proper night's sleep| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170314010801/http://appleinsider.com/articles/16/06/21/inside-ios-10-new-bedtime-feature-helps-you-get-a-proper-nights-sleep| arxivsáne = 2017-jıl 14-mart | avtor = Hughes| at = Neil| sáne = 2016-jıl 21-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref>. Sonday-aq, shepke sıypaw arqalı ashılatuǵın jańa sekundomer beti de boldı. iOS 10 daǵı Kontaktlar qosımshası paydalanıwshılarǵa bir neshe nomeri yamasa adresi bar kontaktlar ushın standart telefon nomerlerin hám elektron pochta adreslerin ornatıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://gadgets.ndtv.com/mobiles/features/ios-10-hidden-features-everyone-should-know-about-1458445| bet = iOS 10 Hidden Features Everyone Should Know About| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220074314/http://gadgets.ndtv.com/mobiles/features/ios-10-hidden-features-everyone-should-know-about-1458445| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Parab| at = Pranay| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | jumıs = Gadgets360| baspaxana = Red Pixels Ventures| qaralǵan sáne = 2017-jıl 6-mart }}</ref>. Qosımsha sonıń menen birge paydalanıwshıǵa Súyikli Kontaktlar diziminen kontaktlardı qosıwǵa hám óshiriwge ruqsat beredi<ref name=":0">{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/how-to/ios-10-customize-contacts/| bet = How to Customize Favorite Contacts in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170116155629/http://www.macrumors.com/how-to/ios-10-customize-contacts/| arxivsáne = 2017-jıl 16-yanvar | avtor = Broussard| at = Mitchel| sáne = 2016-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Home – bul paydalanıwshılarǵa Appledıń úy avtomatlastırıw ushın API-ı bolǵan HomeKit penen sáykes keletuǵın qurılmalardı basqarıwǵa múmkinshilik beretuǵın jańa qosımsha edi. Qosımshada paydalanıwshılar qulıplar, shıraqlar hám termostatlar sıyaqlı sáykes keletuǵın HomeKit aksessuarların qosa alatuǵın hám keyin úskenelerdi tikkeley qosımsha arqalı basqara alatuǵın edi<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2016/09/23/ios-10-how-to-use-new-home-app-control-homekit-devices-video/| bet = iOS 10: How to use the new Home app to control HomeKit devices [Video]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180725110920/https://9to5mac.com/2016/09/23/ios-10-how-to-use-new-home-app-control-homekit-devices-video/| arxivsáne = 2018-jıl 25-iyul | avtor = Benjamin| at = Jeff| sáne = 2016-jıl 23-sentyabr | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. «Saxnalar» paneli kóp qurılmalardı bir waqıtta bir keypiyatqa yamasa jaǵdayǵa sáykes basqarıwǵa múmkinshilik berdi. Geo-qorshaw paydalanıwshınıń jaylasqan ornına baylanıslı jobalastırılǵan izbe-izliklerdi aktivlestirdi. Mail qosımshası paydalanıwshılarǵa Jazılıwdan Bas Tartıw túymesi menen pochta dizimlerinen jazılıwdan bas tartıwǵa ruqsat berdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/3094184/ios/mail-in-ios-10-under-the-radar-changes-make-your-inbox-easier-to-manage.html| bet = Mail in iOS 10: Under-the-radar changes make your inbox easier to manage| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161204075815/http://www.macworld.com/article/3094184/ios/mail-in-ios-10-under-the-radar-changes-make-your-inbox-easier-to-manage.html| arxivsáne = 2016-jıl 4-dekabr | avtor = McGarry| at = Caitlin| sáne = 2016-jıl 12-iyul | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/whats-new-mail-app-ios-10| bet = What's new in the Mail app in iOS 10?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220054109/http://www.imore.com/whats-new-mail-app-ios-10| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Gil| at = Lory| sáne = 2016-jıl 8-sentyabr | jumıs = iMore| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref>. Paydalanıwshılar belgili bir pochta dizimi ushın jazılıwdan bas tartıw xabarın joqarı oń múyeshtegi «X» túymesin basıw arqalı óshire alatuǵın edi, bul Pochta qosımshasınıń sol pochta dizimi ushın jazılıwdan bas tartıw túymesin keyinirek qayta kórsetiwiniń aldın aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.techradar.com/how-to/phone-and-communications/mobile-phones/12-new-iphone-shortcuts-in-ios-10-that-will-save-you-time-1324082/2| bet = 115 essential iOS 10 tips and tricks| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170222054254/http://www.techradar.com/how-to/phone-and-communications/mobile-phones/12-new-iphone-shortcuts-in-ios-10-that-will-save-you-time-1324082/2| arxivsáne = 2017-jıl 22-fevral | avtor = Looper| at = Christian de| sáne = 2017-jıl 3-yanvar | jumıs = [[TechRadar]]| baspaxana = [[Future plc]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-fevral }}</ref>. Apple [[iOS 8]] de burın toqtatılǵan HTML5 video qollap-quwatlawın Pochtaǵa qaytadan qostı<ref>{{Web deregi | url = https://litmus.com/blog/9-things-you-need-to-know-about-email-in-ios-10| bet = 9 Things You Need to Know About Email in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220175358/https://litmus.com/blog/9-things-you-need-to-know-about-email-in-ios-10| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Specht| at = Bettina| sáne = 2016-jıl 16-sentyabr | jumıs = Litmus| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref>. Pochta xabarlardı oqılmaǵan/oqılǵan boyınsha yamasa kategoriyalar boyınsha filtreley aladı<ref>{{Web deregi | url = http://appletoolbox.com/2016/09/ios-10-mail-tips-to-get-started/#Tip_1_Whats_with_the_Filter_button_at_the_bottom_in_iOS_10| bet = 5 iOS 10 Mail Tips To Get You Going| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161223132347/http://appletoolbox.com/2016/09/ios-10-mail-tips-to-get-started/#Tip_1_Whats_with_the_Filter_button_at_the_bottom_in_iOS_10| arxivsáne = 2016-jıl 23-dekabr | sáne = 2016-jıl 12-noyabr | jumıs = Apple Toolbox| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>. iOS 10 sonıń menen birge pochta aǵımınıń qalay isleytuǵının ózgertti, standart boyınsha eń eski pochtanı joqarıǵa qoyıp. Sazlawlardaǵı opciya paydalanıwshılarǵa eń sońǵı xabarı joqarıda bolǵan aldıńǵı aǵım sistemasına qaytıwǵa múmkinshilik berdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/3130155/ios/how-to-fix-threaded-emails-in-mail-on-ios-10.html| bet = How to fix threaded emails in Mail on iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161223062855/http://www.macworld.com/article/3130155/ios/how-to-fix-threaded-emails-in-mail-on-ios-10.html| arxivsáne = 2016-jıl 23-dekabr | avtor = McGarry| at = Caitlin| sáne = 2016-jıl 11-oktyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://lifehacker.com/fix-ios-10s-weird-mail-threading-with-a-settings-toggle-1787669244| bet = Fix iOS 10's Weird Mail Threading with a Settings Toggle| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222064846/http://lifehacker.com/fix-ios-10s-weird-mail-threading-with-a-settings-toggle-1787669244| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | avtor = Klosowski| at = Thorin| sáne = 2016-jıl 16-oktyabr | jumıs = [[Lifehacker]]| baspaxana = [[Univision Communications]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr }}</ref>. Sonıń menen birge, jańa aǵımlı sóylesiwler paydalanıwshılarǵa bir xabardı basıp, dizim ishindegi xabarlar aǵımın aylandırıp kóriwge múmkinshilik berdi. Apple Maps qayta dizaynlanıp, jańa funkciyalar menen jańalandı, sonıń ishinde kalendar waqıyaların jaylasıwlar ushın skanerlew, [[Mashinalıq oqıtıw|paydalanıwshınıń ádettegi háreketlerinen úyreniw]] hám qayta dizaynlanǵan júrgiziw kórinisi bar<ref name="The Guardian Features Overview">{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/13/apple-ios-10-emoji-siri-facial-recognition-iphone-ipad-homekit-watch-os-3| bet = iOS 10 brings bigger emojis, better Siri and facial recognition to iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170107220833/https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/13/apple-ios-10-emoji-siri-facial-recognition-iphone-ipad-homekit-watch-os-3| arxivsáne = 2017-jıl 7-yanvar | avtor = Gibbs| at = Samuel| sáne = 2016-jıl 14-iyun | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Paydalanıwshınıń qoyılǵan mashinasın kórsetiw ushın avtomat túrde marker qoyılıwı múmkin edi<ref>{{Web deregi | url = http://www.cultofmac.com/433326/ios-10-ensures-you-never-forget-where-your-car-is-parked/| bet = iOS 10 ensures you never forget where your car is parked| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161024201117/http://www.cultofmac.com/433326/ios-10-ensures-you-never-forget-where-your-car-is-parked/| arxivsáne = 2016-jıl 24-oktyabr | avtor = Hein| at = Buster| sáne = 2016-jıl 14-iyun | jumıs = Cult of Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/gallery/15-neat-hidden-features-in-ios-10/slide/11/| bet = 15 neat hidden features in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170113154300/https://techcrunch.com/gallery/15-neat-hidden-features-in-ios-10/slide/11/| arxivsáne = 2017-jıl 13-yanvar | avtor = Dillet| at = Romain| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.mirror.co.uk/tech/ios-10-tips-tricks-10-8832191| bet = iOS 10 tips and tricks: These 10 hidden features will make your iPhone even more useful| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170303051640/http://www.mirror.co.uk/tech/ios-10-tips-tricks-10-8832191| arxivsáne = 2017-jıl 3-mart | avtor = Bell| at = Lee| sáne = 2016-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[Daily Mirror]]| baspaxana = [[Trinity Mirror]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 2-mart }}</ref>. Marker jáne de paydalanıwshıǵa mashinasın sońǵı ret qashan qoyǵanın ayta alatuǵın edi, al Jazıwlar maydanı paydalanıwshıǵa qosımshaǵa garaj nomeri sıyaqlı informaciyanı kirgiziwge múmkinshilik berdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/whats-new-maps-app-ios-10| bet = What's new in the Maps app for iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161122040106/http://www.imore.com/whats-new-maps-app-ios-10| arxivsáne = 2016-jıl 22-noyabr | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-fevral }}</ref>. Qosımsha paydalanıwshılarǵa ekrannıń tómengi jaǵınan joqarıǵa sıypaw arqalı eń jaqın janarmay quyıw stanciyasın, tez awqatlanıw restoranın yamasa kofe dúkanın tabıwǵa járdem bere basladı. Maps jáne de aylanıp ótiw qansha waqıt alıwın da boljaydı<ref>{{Web deregi | url = http://www.tomsguide.com/us/ios-maps-features-and-tutorial,review-3777.html| bet = iOS 10 Maps: All the New Features and How to Use Them| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220104025/http://www.tomsguide.com/us/ios-maps-features-and-tutorial,review-3777.html| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | avtor = Casey| at = Henry T.| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[Tom's Hardware]]| baspaxana = [[Purch Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 19-dekabr }}</ref>. Paydalanıwshılar Maps qosımshasına úshinshi tárep keńeytpelerin qosa aladı, olar qosımsha funkciyalardı iske qosadı, mısalı, restoran-bronlaw keńeytpesi paydalanıwshıǵa Maps qosımshası ishinen stol bronlawǵa járdem bere aladı<ref name="Maps apps">{{Web deregi | url = http://lifehacker.com/how-to-enable-app-extensions-in-apple-maps-1786621039| bet = How to Enable App Extensions in Apple Maps for iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160921082316/http://lifehacker.com/how-to-enable-app-extensions-in-apple-maps-1786621039| arxivsáne = 2016-jıl 21-sentyabr | avtor = Klosowski| at = Thorin| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-sentyabr }}</ref>. Paydalanıwshılar endi navigaciya rejiminde kórinisti jıljıta hám úlkeyte aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.iphonehacks.com/2016/09/how-to-use-new-ios-10-features-maps-app.html| bet = How to Use the New iOS 10 Features in Maps App| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170104162655/http://www.iphonehacks.com/2016/09/how-to-use-new-ios-10-features-maps-app.html| arxivsáne = 2017-jıl 4-yanvar | avtor = Pathak| at = Khamosh| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = iPhone Hacks| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Qosımsha tómengi oń múyeshte házirgi [[Temperatura|temperaturanı]] hám hawa rayı sharayatların kórsetedi<ref>{{Web deregi | url = http://www.computerworld.com/article/3119204/apple-ios/deep-dive-review-ios-10-adds-speed-and-smarts.html?page=2| bet = Deep-dive review: iOS 10 adds speed and smarts| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170415194525/http://www.computerworld.com/article/3119204/apple-ios/deep-dive-review-ios-10-adds-speed-and-smarts.html?page=2| arxivsáne = 2017-jıl 15-aprel | avtor = deAgonia| at = Michael| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[Computerworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-aprel }}</ref>. iOS 10.3 te, qosımsha sonıń menen birge paydalanıwshıǵa házirgi temperaturaǵa 3D Touch arqalı basıp, hawa rayı boljawın kóriwge de múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2017/03/27/ios-10-3/| bet = Apple releases iOS 10.3 with Find My AirPods, Apple File System, CarPlay updates, more| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170412143548/https://9to5mac.com/2017/03/27/ios-10-3/| arxivsáne = 2017-jıl 12-aprel | avtor = Hall| at = Zac| sáne = 2017-jıl 27-mart | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-aprel }}</ref>. Bul funkciya paydalanıwshılarǵa ózleri qarap atırǵan aymaqtıń saat boyınsha bólistiriliwin kóriwge múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.imore.com/ios-updates| bet = What's new in iOS 10.3| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170412142837/http://www.imore.com/ios-updates| arxivsáne = 2017-jıl 12-aprel | avtor = Caldwell| at = Serenity| sáne = 2017-jıl 27-mart | jumıs = [[iMore]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-aprel }}</ref>. === Xabarlar === Messages qosımshası óziniń App Store dúkanın óz ishine aladı, bul paydalanıwshılarǵa iMessage sóylesiwleri ishinde kiriwge bolatuǵın úshinshi tárep iMessage qosımshaların júklep alıwǵa múmkinshilik beredi. Paydalanıwshılar olardı stikerler jiberiw, oyınlar oynaw yamasa alıwshılarǵa media aldınnan kóriwleri sıyaqlı bay mazmundı jiberiw ushın paydalana aladı<ref name="iMessage apps">{{Web deregi | url = http://www.macworld.co.uk/feature/iosapps/best-imessage-apps-games-stickers-great-messages-apps-for-ios-10-2016-3646423/| bet = Best iMessage apps, games and stickers: Great Messages apps for iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160923031834/http://www.macworld.co.uk/feature/iosapps/best-imessage-apps-games-stickers-great-messages-apps-for-ios-10-2016-3646423/| arxivsáne = 2016-jıl 23-sentyabr | avtor = Painter| at = Lewis| sáne = 2016-jıl 16-sentyabr | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-sentyabr }}</ref>. Messages App Store dúkanında úsh navigaciya maydanı bar: Tańlawlı, Kategoriyalar hám Basqarıw<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/09/14/apple-adds-categories-section-to-imessage-app-store| bet = Apple adds Categories section to iMessage App Store| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170227151438/http://appleinsider.com/articles/16/09/14/apple-adds-categories-section-to-imessage-app-store| arxivsáne = 2017-jıl 27-fevral | avtor = Campbell| at = Mikey| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/2016/09/14/messages-app-store-gains-categories/| bet = Messages App Store Updated With Categories for Better App Discovery| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170227062521/https://www.macrumors.com/2016/09/14/messages-app-store-gains-categories/| arxivsáne = 2017-jıl 27-fevral | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-fevral }}</ref>. Qosımsha kóplegen vizual effektlerdi qosıw ushın jańalandı. Mısalı, sóylesiw kóbikleri alıwshı qabıl etken waqıtta kóretuǵın «qattı» yamasa «jumsaq» animaciya menen jiberiliwi múmkin. «Kórinbeytuǵın sıya» effekti alıwshı onıń ústinen sıypamaǵanǵa shekem xabardı jasırıp turadı. Sharlar, konfetti yamasa feyerverkler sıyaqlı tolıq ekranlı effektler jiberiliwi múmkin. Sonday-aq, Apple Watch-qa uqsas óz-ara tásirler ushın qollap-quwatlaw bar, mısalı, tez eskizler jiberiw hám paydalanıwshınıń júrek urıwın jazıp alıw hám jiberiw sıyaqlı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2016/6/13/11923988/apple-overhauls-messages-with-new-emoji-features-and-app-drawer| bet = Apple overhauls Messages with new emoji features and app drawer| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161203164209/http://www.theverge.com/2016/6/13/11923988/apple-overhauls-messages-with-new-emoji-features-and-app-drawer| arxivsáne = 2016-jıl 3-dekabr | avtor = Brandom| at = Russell| sáne = 2016-jıl 13-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Ekran hám kóbik effektlerin paydalanıw ushın, Háreketti Azaytıw sazlawı óshiriliwi kerek<ref>{{Web deregi | url = http://osxdaily.com/2016/09/15/messages-effects-not-working-fix-ios-10/| bet = iOS 10 iMessage Effects Not Working? Here's Why & How to Fix| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220174457/http://osxdaily.com/2016/09/15/messages-effects-not-working-fix-ios-10/| arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | sáne = 2016-jıl 15-sentyabr | jumıs = OS X Daily| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2016/09/13/ios-10-messages-effects-reduce-motion| bet = This setting prevents you from using the sweet Message effects in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221091640/http://mashable.com/2016/09/13/ios-10-messages-effects-reduce-motion/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Wong| at = Raymond| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. Messages endi paydalanıwshılarǵa qoldan jazılǵan eskertpeler jiberiwge múmkinshilik beredi. Bul iPhone ushın qurılmanı landshaft rejimine burıw arqalı (iPad paydalanıwshıları ushın landshaft yamasa portret) hám keyin qoldan jazıw belgisin basıw arqalı islenedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.macrumors.com/how-to/ios-10-messages-handwritten-notes/| bet = Messages in iOS 10: How to Send Handwritten Notes| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170215124310/https://www.macrumors.com/how-to/ios-10-messages-handwritten-notes/| arxivsáne = 2017-jıl 15-fevral | avtor = Clover| at = Juli| sáne = 2016-jıl 15-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-fevral }}</ref>. Messages qosımshası jaqında qollanılǵan eskertpelerdi avtomat túrde saqlaydı, bul olardı qaytadan jiberiwdi ańsatlastıradı. Qoldan jazılǵan xabardı qosımshanı óshiriw sıyaqlı usıl menen óshiriwge boladı; xabardı basıp turıp, Óshiriw túymesin basıw arqalı<ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2016/09/14/ios-10-hidden-features/| bet = 12 hidden features in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230111085204/https://mashable.com/article/ios-10-hidden-features| arxivsáne = 2023-jıl 11-yanvar | avtor = Bell| at = Karissa| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-fevral }}</ref>. Xabardı súwret faylı retinde de saqlawǵa boladı<ref>{{Web deregi | url = http://osxdaily.com/2016/10/10/handwrite-messages-ios/| bet = How to Handwrite Messages with iPhone and iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170215024716/http://osxdaily.com/2016/10/10/handwrite-messages-ios/| arxivsáne = 2017-jıl 15-fevral | sáne = 2016-jıl 10-oktyabr | jumıs = OS X Daily| qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-fevral }}</ref>. Jańa [[Emodzi|emodziler]] qosıldı, sonday-aq emodzilerge baylanıslı qosımsha funkciyalar da. Eger xabarlar úsh emodzige shekem hám tekstsiz jiberilse, emodziler 3 ese úlkenirek kórinedi, klaviatura endi qollanatuǵın emodzilerdi boljay aladı hám emodzi almastırıw funkciyası xabarlardaǵı sózlerdi sáykeslestiriwge hám olardı sol bir mánistegi emodziler menen almastırıwǵa háreket etedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.igeeksblog.com/get-imessages-with-3x-emoji-recommendations-emojifications-in-ios-10/| bet = How to Get 3x Emoji, Emoji Recommendations, and Emojifications in iMessages in iOS 10 on iPhone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161123133142/https://www.igeeksblog.com/get-imessages-with-3x-emoji-recommendations-emojifications-in-ios-10/| arxivsáne = 2016-jıl 23-noyabr | avtor = Adhiya| at = Dhvanesh| jumıs = iGeeksBlog| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-noyabr }}</ref>. [[Game Center (Apple)|Game Center]] qosımshası alıp taslanǵanlıqtan, Messages endi doslardı oyınǵa shaqırıw sıyaqlı háreketlerdi basqaradı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/06/20/inside-ios-10-with-game-center-app-gone-invites-are-managed-by-messages| bet = Inside iOS 10: With Game Center app gone, invites are managed by Messages| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161124091138/http://appleinsider.com/articles/16/06/20/inside-ios-10-with-game-center-app-gone-invites-are-managed-by-messages| arxivsáne = 2016-jıl 24-noyabr | sáne = 2016-jıl 20-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref>. Oqıw tuwralı xabar endi barlıq kontaktlar ushın emes, al jeke kontaktlar ushın iske qosıwǵa yamasa óshiriwge boladı<ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/09/28/ios-10-tips-how-to-turn-onoff-individual-read-receipts-in-apples-messages-app| bet = iOS 10 tips: How to turn on/off individual read receipts in Apple's Messages app| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161227060317/http://appleinsider.com/articles/16/09/28/ios-10-tips-how-to-turn-onoff-individual-read-receipts-in-apples-messages-app| arxivsáne = 2016-jıl 27-dekabr | avtor = Wright| at = Ashley| sáne = 2016-jıl 28-sentyabr | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.thrillist.com/tech/nation/best-new-ios-10-features-you-overlooked| bet = 9 ridiculously useful iOS 10 features you probably haven't noticed yet| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161227125812/https://www.thrillist.com/tech/nation/best-new-ios-10-features-you-overlooked| arxivsáne = 2016-jıl 27-dekabr | avtor = McGauley| at = Joe| sáne = 2016-jıl 28-sentyabr | jumıs = Thrillist| qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-dekabr }}</ref>. Tapbacks qosıldı, bul paydalanıwshılarǵa muhabbat, unatıw, unatpaw, kúliw, kúsheytiw yamasa soraw menen xabarlarǵa reaksiya bildiriwge múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/guide/messages/send-tapbacks-icht504f698a/11.0/mac/10.13| bet = Send Tapbacks| jumıs = Apple| qaralǵan sáne = 2023-jıl 15-avgust }}</ref>. === Muzıka === Muzıka qosımshası qolaylılıqqa itibar berilip, qayta dizayn etildi. «Siz ushın» bólimi qayta shólkemlestirilip, kúndelikli muzıka usınısların beretuǵın pleylist bar. «Jańa» beti «Kóriw» dep qayta ataldı. Júklep alınǵan muzıka ushın «Júklep Alınǵan Muzıka» dep atalatuǵın jańa bet qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnet.com/how-to/get-to-know-ios-10s-new-music-app/| bet = Get to know iOS 10's new Music app| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170118052402/https://www.cnet.com/how-to/get-to-know-ios-10s-new-music-app/| arxivsáne = 2017-jıl 18-yanvar | avtor = Cipriani| at = Jason| sáne = 2016-jıl 12-sentyabr | jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. Endi iOS 10 da qosıq tekstlerin qosımsha ishinde kóriwge boladı<ref>{{Web deregi | url = http://mashable.com/2016/06/13/apple-music-redesign-wwdc/| bet = Apple Music will get lyrics, 'Downloaded' section in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170221094128/http://mashable.com/2016/06/13/apple-music-redesign-wwdc/| arxivsáne = 2017-jıl 21-fevral | avtor = Strange| at = Adario| sáne = 2016-jıl 13-iyun | jumıs = [[Mashable]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref>. «Izlew» beti sońǵı hám trendtegi izlewlerdi óz ishine aladı<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2016/06/13/new-ios-10-music-app-design/| bet = Hands-on: The all-new Music app in iOS 10 [Gallery]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161012225459/https://9to5mac.com/2016/06/13/new-ios-10-music-app-design/| arxivsáne = 2016-jıl 12-oktyabr | avtor = Miller| at = Chance| sáne = 2016-jıl 13-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. «Optimallastırılǵan Saqlaw» opciyası paydalanıwshınıń kóp waqıttan berli tıńlamaǵan júklep alınǵan muzıkasın alıp taslaydı<ref>{{Web deregi | url = http://bgr.com/2016/09/13/ios-10-features-25-best-tips-tricks/| bet = 25 tips and tricks to get the most out of iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161120041321/http://bgr.com/2016/09/13/ios-10-features-25-best-tips-tricks/| arxivsáne = 2016-jıl 20-noyabr | avtor = Heisler| at = Yoni| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. === Jańalıqlar === [[Apple News|Jańalıqlar]] (News) qosımshası, Muzıka jaylasıwınan úlgi alıp, qalıń bas sózlerdi hám qayta dizayn etilgen «Siz ushın» betinde gazetaǵa uqsas jaylasıwdı óz ishine alıw ushın qayta dizaynlandı. Jańalıqlar sonday-aq jazılıwlardı qollap-quwatlaydı hám shuǵıl jańalıqlar ushın xabarlandırıwlar beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/3094344/software-news/get-to-know-ios-10s-updated-apple-news-app-with-breaking-news-notifications.html| bet = Get to know iOS 10's updated Apple News app with breaking news notifications| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170118052352/http://www.macworld.com/article/3094344/software-news/get-to-know-ios-10s-updated-apple-news-app-with-breaking-news-notifications.html| arxivsáne = 2017-jıl 18-yanvar | avtor = Raymundo| at = Oscar| sáne = 2016-jıl 13-iyul | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://appleinsider.com/articles/16/06/14/inside-ios-10-apple-makes-news-app-more-accessible-better-organized-adds-alerts| bet = Inside iOS 10: Apple makes News app more accessible & better organized, adds alerts| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170126090327/http://appleinsider.com/articles/16/06/14/inside-ios-10-apple-makes-news-app-more-accessible-better-organized-adds-alerts| arxivsáne = 2017-jıl 26-yanvar | avtor = Silverberg| at = David| sáne = 2016-jıl 14-iyun | jumıs = AppleInsider| qaralǵan sáne = 2017-jıl 25-yanvar }}</ref>. === Jazıwlar === Jazıwlar qosımshasında endi birge islesiw funkciyası bar. Bul paydalanıwshılarǵa jazıwdı bólisiwge hám basqa paydalanıwshılar menen birge islesiwge múmkinshilik beredi,<ref>{{Web deregi | url = https://theappfactor.com/share-notes-notes-app-ios-10/| bet = How to share notes from the Notes app in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161125110527/https://theappfactor.com/share-notes-notes-app-ios-10/| arxivsáne = 2016-jıl 25-noyabr | avtor = Istyana| at = Daniel| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = TheAppFactor| qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr }}</ref> olar jazıwǵa tekst qosa aladı hám óshire aladı. Paydalanıwshılar «adam hám plyus belgisi bar sarı dóńgelek belgishe» ni basıp, keyin tekst, elektron pochta yamasa silteme arqalı mirátnamalar jibere aladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macworld.com/article/3095260/ios-apps/how-to-collaborate-on-notes-in-ios-10.html| bet = How to collaborate on Notes in iOS 10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161203010028/http://www.macworld.com/article/3095260/ios-apps/how-to-collaborate-on-notes-in-ios-10.html| arxivsáne = 2016-jıl 3-dekabr | avtor = McGarry| at = Caitlin| sáne = 2016-jıl 14-iyul | jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-fevral }}</ref>. === Fotolar === Apple [[tereń oqıtıw]] múmkinshiliklerin Photos qosımshasında sortlaw hám izlew ushın qostı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2016/6/15/11943652/apple-iphone-ios-10-update-wwdc-home-app| bet = iOS 10 chooses renovation over innovation| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170113164951/http://www.theverge.com/2016/6/15/11943652/apple-iphone-ios-10-update-wwdc-home-app| arxivsáne = 2017-jıl 13-yanvar | avtor = Savov| at = Vlad| sáne = 2016-jıl 15-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Jańa «Estelikler» funkciyası baylanıslı fotolardı avtomat túrde tanıydı hám toplaydı hám qısqa, bólisiwge bolatuǵın muzıkalıq videolar jaratadı. Jergilikli betti tanıw funkciyası belgili bir adamlardıń súwretlerin birge jıynaw ushın qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2016/06/13/apple-memories/| bet = Apple iOS 10 "Memories" turns old photos into editable mini-movies| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170128022653/https://techcrunch.com/2016/06/13/apple-memories/| arxivsáne = 2017-jıl 28-yanvar | avtor = Constine| at = Josh| sáne = 2016-jıl 13-iyun | jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. iOS 10 paydalanıwshılarǵa jańa «Belgilew» funkciyasın paydalanıp, fotoda sızıwlar hám tekst qosıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/how-to/ios-10-photos-markup/| bet = Photos in iOS 10: How to Find and Use Image Markup| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161130191644/http://www.macrumors.com/how-to/ios-10-photos-markup/| arxivsáne = 2016-jıl 30-noyabr | avtor = Broussard| at = Mitchel| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | jumıs = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2016/09/19/ios-10-features-2/| bet = Apple iOS 10: 50 Awesome Features You Should Know About And How To Use Them| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170109023300/http://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2016/09/19/ios-10-features-2/| arxivsáne = 2017-jıl 9-yanvar | avtor = Chowdhry| at = Amit| sáne = 2016-jıl 19-sentyabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-yanvar }}</ref>. Eger paydalanıwshı Belgilew járdeminde Tikkeley Súwretti (Live Photo) redaktorlasa, súwret qozǵalmaytuǵın súwretke aylanadı<ref>{{Web deregi | url = https://9to5mac.com/2016/06/17/how-to-use-markup-photos-messages-ios-10-iphone-ipad/| bet = iOS 10 How-To: Use Markup in Photos + Messages on iPhone & iPad [Video]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202013401/https://9to5mac.com/2016/06/17/how-to-use-markup-photos-messages-ios-10-iphone-ipad/| arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | avtor = Hall| at = Zac| sáne = 2016-jıl 17-iyun | jumıs = 9to5Mac| qaralǵan sáne = 2017-jıl 22-yanvar }}</ref>. Tikkeley Súwretler endi Photos qosımshası arqalı redaktorlawǵa boladı. Bul paydalanıwshılarǵa klipti qısqartıwǵa, turaqlı ramkanı ózgertiwge, filtr qosıwǵa hám Tikkeley Súwretke cifrlı súwret stabilizaciyasın qosıwǵa múmkinshilik beredi, usılayınsha ol «júdá tegis» boladı. Qosımsha jáne de jańalanǵan avto-jaqsılaw funkciyasına iye hám «Jarqıraw» slayderin qosadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.tomsguide.com/us/ios-photos-features-and-tutorial,review-3817.html| bet = iOS 10 Photos: All the New Features and How to Use Them| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170221110253/http://www.tomsguide.com/us/ios-photos-features-and-tutorial,review-3817.html| arxivsáne = 2017-jıl 21-fevral | avtor = Dove| at = Jackie| sáne = 2016-jıl 15-sentyabr | jumıs = [[Tom's Hardware]]| baspaxana = [[Purch Group]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-fevral }}</ref>. === Telefon === Telefon qosımshası alınǵan vizual dawıslı xabarlardı transkripciyalay aladı<ref>{{Web deregi | at = Waseem| familiya = Patwegar| bet = What is New in iOS 10| url = http://www.techbout.com/what-is-new-in-ios-10-18528/| jumıs = Techbout| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 30-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161030134352/http://www.techbout.com/what-is-new-in-ios-10-18528/| url-status = live}}</ref>. Siri kiretuǵın qońıraw etiwshilerdiń atın hám telefon nomerin járiyalay aladı. Sistema kiretuǵın qońırawlar waqtında qońıraw ekranında gúmanlı spam qońıraw etiwshilerdi belgiley aladı. Kontaktlar «Ayrıqsha jaǵdaydı aylanıp ótiw» ushın iske qosıwǵa boladı, onda telefon tańlanǵan kontaktlardan xabarlandırıw alǵanda, hátte «Kesent etpeń» rejiminde de, bárqulla dawıslar hám vibraciyalar shıǵaradı<ref>{{Web deregi | at = Thorin| familiya = Klosowski| bet = iOS 10's Emergency Bypass Feature Forces Calls and Texts Through No Matter What| url = http://lifehacker.com/ios-10s-emergency-bypass-feature-forces-calls-and-texts-1786722365| jumıs = [[Lifehacker]]| baspaxana = [[Univision Communications]]| sáne = 2016-jıl 16-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar | arxivsáne = 2017-jıl 16-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170116165827/http://lifehacker.com/ios-10s-emergency-bypass-feature-forces-calls-and-texts-1786722365| url-status = live}}</ref>. Tańlawlılar ekranında, paydalanıwshılar hár bir tańlawlı kontakt bir basıw menen qaysı háreketti iske qosatuǵının sáykeslendire aladı, sonıń ishinde qońıraw etiw, FaceTime, SMS yamasa elektron pochta bar. Paydalanıwshılar dawıslı xabarlardı AirDrop, iMessage, iCloud Drive hám bólisiw menyusı arqalı basqa qosımshalar arqalı saqlay aladı<ref>{{Web deregi | at = Amit| familiya = Chowdhry| bet = Apple iOS 10: 50 Awesome Features You Should Know About And How To Use Them| url = https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2016/09/19/ios-10-features-2/| jumıs = [[Forbes]]| sáne = 2016-jıl 19-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 25-fevral | arxivsáne = 2017-jıl 26-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170226053608/https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2016/09/19/ios-10-features-2/| url-status = live}}</ref>. === Safari === [[Apple Pay]] endi Safari qosımshası arqalı qoljetimli<ref>{{Web deregi | at = Sharon| familiya = Profis| bet = How to use Apple Pay in Safari| url = https://www.cnet.com/how-to/you-can-now-use-apple-pay-in-safari-heres-how/| baspaxana = [[CNET]]| sáne = 2016-jıl 25-oktyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 19-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161219011623/https://www.cnet.com/how-to/you-can-now-use-apple-pay-in-safari-heres-how/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | at = John| familiya = Voorhees| bet = Apple Pay Arrives on Safari| url = https://www.macstories.net/news/apple-pay-arrives-on-safari/| jumıs = MacStories| sáne = 2016-jıl 20-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 20-yanvar | arxivsáne = 2017-jıl 2-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170202021437/https://www.macstories.net/news/apple-pay-arrives-on-safari/| url-status = live}}</ref>. Paydalanıwshılardıń bir waqıtta qansha bet asha alatuǵınında sheklew joq<ref name="Safari tabs">{{Web deregi | at = Matt| familiya = Elliott| bet = How to search Safari tabs in iOS 10| url = https://www.cnet.com/how-to/how-to-search-safari-tabs-in-ios-10/| jumıs = [[CNET]]| baspaxana = [[CBS Interactive]]| sáne = 2016-jıl 5-oktyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 19-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161219011404/https://www.cnet.com/how-to/how-to-search-safari-tabs-in-ios-10/| url-status = live}}</ref>. Qollap-quwatlanatuǵın iPad-larda, Safari eki Safari brauzer betin bir-biriniń qasında 50/50 rejiminde kóriw ushın unikal «Bólip Kóriw» funkciyasına iye<ref>{{Web deregi | at = Rene| familiya = Ritchie| bet = How to use Safari Split View on iPad| url = http://www.imore.com/safari-split-view| sáne = 2016-jıl 3-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 27-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161127201821/http://www.imore.com/safari-split-view| url-status = live}}</ref>. Paydalanıwshılar sonday-aq belgili betlerde gilt sózlerdi izley aladı, bir basıw menen barlıq betlerdi jaba aladı,<ref>{{Web deregi | first1 = Drew| last1 = Kozub| first2 = Allyson| last2 = Kazmucha| bet = How to use tabs and private browsing in Safari for iPhone and iPad| url = http://www.imore.com/how-use-browser-tabs-safari-iphone-and-ipad| jumıs = iMore| sáne = 2016-jıl 15-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 20-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161220080432/http://www.imore.com/how-use-browser-tabs-safari-iphone-and-ipad| url-status = live}}</ref> hám artı belgisin uzaq basıw arqalı jaqında jabılǵan betlerdi qayta asha aladı<ref>{{Web deregi | at = Yoni| familiya = Heisler| bet = 10 awesome iOS 10 tips that will make you an iPhone power user| url = http://bgr.com/2016/12/22/ios-10-features-tips-tricks-hidden/| jumıs = [[Boy Genius Report|BGR]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| sáne = 2016-jıl 22-dekabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222193639/http://bgr.com/2016/12/22/ios-10-features-tips-tricks-hidden/| url-status = live}}</ref>. Paydalanıwshılar sonıń menen birge Bet belgileri hám Oqıw Dizimi ishinde elementlerdi izley aladı<ref>{{Web deregi | first1 = Christian de| last1 = Looper| first2 = Alan| last2 = Stonebridge| bet = 115 essential iOS 10 tips and tricks| url = http://www.techradar.com/how-to/phone-and-communications/mobile-phones/12-new-iphone-shortcuts-in-ios-10-that-will-save-you-time-1324082/7| jumıs = [[TechRadar]]| baspaxana = [[Future plc]]| sáne = 2017-jıl 3-yanvar | qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-fevral | arxivsáne = 2017-jıl 22-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170222054248/http://www.techradar.com/how-to/phone-and-communications/mobile-phones/12-new-iphone-shortcuts-in-ios-10-that-will-save-you-time-1324082/7| url-status = live}}</ref>. === TV === iOS 10.2 jańalanıwına «TV» qosımshası kiredi<ref name="New TV app">{{Web deregi | at = Juli| familiya = Clover| bet = Apple Releases iOS 10.2 With New TV App, New Emoji, and More| url = http://www.macrumors.com/2016/12/12/apple-releases-ios-10-2/| jumıs = [[MacRumors]]| sáne = 2016-jıl 12-dekabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 12-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 13-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161213043138/http://www.macrumors.com/2016/12/12/apple-releases-ios-10-2/| url-status = live}}</ref>. Tek Amerika Qurama Shtatlarında ǵana qoljetimli bolǵan qosımsha, hár bir xızmet bul funkciyanı qollap-quwatlasa, hár túrli video qosımshalarınan alınǵan kontenttiń ápiwayı, birtutas tájiriybesin usınadı<ref>{{Web deregi | at = Jon| familiya = Fingas| bet = Apple releases iOS 10.2 and its companion TV app| url = https://www.engadget.com/2016/12/12/apple-releases-ios-10-2/| jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| sáne = 2016-jıl 12-dekabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 12-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 12-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161212234449/https://www.engadget.com/2016/12/12/apple-releases-ios-10-2/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | at = Jacob| familiya = Kastrenakes| bet = Apple releases TV app for iPhone, iPad, and Apple TV| url = https://www.theverge.com/2016/12/12/13922474/tv-app-ios-tvos-released-apple-ios-10| jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| sáne = 2016-jıl 12-dekabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 12-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 13-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161213113756/http://www.theverge.com/2016/12/12/13922474/tv-app-ios-tvos-released-apple-ios-10| url-status = live}}</ref>. Jańa qosımsha aldıńǵı iOS versiyalarında tabılǵan Videolar qosımshasın almastıradı<ref>{{Web deregi | at = Juli| familiya = Clover| bet = What's New in iOS 10.2 Beta 3: TV App Updates, SOS and Videos App Removed| url = http://www.macrumors.com/2016/11/14/whats-new-in-ios-10-2-beta-3/| jumıs = [[MacRumors]]| sáne = 2016-jıl 14-noyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 15-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 13-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161213190838/http://www.macrumors.com/2016/11/14/whats-new-in-ios-10-2-beta-3/| url-status = live}}</ref>. == Baǵdarlamashılar ushın API-ler == iOS 10 úshinshi tárep baǵdarlamashılarına úsh tiykarǵı iOS sistema qosımshalarına hám xızmetlerine kiriwge múmkinshilik beredi: Siri, iMessage hám Maps. Baǵdarlamashılar: * Belgili bir iskerliklerdi Siri dawıslı buyrıqlarına aylandıra aladı, bul paydalanıwshılarǵa Siri jeke járdemshisine dawıslı sorawlar aytıwǵa hám Siridiń sáykes qosımshalardan nátiyjeler qaytarıwına múmkinshilik beredi. Siri menen integraciyalanıwı múmkin bolǵan qosımshalar tómendegiler menen sheklengen: xabarlar jiberiw, qońırawlar baslaw, tólemlerdi jiberiw hám soraw, fotolar hám videolar izlew, taksi yamasa birge júriw xızmetlerine buyırtpa beriw hám shınıǵıwlardı basqarıw. * iMessage App Store-ǵa arnawlı qosımshalar qosa aladı, bul paydalanıwshılarǵa unikal stikerler toplamın qosıwǵa, bay mazmundı bólisiwge yamasa belgili bir qosımsha funkciyaları menen iMessage sóylesiwi ishinde tolıǵı menen óz-ara tásir etiwge múmkinshilik beredi. * Apple Maps-ke keńeytpeler qosa aladı, usılayınsha kartada paydalı bolǵan arnawlı funkciyaları bar qosımshalar, mısalı restoran-bronlaw qosımshası, qosımsha funkciyasın tikkeley Maps qosımshası ishinde basqarıw ushın karta xızmeti menen integraciyalanıwı múmkin. iOS 10 úshinshi tárep kamera qosımshalarına RAW súwret formatındaǵı súwretlerdi túsiriwge múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | at = Anthony| familiya = Thurston| bet = iOS 10 paves the way for advanced mobile photo editing| url = https://www.digitaltrends.com/photography/ios-10-raw-support/| jumıs = [[Digital Trends]]| sáne = 2016-jıl 15-iyun | qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-iyun | arxivsáne = 2017-jıl 29-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170429114553/http://www.digitaltrends.com/photography/ios-10-raw-support/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | at = Greg| familiya = Kumparak| bet = iPhone and iPad apps will be able to shoot RAW photos with iOS 10| url = https://techcrunch.com/2016/06/14/iphone-and-ipad-apps-will-be-able-to-shoot-raw-photos-with-ios-10/| jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| sáne = 2016-jıl 14-iyun | qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-iyun | arxivsáne = 2016-jıl 17-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160617132439/https://techcrunch.com/2016/06/14/iphone-and-ipad-apps-will-be-able-to-shoot-raw-photos-with-ios-10/| url-status = live}}</ref>. Adobe kompaniyasınıń DNG RAW formatında fotosúwret túsiriwdi qollap-quwatlaw keminde 12MP kamerası bar hám onı qollap-quwatlaytuǵın úshinshi tárep qosımshası bar qurılmalar menen sheklengen, sebebi Apple bul funkciyanı jergilikli Kamera qosımshasında iske qospaǵan<ref>{{Web deregi | at = Glenn| familiya = Fleishman| bet = Camera app makers tap into RAW power with iOS, and look forward to dual lenses| url = http://www.macworld.com/article/3120658/ios/camera-app-makers-tap-into-raw-power-with-ios-and-look-forward-to-dual-lenses.html| jumıs = [[Macworld]]| baspaxana = [[International Data Group]]| sáne = 2016-jıl 16-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-iyun | arxivsáne = 2023-jıl 11-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230111085218/https://www.macworld.com/article/228788/camera-app-makers-tap-into-raw-power-with-ios-and-look-forward-to-dual-lenses.html| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | at = Hillary| familiya = Grigonis| bet = iPhone can now shoot RAW photos, here's why it's a big deal| url = https://www.digitaltrends.com/photography/what-is-raw-photography-thomas-knoll/| jumıs = [[Digital Trends]]| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-iyun | arxivsáne = 2017-jıl 20-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170620094101/https://www.digitaltrends.com/photography/what-is-raw-photography-thomas-knoll/| url-status = live}}</ref>. iOS 10 VoIP qosımshalarına CallKit API-n paydalanıw arqalı Telefon hám FaceTime qosımshaları menen birdey funkciyaǵa hám interfeyske iye bolıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi | at = Andrew| familiya = Cunningham| bet = iOS 10 preview: Apple goes back to ignoring the iPad in wide-ranging update| url = http://arstechnica.co.uk/apple/2016/07/apple-ios-10-beta-preview-details/5/#h4| jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = [[Condé Nast]]| sáne = 2016-jıl 7-iyul | qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230230643/http://arstechnica.co.uk/apple/2016/07/apple-ios-10-beta-preview-details/5/#h4| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | at = Federico| familiya = Viticci| bet = VoIP Apps and CallKit| url = https://www.macstories.net/stories/ios-10-the-macstories-review/28/#voip-apps-and-callkit| jumıs = MacStories| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 30-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161230161535/https://www.macstories.net/stories/ios-10-the-macstories-review/28/#voip-apps-and-callkit| url-status = live}}</ref>. == Alıp taslanǵan funkciyalar == PPTP VPN protokolın jergilikli qollap-quwatlaw alıp taslandı. Apple qáwipsizirek dep esaplaytuǵın alternativ usıllardı usınıs etedi<ref>{{Web deregi | at = Shaun| familiya = Nichols| bet = Did you know iOS 10, macOS Sierra has a problem with crappy VPNs? You do now| url = https://www.theregister.co.uk/2016/09/14/ios_10_macos_sierra_has_vpn_issues/| jumıs = [[The Register]]| baspaxana = Situation Publishing| sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-iyun | arxivsáne = 2016-jıl 4-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161204051724/http://www.theregister.co.uk/2016/09/14/ios_10_macos_sierra_has_vpn_issues| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | at = Juli| familiya = Clover| bet = iOS 10 Tidbits: Hide Stock Apps, Use Two Safari Windows on iPad, Access Voicemail Transcription and More| url = https://www.macrumors.com/2016/09/13/ios-10-tidbits-and-hidden-features/| jumıs = [[MacRumors]]| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-iyun | arxivsáne = 2016-jıl 28-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161028070236/http://www.macrumors.com/2016/09/13/ios-10-tidbits-and-hidden-features/| url-status = live}}</ref>. Xabarlandırıw Orayında xabarlardı qosımsha boyınsha toparlaw hám xabarlardıń tártibin sáykeslestiriw opciyaları alıp taslandı. [[Game Center (Apple)|Game Center]] qosımshası, macOS Sierra-daǵıday, alıp taslandı. Xızmet toqtatılmadı hám oyınlar arqalı qoljetimli bolıp qaldı. «Qulıplawdı ashıw ushın sıypaw» funkciyası alıp taslandı. Onıń ornına «Qulıplawdı ashıw ushın Bas túymesin basıń» degenge almastırıldı. == Qabıl etiliwi == Óz sholıwında, The Verge jurnalisti Diter Bonı iOS 10-da kirgizilgen jańa funkciyalardıń «Appledıń bir neshe jıllardan berli óz ústinde jumıs islep atırǵan ayırım dizayn hám óz-ara tásir ideyalarınıń evolyuciyası» ekenin jazdı. Ol iMessage-diń «óz aldına platformaǵa aylanıp atırǵanın» jazdı hám keńeytpelerdiń tiyisli qosımshalardı ashıwdı talap etpesten, qosımshalardan informaciyaǵa kiriw múmkinshiligin ańlatatuǵının unatqanı menen, jańa iMessage interfeysiniń túsiniksiz ekenin hám «úshinshi tárep qosımshaları, stikerler, aqılǵa sıymaytuǵın konfetli effektleri hám barlıq jerdegi emodzilerdiń» paydalanılıwı «qorqınıshlı tús» ekenin jazdı, degen menen sózin «yamasa bálkim bul qorqınıshlı tús emes, al ájayıp dúnya shıǵar. Ózińiz sheshiń» dep juwmaqladı. Siridegi úshinshi tárep qollap-quwatlawına kelsek, ol bunı «ájayıp» dep atadı, biraq qosımshalardıń sheklengen klasın («qońırawlar, xabar almasıw, tólemler, fotolar, saparlardı bólisiw qosımshaları, ayırım CarPlay sistemaları hám shınıǵıwlar») atap ótti hám geyde processti juwmaqlaw ushın túymeni basıw kerek bolatuǵının ayttı. Qosımsha integraciyalarınan tısqarı, ol Siridi sınǵa alıp, «Siri siz eslegennen kóbirek aqıllı bolıp ketpegendey» dep jazdı. Bon Photos qosımshasındaǵı jańa mashinalıq oqıtıw texnologiyasın unattı, ol Appledıń súwretti tanıw texnologiyasınan «tásirlengenin» jazdı, onıń jergilikli qurılmada orınlanatuǵının atap ótti, biraq qátelik dárejesin sınǵa aldı, ol texnologiyanı [[Google Photos]] penen salıstırıp, bir qádem aldında dep esapladı. Bon Muzıka hám Kartalar qosımshalarınıń jańa dizaynların unattı, ekewiniń de qayta dizaynınıń «jaqsılıqqa» ekenin ayttı. Bonǵa ásirese jańa qulıplaw ekranı unadı, ol jerde ol xabarlandırıw kóbiklerin kóbirek informaciya alıw ushın 3D Touch penen basıw múmkinshiligin, barlıǵın telefon qulpın ashpastan islew múmkinshiligin atap ótti. Onıń unatqan basqa kishi jańa funkciyaları arasında «óshiriletuǵın» qosımshalar, bas ekran belgisine 3D Touch penen basqanda jańalanǵan «vidjetler» hám Apple News-tegi shuǵıl jańalıqlar xabarlandırıwları bar edi. Ulıwma alǵanda, Bon iOS 10 dı «Ele de diywal menen qorshalǵan baǵ, biraq kóbirek qapıları bar» dep atadı<ref>{{Web deregi | at = Dieter| familiya = Bohn| bet = iOS 10 review: doors into the walled garden| url = https://www.theverge.com/2016/9/22/13010546/apple-ios-10-review-imessage-music-siri-iphone-ipad| jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| sáne = 2016-jıl 22-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 28-noyabr | arxivsáne = 2022-jıl 27-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220527124440/https://www.theverge.com/2016/9/22/13010546/apple-ios-10-review-imessage-music-siri-iphone-ipad| url-status = live}}</ref>. Engadget xızmetkeri Devindra Xardavarı iOS 10 nıń Applediń «tiykarınan margaritti jaltıratıw» ekenin jazdı. Xardavar relizdegi tiykarǵı ózgerislerdiń vizual interfeyske emes, al funkciyalarǵa baǵdarlanǵanın atap ótti. Ol qulıplaw ekranınıń endi «burınǵıǵa qaraǵanda ádewir sáykeslestiriletuǵın» bolǵanın jazdı. Ol 3D Touch-qa qosılǵan jańa funkciyalardı maqtap, onıń «aqırında paydalı sezilgenin» jazdı, ol jerde oǵan «3D Touch OS-nıń derlik hár bir bóliminde isleytuǵını» unadı. iMessage-ge kelsek, ol onda «ásirese paydalı» bolǵan jańa funkciyalar bar ekenin jazdı, sonıń ishinde basqalar qarap turǵanda sóylesiwdegi tekstti jasırıp turatuǵın «Kórinbeytuǵın sıya» bar, biraq paydalanıwshı interfeysin sınǵa alıp, onıń «biraz islewdi talap etetuǵının» jazdı. Jańa Photos qosımshasındaǵı «Estelikler» funkciyası «ádette jaqsı shıqtı», biraq «olar ele de rawajlanıw procesinde ekeni anıq» dep jazdı. Xardavar jańa Apple Music qosımshasın maqtadı, biraq «shın mánisinde, hár qanday nárse sońǵı iteraciyadan jaqsıraq» dep qostı. Oǵan sonıń menen birge tekstlerdi qollap-quwatlawı da unadı. Ol Siri diń úshinshi tárep qollap-quwatlawı «haqıyqatında paydalı bola basladı» dep jazdı, biraq anıqlıq máselelerine ushıradı. Ol iOS 10 Google diń Android operaciyalıq sistemasında burın kórilgen funkciyalardı qossa da, mobil sanaat «uyatsız túrde básekilesten «ilhamlanıp» atırǵanın» jazıw menen juwmaqladı. Onıń juwmaǵında «iOS 10 sonda da bekkem operaciyalıq sistemaǵa paydalı ózgerisler toplamı» ekeni aytıladı<ref>{{Web deregi | at = Devindra| familiya = Hardawar| bet = iOS 10 review: Apple evolves| url = https://www.engadget.com/2016/09/16/ios-10-review/| jumıs = [[Engadget]]| baspaxana = [[AOL]]| sáne = 2016-jıl 16-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 28-noyabr | arxivsáne = 2016-jıl 28-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161128135040/https://www.engadget.com/2016/09/16/ios-10-review/| url-status = live}}</ref>. 2016-jıldıń oktyabr ayında, dáslepki relizinen bir ay ótkennen soń, iOS qurılmalarınıń 54%-i iOS 10 da islep atır edi,<ref>{{Web deregi | at = Sarah| familiya = Perez| bet = According to Apple's official figures, iOS 10 adoption rate now at 54%| url = https://techcrunch.com/2016/10/11/according-to-apples-official-figures-ios-10-adoption-rate-now-at-54/| jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| sáne = 2016-jıl 11-oktyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-fevral | arxivsáne = 2017-jıl 20-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170220012428/https://techcrunch.com/2016/10/11/according-to-apples-official-figures-ios-10-adoption-rate-now-at-54/| url-status = live}}</ref> bul ótken jılǵı iOS 9 dıń relizine salıstırǵanda «biraz ásterek ótiw» boldı, MacRumors-tan Tim Xardvik bul nátiyjeniń ayırım qurılmalardı óshirip qoyǵan hám «ayırım [paydalanıwshılardı] jańalanıwdı júklep alıwdan bas tartıwǵa» sebep bolǵan dáslepki reliz máseleleri sebepli bolǵanın boljadı<ref>{{Web deregi | at = Tim| familiya = Hardwick| bet = Apple Puts Official iOS 10 Adoption Rate Figure at 54%| url = https://www.macrumors.com/2016/10/11/apple-ios-10-adoption-rate-figure-at-54/| jumıs = [[MacRumors]]| sáne = 2016-jıl 11-oktyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-fevral | arxivsáne = 2017-jıl 20-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170220011345/https://www.macrumors.com/2016/10/11/apple-ios-10-adoption-rate-figure-at-54/| url-status = live}}</ref>. Paydalanıwshılardıń qabıllawı 2017-jıldıń yanvar ayında aktiv qurılmalardıń 76%-ine,<ref>{{Web deregi | at = Juli| familiya = Clover| bet = iOS 10 Now Installed on 76% of Active iOS Devices| url = https://www.macrumors.com/2017/01/05/ios-10-installed-on-76-percent-of-ios-devices/| jumıs = [[MacRumors]]| sáne = 2017-jıl 5-yanvar | qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-fevral | arxivsáne = 2017-jıl 20-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170220011027/https://www.macrumors.com/2017/01/05/ios-10-installed-on-76-percent-of-ios-devices/| url-status = live}}</ref> 2017-jıldıń fevral ayında 79%-ine,<ref>{{Web deregi | at = Joe| familiya = Rossignol| bet = iOS 10 Now Installed on Nearly 80% of Active iOS Devices| url = https://www.macrumors.com/2017/02/22/ios-10-nearly-80-percent-adoption/| jumıs = [[MacRumors]]| sáne = 2017-jıl 22-fevral | qaralǵan sáne = 2017-jıl 22-fevral | arxivsáne = 2017-jıl 23-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170223044821/https://www.macrumors.com/2017/02/22/ios-10-nearly-80-percent-adoption/| url-status = live}}</ref> 2017-jıldıń iyun ayında 86%-ine,<ref>{{Web deregi | at = Romain| familiya = Dillet| bet = Apple introduces iOS 11| url = https://techcrunch.com/2017/06/05/apple-introduces-ios-11/| jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| sáne = 2017-jıl 5-iyun | qaralǵan sáne = 2017-jıl 5-iyun | arxivsáne = 2017-jıl 5-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170605182147/https://techcrunch.com/2017/06/05/apple-introduces-ios-11/| url-status = live}}</ref> 2017-jıldıń iyul ayında 87%-ine,<ref>{{Web deregi | at = Julian| familiya = Chokkattu| bet = About 87 percent of active Apple iPhone and iPad devices run iOS 10| url = https://www.digitaltrends.com/mobile/ios-distribution-news/| jumıs = [[Digital Trends]]| sáne = 2017-jıl 21-avgust | qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-oktyabr | arxivsáne = 2017-jıl 13-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20171013013233/https://www.digitaltrends.com/mobile/ios-distribution-news/| url-status = live}}</ref> hám iOS 11 relizinen aldın 2017-jıldıń sentyabr ayında 89%-ine jetti<ref>{{Web deregi | at = Sebastien| familiya = Page| bet = iOS 10 adoption reaches 89% ahead of iOS 11 launch| url = http://www.idownloadblog.com/2017/09/10/ios-10-adoption-reaches-89-ahead-of-ios-11-launch/| jumıs = iDownloadBlog| sáne = 2017-jıl 10-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-oktyabr | arxivsáne = 2017-jıl 13-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20171013014243/http://www.idownloadblog.com/2017/09/10/ios-10-adoption-reaches-89-ahead-of-ios-11-launch/| url-status = live}}</ref>. == Máseleler == === Qayta tiklew rejimi máseleleri === 2016-jılı 13-sentyabrde iOS 10 nıń dáslepki jámiyetlik shıǵarılıwı sımsız jańalanıw arqalı kóplegen [[iPhone]] hám iPad-lardı qayta tiklew rejimine jiberdi, bul qurılmalardıń jańalanıwdı qayta sınaqtan ótkiziw yamasa qurılmanı zavod sazlawlarına qaytarıw ushın [[iTunes]] ornatılǵan Mac yamasa [[Microsoft|JK]]-ge jalǵanıwın talap etti. Apple dárhal iOS 10.0.1 di shıǵardı hám keshirim soradı<ref>{{Web deregi | at = Chris| familiya = Welch| bet = Apple's iOS 10 update is causing major problems for some users| url = https://www.theverge.com/2016/9/13/12904582/apple-ios-10-iphone-update-fail| jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| sáne = 2016-jıl 13-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 14-sentyabr | arxivsáne = 2022-jıl 5-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220605193201/https://www.theverge.com/2016/9/13/12904582/apple-ios-10-iphone-update-fail| url-status = live}}</ref>. === Lokal rezerv kóshirme shifrlaw máseleleri === 2016-jıldıń sentyabr ayında [[iTunes]] penen islengen lokal iOS rezerv kóshirmeleriniń shifrlanıwı [[iOS 9]] da isleytuǵın qurılmalarǵa salıstırǵanda iOS 10 qurılmaları ushın hálsizirek ekeni anıqlandı. Rossiyalı programmalıq támiynat firması ElcomSoft iOS 10 rezerv kóshirme processiniń bir neshe qáwipsizlik tekseriwlerin ótkizip jibertuǵının, bul parol sınaqların «shama menen 2,500 ese» tezletip, sekundına 6 million parol sınaǵına múmkinshilik beretuǵının anıqladı, al iOS 9 ushın sol bir processte ElcomSoft sekundına 2,400 parol sınaǵın qollanǵan edi. Firma bunıń tásiriniń «júdá awır» ekenin ayttı<ref>{{Web deregi | at = Oleg| familiya = Afonin| bet = iOS 10: Security Weakness Discovered, Backup Passwords Much Easier to Break| url = https://blog.elcomsoft.com/2016/09/ios-10-security-weakness-discovered-backup-passwords-much-easier-to-break/| baspaxana = [[ElcomSoft]]| sáne = 2016-jıl 23-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-fevral | arxivsáne = 2016-jıl 29-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161229114147/https://blog.elcomsoft.com/2016/09/ios-10-security-weakness-discovered-backup-passwords-much-easier-to-break/| url-status = live}}</ref>. Apple máseleni moyınlap, qáwipsizlik jańalanıwın shıǵarıwdı jobalastırıp atırǵanın ayttı, biraq sonıń menen birge [[iCloud]] rezerv kóshirmeleriniń tásir etpegenin de málimledi<ref>{{Web deregi | at = Thomas| familiya = Fox-Brewster| bet = iPhone Hackers Say Apple Weakened Backup Security With iOS 10| url = https://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2016/09/23/apple-iphone-7-ios-10-vulnerabilities-in-passwords-jailbreaks/| jumıs = [[Forbes]]| sáne = 2016-jıl 23-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 26-sentyabr | arxivsáne = 2016-jıl 26-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160926183445/http://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2016/09/23/apple-iphone-7-ios-10-vulnerabilities-in-passwords-jailbreaks/| url-status = live}}</ref>. iOS 10.1 jańalanıwınan keyin máseleni dúzetti<ref>{{Web deregi | bet = About the security content of iOS 10.1| sáne = 2017-jıl 23-yanvar | url = https://support.apple.com/en-us/HT207271| baspaxana = [[Apple Inc.]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-aprel | arxivsáne = 2017-jıl 4-mart | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170304050328/https://support.apple.com/en-us/HT207271| url-status = live}}</ref>. === Batareyanıń óshiwi hám páseytiw === Ayırım iOS 10.1.1 paydalanıwshıları ózleriniń qurılmalarınıń 30% batareya zaryadında yamasa onıń átirapında kútilmegende óship qalıwǵa beyim ekenin xabarladı (bir paydalanıwshı batareya procentiniń 30%-ten 1%-ke kútilmegende túsip ketip, óship qalatuǵının, biraq zaryadqa qoyǵanda ele de 30% bolıp kórinetuǵının súwretledi)<ref>{{Web deregi | at = Juan| familiya = Buis| bet = Getting terrible battery life on iOS 10.1.1? You're not the only one| url = https://thenextweb.com/apple/2016/11/28/ios-battery-life/| jumıs = The Next Web| sáne = 2016-jıl 28-noyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 3-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 1-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161201171305/http://thenextweb.com/apple/2016/11/28/ios-battery-life/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.extremetech.com/mobile/240385-apples-ios-10-1-1-update-causing-huge-battery-life-problems-users| bet = Apple's iOS 10.1.1 update is causing huge battery life problems for some users [Updated]| jumıs = ExtremeTech| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-sentyabr | arxivsáne = 2020-jıl 26-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200426203649/https://www.extremetech.com/mobile/240385-apples-ios-10-1-1-update-causing-huge-battery-life-problems-users| url-status = live}}</ref>. Apple bul qátelikti iOS 10.2 de diagnostikalaw procesin basladı hám iOS 10.2.1 relizinen keyin bul óshiwlerdiń [[IPhone 6s|iPhone 6S]] modellerinde «80%-ten aslam» hám [[iPhone 6]] modellerinde «70%-ten aslam» azaytqanın ayttı. Sonday-aq kútilmegende óship qalǵannan keyin qurılmanı quwat deregine qospastan qayta júklew múmkin boldı<ref>{{Web deregi | at = Matthew| familiya = Panzarino| bet = Apple says iOS 10.2.1 has reduced unexpected iPhone 6s shutdown issues by 80%| url = https://techcrunch.com/2017/02/23/apple-says-ios-10-2-1-has-reduced-unexpected-iphone-6s-shutdown-issues-by-80/| jumıs = [[TechCrunch]]| baspaxana = [[AOL]]| sáne = 2017-jıl 23-fevral | qaralǵan sáne = 2017-jıl 24-fevral | arxivsáne = 2017-jıl 24-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170224015836/https://techcrunch.com/2017/02/23/apple-says-ios-10-2-1-has-reduced-unexpected-iphone-6s-shutdown-issues-by-80/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/iphone-6-6s-sudden-shutdown-weve-almost-fully-cured-issue-with-ios-10-2-1-says-apple/| bet = iPhone 6, 6s sudden shutdown? We've almost fully cured issue with iOS 10.2.1, says Apple| familiya = Tung| at = Liam| jumıs = ZDNet| til = en| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-sentyabr | arxivsáne = 2019-jıl 19-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191219195118/https://www.zdnet.com/article/iphone-6-6s-sudden-shutdown-weve-almost-fully-cured-issue-with-ios-10-2-1-says-apple/| url-status = live}}</ref>. 