Wikipedia
kabwiki
https://kab.wikipedia.org/wiki/Asebter_agejdan
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
first-letter
Media
Uslig
Mmeslay
Amseqdac
Amyannan umsqedac
Wikipedia
Amyannan n Wikipedia
Tugna
Amyannan n tugna
MediaWiki
Amyannan n MediaWiki
Talɣa
Amyannan n talɣa
Tallat
Amyannan n tallat
Taggayt
Amyannan n taggayt
Awwur
Amyannan uwwur
Asenfaṛ
Amyannan usenfaṛ
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
Aẓawan
0
196
116843
110069
2026-07-17T14:18:03Z
~2026-40367-05
16909
116843
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aẓawan''' d [[taẓuri]] i srusuyen [[leṣwat]] wa zdat wa akken a yaǧeb aɣref. Aẓawan s [[tafransist|tefransist]] d ''musique'', s [[taglizit|teglizit]] ''music'', dayen i d-ikan si tutlayt [[tagrigit]] ''Muse''. Di tmurt n [[Grik Taqburt]], tẓa n Muses llant d tiyakucin (goddesses) n uẓawan, d [[tamedyazt]], taẓuri, atg.
Aẓawan d ṣṣut i wenɛen akken ilaq. Ma yella yiwen ikat di tkaṣrunin s lebɣis, neqqar ixeddem aẓawan
ɣas akken kra n medden deg wexxam ur s yen ɛjib ara waya.
Aṭas n yiḥricen uẓawan i yellan : [[Aẓawan n klasik]], [[Aẓawan n weɣref]] (Pop), Aẓawan [[ǧaz]], [[Rock and roll]], [[Aẓawan amaziɣ]], atg.
== Wallit ismal agi ==
* [http://www.azawan.com/ Aẓawan imaziƔen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310151128/http://www.azawan.com/ |date=2012-03-10 }}
* [http://www.music-city.org Music City the free music encyclopedia]
* [https://web.archive.org/web/20040404055048/http://www.bbc.co.uk/music/childrens/ BBC Music - Childrens]
[[Taggayt:Aẓawan]]
87un4l7ly3thj1dd5oj72w6jz0ysre4
Tasegda
0
20282
116842
98057
2026-07-17T14:17:18Z
~2026-40367-05
16909
116842
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tasegda''' d [[taẓuri]] meqqren
gakn51rxlyyqy3r12t5oe480dw1f68p
Taddukli n 05 n yidrman
0
22739
116847
116358
2026-07-17T23:50:28Z
Naslechat
12951
116847
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Tribus de Kabylie antique (kab).svg|thumb|right|250px|Takarḍa n yugduden iqburen n Tamurt n Leqbayel.]]
Taddukli n 05 n yiderman d taddukli n yiderman imaziɣen deg yiseggasen iqburen , xas akken llan s ddaw n ufus n Ruma maca llan xeddmen kullec i yiman-nsen .
[[Taggayt:Iɣerfan d tiwsitin timaziɣin]]
1zeiaawf7a27lk6zsd8iin202zgorse
Amna Balhul
0
25137
116846
114124
2026-07-17T22:18:05Z
InternetArchiveBot
10734
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
116846
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox biography}}
'''Amna Abdelah Balhul''' d tmeḥerrezt n tfeṣṣit d tameskirt n tneflit t-imaratit. Tettḥkem am '''tameskirt tatiknikit taneggarut n ''Entertainment & Experiences''''' di '''Expo City Dubai'''. Ttwaɛref s uttekki-is deg tnebdalin n yimehriyen d tiska n tamedyazt agdil, s usmad ɣer timagit n L’Imarat d '''Expo 2020 Dubai'''.<ref>https://www.ctbuh.org/people-profile/amna-abulhoul {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250812125741/https://www.ctbuh.org/people-profile/amna-abulhoul |date=2025-08-12 }} Amna Abulhoul – Executive Creative Director at Expo City Dubai — CTBUH.</ref>
== Talimt d tbeddi n umahil ==
Ttelmad ''motion design'' di [[Tasdyant n Zayed|University Zayed]], sakin tkecmed di [[Tasdyant n Tdubay tamerrukt|University tamerrukt n Tdubay]] i usnifel n [[tamezdagnut]] (architecture). Sakin ttekseḍ-d [[mastes]] di umazray n tazmert d teslelli n iɣerman seg [[Sorbonne Abu Ḍabi]].<ref>https://stagelyncpodcast.podbean.com/e/episode-148-%E2%80%93-creative-direction-amna-abulhoul/ Episode 148 – Creative Direction Amna Abulhoul — StageLync Podcast (20-11-2022).</ref>
Txdemeḍ uqbel di tgejdit n timucin n tura deg tgezmi n ''Disney Imagineering'' di Los Angeles, send ad tuɣal ɣer L’Imarat.<ref>https://stagelyncpodcast.podbean.com/e/episode-148-%E2%80%93-creative-direction-amna-abulhoul/ Episode 148 – Creative Direction Amna Abulhoul — StageLync Podcast (20-11-2022).</ref>
== Expo 2020 ==
