Wikipedia kabwiki https://kab.wikipedia.org/wiki/Asebter_agejdan MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Uslig Mmeslay Amseqdac Amyannan umsqedac Wikipedia Amyannan n Wikipedia Tugna Amyannan n tugna MediaWiki Amyannan n MediaWiki Talɣa Amyannan n talɣa Tallat Amyannan n tallat Taggayt Amyannan n taggayt Awwur Amyannan uwwur Asenfaṛ Amyannan usenfaṛ TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet William Shakespeare 0 370 117812 117578 2026-10-30T00:55:12Z InternetArchiveBot 10734 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 117812 wikitext text/x-wiki {{infobox biography}} '''William Shakespeare''' d amedyaz yettwasnen ugar, d argaz umezgun, d amyaru n yedles aglizi. Ilul ass n 23 ibrir (kuzyur) 1564. Immut ass n 23 ibrir (kuzyur) 1616. '''Ticequfin n Shakespeare''' * ''[[Romeo and Juliet]] * ''[[Macbeth (pièce)|Macbeth]]'' * ''[[King Lear]] * ''[[Hamlet, Prince of Denmark]] * ''[[Othello, the Moor of Venice]] * ''[[Titus Andronicus]]'' * ''[[Julius Caesar]] * ''[[Antony and Cleopatra]] * ''[[Coriolanus]] * ''[[Troilus and Cressida]] * ''[[Timon of Athens]] * ''[[All's Well that Ends Well]] * ''[[As You Like It]] * ''[[Le Songe d'une nuit d'été]]'' (''A Midsummer Night's Dream'') * ''[[Beaucoup de bruit pour rien]]'' (''Much Ado About Nothing'') * ''[[Mesure pour Mesure]]'' (''Measure for Measure'') ** * ''[[La Mégère apprivoisée]]'' (''The Taming of the Shrew'') * ''[[La Nuit des rois (théâtre)|La Nuit des Rois]]'' (''Twelfth Night'') * ''[[Le Marchand de Venise]]'' (''The Merchant of Venice'') ** * ''[[Les Joyeuses Commères de Windsor]]'' (''The Merry Wives of Windsor'') * ''[[Peines d'amour perdues]]'' (''Love's Labour's Lost'') * ''[[Les Deux Gentilshommes de Vérone]]'' (''The Two Gentlemen of Verona'') * ''[[La Comédie des erreurs]]'' (''The Comedy of Errors'') '''Ticequfin umezruy n Shakespeare''' * ''[[Richard III (Shakespeare)|Richard III]]'' * ''[[Richard II (Shakespeare)|Richard II]]'' * ''[[Henri VI (Shakespeare)|Henri VI]], 1ère partie, 2e partie, 3e partie'' (''Henry VI, Part 1, Part 2, Part 3'') * ''[[Henry V (tragédie historique)|Henri V]]'' (''Henry V'') * ''[[Henri IV (Shakespeare)|Henri IV]], 1ère partie, 2e partie'' (''Henry IV, Part 1, Part 2'') * ''[[Henri VIII (Shakespeare)|Henri VIII]]'' (''Henry VIII'') * ''[[Le Roi Jean]]'' (''King John'') * ''[[Édouard III (Shakespeare)|Édouard III]]'' (''Edward III'') '''Ticequfin n tayri n Shakespeare''' * ''[[Péricles, prince de Tyr]]'' (''Pericles, Prince of Tyre'') * * ''[[Cymbeline]]'' * * ''[[Le Conte d'hiver]]'' (''The Winter's Tale'') * * ''[[La Tempête]]'' (''The Tempest'') * * ''[[Les Deux Nobles Cousins]]'' (''The Two Noble Kinsmen'') * '''Tasekla nniḍen n Shakespeare''' * les ''Sonnets'' (voir [[Sonnet]]) * les ''Longs Poèmes'' == Tamselyut == * Wikipedia s tefransist '''Af tuddert n Shakespeare''' * [http://adlitteram.free.fr/index.php/content/view/79/31/ Biographie détaillée de Shakespeare] * [http://www.onlineshakespeare.com/frenchindex.htm Online Shakespeare] tameddurt-ines s tefransist. * [https://www.onelittleangel.com/sagesse/citations/william-shakespeare.asp Sa vie, ses portraits et ses poèmes mystiques]. * [https://web.archive.org/web/20071213000634/http://www.littanam.ulg.ac.be/ Shakespeare et Hamlet sur la toile]. * [http://en.wikibooks.org/wiki/Study_Guide:Shakespeare Study Guide:Shakespeare sur Wikibooks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070330012934/http://en.wikibooks.org/wiki/Study_Guide:Shakespeare |date=2007-03-30 }} * [https://www.opensourceshakespeare.org/ Open Source Shakespeare] possède l’édition de 1866 des œuvres complètes de Shakespeare, avec concordance complète et moteur de recherche avancé. Pas de publicité, mais ne donne le texte que scène par scène. * [http://www.bl.uk/treasures/shakespeare/homepage.html British Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110611141145/http://www.bl.uk/treasures/shakespeare/homepage.html |date=2011-06-11 }}; original 93 copies in quarto * [http://www.ericdigests.org ericdigests.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416165920/http://www.ericdigests.org/ |date=2021-04-16 }} propose des pistes pédagogiques, sous forme de liste de liens. Pas de mention des sources, cependant. * [http://suchshakespearestuff.blogspot.com/ Such Shakespeare Stuff] est un blog quotidien couvrant l’actualité autour du dramaturge: télévision, films, livres, etc. On y trouve aussi des quizzes, des anecdotes, des forums et d’autres informations dans ce genre. * [http://william-shakespeare.classic-literature.co.uk/ classic-literature.co.uk] donne une version électronique d’un texte anonyme. Présente le texte page par page. * Works by William Shakespeare sur le [http://www.gutenberg.org/author/William_Shakespeare Projet Gutenberg], dans des langues variées (y compris les œuvres illégitimes...) et avec les graphies d’origine. * [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/search?author=Shakespeare%2C+William upenn.edu online books page for Shakespeare] donne un texte de base, et redirige vers d’autres sites de référence. * [http://www.shakespeare-literature.com/ Shakespeare Literature] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200428062047/http://www.shakespeare-literature.com/ |date=2020-04-28 }} propose une version organisée par chapitre pour une recherche facilitée dans les œuvres du poète. * [http://shakespeare.palomar.edu/ Mr. William Shakespeare and the Internet] * [http://www.methuen.co.uk/williamshakespearepoems.html Selected Sonnets par William Shakespeare] * Shakespeare et le théâtre du Globe tirée de l’[http://search.eb.com/shakespeare/index2.html Encyclopædia Britannica] * [http://www.touchstone.bham.ac.uk/index.html Touchstone - UK Shakespeare collections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722230042/http://www.touchstone.bham.ac.uk/index.html |date=2020-07-22 }} * [http://www.elook.org/literature/shakespeare/ elook.org Shakespeare]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070601205223/http://www.elook.org/literature/shakespeare/ |date=2007-06-01 }} présente quatre œuvres en version électronique avec une base de données permettant les recherches. * [https://shakespeare-1.com/doubtful/ Doubtful Works of William Shakespeare] Texte complet des œuvres dramaturgiques attribuées par erreur à William Shakespeare. * [http://shakespeare.nowheres.com/ The original shakespeare.com] L’édition Moby dans une version lisible en ligne. * [http://wiredforbooks.org/shakespeare/ William Shakespeare's plays and poems in audio and video] * [http://digicoll.library.wisc.edu/Arts/subcollections/IllusShakeAbout.shtml The Illustrated Shakespeare] Un projet du Centre de Documentation Digitale de l’Université de Wisconsin, qui présente des images et des documents en relation avec Shakespeare et son œuvre. * [https://web.archive.org/web/20070825143929/http://www.kennedy-center.org/explorer/shakespeare/ Explore Shakespeare] Un site du Kennedy Center ("The John F. Kennedy Center for the Performing Arts" - Washington DC) ayant la particularité de présenter Shakespeare et son oeuvre en relation avec les événements de...1330 à 2008. Accompagné d'une carte du monde positionnant les éléments cités. * [http://www.aufildemeslectures.net/?P=s&au=325 Citations] [[Taggayt:Tameddurt|Shakespeare]] [[Taggayt:Amaru|Shakespeare]] 3d950f1clogy5e56rdudeu3v2h0pppu Tanzeggit 0 2206 117815 117803 2026-10-30T10:49:01Z Gurzil90x 14292 arniɣ ayen ilaqen 117815 wikitext text/x-wiki '''Tanzeggit''' d tigezmi tameqrant ger igzumen n [[tusnakt]] d win i izerwen [[tawella|tiwellatin]] neɣ Udmawen deg [[Tallunt|tallunin]] s myal [[tasekta]], deg tsekta Tis kraḍ (3) nezmar ad nemmeslay ɣef [[tenzeggit tuklidt]]. Ass-a ur nezmir ad d nesbin tilisa yellan ger tenzeggit akk d [[Asebrurez|wesebrurez]] neɣ d [[aljiber|uljiber]], acku ur nezmir ad nemmeslay ɣef [[Tanzeggit taljibirt|tenzeggit taljibirt]] ma yella ur d-neddim ara kra din kra da. Tanzeggit diɣen d tafurk n tusnakt i izerrwen talɣiwin, tallunin, imeccaqen, tiɣmar d wassaɣen gar tneqqiḍin d yiḥricen n talɣiwin. Tesɛa azal deg usket n wakal d lebni, maca tuɣal daɣen d taɣult tamatut n tusnakt i yezmer ad tzerrew tallunin ur nezmir ara ad nwali s wallen, neɣ tallunin i yesɛan ugar n kraḍ n tsektiwin. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-16 11-19-35.png|centré|553x553px]] == 1. Amezruy n tenzeggit == Awal agraɣlan géométrie yekka-d seg yigrigiyen i d-yemmalen asket n wakal. Isketen d yisiḍen inzeggane ttwasqedcen deg Maṣer, Mezupuṭamya d tɣermiwin nniḍen uqbel tanzeggit n Yigrigiyen. Ur ilaq ara ad nerṛ tanzeggit meṛṛa d asnulfu n yiwen ugdud kan. {| class="wikitable" |+ !Tallit !Amhaz agenjdan |- |Taglest |Asket n wakal, lebni, asiḍen n teɣzi, n wanrar d ubleɣ. |- |Tasut tis 3 uqbel tallit-nneɣ |Aklid deg Iskandariya yesdukkel tizrawin deg "Iferdisen". |- |Tallit talemmast |Tigawt n yimusnawen deg tmura n Tineslemt, Lehend d Cinwa: asektiɣmer(trigonométrie), asali d tsenallunt. |- |Tasut tis 17 |Descartes d Fermat qqnen talɣiwin ɣer imsidag d tegdiwin. |- |Tasut tis 19 |Lobachevsky d Bolyai snernan tanzeggit taknudemt; Gauss d Riemann snernan tazrawt n tiknit d tallunin. |- |1872 d mbeɛd |Klein yeskan azal n yibeddilen d yigrawen; Hilbert yessegzi lsas s yinagrawen n yigejdan. |- |Tasut tis 20–21 |Tanzeggit taljibṛant, taneẓlayt, tukrist, asiḍen s uselkim d uẓeṭṭa n twuriwin gar tfurka. |} "'''Iferdisen'''" n Aklid yesseqdac isbaduten d yigejdan iwakken ad yebnu isekkuden. Abrid-a yesɛa tazrirt tameqqrant deg tusnakt. Maca tanzeggit tamirant ur teqqim ara deg yigejdan n Aklid: tazrawt n umṣadaɣ tewwi-d timusniwin ɣef tallunin nniḍen. Tanzeggit tamirant tettawi ula d tallunin yellan deg tfizikt, isefka, tigniwin d yisiḍen. Amezruy-is d anerni n yisental d terrayin, mačči d asemselsi n yiwet n tanzeggit s tayeḍ kan. == 2. Isbaduten, igejdan d usfukel == Asbadu yessegza tamiḍrant s wawalen yettwasnen. Agejdi d tafyirt i neqqbel deg yiwen unagraw war asfukel deg unagraw-nni. Asekkud(tiẓri) d ayen ara d-nsuffeɣ seg yigejdan d yisekkuden yettwasfuklen yakan. Deg umedya n Aklid, yezmer ad yettwabnu yiɣil n teɣda gar snat n tneqqiḍin, ad yettwasɣezef yiɣil, ad tettwabnu twinest s wammas d waqqar yettwabedren. Yella daɣen agejdi ɣef tɣmar timaɣudin d wayen yeqqnen ɣer umṣadaɣ. === Amedya n useɣẓen === Deg uɣawas n Aklid, i teneqqiṭ '''P''' i ur nelli ara ɣef taɣda '''d''', tella yiwet kan n teɣda iɛeddan seg '''P''' ur nettmagar ara '''d'''. Talɣa-a n yigejdi n umṣadaɣ tettwassen s yisem n '''Playfair'''; d talɣa tagdazalt i yigejdi wis semmus n Aklid deg lsas n tanzeggit tamagnut. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-18 09-56-11.png|centré]] <small>Tugna 2. Tiɣmert d wassaɣ n umṣadaɣ. Tigniwin ttɛawanent deg tɣuri n yisekkuden; isfukal ilaq ad d-begnen ayɣer iiṣeḥḥa wassaɣ.