2017-jıldıń dekabr ayında paydalanıwshınıń bir etalonı batareyanı almastırǵannan keyin ónimliktegi ózgerislerdi kórsetkennen soń, Appledıń batareya jaǵdayına qaray eski iPhone modelleriniń ónimligin qasaqana sheklep atırǵanı haqqında gáp sózler payda boldı, ásirese iPhone 6S-te (ol, bólek bir máselede, sonday-aq sistema turaqsızlıǵına alıp keletuǵın batareya óndirisinde de jeke jaǵdaylarǵa iye bolǵan)<ref>{{Web deregi | at = James| familiya = Vincent| bet = Apple blames exposure to 'ambient air' for iPhone 6S battery failures| url = https://www.theverge.com/2016/12/6/13853280/apple-iphone-6s-battery-problems-fix-explanation| jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| sáne = 2016-jıl 6-dekabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr | arxivsáne = 2022-jıl 20-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220920135814/https://www.theverge.com/2016/12/6/13853280/apple-iphone-6s-battery-problems-fix-explanation| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = iPhone 6S battery issues may be more widespread than Apple initially thought| url = https://thenextweb.com/apple/2016/12/06/apple-iphone-6s-battery-issue-explained/| jumıs = The Next Web| sáne = 2016-jıl 6-dekabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-dekabr | arxivsáne = 2016-jıl 6-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161206234211/http://thenextweb.com/apple/2016/12/06/apple-iphone-6s-battery-issue-explained/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.extremetech.com/mobile/260436-apple-may-reduce-iphone-performance-battery-degrades| bet = Apple May Reduce iPhone SoC Performance as Battery Degrades| jumıs = ExtremeTech| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-sentyabr | arxivsáne = 2019-jıl 1-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190401033146/https://www.extremetech.com/mobile/260436-apple-may-reduce-iphone-performance-battery-degrades| url-status = live}}</ref>. Geekbench baǵdarlamashıları iOS 10.2.1 hám onnan keyingi versiyalarda isleytuǵın iPhone 6 qurılmalarında hám iOS 11.2 hám onnan keyingi versiyalardaǵı iPhone 7 qurılmalarında etalon kórsetkishlerinde áhmiyetli tómenlewler bolǵanın tastıyıqladı. Olar Appledıń jańa iPhone modelleriniń satılıwın arttırıw ushın jobalastırılǵan góneriw siyasatların kirgizip atırǵanı haqqında qáweterlerge alıp keldi, bul tartıs [[Batterygate]] dep ataldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.extremetech.com/mobile/260836-geekbench-data-proves-apple-throttling-iphone-performance-based-battery-life| bet = Geekbench: Apple Is Throttling iPhone Performance Based on Battery Life| jumıs = ExtremeTech| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-sentyabr | arxivsáne = 2019-jıl 20-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20191120190409/https://www.extremetech.com/mobile/260836-geekbench-data-proves-apple-throttling-iphone-performance-based-battery-life| url-status = live}}</ref>. Sol aydıń aqırında Apple iOS 10.2.1 versiyasınan baslap, sistema turaqlılıǵın saqlap qalıw ushın, ásirese batareyaları suwıq hawa-rayı, jası yamasa tómen zaryad sıyaqlı jaǵdaylarda «joqarı tok talapların támiyinlewge uqıplılıǵı azayǵan» eski iPhone modellerinde ónimlilikti basqarıw texnikaların qollanıp atırǵanın moyınladı. Apple bul ilajlardıń «klientler ushın eń jaqsı tájiriybeni támiyinlewge, oǵan ulıwma ónimlilik hám olardıń qurılmalarınıń ómirin uzaytıwǵa» járdemlesiw ushın ámelge asırılǵanın málimledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/apple-slowing-down-older-iphones-to-prevent-battery-issues/| bet = Apple: Some older iPhones slowed to prevent battery issues| familiya = Smith| at = Jake| jumıs = ZDNet| til = en| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-sentyabr | arxivsáne = 2020-jıl 12-mart | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200312135038/https://www.zdnet.com/article/apple-slowing-down-older-iphones-to-prevent-battery-issues/| url-status = live}}</ref>. Kompaniya 2018-jıl dawamında kepilliksiz batareya almastırıwlarına jeńillik usınatuǵının járiyaladı<ref name="verge-iosreplacement">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2017/12/28/16827248/apple-iphone-battery-replacement-price-slow-down-apology| bet = Apple apologizes for iPhone slowdown drama, will offer $29 battery replacements for a year| familiya = Patel| at = Nilay| sáne = 2019-jıl 27-dekabr | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-sentyabr | arxivsáne = 2019-jıl 3-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190903141456/https://www.theverge.com/2017/12/28/16827248/apple-iphone-battery-replacement-price-slow-down-apology| url-status = live}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:IOS]] [[Kategoriya:Webarxiv úlgisi wayback siltemeleri]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 13n920ygqi7c6nt3f60jiluq0ezb73h 4 26380 275742 275481 2026-10-24T12:00:52Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 275742 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:123006}}]] |- | 2 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:6002}}]] |- | 3 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] |- | 4 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:4331}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] |- | 6 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2914}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] |- | 8 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] |- | 9 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1437}}]] |- | 10 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] |- | 11 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] |- | 12 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] |- | 13 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 14 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] |- | 15 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] |- | 16 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] |- | 17 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] |- | 18 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] |- | 19 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:575}}]] |- | 20 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] |- | 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:392}}]] |- | 23 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] |- | 24 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]] |- | 25 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]] |- | 26 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]] |- | 27 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]] |- | 28 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]] |- | 29 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]] |- | 30 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]] |- | 31 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]] |- | 32 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]] |- | 33 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]] |- | 34 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]] |- | 35 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]] |- | 36 || [[User:BOTijo|<span style="color:gray">BOTijo</span>]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]] |- | 37 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]] |- | 38 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]] |- | 39 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]] |- | 40 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]] |- | 42 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]] |- | 43 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]] |- | 44 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]] |- | 45 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]] |- | 46 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]] |- | 47 || [[User:Maintenance script|Maintenance script]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:15}}]] |- | 48 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]] |- | 49 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} 0vg923cnjjgxdjdlt6mdkturogdska0 4 27432 275741 275480 2026-10-24T12:00:51Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 275741 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:123006}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25343}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:6002}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 5 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:5015}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 6 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|<span style="color:gray">Srajatdin Usnatdinov</span>]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 7 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4424}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 9 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 10 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:4331}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}} |- | 11 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 12 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2914}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 14 || [[User:Doniyor Yóldoshev|<span style="color:gray">Doniyor Yóldoshev</span>]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2562}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 15 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 16 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 17 || [[User:Rabiga Shabatova|<span style="color:gray">Rabiga Shabatova</span>]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1653}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 18 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 19 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1437}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 21 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 22 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 23 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 24 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 25 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 26 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 27 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 28 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:927}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 29 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 30 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 31 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 32 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 33 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 34 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 35 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 36 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 37 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 38 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:575}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 39 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 40 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 41 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 42 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:488}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 43 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 44 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 45 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 46 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 47 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 48 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:392}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 49 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 50 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} {{/end}} bbqsijrqp6x54b0gbovjxq7w5opyqzv 0 34915 276194 215579 2026-10-25T07:27:35Z Kvazimodo 10433 Gadget: Kategori eklendi 276194 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Rom,_Santa_Maria_della_Vittoria,_Die_Verzückung_der_Heiligen_Theresa_(Bernini).jpg|nobaý|Djanlorenco Berninidiń «Wáliy Terezanıń ekstazı» (1652). Rimdegi Santa-Mariya-della-Vittoriyanıń (XVII ásir) shep jaq transepti.|229x229 nükte]] '''Ekstaz''' (áyyemgi grek tilinen alınǵan ἔκστασις (ékstasis) «óziniń sırtında») — bul subekttiń óz sanasınıń obekti menen tolıq baylanısınıń subektiv tájiriybesi. Klassikalıq grek ádebiyatında, bul aqıl yamasa deneniń «óziniń normal funkciya ornınan» shıǵıwın bildiredi<ref>{{Cite encyclopedia|title=ecstasy}}</ref>. Qızıǵıwshılıq obekti menen tolıq baylanıs qarapayım tájiriybe emes. Ekstaz — bul basqa obektler haqqında sananıń tómenlewi yamasa átirap ortalıq hám obekt átirapındaǵı hámme nárse haqqında sananıń tolıq joqlıǵı menen sıpatlanatuǵın ózgergen sana jaǵdayınıń mısalı. Bul sóz sonday-aq sananıń hár qanday joqarı dárejesin yamasa qattı jaǵımlı tájiriybeni bildiriw ushın qollanıladı. Ol sonday-aq ádettegiden tıs psixikalıq keńislikler haqqında sana jaǵdayların bildiriw ushın qollanıladı, olar ruwxıy dep qabıl etiliwi múmkin. == Sıpatlama == [[Fayl:Guido_Reni_-_St_Filippo_Neri_in_Ecstasy_-_WGA19295.jpg|nobaý|Gvido Renidiń «Ekstazdaǵı wáliy Filippo Neri» shıǵarması|285x285 nükte]] Psixologiyalıq kózqarastan, ekstaz — bul ózin-ózi baqlawdı joǵaltıw hám geyde sananı waqıtsha joǵaltıw, bul kóbinese diniy misticizm, [[jınıslıq qatnas]] hám ayırım dárilerdi qollanıw menen baylanıslı<ref>{{Web deregi | url = http://www.thefreedictionary.com/ecstasy| bet = Ecstasy| baspaxana = The Free Dictionary By Farlex| qaralǵan sáne = 2012-jıl 31-may }}</ref>. Ekstaz dawamında ekstazdaǵı adam ádettegi ómirden uzilip qaladı hám basqa adamlar menen baylanıs jasawǵa da, ádettegi háreketlerdi orınlawǵa da qábiletsiz boladı. Bul tájiriybe fizikalıq waqıt boyınsha qısqa bolıwı múmkin, yamasa bir neshe saatqa sozılıwı múmkin. Ekstaz waqtında waqıt, keńislik yamasa ózin-ózi qabıllaw kúshli ózgeriwi yamasa joǵalıp ketiwi múmkin. Mısalı, eger adam fizikalıq tapsırmaǵa dıqqatın qaratsa, onda hár qanday intellektual oylar toqtawı múmkin. Ekinshi jaǵınan, ekstazlıq transta ruwxıy sayaxat etiw erikli dene qozǵalıslarınıń toqtawın óz ishine aladı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Emociyalar]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:Neyroilim]] 014n4qokrmnznd4f88e9ysvjgy28nk8 0 41604 275888 275643 2026-10-24T21:52:19Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275888 wikitext text/x-wiki {{Qosıq infoqutısı | atı = Bella | súwret = | túri = singl | atqarıwshı = [[Aidan (qosıqshı)|Aidan]] | albom = Cowboys Don't Cry | til = * [[Inglis tili|inglisshe]] * maltalı * [[Italyan tili|italyansha]] | shıǵarılǵan_sánesi = 2026-jıl 2-yanvar | uzınlıǵı = 2:57 | avtor = * Aidan Cassar * Joep van den Boom * [[Sarah Bonnici]] }} «'''Bella'''» (awdarması: «Sulıw») — maltalı qosıqshı [[Aidan (qosıqshı)|Aidan]]nıń qosıǵı. Ol «[[Malta Evrovidenie qosıq tańlawında 2026]]» milliy finalında jeńimpaz bolǵannan soń, [[Evrovidenie qosıq tańlawı 2026]]ta [[Malta Evrovidenie qosıq tańlawında|Maltanı]] sáwlelendirdi. == Evrovidenie qosıq tańlawı == {{Main|Malta Evrovidenie qosıq tańlawında 2026}} === Malta Eurovision Song Contest 2026 === [[Aidan (qosıqshı)|Aidan]] 2025-jıldıń 1-dekabrinde «Bella» qosıǵı menen «[[Malta Evrovidenie qosıq tańlawında 2026]]» qatnasıwshılarınıń biri retinde járiyalandı<ref>{{web deregi | familiya =Conte | at =Davide | sáne = 2025-jıl 1-dekabr | bet =🇲🇹 Malta: Malta Eurovision Song Contest 2026 Participants Revealed | url =https://eurovoix.com/2025/12/01/malta-eurovision-song-contest-2026-participants-revealed/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 18-yanvar |website=Eurovoix | til =en-GB}}</ref>. Qosıq keyinirek 2026-jıldıń 2-yanvarında xalıqqa usınıldı<ref>{{web deregi | familiya =Granger | at =Anthony | sáne = 2026-jıl 2-yanvar | bet =🇲🇹 Malta: Malta Eurovision Song Contest 2026 Song Reveals Complete | url =https://eurovoix.com/2026/01/02/malta-eurovision-song-contest-2026-song-reveals-complete/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 18-yanvar |website=Eurovoix | til =en-GB}}</ref>. «MMalta Evrovidenie qosıq tańlawında» yarım finalı 16-yanvarda bolıp ótti, onda «Bella» finalǵa ótken 12 qosıqtıń biri boldı<ref>{{web deregi | familiya =Conte | at =Davide | sáne = 2026-jıl 16-yanvar | bet =🇲🇹 Malta: Malta Eurovision Song Contest 2026 Semi-Final Results | url =https://eurovoix.com/2026/01/16/malta-eurovision-song-contest-2026-semi-final-results/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 18-yanvar |website=Eurovoix | til =en-GB}}</ref>. Final 17-yanvarda bolıp ótti hám dawıs beriwden soń, «Bella» tóreshiler toparınan 113 ball, al televoting (xalıq dawısı) arqalı 170 ball aldı. Dawıslar qosılǵannan soń, «Bella» birinshi orındı iyeledi hám [[Aidan (qosıqshı)|Aidan]]ǵa [[Malta Evrovidenie qosıq tańlawında|Maltanı]] [[Evrovidenie qosıq tańlawı 2026|2026-jılǵı tańlawda]] sáwlelendiriw huqıqın berdi<ref>{{web deregi | familiya =Avelino | at =Gerry | sáne = 2026-jıl 18-yanvar | bet =🇲🇹 Malta: Aidan to Eurovision 2026 | url =https://eurovoix.com/2026/01/18/malta-aidan-to-eurovision-2026/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 18-yanvar |website=Eurovoix | til =en-GB}}</ref>. === Evrovidenie 2026 === Aidan «Bella» qosıǵın 2026-jıldıń 14-may kúni ekinshi yarım finaldıń ekinshi bóliminde atqarıp, finalǵa jollama aldı<ref>{{web deregi | sáne = 2026-jıl 12-yanvar | bet =Eurovision 2026: Who's in which Semi-final? | url =https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2026-whos-in-which-semi-final | qaralǵan sáne = 2026-jıl 19-yanvar |website=Eurovisionworld | til =en-gb}}</ref>. Aidan 16-may kúni bolıp ótken finalda óz atqarıwshılıq ónerin qaytaladı. Qosıq 10-bolıp, [[Serbiya Evrovidenie qosıq tańlawında 2026|Serbiyanıń]] [[Lavina (muzıkalıq topar)|Lavina]] toparınan soń hám [[Chexiya Evrovidenie qosıq tańlawında 2026|Chexiyanıń]] [[Daniel Žižka]]sınan aldın atqarıldı<ref>{{web deregi | sáne = 2026-jıl 15-may | bet =The Running Order of the Eurovision 2026 Grand Final | url =https://www.eurovision.com/stories/running-order-eurovision-2026-grand-final-vienna/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 17-may |website=[[Eurovision Song Contest]] | til =en}}</ref>. Ol 89 ball menen 18-orındı iyeledi<ref>{{web deregi | sáne = 2026-jıl 17-may | bet =DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria | url =https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/ | qaralǵan sáne = 2026-jıl 17-may |website=[[Eurovision Song Contest]] | til =en}}</ref>. «Bella» — Maltanıń 26 jıl ishinde Evrovidenie qosıq tańlawında malta tilinde atqarılatuǵın birinshi qosıǵı bolıp esaplanadı. Malta tiliniń aldınǵı qollanılıwı 2000-jılǵı [[Claudette Pace]] tárepinen atqarılan «Desire» qosıǵında úsh qatardan ibarat edi. == Chartlar == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ «Bella» qosıǵınıń chart kórsetkishleri ! scope="col"| Chart (2026) ! scope="col"| Eń joqarı<br />orın |- ! scope="row"| Litva ([[AGATA (shólkem)|AGATA]])<ref>{{web deregi| url =https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| bet =2026 21-os savaitės klausomiausi (Top 100)| baspaxana =[[AGATA (organization)|AGATA]]| til =lt| sáne =2026-jıl 22-may| qaralǵan sáne =2026-jıl 22-may| arxivurl =https://web.archive.org/web/20260523233103/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s21-5/| arxivsáne = 2026-jıl 23-may }}</ref> | 77 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{web deregi | url =https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/20-2026/| bet =Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 20.2026 – dal 08/05/2026 al 14/05/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 20.2026 – from 08/05/2026 to 14/05/2026|website=[[Radiomonitor]]| sáne = 2026-jıl 15-may | qaralǵan sáne = 2026-jıl 19-may |lang=it}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malta Domestic Airplay ([[BMAT Music Company|BMAT PRS]])<ref>{{web deregi | sáne = 2026-jıl 23-yanvar | bet =PRS Malta on Facebook: BMAT PRS Malta Top 10 – Airplay Chart for the week 17 Jan - 22 Jan | url =https://www.facebook.com/photo/?fbid=1349082003899623 | qaralǵan sáne = 2026-jıl 24-yanvar | baspaxana =[[BMAT Music Company|PRS Malta]] |via=[[Facebook]]}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| [[UK Singles Sales Chart|UK Singles Sales]] ([[Official Charts Company|OCC]])<ref>{{web deregi | url =https://officialcharts.com/charts/singles-sales-chart/20260522/7509/| bet =Official Singles Sales Chart on 22/5/2026 – Top 100| baspaxana =[[Official Charts Company]]| qaralǵan sáne = 2026-jıl 23-may }}</ref> | 85 |} == Derekler == {{Derekler}} {{Eurovision qosıq tańlawı 2026}} {{Authority control}} [[Kategoriya:2026-jıl singlleri]] [[Kategoriya:2026-jıl qosıqları]] [[Kategoriya:Aidan (qosıqshı) qosıqları]] [[Kategoriya:Maltada birinshi orındı iyelegen singller]] [[Kategoriya:Malta tilindegi qosıqlar]] [[Kategoriya:Aidan (qosıqshı) jazǵan qosıqlar]] [[Kategoriya:Maltanıń Evrovidenie qosıqları]] [[Kategoriya:Evrovidenie 2026 qosıqları]] o4ds5ebzz7ikcy4yxrxkroe85e23703 14 47803 276209 265660 2026-10-25T08:30:47Z JigildikBot 14033 /* top */ kategoriya almastırıldı, replaced: Jeke operaciyalıq sistemalar]] → Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 276209 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Apple Inc. operating systems}} [[Kategoriya:Apple Inc. programmalıq támiynatı|Operaciyalıq sistemalar]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynat tariyxı]] [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] 4l56zvpc2czq2klcsmgzxzbfx3q6kro 14 48385 276210 274911 2026-10-25T08:31:22Z Kvazimodo 10433 Kvazimodo atlı paydalanıwshı [[Kategoriya:Jeke operaciyalıq sistemalar]] betin [[Kategoriya:Menshikli operaciyalıq sistemalar]] betine aldınǵı bette baǵdarlawshı silteme qaldırmastan kóshirdi: Qáte atama: Tuwrı atamaǵa ózgertildi. 274911 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|Proprietary operating systems}} [[Kategoriya:Operaciyalıq sistemalar]] [[Kategoriya:Túri boyınsha jeke programmalıq támiynat|Operaciyalıq sistemalar]] nimxje3rq7ekuu0flaah9fxyoa3o6z2 0 48619 275900 275678 2026-10-24T21:54:19Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275900 wikitext text/x-wiki '''Bultlı testlew''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''cloud testing'') — [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalar]] haqıyqıy paydalanıwshı trafigin imitaciyalaw ushın [[Bultlı esaplaw|bultlı esaplaw]] ortalıqların («bulttı») qollanatuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] forması. == Adımları == Kompaniyalar haqıyqıy veb-paydalanıwshılardı Advaltis, Compuware, HP, Keynote Systems, Neotys, RadView hám SOASTA sıyaqlı bultlı xızmet jetkerip beriwshiler usınatuǵın bultlı testlew xızmetleri járdeminde imitaciyalaydı. Paydalanıwshı scenariyleri islep shıǵılıp, test joybarlanǵannan keyin bul xızmet jetkerip beriwshiler pútkil dúnyadan kelip shıǵatuǵın veb-trafikti payda etiw ushın bultlı serverlerdi (olardı Amazon.com, [[Google]], Rackspace, [[Microsoft]] hám t.b. sıyaqlı bultlı platforma jetkerip beriwshiler usınadı) qollanadı. Test tamamlanǵannan keyin bultlı xızmet jetkerip beriwshiler eń joqarı júklemeler waqtında olardıń qosımshaları hám internettiń qalay isleytuǵının tolıq analizlew ushın nátiyjeler menen analitikanı real waqıt rejimindegi baqlaw panelleri arqalı korporativ IT qánigelerine jetkerip beredi. [[Fayl:Steps in cloud testing.png|thumb|center|700px|Bultlı testlew adımları]] == Qollanılıwı == Bultlı testlewdi kóbinese tek ónimlilik yamasa júkleme testleri dep esaplaydı, biraq joqarıda aytılǵanday, ol testlewdiń kóplegen basqa túrlerin de qamtıydı. Bultlı esaplawdıń ózin kóbinese programmalıq támiynat xızmet retinde (SaaS) hám kommunal esaplawdıń birikpesi dep ataydı. Testlerdi orınlaw tárepinen alǵanda, xızmet retinde usınılatuǵın programmalıq támiynat tranzakciyalar generatorı hám bultlı xızmet jetkerip beriwshiniń infrastruktura programmalıq támiynatı bolıwı yamasa tek sońǵısı bolıwı múmkin. Tarqatılǵan sistemalar hám parallel sistemalar óziniń tábiyiy quramalılıǵı sebepli testlew ushın tiykarınan usı tásildi qollanadı. Usınday programmalıq támiynattı testlew ortalıǵınıń mısalı — D-Cloud<ref>{{Cite book |doi = 10.1109/CCGRID.2010.72|chapter = D-Cloud: Design of a Software Testing Environment for Reliable Distributed Systems Using Cloud Computing Technology|title = 2010 10th IEEE/ACM International Conference on Cluster, Cloud and Grid Computing|pages = 631–636|year = 2010|last1 = Banzai|first1 = Takayuki|last2 = Koizumi|first2 = Hitoshi|last3 = Kanbayashi|first3 = Ryo|last4 = Imada|first4 = Takayuki|last5 = Hanawa|first5 = Toshihiro|last6 = Sato|first6 = Mitsuhisa|isbn = 978-1-4244-6987-1| s2cid=14014489 }}</ref>. == Qurallar == Bultlı esaplaw xızmetlerin jetkerip beriwshilerdiń jetekshileri qatarında Amazon, Microsoft, Google, RadView, Skytap, HP hám SOASTA bar<ref>{{web deregi | bet =Cloud Adoption as A Part of The Digital Transformation Journey | url =https://kumaran.com/blogs/cloud-adoption-as-a-part-of-the-digital-transformation-journey |website=Kumaran Systems| sáne = 2022-jıl 2-mart }}</ref>. == Artıqmashılıqları == Programmalıq támiynattı testlew maqsetinde veb-trafikti imitaciyalaw múmkinshiligi hám onıń qunı veb-sistemalardıń ulıwma isenimliligine kesent beretuǵın faktor bolıp kelgen. Bulttıń júdá úlken esaplaw resurslarınıń arzanlıǵı hám qoljetimliligi geografiyalıq jaqtan hár qıylı jerlerde jaylasqan paydalanıwshılardıń bul sistemalardı haqıyqıy paydalanıwın qaytalaw hám paydalanıwshı scenariyleriniń keń túrlerin dástúrli test ortalıqlarında burın erisip bolmaytuǵın kólemlerde orınlaw múmkinshiligin beredi. Bultlı testlew arqalı sapanı támiyinlew menen birge iske túsiriwdiń minimal waqtına erisile aladı. Tómende tiykarǵı artıqmashılıqlardıń geyparaları keltirilgen: * Kapital qárejetlerdiń azayıwı<ref>{{web deregi| bet =Test infrastructure in the Cloud business case; a cost reduction, or not?| url =http://www.testingthefuture.net/2010/11/test-infrastructure-in-the-cloud-business-case-a-cost-reduction-or-not/| qaralǵan sáne =2011-jıl 12-oktyabr| arxivurl =https://web.archive.org/web/20120425062010/http://www.testingthefuture.net/2010/11/test-infrastructure-in-the-cloud-business-case-a-cost-reduction-or-not/| arxivsáne = 2012-jıl 25-aprel }}</ref> * Joqarı masshtablanıwshılıq<ref>{{web deregi | avtor =Jaideep| bet =Five Benefits of Software Testing On Cloud| url =http://itknowledgeexchange.techtarget.com/quality-assurance/five-benefits-of-software-testing-on-cloud/| qaralǵan sáne = 2011-jıl 12-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20110918112017/http://itknowledgeexchange.techtarget.com/quality-assurance/five-benefits-of-software-testing-on-cloud/| arxivsáne = 2011-jıl 18-sentyabr |url-status=dead}}</ref> == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Bultlı esaplaw]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] kjk9g2c4xwnxxppx2r78nli1zzowr3t 0 48649 275897 275725 2026-10-24T21:53:49Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275897 wikitext text/x-wiki '''Processti dawamlı verifikaciyalaw''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''Continued process verification'', '''CPV''') — ónim nátiyjeleriniń aldın ala belgilengen sapa shegaraları ishinde ekenin túsiniw ushın basınan aqırına shekemgi óndiris komponentleri hám processleri boyınsha maǵlıwmatlardı jıynaw hám analizlew. 2011-jılı AQSH Azıq-awqat hám dári-dármaqlardı qadaǵalaw basqarması (FDA) farmacevtika sanaatında biznes processlerdi validaciyalaw boyınsha eń jaqsı ámeliyatlardı bayan etetuǵın esabattı járiyaladı<ref>{{web deregi | bet = Process Validation: General Principles and Practices | url =https://www.fda.gov/downloads/Drugs/Guidances/UCM070336.pdf | arxivurl =https://web.archive.org/web/20140308035346/http://www.fda.gov/downloads/Drugs/Guidances/UCM070336.pdf |url-status=dead | arxivsáne = 2014-jıl 8-mart | baspaxana =FDA | qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-noyabr }}</ref>. Bul esabatta processti dawamlı verifikaciyalaw processti validaciyalawdıń úshinshi basqıshı retinde bayan etilgen. Onıń tiykarǵı maqseti — processlerdiń turaqlı qadaǵalanatuǵın jaǵdayda bolıwın támiyinlew hám solay etip, aqırǵı ónimniń sapasın kepillew. Nátiyjeli CPV ushın tiykarǵı nárse — dúzetiwshi yamasa aldın alıwshı ilajlardı ámelge asırıw maqsetinde processtegi qálemegen sáykessizliklerdi anıqlaw usılı. Sapa standartları belgilengennen keyin, bul parametrlerdiń orınlanıp atırǵanın tastıyıqlaw ushın olar turaqlı túrde baqlanıwı kerek. Processti dawamlı verifikaciyalaw tutınıwshılardı óndiris kemshiliklerinen qorǵawǵa járdem beredi, sonıń menen birge kárxanalar da CPV baǵdarlamasın engiziwden payda kóredi. Eger ónim nátiyjeleri maqsetli standartlarǵa sáykes kelmese, aldınnan jıynalǵan CPV maǵlıwmatlarısız máseleniń deregin izertlew júdá qımbatqa túsedi. ==Processti dawamlı verifikaciyalawdıń tiykarǵı komponentleri== * Sapa standartlarınan awıtqıwlarǵa alıp keletuǵın process buzılıwların anıqlaw ushın eskertiw sisteması. * Aqırǵı ónimniń sapası hám processtiń turaqlılıǵı boyınsha maǵlıwmatlardı jıynaw hám analizlew tártibi. Analiz shiyki zatlardıń birdeyligin hám óndiris úskeneleriniń jaǵdayın óz ishine alıwı kerek. Al maǵlıwmatlar uzaq múddetli tendenciyalardı analizlewge de, óndiris ishindegi sapanı analizlewge de múmkinshilik beretuǵın formatta jıynalıwı kerek. * Sapa standartların hám processtiń isenimliligin úziliksiz qayta qarap shıǵıw. Aldın ala belgilengen hár qanday standartlardan awıtqıwlar tayarlıqtan ótken xızmetkerler tárepinen qarap shıǵılıwı ushın belgileniwi hám basınan aqırına shekemgi sapa standartların qayta tiklew ushın tiyisli ilajlar kóriliwi kerek<ref>{{web deregi| bet =Trust but Verify (Continuously)| url =http://www2.emersonprocess.com/siteadmincenter/PM%20Articles/ART-Trust-but-Verify.pdf| baspaxana =Pharmaceutical Manufacturing| qaralǵan sáne =2014-jıl 3-noyabr| arxivurl =https://web.archive.org/web/20150127185226/http://www2.emersonprocess.com/siteadmincenter/PM%20Articles/ART-Trust-but-Verify.pdf| arxivsáne = 2015-jıl 27-yanvar }}</ref>. ==Maǵlıwmatlardı jıynaw hám analizlew== CPV-nı nátiyjeli engiziwde tiyisli maǵlıwmatlardı jıynaw procedurası sheshiwshi áhmiyetke iye. [[Maǵlıwmat|Maǵlıwmatlar]] processtiń turaqlılıǵı hám múmkinshilikleri boyınsha statistikalıq analitika hám tendenciyalardı analizlewge múmkinshilik beriwi kerek<ref>{{web deregi | bet =Continued Process Verification (CPV)| url =http://www.atris-systems.com/216.0.html| baspaxana =Atris Information Systems| qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-noyabr }}</ref>. Durıs engizilgen procedura óndiristegi ayırım shetke shıǵıwshı waqıyalarǵa artıqsha reakciyanı azaytadı hám processtegi haqıyqıy sáykessizliklerdiń anıqlanıwına kepillik beredi. Óndiristegi ózgeriwsheńlik geyde anıq bola aladı hám hátte ańsat anıqlana aladı, biraq FDA máselelerdi sanlıq túrde anıqlaw hám olardıń tiykarǵı sebeplerin tabıw ushın statistikalıq quralların qollanıwdı usınadı. Dáslep processti dawamlı verifikaciyalaw joybarlaw basqıshında belgilengen sapa standartlarına tiykarlanıwı kerek. Belgili bir waqıttan keyin statistikalıq qurallar járdeminde tariyxıy maǵlıwmatlardan awıtqıwlardı anıqlaw arqalı ózgerisler anıqlana aladı. Bunnan basqa, usı qurallar sapanıń isenimliligin aldın ala arttırıwı múmkin bolǵan processlerdi optimallastırıw múmkinshiliklerin anıqlaw ushın da qollanıla aladı<ref>{{web deregi | bet =A Case for Stage 3 Continued Process Verification| sáne = 2014-jıl 21-may | url =http://www.pharmamanufacturing.com/articles/2014/stage3-continued-process-verification| baspaxana =Pharmaceutical Manufacturing| qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-noyabr }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Formal usıllar]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynat sapası]] [[Kategoriya:Kárxananı modellestiriw]] [[Kategoriya:Sapanı basqarıw]] [[Kategoriya:Biznes processler]] bmoka2lod3ptqy714knp675ys5zdp51 0 48664 275898 275728 2026-10-24T21:53:59Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275898 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;margin:5pt;"> {| class="wikitable" |+ Golf oynaw maǵlıwmatlar jıynaǵı ! colspan="4" style="background:red;" | Ǵárezsiz ózgeriwshiler ! Ǵárezli ózgeriwshi |- ! style="background:yellow;" | Hawa rayı || style="background:yellow;" | Temperatura || style="background:yellow;" | Iǵallıq || style="background:yellow;" | Samallı || style="background:yellow;" | Oynaw |- |quyashlı || 85 || 85 || JALǴAN || Oynamaw |- |quyashlı || 80 || 90 || RAS || Oynamaw |- |bultlı || 83 || 78 || JALǴAN || Oynaw |- |jawın || 70 || 96 || JALǴAN || Oynaw |- |jawın || 68 || 80 || JALǴAN || Oynaw |- |jawın || 65 || 70 || RAS || Oynamaw |- |bultlı || 64 || 65 || RAS || Oynaw |- |quyashlı || 72 || 95 || JALǴAN || Oynamaw |- |quyashlı || 69 || 70 || JALǴAN || Oynaw |- |jawın || 75 || 80 || JALǴAN || Oynaw |- |quyashlı || 75 || 70 || RAS || Oynaw |- |bultlı || 72 || 90 || RAS || Oynaw |- |bultlı || 81 || 75 || JALǴAN || Oynaw |- |jawın || 71 || 80 || RAS || Oynamaw |} </div> Biznes processlerdi modellestiriwde '''sheshimler kesteleri''' — berilgen shártlerge qarap qaysı háreketlerdi orınlaw kerekligin anıqlawǵa arnalǵan keste túrindegi kórinisler. Usınday túsinikler [[Programmalıq injiniring|programmalıq injiniringte]] hám basqa tarawlarda basqarıw kestesi yamasa jaǵdaylar ótiwi kestesi dep ataladı. Olar ádette sheshimler kestesiniń transponirlengen kórinisi retinde anıqlanadı. == Sholıw == Hárbir sheshim múmkin bolǵan mánisleri shárt alternativleri arasında kórsetilgen ózgeriwshige, qatnasqa yamasa predikatqa sáykes keledi. Hárbir háreket — orınlanatuǵın procedura yamasa operaciya. Al jazıwlar háreket sol jazıwǵa sáykes keletuǵın shárt alternativleriniń jıynaǵı ushın orınlanatuǵının-orınlanbaytuǵının (yamasa qanday tártipte orınlanatuǵının) kórsetedi. Kesteler qısqaraq bolıwı ushın kóplegen sheshimler kesteleriniń shárt alternativlerinde «áhmiyeti joq» belgisi boladı. Bul belgi defis<ref name="LiJing">{{web deregi | avtor =LI Jing | sáne = 2015-jıl 1-aprel | bet =SEEM 3430 Tutorial: Decision Tables | url =http://www1.se.cuhk.edu.hk/~seem3430/Tutorial%20Notes/Decision%20Table.pdf | qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-noyabr |page=23 | arxivsáne = 2018-jıl 22-dekabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20181222184346/http://www1.se.cuhk.edu.hk/~seem3430/Tutorial%20Notes/Decision%20Table.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{web deregi | sáne = 2017-jıl 6-avgust | bet =Creating a Decision Table in Business Rules |website=Oracle Help Center | url =https://docs.oracle.com/en/cloud/paas/process-cloud/user/creating-decision-table-business-rules.html#GUID-26D3DF2A-D6D8-404F-834D-EE512E787630 | qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-noyabr }}</ref><ref name="Ross">{{cite journal |last=Ross |first=Ronald G. |year=2005 |title=Decision Tables, Part 2 ~ The Route to Completeness |journal=Business Rules Journal |volume=6 |number=8 |url=https://www.brcommunity.com/articles.php?id=b243 |access-date=11 November 2017}}</ref> yamasa bos orın<ref name="Snow" /> bola aladı. Biraq bos orındı qollanıw usınılmaydı, sebebi ol sheshimler kestesiniń tamamlanbaǵanın ǵana bildiriwi múmkin. Sheshimler kestelerin qollanıwdıń biri — qabıl etiletuǵın háreketlerge belgili bir kiris faktorları tásir etpeytuǵın shártlerdi anıqlaw. Bul sol kiris tekseriwlerin ótkerip jiberiwge hám solay etip sheshim qabıl etiw proceduraların ápiwayılastırıwǵa múmkinshilik beredi<ref name="LiJing" />. {|class="wikitable floatright mw-collapsible mw-collapsed" |+ «Áhmiyeti joq» belgisin kórsetiw |- | {|class="wikitable" ! !! !!colspan="4" |Qaǵıydalar |- !rowspan="2"|Shártler |Ózin jigerli sezip tur ma? || Awa || Yaq || Awa || Yaq |- |Jawın jawıp tur ma? || Awa || Awa || Yaq || Yaq |- !rowspan="3"|Háreketler |Úyde qalıw || ✓ || ✓ || || |- |Juwırıwǵa barıw || || || ✓ || |- |Baǵqa qaraw || || || ✓ || ✓ |} || {|class="wikitable" ! !! !!colspan="3" |Qaǵıydalar |- !rowspan="2"|Shártler |Ózin jigerli sezip tur ma? || – || Awa || Yaq |- |Jawın jawıp tur ma? || Awa || Yaq || Yaq |- !rowspan="3"|Háreketler |Úyde qalıw || ✓ || || |- |Juwırıwǵa barıw || || ✓ || |- |Baǵqa qaraw || || ✓ || ✓ |} |- |colspan="2" | Eki keste de birdey informaciyanı beredi, biraq ekinshi keste qısqalıq ushın «áhmiyeti joq» belgisi retinde defisti qollanadı. |} Tiykarǵı tórt kvadrantlı dúzilisten basqa, sheshimler kesteleri shárt alternativleri menen háreket jazıwlarınıń kórsetiliw usılı boyınsha bir-birinen júdá ajıraladı<ref>{{web deregi | familiya =Rogers | at =William T. | bet =Decision Table Examples: Medical Insurance |website=Saint Xavier University Systems Analysis and Design | url =http://web.sxu.edu/rogers/sys/decision_tables.html |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20070329015839/http://web.sxu.edu/rogers/sys/decision_tables.html | arxivsáne = 2007-jıl 29-mart }}</ref><ref>{{web deregi | bet =Decision tables | url =http://www.cems.uwe.ac.uk/jharney/table.html |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20120908065107/http://www.cems.uwe.ac.uk/jharney/table.html | arxivsáne = 2012-jıl 8-sentyabr | qaralǵan sáne = 2010-jıl 7-iyul }}</ref>. Geypara sheshimler kesteleri shárt alternativlerin kórsetiw ushın ápiwayı ras/jalǵan mánislerin qollanadı (if-then-else konstrukciyasına uqsas). Basqa kesteler nomerlengen alternativlerdi qollanıwı múmkin (switch-case konstrukciyasına uqsas), al geypara kesteler hátte shárt alternativleri ushın anıq emes logikanı yamasa itimallıq kórinislerin qollanadı<ref name="WetsEtAl1996">{{cite book |last1=Wets|first1=Geert |last2=Witlox|first2=Frank |last3=Timmermans|first3=Harry |last4=Vanthienen|first4=Jan |chapter=Locational choice modelling using fuzzy decision tables |chapter-url=http://repository.tue.nl/672953 |doi=10.1109/NAFIPS.1996.534708 |title=New frontiers in fuzzy logic and computing: 1996 biennial conference of the North American Fuzzy Information Processing Society&nbsp;– NAFIPS |pages=80–84 |publisher=IEEE |place=Berkeley, CA |year=1996 |isbn=0-7803-3225-3|s2cid=62056954 |url=https://research.tue.nl/nl/publications/cee188c9-baa7-40f5-804a-40e5f857eb13 }}</ref>. Sol sıyaqlı, háreket jazıwları ápiwayı túrde háreketti orınlaw kerek pe, joq pa, sonı (orınlanatuǵın háreketlerdi belgilew arqalı), al jetilisken sheshimler kestelerinde orınlanatuǵın háreketlerdiń izbe-izligin (orınlanatuǵın háreketlerdi nomerlew arqalı) kórsete aladı. Eger sheshimler kestesi kiris ózgeriwshileriniń barlıq múmkin bolǵan kombinaciyaların óz ishine alsa, ol ''teń salmaqlı''<ref name="Snow" /> yamasa ''tolıq''<ref name="Ross" /> dep esaplanadı. Basqasha aytqanda, teń salmaqlı sheshimler kesteleri kiris ózgeriwshileri berilgen hárbir jaǵdayda háreketti belgileydi<ref name="Snow">{{web deregi | familiya =Snow | at =Paul | sáne = 2012-jıl 19-iyul | bet =Decision Tables | website =DTRules: A Java Based Decision Table Rules Engine | url =http://www.dtrules.com/newsite/?p=90 | qaralǵan sáne = 2017-jıl 11-noyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20200206234906/http://www.dtrules.com/newsite/?p=90 | arxivsáne = 2020-jıl 6-fevral }}</ref>. == Mısal == Sheklengen jazıwlı sheshimler kestesin táriyiplew eń ápiwayı. Shárt alternativleri — ápiwayı logikalıq mánisler, al háreket jazıwları berilgen baǵanadaǵı qaysı háreketlerdi orınlaw kerekligin kórsetetuǵın belgiler. Tómendegi '''teń salmaqlı sheshimler kestesi''' mısalında texnikalıq qollap-quwatlaw kompaniyası texnikalıq qollap-quwatlaw xızmetkerlerine klientleri telefon arqalı aytqan belgilerge tiykarlanıp, printer máselelerin nátiyjeli anıqlawǵa múmkinshilik beriw ushın sheshimler kestesin dúzedi. {|class="wikitable" |+Printer máselelerin anıqlaw |- ! !! !!colspan="8" |Qaǵıydalar |- !rowspan="3"|Shártler |Printer basıp shıǵaradı || Yaq|| Yaq|| Yaq|| Yaq|| Awa || Awa || Awa || Awa |- |Qızıl shıraq jıpılıqlap tur || Awa || Awa || Yaq || Yaq || Awa || Awa || Yaq || Yaq |- |Kompyuter printerdi tanıydı || Yaq || Awa || Yaq || Awa || Yaq || Awa || Yaq || Awa |- !rowspan="5"|Háreketler |Quwat kabelin tekseriw || || || ✓ || || || || || – |- |Printer menen kompyuter arasındaǵı kabeldi tekseriw || ✓ || || ✓ || || || || || – |- |Printer programmalıq támiynatınıń ornatılǵanına kóz jetkeriw || ✓ || || ✓ || || ✓ || || ✓ || – |- |Sıyanı tekseriw/almastırıw || ✓ || ✓ || || || || ✓ || || – |- |Qaǵaz qısılıp qalǵanın tekseriw || || ✓ || || ✓ || || || || – |} Bul tek ápiwayı mısal hám ol printer máselelerin sheshiwdiń haqıyqıy jaǵdayına shártli túrde sáykes kelmeydi. Degen menen, ol sheshimler kesteleriniń kóp múmkinshilikleri bar bir neshe shártke qalay masshtablana alatuǵının kórsetedi. == Programmalıq injiniringtegi artıqmashılıqları == Sheshimler kesteleri, ásirese domenge tán til menen birge qollanılǵanda, islep shıǵıwshılar menen siyasat ekspertlerine birdey informaciya — sheshimler kesteleriniń ózi menen islewge múmkinshilik beredi. Dástúrli programmalastırıw tillerindegi kirgizilgen if operatorların sheshimler kestelerine aylandıratuǵın qurallar dúzetiw (debugging) quralı retinde de qollanıla aladı<ref>[https://twysf.users.sourceforge.net/example.shtml "A Real CCIDE Example"]</ref><ref>{{web deregi | url =http://www.cs.adelaide.edu.au/~dwyer/Cope.html | bet =Experience With The Cope Decision Table Processor | qaralǵan sáne = 2010-jıl 7-iyul | arxivurl =https://web.archive.org/web/20170504030442/http://cs.adelaide.edu.au/~dwyer/Cope.html | arxivsáne = 2017-jıl 4-may |url-status=dead }}</ref>. Sheshimler kesteleriniń kodqa qaraǵanda túsiniwge hám qarap shıǵıwǵa ańsatıraq ekeni dálillengen hám olar quramalı sistemalar ushın specifikaciyalar dúziwde keń hám tabıslı qollanılǵan<ref>Udo W. Pooch, "Translation of Decision Tables," ACM Computing Surveys, Volume 6, Issue 2 (June 1974) Pages: 125–151, ISSN 0360-0300</ref>. == Tariyxı == 1960 hám 1970-jıllarda Filetab sıyaqlı bir qatar «sheshimler kestesine tiykarlanǵan» tiller biznes programmalastırıw ushın ataqlı boldı. == Programmaǵa engizilgen sheshimler kesteleri == Sheshimler kesteleri kompyuter programmalarına engizile aladı hám kóbinese engiziledi hám programmanıń logikasın «basqarıw» ushın qollanıladı. Ápiwayı mısal retinde múmkin bolǵan kiris mánisleriniń diapazonın hám sol kiris maǵlıwmatın qayta isleytuǵın kod bólimine funkciya kórsetkishin óz ishine alatuǵın izlew kestesin keltiriwge boladı. {|class="wikitable" |+Statikalıq sheshimler kestesi |- !Kiris !!Funkciya kórsetkishi |- |"1" ||1-funkciya (inicializaciya) |- |"2" ||2-funkciya (2-ni qayta islew) |- |"9" ||9-funkciya (toqtatıw) |} == Basqarıw kesteleri == Pútkil programma logikasın «orınlanatuǵın» sheshimler kestesi yamasa basqarıw kestesi túrinde inkapsulyaciyalaw ushın bir neshe shárt usınday usılda kodlana aladı. Ámeliyatta hár túrli dárejelerde isleytuǵın hám kóbinese bir-biri menen (kórsetkishler yamasa indeks mánisi arqalı) baylanısqan bir neshe usınday keste bolıwı múmkin. == Ámelge asırılıwları == * Filetab — dáslep NCC tárepinen islep shıǵılǵan * DETAB/65, 1965-jıl, ACM * FORTAB — 1962-jılı Rand korporaciyası tárepinen FORTRAN tiline engiziw ushın islep shıǵılǵan<ref>[http://www.rand.org/pubs/research_memoranda/RM3306.html "FORTAB: A Decision Table Language for Scientific Computing Applications"], 1962, Rand</ref> * Belgili bir kiris mánisleri tiykarında durıs háreketlerdi tabıw ushın MapReduce modelin qollanatuǵın Ruby tilindegi ámelge asırıw bar<ref>Alexander Williams (2015). [https://github.com/aw/ruby-decision-table "Ruby decision table parser"]</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Sheshimler analizi]] h3dwrx0tlic22c2zzb0ufyh1bmwoznz 14 48682 276181 275406 2026-10-25T01:20:12Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276181 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Computer hardware}} {{main|Kompyuter apparatlıq támiynatı}} {{Commons|Computer hardware}} [[Kategoriya:Kompyuter injiniring]] [[Kategoriya:Kompyuter ilimi]] [[Kategoriya:Kompyuter sistemaları|Apparatlıq támiynat]] [[Kategoriya:Kompyuterler|Apparatlıq támiynat]] [[Kategoriya:Islep shıǵarılǵan tovarlar]] s3b2vy4zvd6sjm9vkvssuc2os10z6xv 14 48683 276180 275408 2026-10-25T01:20:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276180 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Computer engineering}} {{Commonscat|Computer engineering}} {{main|Kompyuter injiniring}} [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Elektr injeneriyası]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] kwygjlfx0fs3wqldl3oe0v2zzzi05qm 14 48684 276179 275409 2026-10-25T01:19:52Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276179 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Computing}} {{main|Esaplaw texnikası}} {{Commons cat|Computing}} [[Kategoriya:Texnologiya]] jssr724trb2wa815xpcsln8zicecs8n 14 48686 276178 275412 2026-10-25T01:19:42Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276178 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Software development methodology}} {{Commons cat|Software development methodology}} {{main|Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] 19wrk1rckwdoxfj0cwspb1sq847bd4j 14 48690 276177 275420 2026-10-25T01:19:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276177 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Computer programming}} {{Commons cat|Computer programming}} {{main|Programmalastırıw}} [[Kategoriya:Kompyuterler|Programmalastırıw]] [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] gjkun092o9qlydewor97jqrxqyj7ipv 14 48696 276176 275525 2026-10-25T01:19:22Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276176 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Software quality}} {{commonscat|Software quality}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] [[Kategoriya:Sapa]] frdar73fzeyu7fl5kffphbvol3l71rj 14 48697 276175 275399 2026-10-25T01:19:12Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276175 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Software maintenance}} [[Kategoriya:Miyras sistemalar]] [[Kategoriya:Texnikalıq xızmet kórsetiw]] [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] ku7ynvxoi0nk6lzm846p5yrp2lf4fow 0 48699 275899 275697 2026-10-24T21:54:09Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275899 wikitext text/x-wiki [[Fayl:American_fuzzy_lop's_afl-fuzz_running_on_a_test_program.png | thumb | right | American Fuzzy Lop quralınıń afl-fuzz programması test programmasında islep tur]] [[Programmalastırıw|Programmalastırıwda]] hám [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|programmalıq támiynattı islep shıǵıwda]] '''fazzing''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''fuzzing'') yamasa '''fazz testlew''' (''fuzz testing'') — [[Kompyuter programması|kompyuter programmasına]] kiris maǵlıwmatları retinde jaramsız, kútilmegen yamasa tosınnan alınǵan maǵlıwmatlardı beriwdi óz ishine alatuǵın avtomatlastırılǵan [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] usılı. Keyin programma isten shıǵıw, kodqa ornatılǵan [[Tastıyıqlaw (programmalıq támiynattı islep shıǵıw)|tastıyıqlawlardıń]] buzılıwı yamasa yadtıń itimal aǵıp ketiwi sıyaqlı ayrıqsha jaǵdaylar boyınsha baqlanadı. Ádette fazzerler strukturalanǵan kiris maǵlıwmatların qabıl etetuǵın programmalardı testlew ushın qollanıladı. Bul struktura, mısalı, fayl formatında yamasa protokolda belgilenedi hám jaramlı kiris maǵlıwmatın jaramsızınan ajıratadı. Nátiyjeli fazzer yarım jaramlı kiris maǵlıwmatların generaciyalaydı. Olar talqılawshı tárepinen tikkeley biykar etilmeytuǵınday «jetkilikli dárejede jaramlı» boladı, biraq programmanıń tereńirek bóliminde kútilmegen minez-qulıqtı payda etedi hám durıs sheshilmegen [[Múyeshlik jaǵday|múyeshlik jaǵdaylardı]] anıqlaw ushın «jetkilikli dárejede jaramsız» boladı. Qáwipsizlik maqsetinde isenim shegarasınan ótetuǵın kiris maǵlıwmatları kóbinese eń paydalı boladı<ref name="neystadt">{{web deregi | avtor =John Neystadt | sáne = February 2008 | bet =Automated Penetration Testing with White-Box Fuzzing | url =http://msdn.microsoft.com/en-us/library/cc162782.aspx | baspaxana =Microsoft | qaralǵan sáne = 2009-jıl 14-may }}</ref>. Mısalı, tek arnawlı huqıqlı paydalanıwshıǵa qoljetimli konfiguraciya faylın talqılaytuǵın kodtı fazz testlewge qaraǵanda, qálegen paydalanıwshı júklegen fayldı qayta isleytuǵın kodtı fazz testlew áhmiyetlirek. ==Tariyxı== «Fuzz» termini 1988-jılı Viskonsin universitetinde professor Barton Miller júrgizgen magistratura dárejesindegi «Jetilisken operaciyalıq sistemalar» (CS736) sabaǵındaǵı proektten<ref name="fuzz-cs736">{{web deregi | avtor =Barton P. Miller | sáne = September 1988 | bet =Fall 1988 CS736 Project List | url =http://pages.cs.wisc.edu/~bart/fuzz/CS736-Projects-f1988.pdf |format=PDF | baspaxana =Computer Sciences Department, University of Wisconsin-Madison | qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-dekabr }}</ref> kelip shıqqan. Bul proekttiń nátiyjeleri keyin 1990-jılı járiyalandı<ref name="fuzz1990">{{cite journal |last1=Miller |first1=Barton P. |last2=Fredriksen |first2=Lars |last3=So |first3=Bryan |date=December 1990 |title=An Empirical Study of the Reliability of UNIX Utilities |journal=Communications of the ACM |volume=33 |issue=11 |pages=32–44 |doi=10.1145/96267.96279 |s2cid=14313707}}</ref><ref name="forward-fuzz-testing">{{web deregi | url = https://pages.cs.wisc.edu/~bart/fuzz/Foreword1.html | bet = Foreword for Fuzz Testing Book | familiya = Miller | at = Barton | sáne = April 2008 | website = UW-Madison Computer Sciences | qaralǵan sáne = 2024-jıl 29-mart }}</ref>. UNIX utilitasın fazz testlew ushın proekt utilita ushın tosınnan kiris maǵlıwmatların hám buyrıq qatarı parametrlerin avtomatikalıq túrde generaciyaladı. Proekt UNIX buyrıq qatarı programmalarınıń isenimliligin olar isten shıqqanǵa shekem kóp sanlı tosınnan kiris maǵlıwmatların tez izbe-izlikte orınlaw arqalı testlew ushın joybarlandı. Millerdiń toparı ózleri testlegen utilitalardıń 25–33 procentin isten shıǵara aldı. Keyin olar sebebin anıqlaw ushın hárbir isten shıǵıwdı dúzetiw (debugging) arqalı talladı hám anıqlanǵan hárbir buzılıwdı kategoriyalarǵa bóldi. Basqa izertlewshilerge basqa programmalıq támiynat penen usınday eksperimentler ótkeriwge múmkinshilik beriw ushın qurallardıń derek kodı, test proceduraları hám dáslepki nátiyje maǵlıwmatları jámiyetshilikke ashıq etildi<ref name="AutoDO-2">{{web deregi | bet =Fuzz Testing of Application Reliability | url =http://pages.cs.wisc.edu/~bart/fuzz/ | baspaxana =University of Wisconsin-Madison | qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-dekabr }}</ref>. Bul erte dáwirdegi fazzing házir «qara qutı», generaciyalıq, strukturalanbaǵan («aqılsız» yamasa «klassikalıq») fazzing dep atalar edi. Professor Barton Millerdiń aytıwınsha: «Proekt táriyipin jazıw barısında maǵan testlewdiń bul túrine at beriw kerek boldı. Men tosınnan alınǵan, strukturalanbaǵan maǵlıwmatlar sezimin payda etetuǵın at qáledim. Bir neshe ideyanı sınap kórgennen keyin, men fuzz terminine toqtadım»<ref name="forward-fuzz-testing" />. Bul erte jumıstıń áhmiyetli úlesi — ápiwayı (derlik júdá ápiwayı) orakul. Eger programma tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatında isten shıqsa yamasa qatıp qalsa, ol testten ótpegen dep, al basqa jaǵdaylarda ótken dep esaplandı. Test orakulların dúziw qıyın bola alsa da, bul erte fazz testlewdiń orakulı ápiwayı hám qollanıw ushın universal edi. 2012-jılı aprel ayında Google kompaniyası Chromium veb-brauzeriniń qáwipsizlik ushın áhmiyetli komponentlerine arnalǵan bultqa tiykarlanǵan fazzing infrastrukturası — ClusterFuzz-tı járiyaladı<ref name="clusterfuzz">{{web deregi | bet =Announcing ClusterFuzz | url =https://blog.chromium.org/2012/04/fuzzing-for-security.html | qaralǵan sáne = 2017-jıl 9-mart }}</ref>. Qáwipsizlik izertlewshileri óz fazzerlerin júkley aladı hám eger ClusterFuzz júklengen fazzer menen isten shıǵıwdı tapsa, qáte ushın sıylıq ala aladı. 2014-jılı sentyabr ayında Shellshock<ref name="NYT-20140925-NP">{{cite news |last=Perlroth |first=Nicole |title=Security Experts Expect 'Shellshock' Software Bug in Bash to Be Significant |url=https://www.nytimes.com/2014/09/26/technology/security-experts-expect-shellshock-software-bug-to-be-significant.html |date=25 September 2014 |work=The New York Times |access-date=25 September 2014}}</ref> keń qollanılatuǵın UNIX Bash qabıǵındaǵı qáwipsizlik qáteleriniń toparı retinde ashıp kórsetildi. Shellshock hálsizlikleriniń kópshiligi AFL fazzeri járdeminde tabıldı<ref>{{web deregi | url =http://lcamtuf.blogspot.com/2014/10/bash-bug-how-we-finally-cracked.html| bet =Bash bug: the other two RCEs, or how we chipped away at the original fix (CVE-2014-6277 and '78)| sáne = 2014-jıl 1-oktyabr |website=lcamtuf's blog|last1=Zalewski|first1=Michał| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-mart }}</ref>. (Internetke shıǵatuǵın kóplegen xızmetler, mısalı, geypara veb-serverler belgili bir sorawlardı qayta islew ushın Bash qabıǵın qollanadı. Bul hújimshige Bash qabıǵınıń hálsiz versiyalarına qálegen buyrıqlardı orınlatıwǵa múmkinshilik beredi. Bul hújimshige kompyuter sistemasına ruqsatsız kiriwge múmkinshilik bere aladı<ref name="ZDN-20140929">{{web deregi | familiya =Seltzer | at =Larry | bet =Shellshock makes Heartbleed look insignificant | url =https://www.zdnet.com/article/shellshock-makes-heartbleed-look-insignificant/ | sáne = 2014-jıl 29-sentyabr | baspaxana =ZDNet | qaralǵan sáne = 2014-jıl 29-sentyabr }}</ref>.) 2015-jılı aprel ayında Xanno Byok AFL fazzeriniń 2014-jılǵı Heartbleed hálsizligin qalay tabıwı múmkin bolǵanın kórsetti<ref>{{web deregi |last1=Böck|first1=Hanno| bet =Fuzzing: Wie man Heartbleed hätte finden können (in German)| url =http://www.golem.de/news/fuzzing-wie-man-heartbleedhaette-finden-koennen-1504-113345.html|website=Golem.de| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-mart | til =de-DE}}</ref><ref>{{web deregi |last1=Böck|first1=Hanno| bet =How Heartbleed could've been found (in English)| url =https://blog.hboeck.de/archives/868-How-Heartbleed-couldve-been-found.html|website=Hanno's blog| qaralǵan sáne = 2017-jıl 13-mart }}</ref>. (Heartbleed hálsizligi 2014-jılı aprel ayında ashıp kórsetildi. Bul qarsılaslarǵa shifrlanǵan baylanıstı shifrdan shıǵarıwǵa múmkinshilik beretuǵın awır hálsizlik. Hálsizlik TLS protokolın ámelge asıratuǵın hám internettegi serverlerdiń kópshiligi qollanatuǵın OpenSSL kitapxanasına tosınnan kirgizilip qalǵan. Shodan 2016-jılı aprel ayında 238 000 mashinanıń ele de hálsiz ekenin xabarladı<ref>{{web deregi| url =https://www.shodan.io/report/89bnfUyJ| bet =Search engine for the internet of things – devices still vulnerable to Heartbleed| website =shodan.io| qaralǵan sáne =2017-jıl 13-mart| arxivurl =https://web.archive.org/web/20170123085531/https://www.shodan.io/report/89bnfUyJ| arxivsáne = 2017-jıl 23-yanvar }}</ref>, al 2017-jılı yanvar ayında bul san 200 000 boldı<ref>{{web deregi | url =https://www.shodan.io/report/DCPO7BkV| bet =Heartbleed Report (2017-01)|website=shodan.io| qaralǵan sáne = 2017-jıl 10-iyul | arxivsáne = 2017-jıl 23-yanvar | arxivurl =https://web.archive.org/web/20170123161742/https://www.shodan.io/report/DCPO7BkV|url-status=dead}}</ref>.) 2016-jılı avgust ayında AQSH Qorǵanıw ministrliginiń Aldıńǵı qatarlı izertlew joybarları agentligi (DARPA) 11 saat dawam etken, tolıq avtomatlastırılǵan «bayraqtı basıp alıw» jarısı — birinshi Cyber Grand Challenge jarısınıń finalın ótkerdi<ref name="cgc">{{web deregi | url =http://www.darpa.mil/program/cyber-grand-challenge | bet = DARPA Cyber Grand Challenge | familiya =Walker | at =Michael |website=darpa.mil | qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-mart }}</ref>. Maqset programmalıq támiynattaǵı kemshiliklerdi real waqıtta anıqlay alatuǵın, olardan paydalana alatuǵın hám olardı dúzete alatuǵın avtomatikalıq qorǵanıw sistemaların islep shıǵıw edi. Fazzing qarsılaslardıń programmalıq támiynatındaǵı kemshiliklerdi anıqlaw ushın nátiyjeli hújim strategiyası retinde qollanıldı. Ol hálsizliklerdi anıqlawdı avtomatlastırıwda úlken múmkinshilikti kórsetti. Devid Bramli basqarǵan ForAllSecure toparı islep shıqqan «Mayhem» dep atalǵan sistema jeńimpaz boldı<ref name="2016 results">{{web deregi | url =http://www.darpa.mil/news-events/2016-08-05a | bet =Mayhem comes in first place at CGC | qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-mart }}</ref>. 2016-jılı sentyabr ayında Microsoft kompaniyası programmalıq támiynattaǵı qáwipsizlik ushın áhmiyetli qátelerdi tabıwǵa arnalǵan bultqa tiykarlanǵan fazz testlew xızmeti — Project Springfield proektin járiyaladı<ref name="springfield">{{web deregi | bet =Announcing Project Springfield | url =https://blogs.microsoft.com/next/2016/09/26/microsoft-previews-project-springfield-cloud-based-bug-detector/#sm.001boqu0x14q8dbmplr1kwjuengqs | sáne = 2016-jıl 26-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20170329050745/https://blogs.microsoft.com/next/2016/09/26/microsoft-previews-project-springfield-cloud-based-bug-detector/#sm.001boqu0x14q8dbmplr1kwjuengqs | arxivsáne = 2017-jıl 29-mart }}</ref>. 2016-jılı dekabr ayında Google kompaniyası qáwipsizlik ushın áhmiyetli bir neshe ashıq kodlı proektti úziliksiz fazz testlewge múmkinshilik beretuǵın OSS-Fuzz xızmetin járiyaladı<ref name="ossfuzz">{{web deregi | bet =Announcing OSS-Fuzz | url =https://testing.googleblog.com/2016/12/announcing-oss-fuzz-continuous-fuzzing.html | qaralǵan sáne = 2017-jıl 8-mart }}</ref>. Black Hat 2018 konferenciyasında Kristofer Domas processordaǵı jasırın RISC yadrosınıń bar ekenin anıqlaw ushın fazzingti qollanıwdı kórsetti<ref name="domas">{{web deregi | avtor =Christopher Domas | sáne = August 2018 | bet =GOD MODE UNLOCKED - Hardware Backdoors in x86 CPUs | url =https://www.blackhat.com/us-18/briefings/schedule/#god-mode-unlocked---hardware-backdoors-in-x86-cpus-10194 | qaralǵan sáne = 2018-jıl 3-sentyabr }}</ref>. Bul yadro 3-qorǵaw saqıynasınan 0-saqıyna buyrıqların orınlaw ushın bar qáwipsizlik tekseriwlerin aylanıp óte aldı. 2020-jılı sentyabr ayında [[Microsoft]] kompaniyası programmalıq támiynattaǵı qátelerdi anıqlawdı avtomatlastıratuǵın, óz serverinde ornatılatuǵın «xızmet retinde fazzing» platforması — OneFuzz-tı shıǵardı<ref>{{web deregi | url =https://www.zdnet.com/article/microsoft-windows-10-is-hardened-with-these-fuzzing-security-tools-now-theyre-open-source/| bet =Microsoft: Windows 10 is hardened with these fuzzing security tools – now they're open source| sáne = 2020-jıl 15-sentyabr |website=ZDNet}}</ref>. Ol Windows hám Linux sistemaların qollaydı<ref>{{web deregi | url =https://www.infoworld.com/article/3575600/microsoft-open-sources-fuzzing-test-framework.html| bet =Microsoft open-sources fuzzing test framework| sáne = 2020-jıl 17-sentyabr |website=InfoWorld}}</ref>. Úsh jıldan keyin, 2023-jıl 1-noyabrde, ol arxivlendi<ref>{{Citation |title=microsoft/onefuzz |date=2024-03-03 |url=https://github.com/microsoft/onefuzz |access-date=2024-03-06 |publisher=Microsoft}}</ref>. ==Erte dáwirdegi tosınnan testlew== Programmalardı tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatları menen testlew maǵlıwmatlar ele perfokartalarda saqlanǵan 1950-jıllarǵa barıp taqaladı<ref name="weinberg">{{web deregi | avtor =Gerald M. Weinberg | sáne = 2017-jıl 5-fevral | bet =Fuzz Testing and Fuzz History | url =http://secretsofconsulting.blogspot.com/2017/02/fuzz-testing-and-fuzz-history.html | qaralǵan sáne = 2017-jıl 6-fevral }}</ref>. Baǵdarlamashılar kompyuter programmalarına kiris maǵlıwmatları retinde shıǵındıǵa taslanǵan perfokartalardı yamasa tosınnan alınǵan sanlar kartalarınıń topların qollanatuǵın edi. Eger orınlaw qálemegen minez-qulıqtı kórsetse, qáte anıqlanǵan bolıp esaplandı. Tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatların orınlaw sonday-aq tosınnan testlew, «maymıl» testlewi yamasa Monte-Karlo dúzetiwi (debugging) dep te ataladı<ref name="Bell">{{Cite journal |last1=Bell |first1=R. Charles |date=1983-02-01 |access-date=2026-05-18 |title=Monte Carlo debugging: a brief tutorial |url=https://doi.org/10.1145/358024.35805 |journal=Communications of the ACM |volume=26 |issue=2 |pages=126–127 |doi=10.1145/358024.35805 }}</ref> (Monte-Karlo usıllarına uqsatıp). 