Tṭṭefked-d ddaw n usenfar n yimehriyen di [[Expo 2020]], tḥezzem ɣef useggem n wahilen di [[Sahat Wasl]] d tneflit n yimeẓyanen n waggur (mascots) n lmaɛred.<ref>https://stagelyncpodcast.podbean.com/e/episode-148-%E2%80%93-creative-direction-amna-abulhoul/ Episode 148 – Creative Direction Amna Abulhoul — StageLync Podcast (20-11-2022).</ref>
Ddeg deffir n lmaɛred, tkemmleḍ deg [[Expo City Dubai]] anda tessuddes asnefli n tarmitin t-ttwakeddin d yimehriyen n tamedyazt.<ref>https://aeworld.com/lifestyle/how-expo-city-dubai-is-continuing-a-legacy-of-innovation-culture-and-entertainment/ How Expo City Dubai is Continuing a Legacy of Innovation, Culture, and Entertainment — AE World (17-03-2025).</ref>
== Uttekki d umaynut n berra ==
* Ttekki di [[Benali n Benesya]] n tmezdagnut 2025 s ''Manameh Pavilion'' i yesnifel aḍris n lheritaj n Tamentla n Gelf s tsesferit tazwart.<ref>https://www.voguearabia.com/article/amna-abulhoul-reimagines-gulf-heritage-at-the-venice-biennale-architettura Amna Abulhoul Reimagines Gulf Heritage at the Venice Biennale Architettura — Vogue Arabia (05-06-2025).</ref>
* Tella-d am tamensakt tattwasegzay ''co-curator'' n '''Dhai Dubai Light Festival''' (tussirt 2, 2025) di Sahat Wasl, s uslig gar Dubai Culture d Expo City Dubai.<ref>https://dubaiculture.gov.ae/en/news-and-press-releases/Expo-City-Dubai-and-Dubai-Culture-Unite-to-Spotlight-Emirati-Artists-at-Dhai-Dubai Expo City Dubai and Dubai Culture Unite to Spotlight Emirati Artists at Dhai Dubai — Dubai Culture (10-08-2025).</ref>
== Imezlayan d timgrawin ==
Tban di tɣewwaḍ n '''Dubai Women’s Talks''' deg [[Sikka Arts & Design Festival]] 2024, ideg i-yessefruḥen ɣef tadrimt-is seg ''Disney'' ar tillas n tarmitin t-tniflitin di Expo.<ref>https://dwe.gov.ae/en/media-center/dwes-dubai-womens-talks-kicks-amna-abulhoul-sikka-arts-and-design-festival {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250424143606/https://dwe.gov.ae/en/media-center/dwes-dubai-womens-talks-kicks-amna-abulhoul-sikka-arts-and-design-festival |date=2025-04-24 }} DWE’s Dubai Women’s Talks kicks off with Amna Abulhoul — Dubai Women Establishment (29-02-2024).</ref>
== Tamuɣli tatiknikit ==
Ixdem-is yettwaḥet s usdukel gar lheritaj n L’Imarat d tmodernit, s tarmitin n ussafer d timgiradine t-ttwarunin i usnerni n timagit n tazmert d uskan n wazal n tussna d tneflit.<ref>https://aeworld.com/lifestyle/how-expo-city-dubai-is-continuing-a-legacy-of-innovation-culture-and-entertainment/ How Expo City Dubai is Continuing a Legacy of Innovation, Culture, and Entertainment — AE World (17-03-2025).</ref>
== Tiwelhiwin ==
{{Reflist}}
[[Taggayt:Tihandasin t-imaratit]]
[[Taggayt:Tilidet n wazekka 20]]
[[Taggayt:Imdanen iteddun]]
giouf7uucmq9b14d6avigdrsj0p8d21
Titus
0
25518
116844
116841
2026-07-17T20:44:53Z
Gurzil90x
14292
arniɣ ayen ilaqen
116844
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Titus Ny Carlsberg Glyptotek IN3159.jpg|vignette|Titus]]
'''Titus Flavius Caesar Vespasianus Augustus''', yettwassnen s yisem n '''Titus''', d amenkad aṛumani i d-yemmugren tallit n unbaḍ gar useggas 79 d 81 S.Ɛ (Seld Ɛisa). D netta i d amenkad wis sin n ugdez n Yiflavyanen, iṭṭef adabu seld lmut n baba-s, [[Vespasyan|Vespasian]]. Ɣas akken tallit n unbaḍ-is tella d tawezlant (sin n iseggasen d kra n wayyuren), Titus yewwi-d tisellat n yigelliden imeqranen, yerna yeǧǧa-d ccama lqayen deg umezruy aṛumani.
== 1. Temẓi-s akked Tudert-is Taserdasit ==
Send(Qbel) ad yali ɣer wemkan n '''usɣim''' n tmenkda, Titus yedder tudert n userdas n usɣan, anda yesken-d tazmert-is.
* '''Tirmit taserdasit tamezwarut:''' Yedda d uqerru ameqran deg yiserdasen iṛumaniyen deg Bṛiṭanya (Britannia) akked Lalman (Germania), anda i d-yewwi aṭas n '''tirmitin''' meqren.
* '''Amgaru n Udayen:''' Deg useggas 67 S.Ɛ, iwet mgal wid i d-yebdan '''azbu''' di tmurt n Udayen. Mi yuɣal baba-s d amenkad deg useggas 69 S.Ɛ, Titus iṭṭef-d asenbeḍ n uselwi n tserdast deg ugmuḍ(ccerq).