</small> Deg tugna, tineqqiḍin ttbanent sɛant tehri, izirigen sɛan tuzert, imeccaqen zemren ur ttwaḥerzen ara s tiseddi. Deg tusnakt, taneqqiṭ ur tesɛi ara tehri. Ihi ma tugna teskan-d belli sin n yimeccaqen d igdazalen, ayen-a ur d-yettawi ara asfukel. == 3. Taneqqiṭ, taɣda d tallunt == Taneqqiṭ d amḍiq war tehri; taɣda tettwasɣezef deg sin yinumak war tilisa; iɣil n teɣda yesɛa sin n yixfawen; tazinaɣda tesɛa yiwen n yixef, tettwasɣezef deg yiwen unamek. Aɣawas d tajumma ilweɣ i deg yezmer ad yili wudlif s sin n yimsidag. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-19 12-18-47.png|centré|611x611px]] <small>Tugna 3. Tisektiwin 0, 1, 2 d 3. Aɣawas n tugna d amur ifuken kan; aɣawas n tusnakt ur yesɛi ara tilisa.</small> Tasekta n tallunt tettawi amḍan n yimsidag ilelliyen i ilaqen iwakken ad nesbadu amḍiq. Deg taɣda, yiwen x ikfa; deg uɣawas, nesra (x,y); deg tallunt s kraḍ n tsektiwin, nesra (x,y,z). Tasekta ur tɛelliq ara ɣef wamek ara d-nsuneɣ talɣa: amaḍal s tajumma kan yesɛa snat n tsektiwin, ɣas ma yettwaseknen deg tallunt s kraḍ. ℝⁿ = {(x₁, x₂, …, xₙ) : xᵢ d imḍanen ilawen} Tallunin s n > 3 ttwasqedcent deg tusnakt d yisefka. Ma yal amedya n yisefka yesɛa 10 n yimuttiyen ilelliyen, yezmer ad yettwagenses s tneqqiṭ deg ℝ¹⁰. Ayen-a ur d-yemmal ara belli nezmer ad t-nwali s wallen; imsidag d yilugan fkan-d allalen n tazrawt. === Tajumma d wanrar === Tajumma d talɣa n snat n tsektiwin; anrar d asket-is. S yiwet n tɣawsa, takurt tesɛa daxel-is d ubleɣ, ma amaḍal d tajumma n rrif-is. Asbadu n wayen nzerrew yesɛa azal uqbel yal asiḍen. == 4. Ikerdisen d usekkud n Pythagore == Akerdis yesɛa kraḍ n yidis, kraḍ n tqacucin d kraḍ n tiɣmar. Deg uɣawas n Aklid, timernit n tɣmar-is d 180°. Akerdis agdudisan yesɛa kraḍ n yidis igdazalen; akerdis akendis yesɛa ma drus sin n yidis igdazalen; akerdis amaɣud yesɛa yiwet n tiɣmert n 90°. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-20 11-55-53.png|centré|667x667px]] <small>Tugna 4. Tama taẓelmaḍt: anrar n umkuẓ ɣef yidis 5 d 25 = 9 + 16. Tama tayeffust: kuẓ n yikerdisen s yidis a d b, d umkuẓ alemmas s yidis c.</small> '''a² + b² = c², ma c d alubdis n ukerdis amaɣud''' Asfukel n tugna tayeffust: anrar n umkuẓ ameqqran d (a+b)². Kuẓ n yikerdisen sɛan anrar 4 × ab/2 = 2ab. Ayen i d-yeqqimen d c²; ihi c² = (a+b)² − 2ab = a²+b². Ayen-a d aseɣẓen s wanrar, mačči d asket n teɣzi ɣef tugna. Asekkud-a yesɛa daɣen talɣa tamsuɣalt: ma a²+b²=c² deg ukerdis, tiɣmert i d-yezzin i c d 90°. Deg tanzeggit taknudemt neɣ ɣef umaḍal, tanfalit-a ur tettwasemres ara akka war abeddel. == 5. Tales(Thales) d tarwast == Sin n yikerdisen imarwasen sɛan tiɣmar igdazalen d yidis akniwen s yiwen wassaɣ. Ma tasɣent tessenɣas neɣ tessemɣer akk imeccaqen s yiwen umuskir k > 0, tḥerrez tiɣmar d talɣa. D tarwast. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-21 10-35-44.png|centré|676x676px]] <small>Tugna 5. DE d BC msadaɣen, ihi ikerdisen ADE d ABC d imarwasen. Deg tugna tayeffust, amuskir n teɣzi d 2; win n</small> <small>wanrar d 4.</small> '''AD/AB = AE/AC = DE/BC''' Deg umedya, A d yiwet n tqacuct n sin yikerdisen; D yella ɣef [AB], E ɣef [AC], yerna DE ∥ BC. Ihi assaɣ n ''Thales'' yessegza ayɣer akk ibḍan-a d igdazalen. Ma nessen kra n teɣziwin, nezmer ad nsiḍen teɣziwin ur nessin ara s useqdec n wassaɣen-a. '''Teɣzi: × k; anrar: × k²; ableɣ: × k³''' Ma nsemɣer asrem s umuskir 3, tehri d teɣzi-nni ad nernunt kraḍ n tikal; anrar ad yili 9 n tikal. Ma nsemɣer agasas s 3, ableɣ ad yili 27 n tikal. Ihi amḍan n tsektiwin yesɛa azal deg wamek i yettbeddil usket. Tagdukta d abeddel iḥerzen imeccaqen; d amedya uslig n tarwast s k = 1. Ur ilaq ara ad nsemmi snat n talɣiwin d igdazalen s wesket ma ttemcabint kan deg talɣa. == 6. Igeddisen, tiwinas d yiḍebsiyen == Ageddis d talɣa n uɣawas iḥerzen yiwen rrif yettwabnan s yiɣallen. I ugeddis afraray, war amager n yidis gar-asen, timernit n tiɣmar n daxel d (n−2) × 180°, anda '''n''' d amḍan n yidis. Abḍu n ugeddis affensu s yiwet n tqacuct yessegza tanfalit-a: ad d-naf n−2 n yikerdisen. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-22 10-56-58.png|centré|595x595px]] <small>Tugna 6. Tawinest d rrif; aḍebsi yesɛa daxel. Ageddis s semmus n yidisan yettwabḍa ɣef kraḍ n yikerdisen.</small> Tawinest s wammas '''O''' d waqqar '''r''' tesdukkel tineqqiḍin '''P''' i yesɛan '''d(O,P)=r'''. Aḍebsi yeɣleq yesdukkel tineqqiḍin i yesɛan d(O,P) ≤ r. Akdu d 2r. Taslayt i twinest deg P tebdd ɣef waqqar OP. '''Azzikit n twinest: P = 2πr; anrar n uḍebsi: A = πr²''' Ma '''r''' yettwaskat s yimitren, '''P''' ad yili s yimitren, '''A''' s yimitren imkuẓen. Pi d amḍan agraɣlan π ≈ 3.14159. Ur ilaq ara ad nsexleḍ amḍan n yisekkilen n tamawaẓt d wazal amatu n π. == 7. Asektiɣmer d radyan == Asektiɣmer (trigonométrie) izerrew assaɣ gar tɣmar d teɣziwin. Deg ukerdis amaɣud, '''sin''' '''θ''' d assaɣ n yidis i d-yezzin i θ ɣer ulubdis; '''cos θ''' d assaɣ n yidis n tama-s ɣer ulubdis; '''tan θ''' '''= sin θ / cos θ mi cos θ ≠ 0.''' [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-23 12-24-09.png|centré|612x612px]] <small>Tugna 7. Tawinest s waqqar 1 tefk amur ilaw cos θ d amur yebdden sin θ. Udlifen n sin d cos sseknen abeddel-nsen d</small> <small>wallus-nsen.</small> '''sin² θ + cos² θ = 1; 180° = π rad''' Radyan d asket n tɣmert s wassaɣ '''θ = s/r''', anda '''s''' d teɣzi n uḥric n twinest. Ma '''θ = 1''' rad, '''s''' '''= r'''. Tuzzya tummidt d 2π rad, neɣ 360°. Aseqdec n radyan yeshel tigawt n usiḍen aneẓlay d tarrayt n yizellumen. '''c² = a² + b² − 2ab cos γ''' Asaḍuf n cosine yessegza assaɣ gar kraḍ n yidis n ukerdis d tɣmert γ i d-yezzin i c. Ma '''γ =''' '''90°''', '''cos γ = 0''', ad d-naf asekkud n Pythagore. Assaɣen-a ttɛawanen deg usket n tiddi n wayen ur nezmir ara ad naweḍ srid d usiḍen n yiberdan. == 8. Teɣzi, anrar d ubleɣ == Teɣzi tettwaskat s tiget n teɣzi, anrar s tiget n teɣzi ɣer sin, ableɣ s tiget n teɣzi ɣer kraḍ. Azzikit d teɣzi n rrif. Tajumma tella d talɣa; anrar d azal n wesket-is. Deg tallunt, ilaq ad nessemgired anrar n rrif d ubleɣ n daxel. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-24 11-26-46.png|centré|716x716px]] <small>Tugna 8. Tiddi h tebdd ɣef uzadur b. Awlellu d takurt sɛan isketen n ubleɣ; amaḍal d rrif n takurt.</small> {| class="wikitable" |+ !Talɣa !Asket |- |Asrem s yidis a d b |A = ab; P = 2(a+b) |- |Akerdis s uzadur b d tiddi h |A = bh/2 |- |Agasas s yidis a |V = a³; anrar n rrif = 6a² |- |Awlellu s waqqar r d tiddi h |V = πr²h |- |Akaswar s waqqar r d tiddi h |V = πr²h/3 |- |Takurt / amaḍal s waqqar r |V = 4πr³/3; anrar n umaḍal = 4πr² |} I talɣiwin ur nesɛi ara tanfalit tafessast, nezmer ad nebḍu talɣa ɣef yiḥricen, ad nessemres aɣred neɣ asiḍen n temawaẓt. Ma yella kra n uḥric i neḥseb snat n tikal, ilaq ad t-nekkes yiwet n tikkelt iwakken ur t-nettḥasab ara snat n tikal. == 9. Asali s tesɣunt d ukumpas == Deg tanzeggit tamensayt, tesɣunt war yizamulen n wesket tettawi-d taɣda iɛeddan seg snat n tneqqiḍin. Akumpas yettawi-d tawinest s wammas d waqqar. Asali d asartu n tigawin s yilugan, mačči d asefru n talɣa s tseddi n tugna kan. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-25 11-13-00.png|centré|645x645px]] <small>Tugna 9. Sin n yisugnen n twinest sɛan yiwen waqqar, i yugar AB/2. Amager-nsen d P d Q. Taɣda PQ tebdd ɣef AB</small> <small>deg tlemmast M</small> I usali n tabeddayt i yiɣil [AB] deg tlemmast-is, nbennu tawinest s wammas A d tayeḍ s wammas B, s yiwen waqqar i yugar AB/2. Ad mlilent deg P d Q. Acku PA=PB d QA=QB, P d Q bɛaden s yiwen umeccaq seg A d B; taɣda-nsen d tabeddayt n tlemmast n [AB]. Nezmer ad nebnu akerdis agdudisan, talemmast n yiɣil neɣ abḍu n tiɣmert ɣef sin. Maca mačči yal asali yezmer ad yettwaxdem s sin n wallalen-a: amedya, abḍu n yal tiɣmert ɣef kraḍ n yiḥricen igdazalen ur yezmir ara s wudem amatu. Abḍu n kra n tiɣmar usligen yezmer. Tanzeggit tagellamt tessemres tigriyin iwakken ad d-tessekna talɣiwin n kraḍ n tsektiwin deg uɣawas. D lsas i tesneḍrit n lebni d kra n terrayin n usunneɣ aṭekniki. == 10. Imsidag d yimawayen == Tanzeggit tusliṭ teqqen talɣa ɣer tegda. S yimsidag n Descartes, taneqqiṭ '''A''' tettwasbadu s '''(x,y)'''; taɣda s '''ax+by+c=0''', anda '''a''' d '''b''' ur llin ara i sin d '''0'''. Tarrayt-a tettawi talɣiwin ɣer yisiḍen(leḥsab) n uljibṛ. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-26 11-34-29.png|centré|608x608px]] <small>Tugna 10. Imeccaqen Δx = 4 d Δy = 3 fkan d = 5. Amaway u+v yettwabna s unadi n v seg yixef n u; amḍiq n tazwara</small> <small>n umaway ur ibeddel ara talɣa-s.</small> '''d(A,B) = √[(x₂−x₁)² + (y₂−y₁)²]''' Talemmast n [AB] tesɛa imsidag ((x₁+x₂)/2, (y₁+y₂)/2). Deg umedya A(1,1), B(5,4), talemmast d (3,2.5). Tanfalit n umeccaq tekka-d seg Pythagore; tanfalit n tlemmast tekka-d seg wassaɣ n yimawayen. '''u · v = u₁v₁ + u₂v₂ = ‖u‖ ‖v‖ cos θ''' Amaway yesɛa teɣzi d tanila. Afaris afesnan n sin yimawayen yezmer ad yessegza tiɣmert gar-asent. Ma u·v = 0 d sin yimawayen ur nelli ara d 0, imawayen-a bedden gar-asen. Tanzeggit tamawayt teshel anerni n yisiḍen-a ar tallunin s waṭas n tsektiwin. == 11. Ibeddilen d tujjuṛt == Tagdukta d abeddel iḥerzen imeccaqen. Tasikelt, tuzzya d tujjuṛt s ugellus d imedyaten deg uɣawas n Aklid. Abeddel yezmer ad yerr talɣa deg umḍiq nniḍen, maca teɣzi, tiɣmar d wanrar ad qqimen d yiwen. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-27 11-43-08.png|centré|661x661px]] <small>Tugna 11. Talɣa tazegzawt d tin n tazwara. Tasikelt d tuzzya ḥerzent aniri; tujjuṛt s ugellus tbeddel aniri.</small> '''Tasikelt: x′ = x + a; y′ = y + b''' '''Tuzzya: x′ = x cos θ − y sin θ; y′ = x sin θ + y cos θ''' Tujjuṛt s ugellus y tettawi (x,y) ɣer (−x,y). Tasikelt s umaway v tettawi P ɣer P+v. Taludegt s wammas O d umuskir k tettawi OP ɣer kOP; tessenɣas neɣ tessemɣer imeccaqen s |k|. Ma |k| ≠ 1, mačči d tagdukta. Timhelt n uḍfar n yibeddilen tesɛa azal: tuzzya deffir tasikelt ur tefk ara dima ayen i d-tefk tasikelt deffir tuzzya. Ibeddilen i yeṭṭafen talɣa meṛṛa ur tettbeddil ara sdukklen agraw n tujjuṛt-is. D allal i tazrawt n yizeṭṭa, lebni d talɣiwin n ugama. == 12. Igezzumen n ukaswar == Igezzumen n ukaswar (coniques) d tiwinas, tiglayin, tikenzirarin d yiknudem. Zemren ad d-ilin s umager n uɣawas d ukaswar asinan; tili n ugzam tettawi talɣa yemgaraden. Deg taenzeggit tusliṭ, d imedyaten n tegdiwin s tfesna 2. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-28 12-03-59.png|centré|636x636px]] <small>Taglayt tesɛa sin n yidiken. Takenzirart tesɛa adik d teɣda tanilayt. Aknudem yesɛa sin n yifurkan. Ilugan n tigniwin llan deg yizwal-nsent.</small> Taglayt tesdukkel tineqqiḍin i yesɛan timernit n yimeccaqen seg sin n yidiken d yiwen wazal. Takenzirart tesdukkel tineqqiḍin i bɛaden s yiwen umeccaq seg udik d teɣda tanilayt. Aknudem yesɛa tameẓla tamagdazt n yimeccaqen seg sin n yidiken d yiwen wazal. '''Ax² + Bxy + Cy² + Dx + Ey + F = 0''' I tegda n tfesna 2 war talɣiwin yettwasenɣasen, B²−4AC < 0 yettawi talɣa n teglayt; = 0 talɣa n tkenzirart; > 0 talɣa n uknudem, s tawtilin n tili n talɣa tilawt. Kra n tegdiwin zemrent ad fkent taɣda, snat teɣdiwin, taneqqiṭ neɣ tagrumma tilemt. Ihi ur ilaq ara ad nsemmu talɣa s yiwen umḍan kan. Talɣiwin-a sɛant aseqdec deg tsenallunt, imeskaren n tafat d usali n kra n yimeslaḍen. == 13. Tanzeggit talawsant d tseggart == Tanzeggit talawsant tḥerrez imeẓla n umsadaɣ d wassaɣen n tneqqiḍin ɣef yiwet n teɣda. Abeddel alawsan yesɛa talɣa x′=Ax+b, anda A d isirew imutti. Yezmer ad yessenɣes yiwen yidis ugar n wayeḍ, ihi tiɣmar d teɣziwin ur ilaq ara ad qqiment d yiwen. