Wikipedia
kabwiki
https://kab.wikipedia.org/wiki/Asebter_agejdan
MediaWiki 1.47.0-wmf.8
first-letter
Media
Uslig
Mmeslay
Amseqdac
Amyannan umsqedac
Wikipedia
Amyannan n Wikipedia
Tugna
Amyannan n tugna
MediaWiki
Amyannan n MediaWiki
Talɣa
Amyannan n talɣa
Tallat
Amyannan n tallat
Taggayt
Amyannan n taggayt
Awwur
Amyannan uwwur
Asenfaṛ
Amyannan usenfaṛ
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
Imeɣrasen n Silitan
0
25506
116744
116740
2026-06-29T17:05:09Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116744
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:View from Circo Massimo Rome Italy.jpg|vignette|Taglizt n ugerram Jean-et-Paul, anda ttwaḥarzent tɣawsiwin-nsent.]]
'''Imeɣrasen n Silitan''' (s tlatinit: ''Martyres Scillitani'') d yiwen n wegraw n 12 n yimasiḥiyen n Tefriqt n Ugafa, i ḥekmen fell-asen s lmut (s tukksa n yixfawen-nsen s useffud) ass n 17 Yulyu 180 S.Ɛ (Seld Ɛisa) di temdint n Qerṭaj. D nutni i d inagan imezwura akk yettwassnen n tmasiḥit di Tefriqt n Ugafa, yerna arruten n teɣdemt-nsen d yiwen seg yiḍrisen imezwura akk yettwajerden s tutlayt talatinit deg umezruy n tsekla tamasiḥit tafriqit.
== Amezruy d waddad asertan ==
Di tallit-nni, Tamenkda taṛumanit tella tessekcem tamurt n Tefriqt n Ugafa daw lḥekma-s. Asɣan aṛumani yella yettḥettim ɣef yimezdaɣ ad d-fken iseflan i yiṛebbiten irumaniyen akked umnukal aṛumani. Ayagi yella yettili-d s umata deg yal '''afakan''' n temnaḍt, am wansayen n leqder aɣelnaw. Maca, imasiḥiyen n tallit-nni ugin ad d-fken iseflan-a, imi llan ttamnen s yiwen n Yakuc(Illu), ayen i ten-yerran d ixeṣṣamen n uwanek(ddula) aṛumani .
Imeɣrasen-a llan d imezdaɣ n temdint n Silitan (Scillium), yiwet n temdint di temnaḍt taṛumanit n Tefriqt (ur iban ara mliḥ wemkan-is unṣib ar ass-a, maca anamek-is yezga-d di tmurt n Tunes n tura neɣ tama n usammer n Dzayer).
== Azmaẓ di Qerṭaj ==
Azmaẓ neɣ taɣdemt n yimeɣrasen-a yella-d di temdint n Qerṭaj zdat unebdaḍ aṛumani (proconsul) isem-is Vigellius Saturninus. Aḍris n uzmaẓ-nsen (Acta martyrum) yeqqim-d ar ass-a, yefka-d inagan ɣef wayen yeḍran di tzeqqa n teɣdemt.
Saturninus yeɛreḍ ad ten-iqenneɛ ad beddlen rray-nsen. Yenna-yasen belli adabu aṛumani ad asen-tsuref ma yella uɣalen-d ɣer ubrid n lejdud-nsen, fkan iseflan deg wafakan, yerna stɛerfen s udabu n umnukad. Maca yiwen seg-sen, isem-is Sfiraṭus (Speratus), i d-yemmeslayen s yisem n wegraw meṛṛa, yerra-yas-d s lḥis akked tezdeg:<blockquote>''"Nekkni ur nexdim ayen n diri, ur negzim awal ɣef yiwen, yerna ur neɛṣi ara lqanun n tmurt. Yal ass nettxelliṣ tiwsi-nteɣ, maca ur nettɛuzzu ara amnukad n ddunit-a. Nekkni nettabaɛ Akuc, win ur yezmir ad t-iwali yiwen s wallen n wemdan."''</blockquote>Saturninus yefka-yasen kraḍ(tlata) wussan n usirem akken ad xemmemen u ad uɣalen ɣer webrid n temnekda, maca ugin ad rren awal. Dɣa, imi qqimen tṭfen deg liman-nsen, yefka-d lamer akken ad ten-nɣen s useffud.