* '''Anekcum ɣer Uṛcalim:''' Deg useggas 70 S.Ɛ, Titus yesutel tamdint n Uṛcalim. '''Tamhelt-a''' tessuli s usedrem n ufakan wis Sin d tmenɣiwt n waṭas n yimdanen. Ɣer yiṛumaniyen, aya yella d '''asenɛet''' n tezmart-nsen akked '''tmanegt'''; ma ɣer umezruy n udayen, yettwaḥseb d '''tanɣaɣreft''' tameqrant. Iwakken ad d-mektin aya, bnan "Taganza n Titus" di Ṛuma, i d-yemmalen ayen id-wwin d agerruj seg Uṛcalim.
== 2. Anekcum ɣer Udabu d Tsertit ==
Mi yemmut [[Vespasyan|Vespasian]] deg useggas 79 S.Ɛ, Titus igzem-itt di rray ad yuɣal d amenkad.
Deg tazwara, agdud aṛumani yekcem-it tugdi. Imdanen llan ttagaden ahat ad yuɣal d aḥeqqar neɣ d '''iniɣi''' (criminel) am [[Niru]], ɣef ljal n tiqesḥi-s asmi yella d aserdas, d wassaɣ-is n tayri akked tgellidt Bérénice (i d-yekkan seg Ccerq, ayen ur nqebbel ara wansay aṛumani).
Maca, '''tasedmirt''' n Titus temgarad akk ɣef wayen nwan. Mi yeṭṭef adabu, ibeddel tikli-s:
* Yerra-d asqamu aṛumani (Sénat) ɣer wemkan-is, yegdel tigiḍiwin mgal yemdanen n tsertit.
* Ikkes '''tiwsiwin''' timeqranin ur nesɛi anamek-nsent deg tmetti.
* Yebḍa aṭas n '''teɣbula'''/'''yimengiyen''' d idrimen ɣef yigellilen. Amyaru Suétone, di udlis-is, iweṣṣef-it s wawal-a yettwassnen: ''"Titus d lfeṛḥ d wul n talsa"''.
=== 3. Tizeɣnin d Twuɣa di Tallit-is ===
Tallit n Titus, ɣas wezilet, temlal-d d kraḍ n '''tezeɣnin''' timeqranin i d-yessutren anabaḍ iǧehden. Deg wakk tiwuɣa-ya, Titus yesken-d lḥenna d tsusmi, yerna ixelleṣ aṭas seg "lǧib-is" iwakken ad iɛiwen '''tiɣtas'''.
{| class="wikitable"
|'''Tawuɣa'''
|'''Aseggas'''
|'''Ayen yeḍran'''
|'''Asseggem d Tallelt n Titus'''
|-
|'''Aṭerḍeq n Vésuve'''
|79 S.Ɛ
|Adrar n tmes (Vésuve) iṭerḍeq-d, yeṣfeḍ timdinin n Pompéi d Herculaneum seg udem n lqaɛa.
|Yessers asqamu uzzig, yuzen aklan d tallelt i yimenɛawen, yefka tiyita n tedrimt iwulmen.
|-
|'''Timest di Ṛuma'''
|80 S.Ɛ
|Timest tameqrant tečča aṭas n yiɣerban, isulayen d tmezduɣin di temdint n Ṛuma, tuɣ 3 n wussan.
|Yeṭṭef '''tasiḍent''' n wasaɣen, ifreq aqqaṛen d ufrux i yimezdaɣ yeqqimen bla axxam, yebda tulya n lebni.
|-
|'''Tawla tameqrant'''
|80/81 S.Ɛ
|Yiwet n tsakrart neɣ n waṭṭan yebda ileḥu deg tmenkda, yenɣa aṭas n lɣaci.
|Yerfed arkawel n tezmert, yewwi-d imnadiyen ara yesferken tiwuɣa-agi di '''tallunt''' tazayezt.
|}
6e1m6c3rctp9xa7icg7oi11aspp95a7
116845
116844
2026-07-17T20:46:01Z
Gurzil90x
14292
seɣtiɣ kra n tucdiwin
116845
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Titus Ny Carlsberg Glyptotek IN3159.jpg|vignette|Titus]]
'''Titus Flavius Caesar Vespasianus Augustus''', yettwassnen s yisem n '''Titus''', d amenkad aṛumani i d-yemmugren tallit n unbaḍ gar useggas 79 d 81 S.Ɛ (Seld Ɛisa). D netta i d amenkad wis sin n ugdez n Yiflavyanen, iṭṭef adabu seld lmut n baba-s, [[Vespasyan|Vespasian]]. Ɣas akken tallit n unbaḍ-is tella d tawezlant (sin n iseggasen d kra n wayyuren), Titus yewwi-d tisellat n yigelliden imeqranen, yerna yeǧǧa-d ccama lqayen deg umezruy aṛumani.
== 1. Temẓi-s akked Tudert-is Taserdasit ==
Send(Qbel) ad yali ɣer wemkan n '''usɣim''' n tmenkda, Titus yedder tudert n userdas n usɣan, anda yesken-d tazmert-is.
* '''Tirmit taserdasit tamezwarut:''' Yedda d uqerru ameqran deg yiserdasen iṛumaniyen deg Bṛiṭanya (Britannia) akked Lalman (Germania), anda i d-yewwi aṭas n '''tirmitin''' meqren.