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-29 12-34-08.png|centré|526x526px]] <small>Tugna 13. Tama taẓelmaḍt: amkuẓ yuɣal d talɣa s yidis imsadaɣen. Tama tayeffust: tigri n snat teɣdiwin timsadaɣin tettban tettawi-ten ɣer yiwet n tneqqiṭ.</small> Tanzeggit taseggart tzerrew ayen i yeqqimen d yiwen s tigri. Deg uɣawas aseggar, snat teɣdiwin yemgaraden mlilent dima deg yiwet n tneqqiṭ. I taɣdiwin timsadaɣin n uɣawas alawsan, amager-a yettwagenses s tneqqiṭ deg war taggara. '''[x : y : z] = [λx : λy : λz], ma λ ≠ 0''' Deg yimsidag imsariyen, '''z ≠ 0''' yezmer ad yettwarr ɣer z = 1 s ubḍu. Tineqqiḍin s '''z = 0''' d taɣda n war taggara. Snat teɣdiwin timsadaɣin sɛant taneqqiṭ n tanila i ten-yesdukklen. «War taggara» dagi d amur n unagraw n yimsidag, mačči d amḍiq i nettawi s useɣzef n ugdil. Assaɣ n umager d talɣa n teɣda ttwaḥerzen s tigri, maca umsadaɣ neɣ talemmast ur ilaq ara ad qqimen. Tanzeggit-a tettawi-d allalen i tigniwin n ukamera d tmuɣli n lebni. == 14. Tanzeggit ur nelli ara n Aklid == Tanzeggit taknudemt d tanzeggit n umaḍal sseknayent belli agejdi n umṣsadaɣ ur yelli ara d ayen iwatan i yal tallunt. Deg uɣawas aknudeman, seg P i ur nelli ara ɣef d, llant aṭas n teɣdiwin i ur nettmagar ara d. Ɣef umaḍal, iberdan i yettaken adeg n teɣdiwin d tiwinas timeqqranin. [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-30 11-45-25.png|centré|640x640px]] <small>Tugna 14. Akerdis ɣef umaḍal: seg Ugafa ɣer sin n tneqqiḍin deg usebges i yemgaraden s 90°, timernit d 270°. Deg uḍebsi n Poincaré, yidis n ukerdis d iḥricen n twinas i yebdden ɣef rrif.</small> Deg tanzeggit n umaḍal s waqqar '''R''', akerdis s yidis n twinas timeqqranin, deg yiwen umur iwatan, yesɛa timernit n tɣmar tugar '''π'''. Anrar-is d '''R²(α+β+γ−π)''', anda tiɣmar ttwasqedcent s radyan. Deg uɣawas aknudeman s tiknit −1, anrar n ukerdis d '''π−(α+β+γ)'''. Deg umedya n Poincaré, rrif n uḍebsi ur yelli ara deg tallunt taknudemt: tineqqiḍin ttwaliɣent qqrebent ɣer rrif, maca ameccaq aknudeman yezmer ad yettnerni war tilisa. Ur ilaq ara ad nsket imeccaqen n tallunt-a s tesɣunt ɣef tugna amagnut. ==Imuren imeqranen n tenzeggit == * [[Tanzeggit tuklidit]] * [[Tanzeggit artuklidit]] * [[Tanzeggit tummit]] * [[Tanzeggit tigriwt]] * [[Tanzeggit taljibirt]] * [[Tanzeggit tanebrurzant]] * [[Aljiber imzireg]] == Amezruy n tenzeggit == [[Taggayt:Tusnakt]] b91cbv8tumk0vysbwk2crrvxh3c7yfy Concepción 0 3034 117808 87897 2026-10-30T00:04:49Z InternetArchiveBot 10734 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 117808 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Concepción''' d tamdint deg wanẓul n [[Cili]]. Concepción tesɛa azal n 216.061 n imezdaɣ (leḥṣab n [[2002]]) s tajumma n 221,6 km². == Iseddagen & Izdayen Iberraniyen == * [https://web.archive.org/web/20100211124604/http://www.concepcion.cl/ Web Concepción] * [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Concepcion,_Chile Commons:Concepción] [[Taggayt:Timdinin]] [[Taggayt:Cili]] tjb2h1ugfxq8khag83tujzl0x1e1zq8 Washington 0 5273 117816 117783 2026-10-30T11:17:40Z Mastiman Anumidi 17235 Aḍris amaynut 117816 wikitext text/x-wiki {{Infobox city}} '''Washington, D.C''' d tamanaɣt n [[Iwunak Yedduklen|Yiwunak Yedduklen]]. Isem-ines ameqqran d '''Washington, District of Columbia'''. Deg Washington yella [[Axxam Amellal]], izdeɣ deg-s aselway n Yiwunak Yedduklen. Tamdint i qqaren-as Washington ansi aselway amezwaru n Yiwunal Yedduklen, [[George Washington]]. Ɣas akken New York d tamdint tameqqrant n tdamsa d tnezzut, Washington tettwassen ladɣa s wazal-is asertan, aserdasan d udiplumasi. Deg-s i ttwaɣtasen waṭas n tsertiyin i yeɛnan Marikan, yerna kra n tɣawsiwin i d-yettawin abeddel deg umaḍal. Tamdint-a d yiwet seg temdinin i d-yettwasbedden s uɣawas usrid, i wakken ad tili d ul n udabu n tagduda tamaynut i d-yennulfan seld ṭṭrad n timunent n Marikan. Maca Washington ur telli ara d tamdint n tsertit kan. D tamdint yesɛan amezruy n yigduden inaṣliyen, n umennuɣ ɣef yizerfan n umdan, n tẓuri d tusna. == 1. Tarakalt d ugama == [[Tugna:WashMonument WhiteHouse.jpg|centré|vignette|550x550px|Wasgington D.C]] <br> Washington tezga deg usamar n Marikan, gar Maryland d Virginia, ɣef yiri n wasif Potomac. Amkan-a yettwafren acku yezga gar temnaḍin n ugafa d tid n unẓul n Marikan, deg tallit ideg llan imennuɣen ɣef wanda ara tili temdint tagejdant n uwanek afidirali. Deg trakalt n Washington llan sin yisaffen igejdanen: Potomac d Anacostia. Isaffen-a sɛan azal deg tudert n yigduden inaṣliyen, deg tnezzut, deg usiweḍ d usnerni n temdint. Tamdint tesɛa agaman n temnaḍt yettwasemman s unezwu n amennuḍan anaddaw ubzig(climat subtropical humide). Anebdu yezmer ad yili d aḥemmu s waṭas n tizegzewt d waḍu, ma deg tegrest, llan wussan isemmaḍen, tikwal ula d adfel. Tamdint tettwassen daɣen s yisekla-is, igran izegzawen d tefsut ideg d-ttfeǧǧiǧent tjeǧǧigin n "''cherry blossoms''". == 3. Igduden inasliyen uqbel tallit n Yirupiyen == Uqbel ad d-awḍen Yirupiyen, temnaḍt n Washington tella d akal n yigduden inaṣliyen n Marikan. Gar yigduden-a llan '''Nacotchtank''', i yezdɣen deg temnaḍin n wasif Anacostia, akked yigduden nniḍen yeqqnen ɣer tutlayin n twacult '''Algonquian'''. Igduden-a ttidiren s tfellaḥt, aṣeyyed n yiselman, ugmar d tnezzut. Isaffen sɛan azal ameqqran deg tudert-nsen, acku d iberdan n usiweḍ, d iɣbula n waman d tmurt n uselḥu n tnezzut. Asiweḍ n Yirupiyen deg lqern wis 17 yewwi-d ibeddilen imeqqranen: lehlakat timaynutin, imennuɣen, aɣelluy n yimezdaɣ inaṣliyen d ubeddel n udabu ɣef wakal. Amezruy n Washington ur yebdi ara deg 1790. Yella yakan ugdud d yidlis deg temnaḍt-a s waṭas n yiseggasen uqbel asbeddi n temdint tafederalit. == 4. Asnulfu n Washington (1790–1800) == [[Tugna:L'Enfant plan.jpg|centré|vignette|550x550px|Aɣawas n Washington D.C sɣur "l'Enfant".]] Seld timunent n Marikan deg 1776, awanek amaynut yella yeḥwaǧ tamdint tagejdant ara yezdin meṛṛa iwunak. Deg tallit-a, aṭas n yimasayen n ugafa d unẓul mgaraden ɣef umkan ara yettwafren. Deg 16 Yulyu 1790, ''Congress'' yefka-d azaraf i usbeddi n temnaḍt tafederalit tafrart, d tin ara yesɛun tawuri n temdint tagejdant n Marikan. Asefran-a yella d tifrat tasertant gar yimasayen n ugafa d wid n unẓul, i yemgaraden deg tsertit tadamsant d uklan. Amezwaru n Marikan, '''George Washington''', yefren amkan n temdint tamaynut ɣef yiri n Potomac. Deg 1791, yefka tawuri n usɣawas n temdint i umsenfar afransis '''''Pierre Charles L'Enfant'''''. === Aɣawas n L'Enfant === L'Enfant yebɣa ad yesnulfu tamdint i yettbanen d azamul n tagduda. Yessumer-d iberdan iwesɛanen, izenqan yettemlilin, urtiyen izegzawen d yimukan imeqqranen i yixxamen n udabu. Aɣawas-is yessemlal gar: * Izenqan yetteddun s talɣa tusridt. * Ibardayen iwesɛanen i yettemlilin s talɣa tanamurt. * Imukan imeqqranen n tsertit d udabu. * Idigan n ugdud d wurtiyen n tẓuri. Deg 1792, Andrew Ellicott yessegzem yerna yesseɣti kra n yiḥricen n uɣawas-a. Washington tebda ad tettwabna s uɣawas ara tt-yerren d tamdint yemgaraden ɣef temdinin n tnezzut i yellan yakan deg Marikan. == 5. Washington deg lqern wis 19 == [[Tugna:Library of Congress, Washington, D.C. - c. 1902.jpg|centré|vignette|450x450px|Washington D.C deg lqern 19.]] Deg 1800, adabu afederal amarikani yeǧǧa Philadelphia, yerra Washington d amḍiq agejdan n tsertit n Marikan. Deg tazwara, tamdint tella d tameẓẓyant. Ixxamen n udabu mazal-iten deg lebni, izenqan ur ttwasbeddlen ara meṛṛa, yerna aṭas n yimḍiqen llan d igran d ugama. Deg 1814, deg ṭṭrad gar Marikan d Teglizit, iserdasen n Teglizit kecmen ɣer Washington, sserɣen kra n yixxamen n udabu, gar-asen Capitol d White House. Seld aneḍru-a, tamdint tettwabna tikkelt nniḍen. === Washington d taluft n waklan === D yiwet seg tɣawsiwin i ilaq ad d-nemmeslay deg umezruy n Washington. Deg lqern wis 19, taluft iccuden ɣer waklan tella d aḥric seg tmetti n temdint. Llan yiklan yettwasemɣaren i ixeddmen deg yixxamen, deg yigran d waṭas n umahil n lebni. Deg 16 Yebrir 1862, yettwaseḥbes unagraw n taklit deg District of Columbia, s uzref i yezmel umenzu Abraham Lincoln, uqbel alɣu n usufeɣ n waklan seg taklit i d-yessufeɣ deg 1 Yennayer 1863. Tamdint teqqim d amḍiq ameqqran n umennuɣ ɣef tilelli d yizerfan n yimezdaɣ iberkanen. == 6. Ṭṭrad agensan n Marikan (1861–1865) == [[Tugna:US Civil War railway gun and crew.jpg|centré|vignette|450x450px|Yiwen seg wallalen n ṭṭṛad agensan amarikani n 1865.]] Deg 1861, mi yebda ṭṭrad agensan n Marikan, Washington tuɣal d amḍiq aserdasi ameqqran. Tamdint tezga qrib ɣer temnaḍin n ṭṭrad. Iserdasen n ugafa bnan tɣessa taserdasit i umesten n temdint, Iserdasen n Ugafa bnan igudar, sbedden tiɣessiwin n usiweḍ n yiferdisen iserdasen, yerna sɣawsen imukan n uḥraz n temdint. Washington tesɛa daɣen tawuri tameqqrant deg uselḥu n yimeḥbas, yimejjayen d yimejruḥen n ṭṭrad. Deg 14 Yebrir 1865, Abraham Lincoln yettwanɣa deg Ford's Theatre. Yemmut ass i d-yeḍfaren, deg 15 Yebrir. Tamettant-is tesseḥzen aṭas n yimdanen deg Marikan, yerna Washington tuɣal d amkan n tkatut(n usmekti) tameqqrant n tallit-a. == 7. Washington deg lqern wis 20 == [[Tugna:1961 Washington DC, color slide showing an aerial view of Lincoln Memorial and Reflecting Pool.jpg|centré|vignette|665x665px|Washington D.C deg 1961.]] Deg lqern wis 20, Washington tettnerni s waṭas. Tamdint tettbeddil seg yiwen n umḍiq n udabu ɣer tamdint tameqqrant n yimezdaɣ, uselmed, tẓuri d tdiplumasit. Deg 1902, aɣawas McMillan yewwi-d ibeddilen imeqqranen deg usɣawas n temdint. Yebɣa ad d-yerr azal n uɣawas amezwaru n L'Enfant, ladɣa s lebni n urtiyen izegzawen d tmeẓra tameqqrant gar Capitol d yimukan n tmekti. Deg sin ṭṭradat imaḍlanen, tawuri n udabu afederal tettnerni s waṭas. Aṭas n yimezdaɣ i d-yusan ɣer Washington i wakken ad xedmen deg tesdawiyin, tadbelt, tiɣessiwin tiserdasin d tɣawsiwin n uselḥu. === Washington d umennuɣ ɣef yizerfan n umdan === [[Tugna:March on Washington edit.jpg|centré|vignette|673x673px|Tikli ɣef izerfan n yiberkanen deg Washington D.C]] Deg 28 Ɣuct 1963, aṭas n yimdanen mlalen-d deg Washington deg ''"March on Washington for Jobs and Freedom"'', i yesɛan azal ameqqran deg umezruy n umennuɣ ɣef yizerfan n yimezdaɣ iberkanen. Deg uneḍru-a, ''Martin Luther King Jr.'' yefka-d tinawt-is yettwassnen ''I Have a Dream(Sɛiɣ Targit)''. Taneḍruyt-a tuɣal d yiwet seg tneḍruyin tigejdanin n umezruy n yizerfan inmettiyen deg Marikan. Washington tella d tamdint n tsertit, maca daɣen d tamdint anda i d-ttemlilin yimdanen i wakken ad sutren abeddel, tilelli, taɛdalt d yizerfan. == 8. Tadbelt d tsertit n Washington == Washington, D.C. mačči d awanak am wiyaḍ n Marikan. D distrikta tafederalit i d-yettwasbedden s wudem ameẓlay i wakken ad tili d