== Isemmawen n Yimeɣrasen ==
Agraw-a yella yebna ɣef 12 n yimdanen (sa n yirgazen d semmus n tlawin). Isemmawen-nsen ttwekkiden-d belli llan d ineṣliyen n Tefriqt n Ugafa; kra deg-sen d isemmawen ilatiniyen (i d-ikecmen s waṭas ɣer Tmazɣa di tallit-nni), wiyaḍ d isemmawen ipuniqiyen/imaziɣen:
* '''Irgazen:'''
** Speratus (Sfiraṭus)
** Nartzalus
** Cittinus
** Veturius
** Felix
** Aquilinus
** Laetantius
* '''Tilawin:'''
** Januaria
** Generosa
** Vestia
** Donata
** Secunda
t3076pyeuwaj67xtnjddbbz35984u5s
116745
116744
2026-06-29T19:48:27Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116745
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:View from Circo Massimo Rome Italy.jpg|vignette|Taglizt n ugerram Jean-et-Paul, anda ttwaḥarzent tɣawsiwin-nsent.]]
'''Imeɣrasen n Silitan''' (s tlatinit: ''Martyres Scillitani'') d yiwen n wegraw n 12 n yimasiḥiyen n Tefriqt n Ugafa, i ḥekmen fell-asen s lmut (s tukksa n yixfawen-nsen s useffud) ass n 17 Yulyu 180 S.Ɛ (Seld Ɛisa) di temdint n Qerṭaj. D nutni i d inagan imezwura akk yettwassnen n tmasiḥit di Tefriqt n Ugafa, yerna arruten n teɣdemt-nsen d yiwen seg yiḍrisen imezwura akk yettwajerden s tutlayt talatinit deg umezruy n tsekla tamasiḥit tafriqit.
== Amezruy d waddad asertan ==
Di tallit-nni, Tamenkda taṛumanit tella tessekcem tamurt n Tefriqt n Ugafa daw lḥekma-s. Asɣan aṛumani yella yettḥettim ɣef yimezdaɣ ad d-fken iseflan i yiṛebbiten irumaniyen akked umnukal aṛumani. Ayagi yella yettili-d s umata deg yal '''afakan''' n temnaḍt, am wansayen n leqder aɣelnaw. Maca, imasiḥiyen n tallit-nni ugin ad d-fken iseflan-a, imi llan ttamnen s yiwen n Yakuc(Illu), ayen i ten-yerran d ixeṣṣamen n uwanek(ddula) aṛumani .
Imeɣrasen-a llan d imezdaɣ n temdint n Silitan (Scillium), yiwet n temdint di temnaḍt taṛumanit n Tefriqt (ur iban ara mliḥ wemkan-is unṣib ar ass-a, maca anamek-is yezga-d di tmurt n Tunes n tura neɣ tama n usammer n Dzayer).
== Azmaẓ di Qerṭaj ==
Azmaẓ neɣ taɣdemt n yimeɣrasen-a yella-d di temdint n Qerṭaj zdat unebdaḍ aṛumani (proconsul) isem-is Vigellius Saturninus. Aḍris n uzmaẓ-nsen (Acta martyrum) yeqqim-d ar ass-a, yefka-d inagan ɣef wayen yeḍran di tzeqqa n teɣdemt.
Saturninus yeɛreḍ ad ten-iqenneɛ ad beddlen rray-nsen. Yenna-yasen belli adabu aṛumani ad asen-tsuref ma yella uɣalen-d ɣer ubrid n lejdud-nsen, fkan iseflan deg wafakan, yerna stɛerfen s udabu n umnukad. Maca yiwen seg-sen, isem-is Sfiraṭus (Speratus), i d-yemmeslayen s yisem n wegraw meṛṛa, yerra-yas-d s lḥis akked tezdeg:<blockquote>''"Nekkni ur nexdim ayen n diri, ur negzim awal ɣef yiwen, yerna ur neɛṣi ara lqanun n tmurt. Yal ass nettxelliṣ tiwsi-nteɣ, maca ur nettɛuzzu ara amnukad n ddunit-a. Nekkni nettabaɛ Akuc, win ur yezmir ad t-iwali yiwen s wallen n wemdan."''</blockquote>Saturninus yefka-yasen kraḍ(tlata) wussan n usirem akken ad xemmemen u ad uɣalen ɣer webrid n temnekda, maca ugin ad rren awal. Dɣa, imi qqimen tṭfen deg liman-nsen, yefka-d lamer akken ad ten-nɣen s useffud.