1981-jılı Duran hám Ntafos programmanı tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatları menen testlewdiń nátiyjeliligin rásmiy túrde izertledi<ref name="duran1">{{cite book |last1=Duran |first1=Joe W. |last2=Ntafos |first2=Simeon C. |date=1981-03-09 |chapter=A report on random testing |chapter-url=http://dl.acm.org/citation.cfm?id=802530 |title=Proceedings of the ACM SIGSOFT International Conference on Software Engineering (ICSE'81) |pages=179–183 |isbn=9780897911467}}</ref><ref name="duran2">{{cite journal |last1=Duran |first1=Joe W. |last2=Ntafos |first2=Simeon C. |date=1984-07-01 |title=An Evaluation of Random Testing |journal=IEEE Transactions on Software Engineering |issue=4 |pages=438–444 |doi=10.1109/TSE.1984.5010257 |s2cid=17208399}}</ref>. Tosınnan testlew programmanı testlewdiń eń jaman usılı dep keń esaplanǵan bolsa da, avtorlar onıń sistemalıraq testlew usıllarına únemli alternativa ekenin kórsete aldı. 1983-jılı Apple kompaniyasında Stiv Kepps klassikalıq Mac OS qosımshaları, mısalı, MacPaint ushın tosınnan kiris maǵlıwmatların generaciyalaytuǵın «The Monkey» («Maymıl») quralın islep shıqtı<ref name="hertzfeld2004">{{cite book |author=Andy Hertzfeld |year=2004 |title=Revolution in the Valley: The Insanely Great Story of How the Mac Was Made |publisher=O'Reily Press |isbn=978-0596007195}}</ref><ref name="AutoDO-3">{{web deregi | bet =Macintosh Stories: Monkey Lives | url =http://www.folklore.org/StoryView.py?story=Monkey_Lives.txt | baspaxana =Folklore.org | sáne = 1999-jıl 22-fevral | qaralǵan sáne = 2010-jıl 28-may }}</ref>. Kórkem «maymıl» sózi sheksiz maymıl teoremasına siltemedi. Bul teorema boyınsha jazıw mashinkasınıń klaviaturasın sheksiz waqıt dawamında tosınnan basqan maymıl aqır-aqıbetinde Shekspirdiń barlıq shıǵarmaların basıp shıǵaradı. Testlew jaǵdayında maymıl isten shıǵıwǵa sebep bolatuǵın kiris maǵlıwmatlarınıń belgili bir izbe-izligin jazadı. 1991-jılı crashme quralı shıǵarıldı. Ol tosınnan tańlanǵan parametrler menen sistemalıq shaqırıwlardı tosınnan orınlaw arqalı Unix hám Unix-qa uqsas [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalardıń]] shıdamlılıǵın testlewge arnalǵan<ref name="AutoDO-4">{{web deregi | bet =crashme | url =https://github.com/gjcarrette/crashme | baspaxana =CodePlex | qaralǵan sáne = 2021-jıl 21-may }}</ref>. == Túrleri == Fazzer bir neshe usıl menen klassifikaciyalanadı<ref name="sutton">{{cite book |last1=Sutton |first1=Michael |last2=Greene |first2=Adam |last3=Amini |first3=Pedram |year=2007 |title=Fuzzing: Brute Force Vulnerability Discovery |publisher=Addison-Wesley |isbn=978-0-321-44611-4}}</ref><ref name="neystadt"/>: # Kiris maǵlıwmatları nolden generaciyalanatuǵınına yamasa bar kiris maǵlıwmatların ózgertiw arqalı alınatuǵınına qarap, fazzer generaciyaǵa tiykarlanǵan yamasa mutaciyaǵa tiykarlanǵan bola aladı. # Kiris maǵlıwmatlarınıń strukturasın biletuǵınına qarap, fazzer «aqılsız» (strukturalanbaǵan) yamasa «aqıllı» (strukturalanǵan) bola aladı. # Programmanıń strukturasın biletuǵınına qarap, fazzer «aq qutı», «kúlreń qutı» yamasa «qara qutı» bola aladı. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Qáwipsizlikti testlew]] sz6dmu2cf32672k7291pm8gnvce9a2j 14 48703 276174 275520 2026-10-25T01:19:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276174 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Video game development}} {{commonscat|Video game development}} [[Kategoriya:Video oyın mádeniyatı]] [[Kategoriya:Video oyınlar]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] iy5o9j70wo3ogzkwyslqoruflhvljv8 0 48712 275896 275486 2026-10-24T21:53:39Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275896 wikitext text/x-wiki '''Given-When-Then''' ('''GWT''') — [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayların]] yarım strukturalanǵan túrde jazıw usılı. Olar qol menen testlene aladı yamasa Selenium hám Cucumber sıyaqlı qurallar járdeminde brauzer testleri retinde avtomatlastırıladı<ref>{{Cite book |last=Percival |first=Harry |url=https://books.google.com/books?id=fTLJAwAAQBAJ&dq=GivenWhenThen+Selenium&pg=PA437 |title=Test-Driven Development with Python: Obey the Testing Goat: Using Django, Selenium, and JavaScript |date=2014-06-11 |publisher=O'Reilly Media, Inc. |isbn=978-1-4493-6517-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pugh |first=Ken |url=https://books.google.com/books?id=tB23eWcG9DEC&dq=GivenWhenThen+Selenium&pg=PT432 |title=Lean-Agile Acceptance Test-Driven Development: Better Software Through Collaboration |date=2010-12-22 |publisher=Pearson Education |isbn=978-0-321-71944-7 |language=en}}</ref>. Usıl óz atın qollanılatuǵın úsh bólimnen aladı. Olar ''given'' (berilgen), ''when'' (qashan) hám ''then'' (onda) sózleri menen baslanadı<ref name="Fowler">{{web deregi | url =http://www.jroller.com/perryn/entry/given_when_then_and_how| bet =Perryn Fowler's Weblog| familiya =Fowler| at =Perryn| sáne = 2009-jıl 24-noyabr | qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-avgust }}</ref>. ''Given'' bólimi test baslanıwdan burınǵı aldınǵı shártlerdi hám baslanǵısh jaǵdaydı táriyipleydi hám testke shekem orınlanıwı múmkin bolǵan hár qanday sazlawlardı esapqa aladı. ''When'' bólimi test waqtında paydalanıwshı orınlaytuǵın háreketlerdi táriyipleydi. ''Then'' bólimi ''when'' bóliminde orınlanǵan háreketlerdiń nátiyjesin táriyipleydi. Given-When-Then usılın 2006-jılı Den Nort minez-qulıqqa tiykarlanǵan islep shıǵıwdıń (BDD) bir bólegi retinde usındı<ref name="Gorman">{{web deregi | url =https://ebgconsulting.com/blog/using-given-when-then-to-discover-and-validate-requirements-2/| bet =Using "Given-When-Then" to Discover and Validate Requirements| familiya =Gorman| at =Mary|author2=Ellen Gottesdiener | sáne = 2012-jıl 9-dekabr | qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-avgust }}</ref>. == Mısal == Gipotetikalıq qoymanı esapqa alıw programmalıq támiynatı ushın Given-When-Then test jaǵdayı tómendegishe dúziledi: <syntaxhighlight lang="text"> GIVEN qoymada 10 birlik polat bar AND qoymada 30 birlik mıs bar WHEN biz 2 birlik polattı jumsaymız AND biz 10 birlik mıstı jumsaymız AND biz 5 birlik polat satıp alamız THEN qoymada 13 birlik polat bolıwı kerek AND qoymada 20 birlik mıs bolıwı kerek AND 5 birlik polattı satıp alıw qárejetler diziminde dizimge alınıwı kerek </syntaxhighlight> == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 2lttc3mh88vy3250i9wbsj8jolf796i 0 48713 275895 275487 2026-10-24T21:53:29Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275895 wikitext text/x-wiki '''Google Guice''' («juice» — «djus» sózi sıyaqlı aytıladı)<ref>{{web deregi | url =http://code.google.com/p/google-guice/| bet =google-guice - Guice (pronounced 'juice') is a lightweight dependency injection framework for Java 5 and above, brought to you by Google| baspaxana =Google Project Hosting|website=Code.google.com| sáne = 2007-jıl 23-mart | qaralǵan sáne = 2013-jıl 24-noyabr }}</ref> — [[Google]] kompaniyasında Bob Li hám Kevin Burilyon tárepinen Java platforması ushın islep shıǵılǵan hám Apache licenziyası boyınsha shıǵarılǵan ashıq kodlı programmalıq [[Freymvork|freymvork]]. Ol Java obektlerin sazlaw ushın annotaciyalardı qollanıp, ǵárezliliklerdi engiziwdi qollaydı<ref name="drdobbs">{{web deregi | url =http://www.drdobbs.com/mobility/207600666;jsessionid=WZRTJLDOCG0ORQE1GHOSKH4ATMY32JVN?pgno=6| bet =Guice (Google)| familiya =Yuan| at =Michael| qaralǵan sáne = 2010-jıl 9-aprel }}</ref>. Ǵárezliliklerdi engiziw — tiykarǵı principi minez-qulıqtı ǵárezliliklerdi sheshiwden ajıratıw bolǵan joybarlaw úlgisi. Guice ámelge asırıw klasların interfeyske programmalıq túrde baylanıstırıwǵa, al keyin olardı <code>@Inject</code> annotaciyası járdeminde konstruktorlarǵa, metodlarǵa yamasa maydanlarǵa engiziwge múmkinshilik beredi. Bir interfeystiń bir neshe ámelge asırılıwı kerek bolǵanda, paydalanıwshı ámelge asırıwdı anıqlaytuǵın jeke annotaciyalardı dúze aladı hám onı engizgende sol annotaciyanı qollana aladı. 2008-jılı Java annotaciyaların qollanıp ǵárezliliklerdi engiziwge arnalǵan birinshi ulıwma maqsetli freymvork bolǵanı ushın, Guice eń jaqsı kitapxana, freymvork yamasa komponent nominaciyası boyınsha 18-Jolt sıylıǵın jeńip aldı<ref name="drdobbs"/><ref>{{web deregi | url =http://www.drdobbs.com/joltawards/the-complete-jolt-product-excellence-pr/232602336| bet =18th Annual Jolt Award winners|work=Dr. Dobb's }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Aspektke baǵdarlanǵan programmalastırıw]] [[Kategoriya:Ekstremal programmalastırıw]] [[Kategoriya:Google programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] l42h3kyd4fb3miyscsqw7zy65ktfc4v 14 48716 276173 275491 2026-10-25T01:18:52Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276173 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Extreme programming}} [[Kategoriya:Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] 0k56m1d8bii188tqxhh9w9avrcz2zcs 14 48717 276172 275492 2026-10-25T01:18:42Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276172 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Google software}} [[Kategoriya:Google]] [[Kategoriya:Kompaniyalar boyınsha programmalıq támiynat]] k9fmvl2e1sdre4cqz2i79bmako92l7f 0 48718 275894 275493 2026-10-24T21:53:19Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275894 wikitext text/x-wiki '''«Kúlreń qutı» testlewi''' — testlewshi programmalıq támiynattıń ishki strukturası haqqında birli-yarım bilimge iye bolatuǵın, qosımshanıń durıs emes dúzilisi yamasa onı nadurıs qollanıw sebepli payda bolǵan kemshiliklerdi izlew ushın qollanılatuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] usılı. Bul — testlewshi qosımshanıń ishki strukturasına keń kiriw múmkinshiligine iye bolatuǵın [[Aq qutı testlewi|«aq qutı» testlewiniń]] hám testlewshi struktura haqqında bilmeytuǵın [[Qara qutı testlewi|«qara qutı» testlewiniń]] birikpesi<ref>{{web deregi | bet =Microsoft Research – Emerging Technology, Computer, and Software Research | url =http://research.microsoft.com/pubs/81199/p1-kicillof.pdf}}</ref><ref>{{web deregi | bet =Archived copy | url =http://eastwest.inf.brad.ac.uk/document/publication/Doungsa-ard-IWS06%20.pdf |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20120329214234/http://eastwest.inf.brad.ac.uk/document/publication/Doungsa-ard-IWS06%20.pdf | arxivsáne = 2012-jıl 29-mart | qaralǵan sáne = 2011-jıl 17-oktyabr }}</ref><ref>{{web deregi | sáne = 2011-jıl 4-noyabr | bet =Gray Box Testing | url =http://softwaretestingfundamentals.com/gray-box-testing |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20211116044449/https://softwaretestingfundamentals.com/gray-box-testing/ | arxivsáne = 2021-jıl 16-noyabr | qaralǵan sáne = 2012-jıl 19-yanvar | baspaxana =Software Testing Fundamentals}}</ref>. «Kúlreń qutı» testlewshilerine qoljetimli bilim joqarı dárejeli hám detallı hújjetlerdi, mısalı, [[Programmalıq támiynat arxitekturası|programmalıq támiynat arxitekturasın]], Unifikaciyalanǵan modellestiriw tiliniń (UML) modellerin, Veb-xızmetlerdi táriyiplew tiliniń (WSDL) maǵlıwmatların hám jaǵdaylar modellerin óz ishine alıwı múmkin. Testlew qurallarına hám usıllarına ayrıqsha jaǵdaylardı qayta islew, regressiyalıq testlew, [[Funkcional testlew|funkcional testlew]] hám ortogonal massivler járdeminde testlew kiredi<ref>{{web deregi | bet =Archived copy | url =http://www.site.uottawa.ca/~ssome/Cours/SEG3203/gboxtesting.pdf |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20120403002944/http://www.site.uottawa.ca/~ssome/Cours/SEG3203/gboxtesting.pdf | arxivsáne = 2012-jıl 3-aprel | qaralǵan sáne = 2011-jıl 17-oktyabr }}</ref><ref>{{cite book |last=Patton |first=Ron |url=https://archive.org/details/softwaretesting0000patt/page/2 |title=Software Testing |date=26 July 2005 |publisher=Sams |isbn=978-0-672-32798-8 |url-access=registration}}</ref><ref>{{cite book |last=Nguyen |first=Hung Q |title=Testing Applications on the Web: Test Planning for Internet-Based Systems |date=2001 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=9780471437642}}</ref>. «Kúlreń qutı» testlewi ásirese tarqatılǵan tarmaqlarǵa iye hám «aq qutı» testlewine múmkinshilik beretuǵın [[derek kodı]] yamasa binar faylları joq veb-qosımshalardı testlew ushın qollanıladı<ref>{{cite book|last=Bach|first=James|title=Lessons Learned in Software Testing|date=31 December 2001 |publisher=Wiley Computer Publishing|isbn=978-0-471-08112-8 |url=https://www.amazon.com/exec/obidos/ASIN/0471081124/softwarqaandtest}}</ref><ref>{{cite book|last=Falk|first=Jack|title=Testing Computer Software, 2nd Edition|date=12 April 1999 |publisher=Wiley Computer Publishing|isbn=978-0-471-35846-6 |url=https://www.amazon.com/exec/obidos/ASIN/0471358460/softwarqaandtest}}</ref><ref>{{cite journal |journal=IBM Systems Journal |volume=47 |issue=3 |pages=457–472 |doi=10.1147/sj.473.0457 |date=6 April 2010 |last1=Li |first1=Z. J. |title=Business-process-driven gray-box SOA testing |last2=Tan |first2=H. F. |last3=Liu |first3=H. H. |last4=Zhu |first4=J. |last5=Mitsumori |first5=N. M. }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Apparatlıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 6oo8bboiobrgy2xnbuoxj02yigeo4j1 14 48721 276171 275528 2026-10-25T01:18:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276171 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Graphical user interfaces}} [[Kategoriya:Paydalanıwshı interfeysleri]] [[Kategoriya:Sistemalı programmalıq támiynat]] ehuprnbmlshcu0uwle5k91tvwl6iuqw 14 48722 276170 275499 2026-10-25T01:18:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276170 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|User interfaces}} [[Kategoriya:Adam-kompyuter óz-ara tásiri]] [[Kategoriya:Interfeysler]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]] 77dj2ucqszw9p3x870aqje08kyq5h94 14 48724 276169 275502 2026-10-25T01:17:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276169 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Programming tools}} [[Kategoriya:Programmalastırıw]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Ámeliy programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Qurallar]] lf8je1tod81kfdca7mj49ptmajb0s8a 14 48725 276168 275503 2026-10-25T01:17:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276168 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Application software}} [[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]] msj576hwxdhc9f478v12l7i0pz46y52 14 48726 276167 275504 2026-10-25T01:16:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276167 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Software by type}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]] atl4q6xsrlc2qgo18406gijjbylio9e 14 48727 276166 275505 2026-10-25T01:16:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276166 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Technology by type}} [[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Texnologiya]] 5ynfooxga91bjduy652f2mm6csyv4cc 14 48728 276165 275506 2026-10-25T01:15:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276165 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Categories by type}} [[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]] adhmpdooubclf8esouzxi9r7t93s0ez 14 48729 276164 275507 2026-10-25T01:15:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276164 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Automation software}} [[Kategoriya:Avtomatlastırıw]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha utilitalar]] eztb5wtjqbed3vcwk4li47d5gyjzupb 14 48730 276163 275508 2026-10-25T01:14:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276163 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Automation}} [[Kategoriya:Basqarıw injeneriyası]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Kibernetika]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]] [[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]] mi2ivky2byaz0j5529ko0kgvzludy1o 0 48731 275893 275509 2026-10-24T21:53:09Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275893 wikitext text/x-wiki Programmalıq támiynat yamasa informaciyalıq modellestiriw kontekstinde '''baxıtlı jol''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''happy path''; geyde '''baxıtlı aǵım''' — ''happy flow'' dep te ataladı) — hesh qanday ayrıqsha jaǵdaylar yamasa qáte jaǵdayları bolmaytuǵın ádettegi scenariy<ref>{{Cite journal |last=Bollen |first=P.W.L. |date=2010-01-01 |title=BPMN: A meta model for the Happy Path |url=https://cris.maastrichtuniversity.nl/en/publications/bpmn-a-meta-model-for-the-happy-path/ |journal=BPMN: A meta model for the Happy Path |series=METEOR Research Memorandum |doi=10.26481/umamet.2010003}}</ref><ref>{{web deregi | url =http://xunitpatterns.com/happy%20path.html | bet =happy path | familiya =Meszaros | at =Gerard |website=xUnit Patterns | qaralǵan sáne = 2018-jıl 16-fevral | arxivurl =https://web.archive.org/web/20171019003644/http://xunitpatterns.com/happy%20path.html | arxivsáne = 2017-jıl 19-oktyabr |url-status=live}}</ref>. Mısalı, kredit karta nomerlerin tekseretuǵın funkciya ushın baxıtlı jol — tekseriw qaǵıydalarınıń hesh biri qáte bermeytuǵın, solay etip orınlanıwdıń aqırına shekem tabıslı dawam etip, unamlı juwap payda etetuǵın jaǵday. Baxıtlı joldıń process adımları qollanıw jaǵdayı kontekstinde de qollanıladı. Baxıtlı joldan ayırmashılıǵı, alternativ aǵım hám ayrıqsha jaǵday aǵımınıń process adımları da hújjetlestiriliwi múmkin<ref>{{web deregi | url = https://www.modernanalyst.com/Careers/InterviewQuestions/tabid/128/ID/804/What-is-the-difference-between-a-use-case-alternative-flow-and-an-exception-flow.aspx| bet =Alternate & Exception Flow}}</ref>. Baxıtlı jol testi — belgili kiris maǵlıwmatın qollanatuǵın, ayrıqsha jaǵdaylarsız orınlanatuǵın hám kútilgen shıǵıs maǵlıwmatın payda etetuǵın anıq belgilengen [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayı]]<ref name="edw14">{{cite book |last1=Edwards |first1=Stephen H. |last2=Shams |first2=Zalia |year=2014 |chapter=Do student programmers all tend to write the same software tests? |title=Proceedings of the 2014 conference on Innovation & technology in computer science education - ITiCSE '14 |pages=171–176 |doi=10.1145/2591708.2591757 |isbn=9781450328333 |s2cid=18184659}}</ref>. Baxıtlı joldı testlew sistemanıń óz funkcional talaplarına sáykes keletuǵının kórsete aladı, biraq ol qáte jaǵdayların durıs qayta islewge kepillik bermeydi hám jasırın qátelerdi tabıwǵa járdem bermeydi<ref name="coh05">{{cite book |last1=Cohen |first1=Julie |last2=Plakosh |first2=Dan |last3=Keeler |first3=Kristi |year=2005 |title=Robustness Testing of Software-Intensive Systems: Explanation and Guide |type=Technical report |publisher=Carnegie Mellon University, Software Engineering Institute |id=CMU/SEI-2005-TN-015 |doi=10.1184/R1/6583508.v1}}</ref><ref name="edw14" />. «Baxıtlı kún» (yamasa «quyashlı kún») scenariyi hám «altın jol» — baxıtlı joldıń jargon sinonimleri<ref>{{web deregi | url =https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/happy-path| bet =Cambridge Dictionary}}</ref>. Qollanıw jaǵdayların analizlewde tek bir baxıtlı jol boladı, biraq qálegen sandaǵı qosımsha alternativ jol scenariyleri bolıwı múmkin. Olardıń barlıǵı jaramlı qosımsha nátiyjeler bolıp tabıladı. Eger jaramlı alternativalar bar bolsa, baxıtlı jol ádettegi yamasa eń itimal unamlı alternativa retinde anıqlanadı. Analiz sonday-aq bir yamasa bir neshe ayrıqsha jaǵday jolın kórsetiwi múmkin. Ayrıqsha jaǵday jolı nasazlıq jaǵdayınıń nátiyjesinde tańlanadı. Qollanıw jaǵdayları hám olardan kelip shıǵatuǵın óz-ara tásirler ádette Unifikaciyalanǵan modellestiriw tili (UML) yamasa SysML sıyaqlı grafikalıq tillerde modellestiriledi<ref>''Flexible Views for View-based Model-driven Development'' By Burger, Erik. KIT Scientific Publishing, Nov 14, 2014. Pg. 250.</ref>. == Baxıtsız jol == Baxıtlı jollarǵa qarama-qarsı túsinik ushın kelisilgen at joq: olar muńlı jollar, jaman jollar yamasa ayrıqsha jaǵday jolları dep atalıwı múmkin. «Baxıtsız jol» termini ataqlılıqqa iye bolmaqta, sebebi ol «baxıtlı jolǵa» tolıq qarama-qarsılıqtı bildiredi hám sol kontekstti saqlaydı. Ádette qosımsha «baxıtsız jol» bolmaydı, bul usınday «termindi» mánissiz etedi, sebebi baxıtlı jol eń aqırına shekem jetedi, al «baxıtsız jol» qısqaraq boladı, waqtınan burın tamamlanadı hám qálegen aqırǵa, yaǵnıy hátte sheber (wizard) programmasınıń aqırǵı betine de jetpeydi. Bir baxıtlı joldan ayırmashılıǵı, isler nadurıs kete alatuǵın kóplegen hár túrli usıllar bar, sonlıqtan «baxıtsız joldı» anıqlaw ushın bir ǵana kriteriya joq<ref>{{web deregi | bet =What is the "happy path"? | url =https://blog.zeplin.io/what-is-the-happy-path/ | qaralǵan sáne = 2024-jıl 26-noyabr |website=Zeplin Gazette | til =en}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalastırıw]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 4o3hztebhb6uduwp7mdp06eic484ar0 0 48732 275892 275517 2026-10-24T21:52:59Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275892 wikitext text/x-wiki [[Programmalıq támiynattı testlew|Programmalıq támiynattı testlewde]] '''test ortalıǵı''' — qosımshanı yamasa komponentti testlewge járdem beriw ushın sazlanǵan «stablar» hám basqarıwshılar (driver) jıynaǵı<ref>{{web deregi | url =https://glossary.istqb.org/en_US/term/test-harness | bet =Test Harness | baspaxana =ISTQB Glossary | qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-sentyabr }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Rocha |first1=Camila Ribeiro |last2=Martins |first2=Eliane |date=2008 |title=A Method for Model Based Test Harness Generation for Component Testing |journal=Journal of the Brazilian Computer Society |volume=14 |page=8 |doi=10.1007/BF03192549 |url=https://rdcu.be/dlLqi |access-date=10 September 2023 |doi-access=free }}</ref>. Ol tolıq infrastruktura qoljetimsiz yamasa qálemegen jaǵdaylarda testlew ortalıqları yamasa konteynerler ushın imitaciyalıq infrastruktura wazıypasın atqaradı. Test ortalıqları [[Testlewdi avtomatlastırıw|testlerdi avtomatlastırıwǵa]] múmkinshilik beredi. Olar funkciyalardı berilgen parametrler menen shaqıradı, nátiyjelerdi shıǵara aladı hám olardı qálegen mánis penen salıstıra aladı. Test ortalıǵı islep shıǵılǵan kod ushın ilgek (hook) usınadı, bul kod avtomatlastırıw freymvorkı járdeminde testlenedi. Test ortalıǵı qosımshanıń óndirislik infrastrukturasınıń barlıǵı yamasa bir bólegi qoljetimsiz bolǵanda testlewdi jeńillestiriw ushın qollanıladı. Bunıń sebepleri licenziya qárejetleri, testlew ortalıqların tarmaqtan fizikalıq túrde ajıratıwdı talap etetuǵın qáwipsizlik máseleleri, resurslardıń sheklengenligi bolıwı múmkin. Yamasa ol tolıq qosımshalardan esaplanǵan maǵlıwmatlardıń ornına aldın ala anıqlanǵan test maǵlıwmatların hám kishirek programmalıq komponentlerdi usınıw arqalı testlerdi orınlaw tezligin arttırıw ushın ǵana qollanılıwı múmkin. Bul ayırım maqsetlerge modullik testlew freymvorkı quralları, «stablar» yamasa basqarıwshılar arqalı erisiliwi múmkin<ref>[http://istqbexamcertification.com/what-is-test-harness-unit-test-framework-tools-in-software-testing/ ISTQB Exam Certification - "What is Test harness/ Unit test framework tools in software testing?"], accessed 19 October 2015</ref>. == Mısal == Meynfreym kompyuterindegi qosımsha menen baylanısıwı kerek bolǵan qosımshanı islep shıǵıwǵa urınǵanda, biraq islep shıǵıw waqtında meynfreym qoljetimsiz bolsa, onıń ornına qollanıw ushın test ortalıǵı dúziliwi múmkin. Bul ádette quramalı bolǵan operaciyalardıń aldın ala anıqlanǵan maǵlıwmatlar menen juwaplardı usınıw arqalı az resurs penen qayta islene alatuǵının bildiriwi múmkin, sonda meynfreym orınlaytuǵın esaplawlardıń keregi bolmaydı. Test ortalıǵı proekt nátiyjeleriniń bir bólegi bolıwı múmkin. Ol qosımshanıń derek kodınan bólek saqlanıwı hám bir neshe proektte qayta qollanılıwı múmkin. Test ortalıǵı qosımshanıń funkcionallıǵın imitaciyalaydı. Ol testler jıynaqları, test jaǵdayları yamasa test esabatları haqqında hesh nárse bilmeydi. Olardı testlew freymvorkı hám oǵan baylanıslı avtomatlastırılǵan testlew quralları usınadı. Onıń jumısınıń bir bólegi — tiyisli test fiksturaların (test fixture) tayarlaw. Ádette test ortalıǵı Java sıyaqlı belgili bir islep shıǵıw ortalıǵına arnalǵan boladı. Biraq quramalıraq sistemalarda qollanıw ushın óz-ara islesiwshilikti tekseretuǵın test ortalıqları da islep shıǵılǵan<ref>Ricardo Jardim-Gonçalves, Jörg Müller, Kai Mertins, Martin Zelm, editors, [https://books.google.com/books?id=JZRDvNC78ZcC&q=%5B3%5D&pg=PA650 ''Enterprise Interoperability II: New Challenges and Approaches''], Springer, 2007, p. 674, accessed 19 October 2015</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] iyqw9t1hiolf0z344lykyre1e5zqixz 0 48733 275890 275700 2026-10-24T21:52:39Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275890 wikitext text/x-wiki '''HCL AppScan''' (burın '''IBM AppScan''' dep atalǵan) — aldın IBM kompaniyasınıń Rational Software bóliminiń quramında bolǵan stol hám veb-qáwipsizlikti testlew hám baqlaw qurallarınıń toparı. 2019-jılı iyul ayında bul ónimdi HCLTech kompaniyası satıp aldı<ref>{{web deregi | url =https://www.zdnet.com/article/hcl-now-fully-controls-ibm-software-including-notes-and-domino/| bet =HCL now fully controls IBM software including Notes and Domino| familiya =Kwan| at =Campbell|website=ZDNet| til =en| qaralǵan sáne = 2019-jıl 16-sentyabr }}</ref>. Házirgi waqıtta ol HCLTech kompaniyasınıń ónimlerdi islep shıǵıw bólimi — HCLSoftware brendi astında satılmaqta. ==Tariyxı== AppScan dáslep izrailli Sanctum Ltd. (burın Perfecto Technologies) programmalıq támiynat kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan hám birinshi ret 1998-jılı shıǵarılǵan. Bir jıldan keyin Sanctum óziniń veb-qáwipsizlik xızmetin keńeytip, AppShield dep atalǵan qosımshalar ushın tarmaqlıq ekrandı shıǵardı<ref>{{cite news|title=New tool blocks wily e-comm hacker tricks|url=http://www.cnn.com/TECH/computing/9909/07/ecomm.hack.idg/index.html|author=Ellen Messmer|date=7 September 1999|accessdate=17 November 2010|publisher=CNN}}</ref>. AppShield-tiń birinshi versiyasın Gili Raanan basqarǵan topar islep shıqtı hám ol arnawlı Linux serverinde isledi. AppScan-nıń 2.0 versiyası 2001-jılı fevral ayında shıǵarıldı. Oǵan siyasattı tanıw mexanizmi hám bilimler bazası, avtomatikalıq hám sazlanatuǵın skanerlew mexanizmi hám hújimlerdi imitaciyalawshı qosıldı<ref>{{cite news|last=Mimoso|first=Michael S.|title=AppScan release secures Web applications|url=http://searchsecurity.techtarget.com/news/520223/Quick-Takes-AppScan-release-secures-Web-applications|newspaper=SearchSecurity|date=6 February 2001}}</ref>. 3-versiya 2002-jılı aprel ayında shıǵarıldı. Oǵan hár túrli wazıypalar hár túrli testlewshilerge tapsırıla alatuǵın birgelikte testlew múmkinshilikleri hám programmanıń skanerlew hám esabat bólimlerinde paydalanıwshı interfeysiniń bir qatar jaqsılanıwları qosıldı<ref>{{cite news|last=Costello|first=Sam|title=Sanctum boosts tests, reports in AppScan 3.0|url=http://www.computerworld.com.au/article/23334/sanctum_boosts_tests_reports_appscan_3_0/|newspaper=Computerworld|date=30 April 2002}}</ref>. 2003-jılǵa kelip AppScan-dı 500-den aslam korporativ klient qollandı hám onıń jıllıq tabısı derlik 30 million AQSH dollarına jetti<ref name=Jpost>{{cite news|title=Sanctum acquired by Watchfire|url=http://www.ivc-online.com/ivcWeeklyItem.asp?articleID=2015|newspaper=Israel Venture Capital Research Center|date=26 July 2004}}</ref>. 2004-jılı iyul ayında Sanctum kompaniyasın WebXM dep atalǵan veb-qosımshalardı basqarıw platformasın islep shıqqan, Massachusets shtatında jaylasqan Watchfire kompaniyası satıp aldı. AppScan Watchfire kompaniyasınıń tiykarǵı ónimine aylandı, al Sanctum kompaniyasınıń Izraildiń Gercliya qalasındaǵı izertlew hám islep shıǵıw (R&D) orayı Watchfire kompaniyasınıń tiykarǵı izertlew hám islep shıǵıw orayına aylandı<ref name=Jpost />. 2007-jılı iyun ayında Watchfire kompaniyasın IBM satıp aldı hám onı Rational Software ónimler qatarına kirgizdi. Bul IBM kompaniyasına islep shıǵıwshılarǵa qosımshanıń óziniń qáwipsizligin jáne de kúsheytiwge járdem beretuǵın jańa quraldı qosıw arqalı qosımshanı islep shıǵıwdıń ómirlik cikliniń kóbirek bólegin qamtıwǵa múmkinshilik berdi<ref>{{cite news|last=Ogren|first=Eric|title=AppScan lives on with IBM|url=http://blogs.computerworld.com/node/5652|newspaper=Computerworld|date=8 June 2007|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110131081131/http://blogs.computerworld.com/node/5652|archivedate=31 January 2011}}</ref>. Watchfire kompaniyasınıń izertlew hám islep shıǵıw orayı IBM kompaniyasınıń Izraildegi izertlew hám islep shıǵıw laboratoriyalarına qosıldı<ref>{{cite news|title=Watchfire Israel goes to IBM|url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000219398|newspaper=Globes|date=7 June 2007}}</ref>. 2009-jılı IBM Ounce Labs kompaniyasın satıp aldı hám programmalıq támiynattıń derek kodındaǵı hálsizliklerdi tabıw hám dúzetiw ushın AppScan-ǵa taǵı bir qural qostı. Bul jańa versiya tez arada AppScan-nıń bólek redakciyası — AppScan Source Edition retinde qayta qaplandı<ref>{{cite news|last=Rick|first=Whiting|title=IBM: Design Security Into New Applications During Development|url=http://www.crn.com/news/security/225500021/ibm-design-security-into-new-applications-during-development.htm;jsessionid=sAdQrMEqh7kWNepNsBEm-w**.ecappj02|newspaper=CRN|date=8 June 2010|archive-date=12 September 2014|access-date=10 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912030836/http://www.crn.com/news/security/225500021/ibm-design-security-into-new-applications-during-development.htm;jsessionid=sAdQrMEqh7kWNepNsBEm-w**.ecappj02|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140912030836/http://www.crn.com/news/security/225500021/ibm-design-security-into-new-applications-during-development.htm;jsessionid=sAdQrMEqh7kWNepNsBEm-w**.ecappj02|archivedate=12 September 2014}}</ref>. 2019-jılı iyun ayında HCL kompaniyası IBM kompaniyasınıń birgelikte islew, kommerciya, cifrlı tájiriybe, AppScan hám BigFix sheshimleriniń ayırımların satıp aldı<ref>[https://www.ibm.com/supply-chain/hcl-divestiture HCL Technologies to acquire select IBM software products]</ref><ref>[https://www.hcltech.com/press-releases/products-and-platforms/hcl-technologies-acquire-select-ibm-software-products-18b HCL Technologies to Acquire Select IBM Software Products for $1.8B]</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Satılǵan IBM ónimleri]] jqawqa58zeln96dc829j0931fnmtz6j 0 48734 275889 275527 2026-10-24T21:52:29Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 275889 wikitext text/x-wiki '''inspectIT''' — Java qosımshaların diagnostikalaw, analizlew hám baqlawǵa múmkinshilik beretuǵın, ashıq kodlı qosımshalardıń ónimliligin basqarıw (APM) quralı. inspectIT quralın Shtutgarttaǵı (Germaniya) NovaTec Consulting GmbH IT konsalting kompaniyası islep shıqqan, biraq 2015-jılı avgust ayında ol ashıq kodlı etildi. == Funkcionallıǵı == inspectIT «paydalanıwshı tranzakciyasına baǵdarlanǵan» tásilge ámel etedi, bunda paydalanıwshılardıń anıq sorawların analizlewge itibar beriledi. inspectIT baqlap turǵan sistemaǵa jiberilgen hárbir soraw ushın ''shaqırıwlar izbe-izligi'' dep atalatuǵın tolıq shaqırıwlar teregi dúziledi. ''Shaqırıwlar izbe-izlikleri'' instrumentaciyalanǵan metodlardıń barlıq shaqırıwlarınıń dál orınlanıw waqıtların óz ishine aladı. Bul maǵlıwmat járdeminde paydalanıwshılardıń sorawları analizlene aladı hám itimal máselelerdiń tiykarǵı sebepleri anıqlana aladı. Sonday-aq ''shaqırıwlar izbe-izliklerine'' [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazalarına]] jiberilgen barlıq sorawlar kiredi. Olar maǵlıwmatlar bazasına kiriw qatlamındaǵı yamasa belgili bir sorawlardaǵı máselelerdi anıqlaw hám sheshiw ushın qollanıla aladı. 1.8.1 versiyasınan baslap inspectIT haqıyqıy paydalanıwshılardı baqlaw funkcionallıǵın usınadı. Ol paydalanıwshınıń, mısalı, veb-sayt yamasa veb-qosımsha menen óz-ara tásirin jazıp aladı. == Arxitekturası == inspectIT arxitekturası úsh tiykarǵı komponentten turadı: * '''inspectIT Agent''' — ol baqlanıwı kerek bolǵan sistemaǵa integraciyalanadı, integraciyalanǵan ólshew noqatlarınan diagnostikalıq informaciyanı jıynaydı hám jıynalǵan maǵlıwmatlardı oraylıq ''inspectIT Server'' komponentine jiberedi. Agent oraylıq processor hám yadtı qollanıw jaǵınan nıshanalı sistemaǵa ilajı barınsha az qosımsha júkleme túsiretuǵınday etip joybarlanǵan. * '''inspectIT Server''' (sonday-aq ''oraylıq ólshewler saqlawı'' (CMR) dep te ataladı) — ol inspectIT agentleri jibergen diagnostikalıq informaciyanı qabıl etedi, qayta isleydi, saqlaydı hám onı inspectIT paydalanıwshı interfeysine usınadı. * '''inspectIT User Interface''' (paydalanıwshı interfeysi) — Eclipse RPC tiykarındaǵı qosımsha. Ol ''inspectIT Server'' usınǵan diagnostikalıq informaciyanı analizlewge múmkinshilik beredi. == Islew principi == JVM-de Java klasların júklew processi waqtında júklengen klaslardıń Java baytkodın uslap alıwǵa hám ózgertiwge qábiletli Java tiykarındaǵı agent<ref>{{web deregi | url =https://docs.oracle.com/javase/1.5.0/docs/api/java/lang/instrument/package-summary.html| bet =java.lang.instrument (Java 2 Platform SE 5.0)|website=docs.oracle.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-aprel }}</ref><ref>{{web deregi | url =https://docs.oracle.com/javase/6/docs/api/index.html?java/lang/instrument/package-summary.html| bet =Java Platform SE 6|website=docs.oracle.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 26-aprel }}</ref> klaslardı júklew processine integraciyalanadı. Profilerlerden ayırmashılıǵı, inspectIT ólshewlerdiń qosımsha júklemesin minimal dárejede saqlaw ushın ólshew noqatların tek belgili bir orınlarǵa ǵana kirgizedi. Bul tásil paydalanıwshıǵa qosımshanıń [[Derek kodı|derek kodın]] ózgertpey-aq, oǵan ólshew noqatların kórinbeytuǵın túrde kirgiziwge múmkinshilik beredi. == Tariyxı hám atı == inspectIT quralın islep shıǵıw 2005-jılı NovaSpy atı menen jabıq kodlı programmalıq támiynat retinde baslandı. 2008-jılı ol inspectIT dep qayta ataldı, al birinshi úlken versiyası (1.0 versiyası) 2010-jılı mart ayında shıǵarıldı. Sonnan berli jańa versiyalar turaqlı túrde shıǵarılıp kelmekte. === Ashıq kodlı === 2015-jıl 14-avgustta inspectIT Apache License, Version 2.0 (ALv2) licenziyası boyınsha ashıq kodlı programmalıq támiynat retinde qoljetimli boldı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Sistemalı programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Sapanı basqarıw]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynat ónimliligin basqarıw]] blz6059sow2l8ktr0j6b7dpntmqmvgz 14 48735 276162 275529 2026-10-25T01:14:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276162 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Quality management}} [[Kategoriya:Sistemalı oylaw]] [[Kategoriya:Sapa]] [[Kategoriya:Óndiris]] [[Kategoriya:Bahalaw usılları]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] [[Kategoriya:Biznes processler]] kfv5s6x2w9prmqgpm49valzrmriaed0 14 48736 276161 275530 2026-10-25T01:13:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276161 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Systems thinking}} [[Kategoriya:Sistemalı analiz]] t3bfksdxs59fr30hq4wgrf06txnmpa6 14 48737 276160 275531 2026-10-25T01:13:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276160 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Systems analysis}} [[Kategoriya:Analiz]] [[Kategoriya:Sistemalar teoriyası]] kytho5kmn9rc5jfl5ihjq8zgro636d4 14 48738 276159 275532 2026-10-25T01:12:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276159 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Analysis}} [[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw kónlikpeleri]] [[Kategoriya:Filosofiyalıq metodologiya]] [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw usılları]] jtiio1sjzrfs99o673l45pp0uojx1iy 14 48739 276158 275534 2026-10-25T01:12:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276158 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Quality}} [[Kategoriya:Bahalaw]] 2znfhnt464jobkn3wifjs4u1hcgdynh 14 48740 276157 275535 2026-10-25T01:11:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276157 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Evaluation}} [[Kategoriya:Analiz]] [[Kategoriya:Ózgerislerdi basqarıw]] [[Kategoriya:Sheshim qabıl etiw]] jo6ey9frjcrngp25bf1uyhipv48te83 14 48741 276156 275536 2026-10-25T01:11:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276156 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Change management}} [[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] [[Kategoriya:Ózgeris]] on9nakxuwb6zmu0zr40d3jk8iixabhl 14 48742 276155 275537 2026-10-25T01:10:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276155 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Decision making}} [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]] fo1tofmv01jtf1193j0sujqngpgqm4a 14 48743 276154 275538 2026-10-25T01:10:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276154 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Evaluation methods}} [[Kategoriya:Bahalaw]] [[Kategoriya:Metodologiya]] 66p8oyr1bhbhkb1rk07ytzqrc07j53j 14 48744 276153 275539 2026-10-25T01:09:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276153 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Methodology}} [[Kategoriya:Proceduralıq bilim]] [[Kategoriya:Usıllar]] syaze5tikovehmgm82fpzvbnxiakyxl 14 48745 276152 275540 2026-10-25T01:09:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276152 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Procedural knowledge}} [[Kategoriya:Bilim]] sa2vu4hrepomhglyjz9x8tn4sphgmns 14 48746 276151 275541 2026-10-25T01:08:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276151 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Techniques}} [[Kategoriya:Kónlikpeler]] rsyj2qvfrgw7zl2bjnjkem47ape6qsd 14 48747 276150 275542 2026-10-25T01:08:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276150 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Skills}} [[Kategoriya:Úyreniw]] [[Kategoriya:Proceduralıq bilim]] 6aue73s3jc1rvw6l9axuzi5dtabbu0v 14 48748 276149 275543 2026-10-25T01:07:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276149 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Learning}} [[Kategoriya:Minez-qulıqtı ózgertiw]] [[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Bilimlendiriw]] c9ryu0zuw4f9orrlrwflfjnym06ayis 14 48749 276148 275544 2026-10-25T01:07:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276148 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Behavior modification}} [[Kategoriya:Adam minez-qulqı]] [[Kategoriya:Ózgeris]] 4jbfoqbryu5f4ccvx9mydihlaxpre54 14 48752 276147 275547 2026-10-25T01:06:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276147 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Concepts}} [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Obektler]] fa1bt8ijarlwydg6qpm1w6qg9r2s408 14 48753 276146 275548 2026-10-25T01:06:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276146 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Problem solving}} [[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Izertlew]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] oank0jwvqqe52obxkj0ge1297i3zua6 14 48754 276145 275549 2026-10-25T01:05:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276145 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Cognition}} [[Kategoriya:Kognitivlik psixologiya]] [[Kategoriya:Kognitivlik ilim]] [[Kategoriya:Neyroilim]] [[Kategoriya:Sana]] 6hmmcj8ynregg1wsnxcpe1msutito81 14 48755 276144 275550 2026-10-25T01:05:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276144 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Cognitive psychology}} [[Kategoriya:Minez-qulıq haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Psixologiya tarawları]] e59gweikp9o5fgqe336c2aj69d0ut59 14 48756 276143 275551 2026-10-25T01:04:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276143 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Behavioral sciences}} [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] t2588t585m4x7irfm3g3mmcrnxv3l9n 14 48757 276142 275552 2026-10-25T01:04:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276142 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Branches of psychology}} [[Kategoriya:Psixologiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] ivwom7e7lr29sxskun6z10ru6f1p22i 14 48758 276141 275553 2026-10-25T01:03:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276141 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Subdisciplines by academic discipline}} [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]] fdcaf1pxhbrpa1vamigwevpc0ys9q8x 14 48759 276140 275554 2026-10-25T01:03:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276140 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Categories by field}} [[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]] 0co06tu2504zzow3uhsbb87sdqk8fw6 14 48760 276139 275555 2026-10-25T01:02:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276139 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Categories by topic}} [[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]] saona94h5943u1x4f15sv9mi86eekng 14 48761 276138 275556 2026-10-25T01:02:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276138 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Categories by parameter}} [[Kategoriya:Wikipedia kategoriyaları]] kz29ie513b3zwhbfu665lnk185hrosf 14 48762 276137 275557 2026-10-25T01:01:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276137 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Commons categories}} [[Kategoriya:Wikipedia kategoriyalaw]] [[Kategoriya:Wikipedia atlar keńisligi]] oagak24a2yjkbcthx9zym189snfe0uq 14 48763 276136 275558 2026-10-25T01:01:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276136 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Wiki categorization}} [[Kategoriya:Wikipedia navigaciyası]] [[Kategoriya:Wikipedia mazmunın basqarıw]] oyzef4b1hb0lx7nvvt9w23gkvgqwc9x 14 48767 276135 275562 2026-10-25T01:00:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276135 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Wikipedia administration}} [[Kategoriya:Mazmun]] ml2so4wzifieh0ypj56z8hmeg0u6vom 14 48771 276134 275567 2026-10-25T01:00:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276134 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Academic disciplines}} [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] a57vkvac1gsp9gj647u839h10g65f9u 14 48772 276133 275568 2026-10-25T00:59:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276133 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Topics}} [[Kategoriya:Maqalalar]] 2a5sgyb6rqu6xq4siyfqjsgo8a6r48t 14 48773 276132 275570 2026-10-25T00:59:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276132 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Cognitive science}} [[Kategoriya:Psixologiyanıń pánler aralıq tarawları]] [[Kategoriya:Aqıl]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] jgu75ysysvy47c1d189ns6olkoth83q 14 48775 276131 275572 2026-10-25T00:58:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276131 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Interdisciplinary fields}} [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]] d6fxnl99l8go6esjtyvsi2w5hbl1roa 14 48776 276130 275573 2026-10-25T00:58:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276130 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Academic discipline interactions}} [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]] i3rzza3hu56yhlye1dyzq7akp2hpzhw 14 48777 276129 275574 2026-10-25T00:57:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276129 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Mind}} [[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler]] tcak8ab8vo9cho2vp2acfp0rdsjylla 14 48778 276128 275575 2026-10-25T00:57:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276128 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Entities}} [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] aqy5dua8vbtfxqsf4dk7ve6jnxa2zyb 14 48779 276127 275576 2026-10-25T00:56:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276127 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Psychological concepts}} [[Kategoriya:Psixologiya]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha ilimiy túsinikler]] 7q1iobyidlhdmhxol9572hpluhwshvc 14 48781 276126 275578 2026-10-25T00:56:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276126 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Concepts by field}} [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Túsinikler]] 77o8re972yb4jr09hah7ubso75q4ci4 14 48782 276125 275579 2026-10-25T00:55:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276125 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Scientific disciplines}} [[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]] cewbuiimjki208rd0j3w6qo62rq4lkl 14 48783 276124 275580 2026-10-25T00:55:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276124 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Scientific disciplines}} [[Kategoriya:Ilim]] l7jdwm9et7vv64t3zdy3ujgr6noo6hu 14 48784 276123 275581 2026-10-25T00:54:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276123 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Neuroscience}} [[Kategoriya:Biologiya tarawları]] nm0y8nat3383oek15ksq6bc7bw4lfa3 14 48786 276122 275583 2026-10-25T00:54:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276122 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Consciousness}} [[Kategoriya:Psixologiyalıq túsinikler]] [[Kategoriya:Ómir]] sqlv7dvpzbq2jtbt2tyez3dcjgkai9r 14 48787 276121 275584 2026-10-25T00:53:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276121 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Life}} [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] 61i7agaahbc476127jd8fac3pl4zk0g 14 48788 276120 275585 2026-10-25T00:53:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276120 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Management by type}} [[Kategoriya:Basqarıw]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]] iy6az4d4m1s0hxkl8mfkzrb1zb9mtdw 14 48789 276119 275586 2026-10-25T00:52:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276119 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Management}} [[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Jetekshilik]] re0qyfc7nk7o5ugbyvdjnflgct3po2h 14 48790 276118 275587 2026-10-25T00:52:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276118 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Business}} [[Kategoriya:Ekonomika]] 7oqb2gn617plkok4cz4raotg8c7p998 14 48791 276117 275588 2026-10-25T00:51:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276117 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Leadership}} [[Kategoriya:Qadaǵalaw (sociallıq hám siyasiy)]] [[Kategoriya:Shólkemlik mádeniyat]] e20l9rcur8vlp7si26h35dw10obewio 14 48792 276116 275589 2026-10-25T00:51:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276116 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Control (social and political)}} [[Kategoriya:Sociallıq tásir]] [[Kategoriya:Hákimiyat (sociallıq hám siyasiy) túsinikleri]] 9usl21o8javs6pndskp65baqhxkmaml 14 48793 276115 275590 2026-10-25T00:50:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276115 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Influence (social and political)}} [[Kategoriya:Sociallıq túsinikler]] [[Kategoriya:Sociallıq máseleler]] [[Kategoriya:Sociallıq psixologiya]] s7ah2er0xh3eir69n033m9luuc2g81a 14 48794 276114 275591 2026-10-25T00:50:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276114 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social concepts}} [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] [[Kategoriya:Sociologiya]] [[Kategoriya:Jámiyet]] 3gs2sjmerue60xvxplioic2cddwjifp 14 48795 276113 275592 2026-10-25T00:49:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276113 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Sociology}} [[Kategoriya:Minez-qulıq haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] se1480934kcy8b4rpgznsjjuqfytgkp 14 48796 276112 275593 2026-10-25T00:49:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276112 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social issues}} [[Kategoriya:Jámiyet]] [[Kategoriya:Sociallıq siyasat]] [[Kategoriya:Siyasat]] 51zmmi6d0tub849izklxqz0px2le76f 14 48797 276111 275594 2026-10-25T00:48:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276111 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social policy}} [[Kategoriya:Siyasat]] [[Kategoriya:Siyasat (baǵdar)]] 7fgpufscsufqi09wezuh2xiv7w0viz5 14 48798 276110 275595 2026-10-25T00:48:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276110 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Policies}} [[Kategoriya:Siyasat]] [[Kategoriya:Sheshim qabıl etiw]] [[Kategoriya:Jámiyet]] j2n7md42qgsy1oswq5t5o6yv7qhlsch 14 48799 276109 275596 2026-10-25T00:47:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276109 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social psychology}} [[Kategoriya:Psixologiya tarawları]] [[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]] 9cvd6gtkxinxd3dfh2vl4ptj9hnaznm 14 48800 276108 275597 2026-10-25T00:47:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276108 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Branches of sociology (interdisciplinary)}} [[Kategoriya:Sociologiya tarawları]] [[Kategoriya:Pánler aralıq tarawlar]] htm6pdmm6szadmxx4shk8w8wriphzfs 14 48801 276107 275598 2026-10-25T00:46:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276107 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Subfields of sociology}} [[Kategoriya:Sociologiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] 2a1xwlrl3y9dunynw0nyvjyh56qo1gd 14 48804 276106 275601 2026-10-25T00:46:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276106 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Political science theories}} [[Kategoriya:Siyasattanıw]] [[Kategoriya:Ilimiy teoriyalar]] fnovakp44lj7tgjsr937eqp6u2vbh8b 14 48805 276105 275602 2026-10-25T00:45:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276105 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Political science}} [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] [[Kategoriya:Siyasat]] tiqc38rt8o425otr222g1cfnn2l8wph 14 48806 276104 275603 2026-10-25T00:45:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276104 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Scientific theories}} [[Kategoriya:Ilim epistemologiyası]] [[Kategoriya:Ilimiy usıl]] [[Kategoriya:Teoriyalar]] rnle8k2agejvym3dhj6ccmhbdlzug4q 14 48807 276103 275604 2026-10-25T00:44:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276103 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Epistemology of science}} [[Kategoriya:Epistemologiya]] [[Kategoriya:Ilim filosofiyası]] o349f2lxaiwrvbkql9iazofmev84qgk 14 48808 276102 275605 2026-10-25T00:44:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276102 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Epistemology}} [[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] [[Kategoriya:Bilim]] 3t8i9blll6nk52r60dp5775ba4byxl9 14 48809 276101 275606 2026-10-25T00:43:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276101 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Branches of philosophy}} [[Kategoriya:Filosofiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] 38elwjnlwqxvldkac1mjfbkpdvsfpil 14 48810 276100 275607 2026-10-25T00:43:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276100 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Philosophy of science}} [[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]] [[Kategoriya:Ilimdi izertlew]] 4wwe6ofx00utnpjr514t12vdpg5rgfv 14 48811 276099 275608 2026-10-25T00:42:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276099 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Science studies}} [[Kategoriya:Jámiyettegi ilim]] r639fqlzihud049sl47g09ufehcryqm 14 48812 276098 275609 2026-10-25T00:42:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276098 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Science in society}} [[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Jámiyet]] h5bk6yj526gut4t5gwcbl80efd0ttwy 14 48813 276097 275610 2026-10-25T00:41:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276097 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Scientific method}} [[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Metodologiya]] 2p57q6mv9rf7ys9fgkzmmd5hyo2p9jz 14 48814 276096 275611 2026-10-25T00:41:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276096 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Theories}} [[Kategoriya:Túsinikler]] tjee3aq1axfowje5k2u67wqy601iqar 14 48815 276095 275612 2026-10-25T00:40:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276095 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social theories}} [[Kategoriya:Teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] ja0pexx3b7p2gieb9j3wkhzxihe6d8u 14 48816 276093 275613 2026-10-25T00:40:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276093 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Political concepts}} [[Kategoriya:Siyasat]] [[Kategoriya:Sociallıq túsinikler]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] e5kip7ls92uxoevfzl2zujm7hjt228j 14 48817 276092 275614 2026-10-25T00:39:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276092 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Organizational culture}} [[Kategoriya:Shólkemlerdi izertlew]] [[Kategoriya:Shólkemler]] [[Kategoriya:Mádeniyatlar]] mnfnbj0hsp4hgbttr471j7uyd7ctoxn 14 48818 276091 275615 2026-10-25T00:39:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276091 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Organizational studies}} [[Kategoriya:Shólkemlik minez-qulıq]] [[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]] a5jlx8p61uyvl8ks7dxr4f8d92dmzv0 14 48819 276090 275616 2026-10-25T00:38:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276090 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Organizational behavior}} [[Kategoriya:Adam minez-qulqı]] [[Kategoriya:Óndirislik hám shólkemlik psixologiya]] [[Kategoriya:Shólkemler teoriyası]] 4937f0trlajfeuazfrxyu6b3c23dog4 14 48821 276089 275618 2026-10-25T00:38:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276089 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Applied psychology}} [[Kategoriya:Ámeliy pánler]] [[Kategoriya:Psixologiya tarawları]] frgccdo2u9ebq552bczjwc32azdot3u 14 48822 276088 275619 2026-10-25T00:37:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276088 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Applied disciplines}} [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánlerdiń óz-ara tásiri]] pwd8caidrfzzodlg6s5kthsxejqfwj0 14 48823 276087 275620 2026-10-25T00:37:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276087 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Labour studies}} [[Kategoriya:Miynet]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] j9o0nfymyakt0n2ymg9pgvygois7xgy 14 48824 276086 275621 2026-10-25T00:36:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276086 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Labour}} [[Kategoriya:Jumıs]] [[Kategoriya:Ekonomika]] kormvhjobrcutvygs0p0qdn1xg3kzc5 14 48825 276085 275622 2026-10-25T00:36:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276085 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Work (activity)}} [[Kategoriya:Adam iskerligi]] 7hv8bsrnszo0msl30kfeu35wm2dkiep 14 48826 276082 275623 2026-10-25T00:35:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276082 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Human activities}} [[Kategoriya:Adam minez-qulqı]] mqw3w97g8gxh7zm2kodmrj08plimonz 14 48827 276081 275624 2026-10-25T00:35:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276081 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Business process}} [[Kategoriya:Biznes]] 1oqzhzb5dn1rearfn9ac6a2lbz7407a 14 48828 276080 275626 2026-10-25T00:34:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276080 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Systems theory}} [[Kategoriya:Sociologiyalıq teoriyalar]] [[Kategoriya:Sistemalar]] [[Kategoriya:Sistemalar ilimi]] fxruxomjq0p6vuvgnl8s6h61cqftwxo 14 48829 276079 275627 2026-10-25T00:34:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276079 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Critical thinking skills}} [[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw]] [[Kategoriya:Turmıslıq kónlikpeler]] cmuw17kijxx4xzwkfzucm41cx2cqffc 14 48830 276078 275628 2026-10-25T00:33:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276078 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Critical thinking}} [[Kategoriya:Úyreniw]] [[Kategoriya:Formal emes logika]] [[Kategoriya:Oy-pikir]] 3r33oye81huejcxhrct600a97dtpj3a 14 48832 276077 275630 2026-10-25T00:33:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276077 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Logic}} [[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] [[Kategoriya:Formal ilimler]] istdw1kd36xkjbqyjk5bfvhoz53hasd 14 48833 276076 275631 2026-10-25T00:32:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276076 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Formal sciences}} [[Kategoriya:Ilim tarawları]] ght1fx595svezxq7wsjdfyguyxo0kf3 14 48834 276075 275632 2026-10-25T00:32:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276075 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Philosophical methodology}} [[Kategoriya:Metodologiya]] [[Kategoriya:Filosofiyalıq túsinikler]] cs3r5y0n3nhbjdu5binregql4jbt0yl 14 48835 276074 275633 2026-10-25T00:31:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276074 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Philosophical concepts}} [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] [[Kategoriya:Filosofiya]] 14c8k4dfe6rumfr2qs2l50aaot9ambz 14 48836 276073 275634 2026-10-25T00:31:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276073 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Objects}} [[Kategoriya:Subektler]] hbte3hnwfyo05bskmr4heb4x9beph3z 14 48837 276072 275635 2026-10-25T00:30:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276072 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Problem solving methods}} [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]] [[Kategoriya:Metodologiya]] 6vfoltaw68kimzvqj7lxoexrgvzbt4x 14 48838 276071 275636 2026-10-25T00:30:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276071 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Control engineering}} [[Kategoriya:Basqarıw teoriyası]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] 8678pz4isuawmuq1hj2l94ocpb91d8u 14 48839 276070 275637 