tamdint tagejdant n Marikan. Tamsalt-a tesɛa anamek: Washington ur teṭṭafar ara Maryland neɣ Virginia, maca tesɛa anagraw n tdabert ɣef wudem i d-yettwasbedden deg tsertit tafederalit. Deg 1973, Home Rule Act yefka i yimezdaɣ n Washington tazmert ad fernen amḍebber n temdint n temdint d tseqqamut tadigant. Maca Congress afederal mazal yesɛa kra n tezmert ɣef tɣawsiwin n distrikta. Tamsalt-a tettawi-d amennuɣ asertan: imezdaɣ n Washington sɛan yiwen n umeslay deg tsertit tamarikanit, maca ur sɛin ara sin yimsenqaden deg Senate, yerna ur sɛin ara amḍebber s uzref n usuffeɣ n ṣṣut deg House of Representatives. {| border="1" style="float:right; margin: 1em;border-collapse:collapse;" |+ '''Imezdaɣ n Washington D.C''' | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Aseggas ! style="background:#efefef;" | Imezdaɣ |----- | 1800 || align="right" | 8 144 |----- | 1810 || align="right" | 15 471 |----- | 1820 || align="right" | 23 336 |----- | 1830 || align="right" | 30 261 |----- | 1840 || align="right" | 33 745 |----- | 1850 || align="right" | 51 687 |----- | 1860 || align="right" | 75 080 |----- | 1870 || align="right" | 131 700 |----- | 1880 || align="right" | 177 624 |----- | 1890 || align="right" | 230 392 |----- | 1900 || align="right" | 278 718 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Aseggas ! style="background:#efefef;" | Imezdaɣ |----- | 1910 || align="right" | 331 069 |----- | 1920 || align="right" | 437 571 |----- | 1930 || align="right" | 486 869 |----- | 1940 || align="right" | 663 091 |----- | 1950 || align="right" | 802 178 |----- | 1960 || align="right" | 763 956 |----- | 1970 || align="right" | 756 510 |----- | 1980 || align="right" | 638 333 |----- | 1990 || align="right" | 606 900 |----- | 2000 || align="right" | 572 059 |----- | 2005 || align="right" | 582 049 |----- |2010 || align="right" | 601 723 |----- |} |----- |} </br> [[Category:Timdinin]][[Category:Tarakalt]][[Category:Iwunak Yeddukklen]] 5waxxdr97ibh3eu2h9mskzdk5mmfvg4 Tutlayt taspenyult 0 15381 117811 116713 2026-10-30T00:51:20Z InternetArchiveBot 10734 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 117811 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | altname = Takastalant | Isem = Taspenyult | [[Azdar]] = [[Spaniards]], [[Hispanic]]s, and [[Latino]]s | nativename = {{lang|es|español}} <br /> {{lang|es|castellano}} | pronunciation = espaˈɲol, kasteˈʎano | region = [[Spanya]], [[Tamrikt Taspenyult]], [[Ginya Tasebgast|Ginya Tasbegsant]] <small>(ẓeṛ [[#Geographical distribution|iksar]])</small> | speakers = 480 n yimelyan n at tutlayt tayemmat | date = 2018 | ref = <ref name=viva18>{{cite report |title=El español: una lengua viva – Informe 2018 |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2018.pdf |publisher=[[Instituto Cervantes]] |date=2018 |access-date=2019-04-23 |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404070156/https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2018.pdf |url-status=dead}}</ref> | speakers2 = 75 n imelyan [[Tutlayt tis snat|L2 imsawalen]] d yimsawalen s ukettar amuttu (2018) + 22 n imelyan n inelmaden <ref name=viva18/> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Italic languages|Italic]] | fam3 = [[Tutlayin tiṛumanseyyin|Taṛumansit]] | fam4 = [[Tutlayin tiṛumanseyyin tiɣerbiyin|Taṛumansit taɣerbit]] | fam5 = [[Iberian Romance languages|Ibero-Romance]] | fam6 = [[West Iberian languages|West-Iberian]] | fam7 = [[Castilian languages]] | ancestor = [[Old Spanish language|Old Spanish]] | script = [[Latin script|Latin]] ([[Spanish orthography|Spanish alphabet]])<br />[[Spanish Braille]] | nation = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title = [[Umuɣ n tmura yeggunin ɣef Tespanyult d tutlayt tamaddudt|21 n tmura]]| |{{flagcountry|Argentina}} |{{flagcountry|Bolivia}} |{{flagcountry|Chile}} |{{flagcountry|Colombia}} |{{flagcountry|Costa Rica}} |{{flagcountry|Cuba}} |{{flagcountry|Dominican Republic}} |{{flagcountry|Ecuador}} |{{flagcountry|El Salvador}} |{{flagcountry|Equatorial Guinea}} |{{flagcountry|Guatemala}} |{{flagcountry|Honduras}} |{{flagcountry|Mexico}} |{{flagcountry|Nicaragua}} |{{flagcountry|Panama}} |{{flagcountry|Paraguay}} |{{flagcountry|Peru}} |{{flagcountry|Spain}} |{{flagcountry|Uruguay}} |{{flagcountry|Venezuela}} |{{flagcountry|Sahrawi Arab Democratic Republic}} (partly recognized state). }} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[List of countries where Spanish is an official language|Dependent entity]]| |{{flagcountry|Puerto Rico}} }} <!-- This list is intended for dependent territories that do not form an integral part of a country (such as Puerto Rico), as well as integral parts of nations that are not traditionally considered Spanish-speaking. Adding Ceuta and Melilla will result in deletion as they are integral parts of Spain. This also applies to Chile and the case of Easter Island. --> <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[Umuɣ n tmura anda Taspenyult d yiwet gar tutlayin timaddudin|Significant minority]]| |{{flagcountry|Andorra}} |{{flagcountry|Belize}} |{{flagcountry|United States}} |{{flagcountry|Philippines}} (optional auxiliary language) }} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;| title = [[List of countries where Spanish is an official language#International organizations where Spanish is official|International<br />organizations]]| | {{flagcountry|African Union}} |{{flagcountry|CARICOM}} |[[File:Bandera CELAC.png|25px]] [[Community of Latin American and Caribbean States|CELAC]] |{{flagcountry|European Union}} |[[File:ALADI.jpg|25px]] [[Latin American Integration Association|ALADI]] |[[File:Bandera Parlamento Latinoamericano.jpg|25px]] [[Latin American Parliament]] |{{flagcountry|Mercosur}} |[[File:OSCE logo.svg|30px]] [[Organization for Security and Co-operation in Europe|OSCE]] |{{flagcountry|Organization of American States}} |{{flagcountry|United Nations}} |{{flagcountry|Union of South American Nations}} |[[Organization of Ibero-American States]] }} | agency = [[Association of Spanish Language Academies]]<br /><small>({{lang|es|[[Real Academia Española]]}} and 22 other national Spanish language academies)</small> | iso1 = es | iso2 = spa | iso3 = spa | lingua = 51-AAA-b | notice = IPA | sign = [[Signed Spanish]] (Spain, Mexico and presumably elsewhere) | glotto = stan1288 | glottorefname = Spanish | map = Map-Hispanophone World.svg | mapcaption = {{legend|#045a8d|Taspenyult d tutlayt tamaddudt.}} {{legend|#9bbae1|Mači d tamaddudt, Maca ttmeslayen-t ugar n 20% n imezdaɣ.}} }} '''Tutlayt taspenyult''' (s tespanyult: ''español'') neɣ '''Takastilant''' <ref>{{Cite Web |title=Archive copy |url=http://www.arab-ency.com/index.php?module=pnEncyclopedia&func=display_term&id=14627&m=1 |access-date=2021-05-05 |archive-date=2016-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809153258/http://www.arab-ency.com/index.php?module=pnEncyclopedia&func=display_term&id=14627&m=1 |url-status=dead }}</ref> (s tespanyult: ''castellano'') d tutlayt tamaddudt n [[Spanya|tgelda n Spanya]] yakk d tuget n tmura n [[Tamrikt n Wenẓul|Temrikt n Wenẓul]] d [[Tamrikt Talemmast|Temrikt Talemmast]], akken i tga d yiwet seg snat tutlayin timaddudin n [[Puerto Rico]]. Ttmeslayen-tt gar n 477 alamma d 572 n yimdanen am [[tutlayt tayemmat]]<ref >{{Cite Web|akala= https://web.archive.org/web/20210513000611/https://www.cervantes.es/sobre_instituto_cervantes/prensa/2017/noticias/Presentaci%C3%B3n-Anuario-2017.htm</ref> deg umaḍal, akken i tga [[Tutlayin tilatinin|tutlayt taṛumanseyt]] timenziwt yakk.<ref >{{Cite Web|Akala= http://archive.is/20121209175150/http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc|Azwel=La UNAM y la Enseñanza del español a no hispanoparlantes|Azemz n tuwwṭa=|Akala n ufaylu= https://web.archive.org/web/20160928184726/http://archive.is:80/20121209175150/http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc|Azemz n unulfu=2016-09-28}}</ref> Taspenyult sgi ttmeslayen di tgelda n Spanya ɣɣaren-as [[taspenyult takastilant]] i wassaɣ ɣer tama tamazrayt n [[Kastiya]], anda i tella d tutlayt taɣelnawt n Ikestalen. Imesnilsanen ttɣilen d akken tutlayt-a tekker-d di tama n '''Cordillera''' i d-yezgan deg ugafa n [[Spanya]], sin akin tenfufed deg yakk tamiwin-is deg [[tasut tis 8]] d [[tasut tis 9|tis 9]]. Ma d tespanyult sgi ttmeslayen di [[Tamrikt Talatint|Temrikt Talatint]] ɣɣaren-as [[taspenyult tamrikant]]. Dɣa taspenyult takastilant d tespanyult tamrikant ttemcabint s waṭas, maca llan kra n imgaraden deg ususru d yirmawen. Ismawen deg tespenyult - am waṭas n tutlayin niḍen - bḍan ɣer wunti d umalay, akken illan daɣen kra n yismawen irwasanen ur nelli la d untiyen la d imalayen, amedya deg yismawen ibeddun s umagrad «''Lo ''»; (''Lo mejor'', ''Lo bueno'', ''Lo fácil''...), ma d abaraz amagnan n wawalen iga d; ''isem n umeskar'', ''amyag'', ''asentel''. == Tiwelhiwin == [[Taggayt:Tutlayin n Uṛuppa]] [[Taggayt:Tutlayin tiwenduṛupiyin]] [[Taggayt:Tutlayin n Temrikt n Ugafa]] [[Taggayt:Tutlayin n Temrikt n Wenẓul]] [[Taggayt:Tutlayin n Temrikt talemmast]] [[Taggayt:Tutlayin tiṛumansiyin]] [[Taggayt:Tutlayin n Spanya]] [[Taggayt:Tutlayin n Yiwunak Yeddukklen]] [[Taggayt:Tutlayin n Miksik]] {{refs}} tdckr0rli4sm132m6rqfiu553sqi2my Tutlayt Talmant 0 17732 117810 106708 2026-10-30T00:51:03Z InternetArchiveBot 10734 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 117810 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Talmant | nativename = Deutsch | pronunciation = dɔʏtʃ | states = [[Asegder arakal i yemsawalen n Telmant]] | region = [[Lalman]] d [[umuɣ n tmura anda Talmant d tutlayt tamaddudt|tmura n iden]] | speakers = <!-- PLEASE, DO NOT EDIT THIS SECTION BEFORE CONSULTING THE TALK PAGE! --><!--to nearest 5M-->{{sigfig|89|1}} million (2010)<ref>Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2010" (The World's 100 Largest Languages in 2010), in ''[[Nationalencyklopedin]]''</ref> to 95 million | date = 2014 | ethnicity = Imsawalen s Telmant *[[Ilmanen]] *[[Ustiriyen]] *[[Iswisiyen]] *[[Ilextenctaniyen]] *[[Iluksemburgiyen]] | ref = <ref name="Ammon, 2014">{{cite book |url = https://books.google.com/books?id=vPvmBQAAQBAJ |last = Ammon |first = Ulrich |title=Die Stellung der deutschen Sprache in der Welt |language = de |edition=1st |year=2014 |publisher=de Gruyter |location=Berlin |isbn = 978-3-11-019298-8 |access-date=24 July 2015 }}</ref> | speakers2 = [[Second language|L2 speakers]]: 10–15 million (2014)<ref name="Ammon, 2014" /><ref name=eurobarometer /> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Tutlayin tiǧermanin|Taǧermant]] | fam3 = [[Tutlayin tiǧermanin n umalu|Taǧermant n umalu]] | fam4 = [[Taǧermant ufella]] | ancestor = [[Taǧermant ufella tamzikt]] | ancestor2 = [[Taǧermant ufella talemmast]] | ancestor3 = [[Taǧermant tafellayt tamzikant]] | stand1 = [[Taǧermant tameslugent talmant]] | stand2 = [[Taǧermant tameslugent taswist]] | stand3 = [[AUSTRIAN STANDARD GERMAN]] | script = [[Agemmay alatini|Agemmay Alatin]] ([[German alphabet]])<br />[[German Braille]] | sign = [[Signed German]], LBG<br />''({{lang|de|Lautsprachbegleitende}} / {{lang|de|Lautbegleitende Gebärden}})'' | nation = {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=[[List of territorial entities where German is an official language|6 countries]] |{{flagcountry|Austria}} |{{flagcountry|Belgium}} |{{flagcountry|Germany}} |{{flagcountry|Liechtenstein}} |{{flagcountry|Luxembourg}} |{{flagcountry|Switzerland}} }}<br /><!