* '''Amgaru n Udayen:''' Deg useggas 67 S.Ɛ, iwet mgal wid i d-yebdan '''azbu''' di tmurt n Udayen. Mi yuɣal baba-s d amenkad deg useggas 69 S.Ɛ, Titus iṭṭef-d asenbeḍ n uselwi n tserdast deg ugmuḍ(ccerq).
* '''Anekcum ɣer Uṛcalim:''' Deg useggas 70 S.Ɛ, Titus yesutel tamdint n Uṛcalim. '''Tamhelt-a''' tessuli s usedrem n ufakan wis Sin d tmenɣiwt n waṭas n yimdanen. Ɣer yiṛumaniyen, aya yella d '''asenɛet''' n tezmart-nsen akked '''tmanegt'''; ma ɣer umezruy n udayen, yettwaḥseb d '''tanɣaɣreft''' tameqrant. Iwakken ad d-mektin aya, bnan "Taganza n Titus" di Ṛuma, i d-yemmalen ayen id-wwin d agerruj seg Uṛcalim.
== 2. Anekcum ɣer Udabu d Tsertit ==
Mi yemmut [[Vespasyan|Vespasian]] deg useggas 79 S.Ɛ, Titus igzem-itt di rray ad yuɣal d amenkad.
Deg tazwara, agdud aṛumani yekcem-it tugdi. Imdanen llan ttagaden ahat ad yuɣal d aḥeqqar neɣ d '''iniɣi''' (criminel) am [[Niru]], ɣef ljal n tiqesḥi-s asmi yella d aserdas, d wassaɣ-is n tayri akked tgellidt Bérénice (i d-yekkan seg Ccerq, ayen ur nqebbel ara wansay aṛumani).
Maca, '''tasedmirt''' n Titus temgarad akk ɣef wayen nwan. Mi yeṭṭef adabu, ibeddel tikli-s:
* Yerra-d asqamu aṛumani (Sénat) ɣer wemkan-is, yegdel tigiḍiwin mgal yemdanen n tsertit.
* Ikkes '''tiwsiwin''' timeqranin ur nesɛi anamek-nsent deg tmetti.
* Yebḍa aṭas n '''teɣbula'''/'''yimengiyen''' d idrimen ɣef yigellilen. Amyaru Suétone, di udlis-is, iweṣṣef-it s wawal-a yettwassnen: ''"Titus d lfeṛḥ d wul n talsa"''.
=== 3. Tizeɣnin d Twuɣa di Tallit-is ===
Tallit n Titus, ɣas wezilet, temlal-d d kraḍ n '''tezeɣnin''' timeqranin i d-yessutren anabaḍ iǧehden. Deg wakk tiwuɣa-ya, Titus yesken-d tabɣest d tegzi-ines, yerna ixelleṣ aṭas seg "lǧib-is" iwakken ad iɛiwen '''tiɣtas'''.
{| class="wikitable"
|'''Tawuɣa'''
|'''Aseggas'''
|'''Ayen yeḍran'''
|'''Asseggem d Tallelt n Titus'''
|-
|'''Aṭerḍeq n Vésuve'''
|79 S.Ɛ
|Adrar n tmes (Vésuve) iṭerḍeq-d, yeṣfeḍ timdinin n Pompéi d Herculaneum seg udem n lqaɛa.
|Yessers asqamu uzzig, yuzen aklan d tallelt i yimenɛawen, yefka tiyita n tedrimt iwulmen.
|-
|'''Timest di Ṛuma'''
|80 S.Ɛ
|Timest tameqrant tečča aṭas n yiɣerban, isulayen d tmezduɣin di temdint n Ṛuma, tuɣ 3 n wussan.
|Yeṭṭef '''tasiḍent''' n wasaɣen, ifreq aqqaṛen d ufrux i yimezdaɣ yeqqimen bla axxam, yebda tulya n lebni.
|-
|'''Tawla tameqrant'''
|80/81 S.Ɛ
|Yiwet n tsakrart neɣ n waṭṭan yebda ileḥu deg tmenkda, yenɣa aṭas n lɣaci.
|Yerfed arkawel n tezmert, yewwi-d imnadiyen ara yesferken tiwuɣa-agi di '''tallunt''' tazayezt.
|}
m4p1f0ojumdcrvgkde6hekc0br2wiq6
116848
116845
2026-07-18T10:48:10Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116848
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Titus Ny Carlsberg Glyptotek IN3159.jpg|vignette|Titus]]
'''Titus Flavius Caesar Vespasianus Augustus''', yettwassnen s yisem n '''Titus''', d amenkad aṛumani i d-yemmugren tallit n unbaḍ gar useggas 79 d 81 S.Ɛ (Seld Ɛisa). D netta i d amenkad wis sin n ugdez n Yiflavyanen, iṭṭef adabu seld lmut n baba-s, [[Vespasyan|Vespasian]]. Ɣas akken tallit n unbaḍ-is tella d tawezlant (sin n iseggasen d kra n wayyuren), Titus yewwi-d tisellat n yigelliden imeqranen, yerna yeǧǧa-d ccama lqayen deg umezruy aṛumani.
== 1. Temẓi-s akked Tudert-is Taserdasit ==
Send(Qbel) ad yali ɣer wemkan n '''usɣim''' n tmenkda, Titus yedder tudert n userdas n usɣan, anda yesken-d tazmert-is.