== Isemmawen n Yimeɣrasen ==
Agraw-a yella yebna ɣef 12 n yimdanen (sa n yirgazen d semmus n tlawin). Isemmawen-nsen ttwekkiden-d belli llan d ineṣliyen n Tefriqt n Ugafa; kra deg-sen d isemmawen ilatiniyen (i d-ikecmen s waṭas ɣer Tmazɣa di tallit-nni), wiyaḍ d isemmawen ipuniqiyen/imaziɣen:
* '''Irgazen:'''
** Speratus (Sfiraṭus)
** Nartzalus
** Cittinus
** Veturius
** Felix
** Aquilinus
** Laetantius
* '''Tilawin:'''
** Januaria
** Generosa
** Vestia
** Donata
** Secunda
== Inumak imezruyanen d tsekla ==
Tadyant n yimeɣrasen n Silitan tesɛa azal ameqqran deg umezruy n Tmazɣa d umezruy n wesɣan s umata:
# '''Tanezayt n tsekla:''' Aḍris n uzmaẓ-nsen d win i d amezwaru akk yettwajerden s talatinit i d-yewwḍen ɣur-neɣ seg temnaḍt n Tefriqt n Ugafa. Yettwabna ɣef tɣuriwin tinṣibin n teɣdemt taṛumanit, yerna d aḍris i d-yettmuddun isallen yeṣfan war zyadat.
# '''Tanebbaṭ n Tmasiḥit:''' Ayagi yessebgan-d belli deg useggas n 180 S.Ɛ., tamasiḥit tella tessaweḍ yakan ɣer tuddar d temdinin n daxel n tmurt n Yimaziɣen, ur teqqim ara kan di Qerṭaj neɣ di temdinin timeqqranin n yiri n yilel.
# '''Tugzi n umezruy d tebɣest:''' Tadyant-a tella d lsas ɣef wacu i d-tebna tmasiḥit tafriqit d tebɣest n Yimaziɣen mgal aḥettem aṛumani. D awliwal i d-yefkan sdeffir-s imusnawen imeqqranen ara yessrewten ugar deg taɣult-a, am [[Tertulyan|Tertullian]], [[Kupriyan]], d [[Agerram Augustin (Saint Augustin)|Augustinus]].
S timeɣrest n yimdanen-a, yebda yettwassen yidles amasiḥi di Tefriqt n Ugafa, d ayen i d-yeǧǧan later lqayen deg tmeddurt n Yimaziɣen i d-yewwin abrid ugin leɛwayed yessexdam ubarani akken ad iseddu tamurt.
ka9n5w9360j7zp1fa031odo61rkpi4s
Taryanit
0
25507
116746
2026-06-30T09:54:32Z
Gurzil90x
14292
Amagrad amaynut
116746
wikitext
text/x-wiki
'''Taryanit''' d amussu asɣanan d tesnillut (tesnakuca) deg tmasiḥit i d-ibanen deg tazwara n lqern wis 4. Tella-d sɣur yiwen uqissis (udem asɣanan) iwumi qqaṛen '''Aryus''' (Arius, 250–336), i yellan d amceggaɛ deg temdint n Skendriya (Alexandrie) di tmurt n Maṣer.
208jmukxkp6od7c7gow2li8i6ogvbiw
116747
116746
2026-06-30T09:58:21Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116747
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Ariusz.JPG|vignette|Tamudemt n Aryus.]]
'''Taryanit''' d amussu asɣanan d tesnillut (tesnakuca) deg tmasiḥit i d-ibanen deg tazwara n lqern wis 4. Tella-d sɣur yiwen uqissis (udem asɣanan) iwumi qqaṛen '''Aryus''' (Arius, 250–336), i yellan d amceggaɛ deg temdint n Skendriya (Alexandrie) di tmurt n Maṣer.
rtso0mjbh79m5ipasw2jm41qi54gt72
116749
116747
2026-06-30T10:26:46Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116749
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Ariusz.JPG|vignette|Tamudemt n Aryus.]]
'''Taryanit''' d amussu asɣanan d tesnillut (tesnakuca) deg tmasiḥit i d-ibanen deg tazwara n lqern wis 4. Tella-d sɣur yiwen uqissis (udem asɣanan) iwumi qqaṛen '''[[Aryus]]''' (Arius, 250–336), i yellan d amceggaɛ deg temdint n Skendriya (Alexandrie) di tmurt n Maṣer.
jro0fcwdvywxewib4vp347j7j0vgcqj
Aryus
0
25508
116748
2026-06-30T10:23:33Z
Gurzil90x
14292
Amagrad amaynut
116748
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Ariusz.JPG|vignette|Tamudemt n Aryus]]
'''Aryus''' (s tlatinit: Arius, s tegrikit: Areios), ilul gar iseggasen n 250 d 256, yemmut deg useggas n 336, d aqessis amasiḥi, d amussnaw n tesnakuct, yedder deg temdint n Aleksandriya deg Maṣer. D netta i d amesnulfu n tmuɣli tamsɣant i wumi qqaren Taryanit, yegla-d s wuguren imeqqranen deg umezruy n tmesgida tamsiḥit tamezwarut.
htc7yfo429aar36270w2uoxqb3dvhyq