--SOURCES FOR EACH COUNTRY ARE REFERENCED IN THE LINKED SUB-ARTICLE--> {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=[[List of territorial entities where German is an official language|3 dependencies]] |[[File:Flag of South Tyrol.svg|24px]] [[South Tyrol]] ([[Italy]]) |{{flagcountry|Poland}} [[Bilingual communes in Poland#Polish/German|31 gminas]] in [[Poland]] <small>([[Opole Voivodeship]] and [[Silesia Voivodeship]])</small> |{{flagcountry|Brazil}} [[Brazilian German|9 municipalities]] in [[Brazil]] }} <br />[[List of territorial entities where German is an official language#International institutions|Several international institutions]] | minority = <!--DO NOT ADD COUNTRIES/DEPENDENCIES BEFORE CONSULTING THE TALK PAGE AND CITING DEFINITE SOURCES!-->{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=[[List of territorial entities where German is an official language#Other legal statuses|11 countries<br /><small>(minority/national language)</small>]] |{{flagcountry|Czech Republic}}<br />{{flagcountry|Denmark}} <small>([[Region of Southern Denmark|Syddanmark]])</small><br />{{flagcountry|Hungary}}<br />{{flagcountry|Italy}}<br />{{Flag|Kazakhstan}}<br />{{flagcountry|Namibia}}<br />{{flagcountry|Poland}}<br />{{flagcountry|Romania}}<br />{{flagcountry|Russia}} <small>([[Azovo German National District]])</small><br />{{flagcountry|Slovakia}}<br />{{flagcountry|Ukraine}} }} | agency = ''No official regulation'' <br /> (German orthography regulated by the [[Council for German Orthography]]<ref>{{cite web |url=http://rechtschreibrat.ids-mannheim.de/rat/ |title=Rat für deutsche Rechtschreibung – Über den Rat |publisher=Rechtschreibrat.ids-mannheim.de |date= |accessdate=11 October 2010 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226064918/http://www.rechtschreibrat.com/ |url-status=dead}}</ref>). | iso1 = de | iso2b = ger | iso2t = deu | lc1 = deu | ld1 = [[Standard German|German]] | lc2 = gmh | ld2 = [[Middle High German]] | lc3 = goh | ld3 = [[Old High German]] | lc4 = gct | ld4 = [[Colonia Tovar dialect|Colonia Tovar German]] | lc5 = bar | ld5 = [[Bavarian language|Bavarian]] | lc6 = cim | ld6 = [[Cimbrian language|Cimbrian]] | lc7 = geh | ld7 = [[Hutterite German]] | lc8 = ksh | ld8 = [[Colognian dialect|Kölsch]] | lc9 = nds | ld9 = [[Low German]]{{NoteTag|The status of Low German as a German variety or separate language is subject to discussion.<ref name="Goossens2000" />}} | lc10 = sli | ld10 = [[Silesian German|Lower Silesian]] | lc11 = ltz | ld11 = [[Luxembourgish language|Luxembourgish]]{{NoteTag|The status of Luxembourgish as a German variety or separate language is subject to discussion.<ref name="Ammon, 2014" />}} | lc12 = vmf | ld12 = [[Main-Franconian dialects|Mainfränkisch]] | lc13 = mhn | ld13 = [[Mòcheno language|Mòcheno]] | lc14 = pfl | ld14 = [[Palatine German language|Palatinate German]] | lc15 = pdc | ld15 = [[Pennsylvania German language|Pennsylvania German]] | lc16 = pdt | ld16 = [[Plautdietsch language|Plautdietsch]]{{NoteTag|The status of Plautdietsch as a German variety or separate language is subject to discussion.<ref name="Goossens2000" />}} | lc17 = swg | ld17 = [[Swabian German]] | lc18 = gsw | ld18 = [[Swiss German]] | lc19 = uln | ld19 = [[Unserdeutsch language|Unserdeutsch]] | lc20 = sxu | ld20 = [[Upper Saxon German|Upper Saxon]] | lc21 = wae | ld21 = [[Walser German]] | lc22 = wep | ld22 = [[Westphalian language|Westphalian]] | lc23 = hrx | ld23 = [[Riograndenser Hunsrückisch German|Riograndenser Hunsrückisch]] | lc24 = yec | ld24 = [[Yenish language|Yenish]] | glotto = high1287 | glottoname = High Franconian | glotto2 = uppe1397 | glottoname2 = Upper German | glottorefname2 = Alpine Germanic | lingua = {{hidden begin|toggle=left|title=further information}}52-AC (Continental West Germanic)<br />&gt; 52-ACB (Deutsch & Dutch)<br />&gt; 52-ACB-d ([[Central German]] incl. 52-ACB–dl & -dm [[Standard German|Standard/Generalised High German]])<br />+ 52-ACB-e & -f ([[Upper German]] & [[Swiss German]])<br />+ 52-ACB-h ([[German diaspora|émigré German]] varieties incl. 52-ACB-hc [[Hutterite German]] & 52-ACB-he [[Pennsylvania German language|Pennsylvania German]] etc.)<br />+ 52-ACB-i ([[Yeniche language|Yenish]]);<br />Totalling 285 varieties: 52-ACB-daa to 52-ACB-i {{hidden end}} | map = Legal status of German in the world.svg | mapcaption = [[File:Legal status of German in Europe.svg|frameless|center]]<br>{{legend|#ffcc00|(Co-)D tamaddudt, d tutlayt n tigti}} {{legend|#d98575|D tamaddudt Maca mači d tutlayt n tigti}} {{legend|#7373d9|D tutlayt tadelsant n tdersi}} {{legend|#30efe3|Non-statutory minority language}} | notice = IPA }} '''Talmant''' (assaɣ ayman: '''Deutsch''') d yiwet n [[tutlayt]] [[Taǧermant n umalu|Taǧermant tutrimt]] igan d yiwen n ufurk seg [[tawacult n tutlayin|twacult n tutlayin]] [[tutlayin tihendurupyin|tihendurupyin]], Talmant tettumeslay s talɣa tagejdant deg [[Uruppa talemmast]] anda i tga d tutlayt tamaddudt n [[Lalman|Tegduda n Lalman tadukklant]] d [[Tutrict|tegduda Tutrict]] d [[amazan|umazan]] n [[Liechtenstein]] akken daɣen i tga d yiwet seg kuẓ (4) n [[tutlayt tanamurt|tutlayin tinamurin]] n [[taswist|Teswist]] d yiwet daɣen seg 3 n [[tutlayt tamaddudt|tutlayin timaddudin]] n [[Tadukt|tdukt]] n [[Luxembourg]] yakk d yiwet seg tutlayin timaddudin n [[Biljik|Tgelda n Biljik]] ([[Tamɣiwent yessawalen Talmant n Biljik]]) yakk d tutlayt tamaddudt deg tama n [[Agezdu n Bolzanu|unẓul n Tyrol]] id yezgan deg ugafa n [[Ṭelyan|tegduda n Italy]], yakk d [[tutlayt n tadersi]] [[Jutland n unẓul]] yeṭṭafaren tamurt n [[Danmaṛk]] <br/> [[Taǧermant n umalu|Tutlayin tiǧermanin n umalu]] n iden am [[Tutlayt Tafrikanist|Tefrikanist]] d [[Tutlayt Tahullandit|Tehullandit]] d [[Taglizit|Tegnizt]] d [[Tutlayt Tafrist|Tefrist]] d [[Talmant taddayt|Telmant taddayt]] d [[Yidic|Tyidict]] d gid-ak yakk yettemcabin s waṭas ar Telmant akken daɣen yella kra wemcabi s tfesniwin yemgaraden yakk d [[Tadanict|Tdanict]] d [[Tutlayt Tanerwijt|Tnerwijt]] d [[tutlayt Taswist|Teswidt]] yeṭṭafaren [[Tutlayin tiǧermanin tigafayin|afurk agafay n tutlayin tiǧermanin]] <br/> Talmant d tutlayt Taǧermant tis snat deg wemdan n imsawalen seld n [[Taglizit|Teglizt]] Talmant d yiwet gar [[tutlayt tamadlant|tutlayin timadlanin timeqranin]] acku tga d [[tutlayt tayemmat]] i wugar n 100 n imelyan n yemdanen deg umadal, akken i tga d tutlayt tamezwart deg [[tiddukla n Turuft]] akken daɣen i tga d tutlayt tis snat (s tezfi yakk d [[tafrensist|Tefrensist]]) seld n [[Taglizit|Teglizt]] ayen ara ad tt-yeǧǧen d tutlayt tis snat deg tiddukla n Uruppa seld Taglizit == Asegder arakal == '''Uruppa''' Talmant tettusexdem deg ansa amezwar deg [[Lalman]] anda tga d tutlayt tayemmat n 95% n imezdaɣ-is, 89% deg [[Tutrict]], 65% di [[Taswist|Teswist]] akken i tga d tutlayt n tigti deg [[Liechtenstein]], akken daɣen i tella Telmant d tutlayt n tdersi deg kra n tamiwin d igezduyen n [[Ṭelyan]] d [[Danmaṛk]], Akken daɣen i llant kra n [[Tamɣiwent|timɣiwanin]] yettmeslayen s Telmant deg kra n imuren n tmurt n [[Čik|Ččik]] d [[Hungaria]] d [[Bulunda|Puḷunya]] d [[Rumanya]] yakk d kra n tmura n iden ur nli (ur nesɛi) tilisa s [[Lalman]] am [[Kazaxistan]] d [[Qubrus (tamurt)|Qubrus]] d [[Serbya|Sirbya]] [[Tugna:Knowledge German EU map.png|thumb|left|Tamusni n [[Turuft|Uruppa]] s tutlayt Talmant]] '''Deg uzaɣar n Uruppa''' Amzegraw ameqran yakk n imsawalen s Telmant deg uzaɣar n Uruppa d win yellan deg [[Iwunak Yeddukklen n Temrikt|Iwunak Yeddukklen n Marikan]] d [[Kanada]] d [[Brazil]] d [[Tarjentint]] anda imelyan n [[Ilmanen]] gguǧǧen ar tmura ayyi seg 200 n iseggasen-a yezrin maca tura azgen ameqran n warraw-nsen ur ttmeslayen ara Talment == Imeslayen imezdayen yakk d Teglizt == Aẓaṛ n tutlayt [[Taglizit]] yettuɣal ar Telmant anda iminigen Ilmanen ddmen tutlayt-a ar [[Bṛitanya]] == Asuffeɣ n Telmant ar umadal == == Tiwelhiwin == <references /> qlp0cq27dm0psgbcgp0i6p7qc17540d George Bernard Shaw 0 23098 117809 109081 2026-10-30T00:13:18Z InternetArchiveBot 10734 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 117809 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ǧurǧ Bernard Cu''' (s [[taglizit]] : George Bernard Shaw), ilul ass n [[26 yulyu]] [[1856]] deg [[Dublin]], yemut deg [[2 wamber]] [[1950]] deg [[Lengliz]], d amaru, d {{Ill|Sinarist|fr|Scénariste}} i d umezgun ({{Ill|Tmezgunin|fr|Dramaturge}}) d [[Irland (Tegzirt)|irlandi]]<ref>{{Fr}} [https://www.larousse.fr/encyclopedie/personnage/George_Bernard_Shaw/144116 George Bernard Shaw] deg ''larousse.fr''.</ref>. Yettawi-d [[Arraz Nobel|Arraz n Nobel]] di [[tasekla]] deg [[1925]]<ref name=":2">{{En}} [https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1925/shaw/biographical/ The Nobel Prize in Literature 1925 - George Bernard Shaw] deg ''nobelprize.org''.</ref>, yettawi-d daɣen d {{Ill|Uskar|en|Academy Awards}} n {{Ill|Asinaryu ifazen|en|Academy Award for Best Adapted Screenplay}} (ɣef [[asinaryu]] n {{Ill|Pigmalyun|en|Pygmalion (1938 film)}}) deg [[1938]]<ref name=":3">{{En}} [https://www.imdb.com/name/nm0789737/awards George Bernard Shaw - Awards], deg ''imdb.com''.</ref>. == Tameddurt == Ǧurǧ Bernard Cu ilul deg [[Dublin]] (tamurt n [[Irland (Tegzirt)|Irland]]) deg 26 yulyu 1856, twacult-is [[tamasiḥit]] yekka-d seg [[Legliz|teglizt]]<ref>{{Fr}} Paul Brennan, ''L’Irlande de Shaw'', Presses universitaires de Caen. ([https://books.openedition.org/puc/999?lang=fr taɣuri])</ref>, yemma-s d [[Aẓawan|tameẓẓawant]], baba-s yeǧǧa d twacult, ɣef tinuba-s ({{Ill|Tinuba|en|Adolescence}})<ref name=":4">{{Fr}} [https://www.guide-irlande.com/culture/george-bernard-shaw/ George Bernard Shaw], deg ''guide-irlande.com''.</ref>. Ɣer 20 n yiseggasen ([[1876]]) yettruḥu ɣer [[London]] akked yemma-s, yerra lwelha-s ɣer [[tadamsa]] n [[tasertit]] ({{Ill|Tadamsa n tasertit|en|Political economy}}), ɣer {{Ill|Tnemla|en|Socialism}} i ɣer tɣuṛi n [[Karl Marks]]. Nnig axeddim-is n [[tasertit]], Bernard Cu ad yuɣal d argaz n {{Ill|Anaqqa|en|Criticism}} n [[amezgun]] i n [[aẓawan]], Bernard yura daɣen aṭas n {{Ill|Tmezgunt|en|Play (theatre)}}<ref>{{Fr}} [https://www.toupie.org/Biographies/Shaw.htm Biographie de George Bernard Shaw], ''deg toupie.org''.