* '''Tirmit taserdasit tamezwarut:''' Yedda d uqerru ameqran deg yiserdasen iṛumaniyen deg Bṛiṭanya (Britannia) akked Lalman (Germania), anda i d-yewwi aṭas n '''tirmitin''' meqren.
* '''Amgaru n Udayen:''' Deg useggas 67 S.Ɛ, iwet mgal wid i d-yebdan '''azbu''' di tmurt n Udayen. Mi yuɣal baba-s d amenkad deg useggas 69 S.Ɛ, Titus iṭṭef-d asenbeḍ n uselwi n tserdast deg ugmuḍ(ccerq).
* '''Anekcum ɣer Uṛcalim:''' Deg useggas 70 S.Ɛ, Titus yesutel tamdint n Uṛcalim. '''Tamhelt-a''' tessuli s usedrem n ufakan wis Sin d tmenɣiwt n waṭas n yimdanen. Ɣer yiṛumaniyen, aya yella d '''asenɛet''' n tezmart-nsen akked '''tmanegt'''; ma ɣer umezruy n udayen, yettwaḥseb d '''tanɣaɣreft''' tameqrant. Iwakken ad d-mektin aya, bnan "Taganza n Titus" di Ṛuma, i d-yemmalen ayen id-wwin d agerruj seg Uṛcalim.
== 2. Anekcum ɣer Udabu d Tsertit ==
Mi yemmut [[Vespasyan|Vespasian]] deg useggas 79 S.Ɛ, Titus igzem-itt di rray ad yuɣal d amenkad.
Deg tazwara, agdud aṛumani yekcem-it tugdi. Imdanen llan ttagaden ahat ad yuɣal d aḥeqqar neɣ d '''iniɣi''' (criminel) am [[Niru]], ɣef ljal n tiqesḥi-s asmi yella d aserdas, d wassaɣ-is n tayri akked tgellidt Bérénice (i d-yekkan seg Ccerq, ayen ur nqebbel ara wansay aṛumani).
Maca, '''tasedmirt''' n Titus temgarad akk ɣef wayen nwan. Mi yeṭṭef adabu, ibeddel tikli-s:
* Yerra-d asqamu aṛumani (Sénat) ɣer wemkan-is, yegdel tigiḍiwin mgal yemdanen n tsertit.
* Ikkes '''tiwsiwin''' timeqranin ur nesɛi anamek-nsent deg tmetti.
* Yebḍa aṭas n '''teɣbula'''/'''yimengiyen''' d idrimen ɣef yigellilen. Amyaru Suétone, di udlis-is, iweṣṣef-it s wawal-a yettwassnen: ''"Titus d lfeṛḥ d wul n talsa"''.
=== 3. Tizeɣnin d Twuɣa di Tallit-is ===
Tallit n Titus, ɣas wezilet, temlal-d d kraḍ n '''tezeɣnin''' timeqranin i d-yessutren anabaḍ iǧehden. Deg wakk tiwuɣa-ya, Titus yesken-d tabɣest d tegzi-ines, yerna ixelleṣ aṭas seg "lǧib-is" iwakken ad iɛiwen '''tiɣtas'''.
{| class="wikitable"
|'''Tawuɣa'''
|'''Aseggas'''
|'''Ayen yeḍran'''
|'''Asseggem d Tallelt n Titus'''
|-
|'''Aṭerḍeq n Vésuve'''
|79 S.Ɛ
|Adrar n tmes (Vésuve) iṭerḍeq-d, yeṣfeḍ timdinin n Pompéi d Herculaneum seg udem n lqaɛa.
|Yessers asqamu uzzig, yuzen aklan d tallelt i yimenɛawen, yefka tiyita n tedrimt iwulmen.
|-
|'''Timest di Ṛuma'''
|80 S.Ɛ
|Timest tameqrant tečča aṭas n yiɣerban, isulayen d tmezduɣin di temdint n Ṛuma, tuɣ 3 n wussan.
|Yeṭṭef '''tasiḍent''' n wasaɣen, ifreq aqqaṛen d ufrux i yimezdaɣ yeqqimen bla axxam, yebda tulya n lebni.
|-
|'''Tawla tameqrant'''
|80/81 S.Ɛ
|Yiwet n tsakrart neɣ n waṭṭan yebda ileḥu deg tmenkda, yenɣa aṭas n lɣaci.
|Yerfed arkawel n tezmert, yewwi-d imnadiyen ara yesferken tiwuɣa-agi di '''tallunt''' tazayezt.
|}
== 4. Aḥric n Lebni d Tẓuri ==
Titus isnerna di tmenkda s waṭas n leqdicat n lebni, ama i '''tnafutiwin''' tizuyaz neɣ i ucebbaḥ n temdint.
* '''Anrar n Yiflavyanen (Akulusyum):''' I kemmel lbni n unrar-a ameqran (i yebda baba-s). D netta i t-id-yeldin deg useggas 80 S.Ɛ s tfaskiwin n yisalen d '''yisenɛaten''' meqren i d-yuɣen 100 n wussan gar ccḍeḥ, imennuɣen n igladyaturen, d ṣṣyada n yiɣersiwen.
* '''Iḥemmamen n Titus:''' Yebna iḥemmamen n waman izuyaz ɣer tama n ''ukulusyum'', i yellan s ttawil '''ufrir''' i yal amazdaɣ deg Ṛuma.