2026-10-25T00:29:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276070 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Control theory}} [[Kategoriya:Dinamikalıq sistemalar]] [[Kategoriya:Ámeliy matematika]] bkl910dfwf3bn8o06hsv3jwi0wgbrie 14 48840 276069 275638 2026-10-25T00:29:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276069 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Dynamical systems}} [[Kategoriya:Matematika tarawları]] [[Kategoriya:Matematikalıq fizika]] [[Kategoriya:Mexanika]] [[Kategoriya:Ilimdegi waqıt]] su0rj6ywvgxdb9menvp09zj4tdkj3q7 14 48841 276068 275639 2026-10-25T00:28:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276068 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Subdivisions of mathematics}} [[Kategoriya:Matematika]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] 25ywsv0fbk0t1f810xzhrxzgvjypgcy 14 48842 276067 275640 2026-10-25T00:28:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276067 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Inquiry}} [[Kategoriya:Bilim]] fll375zkoa63j8ektcmavkk9zkfvlcz 14 48843 276066 275641 2026-10-25T00:27:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276066 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Organizations}} [[Kategoriya:Yuridikalıq tulǵalar]] [[Kategoriya:Shólkemlestiriw]] 8bn3bqqvkyreipb8ml4h998li9ral0p 14 48844 276065 275642 2026-10-25T00:27:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276065 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Legal entities}} [[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Biznes ekonomikası]] [[Kategoriya:Yuridikalıq terminologiya]] 63bd3v3oclvkn8tsxbun3jly6gsquvi 14 48845 276064 275644 2026-10-25T00:26:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276064 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Business economics}} [[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Ekonomika tarawları]] 0lrzvx1qqawmwbtn8axxk5oxyh3d7lm 14 48846 276063 275645 2026-10-25T00:26:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276063 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Subfields of economics}} [[Kategoriya:Ekonomika ilimi]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] te5pprdz0rn9s033edmv7nleqchi70r 14 48847 276062 275646 2026-10-25T00:25:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276062 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Economics}} [[Kategoriya:Ekonomika]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] jrtbfnyrszsw46guz3fa6ameqps43zc 14 48848 276061 275647 2026-10-25T00:25:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276061 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Culture by type}} [[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Xalıqlardıń antropologiyalıq kategoriyaları]] 5rh0kdvikokgangaqsnkrnl3hth1qqd 14 48849 276060 275648 2026-10-25T00:24:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276060 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Anthropological categories of peoples}} [[Kategoriya:Antropologiya]] [[Kategoriya:Demografiya]] [[Kategoriya:Adamlardı klassifikaciyalaw]] [[Kategoriya:Sociallıq toparlar]] [[Kategoriya:Mádeniyat sociologiyası]] etx8707admjcszb73cwmjrhwrx3w36q 14 48850 276059 275649 2026-10-25T00:24:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276059 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Classification of people}} [[Kategoriya:Tema boyınsha klassifikaciya sistemaları]] [[Kategoriya:Antropologiya]] kxdycfq9tmlvqx29u5ut2fbbqeexovn 14 48851 276058 275650 2026-10-25T00:23:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276058 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Classification systems by subject}} [[Kategoriya:Klassifikaciya sistemaları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]] 6pfvo6e0s0rtlrce4xloarpmjr5y9ns 14 48852 276057 275651 2026-10-25T00:23:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276057 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Classification systems}} [[Kategoriya:Sistemalar]] [[Kategoriya:Túsinikler arasındaǵı ayırmashılıqlar]] pxcuwtaemkztq328d1zbf1gqbxfo7ck 14 48853 276056 275652 2026-10-25T00:22:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276056 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Systems}} [[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Struktura]] 81gk6oj7ij3m4y0auwifjk8od8g29uf 14 48854 276055 275653 2026-10-25T00:22:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276055 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Structure}} [[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Abstrakciya]] aa4t24ehxdrep1hw5oxqot989t3qhmy 14 48855 276054 275654 2026-10-25T00:21:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276054 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Abstraction}} [[Kategoriya:Túsinikler]] [[Kategoriya:Oy-pikir]] 8b1vfl0fjnho9c7l117qyyy5hk3szun 14 48856 276053 275657 2026-10-25T00:21:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276053 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Thinking}} [[Kategoriya:Psixikalıq processler]] pcw77w2q7xihy8fvjiy9czbmwftrmti 14 48857 276052 275658 2026-10-25T00:20:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276052 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Mental processes}} [[Kategoriya:Sana]] [[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Aqıl]] 88ahp0cb66i6h23c7pu6znyg4lyzsno 14 48858 276051 275659 2026-10-25T00:20:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276051 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Organizational theory}} [[Kategoriya:Shólkemler]] [[Kategoriya:Sociallıq teoriyalar]] ah3zs0m6xf0hzcb2t819ozqtsf8fmkr 14 48859 276050 275660 2026-10-25T00:19:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276050 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Sociological theories}} [[Kategoriya:Sociallıq ilimler filosofiyası]] [[Kategoriya:Ilimiy teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociallıq teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociologiya]] pdd165a1vrhwg385elz2w4lhfwgdvxw 14 48860 276049 275661 2026-10-25T00:19:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276049 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Philosophy of social science}} [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] [[Kategoriya:Pánler boyınsha ilim filosofiyası]] 9tiy8yqpx4v45szlbx7lorgjd5furyq 14 48861 276048 275662 2026-10-25T00:18:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276048 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Philosophy of science by discipline}} [[Kategoriya:Ilim filosofiyası]] [[Kategoriya:Ilimiy pánler]] 98y6hzfhp0ti0mkdk54mrpuuwye7e8o 14 48862 276047 275663 2026-10-25T00:18:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276047 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Systems science}} [[Kategoriya:Sistemalar]] [[Kategoriya:Ámeliy ilimler]] [[Kategoriya:Formal ilimler]] jkc0o5fgwhbumbpj0i5uvklhyaeuv5d 14 48863 276046 275664 2026-10-25T00:17:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276046 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Applied sciences}} [[Kategoriya:Ilim tarawları]] [[Kategoriya:Ámeliy pánler]] 99ex1ch4ojl9gkird1x8bi47fskcjj4 14 48864 276045 275665 2026-10-25T00:17:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276045 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Life skills}} [[Kategoriya:Kónlikpeler]] [[Kategoriya:Evtenika]] [[Kategoriya:Jeke ómir]] [[Kategoriya:Densawlıqqa tásir etiwshi faktorlar]] bgi1akwsbtmo966h3ye8e1493ge0ym8 14 48865 276044 275666 2026-10-25T00:16:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276044 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Euthenics}} [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] gaym8jnx59oepp5c06rfybhy4sr685q 14 48866 276043 275667 2026-10-25T00:16:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276043 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Philosophical logic}} [[Kategoriya:Logika filosofiyası]] [[Kategoriya:Logika]] 15jrweztt8xzbu1n6p9ac4af7cskuxh 14 48867 276042 275668 2026-10-25T00:15:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276042 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Philosophy of logic}} [[Kategoriya:Logika]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha filosofiya]] r4ya8g3kg4go5r19qu6ze6zwwbcg0au 14 48868 276041 275669 2026-10-25T00:15:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276041 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Philosophy by field}} [[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] cmm9mcz12wfmts8vmr34hohat3lwvx2 14 48869 276040 275670 2026-10-25T00:14:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276040 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Engineering by field}} [[Kategoriya:Injeneriya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] oiia3z8s0bczp1vjmhso0o8x2bdoiqy 14 48870 276039 275671 2026-10-25T00:14:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276039 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Engineering}} [[Kategoriya:Ámeliy ilimler]] [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] f2jev5om8cesl39azym8d8q7mhbmrhk 14 48871 276038 275672 2026-10-25T00:13:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276038 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Applied mathematics}} [[Kategoriya:Ámeliy pánler]] [[Kategoriya:Matematika]] [[Kategoriya:Matematika tarawları]] ps90c47opq674766gnxa6wtwhtfm93p 14 48872 276037 275673 2026-10-25T00:13:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276037 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Mathematical physics}} [[Kategoriya:Fizika tarawları]] [[Kategoriya:Teoriyalıq fizika]] [[Kategoriya:Ámeliy matematika]] [[Kategoriya:Matematikalıq modellestiriw]] t6uj1sbmn8bs0qystl264z0nt2bfc2f 14 48873 276036 275674 2026-10-25T00:12:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276036 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Physical sub-disciplines}} [[Kategoriya:Fizika]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] q820hl9rprrzy8eszqyvli52496c6aa 14 48874 276035 275675 2026-10-25T00:12:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276035 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Time in science}} [[Kategoriya:Waqıt]] [[Kategoriya:Ilim]] 55sfp4go5913io0lkjfs9nt7p3sfu7h 14 48875 276034 275676 2026-10-25T00:11:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276034 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Organization (activity)}} [[Kategoriya:Jámiyet]] p6wfx07u23f3gcdahy2t57u4o8aadus 14 48876 276033 275677 2026-10-25T00:11:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276033 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Law by topic}} [[Kategoriya:Yuridikalıq hújjetlerdi jazıw]] [[Kategoriya:Jargon]] [[Kategoriya:Akademiyalıq terminologiya]] [[Kategoriya:Yuridikalıq túsinikler]] jjvkqxrvz1ufsi00ielf61u2jbzvc8l 14 48877 276032 275679 2026-10-25T00:10:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276032 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Legal writing}} [[Kategoriya:Yuridikalıq kommunikaciya]] [[Kategoriya:Jazıw]] pxgxge3206rux95h3hy64ww0drniiw0 14 48878 276031 275680 2026-10-25T00:10:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276031 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Legal communication}} [[Kategoriya:Huqıq]] [[Kategoriya:Tema boyınsha adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] qlo51ynjviicmpaoc42jcvv6tc3nmy7 14 48880 276030 275682 2026-10-25T00:09:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276030 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Human communication}} [[Kategoriya:Túrleri boyınsha kommunikaciya]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] 213wo613ilm65nivndnaeofs7k6sede 14 48881 276029 275683 2026-10-25T00:09:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276029 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Communication by type}} [[Kategoriya:Kommunikaciya]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha kategoriyalar]] 0hmc1hi4z2ibf8s1w7r5tthmasr2lv2 14 48882 276028 275684 2026-10-25T00:08:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276028 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social groups}} [[Kategoriya:Antropologiya]] [[Kategoriya:Sociallıq psixologiya túsinikleri]] [[Kategoriya:Adamlardı klassifikaciyalaw]] [[Kategoriya:Jámiyet]] f6xnfy8skksoxxwxodw66wf6y72yb5n 14 48884 276027 275686 2026-10-25T00:08:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276027 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Sociology of culture}} [[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Sociologiyanıń pánler aralıq tarawları]] [[Kategoriya:Sociologiya tarawları]] dp5cr29jmwp4ddf0dytflx0ms7rbmg5 14 48885 276026 275687 2026-10-25T00:07:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276026 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Conceptual distinctions}} [[Kategoriya:Túsinikler]] rmjebm2mloewco34co7tzotmi5aqebc 14 48886 276025 275688 2026-10-25T00:07:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276025 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Personal life}} [[Kategoriya:Antropologiya]] [[Kategoriya:Evtenika]] [[Kategoriya:Men (psixologiya)]] nivp1wjezydkm0t2ayew8hz3iu0jmgj 14 48887 276024 275689 2026-10-25T00:06:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276024 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Self}} [[Kategoriya:Sana]] [[Kategoriya:Adamlar]] srqzjqipmcq1afmwut1ii2wz06ry75s 14 48888 276023 275690 2026-10-25T00:06:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276023 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Determinants of health}} [[Kategoriya:Densawlıq]] [[Kategoriya:Kesellikler sebepleri]] k0j6jbw0v6dsofbgg24xpgiuiz194xp 14 48890 276022 275692 2026-10-25T00:05:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276022 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Origins}} [[Kategoriya:Tariyx]] oeik5ntat6jl8hxesufoz4hi0b3pi9u 10 48907 275743 2026-10-24T12:11:55Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «Дорога до церкви.jpg» 275743 wikitext text/x-wiki Дорога до церкви.jpg pd283nixmcf6wv654a7aj1t9u8rysim 10 48908 275744 2026-10-24T12:15:57Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «Koh Larn Island from the Bird and Bees resort by Don Ramey Logan.webm» 275744 wikitext text/x-wiki Koh Larn Island from the Bird and Bees resort by Don Ramey Logan.webm jouq2sbppmxom4dpv6scyrzysj7lywd 0 48909 275745 2026-10-24T14:09:02Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Ornatıwdı testlew''' — [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılardıń]] programmalıq támiynattı ózi arnalǵan ortalıqlarda (mısalı, [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalarda]], [[Kompyuter apparatlıq támiynatı|kompyuter apparatlıq támiynatında]]) tabıslı ornata alatuǵının hám sazlay alatuǵının tekseretuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] túri. Programmalıq sistemalar...» 275745 wikitext text/x-wiki '''Ornatıwdı testlew''' — [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılardıń]] programmalıq támiynattı ózi arnalǵan ortalıqlarda (mısalı, [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalarda]], [[Kompyuter apparatlıq támiynatı|kompyuter apparatlıq támiynatında]]) tabıslı ornata alatuǵının hám sazlay alatuǵının tekseretuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] túri. Programmalıq sistemalardıń kópshiliginde olardı tiykarǵı maqsetinde qollanıwdan aldın orınlanıwı kerek bolǵan ornatıw proceduraları boladı. Ornatıwdı testlew usı proceduralarǵa hám olardıń ornatılǵan, qollanıwǵa jaramlı programmalıq sistemaǵa erisiw ushın jetkilikli ekenine itibar qaratadı<ref name="Myers 2004">{{cite book|title=The Art of Software Testing|publisher=Wiley|author=Myers, G.|editor1-last=Sandler|editor1-first=C|editor2-last=Badgett|editor2-first=T|editor3-last=Thomas|editor3-first=M.|year=2004|isbn=9780471469124|edition=2}}</ref>. Bunday proceduralar tolıq yamasa birli-yarım jańalawlardı hám ornatıw/alıp taslaw processlerin óz ishine alıwı múmkin. Programmalıq támiynat sapasın támiyinlew hám programmalıq támiynattı testlew taktikası retinde ornatıwdı testlew ornatıw processinde payda bolatuǵın hám paydalanıwshınıń ornatılǵan programmalıq támiynattı qabıllawına hám onı qollanıw múmkinshiligine tásir etetuǵın qátelerdi izlewi múmkin. Programmalıq támiynattı ornatıwǵa tásir etiwi múmkin bolǵan kóplegen waqıyalar bar, sonlıqtan ornatıwdı testlew baylanıslı iskerlik túrlerin, waqıyalardı hám artefaktlardı tekserip, durıs ornatıwdı testlewi múmkin. Mısallar: * Paydalanıwshı hár túrli parametrlerdi tańlawı kerek. * Ǵárezli fayllar hám kitapxanalar bólistiriliwi, júkleniwi yamasa tabılıwı kerek. * Jaramlı apparatlıq konfiguraciyalar bolıwı kerek. * Programmalıq sistemalarǵa basqa programmalıq sistemalar menen baylanısıw ushın jalǵanıw múmkinshiligi kerek bolıwı múmkin<ref name="Myers 2004"/>. * Jaramlı, anıq hám jetkilikli hújjetler (mısalı, ornatıw boyınsha qollanba, paydalanıwshı qollanbası, qısqasha maǵlıwmatnama, README faylı hám t.b.) bolıwı hám qoljetimli bolıwı kerek<ref>{{cite book |last=Kaner |first=Cem |last2=Falk |first2=Jack |last3=Nguyen |first3=Hung Q. |title=Testing Computer Software |edition=2nd |publisher=Wiley |year=1999 |isbn=0471358460}}</ref>. Ornatıwdı testlew sonday-aq iskerlikke tiykarlanǵan testlew tásili dep te esaplanıwı múmkin. Mısalı, testlewshi programmalıq támiynattı hár túrli usıllar menen hám sáykes keletuǵın sistemalardıń hár túrli túrlerinde ornata aladı, bul processte qaysı fayllar qosılǵanın yamasa ózgergenin tekserip, ornatılǵan programmalıq támiynattıń kózde tutılǵanday isleytuǵının tastıyıqlay aladı. Keyin testlewshi programmalıq támiynat alıp taslanǵanda ne bolatuǵının tekserip kóre aladı<ref>{{cite book|title=Lessons Learned in Software Testing: A Context-Driven Approach|publisher=Wiley|last1=Kaner|first1=C|last2=Bach|first2=J|last3=Pettichord|first3=B|year=2001|isbn=9780471081128|page=41}}</ref>. Bul testlew ádette operaciyalıq qabıllaw testlewinde programmalıq támiynattı testlew injeneri tárepinen konfiguraciya menedjeri menen birgelikte ótkeriledi. Ámelge asırıwdı testlew ádette kodtıń kompilyaciyalanǵan versiyasın testlew yamasa óndiriske shekemgi ortalıqqa ornatatuǵın testlew retinde anıqlanadı. Onnan keyin kod óndiriske ótiwi yamasa ótpewi múmkin. Bul ádette islep shıǵıw ortalıǵında saqlanıwı múmkin bolǵan basqa keleshektegi yamasa ótken versiyalardan (yamasa ulıwma kitapxanalar sıyaqlı ǵárezliliklerdiń nadurıs versiyasın qollanıwdan) kodtıń buzılıwın sheklew ushın programmalıq támiynattı islep shıǵıw ortalıǵınan tısqarıda ótkeriledi. Ornatıwdıń eń ápiwayı tásili — ornatıw programmasın iske qosıw, ol geyde ''paket programmalıq támiynatı'' dep ataladı. Bul paket programmalıq támiynatı ádette kóp konfiguraciyalı qaplawısh retinde xızmet etetuǵın hám programmalıq támiynattı hár túrli mashinalarda hám/yamasa operaciyalıq ortalıqlarda ornatıwǵa múmkinshilik beriwi múmkin bolǵan ornatıw programmasın qollanadı. Klientlerge isenim menen shıǵarılıwı ushın hárbir múmkin bolǵan konfiguraciya tiyisli dárejede testleniwi kerek. Tarqatılǵan sistemalarda, ásirese programmalıq támiynat álleqashan islep turǵan nıshanalı ortalıqqa (mısalı, islep turǵan veb-saytqa) shıǵarılatuǵın jaǵdaylarda, ornatıw (yamasa geyde atalatuǵınday, programmalıq támiynattı engiziw) jańa programmalıq támiynattı ornatıw menen birge maǵlıwmatlar bazası sxemasındaǵı ózgerislerdi de óz ishine ala aladı. Bunday jaǵdaylarda engiziw jobalarına keri qaytarıw proceduraları kiriwi múmkin. Olar engiziw tabıssız bolǵan jaǵdayda nıshanalı ortalıqtı aldınǵı jaǵdayına qaytarıw ushın qollanıladı. Ideal jaǵdayda engiziw jobasınıń ózi islep turǵan ortalıqtıń kóshirmesi bolǵan ortalıqta testleniwi kerek. Bunday shınıǵıwdıń shólkemlik talapların arttıra alatuǵın faktor — test engiziw ortalıǵındaǵı maǵlıwmatlardı islep turǵan ortalıqtaǵı maǵlıwmatlar menen islep turǵan jumısqa minimal kesent berip sinxronlaw zárúrligi. Ámelge asırıwdıń bul túri kóp dárejeli qosımshanı ornatıw yamasa jańalaw waqtında júz beretuǵın processlerdi testlewdi óz ishine alıwı múmkin. Testlewdiń bul túri kóbinese bas repeticiya menen salıstırıladı yamasa hátte «[[Qurǵaq iske túsiriw (testlew)|qurǵaq iske túsiriw]]» dep te atalıwı múmkin. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 351mgf0wz4zwzjocbtv237idnnd14kh 0 48910 275746 2026-10-24T14:18:53Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Integraciyalıq testlew''' — bir neshe programmalıq komponentlerdiń, modullerdiń yamasa xızmetlerdiń biriktirilgende kútilgendey isleytuǵının tekseriw ushın olar birge testlenetuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] forması. Bunda komponentlerdi izolyaciyalanǵan túrde testlew emes, al integraciyalanǵan bólimler arasındaǵı óz-ara tásirdi hám maǵlıwmatlar almasıwın testlewge itibar beriledi. Int...» 275746 wikitext text/x-wiki '''Integraciyalıq testlew''' — bir neshe programmalıq komponentlerdiń, modullerdiń yamasa xızmetlerdiń biriktirilgende kútilgendey isleytuǵının tekseriw ushın olar birge testlenetuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] forması. Bunda komponentlerdi izolyaciyalanǵan túrde testlew emes, al integraciyalanǵan bólimler arasındaǵı óz-ara tásirdi hám maǵlıwmatlar almasıwın testlewge itibar beriledi. Integraciyalıq testlew modullik yamasa sistemalıq dárejedegi testlewden ayırmashılıǵı, integraciya dárejesinde testlerdiń qalay orınlanatuǵının táriyipleydi. Kóbinese integraciyalıq testlew komponenttiń funkcional talaplarǵa muwapıqlıǵın bahalaw ushın ótkeriledi<ref>{{Cite book|title=ISO/IEC/IEEE International Standard - Systems and software engineering|publisher=ISO/IEC/IEEE 24765:2010(E)|year=2010|pages=vol., no., pp.1–418, 15 Dec. 2010}}</ref>. Strukturalanǵan islep shıǵıw processinde integraciyalıq testlew kiris maǵlıwmatı retinde modullik testlewden ótken modullerdi aladı, olardı úlkenirek toparlarǵa biriktiredi, integraciyalıq test jobasında anıqlanǵan testlerdi qollanadı hám shıǵıs maǵlıwmatı retinde sistemalıq testlewge alıp baratuǵın adım retinde test nátiyjelerin beredi<ref>[https://books.google.com/books?id=utFCImZOTEIC&dq=integration+test&pg=PA73 Martyn A Ould & Charles Unwin (ed), ''Testing in Software Development'', BCS (1986), p71]. Accessed 31 Oct 2014</ref>. == Tásil == Integraciyalıq testlewdiń geypara hár túrli túrleri: «úlken jarılıs» (big-bang), aralas («sendvich»), táwekeli eń joqarı hám eń qıyın modullerden baslaw, joqarıdan tómenge hám tómennen joqarıǵa testlew. Basqa integraciya úlgilerine<ref>Binder, Robert V.: ''Testing Object-Oriented Systems: Models, Patterns, and Tools''. Addison Wesley 1999. ISBN 0-201-80938-9</ref> tómendegiler kiredi: birgelikte islesiw integraciyası, tirek integraciyası, qatlamlar integraciyası, klient-server integraciyası, tarqatılǵan xızmetler integraciyası hám joqarı jiyilikli integraciya. «Úlken jarılıs» testlewinde islep shıǵılǵan modullerdiń kópshiligi tolıq programmalıq sistemanı yamasa sistemanıń úlken bólegin payda etiw ushın biriktiriledi, al keyin integraciyalıq testlew ushın qollanıladı. Bul usıl integraciyalıq testlew processinde waqıttı únemlew ushın júdá nátiyjeli. Biraq eger test jaǵdayları hám olardıń nátiyjeleri durıs jazıp alınbasa, pútkil integraciya processi quramalasadı hám testlew toparınıń integraciyalıq testlew maqsetine erisiwine kesent beriwi múmkin. Tómennen joqarıǵa testlewde dáslep eń tómen dárejedegi komponentler testlenedi, al keyin olar joqarıraq dárejedegi komponentlerdi testlewdi jeńillestiriw ushın qollanıladı. Process ierarxiyanıń eń joqarısındaǵı komponent testlengenshe qaytalanadı. Barlıq tómengi yamasa tómen dárejeli moduller, proceduralar yamasa funkciyalar integraciyalanadı, al keyin testlenedi. Tómen dárejedegi integraciyalanǵan modullerdi integraciyalıq testlewden keyin modullerdiń keyingi dárejesi dúziledi hám ol integraciyalıq testlew ushın qollanıla aladı. Bul tásil islep shıǵıwdıń bir dárejesindegi modullerdiń barlıǵı yamasa kópshiligi tayar bolǵanda ǵana paydalı. Bul usıl sonday-aq islep shıǵılǵan programmalıq támiynattıń dárejelerin anıqlawǵa járdem beredi hám testlewdiń barısı haqqında procent túrinde xabarlawdı ańsatlastıradı. Joqarıdan tómenge testlewde dáslep joqarǵı integraciyalanǵan moduller testlenedi, al keyin modul tarmaǵı tiyisli moduldiń aqırına shekem adımba-adım testlenedi. «Sendvich» testlewi joqarıdan tómenge testlewdi tómennen joqarıǵa testlew menen biriktiredi. Testlewdiń bul túriniń bir sheklewi sonda, joybarlaw elementleriniń orınlanıwın tastıyıqlawdan tısqarı, belgilengen integraciyalıq testlerde kórsetilmegen hár qanday shártler ádette testlenbeydi. == Ashıq kodlı qurallar == Zamanagóy programmalıq támiynattı islep shıǵıwda integraciyalıq testlewdi qollaw ushın bir neshe ashıq kodlı qural keń qollanıladı. Olar xızmetler arasındaǵı baylanıstı tekseriwge, sırtqı ǵárezliliklerdi imitaciyalawǵa hám frontend–backend jumıs processlerin tekseriwge járdem beredi. Kóplegen toparlar isenimlilikti hám avtomatlastırılǵan qamtıwdı jaqsılaw ushın bul quralları úziliksiz integraciya konveyerlerine integraciyalaydı. {| class="wikitable" ! Qural !! GitHub juldızları (shama menen) !! Imitaciyanı (mock) qollaw !! Backend testlew !! Frontend testlew !! Tiykarǵı qollanılıwı |- | Playwright || 75 000+ || Yaq || Sheklengen || Awa || Basınan aqırına shekemgi UI hám integraciyalıq testlew |- | Pytest + Requests/HTTPX || 39 000+ || Yaq || Awa || Sheklengen || Python tiykarındaǵı API hám xızmetlerdi testlew |- | k6 || 29 000+ || Yaq || Awa || Sheklengen || Júkleme hám ónimlilik boyınsha integraciyalıq testlew |- | Keploy || 15 000+ || Awa || Awa || Sheklengen || Jazıp alıw hám qayta oynatıw arqalı testlew hám avtomatlastırılǵan imitaciyalar |- | WireMock || 14 000+ || Awa || Yaq || Sheklengen || HTTP xızmetlerin imitaciyalaw hám stablaw |- | Karate || 8000+ || Sheklengen || Awa || Sheklengen || Ishki imitaciya menen API testlew |- | REST Assured || 8000+ || Yaq || Awa || Yaq || Java REST API integraciyalıq testlewi |- | Hoverfly || 5000+ || Yaq || Awa || Yaq || API imitaciyası hám xızmetti virtuallastırıw |} === Test maǵlıwmatların basqarıw === Qanday da bir turaqlı saqlaǵıshtı yamasa maǵlıwmatlar bazasın ózgertetuǵın integraciyalıq testler, hátte qanday da bir test ótpese de, fayllardıń yamasa maǵlıwmatlar bazasınıń baslanǵısh hám aqırǵı jaǵdayın esapqa alıp, bárhama muqıyat joybarlanıwı kerek. Buǵan kóbinese tómendegi usıllardıń qanday da bir kombinaciyası arqalı erisiledi: * Kóplegen test freymvorklarınıń ajıralmas bólegi bolǵan <code>TearDown</code> metodı. * Qoljetimli bolǵan jerlerde <code>try...catch...finally</code> ayrıqsha jaǵdaylardı qayta islew strukturaları. * Bir tranzakciya atomar túrde, múmkin, jazıw, oqıw hám sáykes óshiriw operaciyasın óz ishine alatuǵın maǵlıwmatlar bazası tranzakciyaları. * Hár qanday testlerdi orınlawdan aldın maǵlıwmatlar bazasınıń «súwretin» (snapshot) alıw hám hárbir testti orınlaǵannan keyin sol súwretke qaytıw. Bul Ant yamasa NAnt sıyaqlı freymvork yamasa CruiseControl sıyaqlı úziliksiz integraciya sisteması járdeminde avtomatlastırılıwı múmkin. * Maǵlıwmatlar bazasın testlerden ''keyin'' tazalawdıń ornına, testlerden ''aldın'' taza jaǵdayǵa keltiriw. Bul tazalaw maǵlıwmatlar bazasınıń aqırǵı jaǵdayın detallı diagnostika ótkerilgenge shekem óshirip, test buzılıwların diagnostikalawdı qıyınlastırıwı múmkin bolǵan jaǵdaylarda áhmiyetli bolıwı múmkin. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Apparatlıq támiynattı testlew]] nqbakdb4xfqz54xb11ka899jws6bjdh 0 48911 275747 2026-10-24T14:30:51Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Programmalıq támiynattı testlew kvalifikaciyaları boyınsha xalıqaralıq keńes''' [[Inglis tili|(ingl]]. ''International Software Testing Qualifications Board'', '''ISTQB''') — xalıqaralıq dárejede isleytuǵın programmalıq támiynattı testlew boyınsha sertifikatlaw keńesi<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2008/04/16/stories/2008041650470200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420064002/http://www.hindu.com/2008/04/16/stories/2...» 275747 wikitext text/x-wiki '''Programmalıq támiynattı testlew kvalifikaciyaları boyınsha xalıqaralıq keńes''' [[Inglis tili|(ingl]]. ''International Software Testing Qualifications Board'', '''ISTQB''') — xalıqaralıq dárejede isleytuǵın programmalıq támiynattı testlew boyınsha sertifikatlaw keńesi<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2008/04/16/stories/2008041650470200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420064002/http://www.hindu.com/2008/04/16/stories/2008041650470200.htm|url-status=dead|archive-date=20 April 2008|title=Emerging trends in IT-Software testing|date=16 April 2008|work=The Hindu|access-date=7 March 2012}}</ref>. 2002-jılı noyabr ayında Edinburgta dúzilgen ISTQB — Belgiyada yuridikalıq túrde dizimge alınǵan kommerciyalıq emes associaciya. ISTQB sertifikatlanǵan testlewshisi (ISTQB Certified Tester) — programmalıq támiynat testlewshileri ushın standartlastırılǵan kvalifikaciya, al sertifikattı ISTQB beredi. Kvalifikaciyalar oqıw baǵdarlamasına tiykarlanadı, sonday-aq kvalifikaciyalar ierarxiyası hám akkreditaciya menen imtixan boyınsha basshılıqlar bar. ISTQB maǵlıwmatlarına qaraǵanda, 2025-jıl aprel ayındaǵı jaǵday boyınsha 1,4 millionnan aslam ISTQB imtixanı ótkerilgen hám 1 millionnan aslam sertifikat berilgen. Shólkem 130-dan aslam elge wákillik etetuǵın, pútkil dúnya boyınsha 69 aǵza keńesten turadı<ref name="istqb welcom">{{Cite web|url=https://www.istqb.org/#welcome|title=Welcome - ISTQB® International Software Testing Qualifications Board|website=www.istqb.org|access-date=August 1, 2022}}</ref>. == Ónimler portfeli == ISTQB-diń házirgi ónimler portfeli matricalıq tásilge ámel etedi<ref name="istqb levels-modules">{{Cite web|url=https://www.istqb.org/about-us/istqb-levels-and-modules.html|title=ISTQB Levels and modules|website=www.istqb.org|access-date=March 4, 2021}}</ref>. Ol tómendegiler menen sıpatlanadı: * Oqıw maqsetleriniń áste-aqırın artıp barıwın anıqlaytuǵın dárejeler: ** Baslanǵısh (Foundation) ** Joqarı (Advanced) ** Ekspert (Expert) * Sertifikaciya modulleriniń toparların anıqlaytuǵın baǵıtlar: ** Tiykarǵı (Core) ** Agile ** Arnawlı (Specialist) {| class="wikitable" |- ! !! Agile !! Tiykarǵı !! Arnawlı |- | Ekspert || || X || |- | Joqarı || X || X || |- | Baslanǵısh || X || X || |- |} ISTQB baǵıtları tómendegilerge baǵdarlanǵan: * Tiykarǵı — bul moduller «tariyxıy» ISTQB sertifikatlarına sáykes keledi, sonlıqtan olar: ** programmalıq támiynattı testlew temasın keń, gorizontal túrde qamtıydı; ** qálegen texnologiya/metodologiya/qollanıw tarawı ushın jaramlı; ** ulıwma túsinikti qáliplestiriwge múmkinshilik beredi. * Agile — bul moduller Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw ómirlik cikli ushın arnawlı testlew ámeliyatların qarastıradı. * Arnawlı — bul moduller ISTQB ónimler portfelinde jańa bolıp, belgili bir temalardı vertikal túrde qarastıradı: ** Olar sapanıń belgili bir qásiyetlerin qarastıra aladı (mısalı, qollanıwǵa qolaylıq, qáwipsizlik, ónimlilik hám t.b.). ** Olar testlewdiń arnawlı tásillerin talap etetuǵın texnologiyalardı qarastıra aladı (mısalı, modelge tiykarlanǵan testlew, mobil testlew hám t.b.). ** Olar sonday-aq belgili bir testlew iskerligine baylanıslı bola aladı (mısalı, testlewdi avtomatlastırıw, test kórsetkishlerin basqarıw hám t.b.). ==Aldınǵı shártler== Aldınǵı shártler sertifikaciya imtixanlarına baylanıslı<ref name="istqb exam information">{{Cite web|url=https://istqb-main-web-prod.s3.amazonaws.com/media/documents/ISTQB_Exam-Structures-and-Rules_v1.1_3J4sh33.pdf|title=Exam Structures and Rules - Version 1.1|website=www.istqb.org|access-date=March 4, 2021}}</ref> hám ISTQB sxeması boyınsha tábiyiy ilgerilewdi támiyinleydi. Bul adamlarǵa durıs sertifikattı tańlawǵa járdem beredi hám olarǵa ne biliwi kerekligi haqqında maǵlıwmat beredi. ISTQB Tiykarǵı Baslanǵısh dárejesi (Core Foundation) — basqa hár qanday sertifikaciya ushın aldınǵı shárt. ISTQB aldınǵı shártleri boyınsha qosımsha qaǵıydalar tómendegishe juwmaqlanadı: * Joqarı dárejedegi Tiykarǵı sertifikat ushın Baslanǵısh dárejedegi Tiykarǵı sertifikat talap etiledi; * Baslanǵısh dárejedegi Tiykarǵı sertifikat, eger belgili bir modulde basqasha kórsetilmegen bolsa, Baslanǵısh dárejedegi Arnawlı sertifikatlar ushın ádettegi aldınǵı shárt bolıp tabıladı; házirgi waqıtta Baslanǵısh dárejedegi barlıq Arnawlı sertifikatlar aldınǵı shárt retinde Baslanǵısh dárejedegi Tiykarǵı sertifikattı talap etedi; * Tómen dárejedegi Arnawlı modul menen baylanıslı bolǵan hár qanday Joqarı dárejedegi yamasa Ekspert dárejedegi Arnawlı modul tómen dárejedegi sertifikattı talap etedi; * Ekspert dárejesindegi moduller sáykes Joqarı dárejedegi sertifikattı talap etedi; * Tómen dárejedegi Arnawlı modul menen baylanıslı bolmaǵan hár qanday Joqarı dárejedegi Arnawlı modul aldınǵı shárt retinde Baslanǵısh dárejedegi Tiykarǵı sertifikattı talap etedi. Bul qaǵıydalar ISTQB ónimler portfeliniń kartasında grafikalıq túrde kórsetilgen. ISTQB burınǵı geypara oqıw baǵdarlamalarında silteme berilgen kitaplardıń dizimin onlayn túrde usınadı<ref>{{Cite web|url=https://www.istqb.org/references/books/referenced-books-in-istqb-syllabi.html|title=Referenced Books in ISTQB® Syllabi - ISTQB® International Software Testing Qualifications Board|website=www.istqb.org|access-date=February 25, 2021}}</ref>. == Imtixanlar == Baslanǵısh hám Joqarı dárejedegi imtixanlar kóp variantlı testlerden turadı<ref name="Prasad">Prasad, Dr. K.V.K.K. (2008) ''ISTQB Certification Study Guide'', Wiley, ISBN 978-81-7722-711-6, p. vi</ref>. Sertifikat ómirlik jaramlı (Baslanǵısh hám Joqarı dárejeler ushın) hám qayta sertifikatlawdı talap etpeydi. Eki Ekspert dárejesi ushın (Test processin jetilistiriw hám Testti basqarıw pánlerine bólingen) sertifikattıń múddeti 5 jıldan keyin tawsıladı<ref>{{Cite web |title=ISTQB CTEL Expert Level Rules and Recommendations |url=https://istqb.org/wp-content/uploads/2024/11/ISTQB_CTEL_Expert_Level_Rules_and__Recommendations_v1.1.pdf |publisher=ISTQB |at=paragraph 2.2, p. 8 |access-date=15 September 2026}}</ref>. Imtixanlardıń sapası hám auditi ushın ISTQB aǵza keńesleri juwap beredi. Pútkil dúnya boyınsha 67 elde testlew keńesleri bar (2021-jıl aprel ayındaǵı jaǵday boyınsha). Ruqsat berilgen imtixan provayderleri de imtixanlardı, sonıń ishinde elektron imtixanlardı usına aladı. Imtixan provayderleriniń házirgi dizimin arnawlı betten tabıwǵa boladı<ref>{{Cite web|url=https://www.istqb.org/certifications/find-an-exam-provider|title=Find an Exam Provider - ISTQB® International Software Testing Qualifications Board|website=www.istqb.org|access-date=August 1, 2022}}</ref>. ===Mazmunı=== ISTQB-diń házirgi Baslanǵısh dárejedegi sertifikaciyası 2023-jılǵı oqıw baǵdarlamasına tiykarlanǵan. Baslanǵısh dárejedegi kvalifikaciya programmalıq támiynattı testlewdiń tiykarǵı túsinikleri boyınsha ámeliy bilimin kórsetiwi kerek bolǵan hár qanday adamǵa, sonıń ishinde testlewshiler, test analitikleri, test injenerleri, test boyınsha konsultantlar, test menedjerleri, paydalanıwshı tárepinen qabıllaw testlewshileri hám programmalıq támiynattı islep shıǵıwshılar sıyaqlı lawazımlardaǵı adamlarǵa sáykes keledi<ref name="istqb foundation level">{{Cite web|url=https://www.istqb.org/certifications/certified-tester-foundation-level|title=Foundation Level v.3.1.1 (2018)|website=www.istqb.org|access-date=March 5, 2021}}</ref>. Ol sonday-aq programmalıq támiynattı testlew boyınsha baslanǵısh túsinikke iye bolıwı kerek bolǵan adamlar, sonıń ishinde proekt menedjerleri, sapa menedjerleri, [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] menedjerleri, biznes analitikleri, IT direktorları hám basqarıw boyınsha konsultantlar ushın da sáykes keledi<ref name="istqb foundation level"/>. Joqarı dárejedegi hár túrli imtixanlar kóbirek ámeliy bolıp, arnawlı tarawlarda tereńirek bilimdi talap etedi. «Test menedjeri» imtixanı test processin jobalastırıw hám qadaǵalaw máselelerin qamtıydı. «Test analitigi» imtixanı basqa máseleler qatarında kózden ótkeriwdi hám [[Qara qutı testlewi|«qara qutı» testlewi]] usılların qamtıydı. «Texnikalıq test analitigi» imtixanı komponent testlerin (modullik testler dep te ataladı) óz ishine aladı hám [[Aq qutı testlewi|«aq qutı» testlewi]] hám funkcional emes testlew usılları boyınsha bilimdi talap etedi — bul bólimge test quralları da kiredi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiyalar shólkemleri]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:2002-jılı Shotlandiyada dúzilgen shólkemler]] [[Kategoriya:2002-jılı dúzilgen shólkemler]] [[Kategoriya:Belgiyada jaylasqan shólkemler]] 5jcwvuan9sx20ole15czih7s6oveyua 0 48912 275748 2026-10-24T14:41:47Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''InterWorking Labs''' — Skotts-Velli (Kaliforniya) qalasında jaylasqan, qosımshalar hám engizilgen sistemalar ushın qosımshalardıń ónimliligin optimallastırıw menen shuǵıllanatuǵın jeke kompaniya. Onı 1993-jılı Kris Uellens hám Marshall Rouz dúzgen. Bul tarmaq protokollarınıń talaplarǵa sáykesligin testlew ushın arnawlı dúzilgen birinshi kompaniya edi. Onıń ónimleri hám testleri hár túrli kompaniyalardıń kompyuter qurılmalar...» 275748 wikitext text/x-wiki '''InterWorking Labs''' — Skotts-Velli (Kaliforniya) qalasında jaylasqan, qosımshalar hám engizilgen sistemalar ushın qosımshalardıń ónimliligin optimallastırıw menen shuǵıllanatuǵın jeke kompaniya. Onı 1993-jılı Kris Uellens hám Marshall Rouz dúzgen. Bul tarmaq protokollarınıń talaplarǵa sáykesligin testlew ushın arnawlı dúzilgen birinshi kompaniya edi. Onıń ónimleri hám testleri hár túrli kompaniyalardıń kompyuter qurılmalarına tarmaqlar arqalı óz-ara baylanısıwǵa múmkinshilik beredi. ==Ónimleri== InterWorking Labs kompaniyasınıń ónimleri qosımshalardıń ónimliligine baylanıslı máselelerdi diagnostikalaydı, qayta payda etedi hám dúzetedi<ref name="site">{{cite web|url=http://www.iwl.com/ |title=InterWorking Labs |publisher=Iwl.com |work= Company web site |accessdate= May 28, 2013 }}</ref>. Kompaniyanıń birinshi ónimi — SilverCreek. Ol Tarmaqtı ápiwayı basqarıw protokolınıń (SNMP) agentiniń ámelge asırılıwın (kommutator, server, telefon) júzlegen mıń ayırım testler, sonıń ishinde standartqa sáykeslikti testlew, stress-testlew, shıdamlılıqtı testlew hám unamsız testlew járdeminde tekseredi. Bul testler jeke hám standart basqarıw informaciyası bazalarındaǵı (MIB), sonday-aq SNMPv1, v2c hám v3 stekleri menen ámelge asırılıwlarındaǵı qátelerdi anıqlaydı hám diagnostikalaydı<ref name="site" />. Maxwell ónimler toparı keshigiwler, qayta marshrutlaw, maǵlıwmatlardıń buzılıwı, zaqımlanǵan paketler yamasa protokollar, Domen atları sistemasındaǵı (DNS) keshigiwler yamasa sheklengen ótkeriw jolaǵı sıyaqlı máselelerge iye haqıyqıy tarmaqlardı emulyaciyalaydı. Maxwell ónimine jańa buzılıwlar [[C (programmalastırıw tili)|C]], [[C++]] yamasa [[Python (programmalastırıw tili)|Python]] keńeytpeleri arqalı qosıladı. Ol grafikalıq, komanda qatarı hám skript interfeysleri arqalı basqarıladı. Ol TCP/IP, DHCP, ICMP, TLS hám SIP protokolların testlew ushın protokol buzılıwlarınıń jıynaǵın qollaydı<ref name="site" />. Maxwell ónimleri XIX ásirdegi fizik Djeyms Klerk Maksvelldiń oy eksperimenti — Maksvell demonınıń atı menen atalǵan. Maksvell demonı termodinamikanıń ekinshi nızamınıń, yaǵnıy entropiya artadı degen nızamnıń tek ortasha alǵanda ǵana durıs ekenin kórsetti. Óziniń oy eksperimentinde Maksvell ıssı hám suwıq gaz molekulalarınıń birdey aralaspası bar eki bólimli ıdıstı kóz aldına keltirdi. Eki bólim arasında esik ashıp-jabatuǵın demon (qanday da bir aqıllı jan) otıradı. Hár ret suwıq (tómen energiyalı) molekula jaqınlaǵanda, demon esikti ashadı hám molekulanı ekinshi tárepke ótkeredi. Aqır-aqıbetinde barlıq suwıq gaz molekulaları ıdıstıń bir tárepinde, al ıssı molekulalar ekinshi tárepinde boladı. Molekulalar tosınnan háreketleniwin dawam etse de, sistemaǵa aqıldıń kirgiziliwi entropiyanı arttırıwdıń ornına onı azaytadı.<!-- Wikipedia-nı derek retinde qollanıwǵa bolmaydı! --> Maxwell ónimi tarmaqtaǵı baylanıstıń ortasında turadı hám belgili bir kriteriyalar tiykarında kórkem «esikti» ashadı yamasa jabadı. Maxwell aldın ala tańlanǵan kriteriyalar tiykarında paketti aqıllı túrde ózgertedi hám paketti óz jolı menen jiberedi<ref name="site" />. InterWorking Labs kompaniyasına Internet injenerlik keńesi (IETF) keńes beredi. Maxwell tarmaq emulyaciyaları ónimler engiziliwden aldın laboratoriyada haqıyqıy shártlerdi qayta payda etedi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:1993-jılı Kaliforniyada dúzilgen shólkemler]] [[Kategoriya:1993-jılı dúzilgen Amerika kompaniyaları]] [[Kategoriya:Santa-Krus okrugindegi (Kaliforniya) kompaniyalar]] [[Kategoriya:1993-jılı dúzilgen kompyuter kompaniyaları]] [[Kategoriya:AQSHtıń kompyuter kompaniyaları]] [[Kategoriya:Kompyuter qáwipsizligi kompaniyaları]] [[Kategoriya:AQSHtıń tarmaq kompaniyaları]] [[Kategoriya:Tarmaq apparatlıq támiynatı kompaniyaları]] [[Kategoriya:1993-jılı dúzilgen programmalıq támiynat kompaniyaları]] [[Kategoriya:AQSHtıń programmalıq támiynat kompaniyaları]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 3tem9mnjdxj0mblaaaf2s7yanspsubv 0 48913 275749 2026-10-24T14:58:08Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Gilt sózlerge tiykarlanǵan testlew''', sonday-aq '''háreket sózlerine tiykarlanǵan testlew''' dep te ataladı (onı '''háreketlerge tiykarlanǵan testlew''' menen shatastırmaw kerek), — [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlewdiń]] qol menen testlewge de, [[Testlewdi avtomatlastırıw|avtomatlastırılǵan testlewge]] de jaramlı metodologiyası. Bul usıl [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayların]] h...» 275749 wikitext text/x-wiki '''Gilt sózlerge tiykarlanǵan testlew''', sonday-aq '''háreket sózlerine tiykarlanǵan testlew''' dep te ataladı (onı '''háreketlerge tiykarlanǵan testlew''' menen shatastırmaw kerek), — [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlewdiń]] qol menen testlewge de, [[Testlewdi avtomatlastırıw|avtomatlastırılǵan testlewge]] de jaramlı metodologiyası. Bul usıl [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdayların]] hújjetlestiriwdi — sonıń ishinde qollanılatuǵın maǵlıwmatlar menen funkcionallıqtı — test jaǵdayların orınlaw usılın belgilewden ajıratadı. Nátiyjede ol testti dúziw processin eki bólek basqıshqa bóledi: joybarlaw hám islep shıǵıw basqıshı hám orınlaw basqıshı. Joybarlaw basqıshına talaplardı analizlew hám bahalaw, sonday-aq maǵlıwmatlardı analizlew, anıqlaw hám toltırıw kiredi. ==Sholıw== Bul metodologiya testleniwi kerek bolǵan funkcionallıqtı bildiriw ushın gilt sózlerdi (yamasa háreket sózlerin) qollanadı, mısalı, '''Klientti kirgiziw'''. '''Klientti kirgiziw''' gilt sózi maǵlıwmatlar bazasına jańa klientti kirgiziw ushın orınlanıwı kerek bolǵan háreketler jıynaǵı retinde anıqlanadı. Onıń gilt sóz hújjetleri tómendegilerdi óz ishine aladı: * testlenip atırǵan sistemanıń (SUT) baslanǵısh jaǵdayı; * baslanatuǵın ayna yamasa menyu; * maǵlıwmat kirgiziw ushın kerekli aynaǵa ótiw ushın basılatuǵın klavishalar yamasa tıshqansha basıwları; * tabılıwı kerek bolǵan maydanlardıń atları hám qaysı argumentlerdi kirgiziw kerekligi; * qosımsha dialog aynaları (mısalı, tastıyıqlawlar) payda bolǵan jaǵdayda orınlanatuǵın háreketler; * jiberiw ushın basılatuǵın túyme; * háreketler tamamlanǵannan keyin SUT qanday jaǵdayda bolıwı kerekligi haqqındaǵı tastıyıqlaw. Gilt sózlerge tiykarlanǵan testlew sintaksisi test jaǵdayların (maǵlıwmatlar menen háreket sózlerin) keste formatında kórsetedi (tómendegi mısaldı qarań). Birinshi baǵanada (A baǵanası) testlenip atırǵan funkcionallıq bolǵan «Klientti kirgiziw» gilt sózi turadı. Al qalǵan B–E baǵanalarında gilt sózdi orınlaw ushın kerekli maǵlıwmatlar bar: Atı, Mákan jayı, Pochta indeksi hám Qala. {| class="wikitable" !A !B !C !D !E |- | . | Atı | Mákan jayı | Pochta indeksi | Qala |- | Klientti kirgiziw | Djeyn Smit | 6 High Street | SE25 6EP | London |} Basqa klientti kirgiziw ushın testlewshi kestege gilt sóz retinde «Klientti kirgiziw» hám keyingi baǵanalarda jańa klienttiń maǵlıwmatları bar taǵı bir qatar qosadı. Barlıq háreketlerdi qayta dizimlewdiń keregi joq. Bunda siz test jaǵdayların tómendegishe joybarlay alasız: * Testti orınlaw ushın qosımsha hám sistema menen óz-ara tásir etiwge kerekli joqarı dárejeli adımlardı kórsetiw arqalı. * Funkciyalardıń durıs isleytuǵının qalay tekseriw hám tastıyıqlaw kerekligin kórsetiw arqalı. * Test ushın aldınǵı shártlerdi belgilew arqalı. * Test ushın qabıllaw kriteriyaların belgilew arqalı. [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń]] iteraciyalıq tábiyatın esapqa alǵanda, test dizaynı ádette testti qol menen ámelge asırıwǵa qaraǵanda abstraktlıraq (azıraq anıq) boladı, biraq ol ańsat túrde sonday ámelge asırıwǵa aylana aladı. ==Artıqmashılıqları== Gilt sózlerge tiykarlanǵan testlew testlenip atırǵan sistemadaǵı/programmalıq támiynattaǵı (SUT) ózgerisler sebepli xızmet kórsetiwge sezimtallıqtı azaytadı. Eger ekran maketleri ózgerse yamasa sistema basqa operaciyalıq sistemaǵa kóshirilse, test jaǵdaylarına derlik hesh qanday ózgeris kirgiziwdiń keregi bolmaydı: ózgerisler gilt sóz hújjetlerine kirgiziledi, gilt sóz test jaǵdaylarında neshe ret qollanılsa da, hárbir gilt sóz ushın bir hújjet boladı. Bul test dizaynınıń tereń processin bildiredi. Sonday-aq gilt sózdi orınlaw usılınıń (gilt sóz hújjetlerinde) júdá tolıq táriyipleniwi sebepli test derlik hár qanday adam tárepinen orınlana aladı. Solay etip, gilt sózlerge tiykarlanǵan testlew qol menen testlew ushın da, avtomatlastırılǵan testlew ushın da qollanıladı<ref name="stickyminds.com">{{cite web |url=http://www.stickyminds.com/sitewide.asp?Function=edetail&ObjectType=COL&ObjectId=8186 |first=Danny R. |last=Faught |title=Keyword-Driven Testing |work=Sticky Minds |publisher=Software Quality Engineering |date=November 2004 |accessdate=September 12, 2012}}</ref>. Bunnan basqa, bul tásil testlew jumısına baylanıslı hám onıń nátiyjesinde payda bolǵan barlıq quralları, resursları hám maǵlıwmatları biriktiretuǵın ashıq hám keńeytiletuǵın freymvork bolıp tabıladı. Bul jalǵız freymvork ishinde testlew jumısınıń barlıq qatnasıwshıları ózleri umtılıp atırǵan sapa maqsetlerin anıqlay aladı hám jetilistire aladı. Bul jerde topar sol maqsetlerge erisiw ushın ámelge asıratuǵın jobasın anıqlaydı. Eń áhmiyetlisi, ol pútkil toparǵa qálegen waqıtta sistemanıń jaǵdayın anıqlaw ushın bir orındı usınadı. Testlew — [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw procesi|programmalıq támiynattı islep shıǵıw processindegi]] keri baylanıs mexanizmi. Ol islep shıǵıw jumısınıń qálegen iteraciyasında baǵıttan shıǵıp ketpew ushın qay jerde dúzetiwler kiritiw kerek ekenin kórsetedi. Sonday-aq ol islep shıǵılıp atırǵan sistemanıń házirgi sapası haqqında maǵlıwmat beredi. Testlerdi ámelge asırıw iskerligi test jaǵdayın ámelge asıratuǵın qayta qollanılatuǵın test skriptlerin joybarlaw hám islep shıǵıwdı óz ishine aladı. Ámelge asırǵannan keyin ol test jaǵdayı menen baylanıstırıla aladı. Ámelge asırıw hárbir testlew proektinde hár qıylı boladı. Bir proektte siz avtomatlastırılǵan test skriptlerin de, qol menen orınlanatuǵın test skriptlerin de dúziwdi sheshiwińiz múmkin. Al testlerdi joybarlaw — iteraciyalıq process. Siz test dizaynın qollanıw jaǵdaylarınıń specifikaciyalarına, talaplarǵa, prototiplerge hám t.b. tiykarlap, sistemanı ámelge asırıwdan aldın-aq testlerdi joybarlawdı baslay alasız. Sistema anıǵıraq belgilengen sayın hám siz islewge bolatuǵın sistema jıynawları payda bolǵan sayın, dizayn detalların anıqlastıra alasız. Testlerdi joybarlaw iskerligi «Men testlewdi qalay ótkeremen?» degen sorawǵa juwap beredi. Tolıq test dizaynı oqıwshılarǵa sistema menen qanday háreketler orınlanıwı kerekligi hám eger sistema durıs islese, qanday minez-qulıq penen qásiyetlerdi baqlawdı kútiw kerekligi haqqında maǵlıwmat beredi. Test dizaynı testti ámelge asırıwdı qalay dúziw kerekligin anıqlawda orınlanıwı kerek bolǵan joybarlaw jumısınan ayırmashılıqqa iye. ==Metodologiyası== Gilt sózlerge tiykarlanǵan testlew metodologiyası testlew processin orınlawdı bir neshe basqıshqa bóledi: # Model tiykarı/prototiplew: talaplardı analizlew hám bahalaw. # Test modelin anıqlaw: talaplardı bahalaw nátiyjesinde óz programmalıq támiynat modelin dúziw. # Test maǵlıwmatların anıqlaw: anıqlanǵan óz modeli tiykarında gilt sózlerdi hám tiykarǵı/qosımsha maǵlıwmatlardı anıqlawdı baslaw. # Testke tayarlıq: test tiykarın qabıl etiw hám t.b. # Test dizaynı: test tiykarın analizlew, test jaǵdayların/proceduraların joybarlaw, test maǵlıwmatların joybarlaw. # Testti qol menen orınlaw: gilt sóz hújjetlerin orınlaw boyınsha basshılıq retinde qollanıp, test jaǵdayların qol menen orınlaw. # Testti orınlawdı avtomatlastırıw: gilt sóz hújjetlerine sáykes háreketlerdi orınlaytuǵın avtomatlastırılǵan skriptti dúziw. # Testti avtomatlastırılǵan túrde orınlaw. ==Anıqlaması== Gilt sóz yamasa háreket sózi — test obektindegi háreketlerdiń anıqlanǵan kombinaciyası. Ol test qatarlarınıń qalay orınlanıwı kerekligin táriyipleydi. Háreket sózi argumentlerdi óz ishine aladı hám onı test analitigi anıqlaydı. Test — islep shıǵıwdıń hár qanday processindegi tiykarǵı adım bolıp, ol obektke (sistema / programmalıq támiynat testi — SUT) bir qatar testlerdi yamasa tekseriwlerdi qollanıwı kerek. Bunda testtiń qátelerdiń bar ekenin ǵana kórsete alatuǵının, al olardıń joq ekenin kórsete almaytuǵının udayı yadta tutıw kerek. Real waqıt (RT) sistemasın testlewde SUT-tıń durıs shıǵıs maǵlıwmatların payda etetuǵının tekseriw jetkiliksiz. Sonday-aq sol shıǵıs maǵlıwmatın payda etiwge ketken waqıttıń kútilgendey ekenin de tekseriw kerek. Bunnan basqa, bul shıǵıs maǵlıwmatlarınıń waqtı kiris maǵlıwmatlarınıń waqtına da baylanıslı bolıwı múmkin. Óz gezeginde, qollanılatuǵın keleshektegi kiris maǵlıwmatlarınıń waqtı shıǵıs maǵlıwmatları arqalı anıqlanadı. ===Testti orınlawdı avtomatlastırıw=== Ámelge asırıw basqıshı qural yamasa freymvorkqa qarap hár túrli boladı. Kóbinese avtomatlastırıw injenerleri «tekseriw» hám «kirgiziw» sıyaqlı gilt sózlerdi usınatuǵın freymvorktı ámelge asıradı<ref name="stickyminds.com"/>. Testlewshiler yamasa test dizaynerleri (olarǵa programmalastırıwdı biliw shárt emes) jobalastırıw basqıshında anıqlanǵan hám injenerler ámelge asırǵan gilt sózler tiykarında test jaǵdayların jazadı. Test gilt sózlerdi oqıytuǵın hám sáykes kodtı orınlaytuǵın basqarıwshı (driver) járdeminde orınlanadı. Basqa metodologiyalar ámelge asırıwdıń «bári bir jerde» basqıshın qollanadı. Test dizaynı hám test injeneriyası wazıypaların ajıratıwdıń ornına, test dizaynınıń ózi testti avtomatlastırıw ''bolıp tabıladı''. «Redaktorlaw» yamasa «tekseriw» sıyaqlı gilt sózler kerekli kod aldın ala jazılǵan qurallar járdeminde dúziledi. Bul testlew processinde qosımsha injenerlerdiń zárúrligin joq etedi, sebebi gilt sózlerdiń ámelge asırılıwı álleqashan qurallardıń bir bólegi bolıp tabıladı. Mısalları: GUIdancer hám QTP. ===Jaqsı tárepleri=== * Uzaq múddetli perspektivada xızmet kórsetiw qárejetleri tómen: ** Test jaǵdayları qısqa ** Test jaǵdayları mápli tárepler ushın oqıwǵa ańsat ** Test jaǵdayların ózgertiw ańsat ** Jańa test jaǵdayları bar gilt sózlerdi ańsatıraq qayta qollana aladı * Gilt sózlerdi bir neshe test jaǵdayında qayta qollanıw * Belgili bir qural yamasa programmalastırıw tiline ǵárezli emes * Miynettiń bólistiriliwi ** Test jaǵdayların dúziw ushın domen boyınsha kúshlirek bilim, al qural/programmalastırıw boyınsha azıraq kónlikpe kerek ** Gilt sózlerdi ámelge asırıw ushın qural/programmalastırıw boyınsha kúshlirek kónlikpe, al salıstırmalı túrde domen boyınsha azıraq bilim kerek * Qatlamlardıń abstrakciyası ===Kemshilikleri=== * Bazarǵa shıǵarıw waqtı uzaǵıraq (qol menen testlew yamasa jazıp alıw hám qayta oynatıw usılına salıstırǵanda) * Dáslep úyreniw ádewir qıyın == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 1dtqlco5foy73oe21hbwsigkp6mmsbb 0 48914 275750 2026-10-24T15:57:39Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «Esaplawdı oqıtıw teoriyasında '''úyreniwge ańsatlıq''' — [[Mashinalıq oqıtıw|mashinalıq oqıtıwdı]] matematikalıq analizlew. Ol sonday-aq lingvistikadaǵı talqılawlarda tildi ózlestiriw máselesinde de qollanıladı. Bul tarawdaǵı teoriyalıq tiykarlarǵa tómendegiler kiredi: * 1967-jılı E. Mark Gold usınǵan shekte tildi anıqlaw modeli<ref>{{Cite journal | last1 = Gold | first1 = E. Mark | year = 1967 | title = Language identification in...» 275750 wikitext text/x-wiki Esaplawdı oqıtıw teoriyasında '''úyreniwge ańsatlıq''' — [[Mashinalıq oqıtıw|mashinalıq oqıtıwdı]] matematikalıq analizlew. Ol sonday-aq lingvistikadaǵı talqılawlarda tildi ózlestiriw máselesinde de qollanıladı. Bul tarawdaǵı teoriyalıq tiykarlarǵa tómendegiler kiredi: * 1967-jılı E. Mark Gold usınǵan shekte tildi anıqlaw modeli<ref>{{Cite journal | last1 = Gold | first1 = E. Mark | year = 1967 | title = Language identification in the limit | journal = Information and Control | volume = 10 | issue = 5 | pages = 447–474 | doi = 10.1016/S0019-9958(67)91165-5 | url=http://web.mit.edu/~6.863/www/spring2009/readings/gold67limit.pdf | doi-access = free }}</ref>. Keyin ol algoritmlik oqıtıw teoriyası dep atala basladı. * 1984-jılı Lesli Veliant usınǵan itimal shama menen durıs oqıtıw (PAC oqıtıw)<ref name="valiant">{{Cite journal | last1 = Valiant | first1 = Leslie | date = Nov 1984 | title = A theory of the learnable | journal = Communications of the ACM | volume = 27 | issue = 11 | pages = 1134–1142 | url = http://web.mit.edu/6.435/www/Valiant84.pdf | doi=10.1145/1968.1972}}</ref>. == Úyreniwge ańsatlıqqa tásir etiwshi faktorlar == Úyreniwge ańsatlıqqa óz-ara tásir etetuǵın bir neshe faktor tásir etedi, mısalı: === Kognitivlik faktorlar === Adamnıń jumısshı yadınıń sheklewleri biziń qalay úyrenetuǵınımızǵa aytarlıqtay tásir etedi. Millerdiń tiykar salıwshı jumısı jumısshı yad shama menen jeti, qosıw yamasa alıw eki informaciya bólegin saqlay aladı dep boljadı<ref>{{Cite journal |last=Miller |first=George A. |date=March 1956 |title=The magical number seven, plus or minus two: Some limits on our capacity for processing information. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/h0043158 |journal=Psychological Review |language=en |volume=63 |issue=2 |pages=81–97 |doi=10.1037/h0043158 |issn=1939-1471|url-access=subscription }}</ref>, al Kouenniń keyingi izertlewleri úshten beske shekemgi bólek degen anıǵıraq shekti usındı<ref>{{Cite journal |last=Conway |first=Andrew R. A. |last2=Kane |first2=Michael J. |last3=Bunting |first3=Michael F. |last4=Hambrick |first4=D. Zach |last5=Wilhelm |first5=Oliver |last6=Engle |first6=Randall W. |date=May 2005 |title=Working memory span tasks: A methodological review and user's guide |url=http://link.springer.com/10.3758/BF03196772 |journal=Psychonomic Bulletin & Review |language=en |volume=12 |issue=5 |pages=769–786 |doi=10.3758/BF03196772 |issn=1069-9384}}</ref>. Bul biz úlken kólemdegi informaciyanı birden qayta isley almaytuǵınımızdı bildiredi. Onıń ornına, informaciyanı kishirek bóleklerge bóliw bizge jumısshı yadtıń sheklewlerin jeńip shıǵıwǵa járdem beredi. Bóleklerge bóliwdiń jumısshı yadqa qalay járdem beretuǵının izertlegen bir izertlewde izertlewshiler isenimli dálil taptı: «bóleklerge bóliwdiń paydası tek bóleklerge bólingen informaciyanı eske túsiriwde ǵana emes, al jumısshı yadta bir waqıtta saqlanatuǵın bóleklerge bólinbegen basqa informaciyanı eske túsiriwde de anıqlandı, bul bóleklerge bóliw júklemeni azaytadı degen boljawdı qollap-quwatlaydı». Ápiwayı etip aytqanda, bóleklerge bóliw informaciyanı basqarıwǵa ańsatıraq birliklerge toparlastırıw arqalı jumısshı yadqa túsetuǵın júklemeni azaytadı<ref>{{Cite journal |last=Thalmann |first=Mirko |last2=Souza |first2=Alessandra S. |last3=Oberauer |first3=Klaus |date=January 2019 |title=How does chunking help working memory? |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/xlm0000578 |journal=Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition |language=en |volume=45 |issue=1 |pages=37–55 |doi=10.1037/xlm0000578 |issn=1939-1285|url-access=subscription }}</ref>. Bul juwmaqlar informaciyanı usınıwdıń nátiyjeli usılların, ásirese mazmundı mánisli, basqarıwǵa ańsat birliklerge shólkemlestiriw arqalı joybarlaw ushın qunlı. Sonıń menen bir qatarda, Sxema teoriyasınıń túsinigi de informaciyanıń qalay saralanatuǵının, eske túsiriletuǵının hám qollanılatuǵının túsiniwimizge tásir etedi. Sxema teoriyasına sáykes, biz bizge usınılǵan informaciyanı túsiniw hám baylanıstırıw ushın aldınǵı bilimimizdi qollanamız. Biz ne bolıp atırǵanın túsindiriw hám máselelerdi qalay sheshetuǵınımızdı baǵdarlaw ushın ótken tájiriybemizdi eske túsiriw arqalı túsinemiz. Bilimler bazamız qanshelli bay bolsa, biz sonshelli tez úyrene alamız. Bul úyreniwge ańsatlıqqa tásir etedi<ref>{{Citation |last=Rumelhart |first=David E. |chapter=Schemata: The Building Blocks of Cognition |date=2017-11-03 |title=Theoretical Issues in Reading Comprehension |pages=33–58 |chapter-url=https://doi.org/10.4324/9781315107493-4 |access-date=2025-08-23 |publisher=Routledge |isbn=978-1-315-10749-3}}</ref>. Rext hám Leslidiń «Beysbol izertlewi» beysbol haqqında kóbirek aldınǵı bilimi bar oqıwshılardıń beysbol temasındaǵı tekstti anaǵurlım jaqsıraq túsingenin hám eske túsirgenin, hátte usınday aldınǵı bilimi joq, biraq oqıwda sheberirek oqıwshılardan da asıp túskenin kórsetti<ref>{{Cite journal |last=Recht |first=Donna R. |last2=Leslie |first2=Lauren |date=1988 |title=Effect of prior knowledge on good and poor readers' memory of text. |url=https://doi.org/10.1037//0022-0663.80.1.16 |journal=Journal of Educational Psychology |volume=80 |issue=1 |pages=16–20 |doi=10.1037//0022-0663.80.1.16 |issn=0022-0663|url-access=subscription }}</ref>. === Motivaciya hám emociyalar === Motivaciya hám emociyalar da adamlardıń úyreniw qábiletine tásir etiwde sheshiwshi rol atqaradı. Motivaciya minez-qulıqtı baǵdarlaydı hám qaytpaslıqqa tásir etedi. Mısalı, ishki motivaciya (mısalı, qızıǵıwshılıq, maqset sezimi) tereńirek qatnasıw hám uzaq múddetli úyreniw menen baylanıslı<ref>{{Cite journal |last=Ryan |first=Richard M. |last2=Deci |first2=Edward L. |date=2000 |title=Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/0003-066X.55.1.68 |journal=American Psychologist |language=en |volume=55 |issue=1 |pages=68–78 |doi=10.1037/0003-066X.55.1.68 |issn=1935-990X|url-access=subscription }}</ref>, al sırtqı motivaciya nátiyjelilikti arttıra aladı, biraq úyreniwdi uzaq waqıt saqlap tura almawı múmkin<ref>{{Cite journal |last=Deci |first=Edward L. |last2=Koestner |first2=Richard |last3=Ryan |first3=Richard M. |date=1999 |title=A meta-analytic review of experiments examining the effects of extrinsic rewards on intrinsic motivation. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/0033-2909.125.6.627 |journal=Psychological Bulletin |language=en |volume=125 |issue=6 |pages=627–668 |doi=10.1037/0033-2909.125.6.627 |issn=1939-1455|url-access=subscription }}</ref>. Emociyalar itibardı, yadtı hám máselelerdi sheshiwdi retleydi. Unamlı emociyalar (mısalı, lázzetleniw, maqtanısh) ózin-ózi basqarıwdı hám úyreniw strategiyaların kúsheytedi, al unamsız emociyalar (mısalı, tınıshsızlanıw, zerigiw) bul processlerge zıyan keltiriwi múmkin. Degen menen, jeńil tınıshsızlanıw geyde sátsizlikten qashıw ushın sırtqı motivaciyanı kúsheyte aladı<ref>{{Cite journal |last=Pekrun |first=Reinhard |last2=Goetz |first2=Thomas |last3=Titz |first3=Wolfram |last4=Perry |first4=Raymond P. |date=2002-01-01 |title=Academic Emotions in Students' Self-Regulated Learning and Achievement: A Program of Qualitative and Quantitative Research |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1207/S15326985EP3702_4 |journal=Educational Psychologist |language=en |volume=37 |issue=2 |pages=91–105 |doi=10.1207/S15326985EP3702_4 |issn=0046-1520|url-access=subscription }}</ref>. === Biologiyalıq rawajlanıw === Biologiyalıq rawajlanıw da úyreniw qábiletin, ásirese kognitivlik qayta islewdegi, sezim aǵzalarınıń funkciyasındaǵı hám motivaciyadaǵı jasqa baylanıslı ózgerislerdi qáliplestiredi. Mısalı, suyıq intellekt biologiyalıq rawajlanıwǵa baǵınadı: ol ádette erte eresek jasta eń joqarı shegine jetedi hám jas ótken sayın áste-aqırın tómenleydi. Al kristallasqan intellekt basqasha rawajlanadı: ol orta jasqa shekem artadı hám keyingi eresek jasta turaqlı bolıp qaladı<ref>{{Cite journal |last=Horn |first=John L. |last2=Cattell |first2=Raymond B. |date=1967 |title=Age differences in fluid and crystallized intelligence |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/000169186790011X |journal=Acta Psychologica |language=en |volume=26 |pages=107–129 |doi=10.1016/0001-6918(67)90011-X|url-access=subscription }}</ref>. Úyreniwge bir qatar qosımsha kognitivlik hám sensorlıq ózgerisler de tásir etedi: * Jumısshı yadtıń kólemi orta jastan keyin áste-aqırın azayadı, bul bir waqıtta bir neshe jańa ideya menen islew qábiletin tómenletedi<ref>{{Cite journal |last=Cowan |first=Nelson |date=February 2001 |title=The magical number 4 in short-term memory: A reconsideration of mental storage capacity |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0140525X01003922/type/journal_article |journal=Behavioral and Brain Sciences |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=87–114 |doi=10.1017/S0140525X01003922 |issn=0140-525X}}</ref>. * Informaciyanı qayta islew tezligi jas ótken sayın ásteleydi, sonlıqtan jańa informaciyanı qabıllaw hám oǵan juwap beriw ushın kóbirek waqıt kerek boladı<ref>{{Cite journal |last=Salthouse |first=Timothy A. |date=1996 |title=The processing-speed theory of adult age differences in cognition. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/0033-295X.103.3.403 |journal=Psychological Review |language=en |volume=103 |issue=3 |pages=403–428 |doi=10.1037/0033-295X.103.3.403 |issn=1939-1471|url-access=subscription }}</ref>. * Itibardı qadaǵalaw ózgeredi: tańlamalı itibar salıstırmalı túrde turaqlı qaladı, biraq bólistirilgen itibar hám atqarıwshı qadaǵalaw kóbinese tómenleydi<ref>{{Cite journal |last=Gazzaley |first=Adam |last2=D'Esposito |first2=Mark |date=February 2007 |title=Top‐Down Modulation and Normal Aging |url=https://nyaspubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1196/annals.1379.010 |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |language=en |volume=1097 |issue=1 |pages=67–83 |doi=10.1196/annals.1379.010 |issn=0077-8923|url-access=subscription }}</ref>. * Kóriw hám esitiwdiń ótkirligi waqıt ótiwi menen azayadı, bul kiris informaciyasınıń anıqlıǵın tómenlete aladı (Schneider & Pichora-Fuller, 2000). * Neyroplastikalıq eresek jasta da saqlanadı, biraq tómenirek pátte. Bul jańa kónlikpelerdi ózlestiriw ushın kóbinese kóbirek qaytalaw hám shınıǵıw kerek ekenin bildiredi<ref>{{Cite journal |last=Lövdén |first=Martin |last2=Bäckman |first2=Lars |last3=Lindenberger |first3=Ulman |last4=Schaefer |first4=Sabine |last5=Schmiedek |first5=Florian |date=2010 |title=A theoretical framework for the study of adult cognitive plasticity. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/a0020080 |journal=Psychological Bulletin |language=en |volume=136 |issue=4 |pages=659–676 |doi=10.1037/a0020080 |issn=1939-1455|url-access=subscription |hdl=11858/00-001M-0000-0024-F4A8-5 |hdl-access=free }}</ref>. Bul ózgerislerge qaramastan, jası úlken adamlar kóbinese bilimdi talap etetuǵın wazıypalarda jaqsı nátiyjelerge erisedi. Saqlanǵan yamasa kúsheygen semantikalıq yad hám kristallasqan intellekt olarǵa sóz baylıǵı hám ulıwma bilim sıyaqlı tarawlarda jaqsı nátiyje kórsetiwge múmkinshilik beredi<ref name="Verhaeghen 2003 332–339">{{Cite journal |last=Verhaeghen |first=Paul |date=2003 |title=Aging and vocabulary score: A meta-analysis. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/0882-7974.18.2.332 |journal=Psychology and Aging |language=en |volume=18 |issue=2 |pages=332–339 |doi=10.1037/0882-7974.18.2.332 |issn=1939-1498|url-access=subscription }}</ref>. Olar ásirese úyreniw wazıypaları tómendegishe dúzilgende tabıslı boladı: * Jańa materialdı bar bilim strukturaları menen baylanıstırıw ushın aldınǵı bilimnen paydalanadı<ref name="Verhaeghen 2003 332–339"/>. * Adımba-adım túsindirmeler, sheship kórsetilgen mısallar hám ámeliy shınıǵıwlar sıyaqlı járdem beretuǵın oqıtıw dizaynın qollanadı<ref name=":2">{{Cite journal |last=Mayer |first=Richard E. |date=2004 |title=Should There Be a Three-Strikes Rule Against Pure Discovery Learning? |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/0003-066X.59.1.14 |journal=American Psychologist |language=en |volume=59 |issue=1 |pages=14–19 |doi=10.1037/0003-066X.59.1.14 |issn=1935-990X|url-access=subscription }}</ref>. * Óz múmkinshiliklerine isenimdi kúsheytetuǵın unamlı keri baylanıstı hám oylaw tárizine baǵdarlaytuǵın belgilerdi usınadı<ref name=":3">{{Cite journal |last=Bandura |first=Albert |last2=Freeman |first2=W. H. |last3=Lightsey |first3=Richard |date=January 1999 |title=Self-Efficacy: The Exercise of Control |url=https://doi.org/10.1891/0889-8391.13.2.158 |journal=Journal of Cognitive Psychotherapy |volume=13 |issue=2 |pages=158–166 |doi=10.1891/0889-8391.13.2.158 |issn=0889-8391|url-access=subscription }}</ref>. * Avtonomiyaǵa, sırtqı itibar baǵdarına hám sociallıq úyreniw múmkinshiliklerine iye optimallastırılǵan ortalıqlardı usınadı<ref name=":2" /><ref name=":3" />. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] h31l6idhxc7de1yv7jix1jv00dxr7mr 0 48915 275751 2026-10-24T16:10:32Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıw''' — [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynat]] sistemasın [[Programmalıq támiynattı testlew|testlewge]] arnalǵan, jeńil test ortalıqları dep atalatuǵın, salıstırmalı túrde qısqa hám ápiwayı [[Kompyuter programması|kompyuter programmaların]] dúziw hám qollanıw processi. Testlewdi jeńil avtomatlastırıw ortalıqları belgili bir programmalastırıw tiline baylanısl...» 275751 wikitext text/x-wiki '''Programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıw''' — [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynat]] sistemasın [[Programmalıq támiynattı testlew|testlewge]] arnalǵan, jeńil test ortalıqları dep atalatuǵın, salıstırmalı túrde qısqa hám ápiwayı [[Kompyuter programması|kompyuter programmaların]] dúziw hám qollanıw processi. Testlewdi jeńil avtomatlastırıw ortalıqları belgili bir programmalastırıw tiline baylanıslı emes, biraq kóbinese [[Java (programmalastırıw tili)|Java]], Perl, Visual Basic .NET hám [[C Sharp (programmalastırıw tili)|C#]] programmalastırıw tillerinde ámelge asırıladı. Testlewdi jeńil avtomatlastırıw ortalıqları ádette derek kodınıń tórt betinen aspaydı hám ádette tórt saattan aspaytuǵın waqıt ishinde jazıladı. Testlewdi jeńil avtomatlastırıw kóbinese [[Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] metodologiyası menen baylanıstırıladı. Programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıwdıń úsh tiykarǵı alternativası bar: testlewdi avtomatlastırıwdıń kommerciyalıq freymvorkları, testlewdi avtomatlastırıwdıń ashıq kodlı freymvorkları hám testlewdi awır avtomatlastırıw. Testlewdi jeńil avtomatlastırıwdıń tiykarǵı kemshiligi — basqarılıwshılıq. Jeńil avtomatlastırıwdı ámelge asırıw salıstırmalı túrde tez hám ańsat bolǵanlıqtan, testlew jumısı test ortalıǵı programmaları, test jaǵdayları maǵlıwmatlarınıń faylları, test nátiyjeleriniń faylları hám t.b. menen tolıp kete aladı. Degen menen, testlewdi jeńil avtomatlastırıwdıń aytarlıqtay artıqmashılıqları bar. Kommerciyalıq freymvorklarǵa salıstırǵanda jeńil avtomatlastırıwdıń dáslepki qunı arzanıraq hám ol iykemlirek. Ashıq kodlı freymvorklarǵa salıstırǵanda jeńil avtomatlastırıw turaqlıraq, sebebi jańalawlar hám sırtqı ǵárezlilikler azıraq boladı. Testlewdi awır avtomatlastırıwǵa salıstırǵanda jeńil avtomatlastırıwdı ámelge asırıw hám ózgertiw tezirek. Ádette testlewdi jeńil avtomatlastırıw bul alternativ tásillerdi almastırıw ushın emes, al olardı tolıqtırıw ushın qollanıladı. Testlewdi jeńil avtomatlastırıw ásirese regressiyalıq testlew ushın paydalı. Onıń maqseti — testlenip atırǵan sistemaǵa qosılǵan jańa derek kodınıń programmalıq támiynatta jańa buzılıwlardı payda etpegenin tekseriw. Testlewdi jeńil avtomatlastırıw programmalıq támiynattı testlewdiń basqa tarawlarında da, mısalı, ónimlilikti testlew, stress-testlew, júkleme testlewi, qáwipsizlikti testlew, kod qamtıwın analizlew, mutaciyalıq testlew hám t.b. ushın qollanılıwı múmkin. Programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıwdı qollanıwdıń eń kóp járiyalanǵan tárepdarı — doktor Djeyms D. Makkafri. == Ádebiyatlar == *Programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıwdıń anıqlaması hám qásiyetleri: McCaffrey, James D., ".NET Test Automation Recipes", Apress Publishing, 2006. ISBN 1-59059-663-3. *Testlewdi jeńil avtomatlastırıw hám qol menen testlewdi salıstırıw: Patton, Ron, "Software Testing, 2nd ed.", Sams Publishing, 2006. ISBN 0-672-32798-8. *.NET qosımshaları ushın programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıw mısalı: "Lightweight UI Test Automation with .NET", MSDN Magazine, January 2005 (Vol. 20, No. 1). Qarańız: http://msdn2.microsoft.com/en-us/magazine/cc163864.aspx. *Stress-testlewge qollanılǵan programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıwdıń kórsetiliwi: "Stress Testing", MSDN Magazine, May 2006 (Vol. 21, No. 6). Qarańız: http://msdn2.microsoft.com/en-us/magazine/cc163613.aspx. *Ónimlilikti testlew ushın programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıw boyınsha talqılaw: "Web App Diagnostics: Lightweight Automated Performance Analysis", asp.netPRO Magazine, August 2005 (Vol. 4, No. 8). *Veb-qosımshalar ushın programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıw mısalı: "Lightweight UI Test Automation for ASP.NET Web Applications", MSDN Magazine, April 2005 (Vol. 20, No. 4). Qarańız: http://msdn2.microsoft.com/en-us/magazine/cc163814.aspx. *Programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıw járdeminde mutaciyalıq testlew usılı: "Mutant Power: Create a Simple Mutation Testing System with the .NET Framework", MSDN Magazine, April 2006 (Vol. 21, No. 5). Qarańız: http://msdn2.microsoft.com/en-us/magazine/cc163619.aspx. *Skript ortalıǵında programmalıq támiynattı testlewdi jeńil avtomatlastırıwdı izertlew: "Lightweight Testing with Windows PowerShell", MSDN Magazine, May 2007 (Vol. 22, No. 5). Qarańız: http://msdn2.microsoft.com/en-us/magazine/cc163430.aspx. [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] ji1lglodnmu58s4ur81rltmegjz0zw7 0 48916 275752 2026-10-24T16:59:05Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Programmalıq támiynat|Programmalıq támiynattaǵı]] kóplegen qáteler tek ǵana titirkendiredi yamasa qolaysızlıq tuwdıradı, biraq geyparaları finanslıq jaqtan yamasa adamlardıń amanlıǵına qáwip retinde júdá awır aqıbetlerge alıp keledi<ref>{{Cite web|title=Why Software fails|url=https://spectrum.ieee.org/why-software-fails|access-date=2021-03-20|website=IEEE Spectrum: Technology, Engineering, and Science News|date=2 September 2005|language=...» 275752 wikitext text/x-wiki [[Programmalıq támiynat|Programmalıq támiynattaǵı]] kóplegen qáteler tek ǵana titirkendiredi yamasa qolaysızlıq tuwdıradı, biraq geyparaları finanslıq jaqtan yamasa adamlardıń amanlıǵına qáwip retinde júdá awır aqıbetlerge alıp keledi<ref>{{Cite web|title=Why Software fails|url=https://spectrum.ieee.org/why-software-fails|access-date=2021-03-20|website=IEEE Spectrum: Technology, Engineering, and Science News|date=2 September 2005|language=en}}</ref>. Tómende áhmiyetli aqıbetlerge alıp kelgen '''programmalıq támiynat qáteleriniń dizimi''' keltirilgen. == Basqarıw == * Germaniyada jumıssızlıq hám sociallıq xızmetler máselelerin sheshiwge arnalǵan A2LL sistemasınıń programmalıq támiynatında keń kólemli aqıbetlerge alıp kelgen bir neshe qáte bolǵan, mısalı, 2004-jılı tólemler jaramsız esap nomerlerine jiberilgen. == Blokcheyn == * The DAO qátesi. 2016-jıl 17-iyunda The DAO-ǵa bir qatar hálsizliklerdi, sonıń ishinde rekursiv shaqırıwlarǵa baylanıslı hálsizlikti paydalanǵan hújim jasaldı. Nátiyjede 3,6 million Ether — The DAO-ǵa salınǵan 11,5 million Ether-diń shama menen úshten bir bólegi — awdarıldı. Sol waqıtta onıń qunı shama menen 50 million dollar edi<ref name="nythack">{{cite news|last1=Popper|first1=Nathaniel|newspaper=The New York Times|title=Hacker May Have Taken $50 Million From Cybercurrency Project|url=https://www.nytimes.com/2016/06/18/business/dealbook/hacker-may-have-removed-more-than-50-million-from-experimental-cybercurrency-project.html|date=17 June 2016|access-date=3 March 2017|archive-date=20 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620012726/https://www.nytimes.com/2016/06/18/business/dealbook/hacker-may-have-removed-more-than-50-million-from-experimental-cybercurrency-project.html|url-status=live}}</ref><ref name="bi20160617">{{cite web|title=Digital currency Ethereum is cratering amid claims of a $50 million hack|url=https://www.businessinsider.com/dao-hacked-ethereum-crashing-in-value-tens-of-millions-allegedly-stolen-2016-6|first=Rob|last=Price|date=17 June 2016|website=Business Insider|access-date=17 June 2016|archive-date=11 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170611195628/http://uk.businessinsider.com/dao-hacked-ethereum-crashing-in-value-tens-of-millions-allegedly-stolen-2016-6|url-status=live}}</ref>. == Elektr energiyasın jetkerip beriw == * 2003-jılǵı Arqa-shıǵıs elektr energiyasınıń óshiwine General Electric Energy kompaniyasınıń XA/21 baqlaw programmalıq támiynatındaǵı jarıs jaǵdayı sebepli anıqlanbay qalǵan jergilikli úzilis sebep boldı<ref>{{Cite web |title=Software Bug Contributed to Blackout |url=http://www.securityfocus.com/news/8016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040313012800/http://www.securityfocus.com/news/8016 |access-date=2008-01-07|archive-date=2004-03-13 }}</ref>. ==Shifrlaw== * Valgrind quralı bergen eskertiwdi dúzetiw ushın Debian proektiniń bir qatnasıwshısı OpenSSL kitapxanasına dúzetiw kirgizdi hám bul processte tosınnan sanlar generatorın buzıp qoydı. Dúzetiw 2006-jılı sentyabr ayında júklendi hám rásmiy versiyaǵa kirdi; bul haqqında tek 2008-jılı aprel ayında xabarlandı. Buzılǵan versiya menen generaciyalanǵan hárbir gilt, sonday-aq olar menen shifrlanǵan barlıq maǵlıwmatlar qáwip astında qaldı («tosınnan» sanlardı ańsat boljawǵa bolatuǵın edi). Bul S/MIME, Tor, SSL yamasa TLS arqalı qorǵalǵan baylanıslar hám SSH sıyaqlı shifrlawǵa súyenetuǵın kóplegen qosımshalarǵa qáwip tuwdırdı<ref>{{Cite web |title=DSA-1571-1 openssl -- predictable random number generator |url=http://www.debian.org/security/2008/dsa-1571 |access-date=2008-04-16}}</ref>. * 2012-jılı payda bolǵan hám 2014-jılı aprel ayında ashıp kórsetilgen OpenSSL hálsizligi — Heartbleed tásir etilgen xızmetlerdiń qupıyalılıǵın joq etti. Ol basqa nárseler qatarında Kanada Salıq agentliginiń veb-saytındaǵı onlayn deklaraciya tapsırıw bólimine jámiyetlik kiriwdiń jabılıwına sebep boldı<ref>{{Cite news |date=2014-04-09 |title=Heartbleed bug may shut Revenue Canada website until weekend |url=http://www.cbc.ca/news/business/revenue-canada-shuts-website-to-head-off-heartbleed-bug-1.2603742|work=CBC News}}</ref>. Bul sociallıq qamsızlandırıw nomerleri urlanǵannan keyin júz berdi<ref>{{Cite news |title=Heartbleed bug: 900 SINs stolen from Revenue Canada - Business - CBC News |publisher=CBC News |url=http://www.cbc.ca/news/business/heartbleed-bug-900-sins-stolen-from-revenue-canada-1.2609192 |access-date=2014-04-14}}</ref>. * [[Apple Inc.|Apple]] kompaniyasınıń «goto fail» qátesi — kodtaǵı qaytalanǵan qatar bolıp, ol ashıq gilt sertifikatın tekseriwdiń durıs emes túrde testten ótiwine sebep boldı. * GnuTLS kitapxanasınıń «goto fail» qátesi Apple qátesine uqsas bolıp, shama menen eki hápteden keyin tabıldı. GnuTLS qátesi de hújimshilerge SSL/TLS qáwipsizligin aylanıp ótiwge múmkinshilik berdi<ref>{{Cite web |last=Goodin |first=Dan |date=March 4, 2014 |title=Critical crypto bug leaves Linux, hundreds of apps open to eavesdropping |url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/03/critical-crypto-bug-leaves-linux-hundreds-of-apps-open-to-eavesdropping/ |access-date=September 7, 2020 |publisher=Ars Technica}}</ref>. ==Finans== * Vankuver fond birjasınıń indeksinde qayta-qayta dóńgeleklew sebepli úlken qáteler payda boldı. 1982-jılı yanvar ayında indeks 1000 mánisi menen baslandı, keyin hárbir sawda operaciyasında jańalanıp, útirden keyingi úsh tańbaǵa shekem kesildi. Bul kúnine shama menen 3000 ret orınlandı. Toplanǵan kesiwler ayına shama menen 25 punktlik qáte joǵaltıwǵa alıp keldi. 1983-jıl 25–28-noyabr demalıs kúnleri qáte dúzetildi hám indekstiń mánisi juma kúngi jabılıw kórsetkishi 524,811-den 1098,892-ge kóterildi<ref>{{Cite news |last=Quinn |first=Kevin |date=November 8, 1983 |title=Ever Had Problems Rounding Off Figures? This Stock Exchange Has |page=37 |work=The Wall Street Journal}}</ref><ref>{{Cite news |first=Lilley|last=Wayne |date=November 29, 1983 |title=Vancouver stock index has right number at last |work=The Toronto Star}}</ref>. * 2012-jıl 1-avgustta Knight Capital Group kompaniyası serverlerge programmalıq támiynattıń qáte engiziliwi hám sawda waqtında eski, qollanılmaytuǵın programmalıq kodtıń orınlanıwına sebep bolǵan áhmiyetli programmalıq belginiń qayta qollanılıwı sebepli 45 minut ishinde 440 million dollar joǵalttı<ref>{{Cite web |last=Popper |first=Nathaniel |date=2 August 2012 |title=Knight Capital Says Trading Glitch Cost It $440 Million |url=https://dealbook.nytimes.com/2012/08/02/knight-capital-says-trading-mishap-cost-it-440-million |website=New York Times}}</ref>. * Ullı Britaniya pochtası dawı: 2000–2015-jılları Ullı Britaniya pochtası 736 pochta bólimi basshısın sudqa berdi, olardıń kópshiligi nahaq ayıplanıp, túrmege jiberildi. Pochta bólimi basshıları finanslıq jetispewshilikler ushın ayıplandı, biraq olar is júzinde pochtanıń Horizon buxgalteriya programmalıq támiynatındaǵı kemshilikler sebepli payda bolǵan edi<ref>{{Cite web |last=Flinders |first=Karl |date=3 March 2022 |title=Post Office warned of software flaw in 2006, but failed to alert subpostmaster network. |url=https://www.computerweekly.com/news/252514110/Post-Office-warned-of-software-flaw-in-2006-but-failed-to-alert-subpostmaster-network|website=Computer Weekly}}</ref>. == Media == * Sony BMG kompaniyasınıń kóshirmeden qorǵaw rutkiti dawında (2005-jıl oktyabr) Sony BMG kompaniyası Van Zant toparınıń muzıkalıq CD diskin shıǵardı. Onda kóshirmeden qorǵaw sxeması qollanılǵan bolıp, ol diski oynatıw ushın qollanılǵan hár qanday Windows kompyuterine rutkitti jasırın túrde ornatatuǵın edi. Olardıń maqseti — kóshirmeden qorǵaw mexanizmin aylanıp ótiwdi qıyınlastırıw ushın onı jasırıw. Tilekke qarsı, rutkit qasaqana emes túrde qáwipsizlik tesigin ashıp qoydı, nátiyjede CD diskin hesh nárseden xabarsız oynatqan adamlardıń kompyuterlerine troyan atı programmaları menen tabıslı hújimler tolqını boldı<ref>{{Cite web |last=Borland |first=John |date=November 11, 2005 |title=FAQ: Sony's 'rootkit' CDs - CNET News |url=http://www.news.com/FAQ-Sonys-rootkit-CDs/2100-1029_3-5946760.html |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205090503/http://www.news.com/FAQ-Sonys-rootkit-CDs/2100-1029_3-5946760.html |archive-date=5 December 2008 |website=news.com |df=dmy-all}}</ref>. Sony kompaniyasınıń keyin máseleni dúzetiw ushın utilita usınıw boyınsha háreketleri is júzinde onı jáne de kúsheytti<ref>{{Cite web |last=Russinovich |first=Mark |date=4 Nov 2005 |title=Mark's Blog : More on Sony: Dangerous Decloaking Patch, EULAs and Phoning Home |url=http://blogs.technet.com/markrussinovich/archive/2005/11/04/more-on-sony-dangerous-decloaking-patch-eulas-and-phoning-home.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070103203640/http://blogs.technet.com/markrussinovich/archive/2005/11/04/more-on-sony-dangerous-decloaking-patch-eulas-and-phoning-home.aspx |archive-date=3 January 2007 |website=blogs.technet.com}}</ref>. == Medicina == * Therac-25 radiaciyalıq terapiya apparatın basqaratuǵın kodtaǵı qáte 1980-jıllarda apparat beta-nurlanıwdıń artıqsha muǵdarın bergende keminde bes nawqastıń ólimine tikkeley sebep boldı<ref>{{Cite web |title=The Therac-25 Accidents (PDF), by Nancy Leveson |url=http://sunnyday.mit.edu/papers/therac.pdf |access-date=2008-01-07}}</ref><ref>{{Cite web |title=An Investigation of the Therac-25 Accidents (IEEE Computer) |url=http://courses.cs.vt.edu/~cs3604/lib/Therac_25/Therac_1.html |access-date=2008-01-07}}</ref><ref>{{Cite web |title=Computerized Radiation Therapy (PDF) reported by TROY GALLAGHER |url=http://radonc.wdfiles.com/local--files/radiation-accident-therac25/Therac_UGuelph_TGall.pdf |access-date=2011-12-12}}</ref>. * Multidata Systems International kompaniyası dúzgen RTP/2 radiaciyalıq terapiyanı jobalastırıw programmalıq támiynatı texniktiń apparatqa maǵlıwmatlardı qalay kirgizgenine qarap, nurlanıw dozasın nadurıs túrde eki ese arttırıp jiberiwi múmkin edi. Keminde segiz nawqas qaytıs boldı, al taǵı 20 nawqas densawlıqqa aytarlıqtay zıyan keltiriwi itimal artıqsha doza aldı (2000-jıl noyabr)<ref>{{Cite web |last=Garfinkel |first=Simson |date=November 8, 2005 |title=History's Worst Software Bugs |url=https://www.wired.com/2005/11/historys-worst-software-bugs/ |access-date=September 6, 2020 |website=Wired}}</ref>. * Medtronic kompaniyasınıń júrek qurılması aralıqtan hújimlerge hálsiz ekeni anıqlandı (2008-jıl mart)<ref>{{Cite news |last=Feder |first=Barnaby J. |date=2008-03-12 |title=A Heart Device Is Found Vulnerable to Hacker Attacks |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/03/12/business/12heart-web.html |access-date=2008-09-28}}</ref>. * Becton Dickinson kompaniyasınıń Alaris Gateway Workstation qurılması aralıqtan ruqsatsız túrde qálegen kodtı orınlawǵa múmkinshilik beredi (2019)<ref>{{Cite web |title=ICS Advisory (ICSMA-19-164-01) |date=2019-06-13 |publisher=Cybersecurity and Infrastructure Security Agency |url=https://www.us-cert.gov/ics/advisories/ICSMA-19-164-01 |access-date=2019-11-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Newman |first=Lily Hay |date=2019-10-01 |title=Decades-Old Code Is Putting Millions of Critical Devices at Risk |url=https://www.wired.com/story/urgent-11-ipnet-vulnerable-devices/ |website=Wired |access-date=2019-11-15}}</ref>. * CareFusion kompaniyasınıń Alaris nasos moduli (8100) «Delay Until» parametri yamasa «Multidose» funkciyası qollanılǵanda infuziyanı durıs keshiktirmeydi (2015)<ref>{{Cite web |title=Urgent: Medical Device Recall Notification, AFFECTED DEVICE: Alaris® Pump module (Model 8100)"Delay Until" Option and "Multidose" Feature |date=2014-04-23 |publisher=CareFusion |url=http://www.carefusion.com/pdf/Alerts_and_Notices/Alaris/LVP-v9-1-18-recall-customer-letter-23APR14.pdf |access-date=2019-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612045201/http://www.carefusion.com/pdf/Alerts_and_Notices/Alaris/LVP-v9-1-18-recall-customer-letter-23APR14.pdf |archive-date=2015-06-12}}</ref>. == Áskeriy == * MIM-104 Patriot kompleksiniń programmalıq qátesi júz saat dawamında onıń sistemalıq saatınıń sekundtıń úshten birine awısıwına sebep boldı. Nátiyjede ol kiyatırǵan Iraqtıń Al-Husayn raketasın tawıp, uslap qala almadı. Raketa Saud Arabiyasındaǵı Dahran kazarmasına tiyip (1991-jıl 25-fevral), 28 amerikalınıń ólimine sebep boldı<ref>{{Cite web |title=Patriot missile defense, Software problem led to system failure at Dharhan, Saudi Arabia; GAO report IMTEC 92-26 |url=http://www.gao.gov/products/IMTEC-92-26 |publisher=US Government Accounting Office}}</ref><ref>{{Cite web |last=Skeel |first=Robert |title=Roundoff Error and the Patriot Missile |url=http://www.mc.edu/campus/users/travis/syllabi/381/patriot.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080801202418/http://www.mc.edu/campus/users/travis/syllabi/381/patriot.htm |archive-date=2008-08-01 |access-date=2008-09-30 |website=SIAM News, volume 25, nr 4}}</ref>. * 1994-jılı iyun ayında Ullı Britaniya Korol áskeriy-hawa kúshleriniń Chinook vertolyotı Mal-of-Kintayr túbegine qulap, 29 adam qaytıs boldı. Dáslep apattıń sebebi ushqıshtıń qátesi dep esaplandı, biraq ''Computer Weekly'' jurnalınıń tergewi Lordlar palatasınıń komissiyasın apattıń sebebi samolyottıń dvigatelin basqarıw kompyuterindegi programmalıq qáte bolıwı múmkin ekenine isendiriw ushın jetkilikli dálillerdi ashıp kórsetti<ref>{{Cite journal |last=Rogerson |first=Simon |date=April 2002 |title=The Chinook Helicopter Disaster |url=http://www.ccsr.cse.dmu.ac.uk/resources/general/ethicol/Ecv12no2.html |url-status=dead |journal=IMIS Journal |volume=12 |issue=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120717021641/http://www.ccsr.cse.dmu.ac.uk/resources/general/ethicol/Ecv12no2.html |archive-date=2012-07-17}}</ref>. * 1997-jılı sentyabr ayında «aqıllı keme» ''USS Yorktown'' nolge bóliw qátesinen keyin derlik 3 saat dawamında suwda háreketsiz qaldı<ref>{{Cite web |date=13 Jul 1998 |title=Software glitches leave Navy Smart Ship dead in the water |url=http://www.gcn.com/17_17/news/33727-1.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060208090921/http://www.gcn.com/17_17/news/33727-1.html |archive-date=8 February 2006 |website=gcn.com}}</ref>. * 1992-jılı aprel ayında birinshi Lockheed YF-22 samolyotı Kaliforniyadaǵı Edvards áskeriy-hawa bazasına qonıw waqtında apatqa ushıradı. Apattıń sebebi ushqısh keltirip shıǵarǵan terbelistiń aldın ala almaǵan ushıwdı basqarıw programmalıq támiynatındaǵı qáte ekeni anıqlandı<ref>{{Cite web |title=F/A-22 Program History |url=http://www.f-22raptor.com/index_airframe.php#1992 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825165326/http://www.f-22raptor.com/index_airframe.php#1992 |archive-date=25 August 2009 |website=f-22raptor.com}}</ref>. * 2007-jıl 11-fevralda Gavayidaǵı Xikem áskeriy-hawa bazasınan ushıp shıqqan altı F-22 Raptor samolyotınan ibarat topar Yaponiyanıń Okinava atawındaǵı Kadena áskeriy-hawa bazasına birinshi shet elge jaylastırıwǵa urınǵanda, 180-meridiandı (Xalıqaralıq sáne sızıǵın) kesip ótiw waqtında birneshe ret kompyuterlerdiń isten shıǵıwına ushıradı. Kompyuterlerdiń buzılıwı keminde navigaciyanı (tolıq joǵaltıldı) hám baylanıstı qamtıdı. Qıyratıwshı samolyotlar janarmay quyıwshı samolyotlardıń izinen ushıp, Gavayiǵa qayta alıp keldi. Eger hawa rayı jaqsı bolmaǵanda, bul máselege aylanıwı múmkin edi. Qáte 48 saat ishinde dúzetildi, bul jaylastırıwdı keshiktirip bolsa da ámelge asırıwǵa múmkinshilik berdi<ref>{{Cite web |date=26 Feb 2007 |title=Lockheed's F-22 Raptor Gets Zapped by International Date Line |url=http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=6225 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070316132413/http://www.dailytech.com/article.aspx?newsid=6225 |archive-date=16 March 2007 |website=DailyTech}}</ref>. == Kosmos == * NASA-nıń 1965-jılǵı Gemini 5 missiyası ushqısh Jerdiń aylanıw tezliginiń nadurıs turaqlısın qol menen kompensaciyalaǵanı sebepli, kózde tutılǵan suwǵa túsiw noqatına 80 mil (130 km) jetpey qondı. 24 saatlıq quyash sutkasındaǵı 360,98 graduslıq aylanıwdıń ornına, Jerdiń turaqlı juldızlarǵa salıstırmalı aylanıwına sáykes keletuǵın 360 graduslıq aylanıw qollanılǵan edi. Dáslepki úsh missiyanıń qısqaraq bolıwı hám Gemini 4 missiyasındaǵı kompyuterdiń buzılıwı qáteniń erterek anıqlanıwına kesent berdi<ref>{{Cite web |title=Gemini 5 |url=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4203/ch11-4.htm |website=On The Shoulders of Titans: A History of Project Gemini |access-date=2019-08-20 |archive-date=2019-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714132640/https://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4203/ch11-4.htm |url-status=dead }}</ref>. * Rossiya Kosmoslıq izertlewler institutınıń Fobos-1 apparatı (Fobos programması) óziniń orientaciya dvigatellerin óshirip qoydı hám endi quyash batareyaların durıs baǵdarlay almadı yamasa Jer menen baylanısa almadı. Aqır-aqıbetinde onıń akkumulyatorları tawsıldı (1988-jıl 10-sentyabr)<ref>{{Cite journal |last1=Sagdeev |first1=R. Z. |last2=Zakharov |first2=A. V. |year=1989 |title=Brief history of the Phobos mission |journal=Nature |volume=341 |issue=6243 |pages=581–585 |bibcode=1989Natur.341..581S |doi=10.1038/341581a0 |s2cid=41464654}}</ref>. * Evropa kosmos agentliginiń Ariane V88 ushıwı ushıp shıqqannan 40 sekund keyin joq etildi (1996-jıl 4-iyun). Ariane 5 raketasınıń birinshi ushıwı bort baǵdarlaw programmalıq támiynatında haqıyqıy sandı pútin sanǵa aylandırıw waqtında júz bergen tolıp ketiw sebepli óz-ózin joq etiw menen tamamlandı. Usı programmalıq támiynat Ariane 4 programmasında tabıslı qollanılǵan edi, biraq Ariane 5 keminde bir ózgeriwshi ushın úlkenirek mánisler payda etti, bul tolıp ketiwge alıp keldi<ref>{{Cite journal |last=Dowson |first=Mark |date=March 1997 |title=The Ariane 5 Software Failure |journal= ACM SIGSOFT Software Engineering Notes|volume=22 |issue=2 |page=84 |doi=10.1145/251880.251992 |s2cid=43439273}}</ref><ref>{{Cite journal |date=January 1997 |title=Design by Contract: The Lessons of Ariane |url=http://se.ethz.ch/~meyer/publications/computer/ariane.pdf |journal=IEEE Computer |volume=30 |issue=1 |pages=129–130 |doi=10.1109/2.562936|last=Jézéquel|first=Jean-Marc|last2=Meyer|first2=Bertrand}}</ref>. * 1997-jılı Mars Pathfinder missiyası rover qonǵannan keyin kóp ótpey parallel programmalıq támiynattaǵı qáte sebepli qáwip astında qaldı. Bul qáte ushıwdan aldınǵı testlewde tabılǵan edi, biraq ol tek kútilmegen geypara awır júkleme jaǵdaylarında júz bergenlikten, oǵan tómen ústemlik berilgen edi<ref>{{Cite journal |last=Heaven |first=Douglas |year=2013 |title=Parallel sparking: Many chips make light work |url=https://www.newscientist.com/article/mg21929301.000-parallel-sparking-many-chips-make-light-work.html?page=2 |journal=New Scientist |publisher=Elsevier BV |volume=219 |issue=2930 |pages=42–45 |doi=10.1016/s0262-4079(13)62046-1 |issn=0262-4079 |url-access=subscription}}</ref>. Jerden anıqlanǵan hám dúzetilgen bul máseleniń sebebi ústemlik inversiyası sebepli júz bergen kompyuterdiń qayta iske túsiwleri edi<ref>{{Cite web |last=Reeves |first=Glenn E |date=15 Dec 1997 |title=What really happened on Mars? -- Authoritative Account |url=http://research.microsoft.com/en-us/um/people/mbj/Mars_Pathfinder/Authoritative_Account.html |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230103247/http://research.microsoft.com/en-us/um/people/mbj/Mars_Pathfinder/Authoritative_Account.html |archive-date=30 December 2016 |website=research.microsoft.com}}</ref>. * 2000-jılı Zenit-3SL raketasınıń ushırılıwı raketanıń ekinshi basqıshınıń pnevmatikalıq sistemasındaǵı klapandı jappaǵan jerdegi programmalıq támiynattıń qátesi sebepli sátsiz boldı<ref>{{Cite web|url=https://spaceflightnow.com/sealaunch/ico1/000330software.html|title=Sea Launch malfunction blamed on software glitch|website=Spaceflight Now|accessdate=January 2, 2022|date=March 30, 2000|last=Ray|first=Justin|archive-url=https://web.archive.org/web/20000831013613/https://spaceflightnow.com/sealaunch/ico1/000330software.html|archive-date=August 31, 2000|url-status=dead}}</ref>. * Evropa kosmos agentliginiń CryoSat-1 joldası 2005-jılı Rokot alıp ushıwshı raketasınıń ushıwdı basqarıw sistemasında óshiriw komandasınıń joqlıǵı sebepli ushırıw sátsizliginde joǵaldı<ref name="ESA-failure">{{Cite web |date=8 October 2005 |title=CryoSat Mission lost due to launch failure |url=http://www.esa.int/esaCP/SEMR3Q5Y3EE_index_0.html |access-date=19 July 2010 |publisher=European Space Agency}}</ref>. * NASA-nıń Mars Polar Lander apparatı joq boldı, sebebi onıń ushıw programmalıq támiynatı jıynalǵan ayaqlarınıń ashılıwınan payda bolǵan terbelislerdi apparattıń qonǵanınıń dálili dep qátelesip qabıllap, dvigatellerdi Mars betinen 40 metr biyiklikte óshirip qoydı (1999-jıl 3-dekabr)<ref>{{Cite web |title=Mars Polar Lander |url=http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=MPL |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927163919/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=MPL |archive-date=2012-09-27 |access-date=2008-01-07}}</ref>. * Onıń egiz kosmos apparatı ''Mars Climate Orbiter'' da joq boldı, sebebi jerdegi programmalıq támiynat komandalardı nyutonlardaǵı (N) emes, al funt-kúshtegi (lbf) parametrler tiykarında generaciyaladı. * Jerden qáte jiberilgen komanda NASA-nıń ''Mars Global Surveyor'' apparatınıń programmalıq támiynatın dvigatel isten shıqtı dep nadurıs boljawǵa májbúrledi, nátiyjede apparat akkumulyatorlarınıń birin quyashqa baǵdarladı. Bul akkumulyatordıń qızıp ketiwine sebep boldı (2006-jıl 2-noyabr)<ref>{{Cite web |title=Report Reveals Likely Causes of Mars Spacecraft Loss |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/mgs/mgs-20070413.html |access-date=2008-01-07 |archive-date=2007-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071109163542/http://www.nasa.gov/mission_pages/mgs/mgs-20070413.html |url-status=dead |date=2007-04-13|website=NASA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Faulty Software May Have Doomed Mars Orbiter |url=http://www.space.com/news/070110_mgs_softwareglitch.html/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724132504/http://www.space.com/news/070110_mgs_softwareglitch.html |archive-date=July 24, 2008 |access-date=January 11, 2007 |date=January 10, 2007|website=Space.com|last=Parks|first=Clinton}}</ref>. * NASA-nıń ''Spirit'' roverı Marsqa qonǵannan bir neshe hápte ótip, 2004-jıl 21-yanvarda juwap bermey qoydı. Injenerler roverdiń flesh-yadında júdá kóp fayl toplanıp qalǵanın anıqladı. Keregi joq fayllar óshirilgennen keyin ol islew jaǵdayına qaytarıldı<ref>{{Cite web |date=February 3, 2004 |title=Out of memory problem caused Mars rover's glitch |url=https://www.computerworld.com/article/1324707/out-of-memory-problem-caused-mars-rover-s-glitch.html |website=computerworld.com|last=Weiss|first=Todd}}</ref>. * Yaponiyanıń ''Hitomi'' astronomiyalıq joldası 2016-jıl 26-martta joq boldı. Sebebi dvigatel nadurıs baǵıtta iske túsip, kosmos apparatın turaqlastırıwdıń ornına onıń tezirek aylanıwına sebep boldı<ref>{{Cite journal |last=Witze |first=Alexandra |year=2016 |title=Software error doomed Japanese Hitomi spacecraft |journal=Nature |volume=533 |issue=7601 |pages=18–19 |bibcode=2016Natur.533...18W |doi=10.1038/nature.2016.19835 |pmid=27147012 |doi-access=free |s2cid=4451754}}</ref>. * ESA/Roskosmostıń Schiaparelli Mars qonıw apparatı Mars betine urıldı. Túsiw waqtındaǵı kútilmegen aylanıw inercial ólshew blokın (IMU) qısqa waqıtqa toyındırıp jiberdi, keyin programmalıq támiynat maǵlıwmatlardı apparat jer astında turǵanday nadurıs túsindirdi. Sonlıqtan ol parashyuttı waqtınan burın ılaqtırıp, dvigatellerdi óshirip qoydı, nátiyjede apparat apatqa ushıradı<ref name="SAR-2017">{{cite web |url=http://exploration.esa.int/mars/59176-exomars-2016-schiaparelli-anomaly-inquiry/ |title=ExoMars 2016 – Schiaparelli Anomaly Inquiry |publisher=European Space Agency |date=18 May 2017 |id=DG-I/2017/546/TTN |pages=18–19|last=Tolker-Nielsen|first=Toni|type=Report}}</ref>. * Izraildiń ''Beresheet'' apparatı járdeminde Ayǵa ekipajsız kosmos apparatın qondırıw boyınsha birinshi urınıwı 2019-jıl 11-aprelde dvigatel sistemasındaǵı programmalıq qáte sebepli sátsiz boldı. Bul qáte Ay betine aqırǵı túsiw waqtında apparattıń tezligin azaytıwǵa kesent berdi. Injenerler dvigateldi aralıqtan qayta iske túsiriw arqalı bul qáteni dúzetiwge urındı, biraq olar onı qayta basqarıp alǵanda, ''Beresheet'' qattı qonıwdıń aldın alıw ushın tezligin óz waqtında azayta almadı hám qıyrap ketti<ref name="12 April 2019">{{Cite web |last=Weitering |first=Hanneke |title=Israeli Moon Lander Suffered Engine Glitch Before Crash |url=https://www.space.com/beresheet-moon-crash-engine-glitch.html |access-date=29 May 2019 |website=Space.com|date=12 April 2019 }}</ref>. == Telekommunikaciyalar == * AT&T kompaniyasınıń alıs aralıq tarmaǵınıń buzılıwı (1990-jıl 15-yanvar). Onda bir kommutaciya sistemasınıń buzılıwı jaqın jerdegi kommutaciya bloklarına máseleniń bar ekeni haqqında xabar jiberiliwine sebep boldı. Tilekke qarsı, bul xabardıń keliwi sol basqa sistemalardıń da isten shıǵıwına sebep boldı. Nátiyjede pútkil AT&T alıs aralıq tarmaǵına tez tarqalǵan kaskadlı buzılıw júz berdi<ref>{{Cite book |last=Sterling |first=Bruce |title=The Hacker Crackdown: Law and Disorder on the Electronic Frontier |publisher=Spectra Books |year=1993 |isbn=0-553-56370-X}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Crash of the AT&T Network in 1990 |url=https://telephoneworld.org/landline-telephone-history/the-crash-of-the-att-network-in-1990/ |access-date=2024-02-26}}</ref>. * 2009-jılı yanvar ayında [[Google]] izlew sisteması paydalanıwshılarǵa pútkil dúnyadaǵı ''hárbir'' veb-sayt, sonıń ishinde onıń óz saytı da, itimal zıyanlı ekenin qáte túrde xabarladı<ref>{{Cite web |last=Metz |first=Cade |date=January 31, 2009 |title=Google mistakes entire web for malware |url=https://www.theregister.co.uk/2009/01/31/google_malware_snafu/ |access-date=December 20, 2010 |website=The Register}}</ref>. * 2015-jılı may ayında [[iPhone]] paydalanıwshıları qáteni taptı: basqa iPhone paydalanıwshısına belgili bir simvollar hám Unicode belgileri izbe-izligin tekst retinde jiberiw qabıl etiwshi iPhone qurılmasınıń SpringBoard interfeysiniń isten shıǵıwına sebep bolatuǵın edi<ref name="Crash1">{{Cite web |date=26 May 2015 |title=Bug in iOS Unicode handling crashes iPhones with a simple text |url=http://appleinsider.com/articles/15/05/26/bug-in-ios-notifications-handling-crashes-iphones-with-a-simple-text |access-date=29 May 2015 |publisher=Apple Insider}}</ref>. Sonday-aq ol pútkil telefondı isten shıǵarıwı, zavod sazlawlarına qaytarıwǵa sebep bolıwı yamasa qurılmanıń baylanısın aytarlıqtay buzıwı múmkin edi<ref name="Crash3">{{Cite web |last=Clover |first=Juli |date=26 May 2015 |title=New iOS Bug Crashing iPhones Simply by Receiving a Text Message |url=http://www.macrumors.com/2015/05/26/ios-bug-crashing-iphones-with-text-message/ |access-date=29 May 2015 |publisher=MacRumors}}</ref>. Bul onıń ádettegidey islewine kesent beretuǵın edi. Qáte bir neshe hápte dawam etti, keń ataqqa iye boldı hám geypara adamlar onı basqa iOS paydalanıwshıların házil etiw ushın qollandı. Aqırında [[Apple Inc.|Apple]] kompaniyası onı 2015-jıl 30-iyunde iOS 8.4 versiyası menen dúzetti. * 2020-jıl 31-mayda Twitter tarmaǵındaǵı @UniverseIce paydalanıwshısı geypara Android telefonlarınıń úziliksiz qayta júkleniw cikline túsip, qollanıwǵa jaramsız bolıwına sebep bolǵan ekran súwretin<ref>{{Cite web |title=Sunset At St Mary Lake Glacier National Park 5k Wallpaper, HD Nature Wallpapers,4k Wallpapers, Images, Backgrounds, Photos and Pictures |url=https://hdqwalls.com/sunset-at-st-mary-lake-glacier-national-park-5k-wallpaper |access-date=2025-09-22 |website=hdqwalls |language=en-us}}</ref> xabarladı<ref>''X (Formerly Twitter)'', 2025, x.com/UniverseIce/status/1266943909499826176?lang=en. Accessed 22 Sept. 2025.</ref>. Bul Android-tıń SystemUI komponentindegi hám ekran súwreti ushın qollanılatuǵın súwretlerdi ProPhoto RGB formatınan sRGB formatına aylandırıwdı qalay qayta isleytuǵınındaǵı kemshilik sebepli júz berdi<ref>{{Cite web |last=Schoon |first=Ben |date=10 June 2020 |title=[Update: Photographer Speaks Out] Some Android Phones Can Be Bricked Using This Wallpaper |url=https://9to5google.com/2020/06/10/android-phone-wallpaper-soft-brick-bug-video/ |access-date=22 September 2025 |website=9to5Google}}</ref>. Nátiyjede sistema reń mánisi jaramsız bolǵan pikseldi kórsetiwge urındı<ref>{{Cite web |title=Google Issue Tracker |url=https://issuetracker.google.com/issues/76022479 |access-date=2025-09-22 |website=issuetracker.google.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mehrotra |first=Pranob |date=2020-08-03 |title=[Update 2: Fixed] This wallpaper triggers a rare bug causing Android devices to bootloop |url=https://www.xda-developers.com/wallpaper-triggers-rare-bug-causing-android-devices-bootloop/ |access-date=2025-09-22 |website=XDA |language=en}}</ref>. == Jıllardı esapqa alıw == {{Main|Waqıttı formatlaw hám saqlaw qáteleri}} * 2000-jıl máselesi dúnya júzilik ekonomikalıq qulaw qorqınıshın hám sońǵı minutlarda dúzetiwler usınatuǵın konsultantlar sanaatın payda etti<ref>{{Cite news |title=Looking at the Y2K bug, portal on CNN.com |url=http://www.cnn.com/TECH/specials/y2k/ |url-status=dead |access-date=2008-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071227153108/http://www.cnn.com/TECH/specials/y2k/ |archive-date=2007-12-27}}</ref>. * Usınday másele 2038-jılı da júz beredi (2038-jıl máselesi), sebebi kóplegen Unix-qa uqsas sistemalar waqıttı 1970-jıl 1-yanvardan berli ótken sekundlarda esaplaydı hám bul sandı 32 bitlik belgili pútin san retinde saqlaydı. Onıń múmkin bolǵan maksimal mánisi 2³¹ − 1 (2 147 483 647) sekund<ref>{{Cite web |title=The year 2038 bug |url=http://www.2038bug.com/ |access-date=2008-01-12}}</ref>. 2 147 483 647 sekund 68 jılǵa teń, al 2038-jıl 1970-jıldan 68 jıl keyin keledi. * Kvinslend bankınıń tólem terminalları kodındaǵı qáte kóplegen qurılmalardı bir háptege shekem islemeytuǵın jaǵdayǵa túsirdi. Máseleniń sebebi on altılıq sandı nadurıs aylandıratuǵın úles programma ekeni anıqlandı. Qurılma 2010-jılǵa ótiwi kerek bolǵanda, ol altı jıldı ótkerip jiberip, 2016-jılǵa ótti. Bul terminallardıń klientlerdiń kartaların múddeti ótken dep biykar etiwine sebep boldı<ref>{{Cite news |last=Stafford |first=Patrick |title=Businesses hit by Bank of Queensland EFTPOS bug |url=http://www.smartcompany.com.au/growth/economy/12681-20100104-businesses-hit-by-bank-of-queensland-eftpos-bug.html |url-status=dead |access-date=1 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407101220/http://www.smartcompany.com.au/growth/economy/12681-20100104-businesses-hit-by-bank-of-queensland-eftpos-bug.html |archive-date=7 April 2014}}</ref>. == Transport == * Geypara maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, Toyota kompaniyasınıń drosseldi elektronlıq basqarıw sistemasında (ETCS) kútilmegen tosınnan tezleniwge sebep bolatuǵın qáteler bolǵan<ref>{{Cite web |last=Dunn |first=Michael |date=28 Oct 2013 |title=Toyota's killer firmware: Bad design and its consequences |url=https://www.edn.com/toyotas-killer-firmware-bad-design-and-its-consequences/ |website=EDN}}</ref>. * Boeing 787 Dreamliner samolyotında pútin sannıń tolıp ketiw qátesi bolǵan. Eger samolyot 248 kúnnen artıq úziliksiz «qosılıp» turǵan bolsa, bul qáte barlıq elektr generatorların óshirip qoyıwı múmkin edi<ref>{{Cite web |date=1 Apr 2015 |title=To keep a Boeing Dreamliner flying, reboot once every 248 days |url=https://www.engadget.com/2015-05-01-boeing-787-dreamliner-software-bug.html |website=Engadget}}</ref>. Usınday másele Airbus A350 samolyotında da bar ekeni anıqlandı. Onı úziliksiz 149 saat islewden aldın óshiriw kerek, bolmasa geypara avionika sistemaları yamasa funkciyaları birli-yarım yamasa tolıq isten shıǵadı<ref>{{Cite news |last= Corfield |first= Gareth |date=25 Jul 2019 |title=Airbus A350 software bug forces airlines to turn planes off and on every 149 hours |url=https://www.theregister.com/2019/07/25/a350_power_cycle_software_bug_149_hours/ |website=The Register |access-date=2021-02-04}}</ref>. * 2019-jıldıń basında transportlıq ijara kompaniyası Lime óziniń elektr samokatlarınıń mikroprogrammasında qáteni taptı. Bul qáte samokatlardıń kútilmegen túrde júdá qattı tormozlanıwına sebep bolatuǵın edi, bul aydawshılardı ılaqtırıp jiberiwi hám jaraqatlawı múmkin edi<ref>{{Cite news |last=Roy |first=Eleanor Ainge |date=21 February 2019 |title=Auckland threatens to eject Lime scooters after wheels lock at high speed |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2019/feb/21/auckland-threatens-to-eject-lime-scooters-after-wheels-lock-at-high-speed |access-date=2019-02-20}}</ref>. * Boeing 737 Next Generation samolyotında eger ushıwdı basqarıw kompyuterinde jeti anıq aeroporttıń birine priborlar boyınsha jaqınlasıwdıń belgili bir túri tańlansa, kabinadaǵı barlıq displeyler óship qalatuǵın edi<ref>{{Cite news |last= Corfield |first= Gareth |date=8 Jan 2020 |title=Blackout Bug: Boeing 737 cockpit screens go blank if pilots land on specific runways |url=https://www.theregister.com/2020/01/08/boeing_737_ng_cockpit_screen_blank_bug/ |website=The Register |access-date=2021-02-04}}</ref>. * Collins Aerospace kompaniyasınıń ushıwdı basqarıw sistemaları ornatılǵan Bombardier CRJ-200 samolyotları suwıq hawa rayında temperatura kompensaciyası qosılǵanda, geypara anıq jaǵdaylarda avtopilot orınlaytuǵın ekinshi aylanıp ushıw proceduraları waqtında nadurıs burılıslar jasaytuǵın edi<ref>{{Cite news |last= Corfield |first= Gareth |date=29 May 2020 |title=Software bug in Bombardier airliner made planes turn the wrong way |url=https://www.theregister.com/2020/05/29/bombardier_missed_approach_bug/ |website=The Register |access-date=2021-02-04}}</ref>. == Video oyınlar == * ''Eve Online'' oyınınıń Trinity dúzetiw paketin engiziw bir neshe mıń paydalanıwshınıń kompyuterlerinen boot.ini faylın óshirip, olardı iske túsiriw múmkinshiliginen ayırdı. Bul oyın ishindegi atı da boot.ini bolǵan miyras sistemanı qollanıw sebepli júz berdi. Nátiyjede óshiriw /eve katalogınıń ornına nadurıs katalogqa baǵdarlandı<ref>{{Cite web |title=About the boot.ini issue (Dev Blog) |date=11 December 2007 |url=http://community.eveonline.com/news/dev-blogs/about-the-boot.ini-issue/ |access-date=2014-09-30}}</ref>. * Corrupted Blood («Buzılǵan qan») waqıyası — ''World of Warcraft'' oyınındaǵı programmalıq qáte. Ol tek belgili bir reyd waqtında juǵatuǵın, ólimge alıp keletuǵın, zıyanlawshı effekt (debaff) payda etetuǵın virtual kesellikti oyın dúnyasınıń qalǵan bólegine tarqatıp jiberdi. Nátiyjede kóplegen oyınshı personajları qayta-qayta qaytıs boldı. Bul oyınshılardıń «haqıyqıy dúnyadaǵı» epidemiyadaǵıday oyın ishindegi adam kóp jerlerden qashıwına sebep boldı, al bul qáte juqpalı keselliklerdiń tarqalıwı boyınsha geypara akademiyalıq izertlewlerdiń orayına aylandı<ref>{{Cite journal |last=Balicer |first=Ran |date=2005-10-05 |title=Modeling Infectious Diseases Dissemination Through Online Role-Playing Games |journal=Epidemiology |volume=18 |issue=2 |pages=260–261 |doi=10.1097/01.ede.0000254692.80550.60 |pmid=17301707 |s2cid=20959479|doi-access=free }}</ref>. * 2006-jıl 6-iyunde ''RuneScape'' onlayn oyınında belgili bir oyınshı personajlarına basqa personajlardı óltiriwge hám olardıń zatların talawǵa múmkinshilik beretuǵın qáte payda boldı. Oyındaǵı jetiskenligin toylap atırǵan hám keshigiwden (lag) azap shegip atırǵan oyınshınıń úyindegi sawash maydanınan shıǵarılǵannan keyin de, oyın olardı ele de «oyınshı oyınshıǵa qarsı» rejiminde dep esaplaǵanlıqtan, qurban bolǵan personajlar bul personajlarǵa qarsı gúrese almadı. Qátege ushıraǵan personajlar óltirgen oyınshılar kóplegen zatlarınan ayırıldı. Qáte sonshelli zıyanlı bolǵanı sonda, onı paydalanǵan oyınshılar tez arada tabılıp, uslandı hám oyınnan mudamı shetletildi, biraq bunnan aldın olar Falador regionın qıyratıp úlgergen edi. Sonlıqtan bul qáte «Falador qırǵını» dep ataldı<ref>{{Cite web |last=Bishop |first=Sam |date=8 June 2016 |title=Runescape marks the anniversary of the Falador Massacre |url=https://www.gamereactor.eu/news/425783/Runescape+marks+the+anniversary+of+the+Falador+Massacre/ |access-date=9 August 2018 |website=GameFactor}}</ref>. * ''Pac-Man'' oyınınıń 256-dárejesinde qáte «ólim ekranına» (kill screen) alıp keledi. Qoljetimli miyweler sanınıń maksimumı — jeti, al bul san tolıp ketkende, ekrannıń pútkil oń tárepi aralasıp ketken belgilerge aylanadı, al shep tárepi ádettegidey qaladı<ref>{{Cite web |title=Pac Man'S Split Screen Level Analyzed And Fixed |url=http://www.donhodges.com/how_high_can_you_get2.htm |access-date=2012-09-19 |publisher=Donhodges.Com}}</ref>. * ZX Spectrum ushın ''Jet Set Willy'' oyını dáslep shıǵarılǵanda, oyın maǵlıwmatların buzatuǵın awır qáte sebepli onı tamamlaw múmkin emes edi. Bul qáte pútkil oyın ótetuǵın úlken saraydıń geypara bólmelerinde dushpanlardıń hám oyınshı personajınıń ólimine sebep boldı<ref>{{Cite web |last=Langshaw |first=Mark |title=Retro Corner: 'Jet Set Willy' (Spectrum) |url=http://www.digitalspy.com/gaming/retro-gaming/news/a279265/retro-corner-jet-set-willy-spectrum/ |access-date=30 May 2018 |website=Digital Spy|date=30 September 2010 }}</ref>. «Cherdak qátesi» (The Attic Bug) dep atalǵan bul qáte oyınshı saraydıń cherdagına kirgende júz beretuǵın edi. Sonda oqtıń ekrannan tısqarı ushıp ketiwine sebep bolıp, yadtıń mazmunın qayta jazatuǵın hám áhmiyetli ózgeriwshiler menen minez-qulıqtı qálemegen túrde ózgertetuǵın edi. Oyındı islep shıǵıwshılar dáslep bul qáteni tásir etilgen bólmeler ólim duzaqları dep aqlawǵa urındı, biraq aqır-aqıbetinde onı moyınladı hám oyınshılarǵa oyındı qalay dúzetiw boyınsha kórsetpeler berdi<ref>{{Cite journal |date=July 1984 |title=Jet Set Willy Solved! |url=https://archive.org/stream/personalcomputergames-magazine-08/PersonalComputerGames_08#page/n22/mode/1up |journal=Personal Computer Games |issue=8 |page=21 |access-date=2014-04-19}}</ref>. * AQSHtaǵı ''PlayStation Underground'' jazılıwshılarına berilgen biypul demo-disklerdiń birinde, ásirese ''Viewtiful Joe 2'' oyınınıń demo-versiyasında, awır qáte bar edi. Ol PlayStation 2 konsolin isten shıǵarıp ǵana qoymay, sol konsolge jalǵanǵan hár qanday yad kartaların da formatlap, olardaǵı barlıq saqlanǵan maǵlıwmatlardı óshirip jiberetuǵın edi<ref>{{Cite news |last=Krotoski |first=Aleks |date=2004-11-30 |title=Viewtiful Joe 2 demo deletes memory cards |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/gamesblog/2004/nov/30/viewtifuljoe2 |access-date=2009-11-10}}</ref>. Qáte sonshelli awır bolǵanı sonda, Sony kompaniyası onıń ushın keshirim sorawǵa hám zıyan kórgen oyınshılarǵa ornın toltırıw retinde basqa PS2 oyınlarınıń biypul nusqaların jiberiwge májbúr boldı<ref>{{Cite web |last=Bramwell |first=AleksTom |date=2004-12-07 |title=Sony to replace defective demo discs with games |url=http://www.eurogamer.net/articles/news071204sonydemodisc |access-date=2009-11-10 |website=Eurogamer}}</ref>. * Awır programmalastırıw qátesi sebepli Nintendo DS ushın ''Bubble Bobble Revolution'' oyınınıń kóp bólegin oynaw múmkin emes, sebebi 30-dárejede minnetli bossqa qarsı sawash baslanbaydı<ref>{{Cite web |date=14 Oct 2006 |title=Bubble Bobble Revolution DS production issues confirmed *UPDATE* |url=https://gonintendo.com/?p=6805 |website=GoNintendo}}</ref>. * ''Guitar Hero II'' oyınınıń Xbox 360 versiyası ushın shıǵarılǵan jańalaw oyınnıń gitara kontrollerlerindegi vibrato ryıchagına baylanıslı geypara máselelerdi dúzetiwge arnalǵan edi. Biraq onda ayırım konsollerdiń qatıp qalıwına yamasa hátte pútkilley islemey qalıwına sebep bolǵan qáte bar edi, bul ataqlı «ólimniń qızıl saqıynasın» payda etti<ref>{{Cite web |last=Bramwell |first=Tom |date=2007-04-16 |title=RedOctane admits to Guitar Hero II patch problem |url=http://www.eurogamer.net/articles/redoctane-admits-to-guitar-hero-ii-patch-problem |access-date=2016-12-02 |website=Eurogamer}}</ref>. * Valve kompaniyasınıń Linux ushın Steam klienti kompyuterdegi hárbir katalogtaǵı paydalanıwshınıń barlıq faylların tosınnan óshirip jiberiwi múmkin edi. Bul Steam ornatılǵan katalogtı kóshirgen paydalanıwshılarda júz berdi<ref>{{Cite web |last=Paul |first=Ian |date=17 Jan 2015 |title=Scary Steam for Linux bug erases all the personal files on your PC |url=https://www.pcworld.com/article/2871653/scary-steam-for-linux-bug-erases-all-the-personal-files-on-your-pc.html |website=PCWorld}}</ref>. Qáte qáwipsiz emes shell-skript programmalastırıwdıń nátiyjesi: <syntaxhighlight lang="bash">STEAMROOT="$(cd "${0%/*}" && echo $PWD)" # Scary! rm -rf "$STEAMROOT/"*</syntaxhighlight> Birinshi qatar skript jaylasqan katalogtı tabıwǵa urınadı. Bul, mısalı, eger skript orınlanıp atırǵanda katalog kóshirilse hám «óz jolı» ózgeriwshisi <code>$0</code> jaramsız bolıp qalsa, buzılıwı múmkin edi. Sonday-aq eger <code>$0</code> ishinde qıya sızıq belgisi bolmasa yamasa paydalanıwshı qáte jazǵan buzılǵan simvollıq silteme bolsa da, ol buzılatuǵın edi. <code>&&</code> shártli operatorı támiyinlegen hám <code>set -e</code> buyrıǵı buzılıwda jumıstı toqtatpaǵanlıqtan, buzılıwdıń nátiyjesi bos qatar bolatuǵın edi. Bul buzılıw rejimi tekserilmedi, tek «Scary!» («Qorqınıshlı!») dep kommentariya berildi. Aqırında, óshiriw komandasında, aldındaǵı qatar bos bolǵanda, qıya sızıq belgisi óziniń jol bólimlerin biriktiriw operatorı wazıypasınan pútkilley basqa mániske iye boladı, sebebi ol túbirlik katalogtı bildiredi. * Minus World — 1985-jılǵı ''Super Mario Bros.'' oyınındaǵı ataqlı qáteli dáreje. Oǵan 1–2 dárejedegi diywallardan ótip, onıń «warp zonasına» jetiw ushın qáteni qollanıw arqalı kiriwge boladı, al bul zona sol dárejege alıp baradı<ref>{{Cite web |last=Gach |first=Ethan |title=The NES Classic Carries Over Classic Glitches |url=https://www.kotaku.com.au/2016/11/the-nes-classic-carries-over-classic-glitches/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115113136/http://www.kotaku.com.au/2016/11/the-nes-classic-carries-over-classic-glitches/ |url-status=usurped |archive-date=November 15, 2016 |access-date=8 March 2017 |website=Kotaku Australia|date=14 November 2016 }}</ref>. Bul dáreje sheksiz bolǵanlıqtan, oyınshını oǵan alıp baratuǵın qáteni iske túsiriw oyınshı oyındı qayta iske túsirmegenshe yamasa ómirleri tawsılmaǵansha, oyındı dawam ettiriwdi múmkin emes etedi. * «MissingNo.» — ''Pokémon Red'' hám ''Blue'' oyınlarındaǵı qáteli Pokémon túri. Onı bir-birine baylanıslı emes sıyaqlı kóringen háreketlerdiń belgili bir izbe-izligin orınlaw arqalı ushıratıwǵa boladı. Nintendo kompaniyasınıń<ref>{{Cite web |last=Nintendo |title=Customer Service&nbsp;— Specific GamePak Troubleshooting |url=https://www.nintendo.com/consumer/systems/gameboy/trouble_specificgame.jsp#missingno |archive-url=https://web.archive.org/web/20080127200258/http://www.nintendo.com/consumer/systems/gameboy/trouble_specificgame.jsp |archive-date=January 27, 2008 |access-date=June 7, 2009}}</ref><ref>{{Cite journal |date=May 1999 |title=Pokechat |journal=Nintendo Power |volume=120 |page=101}}</ref><ref>{{Cite book |last=Loe |first=Casey |title=Pokémon Perfect Guide Includes Red-Yellow-Blue |publisher=Versus Books |year=1999 |isbn=1-930206-15-1 |page=125}}</ref> hám bul qáteni tabıslı sınap kórgen geypara oyınshılardıń aytıwınsha, bul Pokémondı uslaw oyın maǵlıwmatların buzıwı múmkin. Bul video oyınlar tariyxındaǵı eń belgili qátelerdiń biri hám ol házirgi waqıtta da keńnen belgili<ref>{{Cite web |date=April 9, 2009 |title=Gaming's Top 10 Easter Eggs |url=http://games.ign.com/articles/971/971383p2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100605102058/http://games.ign.com/articles/971/971383p2.html |archive-date=June 5, 2010 |access-date=June 7, 2009 |website=IGN |publisher=IGN Entertainment |page=2}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynat qáteleri]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynat sapası]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Sapanı támiyinlew]] gvj71m7qswysgi2m6x36bgomjz9ikyv 0 48917 275753 2026-10-24T17:20:46Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''API testlew''' — ámeliy programmalastırıw interfeysleriniń (API) funkcionallıq, isenimlilik, ónimlilik hám qáwipsizlik boyınsha kútiwlerge sáykes keletuǵının anıqlaw ushın olardı tikkeley hám [[Integraciyalıq testlew|integraciyalıq testlewdiń]] bir bólegi retinde testlewdi óz ishine alatuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] túri<ref name="reichart1">[http://searchsoftwarequality.techtarget.com/...» 275753 wikitext text/x-wiki '''API testlew''' — ámeliy programmalastırıw interfeysleriniń (API) funkcionallıq, isenimlilik, ónimlilik hám qáwipsizlik boyınsha kútiwlerge sáykes keletuǵının anıqlaw ushın olardı tikkeley hám [[Integraciyalıq testlew|integraciyalıq testlewdiń]] bir bólegi retinde testlewdi óz ishine alatuǵın [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlew]] túri<ref name="reichart1">[http://searchsoftwarequality.techtarget.com/tip/Testing-APIs-protects-applications-and-reputations Testing APIs protects applications and reputations], by Amy Reichert, SearchSoftwareQuality March 2015</ref>. API-lerde [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq paydalanıwshı interfeysi]] (GUI) bolmaǵanlıqtan, API testlew xabarlar qatlamında ótkeriledi<ref name="stickyminds">[http://www.stickyminds.com/interview/all-about-api-testing-interview-jonathan-cooper All About API Testing: An Interview with Jonathan Cooper], by Cameron Philipp-Edmonds, Stickyminds August 19, 2014</ref>. Házirgi waqıtta API testlew testlewdi avtomatlastırıw ushın júdá áhmiyetli dep esaplanadı, sebebi API-ler qosımsha logikasınıń tiykarǵı interfeysi bolıp tabıladı, al [[Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwda]] hám DevOps tásilinde ádette qollanılatuǵın qısqa shıǵarıw cikllerinde hám jiyi ózgerislerde [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysin testlew|GUI testlerine]] xızmet kórsetiw qıyın<ref name="forrblog">[http://blogs.forrester.com/diego_lo_giudice/15-04-23-the_forrester_wave_evaluation_of_functional_test_automation_fta_is_out_and_its_all_about_going_be?cm_mmc=RSS-_-BT-_-63-_-blog_1769 The Forrester Wave Evaluation Of Functional Test Automation (FTA) Is Out And It's All About Going Beyond GUI Testing] ([https://web.archive.org/web/20150528225452/http://blogs.forrester.com/diego_lo_giudice/15-04-23-the_forrester_wave_evaluation_of_functional_test_automation_fta_is_out_and_its_all_about_going_be?cm_mmc=RSS-_-BT-_-63-_-blog_1769 arxiv nusqası], 2015-05-28), by Diego Lo Giudice, Forrester April 23, 2015</ref><ref name="layers">[https://www.gartner.com/en/documents/2645817 Produce Better Software by Using a Layered Testing Strategy], by SEAN Kenefick, Gartner January 7, 2014</ref>. ==API testlewge sholıw== API testlew API-lerdi tikkeley (izolyaciyalanǵan túrde) hám integraciyalıq testlew waqtında orınlanatuǵın basınan aqırına shekemgi tranzakciyalardıń bir bólegi retinde testlewdi óz ishine aladı<ref name="reichart1"/>. RESTful API-lerden basqa, bul tranzakciyalar veb-xızmetler, korporativ xızmetler shinası (ESB), [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazaları]], meynfreymler, [[Veb-qosımsha|veb-interfeysler]] hám kárxananıń resursların jobalastırıw (ERP) sistemaları sıyaqlı aqırǵı noqatlardıń bir neshe túrin óz ishine aladı. API testlew islep shıǵıw toparı dúzetuǵın API-lerde de, topar óz qosımshası ishinde qollanatuǵın API-lerde de (sonıń ishinde úshinshi tárep API-lerinde de) ótkeriledi<ref name="reichart2">[http://searchsoftwarequality.techtarget.com/tip/Onus-for-third-party-APIs-is-on-enterprise-developers Onus for third-party APIs is on enterprise developers] ([https://web.archive.org/web/20190731082123/http://searchsoftwarequality.techtarget.com/tip/Onus-for-third-party-APIs-is-on-enterprise-developers arxiv nusqası], 2019-07-31), by Amy Reichert, SearchSoftwareQuality July 2014</ref>. API testlew API-lerdiń múmkin bolǵan sorawlardıń keń diapazonı ushın durıs juwap (kútilgen formatta) qaytaratuǵının, buzılıwlar hám kútilmegen/ekstremal kiris maǵlıwmatları sıyaqlı [[Shegaralıq jaǵday|shegaralıq jaǵdaylarǵa]] durıs reakciya bildiretuǵının, juwaplardı qabıl etiwge bolatuǵın waqıt ishinde beretuǵının hám itimal qáwipsizlik hújimlerine qáwipsiz juwap beretuǵının anıqlaw ushın qollanıladı<ref name="reichart1"/><ref name="layers"/>. Xızmetti virtuallastırıw API testlew menen birge testlenip atırǵan xızmetlerdi izolyaciyalaw, sonday-aq testlew ushın qoljetimsiz API-lerdi/xızmetlerdi imitaciyalaw arqalı test ortalıǵına kiriw múmkinshiligin keńeytiw ushın qollanıladı. API testlew ádette HTTP, HTTPS, JMS hám MQ arqalı jiberiletuǵın JSON yamasa XML xabar maǵlıwmatları bar REST API-lerin yamasa SOAP veb-xızmetlerin testlewdi óz ishine aladı<ref name="stickyminds"/><ref name="guidance">[http://www.gartner.com/document/2827918 A Guidance Framework for Designing a Great Web API], by Eric Knipp and Gary Olliffe, Gartner August 20, 2014</ref>. Ol sonday-aq TCP/IP, ISO 8583, MQTT, FIX, RMI, SMTP hám TIBCO Rendezvous sıyaqlı transportlar/protokollar arqalı jiberiletuǵın SWIFT, FIX, EDI hám usınday turaqlı uzınlıqtaǵı formatlar, CSV, ISO 8583 hám Protocol Buffers sıyaqlı xabar formatların da óz ishine aladı<ref>[http://www.drdobbs.com/tools/the-fight-against-brittle-scripts-and-so/231901658 The Fight Against Brittle Scripts and Software Defects], by Adrian Bridgwater, Dr. Dobb's Journal October 26, 2011</ref><ref>[http://www.drdobbs.com/testing/how-do-we-learn-composite-app-testing-sp/232600874 How Do We Learn Composite App Testing-Speak?], by Adrian Bridgwater, Dr. Dobb's Journal February 14, 2012</ref>. ==API testlew, GUI testlew hám testlewdi avtomatlastırıw== API testlew GUI testlewge qaraǵanda [[Testlewdi avtomatlastırıw|testlewdi avtomatlastırıw]] hám [[Úziliksiz testlew|úziliksiz testlew]] ushın (ásirese Agile hám DevOps penen qollanılatuǵın avtomatlastırıw ushın) kóbirek jaramlı dep moyınlanǵan<ref name="forrblog"/><ref name="layers"/>. Keltirilgen sebeplerge tómendegiler kiredi: * '''Sistemanıń quramalılıǵı:''' GUI testleri kóp dárejeli arxitekturalarǵa baylanıslı funkcional jollardı hám backend API-lerin/xızmetlerin jetkilikli dárejede tekserip bere almaydı. API-ler testlenip atırǵan sistemanıń eń turaqlı interfeysi dep esaplanadı. * '''Tez keri baylanıs ciklleri bar qısqa shıǵarıw ciklleri:''' Qısqa iteraciyalar hám tez keri baylanıs ciklleri menen isleytuǵın Agile hám DevOps toparları GUI testleri jiyi ózgerislerge ilesip barıw ushın ádewir qayta islewdi talap etetuǵının anıqlaydı. API qatlamındaǵı testler ańsat buzılmaydı hám olarǵa xızmet kórsetiw ańsatıraq. Usı sebepler boyınsha toparlarǵa GUI testlewge súyeniwdi azaytıp, API testlew dárejesin arttırıw usınıladı. API testlew testlewdi avtomatlastırıw jumıslarınıń basım kópshiligi ushın hám ilajı barınsha kóp shegaralıq testlew ushın usınıladı. Al GUI testlew sistemalıq dárejede ádettegi qollanıw jaǵdayların tekseriw, mobil testlew hám qollanıwǵa qolaylıqtı testlew ushın qaldırıladı<ref name="forrblog"/><ref name="layers"/><ref name="cohn">{{cite book |last=Cohn |first=Mike |title=Succeeding with Agile: Software Development Using Scrum |url=https://archive.org/details/succeedingwithag00cohn_772 |url-access=limited |year=2009 |publisher=Addison-Wesley Professional |page=[https://archive.org/details/succeedingwithag00cohn_772/page/n315 312] |isbn=978-0321579362}}</ref>. ==API testlew túrleri== API-lerde ótkeriliwi múmkin bolǵan testlerdiń bir neshe túri bar. Olardıń geyparalarına tútin testlew, funkcional testlew, qáwipsizlikti testlew, penetraciyalıq testlew hám validaciyalıq testlew kiredi. * [[Jasalma intellekt]] — API testlewde qollanılatuǵın jasalma intellekt (JI) testlew processiniń nátiyjeliligin hám dálligin arttıradı. Ol test jaǵdayların avtomatikalıq túrde generaciyalay aladı, itimal máselelerdi anıqlay aladı hám úlgiler menen anomaliyalardı anıqlaw ushın mashinalıq oqıtıw arqalı test nátiyjelerin analizley aladı<ref>{{cite book |last1=J. Gao, C. Tao, D. Jie ĺ, S. Lu |title=What is AI Software Testing? and Why |date=2019 |pages=27–2709 |publisher=IEEE |doi=10.1109/SOSE.2019.00015 |url=https://ieeexplore.ieee.org/document/8705808/authors#authors}}</ref>. * Tútin testi — API-diń eń áhmiyetli funkciyalarınıń durıs isleytuǵının tekseretuǵın hám keyingi testlewden aldın hár qanday úlken máselelerdi anıqlaytuǵın dáslepki test. * [[Funkcional testlew]] — testlewdiń bul túri kiris maǵlıwmatların berip, shıǵıs maǵlıwmatların tekseriw arqalı programmalıq sistemanıń funkcional talaplarǵa sáykesligin tekseredi. Ol tiykarınan «qara qutı» testlewin óz ishine aladı hám derek kodına baylanıslı emes. * [[Qara qutı testlewi|«Qara qutı» testlewi]] — testlewshi API-diń ishki islew principin bilmey, onıń menen óz-ara tásir etetuǵın testlew túri. Testlewshi kiris maǵlıwmatların beredi hám API-diń kútilgen hám kútilmegen paydalanıwshı háreketlerine qalay juwap beretuǵının anıqlaw ushın ol payda etken shıǵıs maǵlıwmatların baqlaydı. * Modullik testlew — bul test qosımshanıń modul dep atalatuǵın eń kishi bólimleriniń durıs isleytuǵının tekseredi. API testlewde bul bir soraw menen ayırım aqırǵı noqatlardı testlewdi óz ishine aladı. * Óz-ara islesiwshilikti testlew — bul test API-diń basqa programmalıq komponentler hám sistemalar menen sáykeslik máselelerisiz óz-ara tásir ete alatuǵının tekseredi. Bul SOAP API-lerine qollanıladı. * Isenimlilikti testlew — bul API-lerdiń funkcionallıq, isenimlilik, ónimlilik hám qáwipsizlik boyınsha kútiwlerge sáykes keletuǵının anıqlaw ushın testleydi. Onıń maqseti — API-diń udayı kútilgendey isleytuǵınına kóz jetkeriw. * Validaciyalıq testlew — bul programmalıq támiynattıń biznes talaplarına sáykes keletuǵının hám API testleriniń kútilgen nátiyjelerge sáykes keletuǵının tastıyıqlaydı. Ol paydalanıwshı tárepinen qabıllaw testlewi menen tıǵız baylanıslı. * Orınlanıw waqtındaǵı qátelerdi anıqlaw — bul API-diń haqıyqıy islewin bahalaydı hám baqlawǵa, orınlanıw qátelerine, resurslardıń aǵıp ketiwine hám qátelerdi anıqlawǵa baǵdarlanadı. Orınlanıw waqtındaǵı buzılıwlardıń aldın alıw ushın anıqlanǵan qáteler dúzetiledi. * [[Fazz testlew]] — bul test belgisiz qáteler menen kemshiliklerdi tabıw ushın API-ge tosınnan alınǵan, jaramsız yamasa kútilmegen kiris maǵlıwmatların jiberedi. API fazzeri API ushın test kiris maǵlıwmatların hám sorawlar izbe-izliklerin generaciyalaydı hám qanday da bir qáteler yamasa qáwipsizlik hálsizlikleri anıqlanǵan-anıqlanbaǵanın kóriw ushın juwaptı jazıp aladı. * Júkleme testi — testlewdiń bul túri sistemanıń yamasa qosımshanıń qalay isleytuǵının kóriw ushın haqıyqıy júklemelerdi imitaciyalaydı. Onıń maqseti — tar orınlardı tabıw hám sistema kótere alatuǵın paydalanıwshılardıń yamasa tranzakciyalardıń maksimal sanın anıqlaw. * Ónimlilikti testlew — testlewdiń bul túri API-diń joqarı júklemelerdi kóteriw hám joqarı ónimlilik dárejesin saqlaw qábiletin bahalaw ushın onıń belgili bir shártlerde qalay isleytuǵının bahalaydı. * Qáwipsizlikti testlew — bul qáwipsizlik boslıqların tabıw hám dúzetiw ushın API-lerdegi hálsizliklerdi tekseredi. Ol qátelerdi tabıw hám hújimshilerdiń API-ge yamasa onıń maǵlıwmatlarına kiriwiniń yamasa olardı buzıwınıń aldın alıw ushın xakerlerdiń háreketlerin imitaciyalawdı óz ishine aladı. * Penetraciyalıq testlew — API dizaynınıń qáwipsizligin bahalaw ushın etikalıq xakerlik qollanıladı. Sırtqı pentester hújimshiler paydalanıwı múmkin bolǵan qáwipsizlik hálsizliklerin anıqlaw ushın nadurıs biznes logikası yamasa programmalastırıw máseleleri sebepli API integraciyalarındaǵı hálsizliklerdi tabadı. * Veb UI testlew — veb-qosımshanıń paydalanıwshı interfeysiniń vizual elementleriniń durıs isleytuǵının hám paydalanıwshıǵa qolaylı ekenin tekseredi. Ol programmalıq komponentler arasındaǵı baylanıstı testleytuǵın API testlewden ayırmashılıqqa iye. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 79pf8c7tftpujsllhis4lbzrjonga2o 0 48918 275754 2026-10-24T17:31:05Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Fayl:Umgeni River Bridge Load Test.jpg |thumb|Temir jol kópirin júkleme menen testlew, 1883-jıl]] '''Júkleme testlewi''' — konstrukciyaǵa yamasa sistemaǵa júkleme berip, onıń juwabın ólshew processi. ==Fizikalıq júkleme testlewi== [[Fayl:Load test.svg|thumb|upright=0.5|Geotexnikalıq sızılmalarda qollanılatuǵın belgi]] Kóplegen mashina túrleri, dvigateller<ref>{{Citation | last1=Harper | first1=David | last2=Devin Martin, Harold Miller, Rob...» 275754 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Umgeni River Bridge Load Test.jpg |thumb|Temir jol kópirin júkleme menen testlew, 1883-jıl]] '''Júkleme testlewi''' — konstrukciyaǵa yamasa sistemaǵa júkleme berip, onıń juwabın ólshew processi. ==Fizikalıq júkleme testlewi== [[Fayl:Load test.svg|thumb|upright=0.5|Geotexnikalıq sızılmalarda qollanılatuǵın belgi]] Kóplegen mashina túrleri, dvigateller<ref>{{Citation | last1=Harper | first1=David | last2=Devin Martin, Harold Miller, Robert Grimley and Frédéric Greiner | title=Design of the 6C Heavy-Duty Gas Turbine | place=Atlanta GA | publisher=ASME 1. | series=ASME Turbo Expo 2003, collocated with the 2003 International Joint Power Generation Conference | volume=2: Turbo Expo 2003 | year=2003 | pages=833–841 | url=http://proceedings.asmedigitalcollection.asme.org/proceeding.aspx?articleid=1577115 | access-date=2013-07-14 | isbn=978-0-7918-3685-9 }}</ref>, konstrukciyalar<ref>{{Citation | last1=Raines | first1=Richard | last2=Garnier | first2=Jacques | place=Vancouver, BC | publisher=ASME | volume=1 | year=2004 | pages=621–631 | url=http://proceedings.asmedigitalcollection.asme.org/proceeding.aspx?articleid=1629220 | access-date=2013-07-14 | doi=10.1115/OMAE2004-51343 | title=23rd International Conference on Offshore Mechanics and Arctic Engineering, Volume 1, Parts a and B | isbn=978-0-7918-3743-6 | url-access=subscription }}</ref> hám elektr dvigatelleri<ref>{{Citation | title=DETERMINING ELECTRIC MOTOR LOAD AND EFFICIENCY | volume=DOE/GO-10097-517 | url=https://www1.eere.energy.gov/manufacturing/tech_assistance/pdfs/10097517.pdf | publisher=US Department of Energy | date=2010 | access-date=2013-07-14 | isbn=978-0-9709500-6-2 }}</ref> júkleme menen testlenedi. Júkleme belgilengen qáwipsiz jumıs júklemesi (SWL), tolıq júkleme yamasa kúsheytilgen júkleme dárejesinde bolıwı múmkin. Testti ótkeriwdiń tolıq tártibi tiyisli shártnamada, texnikalıq specifikaciyada yamasa test usılında kórsetiledi. Mexanikalıq júkleme testiniń maqseti — konstrukciyanıń barlıq qurawshı bólimleriniń, sonıń ishinde materiallardıń hám tiykar bekitiwleriniń olarǵa arnalǵan wazıypaǵa hám júklemege jaramlı ekenin tekseriw. Júkleme testlewiniń bir neshe túri qollanıladı: * Statikalıq testlew — belgilengen turaqlı júkleme belgili bir waqıt dawamında berilgende. * Dinamikalıq testlew — ózgermeli yamasa háreketleniwshi júkleme berilgende. * Ciklik testlew — belgilengen cikller, uzaqlıq hám shártler boyınsha qaytalanatuǵın júkleme beriw hám júklemeni alıp taslawdan turadı. Ullı Britaniyanıń ''Supply of Machinery (Safety) Regulation 1992'' («Mashinalardı jetkerip beriw (qáwipsizlik) boyınsha 1992-jılǵı qaǵıydalar») hújjetinde júkleme testlewi úskene birinshi ret paydalanıwǵa berilgenge shekem ótkeriletuǵını kórsetilgen. Ónimlilikti testlew tiyisli test usılında, specifikaciyada yamasa shártnamada belgilengen waqıt dawamında qáwipsiz jumıs júklemesin (SWL) yamasa basqa belgilengen júklemeni qollanadı. Ullı Britaniyanıń ''Lifting Operations and Lifting Equipment Regulations 1998'' («Kóteriw operaciyaları hám kóteriw úskeneleri boyınsha 1998-jılǵı qaǵıydalar») hújjetine sáykes, eger tiykarǵı komponent almastırılsa, eger obekt bir orınnan ekinshi orınǵa kóshirilse yamasa qánigeli adam talap etse, dáslepki testten keyin júkleme testlewin ótkeriw talap etiledi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Sapanı támiyinlew]] [[Kategoriya:Júkleme testlewi quralları]] [[Kategoriya:Testler]] hembf9hdxqwxbkb3w34n5cjkxwjyc0w 0 48919 275755 2026-10-24T17:38:32Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''RadView Software''' — veb hám mobil qosımshalar ushın [[Testlewdi avtomatlastırıw|testlewdi avtomatlastırıw]] sheshimin (Radview TestAutomation), [[Júkleme testlewi|júkleme testlewi]] quralın hám ónimlilikti baqlaw quralın (Radview WebLoad) islep shıǵatuǵın hám kárxanalarǵa usınatuǵın kompaniya. Bul ónimler kompaniyalarǵa óziniń [[Veb-qosımsha|veb]] hám mobil qosımshaların islep shıǵıwdı hám engiziwdi tezletiwge hám óz V...» 275755 wikitext text/x-wiki '''RadView Software''' — veb hám mobil qosımshalar ushın [[Testlewdi avtomatlastırıw|testlewdi avtomatlastırıw]] sheshimin (Radview TestAutomation), [[Júkleme testlewi|júkleme testlewi]] quralın hám ónimlilikti baqlaw quralın (Radview WebLoad) islep shıǵatuǵın hám kárxanalarǵa usınatuǵın kompaniya. Bul ónimler kompaniyalarǵa óziniń [[Veb-qosımsha|veb]] hám mobil qosımshaların islep shıǵıwdı hám engiziwdi tezletiwge hám óz [[Veb-sayt|veb-saytlarına]] baylanıslı strategiyaların ámelge asırıwǵa múmkinshilik beredi. 2021-jıl 26-avgusttaǵı jaǵday boyınsha kompaniya óz programmalıq támiynatın 3500-den aslam shólkemge licenziya boyınsha bergen. == Ónimleri == RadView WebLOAD — veb-qosımshalardı tekseriw ushın ónimlilikti, masshtablanıwshılıqtı hám tutaslıqtı bir processke biriktiretuǵın júkleme testlewi hám analiz quralı<ref>[http://sqlmag.com/sql-server/radview-software-wins-editor-s-choice-award "RadView Software Wins Editor’s Choice Award"]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.com.au/article/101982/radview_tools_nicely_assist_e-biz_qa/|title=RadView Tools Nicely Assist in E-biz QA|author=Tim Fielden|work=Computerworld|date=5 October 2023 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://download.cnet.com/WebLoad-Professional/3000-10248_4-10920369.html|title=WebLoad Professional|author=RadView Software|publisher=CBS Interactive|work=CNET}}</ref>. Ol júzlegen mıń virtual paydalanıwshıǵa shekem masshtablanadı, bul úlken júklemelerdi testlewge hám qosımsha ishindegi tar orınlar, sheklewler hám hálsiz orınlar haqqında xabarlawǵa múmkinshilik beredi<ref>[http://www.qualitydigest.com/nov01/html/apps1.html "Security and Assessment Provider Improves Web Site With WebLOAD"]</ref>. 2021-jılı RadView JI tiykarındaǵı testlewdi avtomatlastırıw kompaniyası Shield34-ti satıp alıw arqalı óz ónimler portfeline RadView TestAutomation<ref>[https://www.radview.com/blog/radview-acquires-ai-based-test-automation-startup-shield34-a-note-from-eyal-shalom-radview-ceo/ "RadView Acquires AI-based Test Automation Startup Shield34 – A note from Eyal Shalom, RadView CEO"]</ref> sheshimin — [[Jasalma intellekt|jasalma intellekt]] (JI) tiykarındaǵı testlewdi avtomatlastırıw sheshimin qostı. Radview TestAutomation<ref>[https://www.radview.com/radview-testautomation/ "RadView Website"]</ref> — veb-qosımshalardı tez, ańsat hám isenimli testlewge arnalǵan, Selenium tiykarındaǵı aqıllı platforma. Ol testlerdi islep shıǵıwdı tezletedi, skriptlerge xızmet kórsetiw jumısın qısqartadı, artıqsha test buzılıwların joq etedi hám ótpegen testlerdi qayta payda etiw hám dúzetiw waqtın qısqartadı. Radview TestAutomation Selenium menen tolıq sáykes keledi, bul Selenium tiykarındaǵı hár qanday bar skriptlerdi kóshiriwge kúsh jumsamay-aq dárhal orınlawǵa múmkinshilik beredi. == Tariyxı == RadView kompaniyasın 1993-jılı Mercury Interactive kompaniyasınıń burınǵı birge tiykarshısı Ilan Kinreyx dúzgen. 1996-jılı kompaniya veb hám mobil qosımshalardı eń joqarı júkleme shártlerinde testlew zárúrligin qanaatlandırıw ushın WebLOAD ónimin shıǵardı<ref>{{cite web|url=http://www.twst.com/interview/7809|title=Application Software Analysis: Ilan Kinreich - Radview Software Ltd (rdvw) - Radview Software Ltd Ilan Kinreich - MOBE|work=The Wall Street Transcript|date=15 January 2001 }}</ref>. 2000-jılı avgust ayında RadView akciyalardı dáslepki ashıq ornalastırıwdı (IPO) tamamladı<ref>[http://www.themarker.com/misc/1.37949 RadView Software raises $40m in disappointing Nasdaq IPO]</ref>, al onnan keyin Fortissimo Capital, Meitav hám basqalardan jeke qarjılandırıw aldı. 2021-jılı aprel ayında RadView JI tiykarındaǵı testlewdi avtomatlastırıw kompaniyasın satıp aldı<ref>[https://www.radview.com/blog/news/radview-acquires-ai-based-test-automation-startup-shield34/ RadView Acquires AI-based Test Automation Startup Shield34]</ref> hám óz ónimler portfeline RadView TestAutomation ónimin qostı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Sapanı támiyinlew]] [[Kategoriya:Júkleme testlewi quralları]] [[Kategoriya:AQSHtıń programmalıq támiynat kompaniyaları]] exckvkblcxej0owefm40ch9wcatkvi7 14 48920 275756 2026-10-24T17:40:17Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sapanı basqarıw]]» 275756 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Sapanı basqarıw]] b595fabaekzc1n8zrh42hy99bo0zxed 276021 275756 2026-10-25T00:05:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276021 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Quality assurance}} [[Kategoriya:Sapanı basqarıw]] 8nqcmigj3y6o6qtvst53us4yuhwu2m1 14 48921 275757 2026-10-24T17:41:48Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew quralları]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı optimallastırıw]]» 275757 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew quralları]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı optimallastırıw]] cdxxlbxdkc8izhcelb0zvkusibdf4iz 14 48922 275758 2026-10-24T17:42:52Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Programmalastırıw]] [[Kategoriya:Kompyuterdi optimallastırıw]]» 275758 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Programmalastırıw]] [[Kategoriya:Kompyuterdi optimallastırıw]] i1jn6hi7woe2us36hghypl6dtrjyoi7 14 48923 275759 2026-10-24T17:43:49Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Kompyuter ónimliligi]] [[Kategoriya:Elektronikanı optimallastırıw]]» 275759 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Kompyuter ónimliligi]] [[Kategoriya:Elektronikanı optimallastırıw]] tcw3fmvp0isoe9f8811fqigh8heg7pq 276020 275759 2026-10-25T00:04:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276020 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Computer optimization}} [[Kategoriya:Kompyuter ónimliligi]] [[Kategoriya:Elektronikanı optimallastırıw]] 5zn9im8xx5yg7koc860ni5wreym1fm9 14 48924 275760 2026-10-24T17:47:56Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Sistemalıq administraciyalaw]]» 275760 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Sistemalıq administraciyalaw]] h1x0i1oj6f3mukqxaj2k9t60g5blw0a 276019 275760 2026-10-25T00:04:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276019 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Computer performance}} [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Sistemalıq administraciyalaw]] 12xq8dk5njcatjbdr5a8luhbss79fmz 14 48925 275761 2026-10-24T17:48:50Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túrleri boyınsha utilitalar]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiyalardı basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciyalıq sistemalar]]» 275761 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Túrleri boyınsha utilitalar]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiyalardı basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciyalıq sistemalar]] fgs8b0kh2tqbpgxhyp1b8bs1uvra1hx 276018 275761 2026-10-25T00:03:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276018 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|System administration}} [[Kategoriya:Túrleri boyınsha utilitalar]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiyalardı basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciyalıq sistemalar]] kvp6kkvfk87zb6p0qeb0kkdfzun98i1 14 48926 275762 2026-10-24T17:49:40Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Utilita túrleri]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]]» 275762 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Utilita túrleri]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]] tt2f7o3tz0przrfcc2s20b4zslwrviv 276017 275762 2026-10-25T00:03:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276017 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Utility software by type}} [[Kategoriya:Utilita túrleri]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha programmalıq támiynat]] atupjnq3aihympbhc34dn7tucmn25an 14 48927 275763 2026-10-24T17:50:33Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Utilitalar]]» 275763 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Utilitalar]] tnyldzq6a7zwwavhcn214grmnzpps3b 14 48928 275764 2026-10-24T17:51:22Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sistemalı programmalıq támiynat]]» 275764 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Sistemalı programmalıq támiynat]] dngwfb3999249xhnnhkssiul0z0zhq9 276016 275764 2026-10-25T00:02:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276016 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Utility software}} [[Kategoriya:Sistemalı programmalıq támiynat]] egvfktm6dwbzxr3lol1zcqexym95dga 14 48929 275765 2026-10-24T17:53:53Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Elektron proektlestiriwdi avtomatlastırıw]]» 275765 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Elektron proektlestiriwdi avtomatlastırıw]] ckmkmykinuso087bz6vlmsiz7b54g8c 14 48930 275766 2026-10-24T17:54:35Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Elektron proektlestiriw]] [[Kategoriya:Cifrlı elektronika]]» 275766 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Elektron proektlestiriw]] [[Kategoriya:Cifrlı elektronika]] 8njw095ruva916g7pzb6polzo0206bg 276015 275766 2026-10-25T00:02:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276015 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Electronic design automation}} [[Kategoriya:Elektron proektlestiriw]] [[Kategoriya:Cifrlı elektronika]] h00ulg9z1xsg14ui20cen64frjhtrhg 14 48931 275767 2026-10-24T17:55:43Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Dizayn]] [[Kategoriya:Elektron injeneriyası]]» 275767 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Dizayn]] [[Kategoriya:Elektron injeneriyası]] hrohdoycs3bziq9c5i42b8zkx2e1pxs 276014 275767 2026-10-25T00:01:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276014 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Electronic design}} [[Kategoriya:Dizayn]] [[Kategoriya:Elektron injeneriyası]] 4ess28c5y3x60rdt7gpbxafx3o4xisq 14 48932 275768 2026-10-24T17:56:28Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Struktura]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Innovaciya]]» 275768 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Struktura]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Innovaciya]] c2euqby7szp0izj0smz0cmdciedb6js 276013 275768 2026-10-25T00:01:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276013 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Design}} [[Kategoriya:Struktura]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Innovaciya]] s1gtzq1f9boiagk95irn1gum0h92le7 14 48933 275769 2026-10-24T17:57:32Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Dóretiwshilik]] [[Kategoriya:Texnologiyalıq ózgerisler]] [[Kategoriya:Progress]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]]» 275769 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Dóretiwshilik]] [[Kategoriya:Texnologiyalıq ózgerisler]] [[Kategoriya:Progress]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] ezavtlg43gplqjeqhzizo2lfd8vhybo 276012 275769 2026-10-25T00:00:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276012 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Innovation}} [[Kategoriya:Dóretiwshilik]] [[Kategoriya:Texnologiyalıq ózgerisler]] [[Kategoriya:Progress]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] b1nxbauvzm7l1loeb4mn5ipjxb40xbm 14 48934 275770 2026-10-24T17:58:44Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adam minez-qulqı]] [[Kategoriya:Intellekt]] [[Kategoriya:Psixikalıq processler]] [[Kategoriya:Qıyal]]» 275770 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Adam minez-qulqı]] [[Kategoriya:Intellekt]] [[Kategoriya:Psixikalıq processler]] [[Kategoriya:Qıyal]] mot9hdiqyd1h9rywux9uypo0ogjobnn 276011 275770 2026-10-25T00:00:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276011 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Creativity}} [[Kategoriya:Adam minez-qulqı]] [[Kategoriya:Intellekt]] [[Kategoriya:Psixikalıq processler]] [[Kategoriya:Qıyal]] i6pzvdgziuu4uu1lty4s9noi5so20c4 14 48935 275771 2026-10-24T17:59:55Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Neyroilim]]» 275771 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Neyroilim]] jn0rvz50qg2xdigrz4eavb5rhx7l798 276010 275771 2026-10-24T23:59:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276010 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Intelligence}} [[Kategoriya:Tanıp biliw]] [[Kategoriya:Neyroilim]] omo3aggcq33pq7aaxdb5t32tksopgh1 14 48936 275772 2026-10-24T18:01:17Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]] [[Kategoriya:Informaciyanı basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciya ilimi]]» 275772 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]] [[Kategoriya:Informaciyanı basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciya ilimi]] 3tvklhozrx59o7kjskmelursbhpeh7d 276009 275772 2026-10-24T23:59:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276009 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Information technology management}} [[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]] [[Kategoriya:Informaciyanı basqarıw]] [[Kategoriya:Informaciya ilimi]] fo1smub2xbhp3adbg1x32m5a7t56wni 14 48937 275773 2026-10-24T18:02:11Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Informaciyalıq-kommunikaciyalıq texnologiyalar]]» 275773 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Informaciyalıq-kommunikaciyalıq texnologiyalar]] baiwjchs3t54s55qg91ob85nrf9avxj 276008 275773 2026-10-24T23:58:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276008 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Information technology}} [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Informaciyalıq-kommunikaciyalıq texnologiyalar]] ha68f7y0bboa2tr7b12xpzzpgv6fw0b 14 48938 275774 2026-10-24T18:03:25Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Abstrakciya]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]]» 275774 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Abstrakciya]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] dtlo7qjofuv93lqs8xrd70tazbwoln5 276007 275774 2026-10-24T23:58:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276007 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Information}} [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Abstrakciya]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] 9pj59ojem45m2b7vjxarw8s604r79fk 14 48939 275775 2026-10-24T18:04:59Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Biznes esaplawları]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Informaciya ilimi]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]] [[Kategoriya:Texnologiyalıq sistemalar]]» 275775 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Biznes esaplawları]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Informaciya ilimi]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]] [[Kategoriya:Texnologiyalıq sistemalar]] bhcr6ja5mt3yylkbs7squmtcbnpm7q5 276006 275775 2026-10-24T23:57:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276006 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Information systems}} [[Kategoriya:Biznes esaplawları]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Informaciya ilimi]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]] [[Kategoriya:Texnologiyalıq sistemalar]] jvmxg5lqi69ba1zt0nw82r73yd3zixo 14 48940 275776 2026-10-24T18:05:51Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası hám jámiyet]]» 275776 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası hám jámiyet]] a4vtft5qc42pj81amvbvyrbe6h4mg4t 276005 275776 2026-10-24T23:57:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276005 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Business computing}} [[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası hám jámiyet]] msxp489knbxhu4hmip9lqgc5gambu0g 14 48941 275777 2026-10-24T18:06:37Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Kiberkeńislik]] [[Kategoriya:Elektronika hám jámiyet]] [[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]]» 275777 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Kiberkeńislik]] [[Kategoriya:Elektronika hám jámiyet]] [[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]] 8a3bmhtlerrnqctbt7j63jxk6897d6d 276004 275777 2026-10-24T23:56:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276004 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Computing and society}} [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Kiberkeńislik]] [[Kategoriya:Elektronika hám jámiyet]] [[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]] 5tjtfnonqoyq9lmf2shvtqludn6esi7 14 48942 275778 2026-10-24T18:07:23Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Alternativ reallıq]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]]» 275778 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Alternativ reallıq]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]] gvnw108ywsx9ztrcxcrq9gxwjxoztie 276003 275778 2026-10-24T23:56:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276003 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Cyberspace}} [[Kategoriya:Alternativ reallıq]] [[Kategoriya:Informaciyalıq texnologiya]] 1zhsxxt3aa9lrdo4z6u3j6s0kxe0hpe 14 48943 275779 2026-10-24T18:09:36Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Reallıq]]» 275779 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Reallıq]] qdvms351ai258qq2fxfy3cgm11hlhqw 276002 275779 2026-10-24T23:55:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276002 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Alternate reality}} [[Kategoriya:Reallıq]] trw4hqp61but23ooujjyad3igvsbbgc 14 48944 275780 2026-10-24T18:10:18Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ontologiya]]» 275780 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ontologiya]] pu0isjvqhd4mwf912sowex9n4y98xh8 276001 275780 2026-10-24T23:55:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276001 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Reality}} [[Kategoriya:Ontologiya]] qhvd95n3mdl3m2cbakhj5nbb4okcrdr 14 48945 275781 2026-10-24T18:11:11Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Metafizika tarawları]]» 275781 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Metafizika tarawları]] jetawmhrfy5nfk3x74ecjrmhkuxky8k 276000 275781 2026-10-24T23:54:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 276000 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Ontology}} [[Kategoriya:Subektler]] [[Kategoriya:Metafizika tarawları]] 80h86h0loc4br3dvguo9oia2cumiuif 14 48946 275782 2026-10-24T18:11:57Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Metafizika]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]» 275782 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Metafizika]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] o4bb5qp79ukrn8ga1gdmy5ygjeqfhdk 14 48947 275783 2026-10-24T18:12:42Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Filosofiya tarawları]]» 275783 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] cf6869f8cp4ij528y9by6k81qc6wxxr 275999 275783 2026-10-24T23:54:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275999 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Metaphysics}} [[Kategoriya:Filosofiya tarawları]] r4rdujoy1m5mxsdy8ogiaclksxnvs6v 14 48948 275784 2026-10-24T18:13:57Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Cifrlı sistemalar]] [[Kategoriya:Cifrlı texnologiyalar]] [[Kategoriya:Elektron proektlestiriw]] [[Kategoriya:Elektron injeneriyası]] [[Kategoriya:Elektronika]]» 275784 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Cifrlı sistemalar]] [[Kategoriya:Cifrlı texnologiyalar]] [[Kategoriya:Elektron proektlestiriw]] [[Kategoriya:Elektron injeneriyası]] [[Kategoriya:Elektronika]] 1kuszzenek3u29ddn23dchxt9zyy2k2 275998 275784 2026-10-24T23:53:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275998 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Digital electronics}} [[Kategoriya:Cifrlı sistemalar]] [[Kategoriya:Cifrlı texnologiyalar]] [[Kategoriya:Elektron proektlestiriw]] [[Kategoriya:Elektron injeneriyası]] [[Kategoriya:Elektronika]] m7upvy244t4110mho3zqsqztgsd3d0m 14 48949 275785 2026-10-24T18:14:45Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Cifrlı texnologiyalar]] [[Kategoriya:Informaciyalıq sistemalar]]» 275785 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Cifrlı texnologiyalar]] [[Kategoriya:Informaciyalıq sistemalar]] 8h8c2bkxecut6ucm74t9zr67sucag5i 14 48950 275786 2026-10-24T18:15:53Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Informaciya dáwiri]] [[Kategoriya:Informaciyalıq-kommunikaciyalıq texnologiyalar]] [[Kategoriya:Baspa isi]]» 275786 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Informaciya dáwiri]] [[Kategoriya:Informaciyalıq-kommunikaciyalıq texnologiyalar]] [[Kategoriya:Baspa isi]] q0dy2xa8xtafy4w09qtx8k5iaknhug8 275997 275786 2026-10-24T23:53:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275997 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Digital technology}} [[Kategoriya:Informaciya dáwiri]] [[Kategoriya:Informaciyalıq-kommunikaciyalıq texnologiyalar]] [[Kategoriya:Baspa isi]] fwdamtzi0byi8ur4g5p9o880utj5c7c 14 48951 275787 2026-10-24T18:18:16Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:XX ásir]] [[Kategoriya:XXI ásir]] [[Kategoriya:Házirgi zaman tariyxı]] [[Kategoriya:Mádeniy tendenciyalar]] [[Kategoriya:Global civilizaciya]] [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Sociallıq tásir]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası hám jámiyet]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha texnologiyalar]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha esaplaw texnikası]]» 275787 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:XX ásir]] [[Kategoriya:XXI ásir]] [[Kategoriya:Házirgi zaman tariyxı]] [[Kategoriya:Mádeniy tendenciyalar]] [[Kategoriya:Global civilizaciya]] [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Sociallıq tásir]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası hám jámiyet]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha texnologiyalar]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha esaplaw texnikası]] 7qsjnugcpn0i8malqn11ohmp0aumcd0 275996 275787 2026-10-24T23:52:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275996 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Information Age}} [[Kategoriya:XX ásir]] [[Kategoriya:XXI ásir]] [[Kategoriya:Házirgi zaman tariyxı]] [[Kategoriya:Mádeniy tendenciyalar]] [[Kategoriya:Global civilizaciya]] [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Sociallıq tásir]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası hám jámiyet]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha texnologiyalar]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha esaplaw texnikası]] m31glfi0r0zqkxigqause655qdcx930 14 48952 275788 2026-10-24T18:22:00Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jańa dáwir]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Jańa dáwirdiń sońǵı basqıshı]] [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]]» 275788 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jańa dáwir]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Jańa dáwirdiń sońǵı basqıshı]] [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] fztjwtbecuxnynybjmi6fchn8709ww2 275995 275788 2026-10-24T23:52:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275995 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Contemporary history}} [[Kategoriya:Jańa dáwir]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Jańa dáwirdiń sońǵı basqıshı]] [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] 1a51aw8dwm9eova1dvs1cy68ucd357e 14 48953 275789 2026-10-24T18:23:04Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Zamanagóylik]]» 275789 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Zamanagóylik]] f0kjsmz4c4uhh9nc7okqi3bo5ls2587 275994 275789 2026-10-24T23:51:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275994 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Modern period}} [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Zamanagóylik]] 0cm5u57qtfus6sl0br51hw72dnmyj7p 14 48954 275790 2026-10-24T18:23:50Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Xronologiya]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]] [[Kategoriya:Dáwirlerge bóliw]]» 275790 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Xronologiya]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]] [[Kategoriya:Dáwirlerge bóliw]] jr2p22p43ou4mreom179bzmb8gpojje 275993 275790 2026-10-24T23:51:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275993 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History by period}} [[Kategoriya:Xronologiya]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]] [[Kategoriya:Dáwirlerge bóliw]] 8wtx285dn1uxydhyscty56mije0i152 14 48955 275791 2026-10-24T18:24:37Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jer haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Waqıt]]» 275791 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jer haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Waqıt]] igrricu24ihcnfbau9gy23if9oetnkp 275992 275791 2026-10-24T23:50:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275992 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Chronology}} [[Kategoriya:Jer haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Waqıt]] mvcx60vtotck6mwfizy3vdb0n0fvl13 14 48956 275792 2026-10-24T18:25:21Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tábiyiy ilimler]] [[Kategoriya:Fizikalıq ilimler]]» 275792 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tábiyiy ilimler]] [[Kategoriya:Fizikalıq ilimler]] 0rqvy4y4hr66mukbv9g5ltv1kijvggv 275991 275792 2026-10-24T23:50:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275991 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Earth sciences}} [[Kategoriya:Tábiyiy ilimler]] [[Kategoriya:Fizikalıq ilimler]] 999puxdyieiay683m4xwtjr6zzoyju6 14 48957 275793 2026-10-24T18:26:01Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim tarawları]]» 275793 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ilim tarawları]] oest62nic2dh08qer6gxwrpl5yd735a 275990 275793 2026-10-24T23:49:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275990 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Natural sciences}} [[Kategoriya:Ilim tarawları]] fnbc56q6zewu4cb1h5vrixz0owgtola 14 48958 275794 2026-10-24T18:27:27Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Kompyuter injiniring]] [[Kategoriya:Elektr injeneriyası]] [[Kategoriya:Elektronika]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]]» 275794 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Kompyuter injiniring]] [[Kategoriya:Elektr injeneriyası]] [[Kategoriya:Elektronika]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] 81j8qva2wepyxrg9ocp8qfqw8d3ee0m 275989 275794 2026-10-24T23:49:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275989 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Electrical engineering}} [[Kategoriya:Kompyuter injiniring]] [[Kategoriya:Elektr injeneriyası]] [[Kategoriya:Elektronika]] [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] 3ffocu4yn4omtw29vusfxghdhxmnkp6 14 48959 275795 2026-10-24T18:34:55Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Elektr]]» 275795 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Elektr]] drl3az2bu5o9yhbyl53xo3nmyxdk8v6 275988 275795 2026-10-24T23:48:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275988 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Electrical engineering}} [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Elektr]] l1ovni6srn41898w94oad719q0yy4te 14 48960 275796 2026-10-24T18:36:38Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ózgeris]] [[Kategoriya:Texnologiya]]» 275796 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ózgeris]] [[Kategoriya:Texnologiya]] h66l7xb0t16dihbkpn0s9ivd5ojf64y 275987 275796 2026-10-24T23:48:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275987 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Technological change}} [[Kategoriya:Ózgeris]] [[Kategoriya:Texnologiya]] iewuw5ntexu2nb8z9pjjtmsoe7cq5at 14 48961 275797 2026-10-24T18:38:53Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyxnama]] [[Kategoriya:Sızıqlı teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociallıq ózgerisler]] [[Kategoriya:Tariyx teoriyaları]]» 275797 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyxnama]] [[Kategoriya:Sızıqlı teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociallıq ózgerisler]] [[Kategoriya:Tariyx teoriyaları]] p1a920ztqg5h1bibfuiqc8rs3pdvvvc 275986 275797 2026-10-24T23:47:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275986 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Progress (history)}} [[Kategoriya:Tariyxnama]] [[Kategoriya:Sızıqlı teoriyalar]] [[Kategoriya:Sociallıq ózgerisler]] [[Kategoriya:Tariyx teoriyaları]] akpxhc4ojucjkphiulplow1qfget0lz 14 48962 275798 2026-10-24T18:39:32Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler metodologiyası]]» 275798 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler metodologiyası]] i0gwziid1x4gf0so4jngjt1ug5p0nid 275985 275798 2026-10-24T23:47:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275985 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Historiography}} [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler metodologiyası]] obslvfelh8fdhw5kyn0ay6yzz75ifdv 14 48963 275799 2026-10-24T18:40:14Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Izertlew usılları]] [[Kategoriya:Sociallıq izertlewler]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]» 275799 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Izertlew usılları]] [[Kategoriya:Sociallıq izertlewler]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] mjokg2la8fc7mqtnj27rbodkf7gpls5 275984 275799 2026-10-24T23:46:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275984 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social science methodology}} [[Kategoriya:Izertlew usılları]] [[Kategoriya:Sociallıq izertlewler]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] kbsnhhdkr6uf0kkjqcw6ua01x4o99qu 14 48964 275800 2026-10-24T18:42:47Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Ilimiy usıl]] [[Kategoriya:Bahalaw usılları]] [[Kategoriya:Metodologiya]]» 275800 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Ilimiy usıl]] [[Kategoriya:Bahalaw usılları]] [[Kategoriya:Metodologiya]] l9cb896jnty0sb6iu2ibxljh2t8i0iv 275983 275800 2026-10-24T23:46:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275983 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Research methods}} [[Kategoriya:Izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Ilimiy usıl]] [[Kategoriya:Bahalaw usılları]] [[Kategoriya:Metodologiya]] powugyohhu1ozvc1abrni230sdvdkd2 14 48965 275801 2026-10-24T18:43:34Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Akademiyalıq ortalıq]] [[Kategoriya:Bilim]] [[Kategoriya:Izertlew]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]]» 275801 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Akademiyalıq ortalıq]] [[Kategoriya:Bilim]] [[Kategoriya:Izertlew]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] tfj6rsjiq19ohk1l0q2iq457qkbwz1l 275982 275801 2026-10-24T23:45:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275982 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Research}} [[Kategoriya:Akademiyalıq ortalıq]] [[Kategoriya:Bilim]] [[Kategoriya:Izertlew]] [[Kategoriya:Adam iskerligi]] hhoe0bf77jp3g9jtcczsiuqc388ue6j 14 48966 275802 2026-10-24T18:44:16Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Bilim]]» 275802 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Bilim]] k8ofxpvubcpohaxtd4q3nl69oy0fxj8 275981 275802 2026-10-24T23:45:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275981 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Academia}} [[Kategoriya:Bilim]] ca6iak6idhfhdw2eqp89vb6l9ccz462 14 48967 275803 2026-10-24T18:45:29Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Psixikalıq processler]] [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw kónlikpeleri]]» 275803 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Psixikalıq processler]] [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw kónlikpeleri]] rszl8pquwgv51dafufm2c6ebsru204x 275980 275803 2026-10-24T23:44:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275980 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Imagination}} [[Kategoriya:Psixikalıq processler]] [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw kónlikpeleri]] 77x1f7b1evn658qrli7f3dfejaj6zf5 14 48968 275804 2026-10-24T18:46:44Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]] [[Kategoriya:Turmıslıq kónlikpeler]] [[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw kónlikpeleri]]» 275804 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]] [[Kategoriya:Turmıslıq kónlikpeler]] [[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw kónlikpeleri]] b5y12bjec9m81cb833238tq5yyqgjey 275979 275804 2026-10-24T23:44:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275979 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Problem solving skills}} [[Kategoriya:Máselelerdi sheshiw]] [[Kategoriya:Turmıslıq kónlikpeler]] [[Kategoriya:Sın kózqaras penen oylaw kónlikpeleri]] 665n859iy4mqd7h3cvcsnv032agvvb9 14 48969 275805 2026-10-24T18:47:53Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Informaciyalıq sistemalar]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]]» 275805 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Informaciyalıq sistemalar]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] k34i9ep692ubr65h8gaborsi9mbk9s8 275978 275805 2026-10-24T23:43:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275978 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Information management}} [[Kategoriya:Informaciyalıq sistemalar]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha basqarıw]] s802pnsse1wwdnvfcmbnfzy1p2w8r1g 14 48970 275806 2026-10-24T18:49:26Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ámeliy ilimler]] [[Kategoriya:Kognitivlik ilim]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Ilimdi izertlew]] [[Kategoriya:Kitapxanatanıw hám informaciya ilimi]]» 275806 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ámeliy ilimler]] [[Kategoriya:Kognitivlik ilim]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Ilimdi izertlew]] [[Kategoriya:Kitapxanatanıw hám informaciya ilimi]] aj0kwv5ilmwzi9qikvwqn34f2gyx80o 275977 275806 2026-10-24T23:43:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275977 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Information science}} [[Kategoriya:Ámeliy ilimler]] [[Kategoriya:Kognitivlik ilim]] [[Kategoriya:Informaciya]] [[Kategoriya:Ilimdi izertlew]] [[Kategoriya:Kitapxanatanıw hám informaciya ilimi]] f30hmoubg2t8eucry13177w681aa2vo 14 48971 275807 2026-10-24T18:50:45Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] [[Kategoriya:GLAM (mádeniy miyras)]]» 275807 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] [[Kategoriya:GLAM (mádeniy miyras)]] 0jm5z98osfocptndn0jkgcqpa69mxqm 14 48972 275808 2026-10-24T18:51:27Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Gumanitar ilimler]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] [[Kategoriya:Mádeniy miyras]]» 275808 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Gumanitar ilimler]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] [[Kategoriya:Mádeniy miyras]] j1uypaxo98q7x8v8nzuvzu0drn4kop3 14 48973 275809 2026-10-24T18:52:09Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]] [[Kategoriya:Jámiyet]]» 275809 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]] [[Kategoriya:Jámiyet]] s9mrs6mxrhophziq05pl0rj76q6kwzq 275976 275809 2026-10-24T23:42:32Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275976 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Humanities}} [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler]] [[Kategoriya:Jámiyet]] 00ba2j4n94d28r4oxp7h6po5v60edfv 14 48974 275810 2026-10-24T18:53:23Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]]» 275810 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]] psaczxx66n30evdjau91rfhibrwwrkd 275975 275810 2026-10-24T23:42:02Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275975 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Information and communications technology}} [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Túrleri boyınsha texnologiyalar]] a7ko609azmw1e0pvfc40pz0s9l0el2h 14 48975 275811 2026-10-24T18:55:08Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sistemalar injeneriyası]] [[Kategoriya:Texnologiya]]» 275811 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Sistemalar injeneriyası]] [[Kategoriya:Texnologiya]] i8ad1vha4w80niatiktton8hndynz48 275974 275811 2026-10-24T23:38:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275974 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Technology systems}} [[Kategoriya:Sistemalar injeneriyası]] [[Kategoriya:Texnologiya]] hogcariyeq0f95dwx62gxws2i636ctp 14 48976 275812 2026-10-24T18:55:58Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Sistemalı oylaw]] [[Kategoriya:Sistemalar]]» 275812 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Sistemalı oylaw]] [[Kategoriya:Sistemalar]] fd9wq89mwmn56j5cf7gdxalonqp273v 275973 275812 2026-10-24T23:38:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275973 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Systems engineering}} [[Kategoriya:Injenerlik tarawları]] [[Kategoriya:Sistemalı oylaw]] [[Kategoriya:Sistemalar]] dk1aj174tddtkyb7cv3bu3clcjc8kjq 14 48977 275813 2026-10-24T18:57:24Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Elektronika]] [[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]]» 275813 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Elektronika]] [[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]] spui8fobbdsv161293fr0jpeiat4mdt 275972 275813 2026-10-24T23:37:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275972 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Electronics and society}} [[Kategoriya:Elektronika]] [[Kategoriya:Jámiyettegi texnologiya]] l1h8gsxie64v5fxlfhgcbl6zcx8qqce 14 48978 275814 2026-10-24T18:58:17Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Jámiyet]]» 275814 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Jámiyet]] 78lrljbddlbizuh3zdm8d499iqmyp9z 275971 275814 2026-10-24T23:37:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275971 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Technology in society}} [[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Jámiyet]] 07g8yvrlbd1heapchr96e9njgdi4wln 14 48979 275815 2026-10-24T19:00:29Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jámiyetlik keńislik]] [[Kategoriya:Jazba kommunikaciya]] [[Kategoriya:Xızmet kórsetiw tarawları]] [[Kategoriya:Ǵalaba xabar quralları]]» 275815 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jámiyetlik keńislik]] [[Kategoriya:Jazba kommunikaciya]] [[Kategoriya:Xızmet kórsetiw tarawları]] [[Kategoriya:Ǵalaba xabar quralları]] hbk8nyagpatvfz3koq160cdoqya1fv0 275970 275815 2026-10-24T23:36:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275970 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Publishing}} [[Kategoriya:Jámiyetlik keńislik]] [[Kategoriya:Jazba kommunikaciya]] [[Kategoriya:Xızmet kórsetiw tarawları]] [[Kategoriya:Ǵalaba xabar quralları]] c8t8nh124ckfv1pzaum3uh368yec4iz 14 48980 275816 2026-10-24T19:01:11Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jámiyet]]» 275816 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jámiyet]] q33rnjtsns9nx60l9a90z4mzet5p3i4 275969 275816 2026-10-24T23:36:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275969 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Public sphere}} [[Kategoriya:Jámiyet]] 1iete5vprrdnqa4ssk14em6yc5w7cdt 14 48981 275817 2026-10-24T19:02:14Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mádeniyat]]» 275817 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mádeniyat]] q6j1p1ams83jwvim20c7nnlsaqwomcp 275968 275817 2026-10-24T23:35:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275968 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Cultural trends}} [[Kategoriya:Mádeniyat]] 3drtttlnrj0g794q6gvu5tgg30lasn9 14 48982 275818 2026-10-24T19:03:19Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Civilizaciyalar]] [[Kategoriya:Dúnya]]» 275818 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Civilizaciyalar]] [[Kategoriya:Dúnya]] 5wg1up4ttl96uonyviuwr82otkmryj3 275967 275818 2026-10-24T23:35:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275967 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Global civilization}} [[Kategoriya:Civilizaciyalar]] [[Kategoriya:Dúnya]] jhqv5czqi8yp6m1tosnr7sddvlrgdn7 14 48983 275819 2026-10-24T19:04:02Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jámiyet]] [[Kategoriya:Xalıqlardıń antropologiyalıq kategoriyaları]]» 275819 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jámiyet]] [[Kategoriya:Xalıqlardıń antropologiyalıq kategoriyaları]] mnrdgpf4kvfw8i2iunxdikxr3s87ves 275966 275819 2026-10-24T23:34:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275966 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Civilizations}} [[Kategoriya:Jámiyet]] [[Kategoriya:Xalıqlardıń antropologiyalıq kategoriyaları]] 1warlg1naavtstahzz0urocdj74o4bp 14 48984 275820 2026-10-24T19:05:35Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha kategoriyalar]]» 275820 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha kategoriyalar]] 0cvrahiz6ubr4wv2nychtv832p97t1k 275965 275820 2026-10-24T23:34:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275965 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Technology by period}} [[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha kategoriyalar]] 4zbe02h3al4zvsem1nj0yespfuy6pc6 14 48985 275821 2026-10-24T19:06:22Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiyanı izertlew]]» 275821 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiyanı izertlew]] 1heyz2yh30tbhpe27dygw2a98s2vxn8 275964 275821 2026-10-24T23:33:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275964 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of technology}} [[Kategoriya:Texnologiya]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiyanı izertlew]] obf7e0t2qkn9dod4xt2jjvswmlfe3ti 14 48986 275822 2026-10-24T19:07:05Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim hám texnologiya]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]]» 275822 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] fsyejga4jbhrvkvzl34p0pd8evb0ejl 275963 275822 2026-10-24T23:33:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275963 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of science and technology}} [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] h1sjyfngku41484d3gdrjjzsigm6ygv 14 48987 275823 2026-10-24T19:07:48Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Texnologiya]]» 275823 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Texnologiya]] cf8uytvthxar8qkkdow1ela16pnc5bm 275962 275823 2026-10-24T23:32:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275962 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Science and technology}} [[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Texnologiya]] j210iks39pidlz22mpri3hylwlv9w6b 14 48988 275824 2026-10-24T19:08:55Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Esaplaw texnikası tariyxı]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha texnologiyalar]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha ilim tariyxı]]» 275824 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Esaplaw texnikası tariyxı]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha texnologiyalar]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha ilim tariyxı]] eh2ppfc46ssomru0ku5gr1bolsoflsh 14 48989 275825 2026-10-24T19:09:38Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Kompyuterler]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Injeneriya tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]]» 275825 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Kompyuterler]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Injeneriya tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] 15wm5zno9bb5io6f6tqrg7xb3obt8vu 275961 275825 2026-10-24T23:32:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275961 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of computing}} [[Kategoriya:Kompyuterler]] [[Kategoriya:Esaplaw texnikası]] [[Kategoriya:Injeneriya tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] 4blmwpf78zhpilb0riyujyke3lsc2l3 14 48990 275826 2026-10-24T19:10:23Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Injeneriya]] [[Kategoriya:Tarmaqlar boyınsha ekonomika tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]]» 275826 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Injeneriya]] [[Kategoriya:Tarmaqlar boyınsha ekonomika tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] p5jga37bytbrydzxmklrlvyxsqtbrc1 275960 275826 2026-10-24T23:31:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275960 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of engineering}} [[Kategoriya:Injeneriya]] [[Kategoriya:Tarmaqlar boyınsha ekonomika tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] jhuinxy3o12bbmnetusu9qgjz05sjsg 14 48991 275827 2026-10-24T19:14:06Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tarmaqlar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Ekonomika tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]]» 275827 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tarmaqlar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Ekonomika tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] krd2a6tbui1scdv5p5mr4pn5lz9hpyq 275959 275827 2026-10-24T23:31:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275959 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of industries}} [[Kategoriya:Tarmaqlar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Ekonomika tariyxı]] [[Kategoriya:Texnologiya tariyxı]] qhmsb7c4bg6cpgeduut78xjqnpgx5u4 14 48992 275828 2026-10-24T19:15:10Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ekonomika tarmaqları]] [[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]]» 275828 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ekonomika tarmaqları]] [[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]] te3uose24abvm1rb0v4cp45k6en2bme 14 48993 275829 2026-10-24T19:15:50Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Shólkemlestiriw]] [[Kategoriya:Ekonomikalıq taksonomiya]]» 275829 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Biznes]] [[Kategoriya:Shólkemlestiriw]] [[Kategoriya:Ekonomikalıq taksonomiya]] oipcb9mf6dm7r1dq629eb2d6vnph9g5 14 48994 275830 2026-10-24T19:16:31Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ekonomika ilimi]] [[Kategoriya:Taksonomiya]]» 275830 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ekonomika ilimi]] [[Kategoriya:Taksonomiya]] je65fxmdgrubvbunm4h5cbtxwwa52rn 14 48995 275831 2026-10-24T19:17:39Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Klassifikaciya sistemaları]] [[Kategoriya:Morfologiya]]» 275831 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Klassifikaciya sistemaları]] [[Kategoriya:Morfologiya]] srqt2l1obc9ixklaetcgyusy46ggig3 275958 275831 2026-10-24T23:30:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275958 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Taxonomy}} [[Kategoriya:Klassifikaciya sistemaları]] [[Kategoriya:Morfologiya]] 02tqjutxkvn9y1ecwp1amfo3q6l52td 14 48996 275832 2026-10-24T19:18:19Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilimiy klassifikaciya]]» 275832 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ilimiy klassifikaciya]] nvumrm7ixh9ynqai7u95chj7lg4s3td 275957 275832 2026-10-24T23:30:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275957 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Morphology}} [[Kategoriya:Ilimiy klassifikaciya]] 6w1kv7a9yx6ron76vfy4y6rsfdpu0h3 14 48997 275833 2026-10-24T19:19:03Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Tema boyınsha klassifikaciya sistemaları]]» 275833 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Tema boyınsha klassifikaciya sistemaları]] 9i2tsjw7a8ox24pqb58i0b9kfwtyr9f 275956 275833 2026-10-24T23:29:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275956 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Scientific classification}} [[Kategoriya:Ilim]] [[Kategoriya:Tema boyınsha klassifikaciya sistemaları]] 9l9ftagmo3f0f4a6p6wkq2ualeclc1o 14 48998 275834 2026-10-24T19:20:36Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]» 275834 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] f42zugulxzmwz4u27udz5tuoq1xoj05 275955 275834 2026-10-24T23:29:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275955 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Fields of history}} [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] nxqcmtjhblusn2xsy7le4udef57saeo 14 48999 275835 2026-10-24T19:22:13Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Jańa dáwir]] [[Kategoriya:II mıń jıllıq]]» 275835 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Jańa dáwir]] [[Kategoriya:II mıń jıllıq]] 7g3sde98dn112i8l7v2oq5ycycvot9i 14 49000 275836 