</ref>. Deg [[1912]], Ǧurǧ yessiẓreg ''{{Ill|Pigmalyun|en|Pygmalion (1938 film)}}<ref name=":4" />'' ayen yettawi-d deg {{Ill|Uskar|en|Academy Awards}} n {{Ill|Asinaryu ifazen|en|Academy Award for Best Adapted Screenplay}} deg [[1938]]<ref name=":3" />. Deg [[1925]], Bernard yettawi-d [[Arraz Nobel|Arraz n Nobel]] di [[tasekla]], deffir aṭas n {{Ill|Tmezgunt|en|Play (theatre)}} deg-sen : ''{{Ill|Tuɣalin ɣer Matusalem|en|Back to Methuselah}}'' (1921), ''Saint Joan'' (1923)<ref name=":2" />. Deg iseggasen ineggura n tudert-is, Ǧurǧ Bernard iḥemmel ad d-yelhu d tebḥirin ɣer ''Shaw's Corner''<ref>{{En}} [https://www.nationaltrust.org.uk/features/george-bernard-shaws-garden The garden at Shaw's Corner], deg ''nationaltrust.org.uk''.</ref>, yemmut deg [[2 wamber]] [[1950]], ɣer 94 n yiseggasen<ref name=":4" />. == Ayen yura == {| class="wikitable" |+Ɣef leḥsab n ''Shaw Society''<ref>{{En}} [https://shawsociety.org/Chronology-of-Works.htm CHRONOLOGY OF SHAW'S WORKS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221105182831/https://shawsociety.org/Chronology-of-Works.htm |date=2022-11-05 }}, deg ''shawsociety.org''.</ref> ![[Ungal|Ungalen]], {{Ill|Tmezgunt|fr|Pièce de théâtre}} d {{Ill|Iwenniten|fr|Commentaires}} !Aseggas !Nnqada ({{Ill|Anaqqa|en|Criticism}}) !Aseggas |- |''My Dear Dorothea'' | rowspan="2" |1878 |Book reviews in ''The Pall Mall Gazette'' |1885-88 |- |''Passion Play'' |{{Ill|Anaqqa|en|Criticism}} n [[taẓuri]] deg ''The World'' |1886-89 |- |''Immaturity'' ([[ungal]]) |1879 |{{Ill|Anaqqa|en|Criticism}} n [[aẓawan]] deg ''The Star'' |1888-89 |- | rowspan="2" |''The Irrational Knot ([[ungal]])'' | rowspan="2" |1880 |{{Ill|Anaqqa|en|Criticism}} n [[aẓawan]] deg ''The World'' |1890-94 |- |{{Ill|Anaqqa|en|Criticism}} n [[amezgun]] deg ''The Saturday Review'' |1895-98 |- |''Love Among the Artists'' ([[ungal]]) |1881 | rowspan="90" | | rowspan="90" | |- |''Cashel Byron’s Profession'' ([[ungal]]) |1882 |- |''An Unsocial Socialist'' ([[ungal]]) |1883 |- |''Un Petit Drame'' |1884 |- |''{{Ill|Widowers' Houses|en|Widowers' Houses}}'' |1884-1892 |- |''Fabian Essays on Socialism'' |1889 |- |''Ibsen Lecture'' before the Fabian Society |1890 |- |''The Quintessence of Ibsenism'' |1891 |- |''The Philanderer'' | rowspan="2" |1893 |- |''{{Ill|Ixeddem n Massa Warin|en|Mrs. Warren's Profession}}'' |- |''{{Ill|Imrigen d argaz|en|Arms and the Man}}'' |1893-1894 |- |''{{Ill|Kandida|en|Candida (play)}}'' |1894 |- |''The Man of Destiny'' | rowspan="2" |1895 |- |''The Sanity of Art'' |- |''You Never Can Tell''         |1895-1896 |- |''{{Ill|Abalmud n Cciṭan!|en|The Devil's Disciple (play)}}'' |1896 |- |''The Perfect Wagnerite'' | rowspan="2" |1898 |- |''{{Ill|Kaesar d Kliopatra|en|Caesar and Cleopatra (play)}}'' |- |''Captain Brassbound’s Conversion'' |1899 |- |''Fabianism and The Empire: A Manifesto'' |1900 |- |''The Admirable Bashville'' | rowspan="2" |1901 |- |''Man and Superman'' |- |''{{Ill|Tegzirt nniḍen n Ǧun Bul|en|John Bull's Other Island}}'' | rowspan="3" |1904 |- |''How He Lied to Her Husband'' |- |''The Common Sense of Municipal Trading'' |- |''Major Barbara'' | rowspan="2" |1905 |- |''Passion, Poison, and Petrifaction''   |- |''Dramatic Opinions and Essays'' | rowspan="2" |1906 |- |''The Doctor’s Dilemma''   |- |''The Interlude at the Playhouse'' |1907 |- |''Getting Married''   |1907-1908 |- |''The Shewing-up of Blanco Posnet'' | rowspan="5" |1909 |- |''Press Cuttings'' |- |''The Glimpse of Reality'' |- |''The Fascinating Foundling'' |- |''Misalliance''   |- |''Brieux: A Preface'' | rowspan="2" |1910 |- |''The Dark Lady of the Sonnets'' |- |''Fanny’s First Play'' |1910-1911 |- |''{{Ill|Andrukles akked Izem|en|Androcles and the Lion (1952 film)}}'' | rowspan="3" |1912 |- |''Overruled''     |- |''{{Ill|Pigmalyun|en|Pygmalion (1938 film)}}'' |- |''Beauty’s Duty'' | rowspan="2" |1913 |- |''Great Catherine'' |- |''The Music-Cure''   |1913-1914 |- |''Common Sense About The War'' |1914 |- |''The Inca of Perusalem'' | rowspan="2" |1915 |- |''O’Flaherty, V.C.'' |- |''Augustus Does His Bit'' |1916 |- |''{{Ill|Axxam n leḥzen|en|Heartbreak House}}'' |1916-1917 |- |''Doctors’ Delusions; Crude Criminology; Sham Education'' | rowspan="4" |1917 |- |''Annajanska, the Bolshevik Empress'' |- |''How To Settle The Irish Question'' |- |''What I Really Wrote About The War'' |- |''Back to Methuselah'' |1918-1920 |- |''Peace Conference Hints'' | rowspan="2" |1919 |- |''Ruskin’s Politics'' |- |''Jitta’s Atonement'' |1920-1921 |- |''Saint Joan'' |1923 |- |''The Intelligent Woman’s Guide to Socialism and Capitalism'' | rowspan="2" |1928 |- |''The Apple Cart'' |- |''The League of Nations'' |1929 |- |''Ellen Terry and Shaw: A Correspondence''   | rowspan="5" |1931 |- |''Too True to Be Good'' |- |''How These Doctors Love One Another'' |- |''Pen Portraits and Reviews'' |- |''Complete Plays'' |- |''The Millionairess'' |1931-1934 |- |''Our Theatres in the Nineties'' | rowspan="3" |1932 |- |''The Adventures of the Black Girl In Her Search for God'' |- |''Essays in Fabian Socialism'' |- |''The Future of Political Science in America'' | rowspan="3" |1933 |- |''Village Wooing'' |- |''On The Rocks'' |- |''The Simpleton of the Unexpected Isles'' | rowspan="3" |1934 |- |''The Six of Calais'' |- |''Short Stories, Scraps, and Shavings'' |- |''Arthur and the Acetone'' | rowspan="3" |1936 |- |''Cymbeline Refinished'' |- |''Geneva'' |- |''Buoyant Billions'' |1936-1947 |- |''Music In London'' |1937 |- |''“In Good King Charles’s Golden Days”'' |1938-1939 |- |''Shaw Gives Himself Away: An Autobiographical Miscellany'' | rowspan="2" |1939 |- |''Sixteen Self Sketches'' |- |''Everybody’s Political What’s What'' |1944 |- |''Farfetched Fables'' |1948 |- |''Shakes Versus Shav'' |1949 |- |''Why She Would Not'' | rowspan="2" |1950 |- |''Rhyming Picture Guide to Ayot Saint Lawrence'' |} {| class="wikitable" |+Bernard akked ''Takebbanit n Fabyan<ref name=":1">{{En}} [https://digital.library.lse.ac.uk/collections/fabiansociety/tracts1884-1901 Fabian Society and Young Fabians] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102200531/https://digital.library.lse.ac.uk/collections/fabiansociety/tracts1884-1901 |date=2022-11-02 }}, deg ''digital.library.lse.ac.uk.''</ref>'' (takebbanit [[Legliz|taglizit]] telha-d d {{Ill|Tnemla|en|Socialism}}) !Azwel !Aseggas |- |''A manifesto'' |1884 |- |''To provident landlords and capitalists'' |1885 |- |''The true radical programme'' |1887 |- |''What socialism is'' |1890 |- |''The Impossibilities of Anarchism'' | rowspan="4" |1892 |- |''The Fabian election manifesto'' |- |The Fabian Society : what it has done : and how it has done it |- |''Vote! Vote!! Vote!!!'' |- |''The Fabian Society : its early history (2nd ed.)'' |1899 |- |''Women as councillors'' |1900 |- |''Socialism for millionaires'' |1901 |} == Film == === Sinarist === * 1917 : {{Ill|Yiɣenbar i udmawen|en|Masks and Faces}}. *1938 : Andrukles akked Izem (TV). === Asegbar === *1914 : ''Rosy Rapture ([[Asegbar]]).'' == Ttṣawer == <gallery mode="packed"> George Bernard Shaw - 1889.jpg|Bernard Cu deg 1889 Bernard-Shaw-1894.jpg|Bernard Cu deg 1894 George Bernard Shaw, his life and works; a critical biography (authorized) (1911) (14758955196).jpg|Bernard Cu deg 1911 George Bernard Shaw 1925.jpg|Bernard Cu deg 1925 Charlotte and George Bernard Shaw, Beatrice and Sidney Webb, 1932.jpg|Bernard Cu akked {{Ill|Carlut Payn|en|Charlotte Payne-Townshend}} i {{Ill|Sidni Web|en|Sidney Webb, 1st Baron Passfield}} deg 1932 George Bernard Shaw 1934-12-06.jpg|Bernard Cu deg 1934 George Bernard Shaw 1936.jpg|Bernard Cu deg 1936 Medaglia del premio nobel per la letteratura assegnata a george bernard shaw nel 1926, in oro.jpg|Cciεa n wureɣ n [[Arraz Nobel]] di [[tasekla]] n Bernard Cu Dublin Portobello 33 Synge Street George Bernard Shaw Birthplace 2.JPG|Axxam n tlalit n Bernard Cu deg [[Dublin]] Shaw's writing hut.jpg|Tabaṛṛakt anda Bernard Cu ayen yura ''{{Ill|Pigmalyun|en|Pygmalion (1938 film)}}''. Shaw's Corner at Ayot St Lawrence.jpg|Tebḥirt n ''Shaw Corner''. </gallery> == Tazmilt == <references /> [[Taggayt:Amaru]] lwxkld486w6kfdz7vzmogu4zbiw963c Bayern Myunix (ddabex uḍar) 0 23658 117813 116460 2026-10-30T10:20:15Z Nordat 17299 FC Bayern München logo (2024).svg 117813 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club|clubname=Bayern Myunix|image=[[File:FC Bayern München logo (2024).svg|200px]]|fullname=Fußball-Club Bayern München e.V.|nickname=die Bayern|founded=1900|ground=[[Allianz Arena]]|capacity=75 000|chairman=|mgrtitle=|manager= |league=[[Talɣuɣa n Lalman n ddabex uḍar|Bundesliga]] |season= 2025/26 |position= 1. |current= |website=http://www.fcbayern.de/ |pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1=|leftarm1=|body1=|rightarm1=|shorts1=|socks1=|pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|leftarm2=|body2=|rightarm2=|shorts2=|socks2=}} '''Bayern Myunix''' (s [[Tutlayt Talmant|talmant]] : ''Fußball-Club Bayern, München''), d tarbaɛt n [[ddabex uḍar]] n [[Lalman]], d tin yettwasbedden deg [[1900]] deg tamdint n [[Myunix]], ad tuɣal d tarbaɛt n ddabex mucaεen akk di [[Lalman]], d nettat i tesɛan ugar n arazen deg [[Lalman|tamurt]]<ref>{{En}} [https://www.britannica.com/topic/Bayern-Munich Bayern Munich], deg ''britannica.com''.</ref>. == Tizmilin == <references /> 34taccewo80e7rzk6mei0b1gyuycp9o Virgil 0 25630 117814 117802 2026-10-30T10:43:13Z Gurzil90x 14292 Arniɣ-d ayen ilaqen 117814 wikitext text/x-wiki {{Infobox biography|item=Q1398|image=[[File:Parco della Grotta di Posillipo5 (crop).jpg|thumb|Virgil]]|date of birth=15 Ktuber 70 send talalit n Ɛisa|nationality=Arumani|date of death=21 Ctember 19 send talalit n Ɛisa}} '''Virgil''', s yisem-is ummid '''Publius Vergilius Maro''', d amedyaz arumani i ilulen ass n 15 Ktuber 70 send talalit n Ɛisa, i yemmuten ass n 21 Ctember 19 send talalit n Ɛisa. Yettwaḥsab gar yimedyazen imeqqranen n tsekla talaṭinit, ladɣa s udlis-is ''Aeneis'' (Aneid), i d-yettalesen inig n ''Aeneas'' seg Ṭrwa ɣer [[Ṭṭelyan]]. Virgil yedder deg yiwet n tallit i yesɛan azal ameqqran deg umezruy n Ruma: taggara n Tagduda Trumanit, ṭṭrad n daxel, asali n [[Uɣustus|Octavianus]] ɣer tezmert, akked tazwara n tmenkda n [[Uɣustus]]. Tasekla-s tettawi ɣef tudert n yimdanen, agama, takerrazt(tafellaḥt), ṭṭrad, tilelli, lḥif, d wassaɣ gar umdan d tmurt-is. Deg yedlisen-is, Virgil yesdukel tamiṭulujit tagrigit d trumanit akked umezruy n Ruma, s uɣanib aseklan i yesɛan tazrirt tameqqrant ɣef tsekla n Turuft. == 2. Talalit d twacult-is == === 2.1. Tamurt n Mantua === Virgil ilul deg temnaḍt n Mantua, deg ugafa n [[ṭṭelyan]], qrib ɣer yidurar n Alpes d urtiyen iɣezzfan n Po. [[Tugna:Dsc 1150 Mantua.jpg|centré|vignette|450x450px|Tamdint n Mantua n wass-a.]] Tamnaḍt-a tella tettwassen s tfellaḥt, igran, aman d tmeddurt n yimeksawen. Deg tallit n Virgil, kra n yiɣerfan n ugafa n ṭṭelyan llan mazal ḥerzen kra n yidles-nsen, ɣas akken Ruma tesɛa tazmert tameqqrant fell-asen. Tawacult n Virgil tettwabder deg kra n yiɣbula iqburen am tin i yesɛan assaɣ d tfellaḥt. Maca isallen ɣef baba-s d yemma-s ur frizen ara meṛṛa, imi kra n wayen i d-yettwabedren deg tudert-is yekka-d seg tmucuha i d-ttawin yimyura n talliyin i d-iḍefren. Ayen i nezmer ad nini s tidet d akken Virgil yella d amdan n ṭṭelyan talqayt, i yesɛan assaɣ ameqqran d wakal d tfellaḥt, ayen ara d-yettbanen deg yedlisen-is. === 2.2. Tamẓi-s === Virgil