== 5. Tamettant d Tukkest ==
Deg ctember 81 S.Ɛ, Titus yemmut seg tawla tamcumt (ahat seg lmalarya) deg taddart n Aquae Cutiliae, anda yemmut baba-s yakan. Tamettant-is tella-d d asfel ameqran i ugdud yellan iḥemmel-it aṭas. Agraw aṛumani isali-t ɣer wemkan n yigucelen; yerra-t d '''agerram'''.
Iṭṭef-d amkan-is gma-s amecṭuḥ, Dumisyan. Mgal Titus, tallit n Dumisyan tefka-d udem '''awahan''', imi yuɣal d aḥeqqar amesbaṭli mgal yiwudam n udabu, ayen i d-yesseknen ugar azal ameqran i d-yeǧǧa Titus di '''tukkest'''-is i tmenkda taṛumanit.
h5k5fpbfqzlkc7fhrew7i99zdxypqnf
116849
116848
2026-07-18T10:51:18Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116849
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Titus Ny Carlsberg Glyptotek IN3159.jpg|vignette|Titus]]
'''Titus Flavius Caesar Vespasianus Augustus''', yettwassnen s yisem n '''Titus''', d amenkad aṛumani i d-yemmugren tallit n unbaḍ gar useggas 79 d 81 S.Ɛ (Seld Ɛisa). D netta i d amenkad wis sin n ugdez n Yiflavyanen, iṭṭef adabu seld lmut n baba-s, [[Vespasyan|Vespasian]]. Ɣas akken tallit n unbaḍ-is tella d tawezlant (sin n iseggasen d kra n wayyuren), Titus yewwi-d tisellat n yigelliden imeqranen, yerna yeǧǧa-d ccama lqayen deg umezruy aṛumani.
== 1. Temẓi-s akked Tudert-is Taserdasit ==
Send(Qbel) ad yali ɣer wemkan n '''usɣim''' n tmenkda, Titus yedder tudert n userdas n usɣan, anda yesken-d tazmert-is.
* '''Tirmit taserdasit tamezwarut:''' Yedda d uqerru ameqran deg yiserdasen iṛumaniyen deg Bṛiṭanya (Britannia) akked Lalman (Germania), anda i d-yewwi aṭas n '''tirmitin''' meqren.
* '''Amgaru n Udayen:''' Deg useggas 67 S.Ɛ, iwet mgal wid i d-yebdan '''azbu''' di tmurt n Udayen. Mi yuɣal baba-s d amenkad deg useggas 69 S.Ɛ, Titus iṭṭef-d asenbeḍ n uselwi n tserdast deg ugmuḍ(ccerq).
* [[Tugna:The Arch of Titus, Upper Via Sacra, Rome (31605340150).jpg|vignette|Taganza n Titus di Ṛuma, zdat n unmager.]]'''Anekcum ɣer Uṛcalim:''' Deg useggas 70 S.Ɛ, Titus yesutel tamdint n Uṛcalim. '''Tamhelt-a''' tessuli s usedrem n ufakan wis Sin d tmenɣiwt n waṭas n yimdanen. Ɣer yiṛumaniyen, aya yella d '''asenɛet''' n tezmart-nsen akked '''tmanegt'''; ma ɣer umezruy n udayen, yettwaḥseb d '''tanɣaɣreft''' tameqrant. Iwakken ad d-mektin aya, bnan "Taganza n Titus" di Ṛuma, i d-yemmalen ayen id-wwin d agerruj seg Uṛcalim.
== 2. Anekcum ɣer Udabu d Tsertit ==
Mi yemmut [[Vespasyan|Vespasian]] deg useggas 79 S.Ɛ, Titus igzem-itt di rray ad yuɣal d amenkad.
Deg tazwara, agdud aṛumani yekcem-it tugdi. Imdanen llan ttagaden ahat ad yuɣal d aḥeqqar neɣ d '''iniɣi''' (criminel) am [[Niru]], ɣef ljal n tiqesḥi-s asmi yella d aserdas, d wassaɣ-is n tayri akked tgellidt Bérénice (i d-yekkan seg Ccerq, ayen ur nqebbel ara wansay aṛumani).
Maca, '''tasedmirt''' n Titus temgarad akk ɣef wayen nwan. Mi yeṭṭef adabu, ibeddel tikli-s:
* Yerra-d asqamu aṛumani (Sénat) ɣer wemkan-is, yegdel tigiḍiwin mgal yemdanen n tsertit.
* Ikkes '''tiwsiwin''' timeqranin ur nesɛi anamek-nsent deg tmetti.
* Yebḍa aṭas n '''teɣbula'''/'''yimengiyen''' d idrimen ɣef yigellilen. Amyaru Suétone, di udlis-is, iweṣṣef-it s wawal-a yettwassnen: ''"Titus d lfeṛḥ d wul n talsa"''.
=== 3. Tizeɣnin d Twuɣa di Tallit-is ===
Tallit n Titus, ɣas wezilet, temlal-d d kraḍ n '''tezeɣnin''' timeqranin i d-yessutren anabaḍ iǧehden. Deg wakk tiwuɣa-ya, Titus yesken-d tabɣest d tegzi-ines, yerna ixelleṣ aṭas seg "lǧib-is" iwakken ad iɛiwen '''tiɣtas'''.