2026-10-24T19:22:57Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mıń jıllıqlar]] [[Kategoriya:Golocen]]» 275836 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mıń jıllıqlar]] [[Kategoriya:Golocen]] 86mexw13ca1t7lprymxlmukz8skxfbm 275954 275836 2026-10-24T23:28:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275954 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|2nd millennium}} [[Kategoriya:Mıń jıllıqlar]] [[Kategoriya:Golocen]] r85c68s78h5welr63ov6mzlytfd8amo 14 49001 275837 2026-10-24T19:24:00Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Xronologiya]] [[Kategoriya:Waqıt birlikleri]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]]» 275837 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Xronologiya]] [[Kategoriya:Waqıt birlikleri]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]] 8dae8n1nxlcnttsm6wq5fkt7ekr6ip3 275953 275837 2026-10-24T23:28:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275953 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Millennia}} [[Kategoriya:Xronologiya]] [[Kategoriya:Waqıt birlikleri]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]] l9joosa8ctw5pjhwl306rld5p52osni 14 49002 275838 2026-10-24T19:24:54Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha kategoriyalar]]» 275838 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha kategoriyalar]] 61ru3cnqjuykyow7w7qcp4gdztzzaec 275952 275838 2026-10-24T23:27:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275952 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History by period}} [[Kategoriya:Tariyx]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha kategoriyalar]] f5p9jzoqmdm8lklcel25ms6zsgzc884 14 49003 275839 2026-10-24T19:25:58Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Waqıt boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Dáwirlerge bóliw]]» 275839 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Waqıt boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Dáwirlerge bóliw]] 6aqbuxo0hrrir0i5uc0c1mz1fw4cmlo 275951 275839 2026-10-24T23:27:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275951 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Categories by period}} [[Kategoriya:Waqıt boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Dáwirlerge bóliw]] ospb4fzceg0jjon3fhp0iwc8rklbs2h 14 49004 275840 2026-10-24T19:26:39Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Waqıt]]» 275840 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Waqıt]] gmunatou0prwkm0djssqn2jqzzlwqyl 275950 275840 2026-10-24T23:26:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275950 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Categories by time}} [[Kategoriya:Parametrler boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Waqıt]] jc5wrjfo44n5vx7521zsf4w9ina4zlq 14 49005 275841 2026-10-24T19:27:51Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Tariyxnama]]» 275841 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Tariyxnama]] f78f99sr16wi0dfi9xcoi73hi6c5qee 275949 275841 2026-10-24T23:26:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275949 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Modernity}} [[Kategoriya:Tariyxıy dáwirler]] [[Kategoriya:Tariyxnama]] dsrxyx6aeyrbq96v5sv5ley4rbmezrp 14 49006 275842 2026-10-24T19:29:14Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyxnama]] [[Kategoriya:Waqıt]]» 275842 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyxnama]] [[Kategoriya:Waqıt]] hdxw1hhlx1w5bv93uxa1dsjlu8b1eju 275948 275842 2026-10-24T23:25:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275948 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Periodization}} [[Kategoriya:Tariyxnama]] [[Kategoriya:Waqıt]] eceaoq0zq9wpswccan1e3k6dvk2f67d 14 49007 275843 2026-10-24T19:30:32Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tábiyiy ilimler]]» 275843 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tábiyiy ilimler]] ndjz8qf9vwjpopeqr3q4snykd0fzj0a 275947 275843 2026-10-24T23:25:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275947 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Physical sciences}} [[Kategoriya:Tábiyiy ilimler]] 7n23r22yn65mkk5q8ae4z5rabygmnba 14 49008 275844 2026-10-24T19:31:50Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyx teoriyaları]]» 275844 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyx teoriyaları]] tj4w2k189keuh9fe0g89v4dgnep2bvb 275946 275844 2026-10-24T23:24:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275946 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Linear theories}} [[Kategoriya:Tariyx teoriyaları]] 5lor2r10bnbskkd8hngdwa066vvebq8 14 49009 275845 2026-10-24T19:32:36Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Teoriyalar]] [[Kategoriya:Dúnya tariyxı]]» 275845 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Teoriyalar]] [[Kategoriya:Dúnya tariyxı]] aumq98jyz3386ghq9pqddbwi48952oh 275945 275845 2026-10-24T23:24:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275945 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Theories of history}} [[Kategoriya:Teoriyalar]] [[Kategoriya:Dúnya tariyxı]] 1aq4rgvwtd0m1kw7ngmr9t39w38qxot 14 49010 275846 2026-10-24T19:33:14Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Dúnya]]» 275846 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Dúnya]] mxmjyhlgqwdlutb9b96ofm8i1c58fz6 275944 275846 2026-10-24T23:23:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275944 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of the World}} [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Dúnya]] 1qbuwpe7aknj69ge5c0dqow2gn5jbk3 14 49011 275847 2026-10-24T19:33:52Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jer]] [[Kategoriya:Jámiyet]]» 275847 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jer]] [[Kategoriya:Jámiyet]] 29vqnwflut9u62fiy69dz6jx7p5wbrf 275943 275847 2026-10-24T23:23:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275943 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|World}} [[Kategoriya:Jer]] [[Kategoriya:Jámiyet]] hur7l1kk6qpyzgmuds3y2kpfo0h4af9 14 49012 275848 2026-10-24T19:34:39Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jer haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Quyash sistemasınıń planetaları]] [[Kategoriya:Jer tipindegi planetalar]]» 275848 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jer haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Quyash sistemasınıń planetaları]] [[Kategoriya:Jer tipindegi planetalar]] nykzbqvkrrl2sfrwv6uvht0a76wf36e 275942 275848 2026-10-24T23:22:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275942 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Earth}} [[Kategoriya:Jer haqqındaǵı ilimler]] [[Kategoriya:Quyash sistemasınıń planetaları]] [[Kategoriya:Jer tipindegi planetalar]] 080o2oz83vfaiao4zulkfwd7wouxkcg 14 49013 275849 2026-10-24T19:35:19Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Quyash sistemasınıń deneleri]] [[Kategoriya:Planetalar]]» 275849 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Quyash sistemasınıń deneleri]] [[Kategoriya:Planetalar]] 5gcfifdyd7pcrlaskbstvk34hc92ppe 275941 275849 2026-10-24T23:22:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275941 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Planets of the Solar System}} [[Kategoriya:Quyash sistemasınıń deneleri]] [[Kategoriya:Planetalar]] tvezgfjs7jgdj2673rl3tooeptk5ik4 14 49014 275850 2026-10-24T19:35:59Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Quyash sisteması]] [[Kategoriya:Astronomiyalıq obektler]]» 275850 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Quyash sisteması]] [[Kategoriya:Astronomiyalıq obektler]] o1cp8m80ixmpt5idz1teqmqj2rjr63d 275940 275850 2026-10-24T23:21:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275940 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Bodies of the Solar System}} [[Kategoriya:Quyash sisteması]] [[Kategoriya:Astronomiyalıq obektler]] qxy2f4tl1djqu8xm5tde533e3fbx2d5 14 49015 275851 2026-10-24T19:36:46Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jergilikli juldızlar aralıq bult]] [[Kategoriya:Segiz tastıyıqlanǵan planetası bar planeta sistemaları]] [[Kategoriya:Kosmoslıq keńislik]] [[Kategoriya:Astronomiya]]» 275851 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jergilikli juldızlar aralıq bult]] [[Kategoriya:Segiz tastıyıqlanǵan planetası bar planeta sistemaları]] [[Kategoriya:Kosmoslıq keńislik]] [[Kategoriya:Astronomiya]] ke2tg8lq55y17eazg4o6yckpkocpnsx 275939 275851 2026-10-24T23:21:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275939 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Solar System}} [[Kategoriya:Jergilikli juldızlar aralıq bult]] [[Kategoriya:Segiz tastıyıqlanǵan planetası bar planeta sistemaları]] [[Kategoriya:Kosmoslıq keńislik]] [[Kategoriya:Astronomiya]] pje9q6h8n0vr4ks6md4awu9483i8tig 14 49016 275852 2026-10-24T19:37:44Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jergilikli kóbik]]» 275852 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jergilikli kóbik]] 77gc7nny0ykx0gaofyktgskda51gvwd 275938 275852 2026-10-24T23:20:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275938 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Local Interstellar Cloud}} [[Kategoriya:Jergilikli kóbik]] cmgtyb2pns1nl2lh69pkb7osn5q6q3f 14 49017 275853 2026-10-24T19:38:25Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Guld belbewi]] [[Kategoriya:Juldızlar aralıq ortalıq]]» 275853 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Guld belbewi]] [[Kategoriya:Juldızlar aralıq ortalıq]] m301gprqk9hsa51ouexvuvqoxbbi16x 275937 275853 2026-10-24T23:20:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275937 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Local Bubble}} [[Kategoriya:Guld belbewi]] [[Kategoriya:Juldızlar aralıq ortalıq]] cm14m9yw99b4buqcdv8nwmwq4uehzvx 14 49018 275854 2026-10-24T19:44:48Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ashıq juldız toparları]] [[Kategoriya:Orion–Aqquw jeńi]]» 275854 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ashıq juldız toparları]] [[Kategoriya:Orion–Aqquw jeńi]] 6z4i5ggy46lqiywpsqwh1ztvqdwk4b0 275936 275854 2026-10-24T23:19:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275936 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Gould Belt}} [[Kategoriya:Ashıq juldız toparları]] [[Kategoriya:Orion–Aqquw jeńi]] 5wo8zlwxl72x6u7kbhwcrqmhrogusei 14 49019 275855 2026-10-24T19:45:50Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Juldız toparları]]» 275855 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Juldız toparları]] h43cn4uqtko6x9op6cbmvlr32hkgbl3 275935 275855 2026-10-24T23:19:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275935 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Open clusters}} [[Kategoriya:Juldız toparları]] rkkcufnjelj890u8n40c8bku727fo01 14 49020 275856 2026-10-24T19:49:08Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Juldızlar]]» 275856 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Juldızlar]] 4wngmlfplnhc27t7twfon0wmungtp5z 275934 275856 2026-10-24T23:18:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275934 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Star clusters}} [[Kategoriya:Juldızlar]] ra6n8opd4mvfnfvjejrvt96bnbawq42 14 49021 275857 2026-10-24T19:49:46Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Astronomiyalıq obektler]]» 275857 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Astronomiyalıq obektler]] 4afxjq4qj8ocmqmj858ih92vakf6oob 275933 275857 2026-10-24T23:18:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275933 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Stars}} [[Kategoriya:Astronomiyalıq obektler]] 4gukbjk0oo6sht6jg5lfi6jwweu7259 14 49022 275858 2026-10-24T19:51:01Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ózgeris]] [[Kategoriya:Jámiyet]]» 275858 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ózgeris]] [[Kategoriya:Jámiyet]] pnzud94ijz1432jfjrxcbzqmflytqa1 275932 275858 2026-10-24T23:17:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275932 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social change}} [[Kategoriya:Ózgeris]] [[Kategoriya:Jámiyet]] 7hlcb79x2xrp7jqptw3h3zm3mpakwrx 14 49023 275859 2026-10-24T19:52:10Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]]» 275859 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] n9b75j0wfoeukl632nb3q8ua8hc4lzk 275931 275859 2026-10-24T23:17:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275931 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social research}} [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Sociallıq ilimler]] 7lx2pr3f2o3azh5lniwa3f30p0d9z36 14 49024 275860 2026-10-24T19:52:51Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]]» 275860 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]] o25d2w3yx9wnsd6j7tbq7tu3pasuu7m 275930 275860 2026-10-24T23:16:59Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275930 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Research by field}} [[Kategoriya:Izertlew jumısları]] [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha kategoriyalar]] fvhp80vxdr54wzt4rxyb7vyy9ot77ip 14 49025 275861 2026-10-24T19:54:14Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Arxeologiya]] [[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Mádeniyattı izertlew]] [[Kategoriya:Etnikalıq tiyislilik]]» 275861 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Arxeologiya]] [[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Mádeniyattı izertlew]] [[Kategoriya:Etnikalıq tiyislilik]] isadp16nzl0h3b93satcfohaki7l3qg 275929 275861 2026-10-24T23:16:29Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275929 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Cultural heritage}} [[Kategoriya:Arxeologiya]] [[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Mádeniyattı izertlew]] [[Kategoriya:Etnikalıq tiyislilik]] azxsqeowumul50n5dlj447xv7ofiagl 14 49026 275862 2026-10-24T19:55:43Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mádeniyattı izertlew]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]]» 275862 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mádeniyattı izertlew]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] 76bwj8dwegbkunprqbutp0lerzfjbmg 275928 275862 2026-10-24T23:14:27Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275928 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of culture}} [[Kategoriya:Mádeniyattı izertlew]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] ig8a2vvgthcgsxfh9wih71idwnmjl11 14 49027 275863 2026-10-24T19:56:24Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Gumanitar ilimler]]» 275863 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Gumanitar ilimler]] r5k2jsqkvyu9qzv8ereqq7ecavuxwbj 275927 275863 2026-10-24T23:13:57Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275927 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Cultural studies}} [[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Gumanitar ilimler]] p6kn9pzs6ovwzc9nb1qi2mdi8iyacte 14 49028 275864 2026-10-24T19:57:44Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jazıw]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]]» 275864 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jazıw]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] knn2drerhdvxtxs63n1s8vn02aqx0ih 275926 275864 2026-10-24T23:13:27Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275926 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Written communication}} [[Kategoriya:Jazıw]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] hil20qsrn7h3elue0da8z3evj3crb1b 14 49029 275865 2026-10-24T19:58:27Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adam iskerligi]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] [[Kategoriya:Til]]» 275865 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Adam iskerligi]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] [[Kategoriya:Til]] 9dm4fwnz8da6sseqx3mmpdupw9kcy41 275925 275865 2026-10-24T23:12:24Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275925 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Writing}} [[Kategoriya:Adam iskerligi]] [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] [[Kategoriya:Til]] 6e3bkz3ft2byv12lu868vd1fuv3wgbm 14 49030 275866 2026-10-24T19:59:39Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ekonomikanıń úshinshi sektorı]] [[Kategoriya:Ekonomika tarmaqları]]» 275866 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ekonomikanıń úshinshi sektorı]] [[Kategoriya:Ekonomika tarmaqları]] 54jkgxfgks72a3ahdf2y9re54f5gsk2 275924 275866 2026-10-24T23:11:54Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275924 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Service industries}} [[Kategoriya:Ekonomikanıń úshinshi sektorı]] [[Kategoriya:Ekonomika tarmaqları]] 02ebijy73aqp2tf7qtss32380biskr6 14 49031 275867 2026-10-24T20:00:20Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jeke sektor]] [[Kategoriya:Xızmetler (ekonomika)]]» 275867 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jeke sektor]] [[Kategoriya:Xızmetler (ekonomika)]] bcy9bpbd4vs6mhhnued39ebr6jsmq5x 275923 275867 2026-10-24T23:11:23Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275923 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Tertiary sector of the economy}} [[Kategoriya:Jeke sektor]] [[Kategoriya:Xızmetler (ekonomika)]] iecifymzglwe731gdadxyicb1k1hd1i 14 49032 275868 2026-10-24T20:01:13Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Yuridikalıq fikciyalar]] [[Kategoriya:Ekonomika sektorları]]» 275868 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Yuridikalıq fikciyalar]] [[Kategoriya:Ekonomika sektorları]] 07nd4a3td93v7p9b1de5kfvati5hn91 275922 275868 2026-10-24T23:10:53Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275922 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Private sector}} [[Kategoriya:Yuridikalıq fikciyalar]] [[Kategoriya:Ekonomika sektorları]] p6hxqydvncizqqqf9v8maxt7jk8h0sc 14 49033 275869 2026-10-24T20:01:48Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Yuridikalıq túsinikler]]» 275869 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Yuridikalıq túsinikler]] spd7g1k71dbjmvco7kz7h511sbi64u3 275921 275869 2026-10-24T23:10:23Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275921 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Legal fictions}} [[Kategoriya:Yuridikalıq túsinikler]] lgv1iusc7a63vy0ozo3s9uiucsn345r 14 49034 275870 2026-10-24T20:02:28Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] [[Kategoriya:Huqıq]]» 275870 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] [[Kategoriya:Huqıq]] ghevw7cmh9u80m2ojwt2egp96w99893 275920 275870 2026-10-24T23:09:53Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275920 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Legal concepts}} [[Kategoriya:Tarawlar boyınsha túsinikler]] [[Kategoriya:Huqıq]] nom8b9dhps65k2z23e5kou0usys6jc6 14 49035 275871 2026-10-24T20:04:19Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] [[Kategoriya:Ǵalabalıq mádeniyat]] [[Kategoriya:Jámiyetlik keńislik]] [[Kategoriya:Sociallıq institutlar]] [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]]» 275871 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] [[Kategoriya:Ǵalabalıq mádeniyat]] [[Kategoriya:Jámiyetlik keńislik]] [[Kategoriya:Sociallıq institutlar]] [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] g9vclovqc3i4zuijxeqie8ajzwaaqvk 275919 275871 2026-10-24T23:09:23Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275919 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Mass media}} [[Kategoriya:Adamlar arasındaǵı kommunikaciya]] [[Kategoriya:Ǵalabalıq mádeniyat]] [[Kategoriya:Jámiyetlik keńislik]] [[Kategoriya:Sociallıq institutlar]] [[Kategoriya:Tiykarǵı temalar boyınsha klassifikaciyalar]] tb8ujedel1t4tyf5ua1ub65e8ofzvle 14 49036 275872 2026-10-24T20:05:05Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Ataqlılıq]]» 275872 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Ataqlılıq]] 68jhezp4xbrqt7b8va5c43ilavvkfsl 275918 275872 2026-10-24T23:08:54Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275918 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Popular culture}} [[Kategoriya:Mádeniyat]] [[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Ataqlılıq]] 9ylvkmgvbc1lshsqznxn3blbvbptjzz 14 49037 275873 2026-10-24T20:05:54Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Sociallıq tásir]]» 275873 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Sociallıq tásir]] 4teox83lt2jkpb1wczu45jp8invjl8f 275917 275873 2026-10-24T23:08:24Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275917 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Popularity}} [[Kategoriya:Sociallıq tásir]] 7kbzckcxow7rkwpb3rlc2reqah2rmnb 14 49038 275874 2026-10-24T20:07:06Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jámiyet]]» 275874 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jámiyet]] q33rnjtsns9nx60l9a90z4mzet5p3i4 275916 275874 2026-10-24T23:07:54Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275916 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Social institutions}} [[Kategoriya:Jámiyet]] j3x5heu4zt1c9ocroi5zypxkuaqzwmg 14 49039 275875 2026-10-24T20:08:36Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim hám texnologiya]] [[Kategoriya:Ilimdi izertlew]]» 275875 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya]] [[Kategoriya:Ilimdi izertlew]] 2lrcz9p952uk1w9vd6yjcx6yzgt7oy7 275915 275875 2026-10-24T23:07:23Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275915 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Science and technology studies}} [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya]] [[Kategoriya:Ilimdi izertlew]] c4q32xwaqkweos4g5ygxw3fi4yv2vz4 14 49040 275876 2026-10-24T20:09:44Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Tariyx]]» 275876 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Tariyx]] b5qj5y82orpy80g63urss9viz8466vh 275914 275876 2026-10-24T23:06:53Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275914 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History by subject}} [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha kategoriyalar]] [[Kategoriya:Tariyx]] 33sb7rf0y76n73u3mq3354ox62br8sw 14 49041 275877 2026-10-24T20:10:58Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ilim tariyxı]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]]» 275877 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ilim tariyxı]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]] g0lw5s8y6i3jatgd7fcxuk4vumzvd8n 275913 275877 2026-10-24T23:06:13Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275913 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of science by period}} [[Kategoriya:Ilim tariyxı]] [[Kategoriya:Dáwirler boyınsha tariyx]] t96ytru207uebhv1uyd6oijsdpyqxqx 14 49042 275878 2026-10-24T20:11:39Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Intellektual tariyx]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Ilim]]» 275878 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Intellektual tariyx]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Ilim]] 0799d3faabpx4rny3vso4yxahzzab2d 275912 275878 2026-10-24T23:05:33Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275912 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of science}} [[Kategoriya:Intellektual tariyx]] [[Kategoriya:Ilim hám texnologiya tariyxı]] [[Kategoriya:Ilim]] 28y7c8puu4fjak0fm0agzzff5a4vik3 14 49043 275879 2026-10-24T20:12:17Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Intellektualizm]]» 275879 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Intellektualizm]] n1m3tzj608l8odms8t19i6xsqr4lm4s 275911 275879 2026-10-24T23:04:54Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275911 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|History of ideas}} [[Kategoriya:Mádeniyat tariyxı]] [[Kategoriya:Intellektualizm]] 7cb9rlu18x7mad4kpo9k0w6zyoq2a0m 14 49044 275880 2026-10-24T20:12:58Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Oy-pikir]]» 275880 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Oy-pikir]] iry6ythdttod5olciz2q3rdcn54vp2a 275909 275880 2026-10-24T23:04:13Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275909 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Intellectualism}} [[Kategoriya:Oy-pikir]] fbw8yeqc1xb44ykxmjtla4f4zgc2us4 14 49045 275881 2026-10-24T20:13:58Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Ekonomika]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]]» 275881 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Ekonomika]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] sy7tcy4ad1ha5tqjsewxplyl15zkkb8 275907 275881 2026-10-24T23:02:53Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275907 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Economic history}} [[Kategoriya:Ekonomika]] [[Kategoriya:Tariyx tarawları]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] 5vj11ctb6wu4dhlhhy4zeyedovsklkr 14 49046 275882 2026-10-24T20:15:23Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Geologiyalıq epoxalar]] [[Kategoriya:Muzlıqlar aralıq dáwirler]] [[Kategoriya:Tórtlemshi dáwir geoxronologiyası]]» 275882 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Geologiyalıq epoxalar]] [[Kategoriya:Muzlıqlar aralıq dáwirler]] [[Kategoriya:Tórtlemshi dáwir geoxronologiyası]] nu4m2iy421f3652wsrt7oyxfbroe574 275906 275882 2026-10-24T23:02:14Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275906 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Holocene}} [[Kategoriya:Geologiyalıq epoxalar]] [[Kategoriya:Muzlıqlar aralıq dáwirler]] [[Kategoriya:Tórtlemshi dáwir geoxronologiyası]] ebuukc8dt9f0ji58egkbyuy6dz6ednt 14 49047 275883 2026-10-24T20:16:02Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jerdiń geologiyalıq tariyxı]] [[Kategoriya:Dárejesi boyınsha geologiyalıq waqıt birlikleri]]» 275883 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jerdiń geologiyalıq tariyxı]] [[Kategoriya:Dárejesi boyınsha geologiyalıq waqıt birlikleri]] 4g1r8ry62orzltne726iq0uv5zrue4f 14 49048 275884 2026-10-24T20:16:36Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Jer]] [[Kategoriya:Geologiya]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] [[Kategoriya:Tariyxıy geologiya]]» 275884 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Jer]] [[Kategoriya:Geologiya]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] [[Kategoriya:Tariyxıy geologiya]] bee3nlka3q1a0ixgzpv4e3qa02giig9 275905 275884 2026-10-24T22:58:06Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275905 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Geological history of Earth}} [[Kategoriya:Jer]] [[Kategoriya:Geologiya]] [[Kategoriya:Temalar boyınsha tariyx]] [[Kategoriya:Tariyxıy geologiya]] e6fvfohto1u4rad5zis7ak10jb89nwy 14 49049 275885 2026-10-24T20:17:16Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Geologiya tarawları]]» 275885 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Geologiya tarawları]] i9vgd2lbt76gwvv6bj8x6kwixh07q8r 275904 275885 2026-10-24T22:57:36Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275904 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Historical geology}} [[Kategoriya:Geologiya tarawları]] r2buc2zonx4ad13gijpha2lypa4aitn 14 49050 275886 2026-10-24T20:17:53Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Geologiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]]» 275886 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Geologiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] l8yuzml62zbe9k4hz6aiubym9mmvpu8 275903 275886 2026-10-24T22:57:06Z Kvazimodo 10433 Commons kategoriyası qosıldı 275903 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Subfields of geology}} [[Kategoriya:Geologiya]] [[Kategoriya:Akademiyalıq pánler boyınsha tarawlar]] nkbhz8ndds2e1qz9q0g93l9ogymvwch 1 49051 276182 2026-10-25T02:13:15Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276182 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49052 276183 2026-10-25T02:13:26Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276183 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49053 276184 2026-10-25T02:13:35Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276184 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49054 276185 2026-10-25T02:13:46Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276185 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49055 276186 2026-10-25T02:13:55Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276186 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49056 276187 2026-10-25T02:14:06Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276187 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49057 276188 2026-10-25T02:14:16Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276188 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49058 276189 2026-10-25T02:14:26Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276189 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49059 276190 2026-10-25T02:14:35Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276190 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49060 276191 2026-10-25T02:14:45Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276191 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 49061 276192 2026-10-25T02:14:55Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 276192 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 3 49062 276211 2026-10-25T08:48:58Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276211 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:48, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) dppcjrp4ohrswbv8k308labdzlbf5hy 3 49063 276212 2026-10-25T08:49:08Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276212 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:49, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) lzyjgmxecsi77f5uhx10ept0b9o6kya 3 49064 276213 2026-10-25T08:49:18Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276213 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:49, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) lzyjgmxecsi77f5uhx10ept0b9o6kya 3 49065 276214 2026-10-25T08:49:28Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276214 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:49, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) lzyjgmxecsi77f5uhx10ept0b9o6kya 3 49066 276215 2026-10-25T08:49:38Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276215 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:49, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) lzyjgmxecsi77f5uhx10ept0b9o6kya 3 49067 276216 2026-10-25T08:49:48Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276216 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:49, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) lzyjgmxecsi77f5uhx10ept0b9o6kya 3 49068 276217 2026-10-25T08:49:58Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276217 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:49, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) lzyjgmxecsi77f5uhx10ept0b9o6kya 3 49069 276218 2026-10-25T08:50:08Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276218 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:50, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 9k738euvwcjjqvz6pymhxjst8kefat8 3 49070 276219 2026-10-25T08:50:18Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276219 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:50, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 9k738euvwcjjqvz6pymhxjst8kefat8 3 49071 276220 2026-10-25T08:50:28Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276220 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:50, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 9k738euvwcjjqvz6pymhxjst8kefat8 3 49072 276221 2026-10-25T08:50:38Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276221 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:50, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 9k738euvwcjjqvz6pymhxjst8kefat8 3 49073 276222 2026-10-25T08:50:48Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276222 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:50, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 9k738euvwcjjqvz6pymhxjst8kefat8 3 49074 276223 2026-10-25T08:50:58Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276223 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:50, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 9k738euvwcjjqvz6pymhxjst8kefat8 3 49075 276224 2026-10-25T08:51:08Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276224 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:51, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) etvdz95scj2byb9iar6acaa4gnyvmwl 3 49076 276225 2026-10-25T08:51:18Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276225 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:51, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) etvdz95scj2byb9iar6acaa4gnyvmwl 3 49077 276226 2026-10-25T08:51:28Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276226 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:51, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) etvdz95scj2byb9iar6acaa4gnyvmwl 3 49078 276227 2026-10-25T08:51:39Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276227 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:51, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) etvdz95scj2byb9iar6acaa4gnyvmwl 3 49079 276228 2026-10-25T08:51:48Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276228 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:51, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) etvdz95scj2byb9iar6acaa4gnyvmwl 3 49080 276229 2026-10-25T08:51:58Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276229 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:51, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) etvdz95scj2byb9iar6acaa4gnyvmwl 3 49081 276230 2026-10-25T08:52:08Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276230 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:52, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 4kb89cil8dmyhqh2i42e8q73rdk4j9r 3 49082 276231 2026-10-25T08:52:18Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276231 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:52, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 4kb89cil8dmyhqh2i42e8q73rdk4j9r 3 49083 276232 2026-10-25T08:52:28Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 276232 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:52, 2026-jıl 25-oktyabr (UTC) 4kb89cil8dmyhqh2i42e8q73rdk4j9r 0 49084 276233 2026-10-25T09:49:36Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Login VSI''' — amerikalı programmalıq támiynat jetkerip beriwshisi. Onıń tiykarǵı ónimi — stol paydalanıwshılarınıń tájiriybesin testleytuǵın avtomatlastırılǵan testlew platforması Login Enterprise. Login Enterprise «qutıdan shıǵıp-aq» qollanıwǵa tayar standart qosımsha júklemeleriniń úlgilerin óz ishine aladı. Login VSI<ref>[http://www.brianmadden.com/blogs/brianmadden/archive/2008/05/08/windows-virtual-desktop-performance...» 276233 wikitext text/x-wiki '''Login VSI''' — amerikalı programmalıq támiynat jetkerip beriwshisi. Onıń tiykarǵı ónimi — stol paydalanıwshılarınıń tájiriybesin testleytuǵın avtomatlastırılǵan testlew platforması Login Enterprise. Login Enterprise «qutıdan shıǵıp-aq» qollanıwǵa tayar standart qosımsha júklemeleriniń úlgilerin óz ishine aladı. Login VSI<ref>[http://www.brianmadden.com/blogs/brianmadden/archive/2008/05/08/windows-virtual-desktop-performance-benchmarking-the-free-login-vsi-tool-is-now-in-beta.aspx "Windows virtual desktop performance benchmarking: The free Login VSI tool is now in beta"]. BrianMadden.com. May 08, 2008.</ref><ref>[https://www.citrix.com/blogs/2014/08/15/rds-vs-vdi-making-sense-of-the-numbers-with-loginvsi/ "RDS vs VDI – Making Sense of the Numbers with LoginVSI!"] Citrix (Dan Allen). August 15, 2014.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=iNbt-S4DRd4 "Login VSI: Industry Standard VDI Performance Testing"]. YouTube (Login VSI). May 3, 2015.</ref><ref>[http://searchvirtualdesktop.techtarget.com/definition/Login-VSI-Login-Virtual-Session-Indexer "Login VSI (Login Virtual Session Indexer)"]. TechTarget. March 1, 2018.</ref> Login Consultants konsalting kompaniyasınan jetilisip shıqqan. Birinshi ónim 2008-jılı kommerciyalıq túrde shıǵarıldı hám ol biypul edi. Iri kárxanalar ónimdi qollana baslaǵannan keyin, onı kommerciyalastırıw zárúrligi anıq boldı. Login VSI 2012-jılı dúzildi<ref>[https://dutchitchannel.nl/494817/login-consultants-laat-login-vsi-los-met-partnerprogramma.html "Login Consultants laat Login VSI los met partnerprogramma"]. Dutchitchannel.nl. January 1, 2013.</ref><ref>[https://dutchitchannel.nl/506838/login-vsi-optimaliseert-performance-virtuele-desktops.html "Login VSI optimaliseert performance virtuele desktops"]. Dutchitchannel.nl. June 7, 2013.</ref>. 2016-jılı Login VSI óziniń ekinshi ónimi — Login PI ónimin jámiyetshilikke usınǵanın járiyaladı. Login PI<ref>[https://www.businesswire.com/news/home/20150428005503/en/Login-PI-v1.0-Releases-Fanfare "Login PI v1.0 Releases with Fanfare"]. Business Wire. April 28, 2015.</ref><ref>[http://www.dabcc.com/login-vsi-adds-predictive-power-to-login-pi/ "Login VSI adds Predictive Power to Login PI"]. DABCC. September 14, 2017.</ref> — virtual jumıs stolı infrastrukturalarınıń hám oǵan baylanıslı biznes qosımshalarınıń ónimliligin hám qoljetimliligin baqlaw ushın bir virtual paydalanıwshını bárqulla iske qosıp turatuǵın aktiv baqlaw quralı. Eki ónim de sistemalardı haqıyqıy paydalanıwshılarsız testlew ushın virtual paydalanıwshılardı (yamasa sintetikalıq paydalanıwshılardı) qollanadı. 2018-jılı Login VSI kompaniyası Login VSI Enterprise Edition (Login VSI hám Login PI ónimleriniń birikpesi) hám Login VSI Vendor Edition (usı auditoriya ótkeretuǵın tarawlıq standart testlerge baǵdarlanǵan) versiyaların járiyaladı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Júkleme testlewi quralları]] gbnp54u1q17vh1e5u3cumu7jpypa3yu 0 49085 276234 2026-10-25T10:02:21Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Zıyanlı programmalıq támiynattı analizlew''' — virus, qurt, troyan atı, rutkit yamasa «arqa esik» (backdoor) sıyaqlı zıyanlı programmalıq támiynattıń berilgen úlgisiniń funkcionallıǵın, kelip shıǵıwın hám itimal tásirin anıqlawdı úyreniw yamasa processi. Zıyanlı programmalıq támiynat — xost [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasına]] zıyan keltiriwge yamasa paydalanıwshılardan, shólkemlerden yamasa kompaniyalard...» 276234 wikitext text/x-wiki '''Zıyanlı programmalıq támiynattı analizlew''' — virus, qurt, troyan atı, rutkit yamasa «arqa esik» (backdoor) sıyaqlı zıyanlı programmalıq támiynattıń berilgen úlgisiniń funkcionallıǵın, kelip shıǵıwın hám itimal tásirin anıqlawdı úyreniw yamasa processi. Zıyanlı programmalıq támiynat — xost [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasına]] zıyan keltiriwge yamasa paydalanıwshılardan, shólkemlerden yamasa kompaniyalardan qupıya maǵlıwmatlardı urlawǵa arnalǵan hár qanday kompyuter programmalıq támiynatı. Zıyanlı programmalıq támiynat paydalanıwshı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ruqsatsız jıynaytuǵın programmalıq támiynattı da óz ishine alıwı múmkin<ref>{{Cite web|url=http://searchmidmarketsecurity.techtarget.com/definition/malware|title=Malware Definition|access-date=2016-05-30|archive-date=2016-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610173752/http://searchmidmarketsecurity.techtarget.com/definition/malware|url-status=dead}}</ref>. Ol izertlewshilerge juǵıwlardı anıqlawǵa, olardıń aqıbetlerin bahalawǵa hám olardı sheklew menen qayta tiklewdi jobalastırıwǵa járdem beriw arqalı incidentlerge juwap beriwdi qollap-quwatlaydı<ref name="nist">{{cite web |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/specialpublications/nist.sp.800-83r1.pdf |title=Guide to Malware Incident Prevention and Handling for Desktops and Laptops |last1=Souppaya |first1=Murugiah |last2=Scarfone |first2=Karen |date=July 2013 |publisher=National Institute of Standards and Technology |doi=10.6028/NIST.SP.800-83r1 |series=NIST Special Publication |id=800-83 Revision 1 |type=Report}}</ref>. Eki tiykarǵı tásil bar: programmanı orınlamay tekseretuǵın [[Statikalıq programma analizi|statikalıq analiz]] hám onı orınlanıw waqtında baqlaytuǵın [[Dinamikalıq programma analizi|dinamikalıq analiz]]. Bul tásiller hár túrli dáliller beredi hám olardıń hár túrli sheklewleri bar<ref>{{cite journal |last1=Egele |first1=Manuel |last2=Scholte |first2=Theodoor |last3=Kirda |first3=Engin |last4=Kruegel |first4=Christopher |year=2012 |title=A survey on automated dynamic malware-analysis techniques and tools |url=https://sites.cs.ucsb.edu/~chris/research/doc/acmsurvey12_dynamic.pdf |journal=ACM Computing Surveys |volume=44 |issue=2 |pages=6:1-6:42 |doi=10.1145/2089125.2089126}}</ref>. Analiz sonday-aq yadtı kriminalistikalıq analizlewdi hám qol menen keri injeneriyanı da óz ishine alıwı múmkin. Nátiyjeler úlginiń múmkinshiliklerin, onıń ǵárezliliklerin hám onı anıqlaw ushın qollanılǵan dálillerdi, sonday-aq keyingi tergewdi qollap-quwatlaytuǵın indikatorlar menen anıqlaw qaǵıydaların táriyiplep bere aladı<ref>{{cite web |last=Zeltser |first=Lenny |title=A Report Template for Malware Analysis |url=https://zeltser.com/malware-analysis-report |access-date=18 September 2026}}</ref>. == Qollanılıwı == Incident waqtında zıyanlı programmalıq támiynattı analizlew zıyanlı programmalıq támiynattıń xostqa qalay tásir etetuǵının, qalay tarqalatuǵının hám qaysı basqa sistemalardıń qáwip astında qalǵan bolıwı múmkin ekenin anıqlawǵa járdem beredi. Bul qásiyetlerdi túsiniw incidenttiń awırlıǵı, onı sheklew, joq etiw hám qayta tiklew boyınsha sheshimlerdi qabıl etiwge járdem beredi. Tikkeley tekseriw ásirese bar táriyipler yamasa anıqlaw signaturaları joq bolǵan, arnawlı jaratılǵan zıyanlı programmalıq támiynat ushın áhmiyetli bola aladı<ref name="nist" />. Analiz sonday-aq kompromentaciya indikatorların (IoC) islep shıǵıwǵa úles qosadı. Olar fayl xeshlerin, domen atların, IP adreslerin hám zıyanlı iskerlik penen baylanıslı basqa artefaktlardı óz ishine aladı. Qorǵawshılar bunday maǵlıwmattı baylanıslı iskerlikti izlew, burın baqlanbaǵan hújimlerdi anıqlaw hám anıqlaw yamasa bloklaw qadaǵalaw quralların engiziw ushın qollanadı<ref>{{cite web |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc9424.html |title=Indicators of Compromise (IoCs) and Their Role in Attack Defence |last1=Paine |first1=K. |last2=Whitehouse |first2=O. |last3=Sellwood |first3=J. |last4=Shaw |first4=A. |date=August 2023 |publisher=Internet Engineering Task Force |doi=10.17487/RFC9424 |series=Request for Comments |id=9424 |type=Report}}</ref>. ==Qollanıw jaǵdayları== Zıyanlı programmalıq támiynattı analizlew zárúrligin keltirip shıǵaratuǵın úsh ádettegi qollanıw jaǵdayı bar: * Kompyuter qáwipsizligi incidentlerin basqarıw: Eger shólkem qanday da bir zıyanlı programmalıq támiynattıń óz sistemalarına kirgenin anıqlasa yamasa bunnan gúmanlansa, juwap beriw toparı tergew processi waqtında tabılǵan hár qanday itimal úlgilerdiń zıyanlı programmalıq támiynat ekenin hám, eger solay bolsa, ol zıyanlı programmalıq támiynattıń nıshanalı shólkem ortalıǵındaǵı sistemalarǵa qanday tásir etiwi múmkin ekenin anıqlaw ushın olardı analizlewdi qálewi múmkin. * Zıyanlı programmalıq támiynattı izertlew: Akademiyalıq yamasa tarawlıq izertlewshiler zıyanlı programmalıq támiynattıń ózin qalay tutatuǵının hám onı jaratıwda qollanılǵan eń jańa usıllardı túsiniw ushın ǵana onı analizlewi múmkin. * Kompromentaciya indikatorların ajıratıp alıw: Programmalıq ónimler menen sheshimlerdi jetkerip beriwshiler itimal jańa kompromentaciya indikatorların anıqlaw ushın zıyanlı programmalıq támiynatqa kóp kólemli analiz ótkeriwi múmkin. Keyin bul maǵlıwmat shólkemlerge zıyanlı programmalıq támiynattıń hújiminen ózin-ózi jaqsıraq qorǵawǵa járdem beriw ushın qáwipsizlik ónimine yamasa sheshimine beriliwi múmkin. ==Usılları== Zıyanlı programmalıq támiynattı analizlew usılı ádette tómendegi eki túrdiń birine kiredi: === Statikalıq analiz === *Statikalıq analiz yamasa kod analizi ádette binar fayldıń hár túrli resursların ''onı orınlamay'' bóleklerge ajıratıw hám hárbir komponentti úyreniw arqalı ótkeriledi. Binar fayl sonday-aq IDA, Ghidra yamasa Binary Ninja sıyaqlı dizassembler járdeminde dizassemblerleniwi (yamasa keri injeneriya arqalı analizleniwi) múmkin. [[Mashina kodı]] kóbinese mashina kodınıń adam oqıy alatuǵın formatı bolǵan assembler tiline awdarıladı. Keyin zıyanlı programmalıq támiynat analitigi assembler kodın programma ishindegi belgili bir funkciyalar hám háreketler menen baylanıstırıp oqıy aladı, assembler kórsetpeleriniń mánisin túsine aladı hám programmanıń ne islep atırǵanın hám onıń dáslep qalay joybarlanǵanın jaqsıraq kóz aldına keltire aladı. Assembler kodın qarap shıǵıw zıyanlı programmalıq támiynat analitigine/keri injenerge ne bolıwı kerek ekenin hám is júzinde ne bolıp atırǵanın jaqsıraq túsiniwge hám jasırın háreketler menen kózde tutılmaǵan funkcionallıqtı anıqlawdı baslawǵa múmkinshilik beredi. Geypara zamanagóy zıyanlı programmalıq támiynat analizdiń bul túrin ótkeriwge kesent beretuǵın jasırınıw usılları menen jazıladı. Mısalı, oǵan dizassemblerlerdi shatastıratuǵın, biraq haqıyqıy orınlanıw waqtında isley beretuǵın sintaksislik kod qáteleri kirgiziledi<ref>{{cite book|last1=Honig|first1=Andrew|last2=Sikorski|first2=Michael|title=Practical Malware Analysis|date=February 2012|publisher=No Starch Press|isbn=9781593272906|url=https://www.safaribooksonline.com/library/view/practical-malware-analysis/9781593272906/|access-date=5 July 2016}}</ref>. === Dinamikalıq analiz === * Dinamikalıq yamasa minez-qulıq analizi zıyanlı programmalıq támiynattıń xost sistemasında haqıyqatında islep turǵan waqıttaǵı minez-qulqın baqlaw arqalı ótkeriledi. Zıyanlı programmalıq támiynattıń óndirislik sistemalarǵa haqıyqatında juǵıwınıń aldın alıw ushın analizdiń bul forması kóbinese izolyaciyalanǵan ortalıqta (sandbox) ótkeriledi. Bunday izolyaciyalanǵan ortalıqlardıń kópshiligi analiz tamamlanǵannan keyin ańsat túrde taza jaǵdayǵa qaytarıla alatuǵın virtual sistemalar bolıp tabıladı. Zıyanlı programmalıq támiynattıń kórsetpeleri qayta islenip atırǵanda, onıń xost sistemasındaǵı minez-qulqın hám tásirin adımba-adım baqlaw ushın, ol islep turǵanda GDB yamasa x64dbg sıyaqlı dúzetiwshi (debugger) járdeminde de analizleniwi múmkin. Jasırın, azmaz túsiniksiz orınlanıw jolı bar (qorǵanıw ushın) zıyanlı programmalıq támiynattı izin baqlaw, emulyaciya, instrumentaciyalaw yamasa simvollıq orınlaw járdeminde de jeńip shıǵıwǵa boladı. Zamanagóy zıyanlı programmalıq támiynat dinamikalıq analizge kesent beriwge arnalǵan jasırınıwdıń hár qıylı usılların kórsete aladı, sonıń ishinde virtual ortalıqlardıń yamasa aktiv dúzetiwshilerdiń bar-joǵın tekseriw, zıyanlı júktiń orınlanıwın keshiktiriw yamasa paydalanıwshınıń qanday da bir interaktiv kiris maǵlıwmatın talap etiw<ref>{{cite web|url=https://www.sans.org/reading-room/whitepapers/forensics/detecting-malware-sandbox-evasion-techniques-36667|title=Detecting Malware and Sandbox Evasion Techniques|first1=Dilshan|last1=Keragala|date=January 2016|publisher=SANS Institute}}</ref>. === Yadtı analizlew === *Yadtı analizlew zıyanlı iskerliktiń dálillerin tabıw ushın islep turǵan yamasa qáwip astında qalǵan bolıwı múmkin sistemanıń turaqsız yadın tekseredi. Islep turǵan processler yad arqalı ótetuǵın bolǵanlıqtan, yadtı analizlew zıyanlı programmalıq támiynattı ol orınlanıp atırǵanda anıqlay aladı, sonıń ishinde fayllardı ornatpaytuǵın yamasa turaqlı saqlaǵısh penen basqasha tikkeley óz-ara tásir etpeytuǵın, tek yadta jasaytuǵın zıyanlı programmalıq támiynattı da. Yad turaqsız bolǵanlıqtan, sistema óshirilgende yamasa qayta iske túsirilgende bul dálil joǵalıwı múmkin<ref>{{Cite journal |last=Salfati |first=Eran |last2=Pease |first2=Michael |date=June 2022 |title=Digital Forensics and Incident Response (DFIR) Framework for Operational Technology (OT) |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/ir/2022/NIST.IR.8428.pdf |journal=NIST}}</ref>. *Volatility sıyaqlı freymvorklar yad kóshirmelerin tekseriwdi hám keyingi analiz ushın gúmanlı mazmundı ajıratıp alıwdı qollap-quwatlaydı. Sonlıqtan yadtı tekseriw fayllardı tekseriwdi tolıqtıra aladı, ásirese úlginiń diskte saqlanatuǵın kórinisi onıń orınlanatuǵın kodın jasırǵan jaǵdayda<ref>{{cite web |last=Case |first=Andrew |date=2 August 2016 |title=Automating Detection of Known Malware through Memory Forensics |url=https://volatilityfoundation.org/automating-detection-of-known-malware-through-memory-forensics/ |access-date=18 September 2026 |website=The Volatility Foundation}}</ref>. === Birlesken analiz === *Analitikler kóbinese avtomatlastırılǵan tekseriwdi, statikalıq tekseriwdi, minez-qulıq eksperimentlerin hám qol menen kod analizin biriktiredi. Bul process iteraciyalıq: orınlanıw waqtında jasalǵan baqlaw itibardı belgili bir úles programmaǵa qaratıwı múmkin, al kodtı tekseriw qayta payda etiw qıyın bolǵan minez-qulıqtı túsindiriwi múmkin. Keri injeneriya sonday-aq minez-qulıqtı testlew waqtında kórinbegen múmkinshiliklerdi de anıqlay aladı<ref>{{cite web |last=Zeltser |first=Lenny |date=27 May 2022 |title=Mastering 4 Stages of Malware Analysis |url=https://zeltser.com/mastering-4-stages-of-malware-analysis |access-date=18 September 2026}}</ref>. ==Basqıshları== Zıyanlı programmalıq támiynattı tekseriw bir neshe basqıshtı óz ishine aladı, sonıń ishinde (biraq tek olar menen sheklenbey): * Kodtı qol menen keri analizlew * Minez-qulıqtı interaktiv analizlew * Statikalıq qásiyetlerdi analizlew * Tolıq avtomatlastırılǵan analiz Izolyaciyalanǵan ortalıqqa tiykarlanǵan analiz ónimlerin standartlastırılǵan túrde bahalaw da payda boldı. 2025-jılı Zıyanlı programmalıq támiynatqa qarsı testlew standartları shólkemi (AMTSO) izolyaciyalanǵan ortalıqta zıyanlı programmalıq támiynattı analizlew quralları ushın qollanıw jaǵdaylarına tiykarlanǵan birdey testlew kriteriyaların usınıwǵa baǵdarlanǵan birinshi ''Sandbox Evaluation Framework'' («Izolyaciyalanǵan ortalıqtı bahalaw freymvorkı») hújjetin usındı<ref>{{cite web |url=https://www.securityweek.com/amtso-releases-sandbox-evaluation-framework/ |title=AMTSO Releases Sandbox Evaluation Framework |publisher=SecurityWeek |date=March 26, 2025 |access-date=1 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.darkreading.com/application-security/testing-framework-evaluate-sandbox |title=New Testing Framework Helps Evaluate Sandboxes |publisher=Dark Reading |author=Arielle Waldman |date=March 26, 2025 |access-date=1 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.okoone.com/spark/technology-innovation/rethinking-sandbox-testing-with-a-modern-framework/ |title=Rethinking sandbox testing with a modern framework |publisher=Okoone |date=April 7, 2025 |access-date=1 September 2025}}</ref>. ==Jasalma intellekt hám adamlar== Zıyanlı programmalıq támiynattı anıqlawda [[Jasalma intellekt|jasalma intellektti]] (JI) qollanıw kiberqáwipsizlik tarawındaǵı aktiv izertlew baǵdarı bolıp kelmekte. Bir izertlewde bul eki tárep qalay islegeni arasındaǵı uqsaslıqlar menen ayırmashılıqlardı túsiniw ushın JI minez-qulqı adam minez-qulqı menen salıstırıldı<ref>{{cite book | last1=Aonzo | first1=Simone | last2=Han | first2=Yufei | last3=Mantovani | first3=Alessandro | last4=Balzarotti | first4=Davide | chapter=Humans vs. Machines in Malware Classification | title=Proceedings of the 32nd USENIX Security Symposium (USENIX Security '23) | chapter-url=https://www.usenix.org/system/files/usenixsecurity23-aonzo.pdf | publisher=USENIX Association | location=Anaheim, CA | date=August 9, 2023 |access-date=17 November 2025}}</ref>. Nátiyjeler tómendegishe boldı: *JI menen adamlardıń anıqlaw kórsetkishleri uqsas *JI kóbirek statikalıq analizge itibar berdi *Adamlar kóbirek dinamikalıq analizge itibar berdi *JI tek dinamikalıq analiz benen jaqsı nátiyje kórsetpeydi Antivirus programmalıq támiynatın islep shıǵıwshılar bul izertlewlerge tiykarlanıp, eki ámeliyattıń birikpesi eń ideal bolatuǵını degen juwmaqqa keldi. Zıyanlı programmalıq támiynattı anıqlawda JI statikalıq analizdi adamlarǵa qaraǵanda anaǵurlım tez qollana alatuǵın bolǵanlıqtan, antivirus programmalıq támiynatı úlgilerdi dáslepki tekseriw ushın JI-ge jiberedi. Eger úlgi quramalıraq bolsa hám JI anıq juwmaq shıǵara almasa, úlgi onı tolıǵıraq qarap shıǵıw ushın adamǵa jiberiledi. Solay etip, kóbirek úlgiler zıyanlı programmalıq támiynat yamasa zıyansız retinde durıs anıqlana aladı. Ámeliy qáwip-qáterlerdi anıqlaw sistemalarında [[Mashinalıq oqıtıw|mashinalıq oqıtıw]] modelleri ǵárezsiz anıqlaw usılı retinde islewdiń ornına, qaǵıydalarǵa tiykarlanǵan sistemalar, qáwip-qáterler haqqındaǵı maǵlıwmatlar aǵımları hám adam tárepinen qarap shıǵıw menen birge de islewi múmkin<ref>{{Cite web |last=Virbickas |first=Domininkas |date=May 27, 2026 |title=File scanning isn’t enough anymore: How NordVPN defines “next-gen antivirus” |url=https://nordvpn.com/blog/nordvpn-next-gen-antivirus-whitepaper/ |access-date=August 19, 2026 |website=NordVPN}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Zıyanlı programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Keri injeneriya]] [[Kategoriya:Cifrlı kriminalistika]] [[Kategoriya:Kompyuter kriminalistikası]] [[Kategoriya:Statikalıq programma analizi]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Kompyuter qáwipsizligi proceduraları]] [[Kategoriya:Kiberqáwipsizlik injeneriyası]] ik4yyj959lls5r4az1qgk0lupwrddb6 0 49086 276235 2026-10-25T10:13:56Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Qol menen testlew''' testlewshiden aqırǵı paydalanıwshı rolin atqarıwdı talap etedi. Bunda testlewshi durıs minez-qulıqqa hám kemshiliklerdiń joqlıǵına kóz jetkeriw ushın qosımshanıń funkciyalarınıń kópshiligin qollanadı. Testlewdiń tolıqlıǵına kepillik beriw ushın testlewshi kóbinese onı áhmiyetli [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdaylarınıń]] jıynaǵı boyınsha alıp baratuǵın jazılǵan test jobasına...» 276235 wikitext text/x-wiki '''Qol menen testlew''' testlewshiden aqırǵı paydalanıwshı rolin atqarıwdı talap etedi. Bunda testlewshi durıs minez-qulıqqa hám kemshiliklerdiń joqlıǵına kóz jetkeriw ushın qosımshanıń funkciyalarınıń kópshiligin qollanadı. Testlewdiń tolıqlıǵına kepillik beriw ushın testlewshi kóbinese onı áhmiyetli [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdaylarınıń]] jıynaǵı boyınsha alıp baratuǵın jazılǵan test jobasına ámel etedi. ==Sholıw== Processtiń tiykarǵı adımı — programmalıq támiynattı aqırǵı paydalanıwshılarǵa shıǵarıwdan aldın onıń durıs minez-qulqın testlew. Kishi kólemli injenerlik jumıslar ushın (sonıń ishinde prototipler ushın) [[Ad hoc testlew|ad hoc testlew]] jetkilikli bolıwı múmkin. Bul rásmiy emes tásilde testlewshi hesh qanday qatań testlew procedurasına ámel etpeydi hám testlewdi jobalastırmay hám hújjetlestirmey-aq ótkeredi. Kerisinshe, bir waqıtta úyreniwdi, test dizaynın hám testti orınlawdı óz ishine alatuǵın [[Izertlewshi testlew|izertlewshi testlew]] qosımshanıń paydalanıwshı interfeysin onıń funkciyalarınıń ilajı barınsha kóbin qollanıp izertleydi hám qosımsha testlerdi intuitiv túrde islep shıǵıw ushın aldınǵı testlerde alınǵan maǵlıwmattı qollanadı. Izertlewshi qol menen testlewdiń tabıslılıǵı testlewshiniń domen boyınsha bilimine kúshli baylanıslı, sebebi bilimniń jetispewshiligi testlewdiń tolıq bolmawına alıp keledi<ref name=":0" />. Rásmiy emes tásildiń tiykarǵı artıqmashılıqlarınıń biri — qosımshanı qollanıwdıń qanday ekeni haqqında intuitiv túsinik alıw. Programmalıq támiynattı qol menen testlewge súyenetuǵın iri kólemli injenerlik proektler tabıla alatuǵın kemshiliklerdiń sanın maksimallastırıw ushın qatańıraq metodologiyaǵa ámel etedi. Sistemalı tásil aldın ala anıqlanǵan test jaǵdaylarına baǵdarlanadı hám ádette tómendegi adımlardı óz ishine aladı<ref>ANSI/IEEE 829-1983 IEEE Standard for Software Test Documentation</ref>: # Ulıwma metodologiya tańlanatuǵın hám adamlar, kompyuterler hám programmalıq támiynat licenziyaları sıyaqlı resurslar anıqlanatuǵın hám alınatuǵın joqarı dárejeli test jobasın tańlaw. # Testlewshi orınlawı kerek bolǵan anıq hám qısqa adımlardı kútilgen nátiyjeleri menen anıqlap, tolıq test jaǵdayların jazıw. # Test jaǵdayların adımlardı qol menen orınlaytuǵın hám nátiyjelerdi jazıp alatuǵın testlewshilerge bólistiriw. # Testlewshilerdiń tapqan nátiyjelerin tolıq bayan etetuǵın test esabatın jazıw. Esabattı basshılar programmalıq támiynattıń shıǵarıla alatuǵının anıqlaw ushın, al eger shıǵarıwǵa bolmasa, injenerler máselelerdi anıqlaw hám dúzetiw ushın qollanadı. Test jaǵdaylarına tiykarlanǵan qatań tásil ádette Sharshar modeline ámel etetuǵın iri programmalıq injiniring proektleri ushın dástúrli bolıp tabıladı<ref>{{cite book | last = Craig | first = Rick David |author2=Stefan P. Jaskiel | title = Systematic Software Testing | publisher = Artech House |year=2002 | page = 7 | isbn = 1-58053-508-9 }}</ref>. Biraq keminde bir sońǵı izertlew izertlewshi testlew menen test jaǵdaylarına tiykarlanǵan testlew arasında kemshiliklerdi anıqlaw nátiyjeliligi boyınsha úlken ayırmashılıqtı kórsetpedi<ref name=":0">{{cite book |last1=Itkonen |first1=Juha |title=First International Symposium on Empirical Software Engineering and Measurement (ESEM 2007) |last2=V. Mäntylä |first2=Mika |last3=Lassenius |first3=Casper |year=2007 |isbn=978-0-7695-2886-1 |pages=61–70 |chapter=Defect Detection Efficiency: Test Case Based vs. Exploratory Testing |doi=10.1109/ESEM.2007.56 |chapter-url=http://www.soberit.hut.fi/jitkonen/Publications/Itkonen_Mäntylä_Lassenius_2007_ESEM.