yella d ilemẓi deg tallit anda Tagduda Trumanit tettɛeddi seg kra n tezɣanin tisertanin. Deg useggas 49 send Ɛisa, [[Julius Caesar]] yezger asif Rubicon, d aya i d-yeglan s ṭṭrad n daxel. Virgil yella yesɛa azal n 21 n yiseggasen. Deg useggas 44 send Ɛisa, mi yettwanɣa Julius Caesar, Virgil yella yesɛa 26 n yiseggasen. Tallit-a tella d tin n ṭṭrad, tazɣent, d ubeddel n leḥkem. Tidyanin-a ttwabedren s wudem uffir neɣ usrid deg yedlisen-is. == 3. Aselmed d temẓi n Virgil == Virgil yelmed deg kra n temdinin n ṭṭelyan, gar-asent Cremona, Mediolanum (Milan) d Ruma. Yelmed talaṭinit, tasnukyest, asefru, d kra n tɣuriwin tifelsafiyin. Deg kra n yiɣbula, yettwabder belli yella yesɛa assaɣ d tfelsafit n [[Epikur|Epicurus]], ladɣa deg temdint n Napoli, anda i yella uɣerbaz n ufelsafi Siro. === 3.1. Tazrirt n Epicurus === [[Epikur|Epicurus]] yella d afelsafi agrigi i yesselmaden belli tudert yelhan ur tebni ara ɣef usɛeddi n yidrimen neɣ tazmert tasertant, maca ɣef talwit n wul, tamusni, d usenqes n tugdi d lḥif. Virgil ur yelli ara d afelsafi Epicurien s wudem usrid deg yal adlis-is, maca kra n tiktiwin n tfelsafit-a zemrent ad ttwafhament deg yisefra-s, ladɣa deg tmuɣli-s ɣer tudert n tfellaḥt d talwit n ugama. === 3.2. Tazrirt n tsekla tagrigit === Virgil yella yessen tasekla tagrigit s wudem alqayan. Gar yimaru i yesɛan tazrirt fell-as: - [[Humer|Homer,]] amaru n Iliad d Odyssey. - Hesiod, amaru n ''Works and Days'' d ''Theogony''. - Theocritus, amesfru n tudert n yimeksawen. - Apollonius n Rhodes, amaru n ''Argonautica''. Tasekla tagrigit tefk-as tarrayin n tira, maca Virgil yesseqdec-itent iwakken ad yesnulfu tasekla tarumanit s wudem-is. === 4. Tallit n ṭṭrad d tazɣent n Ruma === Deg useggasen i d-iḍefren tamettant n [[Julius Caesar]], Ruma tella deg ṭṭrad n daxel. [[Uɣustus|Octavianus]], Mark Untunyus d Lepidus sɛan tazmert tasertant deg tazwara, maca assaɣen-nsen beddlen, d aya i d-yeglan s ṭṭrad gar Octavianus d Mark Untunyus. Deg useggas 31 send Ɛisa, Octavianus yerbeḥ deg ṭṭrad n Actium. Deg useggas 27 send Ɛisa, Octavianus yettwafk-as uzwel n Uɣustus, d tazwara n tgelda tarumanit. Virgil yella d anagi n yibeddilen-a. Tazɣent tasertant d ṭṭrad n daxel sɛan tazrirt ɣef tsekla-s, ladɣa deg ''Aeneis'', anda i yesseqdec timucuha n Ṭrwa d usnulfu n Ruma iwakken ad yessefhem assaɣ gar ṭṭrad, lḥif d usirem n talwit. == 5. Eclogae — Isefra n yimeksawen == [[Tugna:RomanVirgilFolio001rEclogues.jpg|centré|vignette|475x475px|Eclogae n Virgil.]] '''Eclogae''', i yettwasemman daɣen '''Bucolica''', d ammud n 10 n yisefra i yura Virgil azal n yiseggasen 42–39 send Ɛisa. Deg yisefra-a, yettmeslay ɣef tudert n yimeksawen, izugar, tayri, agama d talwit n tmurt. Maca deg deffir n tugniwin-a, yella umezruy n Ruma d ṭṭrad n daxel. === 5.1. Asefru amezwaru === Deg usefru amezwaru, Virgil yessefk-d sin n yimeksawen: ''Tityrus'' d ''Meliboeus''. Tityrus yezmer ad yeqqim deg wakal-is, maca Meliboeus ilaq ad yeǧǧ tamurt-is. Asefru-a yettwafham s waṭas n tikkal d amedya n yibeddilen n wayla n wakal deg Italya mi ttwabḍan yigran i yiserdasen i d-yuɣalen seg ṭṭrad. Deg tallit-nni, aṭas n yifellaḥen ttwakksen seg wakal-nsen. Virgil yesseqdec timucuha n yimeksawen iwakken ad yessefhem lḥif n yimdanen i yettwakkesen seg tmurt-nsen. === 5.2. Asefru wis kuẓ === Asefru wis kuẓ d yiwen seg yisefra yettwassnen n Virgil. Deg-s, yessefk-d tikti n tlalit n uqcic i d-yeglan s tallit tamaynut n talwit d usirem. Deg tallit talemmast, kra n yimsiḥiyen fkan-as anamek asɣanan, ḥesben belli d asefru i d-yettmeslayen ɣef talalit n Ɛisa. Maca aya d tarrayt n usefhem i d-yellan deffir, mačči d tidet tamezruyant ɣef wayen i yebɣa Virgil ad yini. Virgil yura asefru-a uqbel talalit n Ɛisa. === 5.3. Azal n Eclogae === Eclogae yesɛa azal ameqqran deg tsekla, imi yesseqdec tudert n ugama iwakken ad yessefhem isental imeqqranen n tmetti. Deg-s, agama ur yelli ara kan d amkan n thuski. Yella d amkan n talwit, n tayri, d lḥif mi yettwakkes umdan seg tmurt-is. == 6. Georgica — Tafellaḥt d ugama == [[Tugna:Meister des Vergilius Romanus 001.jpg|centré|vignette|450x450px|Georgica n Virgil.]] Georgica d adlis n Virgil i d-yettawin ɣef tfellaḥt, akal, isekla, iɣersiwen d tmeddurt n yimdanen deg ugama. Yettwasuffeɣ azal n useggas 29 send Ɛisa, yebḍa ɣef kuẓ n yiḥricen. Adlis-a yella d amaynut deg tsekla tarumanit imi Virgil yesseqdec aselmed n tfellaḥt am asentel n usefru ameqqran. === 6.1. Aḥric amezwaru: akal d yigran === Deg uḥric amezwaru, Virgil yessefhem amek i yettwaxdem wakal, amek i ttwasenqaden yigran, d wamek i yesseqdec ufellaḥ akud d tɣawsiwin n ugama. Yettmeslay ɣef yiṭij, igenni, aman, agris d wayen i d-yettawin lɣella. Maca ur yelli ara d adlis ussnan n tfellaḥt. D asefru i d-yettawin ɣef umennuɣ n umdan akked ugama. === 6.2. Aḥric wis sin: isekla d tẓurin === Deg uḥric wis sin, Virgil yessawel ɣef isekla, tiẓurin d uzemmur. Yessefhem amek i ttwasnernayen, amek i ttwaseḥrazen d wamek i ttwaseknen yigran. Deg-s, yella usefru i d-yettmeslayen ɣef thuski n ṭṭelyan, d wayen i t-yeǧǧan d tamurt iḥemmel. === 6.3. Aḥric wis kraḍ: iɣersiwen === Deg uḥric wis kraḍ, Virgil yessefhem tudert n yiɣersiwen n tfellaḥt, ladɣa izgaren, iɛudiwen d wulli. Yettmeslay ɣef tazmert n yiɣersiwen, lehlak d tmettant. Deg taggara n uḥric-a, yessefk-d tugna n lehlak ameqqran i d-yettawin tamettant i waṭas n yiɣersiwen. Ayen-a yeskan-d belli agama yezmer ad yili d aɣbalu n tudert, maca daɣen d aɣbalu n lḥif. === 6.4. Aḥric wis kuẓ: tizizwit === Deg uḥric wis kuẓ, Virgil yessawel ɣef tizizwit, tudert-is deg tgemma, d wamek i tetteddu tmetti-s. Yesseqdec tizizwit am amedya n tuddsa, leqdic d usdukel n tmetti. Deg taggara n uḥric-a, yessefk-d tamacahut n Aristaeus d Orpheus, i d-yettawin ɣef tayri, tamettant d tuɣalin ɣer tudert. == 6.5. Tikti tagejdant n Georgica == Georgica ur yelli ara kan d adlis ɣef tfellaḥt. D adlis i d-yettmeslayen ɣef wassaɣ gar umdan d ugama. Virgil yessefk-d belli tudert ur tettnerni ara war leqdic. Akal yezmer ad yefk lɣella, maca ilaq ad yettwaxdem. Deg waya, tafellaḥt tettwaḥsab d amedya n umennuɣ n umdan akked ugama, d usirem n talwit deg tmetti. == 7. Aeneis — Aneid == [[Tugna:Vergils Aeneis 1910 06.jpg|centré|vignette|550x550px|Aeneis n Virgil.]] Aeneis d adlis ameqqran n Virgil, d win i t-yesseǧǧan gar yimedyazen imeqqranen n umaḍal. Yebḍa ɣef 12 n yiḥricen, yesɛa azal n 9 900 n yifyar. Virgil yebda tira-s azal n useggas 29 send Ɛisa, yekkemmel armi d tamettant-is deg useggas 19 send Ɛisa. Adlis-a d asefru aɣezzfan i d-yettalesen inig n Aeneas, yiwen seg yimeqqranen n Ṭrwa, seg tmettant n temdint-is armi d tuɣalin ɣer ṭṭelyan, anda ara yebnu azar n Ruma n deffir. === 7.1. Aeneas d Ṭrwa === Aeneas d yiwen seg yimeqqranen n Ṭrwa, mmi-s n Anchises d Venus. Mi teɣli Ṭrwa deg ṭṭrad i d-yettwabedren deg Iliad n [[Humer|Homer]], Aeneas yezmer ad irewel seg temdint i yettwaserɣen. Yettawi baba-s Anchises ɣef tuyat-is, mmi-s Ascanius, d kra n yimdanen i d-yeslek seg Ṭrwa. Tugna-a d yiwet seg tugniwin yettwassnen n tmiṭulujit tarumanit: Aeneas yettawi baba-s ɣef tuyat-is, d amedya n wassaɣ gar yizri, tmetti d yimal. === 7.2. Inig ɣer ṭṭelyan === Aeneas d yimdanen-is ttɛeddin seg yilel ɣer yilel, ttwalin temnaḍin yemgaraden n umaḍal agrakal. Juno, tarebbit i ur nḥemmel ara Aeneas, tettɛaraḍ ad tesseḥbes inig-is. Venus, yemma-s, tettɛawan-it. Deg tmucuha-a, irebbiten sɛan tazmert ɣef tudert n yimdanen, maca imdanen ilaq ad fernent daɣen iberdan-nsen. jjwfp2xobwe04gqsxqzlikeoz4co8vu Idriss Aberkane 0 25631 117805 117798 2026-10-29T14:40:04Z Gurzil90x 14292 arniɣ ayen ilaqen 117805 wikitext text/x-wiki {{Infobox biography|item=Q18350948|image=[[File:Idriss Aberkane 1.jpg|thumb|Idriss Aberkane]]|date of birth=23 Maggu 1986|nationality=Tafṛansist / Tazzdayrit}} '''Idriss Aberkane''' d ameskar, d amyaru n yimagraden, amsarag, d win i d-yettawwin daɣen ameslay deg tedwilin d tmeslayin tizuyaz, d win yettwassnen s usiweḍ n tmusni tussnant ɣer ugdud. Yettwassen ladɣa s tiktiwin-is ɣef wallaɣ n umdan, tizemmar n ulmad, [[Tigzi Taragmawant|tigzi taragmawant]], tasertit n tmusni akked tdamsa n ugama. Yettwasnen deg [[Fransa]] akked tmura nniḍen s tmeslayin-is ɣef wamek yezmer umdan ad yesnerni tizemmar-is n ulmad, ad yesseqdec tamusni akken iwata, ad yefhem assaɣ gar tussna, tadamsa d ugama. Gar yisental i d-yettawi s waṭas, ad naf: - Tasnefsit n ulmad: amek ilemmed umdan, amek i tetteddu tmusni deg wallaɣ. - Tussna n wallaɣ (neurosciences): assaɣ gar ubeddel n wallaɣ, tiktiwin d ulmad. - Tadamsa n ugama: amek ara tili tdamsa i yettɛawanen aḥraz n ugama. - Tigzi taragmawant: tizemmar n yinagrawen n tigzi taragmawant d tezrirt-nsen ɣef tmetti. - Tafelsafit n tmusni: azal n tmusni, n usugen d usnulfu deg tudert n umdan. Maca, Idris Aberkan d yiwen seg yimdanen i d-yewwin amgired deg ugdud, ladɣa ɣef kra n yisallen i d-yefka ɣef leqraya-s, ɣef kra n tezrawin-is, akked wamek i d-yessawal ɣef tussna. == 1. Temẓi d twacult-is == Idris Aberkan ilul deg Pithiviers, deg Fransa, deg twacult yesɛan iẓuran iqbayliyen. Imawlan-is xeddmen deg uselmed n tusnakt. Aya yezmer ad yessegzi kra n wayen i t-yerran ad yili d win iḥemmlen tussna, tusnakt d ulmad seg temẓi-s. Deg temẓi-s, yekcem daɣen ɣer umussu n yimeẓyanen "''Scouts musulmans de France"''. Deg kra n tmeslayin-is, yessegza-d amek i t-ɛawnen yirmad-nni i usnerni n tiktiwin-is ɣef uselmed d umɛawan gar yimdanen. == 2. Leqraya-s d yiger n tussna == Idris Aberkan yegga leqraya deg waṭas n taɣulin, maca ilaq ad nefrez gar yiseɣwan n leqraya-s, iselmaden-is, d yizwiren n tussna i deg yettwassen. Deg 2014, yewwi-d agardis n duktura deg tsekla tamserwest deg Tesdawit n Strasbourg. Deg 2016, yewwi-d agardis n duktura deg tussniwin n usefrek deg Tesdawit Paris-Saclay. Tazrawt-is tettwasewjed deg usatal n École polytechnique. Yella daɣen uselkin i d-yewwi seg "''Centre d'études diplomatiques et stratégiques"'', maca aselkin-a ur yettwaɛqal ara am duktura n tesdawit s yilugan unṣiben n Fransa. Aferdis agejdan: agardis n duktura n 2016 ur d-yemmal ara dakken yesɛa duktura tunṣibt deg tussna n wallaɣ (neurosciences). Daktura-s d win n tussniwin n usefrek. == 3. Tiktiwin-is ɣef ulmad d wallaɣ == Idris Aberkan yesseqdac aṭas tamiḍrant n ''neuroergonomie'', i d-yettawin ɣef wamek ara nseɣti imukan n uxeddim d ulmad akken ad ilin wulmen i wallaɣ n umdan. Deg tiktiwin-is, yesɛa kra n yisental igejdanen. === 3.1. Almad s lebɣi === Yettwali dakken umdan ilemmed ugar mi ara yili yesɛa lebɣi, afud d tɣara n ulmad i t-yeǧǧan ad yili d amur deg wayen ilemmed. Tikti-a tesɛa assaɣ d kra n tezrawin n tesnefsit n ulmad, maca ur ilaq ara ad nettwali akk ayen i d-yenna Aberkan am tidet tussnant i d-yettwasbeggnen s yisefka d tezrawin. === 3.2. Asnulfu d usugen === Yettwali dakken asnulfu ur d-yettas ara kan seg tmusni yellan yakan, maca daɣen seg umyagar n tiktiwin yemgaraden. Amedya: amdan yezmer ad yesdukkel tussna n ugama akked tsenselkimt i usnulfu n wallalen imaynuten. === 3.3. Tizemmar n wallaɣ === Yettmeslay s waṭas ɣef ''neuroplasticité'', d tazmert n wallaɣ ad ibeddel kra n tɣessa-s d yassaɣen gar yiberdan-is n usiweḍ n yisallen gar inuṛunen, ilmend n ulmad d tirmit. Tamiḍrant-a tettttwasbeggen deg tussna n wallaɣ, maca ur d-temmal ara dakken yal amdan yezmer ad yesseɣli tilisa n tizemmar-is war tilas. == 4. Tadamsa n tmusni == Deg tiktiwin-is ɣef "''économie de la connaissance"'', Aberkan yessegza-d dakken tamusni tesɛa tulmisin yemgaraden ɣef tid n tɣawsiwin tangawin. Amedya, mi ara bḍuɣ tamusni-inu akked umdan nniḍen, ur tt-sruḥuyeɣ ara. Zemreɣ ad tt-ḥerzeɣ, netta daɣen ad tt-yesseqdec. Seg waya, yettwali dakken asdukkel n tmusni, aselmed d usnulfu zemren ad ilin d lsas n tdamsa tamaynut. == 5. Tadamsa n ugama == Aberkan yettmeslay daɣen ɣef "''économie bleue"'', d tamiḍrant n tdamsa i d-yessumren ad nesnulfu azal s useqdec n yiferdisen n ugama war assexreb n yinagrawen igamanen. Yettwali dakken tussna tezmer ad telmed seg wamek tteddun yiferdisen n ugama. Amedya, kra n tɣessiwin n yisekla, n yiɣersiwen neɣ n yisefka n ugama zemrent ad d-fkent tiktiwin i usnulfu n wallalen d tɣawsiwin timaynutin. g5awki5bogi3h84ifxt4ykbthtgeyzu Nvidia 0 25632 117804 117799 2026-10-29T14:23:34Z Gurzil90x 14292 arniɣ ayen ilaqen 117804 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Nvidia | official_name = Nvidia Corp. | image = [[File:NVIDIA Headquarters.jpg|thumb|Tasɣimt n NVIDIA]] | type = Titiknulujit | founded = 5 yebrir, 1993 | founder = Jensen Huang Chris Malachowsky Curtis Priem | headquarters = Santa Klara, Kalifurnya, Marikan | country = Iwunak Yedduklen n Marikan | industry = GPU | products = Tikarḍiwin n GPU(GeForce • RTX / Quadro) CUDA CPUs (Grace) DPUs (BlueField) SoCs (Tegra • Drive) DGX | website = https://www.nvidia.com/ | wikidata_revenue = yes | wikidata_operating_income = yes | wikidata_net_income = yes | logo = [[File:NVIDIA logo.svg|thumb|Alugu n NVIDIA]] }} '''Nvidia''' d tarmiṣt tamirikanit n titiknulujit, tettnadi, tessalay yerna tessuffuɣ-d tiɣeṛɣaṛ n yisekkaren udlifen (GPU), inagrawen n usiḍen arurad, iseɣẓanen d wallalen n tigzi taragmawant. Tettwasbedd deg 5 yebrir 1993 deg [[Kalifurnya]], deg [[Iwunak Yeddukklen n Temrikt|Marikan]]. Deg tazwara, iswi-is yella deg usnerni n wudlifen s kraḍ n tsekkiwin (3D), ladɣa i wuraren n yiselkimen. Maca, seg useggas n 2006, tebda tarmiṣt ad tesnerni tiknulujit i yessawaḍen GPU ad yexdem asiḍen ur cudden ara kan ɣer tugniwin. Ass-a, NVIDIA ur teqqim ara d tarmiṣt n tikarḍiwin tudlifin kan. Tuɣal d yiwet seg tiṛmisin tigejdanin deg usali n inagrawen n [[Tigzi Taragmawant|tigzi taragmawant]], aselmed n tmudmiwin n tutlayt, tusna, arrubutik, timacinin tifulmanin d yisekkaren imeqqranen. Deg 2026, afaris-is ur yettwasres ara kan deg yiselkimen n yimdanen, maca daɣen deg yimmasen n yisefka, i deg xeddmen yiwalen n GPU s umata akken ad siḍnen isefka iṭṭuqqten s zreb. == 3. Amezruy n NVIDIA == === 3.1. Tallit n tlalit: 1993–1997 === Deg yebrir 1993, kraḍ n yijenyuṛen, Jensen Huang, Chris Malachowsky d Curtis Priem, sbeddan NVIDIA. Ɣur-sen, tikti tagejdant tella d asnerni n tiknulujit n tugniwin i yiselkimen. Deg tallit-nni, uranen n yiselkimen bdant ad sɛun azal ameqran. Maca isekkaren n wakud-nni ur zmiren ara ad siḍnen s lemɣawla akk isefka ilaqen i usken n wudlifen 3D. Deg 1995, NVIDIA tessufeɣ-d NV1, yiwen seg yifarisen-is imezwura. Ur yewwi ara lebɣi n tnezzut acku tasegda-s temgarad ɣef kra n yilugan i yettwasqedcen deg tallit-nni. Deg 1997, tarmiṣt tessufeɣ-d RIVA 128, asekkar udlif i yesɛan amhaz meqqren deg usefrak n tugniwin 3D. Afaris-a yefka-as i NVIDIA tagnit ad tebnu azadur n tnezzut-is. === 3.2. GeForce d tlalit n GPU: 1999 === Deg 1999, NVIDIA tessufeɣ-d GeForce 256, i tessekna am uGPU amezwaru. GPU d agzul n Graphics Processing Unit, d asekkar yettwaselɣen i usiḍen n tugniwin d wudlifen. GeForce 256 yesdukkel deg yiwen n uceṛṛun kra n yimahilen udlifen i yellan uqbel xeddmen-ten yiferdisen yemgaraden. Ilaq ad nefhem dakken NVIDIA d nettat i d-yessumren GPU s wudem-a n tnezzut deg 1999, maca isekkaren n tugniwin llan yakan uqbel-as. S GeForce 256, NVIDIA tebda ad tettwasnen ugar deg tnezzut n uraren d yiselkimen n yimeẓla. === 3.3. Tallit n CUDA: 2006 === Deg 2006, NVIDIA tessufeɣ-d CUDA (Compute Unified Device Architecture). D yiwet seg tneqqiḍin tigejdanin deg umezruy-is. Uqbel CUDA, GPU yettwasqedc s waṭas i tugniwin. S CUDA, imsihelen zemren ad arun ahilen i yessawaḍen GPU ad yexdem isḍanen n tusna, tusnakt, tusnengama d tasleṭ n yisefka. S waya, GPU yuɣal d allal n usiḍen arurad, ur yeqqim ara kan d allal n uraren. === 3.4. NVIDIA d tigzi taragmawant: 2012 === Deg 2012, tamudemt AlexNet, i d-yessuffɣen Alex Krizhevsky, Ilya Sutskever d Geoffrey Hinton, tewwi-d agmuḍ yelhan deg timsizzelt ImageNet. Imnadiyen-a sqedcen GPU n NVIDIA i uselmed n uzeṭṭa n yiṛununen. Agmuḍ-a yessekna dakken almad alqay (deep learning) yezmer ad yili d tarrayt tafessast ugar deg waṭas n tɣawsiwin n ussugen d tasleṭ n tugniwin. Seg tallit-a, aseqdec n GPU deg tigzi taragmawant ibeddel amek xeddmen imnadiyen d yimsihelen. === 3.5. Tallit n RTX: 2018 === Deg 2018, NVIDIA tessufeɣ-d tasegda RTX, i yessawaḍen ad yettwaxdem uskan n yizirigen n tafat (ray tracing) deg wakud ilaw. Tatiknulujit-a tezmer ad tesɛeddi aselɣu n tafat, tilisa n tili d yimeclalen n tugniwin akken ad d-banent s wudem iqerrben ugar ɣer tilawt. RTX tessnerna daɣen aseqdec n tigzi taragmawant i usnerni n tbadut d tɣara n tugniwin. === 3.6. Seg 2022 ar 2026: tallit n inagrawen imeqqranen n AI === Deg yiseggasen-a, NVIDIA teffeɣ seg wudem n tarmiṣt i yeznuzun GPU ɣer tarmiṣt i yessalayn anagraw ummid: isekkaren, takatut, azeṭṭa, iseɣẓanen, allalen n usihel d yimmasen n yisefka. Tiɣeṛɣaṛ Hopper, Blackwell d Rubin ttwasnernant iwakken ad siḍnent timudmiwin timeqqranin n tigzi taragmawant. Deg 2026, NVIDIA tebda asnerni n tɣessa Vera Rubin, i yesdukklen GPU Rubin, CPU Vera d yiferdisen n uzeṭṭa, akken ad yili usiḍen s waṭas n yisekkaren i d-yettmeslayen gar-asen. Amezruy-a yeskan-d abeddel agejdan: seg usken n tugniwin 3D, ɣer tɣessa n tigzi taragmawant n umaḍal. == 4. D acu i d GPU? Amek i iteddu? == GPU (Graphics Processing Unit) d asekkar udlif, yettwaselɣen iwakken ad yexdem aṭas n usiḍen s yiwet n tikelt, s tarrayt n umahil amsadaɣ (parallel processing). Tifrat-a temgarad ɣef CPU (Central Processing Unit), i yellan d asekkar agejdan n uselkim. === 4.1. Amgired gar CPU d GPU === [[Tugna:Tuṭṭfa n ugdil seg 2026-10-29 14-53-10.png|centré|575x575px]] <small>'''Unuɣ n usegzi, ur d-yettmeslay ara ɣef umḍan n yiferdisen n CPU neɣ GPU n tidet.'''</small> CPU yelha i yimahilen yemgaraden, i usendeh n unagraw, i usefrek n yisefka d tigawin i yesran ad myezwarent. GPU, s tama-nniḍen, yelha ladɣa i yimahilen i nezmer ad nebḍu ɣef waṭas n yiferdisen ad ten-nsiḍen s wudem amsadaɣ. Amedya: ad neḥseb timernit n sin yisurta, yal yiwen deg-sen yesɛa 1 000 000 n yimḍanen. <math> C_i = A_i + B_i, \qquad 0 \leq i < 1\,000\,000 </math> Imi yal timernit ur teḥwaǧ ara agmuḍ n tin nniḍen, GPU yezmer ad yebḍu amahil-a ɣef waṭas n yiḥricen. D tamiḍrant-a i d azadur n usiḍen amsadaɣ. === 4.2. Iferdisen igejdanen n GPU === GPU amiran yesɛa aṭas n yiferdisen, gar-asen: - '''CUDA Cores''': iferdisen n usiḍen i yimahilen n tusnakt d usiḍen amatu. - '''Tensor Cores''': iferdisen yettwaselɣen i yimahilen n yisiraw (matrices), i yesɛan azal meqqren deg almad alqay. - '''RT Cores''': iferdisen n uskan n yizirigen n tafat deg tugniwin 3D. - '''VRAM''': takatut n GPU, i deg ttwaḥrazen yisefka i yettwasiḍnen. - '''Takatut L2''': takatut taruradt i yellan qrib ɣer yigrawen n usiḍen. - '''NVLink''': tarrayt n tuqqna taruradt gar GPU d GPU, neɣ gar yiferdisen n unagraw, ilmend n tasegda. Amedya, RTX 5090 yesɛa 32 GB n tkatut GDDR7, ma d isekkaren n yimmasen n yisefka zemren ad sɛun takatut HBM s wazal d tɣara yemgaraden. micyuby5jr43rgk60s52fti9a3mgmrp Tiberyus 0 25634 117806 2026-10-29T19:03:02Z Gurzil90x 14292 Amagrad amaynut 117806 wikitext text/x-wiki {{Infobox biography|item=Q1407|image=[[File:(Venice) Tiberius Portrait of the 'Imperium Maius' type in Museo Archeologico Nazionale.jpg|thumb|(Venice) Tarudemt n Tiberyus s wanaw n 'Imperium Maius' deg usalay n "Archeologico Nazionale"]]|caption=Amenkad Tiberyus.|date of birth=16 Wambeṛ 42|nationality=Tarumanit|date of death=16 Meɣres 37}} '''Tiberyus''' (s tlaṭinit: Tiberius Caesar Augustus), i d-ilulen ass n 16 Wamber 42 send talalit n Ɛisa (S.T.Ɛ.), i yemmut ass n 16 Meɣres 37 seld talalit n Ɛisa (S.L.Ɛ.), yella d amenkad wis sin n Tmenkda tarumanit. Yeḥkem seg 18 Ɣuct 14 ar 16 Meɣres 37 S.L.Ɛ., deffir n [[Uɣustus]], amenkad amezwaru n Ruma. Tiberyus yettwaḥsab gar yimenkaden i yesɛan azal ameqqran deg umezruy arumani. Ɣas akken ur yesɛi ara tamanegt n Uɣustus, yella d amseddas n ṭṭrad iǧehden, d anedbal i yessnen amek ara yettwaḥrez wayla n Tmenkda, d win i yesnernan tarrayin n useḥkem i d-yegǧa Uɣustus. Tallit-is tettwasen s waṭas n tneqqiḍin i yemgaraden: talwit deg waṭas n tmura n Tmenkda, asnerni n wayla n ddula, uguren gar umenkad d Senat, tirugza n yimesɣanen, asnerni n tazmert n yiɛessasen n Pretorya, akked uselḥu n tedbelt seg ugafa n tegzirt n Capri deg yiseggasen-is ineggura. Tiberyus yella daɣen d amenkad n tallit i deg yedder Ɛisa n Nazaret(ma neḥsab dakken s tidet Ɛisa yella s wudem amazray, mačči kan s wudem asɣanen). Ɣef waya, isem-is yettwabder deg yidlisen n tsertit, n umezruy d yidles amasiḥi. cbknd3ndxaklasv29upxauhvs80lk8f 117807 117806 2026-10-29T19:07:06Z Gurzil90x 14292 seɣtiɣ kra n tuccḍiwin 117807 wikitext text/x-wiki {{Infobox biography|item=Q1407|image=[[File:(Venice) Tiberius Portrait of the 'Imperium Maius' type in Museo Archeologico Nazionale.jpg|thumb|(Venice) Tarudemt n Tiberyus s wanaw n 'Imperium Maius' deg usalay n "Archeologico Nazionale"]]|caption=Amenkad Tiberyus.|date of birth=16 Wambeṛ 42|nationality=Tarumanit|date of death=16 Meɣres 37}} '''Tiberyus''' (s tlaṭinit: Tiberius Caesar Augustus), i d-ilulen ass n 16 Wamber 42 send talalit n Ɛisa (S.T.Ɛ.), i yemmut ass n 16 Meɣres 37 seld talalit n Ɛisa (S.L.Ɛ.), yella d amenkad wis sin n Tmenkda tarumanit. Yeḥkem seg 18 Ɣuct 14 ar 16 Meɣres 37 S.L.Ɛ., deffir n [[Uɣustus]], amenkad amezwaru n Ruma. Tiberyus yettwaḥsab gar yimenkaden i yesɛan azal ameqqran deg umezruy arumani. Ɣas akken ur yesɛi ara tamanegt n Uɣustus, yella d amseddas n ṭṭrad iǧehden, d anedbal i yessnen amek ara yettwaḥrez wayla n Tmenkda, d win i yesnernan tarrayin n useḥkem i d-yegǧa Uɣustus. Tallit-is tettwasen s waṭas n tneqqiḍin i yemgaraden: talwit deg waṭas n tmura n Tmenkda, asnerni n wayla n ddula, uguren gar umenkad d Senat, tixidas tisertanin gar yimdanen i iqerrben ɣer umenkad, asnerni n tazmert n yiɛessasen n Pretorya, akked uselḥu n tedbelt seg ugafa n tegzirt n Capri deg yiseggasen-is ineggura. Tiberyus yella daɣen d amenkad n tallit i deg yedder [[Ɛisa|Ɛisa n Nazaret]](ma neḥsab dakken s tidet [[Ɛisa]] yella s wudem amazray, mačči kan s wudem asɣanen). Ɣef waya, isem-is yettwabder deg yidlisen n tsertit, n umezruy d yidles amasiḥi. dt6nmw9hemzwdgs4yidm9ojqsims1nj