{| class="wikitable"
|'''Tawuɣa'''
|'''Aseggas'''
|'''Ayen yeḍran'''
|'''Asseggem d Tallelt n Titus'''
|-
|'''Aṭerḍeq n Vésuve'''
|79 S.Ɛ
|Adrar n tmes (Vésuve) iṭerḍeq-d, yeṣfeḍ timdinin n Pompéi d Herculaneum seg udem n lqaɛa.
|Yessers asqamu uzzig, yuzen aklan d tallelt i yimenɛawen, yefka tiyita n tedrimt iwulmen.
|-
|'''Timest di Ṛuma'''
|80 S.Ɛ
|Timest tameqrant tečča aṭas n yiɣerban, isulayen d tmezduɣin di temdint n Ṛuma, tuɣ 3 n wussan.
|Yeṭṭef '''tasiḍent''' n wasaɣen, ifreq aqqaṛen d ufrux i yimezdaɣ yeqqimen bla axxam, yebda tulya n lebni.
|-
|'''Tawla tameqrant'''
|80/81 S.Ɛ
|Yiwet n tsakrart neɣ n waṭṭan yebda ileḥu deg tmenkda, yenɣa aṭas n lɣaci.
|Yerfed arkawel n tezmert, yewwi-d imnadiyen ara yesferken tiwuɣa-agi di '''tallunt''' tazayezt.
|}
== 4. Aḥric n Lebni d Tẓuri ==
Titus isnerna di tmenkda s waṭas n leqdicat n lebni, ama i '''tnafutiwin''' tizuyaz neɣ i ucebbaḥ n temdint.
* '''Anrar n Yiflavyanen (Akulusyum):''' I kemmel lbni n unrar-a ameqran (i yebda baba-s). D netta i t-id-yeldin deg useggas 80 S.Ɛ s tfaskiwin n yisalen d '''yisenɛaten''' meqren i d-yuɣen 100 n wussan gar ccḍeḥ, imennuɣen n igladyaturen, d ṣṣyada n yiɣersiwen.
* '''Iḥemmamen n Titus:''' Yebna iḥemmamen n waman izuyaz ɣer tama n ''ukulusyum'', i yellan s ttawil '''ufrir''' i yal amazdaɣ deg Ṛuma.
== 5. Tamettant d Tukkest ==
Deg ctember 81 S.Ɛ, Titus yemmut seg tawla tamcumt (ahat seg lmalarya) deg taddart n Aquae Cutiliae, anda yemmut baba-s yakan. Tamettant-is tella-d d asfel ameqran i ugdud yellan iḥemmel-it aṭas. Agraw aṛumani isali-t ɣer wemkan n yigucelen; yerra-t d '''agerram'''.
Iṭṭef-d amkan-is gma-s amecṭuḥ, Dumisyan. Mgal Titus, tallit n Dumisyan tefka-d udem '''awahan''', imi yuɣal d aḥeqqar amesbaṭli mgal yiwudam n udabu, ayen i d-yesseknen ugar azal ameqran i d-yeǧǧa Titus di '''tukkest'''-is i tmenkda taṛumanit.
j6ua2zgazztq28mjfqh0m6524aajsly
116850
116849
2026-07-18T10:53:04Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116850
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Titus Ny Carlsberg Glyptotek IN3159.jpg|vignette|Titus]]
'''Titus Flavius Caesar Vespasianus Augustus''', yettwassnen s yisem n '''Titus''', d amenkad aṛumani i d-yemmugren tallit n unbaḍ gar useggas 79 d 81 S.Ɛ (Seld Ɛisa). D netta i d amenkad wis sin n ugdez n Yiflavyanen, iṭṭef adabu seld lmut n baba-s, [[Vespasyan|Vespasian]]. Ɣas akken tallit n unbaḍ-is tella d tawezlant (sin n iseggasen d kra n wayyuren), Titus yewwi-d tisellat n yigelliden imeqranen, yerna yeǧǧa-d ccama lqayen deg umezruy aṛumani.
== 1. Temẓi-s akked Tudert-is Taserdasit ==
Send(Qbel) ad yali ɣer wemkan n '''usɣim''' n tmenkda, Titus yedder tudert n userdas n usɣan, anda yesken-d tazmert-is.
* '''Tirmit taserdasit tamezwarut:''' Yedda d uqerru ameqran deg yiserdasen iṛumaniyen deg Bṛiṭanya (Britannia) akked Lalman (Germania), anda i d-yewwi aṭas n '''tirmitin''' meqren.
* '''Amgaru n Udayen:''' Deg useggas 67 S.Ɛ, iwet mgal wid i d-yebdan '''azbu''' di tmurt n Udayen. Mi yuɣal baba-s d amenkad deg useggas 69 S.Ɛ, Titus iṭṭef-d asenbeḍ n uselwi n tserdast deg ugmuḍ(ccerq).
* [[Tugna:The Arch of Titus, Upper Via Sacra, Rome (31605340150).jpg|vignette|Taganza n Titus di Ṛuma, zdat n unmager.]]'''Anekcum ɣer Uṛcalim:''' Deg useggas 70 S.Ɛ, Titus yesutel tamdint n Uṛcalim. '''Tamhelt-a''' tessuli s usedrem n ufakan wis Sin d tmenɣiwt n waṭas n yimdanen. Ɣer yiṛumaniyen, aya yella d '''asenɛet''' n tezmart-nsen akked '''tmanegt'''; ma ɣer umezruy n udayen, yettwaḥseb d '''tanɣaɣreft''' tameqrant. Iwakken ad d-mektin aya, bnan "Taganza n Titus" di Ṛuma, i d-yemmalen ayen id-wwin d agerruj seg Uṛcalim.