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013081515/https://pdfs.semanticscholar.org/9ed8/52540fc2c77dab4152b14b4381b9dc124c69.pdf |archive-date=2016-10-13 |s2cid=5178731 |accessdate=January 17, 2009}}</ref>. Testlew [[Qara qutı testlewi|«qara qutı»]], [[Aq qutı testlewi|«aq qutı»]] yamasa [[Kúlreń qutı testlewi|«kúlreń qutı»]] testlewi arqalı ótkerile aladı. «Aq qutı» testlewinde testlewshi [[derek kodı]] arqalı operatorlardıń orınlanıwına itibar beredi. «Qara qutı» testlewinde programmalıq támiynat kemshiliklerdi tekseriw ushın iske qosıladı hám kiris maǵlıwmatınıń qalay qayta islenetuǵınına azıraq itibar beriledi. «Qara qutı» testlewshileriniń derek kodına kiriw múmkinshiligi bolmaydı. «Kúlreń qutı» testlewi derek kodı menen algoritmlerdi túsine otırıp, programmalıq támiynattı iske qosıwǵa baylanıslı<ref>{{Cite web |last=Hamilton |first=Thomas |date=2020-05-23 |title=What is Grey Box Testing? Techniques, Example |url=https://www.guru99.com/grey-box-testing.html |access-date=2022-08-07 |website=www.guru99.com |language=en-US}}</ref>. Sonday-aq statikalıq hám [[Dinamikalıq testlew|dinamikalıq testlew]] tásilleri de qollanılıwı múmkin. Dinamikalıq testlew programmalıq támiynattı iske qosıwdı óz ishine aladı. Statikalıq testlew talaplardı, kodtıń sintaksisin tekseriwdi hám programma kodın haqıyqatında iske qosıwdı óz ishine almaytuǵın basqa hár qanday iskerlikti qamtıydı. Testlew sonday-aq [[Funkcional testlew|funkcional]] hám funkcional emes testlewge bólinedi. Funkcional testlewde testlewshi esaplawlardı, bettegi hár qanday siltemeni yamasa berilgen kiris maǵlıwmatında shıǵıs maǵlıwmatı kútiliwi múmkin bolǵan hár qanday basqa maydandı tekseredi. Funkcional emes testlew testlenip atırǵan sistemanıń ónimliligin, sáykesligin hám jaramlılıǵın, sonıń ishinde onıń qáwipsizligin hám qollanıwǵa qolaylıǵın testlewdi óz ishine aladı. ==Basqıshları== Bir neshe basqısh bar. Olar: ;Modullik testlew: Testlewdiń bul dáslepki basqıshın ádette kodtı jazǵan islep shıǵıwshı, al geyde kásiplesi «aq qutı» testlew usılın qollanıp ótkeredi. ;[[Integraciyalıq testlew]]: Bul basqısh eki rejimde ótkeriledi: tolıq paket retinde yamasa aldınǵı paketke qosımsha retinde. Kóbinese «qara qutı» testlew usılı qollanıladı. Biraq geyde bul basqıshta «qara qutı» hám «aq qutı» testlewiniń birikpesi de qollanıladı. ;Sistemalıq testlew: Bul basqıshta programmalıq támiynat barlıq kózde tutılǵan maqsetler hám platformalar ushın barlıq múmkin bolǵan táreplerden testlenedi. Bul basqıshta ádette «qara qutı» testlew usılı qollanıladı. ;[[Qabıllaw testlewi|Paydalanıwshı tárepinen qabıllaw testlewi]]: Testlewdiń bul basqıshı tayar ónimdi klienttiń rásmiy túrde qabıl etiwin alıw ushın ótkeriledi. Bul basqıshta «ótti» nátiyjesi klienttiń programmalıq támiynattı qabıl etkenin hám onı qollanıwǵa tayar ekenin de bildiredi. ;Shıǵarıw yamasa engiziw testlewi: Orındaǵı topar sistemanı klient sazlaǵan ortalıqqa ornatıw ushın klienttiń jaylasqan ornına baradı hám tómendegi punktlerdi tekseredi: # SetUp.exe faylı iske túsip atır ma, joq pa. # Ornatıw waqtında ekranlar ańsat túsinikli me. # Sistema qattı diskte (HDD) qansha orın iyeleydi. # Sistemanı alıp taslaw tańlanǵanda, ol tolıq alıp taslana ma. == Artıqmashılıqları == * Hesh qanday programmalıq qurallar qollanılmaǵanlıqtan, arzan turatuǵın jumıs * Qátelerdiń kópshiligi qol menen testlew arqalı tabıladı * Adamlar avtomatlastırılǵan qurallarǵa qaraǵanda jaqsıraq baqlaydı hám bahalaydı ==Avtomatlastırılǵan testlew menen salıstırıw== [[Testlewdi avtomatlastırıw]] haqıyqıy testlewdiń qunın azayta alıwı yamasa joq ete alıwı múmkin<ref>{{Cite web |last=Atlassian |title=Test Automation |url=https://www.atlassian.com/devops/devops-tools/test-automation |access-date=2022-08-07 |website=Atlassian |language=en}}</ref>. Kompyuter adımlardıń mexanikalıq izbe-izligin adamǵa qaraǵanda tezirek orınlay aladı hám ol testlerdi túnde iske qosıp, nátiyjelerdi azanda usına aladı. Biraq haqıyqıy testlewde únemlengen miynet onıń ornına test programmasın jazıwǵa jumsalıwı kerek. Testlenetuǵın qosımshanıń túrine hám tańlanǵan avtomatlastırıw qurallarına qarap, bul qol menen testlew tásiline qaraǵanda kóbirek miynetti talap etiwi múmkin. Bunnan basqa, geypara testlew quralları júdá úlken kólemdegi maǵlıwmatlardı usınadı, bul nátiyjelerdi túsindiriw boyınsha kóp waqıttı talap etetuǵın wazıypanı payda etiwi múmkin. Qurılma drayverleri hám [[Kitapxana (esaplaw texnikası)|programmalıq kitapxanalar]] sıyaqlı nárseler test programmaları járdeminde testleniwi kerek. Bunnan basqa, kóp sanlı paydalanıwshılardı testlew (ónimlilikti testlew hám [[Júkleme testlewi|júkleme testlewi]]) ádette ámeliyatta ótkeriliwdiń ornına programmalıq túrde imitaciyalanadı. Kerisinshe, maketi jiyi ózgeretuǵın grafikalıq paydalanıwshı interfeyslerin avtomatikalıq túrde testlew júdá qıyın. Paydalanıwshı interfeyslerin regressiyalıq testlew ushın qollanıla alatuǵın test freymvorkları bar. Olar klavishalardı basıw hám tıshqansha qozǵalısları izbe-izliklerin jazıp alıwǵa, keyin olardı qayta oynatıwǵa hám paydalanıwshı interfeysiniń hár ret birdey juwap beretuǵının baqlawǵa tiykarlanadı. Tilekke qarsı, keyingi versiyada túyme kóshirilse yamasa onıń atı ózgertilse, bul jazıwlar durıs islemewi múmkin. Eger programmanıń shıǵıs maǵlıwmatları aytarlıqtay ózgerse, avtomatikalıq regressiyalıq test te aldanıwı múmkin. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 0w1f8apxhb3himq7uvk9d8phfassnmh 0 49087 276236 2026-10-25T10:26:36Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Metasploit Project''' — qáwipsizlik hálsizlikleri haqqında maǵlıwmat beretuǵın hám penetraciyalıq testlew menen IDS signaturaların islep shıǵıwǵa járdem beretuǵın kompyuter qáwipsizligi proekti. Ol Bostonda jaylasqan '''Rapid7''' qáwipsizlik kompaniyasına tiyisli<ref>{{Cite web |title=Rapid7 - Case - Faculty & Research - Harvard Business School |url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=52365 |access-date=2025-11-04 |website=www.h...» 276236 wikitext text/x-wiki '''Metasploit Project''' — qáwipsizlik hálsizlikleri haqqında maǵlıwmat beretuǵın hám penetraciyalıq testlew menen IDS signaturaların islep shıǵıwǵa járdem beretuǵın kompyuter qáwipsizligi proekti. Ol Bostonda jaylasqan '''Rapid7''' qáwipsizlik kompaniyasına tiyisli<ref>{{Cite web |title=Rapid7 - Case - Faculty & Research - Harvard Business School |url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=52365 |access-date=2025-11-04 |website=www.hbs.edu}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Toggi |first1=Aaryen |last2=Bose |first2=Bhavna |last3=Naidu |first3=Dharini |last4=Srivastava |first4=Raghav |chapter=Metasploit Based Automated Penetration Testing Using Reinforcement Learning |date=November 11, 2024 |title=2024 First International Conference for Women in Computing (InCoWoCo) |pages=1–8 |doi=10.1109/InCoWoCo64194.2024.10863399|isbn=979-8-3315-1894-3 }}</ref>. Onıń eń belgili kishi proekti — ashıq kodlı '''Metasploit Framework''', yaǵnıy aralıqtaǵı nıshanalı mashinaǵa qarsı ekspluataciya (exploit) kodın islep shıǵıw hám orınlaw quralı. Basqa áhmiyetli kishi proektlerge Opcode Database (operaciyalıq kodlar bazası), shellkod arxivi hám oǵan baylanıslı izertlewler kiredi. Metasploit Project kriminalistikaǵa qarsı hám jasırınıw quralların óz ishine aladı, olardıń geyparaları Metasploit Framework quramına kirgizilgen. Geypara operaciyalıq sistemalarda ol aldın ala ornatılǵan túrde keledi. ==Tariyxı== Metasploit-ti 2003-jılı Ch. D. Mur Perl tilin qollanıp, kóshpeli tarmaq quralı retinde jaratqan. 2007-jılǵa kelip Metasploit Framework Ruby tilinde pútkilley qayta jazıldı. 2009-jıl 21-oktyabrde Metasploit Project ózin birlesken hálsizliklerdi basqarıw sheshimlerin usınatuǵın Rapid7 qáwipsizlik kompaniyası satıp alǵanın járiyaladı<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.rapid7.com/metasploit-announcement.jsp|title=Rapid7 Press Release|work=Rapid7|access-date=18 February 2015|archive-date=15 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715154413/http://www.rapid7.com/metasploit-announcement.jsp|url-status=live}}</ref>. Immunity kompaniyasınıń Canvas yamasa Core Security Technologies kompaniyasınıń Core Impact sıyaqlı salıstırıwǵa bolatuǵın kommerciyalıq ónimler sıyaqlı, Metasploit kompyuter sistemalarınıń hálsizligin testlew yamasa aralıqtaǵı sistemalarǵa buzıp kiriw ushın qollanıla aladı. Kóplegen informaciyalıq qáwipsizlik quralları sıyaqlı, Metasploit nızamlı da, ruqsatsız da iskerlik ushın qollanıla aladı. Metasploit Framework satıp alınǵannan berli Rapid7 Metasploit Pro dep atalatuǵın ashıq yadrolı (open core) menshikli redakciyanı qostı<ref>{{Cite web |title=Metasploit Editions: Network Pen Testing Tool |url=https://www.rapid7.com/products/metasploit/download/editions/ |access-date=2023-08-03 |website=Rapid7 |language=en |archive-date=2023-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720185815/https://www.rapid7.com/products/metasploit/download/editions/ |url-status=live }}</ref>. Metasploit-tiń ekspluataciya islep shıǵıwdıń de-fakto freymvorkı retindegi payda bolıp atırǵan ornı<ref name=":1">{{cite web|url=http://sectools.org/sploits.html|title=Vulnerability exploitation tools – SecTools Top Network Security Tools|access-date=18 February 2015|archive-date=17 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111017222000/http://sectools.org/sploits.html|url-status=live}}</ref> programmalıq támiynat hálsizlikleri haqqındaǵı eskertiwlerdiń shıǵıwına alıp keldi. Olarǵa kóbinese<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.exploit-db.com/author/?a=3211|title=Metasploit|last=Metasploit|website=www.exploit-db.com|access-date=2017-01-14|archive-date=2017-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170116162949/https://www.exploit-db.com/author/?a=3211|url-status=live}}</ref> sol belgili bir qáteniń ekspluataciyalana alıwın, táwekelin hám dúzetiliwin kórsetetuǵın úshinshi tárep Metasploit ekspluatacija moduli qosıladı<ref name="VMwareNAT">{{cite news|url=http://archives.neohapsis.com/archives/vulnwatch/2005-q4/0074.html |title=ACSSEC-2005-11-25-0x1 VMWare Workstation 5.5.0 <= build-18007 GSX Server Variants And Others |date=December 20, 2005 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070107145900/http://archives.neohapsis.com/archives/vulnwatch/2005-q4/0074.html |archive-date=2007-01-07 }}</ref><ref name="MOKB-11-11-2006">{{cite news|url=http://projects.info-pull.com/mokb/MOKB-11-11-2006.html |title=Month of Kernel Bugs – Broadcom Wireless Driver Probe Response SSID Overflow |date=November 11, 2006 }}</ref>. Metasploit 3.0 tek belgili qáteler ushın ekspluataciyalardı emes, al programmalıq támiynat hálsizliklerin anıqlaw ushın qollanılatuǵın fazzing quralların óz ishine ala basladı. Bul baǵıttı 2006-jıl noyabrinde lorcon sımsız (802.11) qural jıynaǵınıń Metasploit 3.0 quramına integraciyalanıwınan kóriwge boladı. ==Freymvork== Freymvork járdeminde sistemanı ekspluataciyalawdıń tiykarǵı adımları: # Qálew boyınsha, nıshanalı sistemanıń ekspluatacijaǵa qarsı hálsiz ekenin tekseriw. # ''Ekspluatacijanı'' tańlaw hám sazlaw (bul — nıshanalı sistemaǵa onıń qátelerinen birin paydalanıp kiretuǵın kod; Windows, Unix/Linux hám macOS sistemaları ushın shama menen 900 hár túrli ekspluatacija kirgizilgen). # ''Júkti (payload)'' tańlaw hám sazlaw (bul — nıshanalı sistemaǵa tabıslı kirgennen keyin onda orınlanatuǵın kod; mısalı, aralıqtaǵı qabıq yamasa VNC server). Metasploit kóbinese islewi kerek bolǵan júkti usınadı. # «Jaman simvollar» dep atalatuǵın on altılıq operaciyalıq kodlardı júkten alıp taslaw ushın kodlaw usılın tańlaw; bul simvollar ekspluatacijanıń sátsiz bolıwına sebep boladı. # Ekspluatacijanı orınlaw. Hár qanday ekspluatacijanı hár qanday júk penen biriktiriwge múmkinshilik beretuǵın bul modullik tásil — Freymvorktıń tiykarǵı artıqmashılıǵı. Ol hújimshilerdiń, ekspluatacija jazıwshılardıń hám júk jazıwshılardıń wazıypaların jeńillestiredi. Metasploit Unix (sonıń ishinde Linux hám macOS) hám Windows sistemalarında isleydi. Metasploit Framework bir neshe tilde qosımshalardı (add-on) qollanıw ushın keńeytiledi. Ekspluatacija menen júkti tańlaw ushın nıshanalı sistema haqqında qanday da bir maǵlıwmat, mısalı, operaciyalıq sistemanıń versiyası hám ornatılǵan tarmaq xızmetleri kerek. Bul maǵlıwmattı Nmap sıyaqlı portlardı skanerlew hám TCP/IP steginiń cifrlı izin alıw (fingerprinting) quralları járdeminde alıwǵa boladı. Nessus hám OpenVAS sıyaqlı hálsizlik skanerleri maqsetli sistemanıń hálsizliklerin anıqlay aladı. Metasploit anıq ekspluataciyalaw ushın hálsizlik skaneriniń maǵlıwmatların import ete aladı hám anıqlanǵan hálsizliklerdi bar ekspluatacija modulleri menen salıstıradı<ref>{{cite web|url=https://www.metasploit.com/download|title=Penetration Testing Tool, Metasploit, Free Download - Rapid7|work=Rapid7|access-date=18 February 2015|archive-date=24 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224213533/https://www.metasploit.com/download|url-status=live}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Kriminalistikaǵa qarsı programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Qáwipsizlikti testlew quralları]] [[Kategoriya:Kriptografiyalıq hújimler]] [[Kategoriya:Biypul hám ashıq kodlı programmalıq támiynat shólkemleri]] [[Kategoriya:Kros-platformalı biypul programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Biypul qáwipsizlik programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Ruby tilinde jazılǵan biypul programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] [[Kategoriya:Windows qáwipsizlik programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:macOS qáwipsizlik programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Unix tarmaǵına baylanıslı programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Penetraciyalıq testlew programmalıq quralları]] [[Kategoriya:BSD licenziyasın qollanatuǵın programmalıq támiynat]] silfvcrg6o8cvv71525xks2ul9njtte 0 49088 276237 2026-10-25T10:47:56Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Fayl:Mbt-overview.png|frame|Modelge tiykarlanǵan testlewdiń ulıwma ortalıǵı]] [[Esaplaw texnikası|Esaplaw texnikasında]] '''modelge tiykarlanǵan testlew''' — testlerdi joybarlaw hám, múmkin orınlaw ushın modelge tiykarlanǵan joybarlawdı paydalanatuǵın testlew tásili. Oń táreptegi diagrammada kórsetilgeninday, model testlenip atırǵan sistemanıń (SUT) qálegen minez-qulqın kórsete aladı. Yamasa model testlew strategiyaların hám orta...» 276237 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Mbt-overview.png|frame|Modelge tiykarlanǵan testlewdiń ulıwma ortalıǵı]] [[Esaplaw texnikası|Esaplaw texnikasında]] '''modelge tiykarlanǵan testlew''' — testlerdi joybarlaw hám, múmkin orınlaw ushın modelge tiykarlanǵan joybarlawdı paydalanatuǵın testlew tásili. Oń táreptegi diagrammada kórsetilgeninday, model testlenip atırǵan sistemanıń (SUT) qálegen minez-qulqın kórsete aladı. Yamasa model testlew strategiyaların hám ortalıqların kórsete aladı. SUT-tı táriyipleytuǵın model ádette SUT-tıń qálegen minez-qulqınıń abstrakt, bólekli kórinisi bolıp tabıladı. Bunday modelden alınǵan test jaǵdayları model menen birdey abstrakciya dárejesindegi funkcional testler bolıp tabıladı. Bul test jaǵdayları birgelikte abstrakt testler jıynaǵı dep ataladı. Abstrakt testler jıynaǵın SUT-qa qarsı tikkeley orınlaw múmkin emes, sebebi jıynaq nadurıs abstrakciya dárejesinde boladı. Orınlanatuǵın testler jıynaǵın sáykes abstrakt testler jıynaǵınan alıw kerek. Orınlanatuǵın testler jıynaǵı testlenip atırǵan sistema menen tikkeley baylanısa aladı. Buǵan abstrakt test jaǵdayların orınlawǵa jaramlı anıq test jaǵdaylarına sáykeslendiriw arqalı erisiledi. Geypara modelge tiykarlanǵan testlew ortalıqlarında modeller orınlanatuǵın testler jıynaǵın tikkeley generaciyalaw ushın jetkilikli maǵlıwmattı óz ishine aladı. Basqalarında anıq testler jıynaǵın jaratıw ushın abstrakt testler jıynaǵındaǵı elementlerdi programmalıq támiynattaǵı anıq operatorlarǵa yamasa metod shaqırıwlarına sáykeslendiriw kerek. Bul «sáykeslendiriw máselesin sheshiw» dep ataladı<ref name="Jeff Offutt 2016">Paul Ammann and Jeff Offutt. Introduction to Software Testing, 2nd edition. Cambridge University Press, 2016.</ref>. Onlayn testlew jaǵdayında (tómende qarań) abstrakt testler jıynaqları tek túsinik retinde bar boladı, biraq anıq artefakt retinde emes. Testlerdi modellerden hár túrli usıllar menen alıwǵa boladı. Testlew ádette eksperimental hám evristikaǵa tiykarlanǵan bolǵanlıqtan, testlerdi alıwdıń jalǵız eń jaqsı usılı belgisiz. Testlerdi alıwǵa baylanıslı barlıq parametrlerdi kóbinese «test talapları», «test maqseti» yamasa hátte «qollanıw jaǵdaylarıı» dep atalatuǵın paketke biriktiriw keń tarqalǵan. Bul paket modeldiń itibar qaratılıwı kerek bólimleri haqqındaǵı maǵlıwmattı yamasa testlewdi tamamlaw shártlerin (testlewdi toqtatıw kriteriyaların) óz ishine alıwı múmkin. Testler jıynaqları derek kodınan emes, al modellerden alınatuǵın bolǵanlıqtan, modelge tiykarlanǵan testlew ádette [[Qara qutı testlewi|«qara qutı» testlewiniń]] bir forması dep esaplanadı. ==Modeller== Ásirese modelge tiykarlanǵan injeneriyada hám modelge tiykarlanǵan arxitekturada modeller sáykes sistemalardan aldın yamasa olar menen parallel qurıladı. Modeller tamamlanǵan sistemalardan da dúziliwi múmkin. Testlerdi generaciyalaw ushın ádettegi modellestiriw tillerine UML, SysML, tiykarǵı programmalastırıw tilleri, shekli avtomat belgilewleri hám Z, B (Event-B), Alloy yamasa Rocq sıyaqlı matematikalıq formalizmler kiredi. ==Modelge tiykarlanǵan testlewdi engiziw== [[Fayl:Mbt-process-example.png|right|frame|Modelge tiykarlanǵan testlew jumıs processiniń mısalı (test jaǵdayların oflayn generaciyalaw). IXIT — ''ámelge asırıwdıń qosımsha maǵlıwmatı'' (implementation extra information), yaǵnıy abstrakt testler jıynaǵın orınlanatuǵın jıynaqqa aylandırıw ushın kerekli maǵlıwmat. Ádette IXIT test ortalıǵı, maǵlıwmatlardı sáykeslendiriw hám SUT konfiguraciyası haqqındaǵı maǵlıwmattı óz ishine aladı.]] Modelge tiykarlanǵan testlewdi engiziwdiń hár túrli belgili usılları bar, olarǵa '''onlayn testlew''', '''orınlanatuǵın testlerdi oflayn generaciyalaw''' hám '''qol menen engiziletuǵın testlerdi oflayn generaciyalaw''' kiredi. Onlayn testlew degenimiz — modelge tiykarlanǵan testlew quralı SUT-qa tikkeley jalǵanadı hám onı dinamikalıq túrde testleydi. Orınlanatuǵın testlerdi oflayn generaciyalaw degenimiz — modelge tiykarlanǵan testlew quralı test jaǵdayların keyin avtomatikalıq túrde orınlanatuǵın, kompyuter oqıy alatuǵın resurslar retinde generaciyalaydı; mısalı, generaciyalanǵan testlew logikasın óz ishine alatuǵın Python klasları jıynaǵı. Qol menen engiziletuǵın testlerdi oflayn generaciyalaw degenimiz — modelge tiykarlanǵan testlew quralı test jaǵdayların keyin qol menen testlewde járdem bere alatuǵın, adam oqıy alatuǵın resurslar retinde generaciyalaydı; mısalı, generaciyalanǵan test adımların adam tilinde táriyipleytuǵın PDF hújjeti. ==Testlerdi algoritmlik túrde alıw== Modelge tiykarlanǵan testlewdiń nátiyjeliligi tiykarınan ol usınatuǵın avtomatlastırıw múmkinshiligine baylanıslı. Eger model mashina oqıy alatuǵın hám minez-qulıqtıń anıq túsindiriwi bar bolatuǵınday dárejede formal bolsa, test jaǵdayların principinde mexanikalıq túrde alıwǵa boladı. ===Shekli avtomatlardan=== Kóbinese model shekli avtomat yamasa jaǵday ótiwi sisteması retinde awdarıladı yamasa túsindiriledi. Bul avtomat testlenip atırǵan sistemanıń múmkin bolǵan konfiguraciyaların kórsetedi. Test jaǵdayların tabıw ushın avtomattan orınlanatuǵın jollar izlenedi. Múmkin bolǵan orınlanıw jolı test jaǵdayı retinde xızmet ete aladı. Bul usıl model deterministik bolsa yamasa deterministik modelge aylandırıla alsa isleydi. Bul modellerdegi belgilenbegen ótiwlerdi paydalanıw arqalı qunlı norma emes test jaǵdayların alıwǵa boladı. Testlenip atırǵan sistemanıń hám sáykes modeldiń quramalılıǵına qarap, jollardıń sanı júdá úlken bolıwı múmkin, sebebi sistemanıń múmkin bolǵan konfiguraciyaları júdá kóp. Jollardıń tiyisli, biraq shekli sanın qamtıy alatuǵın test jaǵdayların tabıw ushın tańlawdı baǵdarlaytuǵın test kriteriyaları kerek. Bul usıldı birinshi bolıp Offutt hám Abdurazik modelge tiykarlanǵan testlewge tiykar salǵan maqalada usındı<ref>Jeff Offutt and Aynur Abdurazik. Generating Tests from UML Specifications. Second International Conference on the Unified Modeling Language (UML ’99), pages 416-429, Fort Collins, CO, October 1999.</ref>. Test jaǵdayların generaciyalawdıń kóplegen usılları islep shıǵılǵan hám olardı Rushby qarap shıqtı<ref>John Rushby. Automated Test Generation and Verified Software. Verified Software: Theories, Tools, Experiments: First IFIP TC 2/WG 2.3 Conference, VSTTE 2005, Zurich, Switzerland, October 10–13. pp. 161-172, Springer-Verlag</ref>. Test kriteriyaları testlew boyınsha oqıwlıqta ulıwma graflar túrinde táriyiplengen<ref name="Jeff Offutt 2016"/>. ===Teoremalardı dálillew=== Teoremalardı dálillew dáslep logikalıq formulalardı avtomatikalıq túrde dálillew ushın qollanılǵan. Modelge tiykarlanǵan testlew tásillerinde sistema onıń minez-qulqın belgileytuǵın predikatlar jıynaǵı menen modellestiriledi<ref name="otbt">{{Cite journal|first1=Achim D.|last1=Brucker|first2=Burkhart|last2=Wolff|title=On Theorem Prover-based Testing|journal=Formal Aspects of Computing|volume=25|issue=5|pages=683–721|year=2012|doi=10.1007/s00165-012-0222-y|url=http://www.brucker.ch/bibliography/abstract/brucker.ea-theorem-prover-2012.en.html|citeseerx=10.1.1.208.3135|s2cid=5774837}}</ref>. Test jaǵdayların alıw ushın model testlenip atırǵan sistemanı táriyipleytuǵın predikatlar jıynaǵınıń jaramlı túsindiriwi boyınsha ekvivalentlik klaslarına bólinedi. Hárbir klass belgili bir sistema minez-qulqın táriyipleydi, sonlıqtan test jaǵdayı retinde xızmet ete aladı. Eń ápiwayı bóliw — dizyunktiv normal forma tásili. Bunda sistemanıń minez-qulqın táriyipleytuǵın logikalıq ańlatpalar dizyunktiv normal formaǵa awdarıladı. ===Sheklewli logikalıq programmalastırıw hám simvollıq orınlaw=== [[Sheklewli programmalastırıw|Sheklewli programmalastırıwdı]] ózgeriwshiler jıynaǵı boyınsha sheklewler jıynaǵın sheshiw arqalı belgili bir sheklewlerdi qanaatlandıratuǵın test jaǵdayların tańlaw ushın qollanıwǵa boladı. Sistema sheklewler járdeminde táriyiplenedi<ref>Jefferson Offutt. Constraint-Based Automatic Test Data Generation. IEEE Transactions on Software Engineering, 17:900-910, 1991</ref>. Sheklewler jıynaǵın sheshiwdi logikalıq sheshiwshiler (mısalı, logikalıq qanaatlandırıwshılıq máselesine tiykarlanǵan SAT-sheshiwshiler) yamasa Gauss usılı sıyaqlı sanlı analiz arqalı orınlawǵa boladı. Sheklewler formulaları jıynaǵın sheship tabılǵan sheshim sáykes sistema ushın test jaǵdayları retinde xızmet ete aladı. Sheklewli programmalastırıwdı simvollıq orınlaw menen biriktiriwge boladı. Bul tásilde sistema modeli simvollıq túrde orınlanadı, yaǵnıy hár túrli basqarıw jolları boyınsha maǵlıwmat sheklewleri jıynaladı, al keyin sheklewlerdi sheshiw hám test jaǵdayların payda etiw ushın sheklewli programmalastırıw usılı qollanıladı<ref>Antti Huima. Implementing Conformiq Qtronic. Testing of Software and Communicating Systems, Lecture Notes in Computer Science, 2007, Volume 4581/2007, 1-12, DOI: 10.1007/978-3-540-73066-8_1 </ref>. ===Modeldi tekseriw=== Model tekseriwshilerdi de test jaǵdayların generaciyalaw ushın qollanıwǵa boladı. Dáslep modeldi tekseriw specifikaciyanıń qásiyeti modelde jaramlı yamasa jaramlı emes ekenin tekseriw usılı retinde islep shıǵılǵan. Testlew ushın qollanılǵanda, model tekseriwshige testlenip atırǵan sistemanıń modeli hám testlenetuǵın qásiyet beriledi. Dálillew procedurası waqtında, eger bul qásiyet modelde jaramlı bolsa, model tekseriwshi guwalardı hám qarsı mısallardı anıqlaydı. Gúwa — qásiyet qanaatlandırılatuǵın jol, al qarsı mısal — modeldiń orınlanıwında qásiyet buzılatuǵın jol. Bul jollardı jáne de test jaǵdayları retinde qollanıwǵa boladı. ===Markov dizbegi test modelin qollanıp test jaǵdayların generaciyalaw=== Markov dizbekleri — modelge tiykarlanǵan testlewdi ótkeriwdiń nátiyjeli usılı. Markov dizbekleri menen ámelge asırılǵan test modellerin qollanıw modeli retinde túsiniwge boladı: ol qollanıwǵa/statistikaǵa tiykarlanǵan modelge tiykarlanǵan testlew dep ataladı. Qollanıw modelleri, yaǵnıy Markov dizbekleri tiykarınan 2 artefakttan quraladı: testlengen sistemanıń barlıq múmkin bolǵan qollanıw scenariyin kórsetetuǵın shekli avtomat (FSM) hám FSM-ge sistema statistikalıq túrde qalay qollanılatuǵının yamasa qollanılatuǵının kórsetiw múmkinshiligin beretuǵın operaciyalıq profiller (OP). Birinshisi (FSM) neni testlewge bolatuǵının yamasa testlengenin biliwge, al ekinshisi (OP) operaciyalıq test jaǵdayların alıwǵa járdem beredi. Qollanıwǵa/statistikaǵa tiykarlanǵan modelge tiykarlanǵan testlew sistemanı tolıq testlew múmkin emes hám buzılıw júdá tómen dárejede payda bolıwı múmkin degen faktlardan baslanadı<ref>Helene Le Guen. Validation d'un logiciel par le test statistique d'usage : de la modelisation de la decision à la livraison, 2005. URL:ftp://ftp.irisa.fr/techreports/theses/2005/leguen.pdf</ref>. Bul tásil testlenip atırǵan sistemanıń isenimliligin jaqsılawǵa baǵdarlanǵan test jaǵdayların statikalıq túrde alıwdıń ámeliy usılın usınadı. Qollanıwǵa/statistikaǵa tiykarlanǵan modelge tiykarlanǵan testlew jaqında engizilgen programmalıq támiynat sistemalarına qollanılatuǵınday etip keńeytildi<ref>{{Cite book | doi=10.1109/ICSTW.2011.11| chapter=Model Based Statistical Testing of Embedded Systems| title=2011 IEEE Fourth International Conference on Software Testing, Verification and Validation Workshops| pages=18–25| year=2011| last1=Böhr| first1=Frank| isbn=978-1-4577-0019-4| s2cid=9582606}}</ref><ref>{{cite book |isbn=978-3843903486|title=Model-Based Statistical Testing of Embedded Real-Time Software with Continuous and Discrete Signals in a Concurrent Environment: The Usage Net Approach |last1=Böhr |first1=Frank |year=2012 |publisher=Verlag Dr. Hut }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 6l83mk0i0l2wpmlsvyw2uy38gfh5d40 0 49089 276238 2026-10-25T11:00:41Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Modifikaciyalanǵan shárt hám sheshim qamtıwı''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''Modified condition/decision coverage'', '''MC/DC''') — [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlewde]] qollanılatuǵın kod qamtıwı kriteriyası. ==Sholıw== MC/DC testlew waqtında tómendegilerdiń barlıǵın talap etedi<ref>{{cite journal | title = A Practical Tutorial on Modified Condition/ Decision Coverage |date=May 2001 | journal = NASA | last1...» 276238 wikitext text/x-wiki '''Modifikaciyalanǵan shárt hám sheshim qamtıwı''' ([[Inglis tili|ingl]]. ''Modified condition/decision coverage'', '''MC/DC''') — [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynattı testlewde]] qollanılatuǵın kod qamtıwı kriteriyası. ==Sholıw== MC/DC testlew waqtında tómendegilerdiń barlıǵın talap etedi<ref>{{cite journal | title = A Practical Tutorial on Modified Condition/ Decision Coverage |date=May 2001 | journal = NASA | last1 = Hayhurst | first1 = Kelly | last2 = Veerhusen | first2 = Dan | last3 = Chilenski | first3 = John | last4 = Rierson | first4 = Leanna | url = http://shemesh.larc.nasa.gov/fm/papers/Hayhurst-2001-tm210876-MCDC.pdf}}</ref>: #Hárbir kiriw hám shıǵıw noqatı shaqırıladı #Hárbir sheshim barlıq múmkin bolǵan nátiyjelerdi qabıl etedi #Sheshimdegi hárbir shárt barlıq múmkin bolǵan nátiyjelerdi qabıl etedi #Sheshimdegi hárbir shárttiń sheshimniń nátiyjesine ǵárezsiz tásir etetuǵını kórsetiledi. Shárttiń ǵárezsizligi bir waqıtta tek bir shárttiń ózgeretuǵının dálillew arqalı kórsetiledi. MC/DC eń áhmiyetli (A dárejesi) [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynattı]] jetkilikli dárejede testlewdi támiyinlew ushın avionika programmalıq támiynatın islep shıǵıw boyınsha DO-178B hám DO-178C basshılıqlarında qollanıladı. Bunday programmalıq támiynat samolyottıń qáwipsiz ushıwın hám qonıwın dawam ettiriwdi ''támiyinlewi (yamasa onıń buzılıwınıń aldın alıwı)'' múmkin bolǵan programmalıq támiynat retinde anıqlanadı. Sonday-aq ol qáwipsizlik boyınsha tiykarǵı hújjettiń<ref>IEC 61508-3:2010</ref> 3-bóliminiń B qosımshasında SIL 4 dárejesi ushın hám ISO 26262 avtomobil standartınıń 6-bóliminde ASIL D dárejesi ushın joqarı dárejede usınıladı<ref>ISO 26262-2011 Part 6 Table 12</ref>. Bunnan basqa, NASA NPR 7150.2D hújjetiniń 3.7.4-bóliminde qáwipsizlik ushın áhmiyetli hár qanday programmalıq támiynat komponenti ushın 100% MC/DC qamtıwın talap etedi<ref>{{cite web |title = NASA Software Engineering Requirements |url=https://nodis3.gsfc.nasa.gov/displayDir.cfm?t=NPR&c=7150&s=2D |publisher=NASA}}</ref>. Evropa kosmos agentligi ECSS-E-ST-40C Rev. 1 standartına sáykes A áhmiyetlilik kategoriyası ushın MC/DC qamtıwın talap etedi<ref>{{cite web |title = European Cooperation for Space Standardization - Space Engineering Software |url=https://ecss.nl/standard/ecss-e-st-40c-rev-1-software-30-april-2025|publisher=ECSS}}</ref>. ==Anıqlamaları== ;Shárt: Shárt — eń tómengi dárejedegi logikalıq ańlatpa (onı ápiwayıraq logikalıq ańlatpalarǵa bóliwge bolmaydı). ;Sheshim: Shártlerden hám nol yamasa onnan kóp logikalıq operatorlardan turatuǵın logikalıq ańlatpa. Logikalıq operatorı joq sheshim — shárt bolıp tabıladı. Sheshim basqarıw aǵımınıń ózgeriwin bildirmeydi, mısalı, logikalıq ańlatpanı ózgeriwshige ózlestiriw MC/DC ushın sheshim bolıp esaplanadı. ;Shárt qamtıwı: Programmadaǵı sheshimdegi hárbir shárt barlıq múmkin bolǵan nátiyjelerdi keminde bir ret qabıl etken. ;Sheshim qamtıwı: Programmadaǵı hárbir kiriw hám shıǵıw noqatı keminde bir ret shaqırılǵan hám programmadaǵı hárbir sheshim barlıq múmkin bolǵan nátiyjelerdi keminde bir ret qabıl etken. ;Shárt/sheshim qamtıwı: Programmadaǵı hárbir kiriw hám shıǵıw noqatı keminde bir ret shaqırılǵan, programmadaǵı sheshimdegi hárbir shárt barlıq múmkin bolǵan nátiyjelerdi keminde bir ret qabıl etken hám programmadaǵı hárbir sheshim barlıq múmkin bolǵan nátiyjelerdi keminde bir ret qabıl etken. ;Modifikaciyalanǵan shárt hám sheshim qamtıwı: Programmadaǵı hárbir kiriw hám shıǵıw noqatı keminde bir ret shaqırılǵan, programmadaǵı sheshimdegi hárbir shárt barlıq múmkin bolǵan nátiyjelerdi keminde bir ret qabıl etken hám hárbir shárttiń sol sheshimniń nátiyjesine ǵárezsiz tásir etetuǵını kórsetilgen. Shárttiń sheshim nátiyjesine ǵárezsiz tásir etetuǵını basqa barlıq múmkin bolǵan shártlerdi ózgerissiz saqlap, tek sol shártti ózgertiw arqalı kórsetiledi. Shárt/sheshim kriteriyası moduldegi barlıq shártlerdiń qamtılıwına kepillik bermeydi, sebebi kóplegen [[Test jaǵdayı (programmalıq támiynat)|test jaǵdaylarında]] sheshimniń geypara shártleri basqa shártler menen maskalanadı. Modifikaciyalanǵan shárt hám sheshim kriteriyasın qollanǵanda, basqa hámme nárse ózgerissiz saqlanıp emes, al saqlanıp turıp, hárbir shárttiń sheshim nátiyjesine óz aldına tásir ete alatuǵını kórsetiliwi kerek. Solay etip, MC/DC kriteriyası shárt/sheshim qamtıwına qaraǵanda anaǵurlım kúshli. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 6m6hhw2ww3iqm1o0mqjswkjmp7em8j4 0 49090 276239 2026-10-25T11:10:33Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «[[Programmalıq támiynattı testlew|Programmalıq támiynattı testlewde]] '''«maymıl» testlewi''' — paydalanıwshı qosımshanı yamasa sistemanı tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatların berip, onıń minez-qulqın tekseriw yamasa qosımshanıń yamasa sistemanıń isten shıǵatuǵın-shıqpaytuǵının kóriw arqalı testleytuǵın usıl. «Maymıl» testlewi ádette tosınnan alınǵan, avtomatlastırılǵan modullik testler retinde ámelge asırılad...» 276239 wikitext text/x-wiki [[Programmalıq támiynattı testlew|Programmalıq támiynattı testlewde]] '''«maymıl» testlewi''' — paydalanıwshı qosımshanı yamasa sistemanı tosınnan alınǵan kiris maǵlıwmatların berip, onıń minez-qulqın tekseriw yamasa qosımshanıń yamasa sistemanıń isten shıǵatuǵın-shıqpaytuǵının kóriw arqalı testleytuǵın usıl. «Maymıl» testlewi ádette tosınnan alınǵan, avtomatlastırılǵan modullik testler retinde ámelge asırıladı. «Maymıl» atınıń kelip shıǵıwı anıq bolmasa da, geypara adamlar bul attı sheksiz maymıl teoreması menen baylanıslı dep esaplaydı<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.exforsys.com/tutorials/testing-types/monkey-testing.html|title=What is Monkey Testing {{!}} IT Training and Consulting – Exforsys|website=www.exforsys.com|date=17 December 2011 |access-date=2016-04-22}}</ref>. Bul teorema boyınsha jazıw mashinkasınıń klaviaturasın sheksiz waqıt dawamında tosınnan basqan maymıl derlik sózsiz túrde berilgen tekstti, mısalı, Uilyam Shekspirdiń barlıq shıǵarmaların basıp shıǵaradı. Basqa birewler bul at 1983-jılǵa shekem Stiv Kepps islep shıqqan klassikalıq Mac OS ushın «The Monkey» qosımshasınan kelip shıqqan dep esaplaydı. Ol Mac programmalarına tosınnan alınǵan waqıyalardı jiberiw ushın jurnallaw ilgeklerin qollanǵan hám MacPaint programmasındaǵı qátelerdi testlew ushın qollanılǵan<ref>{{Cite web|url=http://www.folklore.org/StoryView.py?story=Monkey_Lives.txt|title=Folklore.org: Monkey Lives|website=www.folklore.org|access-date=2016-04-22}}</ref>. Sonday-aq «maymıl» testlewi stress-testlew ushın standart testlew quralları quramında [[Android Studio]] ortalıǵına kirgizilgen<ref>{{Cite web|url=http://developer.android.com/tools/help/monkey.html|title=UI/Application Exerciser Monkey {{!}} Android Developers|website=developer.android.com|access-date=2016-04-25}}</ref>. == «Maymıl» testlewiniń túrleri == «Maymıl» testlewi '''aqıllı «maymıl» testleri''' hám '''aqılsız «maymıl» testleri''' bolıp bólinedi. === Aqıllı «maymıl» testleri === Aqıllı «maymıllar» ádette tómendegi belgileri boyınsha anıqlanadı<ref>{{Cite book |last=Patton |first=Ron |title=Software testing |date=2001 |publisher=Sams |isbn=978-0-672-31983-9 |location=Indianapolis, Ind |chapter=Random Testing: Monkeys and Gorillas}}</ref>: * Qosımsha yamasa sistema haqqında qısqasha túsinikke iye boladı * Óziniń qay jerde ekenin, qayerge bara alatuǵının hám qay jerde bolǵanın biledi * Óziniń hám sistemanıń múmkinshiliklerin biledi * Sistemanı buzıwǵa itibar qaratadı * Tapqan qáteleri haqqında xabarlaydı Geypara aqıllı «maymıllar» '''danıshpan «maymıllar»''' dep te ataladı. Olar paydalanıwshınıń minez-qulqına sáykes testlew ótkeredi hám belgili bir qátelerdiń itimallıǵın bahalay aladı. === Aqılsız «maymıl» testleri === «Nadan maymıllar» dep te atalatuǵın aqılsız «maymıllar» ádette tómendegi belgileri boyınsha anıqlanadı: * Qosımsha yamasa sistema haqqında hesh qanday bilimi bolmaydı * Óziniń kiris maǵlıwmatınıń yamasa minez-qulqınıń jaramlı yamasa jaramsız ekenin bilmeydi * Óziniń yamasa sistemanıń múmkinshiliklerin, sonday-aq qosımshanıń jumıs aǵımın bilmeydi * Aqıllı «maymıllarǵa» qaraǵanda azıraq qátelerdi taba aladı, biraq aqıllı «maymıllar» uslawı qıyın bolǵan áhmiyetli qátelerdi de taba aladı == Artıqmashılıqları hám kemshilikleri == === Artıqmashılıqları === «Maymıl» testlewi — ádettegiden tıs qátelerdi anıqlawdıń standart usılı. Testlenetuǵın scenariyler ádette ad hoc xarakterde bolǵanlıqtan, «maymıl» testlewi júkleme testlewin hám stress-testlewdi ótkeriw ushın da qollanıladı. «Maymıl» testlewine tán tosınnanlıq onıń pútkil sistemanı buza alatuǵın úlken qátelerdi tabıwına da sebep boladı. «Maymıl» testlewin sazlawdıń ápiwayılıǵı onı hár túrli qosımshalar ushın jaramlı etedi. Aqıllı «maymıllar» anıq jaǵdaylar modeli menen durıs sazlansa, hár túrli qátelerdi tabıwda sheber bolıp shıǵa aladı. === Kemshilikleri === «Maymıl» testlewiniń tosınnanlıǵı kóbinese tabılǵan qátelerdi qayta payda etiwdi qıyınlastıradı yamasa múmkin emes etedi. «Maymıl» testlewi tapqan kútilmegen qátelerdi tallaw da qıyın hám kóp waqıttı talap etetuǵın bola aladı. Geypara sistemalarda «maymıl» testlewi qáteni tapqanǵa shekem uzaq waqıt dawam etedi. Aqıllı «maymıllar» ushın nátiyjelilik kóbinese berilgen jaǵdaylar modeline baylanıslı, al jaqsı jaǵdaylar modelin islep shıǵıw qımbat boladı<ref name=":0" />. == Uqsas usıllar hám ayırmashılıqlar == «Maymıl» testlewin [[Fazz testlew|fazz testlew]] menen birdey dep qarawǵa bolsa da<ref>{{Cite book|title=Automated Testing and Debugging of SAT and QBF Solvers|last1=Brummayer|first1=Robert|last2=Lonsing|first2=Florian|last3=Biere|first3=Armin|date=2010-07-11|publisher=Springer Berlin Heidelberg|isbn=9783642141850|editor-last=Strichman|editor-first=Ofer|series=Lecture Notes in Computer Science|pages=44–57|language=en|doi=10.1007/978-3-642-14186-7_6|editor-last2=Szeider|editor-first2=Stefan|citeseerx = 10.1.1.365.777}}</ref> hám bul eki termin ádette birge qollanılsa da<ref>{{Cite web|url=https://www.delphitools.info/2016/03/18/fuzz-testing-in-delphi/|title=Fuzz Testing in Delphi - DelphiTools|website=www.delphitools.info|access-date=2016-04-22}}</ref>, geypara adamlar olardı hár túrli dep esaplaydı. Olardıń pikirinshe, «maymıl» testlewi kóbirek tosınnan háreketlerge, al fazz testlew kóbirek tosınnan kiris maǵlıwmatlarına baylanıslı<ref>{{Cite web|url=https://stackoverflow.com/questions/10241957/difference-between-fuzz-testing-and-monkey-test|title=Difference between "fuzz testing" and "monkey test"|website=stackoverflow.com|access-date=2016-04-22}}</ref>. «Maymıl» testlewi sonday-aq [[Ad hoc testlew|ad hoc testlewden]] de ayırmashılıqqa iye: ad hoc testlew jobalastırıwsız hám hújjetlestiriwsiz ótkeriledi hám onıń maqseti — sistemanı tosınnan bóleklerge bólip, olardıń funkcionallıǵın tekseriw. Al «maymıl» testlewinde bunday emes. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] robeityp9mw7ti8kpr3fubnpt6j3r2n 0 49091 276240 2026-10-25T11:19:34Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Mutaciyalıq testlew''' (sonday-aq ''mutaciya analizi'' yamasa ''programma mutaciyası'' dep te ataladı) jańa [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynat testlerin]] joybarlaw hám bar programmalıq támiynat testleriniń sapasın bahalaw ushın qollanıladı. Mutaciyalıq testlew testlenip atırǵan programmaǵa kishi ózgerisler kirgiziwdi óz ishine aladı<ref name=DLS1978>Richard A. DeMillo, Richard J. Lipton, and Fred G. Sayward. Hints on...» 276240 wikitext text/x-wiki '''Mutaciyalıq testlew''' (sonday-aq ''mutaciya analizi'' yamasa ''programma mutaciyası'' dep te ataladı) jańa [[Programmalıq támiynattı testlew|programmalıq támiynat testlerin]] joybarlaw hám bar programmalıq támiynat testleriniń sapasın bahalaw ushın qollanıladı. Mutaciyalıq testlew testlenip atırǵan programmaǵa kishi ózgerisler kirgiziwdi óz ishine aladı<ref name=DLS1978>Richard A. DeMillo, Richard J. Lipton, and Fred G. Sayward. Hints on test data selection: Help for the practicing programmer. IEEE Computer, 11(4):34-41. April 1978.</ref>. Hárbir ózgertilgen versiya ''mutant'' dep ataladı. Test ótpegende, ol mutanttı anıqlaydı hám solay etip biykar etedi. Testtiń ótpewi testtiń mutanttıń minez-qulqı dáslepki kodtıń minez-qulqınan ayırmashılıqqa iye ekenin tabıslı anıqlaǵanın bildiredi. Biykar etiw mutanttı ''óltiriw'' dep ataladı. Testler jıynaǵınıń qunı ol óltiretuǵın mutantlardıń procenti menen ólshenedi. Keyin testler jıynaǵı qosımsha mutantlardı óltiriwge arnalǵan jańa testlerdi qosıw arqalı jaqsılanadı<ref>{{cite journal |last1= Danglot |first1= Benjamin |last2= Vera-Pérez |first2= Oscar Luis |last3= Baudry |first3= Benoit |last4= Monperrus |first4= Martin |title= Automatic test improvement with DSpot: a study with ten mature open-source projects |journal= Empirical Software Engineering |date= 2019 |volume= 24 |issue= 4 |pages= 2603–2635 |url= https://link.springer.com/article/10.1007/s10664-019-09692-y |access-date= 2026-08-08 |doi= 10.1007/s10664-019-09692-y |issn= 1573-7616|arxiv= 1811.08330 }}</ref>. Mutantlar ádettegi programmalastırıw qátelerin imitaciyalaytuǵın (mısalı, nadurıs operatordı yamasa ózgeriwshi atın qollanıw) yamasa qunlı testlerdi dúziwge májbúrleytuǵın (mısalı, hárbir ańlatpanı nolge bóliw) anıq belgilengen ''mutaciya operatorları'' járdeminde jaratıladı. Mutaciyalıq testlew — [[Aq qutı testlewi|«aq qutı» testlewiniń]] bir forması<ref>{{Citation|last=Ostrand|first=Thomas|title=White-Box Testing|date=2002|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/0471028959.sof378|encyclopedia=Encyclopedia of Software Engineering|publisher=American Cancer Society|language=en|doi=10.1002/0471028959.sof378|isbn=978-0-471-02895-6|access-date=2021-03-16|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite book|last=Misra|first=S.|title=CCECE 2003 - Canadian Conference on Electrical and Computer Engineering. Toward a Caring and Humane Technology (Cat. No.03CH37436) |chapter=Evaluating four white-box test coverage methodologies |date=2003|location=Montreal, Que., Canada|publisher=IEEE|volume=3|pages=1739–1742|doi=10.1109/CCECE.2003.1226246|isbn=978-0-7803-7781-3|s2cid=62549502 }}</ref>. Onıń maqseti — programmanı testlew ushın qollanılatuǵın test maǵlıwmatlarındaǵı hálsiz orınlardı tabıw hám testlenip atırǵan programma kodınıń orınlanıw waqtında siyrek kirisiletuǵın yamasa hesh qashan kirisilmeytuǵın bólimlerin anıqlaw arqalı testlewshige nátiyjeli regressiyalıq testlerdi islep shıǵıwǵa járdem beriw. ==Kirisiw== Bul maqalanıń kóp bólegi programma ózgertiletuǵın «programma mutaciyası» haqqında. ''Mutaciya analiziniń'' ulıwmalıraq anıqlaması — programmalıq támiynat artefaktlarına sistemalı ózgerisler kirgiziw ushın sintaksislik strukturalarda anıqlanǵan anıq qaǵıydalardı qollanıw<ref name="AmmannOffutt2008">Paul Ammann and Jeff Offutt. Introduction to Software Testing. Cambridge University Press, 2008.</ref>. Mutaciya analizi basqa máselelerge de qollanılǵan, biraq ádette testlewde qollanıladı. Sonlıqtan ''mutaciyalıq testlew'' jańa programmalıq támiynat testlerin joybarlaw yamasa bar programmalıq támiynat testlerin bahalaw ushın mutaciya analizin qollanıw retinde anıqlanadı<ref name="AmmannOffutt2008"/>. Solay etip, mutaciya analizi hám testlew dizayn modellerine, specifikaciyalarǵa, maǵlıwmatlar bazalarına, testlerge, XML-ge hám programmalıq támiynat artefaktlarınıń basqa túrlerine qollanıla aladı, biraq programma mutaciyası eń keń tarqalǵan<ref>{{cite journal | first1=Yue | last1=Jia | first2=Mark | last2=Harman | title=An Analysis and Survey of the Development of Mutation Testing | journal=IEEE Transactions on Software Engineering | date=September 2009 | volume = 37 | issue = 5 | pages = 649–678 | doi = 10.1109/TSE.2010.62 | s2cid = 6853229 | url = https://pdfs.semanticscholar.org/3277/8a2eb4c74cd437e922ac1eb6a1477dfcb925.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20171204061252/https://pdfs.semanticscholar.org/3277/8a2eb4c74cd437e922ac1eb6a1477dfcb925.pdf | url-status = dead | archive-date = 2017-12-04 }}</ref>. ==Sholıw== Berilgen [[Programmalıq támiynat sisteması|programmalıq támiynat sistemasınıń]] ámelge asırılıwınıń durıslıǵın tekseriw ushın testler dúziledi, biraq testlerdi dúziw testlerdiń durıs ekeni hám ámelge asırıwǵa baylanıslı talaplardı jetkilikli dárejede qamtıytuǵını haqqındaǵı sorawdı ele de qoyadı<ref>{{cite book | first1=Aristides | last1=Dasso | first2=Ana | last2=Funes | title=Verification, Validation and Testing in Software Engineering |publisher=Idea Group Inc | year=2007| isbn=978-1591408512}}</ref>. (Bul texnologiyalıq máseleniń ózi «Quis custodiet ipsos custodes?» [«Qorǵawshılardı kim qorǵaydı?»] dep atalatuǵın tereńirek filosofiyalıq máseleniń bir mısalı.) Mutaciyalıq testlewdiń tiykarındaǵı ideya sonda, testlenip atırǵan programma kózde tutılǵanday isleydi, sonlıqtan eger mutant kirgizilse hám funkcionallıq ózgerse, bul qáteniń kirgizilgenin bildiredi, al testler onı tabıwı kerek. Solay etip, testlerdiń ózleri testlenedi. Eger mutant testler jıynaǵı tárepinen anıqlanbasa, bul ádette testler jıynaǵınıń mutant kórsetken nasazlıqlardı taba almaytuǵının bildiredi, biraq ol mutaciyanıń hesh qanday nasazlıq kirgizbegenin de bildiriwi múmkin. Yaǵnıy, mutaciya jaramlı ózgeris bolıp tabıladı: ol yamasa qálegen nátiyjeni beredi, yamasa funkcionallıqqa tásir etpeydi. Mutanttıń jaramlı bolıwınıń bir (keń tarqalǵan) usılı — ózgertilgen kod hesh qashan orınlanbaytuǵın «óli kod» bolıp shıǵıwı. Mutaciyalıq testlew úlken kólemde islewi ushın ádette kóp sanlı mutantlar kirgiziledi, bul programmanıń júdá kóp sanlı kóshirmelerin kompilyaciyalawǵa hám orınlawǵa alıp keledi. Mutaciyalıq testlewdiń qımbatlıǵına baylanıslı bul másele onıń programmalıq támiynattı testlew usılı retinde ámeliy qollanılıwın azaytqan edi. Biraq obektke baǵdarlanǵan programmalastırıw tilleriniń hám modullik testlew freymvorklarınıń keńirek qollanılıwı qosımshanıń ayırım bólimlerin testleytuǵın mutaciyalıq testlew quralların jaratıwǵa alıp keldi. ==Maqsetleri== Mutaciyalıq testlewdiń maqsetleri kóp: * kodtıń hálsiz testlengen bólimlerin (mutantlar óltirilmeytuǵın bólimlerdi) anıqlaw<ref name=DLS1978 />; * hálsiz testlerdi (hesh qashan mutantlardı óltirmeytuǵın testlerdi) anıqlaw<ref name="Smith2008">Smith B., "On Guiding Augmentation of an Automated Test Suite via Mutation Analysis," 2008</ref>; * mutaciya bahasın esaplaw<ref name="AmmannOffutt2008"/>; mutaciya bahası — óltirilgen mutantlar sanınıń mutantlardıń ulıwma sanına qatnası; * programmadaǵı qáteniń tarqalıwı hám jaǵdaydıń «juǵıwı» haqqında biliw. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] mg4k85ssdwx745vlcf0ll10w95iywb6 0 49092 276241 2026-10-25T11:30:04Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Unamsız testlew''' — qosımshanıń maqsetli/belgilengendey isley alıwı hám kútilmegen kiris maǵlıwmatların hám paydalanıwshı minez-qulqın qayta isley alıwı itimallıǵın arttırıw ushın qosımshanı yamasa sistemanı testlew usılı. Shıǵıs maǵlıwmatın berilgen kiris maǵlıwmatı menen salıstırıw ushın jaramsız maǵlıwmatlar kirgiziledi<ref name="causevic2013">{{Cite journal |last=Causevic |first=Adnan |last2=Shukla |first2=Rakes...» 276241 wikitext text/x-wiki '''Unamsız testlew''' — qosımshanıń maqsetli/belgilengendey isley alıwı hám kútilmegen kiris maǵlıwmatların hám paydalanıwshı minez-qulqın qayta isley alıwı itimallıǵın arttırıw ushın qosımshanı yamasa sistemanı testlew usılı. Shıǵıs maǵlıwmatın berilgen kiris maǵlıwmatı menen salıstırıw ushın jaramsız maǵlıwmatlar kirgiziledi<ref name="causevic2013">{{Cite journal |last=Causevic |first=Adnan |last2=Shukla |first2=Rakesh |last3=Punnekkat |first3=Sasikumar |last4=Sundmark |first4=Daniel |date=2013 |editor-last=Baumeister |editor-first=Hubert |editor2-last=Weber |editor2-first=Barbara |title=Effects of Negative Testing on TDD: An Industrial Experiment |url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-642-38314-4_7 |journal=Agile Processes in Software Engineering and Extreme Programming |location=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer |pages=91–105 |doi=10.1007/978-3-642-38314-4_7 |isbn=978-3-642-38314-4|url-access=subscription }}</ref>. Unamsız testlew sonday-aq buzılıwlardı testlew yamasa qáte jolların testlew dep te ataladı. Unamsız testlewdi ótkergende ayrıqsha jaǵdaylar kútiledi. Bul qosımshanıń paydalanıwshınıń durıs emes minez-qulqın qayta isley alatuǵının kórsetedi. Paydalanıwshılar sistemanıń nadurıs mánislerdi yamasa sistema buzılıwın qayta isley alıw qábiletin testlew ushın sistemada islemeytuǵın mánislerdi kirgizedi. == Maqseti == * Unamsız testlewdiń maqseti — qosımshanıń buzılıwınıń aldın alıw. Sonday-aq ol kemshiliklerdi anıqlaw arqalı qosımshanıń sapasın jaqsılawǵa járdem beredi. * Unamsız testlew qosımshanıń test qamtıwın jaqsılawǵa járdem beredi. * Unamsız testlew qosımshanı turaqlıraq hám isenimlirek etedi. * Unamlı testlew menen birge unamsız testlew paydalanıwshılarǵa qosımshanı hár qanday jaramlı (yamasa jaramsız) kiris maǵlıwmatları menen testlewge múmkinshilik beredi. == Unamsız testlewdiń artıqmashılıqları == Unamsız testlew ónimniń ózi ushın programmalanbaǵan jaǵdaylardı durıs qayta isleytuǵının tekseriw ushın ótkeriledi. Bul testlewdiń tiykarǵı maqseti — sistemalardıń nadurıs maǵlıwmatlardı qalay qayta isleytuǵının hám qáte maǵlıwmat kirgizilgende klientke tiyisli qáte xabarlarınıń kórsetiletuǵının tekseriw. Unamlı testlew de, unamsız testlew de áhmiyetli rol atqaradı. Unamlı testlew qosımshanıń ózi arnalǵan wazıypanı orınlaytuǵınına hám hárbir funkciyanı kútilgendey orınlaytuǵınına kóz jetkeriwge járdem beredi. Unamsız testlew — unamlı testlewdiń kerisi. Unamsız testlew qosımshanı isten shıǵarıwdıń hár túrli usılların tabadı hám isten shıǵıwdı ańsat qayta islewge járdem beredi. '''Mısal''' * Eger tek sanlı mánislerdi qabıl ete alatuǵın tekst maydanı bolsa, al paydalanıwshı hárip jazıwǵa urınsa, durıs minez-qulıq «(Nadurıs maǵlıwmat) Ótinish, san kirgiziń» sıyaqlı xabardı kórsetiw bolar edi. * Paydalanıwshı at maydanın toltırıwı kerek bolsa hám at tekstin toltırıw minnetli, biraq at maydanında háriplerden basqa mánisler (sanlı mánisler hám arnawlı simvollar) bolmawı kerek degen tiykarǵı qaǵıydalar bolsa. Unamsız test jaǵdayları sanlı mánisler yamasa arnawlı simvollar bar at bolıwı múmkin. Sistemanıń durıs minez-qulqı — usı jaramsız simvollardı kórsetpew. == Unamsız test jaǵdayların jazıw parametrleri == Sistemanıń funkcionallıqlarınıń kópshiligin qamtıw ushın jetkilikli test jaǵdayların jazıwǵa járdem beretuǵın eki tiykarǵı usıl bar. Bul eki usıl da unamlı testlewde de qollanıladı. Eki parametr tómendegishe: * '''[[Shegaralıq mánislerdi analizlew]]''' Shegara bir nárseniń shegin bildiredi. Bul parametrde test scenariyleri shegaralıq mánislerdi qamtıytuǵınday hám qosımshanıń usı shegaralıq mánislerde ózin qalay tutatuǵının tekseretuǵınday etip joybarlanadı. '''Mısal''' Eger 0–255 aralıǵındaǵı identifikatorlardı qabıl etetuǵın qosımsha bar bolsa, bul scenariyde 0 hám 255 shegaralıq mánisler boladı. 0–255 aralıǵındaǵı mánisler unamlı testlewdi quraydı. 0-den tómen yamasa 255-ten joqarı hár qanday kiris maǵlıwmatları jaramsız dep esaplanadı hám unamsız testlewdi quraydı. * '''[[Ekvivalentlik klaslarına bóliw]]''' Kiris maǵlıwmatları kóp bólimlerge bóliniwi múmkin. Hárbir bólimnen mánisler keminde bir ret testleniwi kerek. Jaramlı mánisleri bar bólimler unamlı testlew ushın qollanıladı. Al jaramsız mánisleri bar bólimler unamsız testlew ushın qollanıladı. '''Mısal''' Minus onnan onǵa shekemgi sanlı mánisler eki bólimge bólinedi: minus onnan nolge shekem hám birden onǵa shekem. Eger bizge unamlı sanlı mánislerdi testlew kerek bolsa, onda birinshi bólim (minus onnan nolge shekem) unamsız testlewde qollanıladı. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Maǵlıwmatlardı analizlew]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 9deve0897b704qpo8dzsefaokw91otn 0 49093 276242 2026-10-25T11:38:59Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Funkcional emes testlew''' — [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynattı]] onıń funkcional emes talaplarına, yaǵnıy sistemanıń belgili bir minez-qulqına emes, al onıń qalay isleytuǵınına sáykes [[Programmalıq támiynattı testlew|testlew]]<ref>{{cite web |title=non-functional testing - ISTQB Glossary |url=https://glossary.istqb.org/en_US/term/non-functional-testing |website=ISTQB Glossary |publisher=International Software Testing Qualif...» 276242 wikitext text/x-wiki '''Funkcional emes testlew''' — [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynattı]] onıń funkcional emes talaplarına, yaǵnıy sistemanıń belgili bir minez-qulqına emes, al onıń qalay isleytuǵınına sáykes [[Programmalıq támiynattı testlew|testlew]]<ref>{{cite web |title=non-functional testing - ISTQB Glossary |url=https://glossary.istqb.org/en_US/term/non-functional-testing |website=ISTQB Glossary |publisher=International Software Testing Qualifications Board |access-date=2025-11-04}}</ref>. Bul sistemanıń hám onıń komponentleriniń funkciyaların táriyipleytuǵın funkcional talaplarǵa sáykes testleytuǵın [[Funkcional testlew|funkcional testlewden]] ayırmashılıqqa iye. ==Funkcional emes testlew túrleri== ===Qoljetimlilikti testlew=== Qoljetimlilikti testlew — sistemanı, veb-saytı yamasa qosımshanı hár túrli imkaniyatı sheklengen adamlar qabıllay, basqara hám túsine alatuǵının hám onıń Veb-kontenttiń qoljetimliligi boyınsha basshılıq (WCAG) hám onıń tabıslılıq kriteriyaları sıyaqlı obektiv qoljetimlilik kriteriyalarına sáykes keletuǵının tekseretuǵın funkcional emes testlew iskerligi. Ol ádette anıq texnikalıq kemshiliklerdi anıqlaw ushın avtomatlastırılǵan tekseriwlerdi; semantikalıq strukturanı, klaviatura arqalı navigaciyanı hám ARIA-nıń qollanılıwın bahalaw ushın qol menen tekseriwdi; sonday-aq real dúnyadaǵı nátiyjelilikti hám qollanıwǵa qolaylıqtı bahalaw ushın imkaniyatı sheklengen adamlar menen qollanıwǵa qolaylıqtı testlewdi biriktiredi. Házirgi waqıtta kóplegen mámleketlik hám shólkemlik veb-standartlar WCAG-qa sáykeslikti talap etedi hám qoljetimlilikti jámiyetshilikke arnalǵan cifrlı xızmetlerdiń minnetli funkcional emes sapa qásiyeti retinde anıq qaraydı. Ámeliy qollanbalar hám tarawlıq sholıwlar qoljetimlilikti testlewdi tek funkcional imkaniyatlardıń minez-qulqına emes, al nızamlı sáykeslikke, inklyuziv dizaynǵa hám ólshenetuǵın tabıslılıq kriteriyalarına baǵdarlanǵan, qollanıwǵa qolaylıqtı testlew hám funkcional emes testlewdiń arnawlı bir bólimi retinde táriyipleydi<ref>{{cite book |last=Lazar |first=Jonathan |author2=Goldstein, Daniel |author3=Taylor, Anne Marie |title=Ensuring Digital Accessibility through Process and Policy |publisher=Elsevier |year=2015 |isbn=978-0128006467}}</ref><ref>{{cite book |last=Yesilada |first=Yeliz |author2=Harper, Simon |title=Web Accessibility: A Foundation for Research |publisher=Springer |year=2019 |isbn=978-1447174400}}</ref>. ===Bazalıq testlew=== Bazalıq testlew — keleshektegi ózgerislerdi, versiyalardı yamasa konfiguraciyalardı salıstırıw ushın tiykarǵı sapa qásiyetleri (mısalı, juwap beriw waqtı, ótkeriw qábileti, resurslardı qollanıw, qátelik dárejeleri hám qoljetimlilik) boyınsha ólshengen etalondı belgileytuǵın funkcional emes iskerlik. Ol ádette shıǵarıw cikliniń basında yamasa ortalıqtaǵı úlken ózgeristen keyin ótkeriledi hám tiyisli islew shártlerin anıqlaw ushın qadaǵalanatuǵın sintetikalıq testlerdi (benchmarkler, skriptli júklemeler, profillew) óndirislik ortalıqtaǵı baqlawlar menen biriktiredi. Bazalıq nátiyjeler ótti/ótpedi shegaraları, ónimlilik byudjetleri yamasa trend qatarları retinde jazıp alınadı. Bul regressiyalardı, quwatlılıqtıń awısıwın hám konfiguraciya sebepli sapanıń tómenlewin tez anıqlawǵa hám ústemlik boyınsha saralawǵa múmkinshilik beredi. Eń jaqsı ámeliyat — bazalıq test artefaktların (test skriptlerin, kiris maǵlıwmatlar jıynaqların, ortalıq anıqlamaların hám dáslepki kórsetkishlerdi) versiya menen birge saqlaw. Sonda qayta ótkerilgen testler qayta payda etiletuǵın boladı hám salıstırıwlar waqıt ótiwi menen ózleriniń mánisin joǵaltpaydı<ref>{{cite web |title=Baseline Testing |url=https://www.geeksforgeeks.org/software-testing/baseline-testing/ |website=GeeksforGeeks |publisher=GeeksforGeeks |date=2025-07-23 |access-date=2025-11-04}}</ref><ref>{{cite web |title=Baseline Testing: What is it, and Why is it Important? |url=https://testsigma.com/blog/baseline-testing/ |website=Testsigma Blog |publisher=Testsigma |date=2025-06-26 |access-date=2025-11-04}}</ref>. ===Sáykeslikti testlew=== {{Main|Standartqa sáykeslikti testlew}} ===Hújjetlerdi testlew=== {{Main|Hújjetlerdi testlew}} ===Uzaq múddetli júkleme testlewi=== {{Main|Uzaq múddetli júkleme testlewi}} ===Júkleme testlewi=== {{Main|Júkleme testlewi}} ===Lokalizaciyanı testlew=== {{Main|Psevdolokalizaciya}} ===Isenimlilikti testlew=== {{Main|Programmalıq támiynattıń isenimliligin testlew}} ===Qayta tikleniwdi testlew=== {{Main|Qayta tikleniwdi testlew}} ===Programmalıq támiynat ónimliligin testlew=== {{Main|Programmalıq támiynat ónimliligin testlew}} ===Qáwipsizlikti testlew=== {{Main|Qáwipsizlikti testlew}} ===Masshtablanıwshılıqtı testlew=== {{Main|Masshtablanıwshılıqtı testlew}} ===Stress-testlew=== {{Main|Stress-testlew}} ===Qollanıwǵa qolaylıqtı testlew=== {{Main|Qollanıwǵa qolaylıqtı testlew}} ===Kólemdi testlew=== {{Main|Kólemdi testlew}} == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] 2koymg5weihs8vbh71nfn4mx941wsgy 0 49094 276243 2026-10-25T11:50:36Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Juplıqta testlew''' — [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|programmalıq támiynattı islep shıǵıwdaǵı]] eki topar aǵzası programmalıq qosımshanı testlew ushın bir klaviaturada birge isleytuǵın usıl. Olardıń biri testlewdi ótkeredi, al ekinshisi testlewdi tallaydı yamasa kózden ótkeredi. Bul bir testlewshi menen islep shıǵıwshı yamasa biznes analitigi arasında yamasa eki qatnasıwshı da gezek penen klaviaturanı basqaratuǵı...» 276243 wikitext text/x-wiki '''Juplıqta testlew''' — [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|programmalıq támiynattı islep shıǵıwdaǵı]] eki topar aǵzası programmalıq qosımshanı testlew ushın bir klaviaturada birge isleytuǵın usıl. Olardıń biri testlewdi ótkeredi, al ekinshisi testlewdi tallaydı yamasa kózden ótkeredi. Bul bir testlewshi menen islep shıǵıwshı yamasa biznes analitigi arasında yamasa eki qatnasıwshı da gezek penen klaviaturanı basqaratuǵın eki testlewshi arasında ámelge asırılıwı múmkin<ref>{{cite book |first1=Elisabeth |last1=Hendrickson |chapter=Paired Exploration |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9g5QDwAAQBAJ&pg=PA177 |title=Explore It!: Reduce Risk and Increase Confidence with Exploratory Testing |date=2013 |publisher=O'Reilly Media|isbn=978-1-937785-02-4 | quote= One way to get everyone on the team involved in exploring is to pair them up to explore. Pairing professional testers with others is particularly effective. If a tester and a business analyst pair together, the tester is likely to learn more about the business and the expectations for the software... If a tester and a programmer pair together on exploring, the programmer is likely to gain insight about risks while the tester gains insight about the architecture.}}</ref>. == Táriypi == Bul eki topar aǵzası programmalıq qosımshanı testlew ushın birge otıratuǵın juplıqta programmalastırıw hám [[Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdaǵı]] [[Izertlewshi testlew|izertlewshi testlew]] menen kóbirek baylanıslı bolıwı múmkin. Bul eki aǵzaǵa da qosımsha haqqında kóbirek biliwge járdem beredi. Bul úziliksiz testlew waqtında máseleniń tiykarǵı sebebin anıqlaydı. Islep shıǵıwshı derek kodınıń qaysı bólimine qáteniń tásir etkenin anıqlay aladı. Bul iz isenimli test jaǵdayların dúziwge hám keyingi ret máseleni tarılıwǵa járdem beredi. == Artıqmashılıqları hám kemshilikleri == * Islep shıǵıwshı testlewshi menen birge izertlew arqalı programmalıq qosımsha haqqında kóbirek úyrene aladı. Testlewshi islep shıǵıwshı menen birge izertlew arqalı programmalıq qosımshanıń ámelge asırılıwı haqqında kóbirek úyrene aladı. * Qáteniń tiykarǵı sebebin ańsatıraq tallawǵa boladı, al testlewshi islep shıǵıwshı menen islegende qáteniń dúzetiliwin ańsatıraq testley aladı. * Islep shıǵıwshı test dizaynı boyınsha kónlikpelerin jaqsıraq úyreniwi múmkin. * Juplıqta testlew test jaǵdayların orınlawdıń barlıq adımları aldın ala jazılǵan skriptli testlewge azıraq jaramlı bolıwı múmkin. == Qollanılıwı == Bul talaplar menen specifikaciyalar onsha anıq bolmaǵan, topar júdá jańa bolǵan hám qosımshanıń minez-qulqın tez úyreniwi kerek bolǵan jaǵdaylarda kóbirek jaramlı. Bul juplıqta programmalastırıwdıń principlerine ámel etedi: eki topar aǵzası da birdey dárejede bolıwı kerek. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] lugisil4x3988hjgt5y1r1oshn5mile 0 49095 276244 2026-10-25T11:58:45Z Bekan88 11311 Taza bet jaratıldı: «'''Test jobası''' — [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynat]] yamasa apparatlıq ónim ushın belgili bir test sessiyasınıń maqsetlerin, resursların hám processlerin tolıq bayan etetuǵın hújjet. Joba ádette aqırǵı jumıs processin tolıq túsiniwdi óz ishine aladı. ==Test jobaları== Test jobası ónimniń yamasa sistemanıń joybarlaw specifikaciyalarına hám basqa talaplarǵa sáykes keletuǵının tekseriw hám támiyinlew ushın qo...» 276244 wikitext text/x-wiki '''Test jobası''' — [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynat]] yamasa apparatlıq ónim ushın belgili bir test sessiyasınıń maqsetlerin, resursların hám processlerin tolıq bayan etetuǵın hújjet. Joba ádette aqırǵı jumıs processin tolıq túsiniwdi óz ishine aladı. ==Test jobaları== Test jobası ónimniń yamasa sistemanıń joybarlaw specifikaciyalarına hám basqa talaplarǵa sáykes keletuǵının tekseriw hám támiyinlew ushın qollanılatuǵın strategiyanı hújjetlestiredi. Test jobasın ádette test injenerleri tayarlaydı yamasa ol olardıń áhmiyetli úlesi menen tayarlanadı<ref>{{Cite book |last1=Dale |first1=Nell |url=https://books.google.com/books?id=0GN7EAAAQBAJ&dq=Test+plan+programming&pg=PA253 |title=Programming and Problem Solving with C++ |last2=Weems |first2=Chip |last3=Richards |first3=Tim |date=2022-07-15 |publisher=Jones & Bartlett Learning |isbn=978-1-284-15732-1 |language=en}}</ref>. Ónimge hám test jobası qollanılatuǵın shólkemniń juwapkershiligine qarap, test jobası tómendegilerdiń birewi yamasa bir neshewi ushın strategiyanı óz ishine alıwı múmkin: * Dizayndı verifikaciyalaw yamasa [[Standartqa sáykeslikti testlew|sáykeslik testi]] — ónimdi islep shıǵıw yamasa tastıyıqlaw basqıshlarında, ádette birliklerdiń kishi tańlamasında ótkeriledi. * Óndirislik test — ónimdi tayarlaw yamasa jıynaw waqtında ónimliliktiń tekseriliwi hám sapa qadaǵalawı maqsetinde úziliksiz ótkeriledi. * [[Qabıllaw testlewi|Qabıllaw testi]] yamasa paydalanıwǵa beriw testi — ónimdi jetkerip beriw yamasa ornatıw waqtında ótkeriledi. * Xızmet kórsetiw hám ońlaw testi — ónimniń xızmet múddeti dawamında zárúrlikke qarap ótkeriledi. * [[Regressiyalıq testlew|Regressiyalıq test]] — ortalıqtıń basqa aspektleri ózgertilgende (mısalı, bar qosımsha isleytuǵın platforma jańalanǵanda) bar funkcionallıqqa unamsız tásir etilmegenin tekseriw ushın islep turǵan ónimde ótkeriledi. Quramalı sistemada ulıwma talaplardı qarastıratuǵın joqarı dárejeli test jobası hám kishi sistemalar menen komponentlerdiń joybarlaw detalların qarastıratuǵın qosımsha test jobaları bolıwı múmkin. Test jobası hújjetleriniń formatları olar qollanılatuǵın ónimler hám shólkemler sıyaqlı hár túrli bola aladı. Test jobasında táriyipleniwi kerek bolǵan úsh tiykarǵı element bar: test qamtıwı, test usılları hám test boyınsha juwapkershilikler. Olar rásmiy test strategiyasında da qollanıladı<ref>{{Cite book |last1=Laganà |first1=Antonio |url=https://books.google.com/books?id=6gUhDn3z2WoC&dq=test+coverage,+test+methods,+and+test+responsibilities&pg=PA1075 |title=Computational Science and Its Applications -- ICCSA 2004: International Conference, Assisi, Italy, May 14-17, 2004, Proceedings |last2=Gavrilova |first2=Marina L. |last3=Kumar |first3=Vipin |last4=Mun |first4=Youngsong |last5=Gervasi |first5=Osvaldo |last6=Tan |first6=C. J. Kenneth |date=2004-05-07 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-3-540-22054-1 |language=en}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Programmalıq támiynattı testlew}} [[Kategoriya:Programmalıq támiynattı testlew]] i09f1tym1ojqu3ubojf89gpnxqyxhro