== 2. Anekcum ɣer Udabu d Tsertit ==
Mi yemmut [[Vespasyan|Vespasian]] deg useggas 79 S.Ɛ, Titus igzem-itt di rray ad yuɣal d amenkad.
Deg tazwara, agdud aṛumani yekcem-it tugdi. Imdanen llan ttagaden ahat ad yuɣal d aḥeqqar neɣ d '''iniɣi''' (criminel) am [[Niru]], ɣef ljal n tiqesḥi-s asmi yella d aserdas, d wassaɣ-is n tayri akked tgellidt Bérénice (i d-yekkan seg Ccerq, ayen ur nqebbel ara wansay aṛumani).
Maca, '''tasedmirt''' n Titus temgarad akk ɣef wayen nwan. Mi yeṭṭef adabu, ibeddel tikli-s:
* Yerra-d asqamu aṛumani (Sénat) ɣer wemkan-is, yegdel tigiḍiwin mgal yemdanen n tsertit.
* Ikkes '''tiwsiwin''' timeqranin ur nesɛi anamek-nsent deg tmetti.
* Yebḍa aṭas n '''teɣbula'''/'''yimengiyen''' d idrimen ɣef yigellilen. Amyaru Suétone, di udlis-is, iweṣṣef-it s wawal-a yettwassnen: ''"Titus d lfeṛḥ d wul n talsa"''.
=== 3. Tizeɣnin d Twuɣa di Tallit-is ===
Tallit n Titus, ɣas wezilet, temlal-d d kraḍ n '''tezeɣnin''' timeqranin i d-yessutren anabaḍ iǧehden. Deg wakk tiwuɣa-ya, Titus yesken-d tabɣest d tegzi-ines, yerna ixelleṣ aṭas seg "lǧib-is" iwakken ad iɛiwen '''tiɣtas'''.
{| class="wikitable"
|'''Tawuɣa'''
|'''Aseggas'''
|'''Ayen yeḍran'''
|'''Asseggem d Tallelt n Titus'''
|-
|'''Aṭerḍeq n Vésuve'''
|79 S.Ɛ
|Adrar n tmes (Vésuve) iṭerḍeq-d, yeṣfeḍ timdinin n Pompéi d Herculaneum seg udem n lqaɛa.
|Yessers asqamu uzzig, yuzen aklan d tallelt i yimenɛawen, yefka tiyita n tedrimt iwulmen.
|-
|'''Timest di Ṛuma'''
|80 S.Ɛ
|Timest tameqrant tečča aṭas n yiɣerban, isulayen d tmezduɣin di temdint n Ṛuma, tuɣ 3 n wussan.
|Yeṭṭef '''tasiḍent''' n wasaɣen, ifreq aqqaṛen d ufrux i yimezdaɣ yeqqimen bla axxam, yebda tulya n lebni.
|-
|'''Tawla tameqrant'''
|80/81 S.Ɛ
|Yiwet n tsakrart neɣ n waṭṭan yebda ileḥu deg tmenkda, yenɣa aṭas n lɣaci.
|Yerfed arkawel n tezmert, yewwi-d imnadiyen ara yesferken tiwuɣa-agi di '''tallunt''' tazayezt.
|}
== 4. Aḥric n Lebni d Tẓuri ==
Titus isnerna di tmenkda s waṭas n leqdicat n lebni, ama i '''tnafutiwin''' tizuyaz neɣ i ucebbaḥ n temdint.
* '''Anrar n Yiflavyanen (Akulusyum):''' I kemmel lbni n unrar-a ameqran (i yebda baba-s). D netta i t-id-yeldin deg useggas 80 S.Ɛ s tfaskiwin n yisalen d '''yisenɛaten''' meqren i d-yuɣen 100 n wussan gar ccḍeḥ, imennuɣen n igladyaturen, d ṣṣyada n yiɣersiwen.
* '''Iḥemmamen n Titus:''' Yebna iḥemmamen n waman izuyaz ɣer tama n ''ukulusyum'', i yellan s ttawil '''ufrir''' i yal amazdaɣ deg Ṛuma.
== 5. Tamettant d Tukkest ==
[[Tugna:Tito, fine I sec. dc..JPG|vignette|Asevdad n Titus s wudem aserdas.]]
Deg ctember 81 S.Ɛ, Titus yemmut seg tawla tamcumt (ahat seg lmalarya) deg taddart n Aquae Cutiliae, anda yemmut baba-s yakan. Tamettant-is tella-d d asfel ameqran i ugdud yellan iḥemmel-it aṭas. Agraw aṛumani isali-t ɣer wemkan n yigucelen; yerra-t d '''agerram'''.
Iṭṭef-d amkan-is gma-s amecṭuḥ, Dumisyan. Mgal Titus, tallit n Dumisyan tefka-d udem '''awahan''', imi yuɣal d aḥeqqar amesbaṭli mgal yiwudam n udabu, ayen i d-yesseknen ugar azal ameqran i d-yeǧǧa Titus di '''tukkest'''-is i tmenkda taṛumanit.
nxt812es4zzipzsdac74wo9r7my48tx